Gf977-7

s

$

u

*

m

$

»

W

non

3

E

p

^

R

Mu

us

E

R

oD

U

5

gl

ER

d

J

2

o UE

t

a

x

zw.

j

aR

&L

C i

At

T

g*

R

Y

3

P

m

X

2 m

A

.&.Ow

g

*

A

v

VR d

AR

H

E

E

Rs

RMENUT

n

v

Ms

Al

TRAM

:

A

Ia

M

-

oU

OE

-

s

d

df

n

*

r

Ed

»

U

À

Y

4

d

RU

.H...an

(;

5

$

3

D.

s

AU

-

?

5

^

;

E

d

s

5

P

A.

E

»

$

A

M.

"

-

m

Ü

u

al

hs

Á

ij

b

ag

j

m

w

s

Ls

A

E

«t

a^

N

j

d

3A

*

j

d

Ms

E

"

Pa

aE

s.

xeh

3

L

iE

E

"a

APU

3

Z EU

z

A

a

j

RE

v

D

r

hss

R AM PL

»

i d

36

;&ä

i

Wiv

€— Á

n

é

i

j i ais

ss

sb eiie s

st

—

TC

» .e!iu.r»vn!iï. : .!i.. —

r RR

"

M

E

ub r

d

Es

-

i

-

Dd

23

d

u

T

— T

-

s

*

Mi

T

DOME

r

u

CR

eaghce

$s

PUR

UL

2.

I r

l-./l'- /gn)m;)p. u- ZQJ/W'

f :

r —

é [M( ZZMLIJ À Cl?-.ääf?/drr (ezfd 2 /Z'J

ä///g*äm AA TC (äfänæ/gj Z fæje/w

P

N12«511865949 Q21

VEU UL

UB Tüb

nge

IN

j

RN

N r

*

«?ä

TEUM

]U

[4,

r

y

Enin

p

, yeiifüm: |

T

(

&CLI

IT1

D

Ü

l

DNB

&f

am& T

prefetim ve

Tom

"OOT

Cumfh

(

s?;

:

*

lügu/læ 177

B

dtno M

R. D. EUSEBIIAMORT

Can. Regnl. Latéran. Polling. Eminen

Sereminml ac Revereiüdiffi

tiffimi Cardinalis LER C.AR I, nec no& .

S. R. I. Principis Darmfc dran Landvravu Haf

mi DD. JOSEPHI, Ep

& &C. &c,

ifcopi Augu&am

heo Og

THEOLOGEA

ECLEÉCTICA,

MORALIS xzr- SCHOLASTICA

Sub Aufpiciis

SS.D. N. BenedlähXIV

ad fnéentem

;'S.Patrum & Theologoruminfignium,

prefertim veterum confcriptá

Tomulus VII.

| DE PECCATIS iN GENERE.

Cum Appïolmmmbmn

EAC

A MT

f Pa

BUme-S

ï?

z8

s

Z

4

j^ s

«

?

Z

l

-

Mi

d

RO3)

A

TEU

V ANUM

udu/læ Find, && JIF. zrcelmrgi

mptibób MARTINI VEITH, BxbhoP

Anno MDCCLIÉÍ

be———

SIMPMUILLLOUM-

——

Ü

Ei

L

.?ä.nn..l.t

W

nkfcnwlq

)

" ,

.——-

O N

x,/:æ'

A —— —

x

LL

e.

ERN

|

— EE

E

—

//

»Xat

ä/

(

ERX

^

——

y,

rA

M

F—

)3

,O GN g.

;—...

Es

—

SES

EX

X

273

(

n

& f

v

Es

a

D

21

AN

2

E

—3i

E—————

Ó

s

Q mMÁ

3

z

IWDEX QUESTIONUAM.

Tractatus

DE PECCATIS

DISPUTATIO I

De natura & quidditate peccatorum.

( X UJESTIO 1. Quid fit peccatum. a-

Cuale, & habituale?

3

2. Àn detur peccatum Philofophicumi ?

9

X &

3. Qua.

INDEX

QU

3. Qualis requiratur advertentia ad conftitu-

a-w

th

endum peccatum mortale?

33

ETA

4. Án peccáta ignorantie, & alia, que non

lx.jv

funt libera in fe

fed tantum in fua caufa,

u

non folum fint peccata materialia, fed

K

etiam proprie, vere, & formaliter pec-

cata?

S9

J

s. An, & quomodo actus omiffionem gra-

viter culpabilem concomitans, velantece-

T

dens fit peccatum?

[

6. An malitia peccatorum confiftat in aliquo

il

pofitivo , vel negativo ?

83

BN

TW

QUJESTIUNCUL £

at

De natura peccatorum,

1

QUJEST. 1. An in omni peccato fimul in-

(

ld

d

tercedat aliquis error intellectus?

93

w]nm?

2. An omne peccatum non tantum repugnet

fed etiam naturz rationali ?

il

legi

95

h!

3. An peccata fint inter fe connexa?

96

-

4. Àn

QUJ/ESTIONUM.

M

4. Àn peccatum etiam poffit dari in'fenfibus,

]

Ut

tamquam in fubjecto?

96

Uf

S. An mortaliter peccans fuum ultimum fi-

.nem revera conftituat in creatura? *

p

ia, H

" 6. An venialiter peccans referat fuum actum

Y

faltem habitualiter ad Deum ?

98

Qp

Fird

DISPUTATIO II

i

De Diffiu&ioue . peccatorum.

] QUJESTIO 1. An aliqua peccata fint ex

III

fua natura venialia?

2. An, & quomodo peccatum mortale trans-

eat in veniale, & viciffim?

I27

mulit

3. Unde defümatur differentia fpecifica pec-

)

catorum ?

155

d

4. Qualis fit regula differentie numericeg pec-

catorum ?

179

il

20 9

DI-

J

INDEX

N

u

DISPUTATIO III.

De caufa & effeiu peccati.

j:

QEI :ZES TIO r. AnDeus fit author pec-

|£

cati?

!l

197

rl

2. In quo confiftat peccatum habituale, &

" macula per peccatum relicta?

206

t

3. An reatus penz & culpe in pe;:cato inter

(

fe diftinguantur ?

22I

4. An peccatüm mortale mereatur poenam

Ll

eternam etiam fenfus ?

242

E

QUJESTIUNCUL £,

J

Solountur oaria dubia de caufa C effe&fu pecca-

Zf utin.

T

QUZEST. 1. An peccatum veniale, vel

mortale quoad culpam jam femel remiffum,

F

h

&

in inferno puniatur per accidens poena z-

terna ?

JUIPE(

252

$. Àn

QUAESTIONUM.

!

12

. Àn unum peccatum poflit effe pena alte-

rius peccati?

254.

li

[2»]

An omne peccatum non folum fit contra

li

inclinationem naturalem, fed etiam s&n cor-

g

rumpat naturalem inclinatïonem hominis

»ituäe, M

ad bonum?

255

)

4. An idem a&us poffit fimul &H'e peccami-

Vi

nofus & licitus,. meritorius & demetito-

b

rius?

256

L p

s. An omnia peccata proveniantwex imme-

!

diata fuggeftione demonis ?.

258

i p

DIS PUTATIO I V,

De jprecipuis quibusdam generibus

TE

peccatorum.

if

| U/ESTIO 1. An, & quomodo motus

Xità c

primi fint peccata?

267

I

2. Àn

n

INDEX QUAESTIONUM.

n

2. An, & quomodo morofa delectatio circa

$5

objecta illicita in omni materia fit pecca-

J

YM

tum? Et num eatenus detur parvitas ma-

294

; te'riæ'þcirca objecta venerea?

)

3. An geccet mortaliter, qui fe habet nega-

tive ad infürgentes tentationes carnis ?

322

4. An detur obligatio gravis ad vitandum pe-

j

riculum ptobabile incidendi in determina-

tum aliquod peccatum formalegrave? 934

EO

u

d

1

1

BN

N

Z

MÉ

/A&

x

f

x

(

o

J

(

39 hil

Ij*

h

l

llj

b

i

d

h*k

!

Fiü Qit,

L d

d

NI

3

* x

lo

** u

**

T

****

Tl

** u

4 G

Jdopck — WUU

Jj

AX H

UE

P

ag

qui*, a

lr

x :

em

r*

3'h

M qy

ïämga

Tractatus

V w

CATIS

| PEC

i

ic Tractatus in quàtuor Difputationes

dividitur :

l De pertinentibus äd'naturam-, & quid-

didatem peccatorum,

Il. De diftinctione peccatorum, v. g. dä

diftinctione mortalium, & venialium;

deque divérfitate eorum ipecifíca, ae

numerica;

D.mori Trat. de Peccaiis,

À.

liI.De

I.

" w&'

2

DISPUTATIO

pl

III.

De.caufa, & effectu peccatorum,

WI"RK

v.g. de macula, de reatu culpe, de

ï;

reatu pone eternse &c.

i

fi

ii

IV.

De precipuis -generibus peccatorum,

v.g. de primis motibus, de morofa de-

D

lectatione circa objecta illicita, de dele-

,]k

étatione fenfibili, & fenfuali, de refi-

ä

1

ftentia negativa ad tentationes, de peri-

D.

i

culo probabili incurrendi peccati, de

(f

M

occafione proxima, vel propinqua pec-

cati &c.

-

nf

^

DISPUTATIO L.

De

Q

natura & quidditate peccatorum.

,

,l

ifputatio hec in feptimas Quzftiones

D

-

dividitur :

I.

Quid fit peccatum actuale, & habituale?

2.

An detur peccatum Philofophicum?

mnn

9-

Qualis requiratur deliberatio , & adver-

L

tentia ad peccatum mortale ?

Q

4. An

DE NATUR. & QUIDDIT. PECCAT.

3

u

40

An peccata ignorantie, & effectus ex

:) de

precedenti peccato confequentes v. g.

blafphemia in ebrietate fint veré, ac

d

r

proprié formalia peccata, cum nova di-

ftincta imputabilitate ad novam peenam?

Mi

f d

G

S.

An actus omiffionem culpabilem conco-

lde"'ï

mitans v.g. lectio libri omiffionem cul-

T

&rul

pabilem .Sacri concomitans fit verum

(f

UM

peccatum ?

I

6.

An formalis malitia peccati confiftat in

puro negativo, vel pofitivo?

o

7

ä

catorum.

Refolvuntur varia dubia de natura pec-

[

QUZESTIO [

Quid fit. peccatum. a&uale, €?. babituale ?

OFU

ICO I.

Peccatum aGuale recté definitur

ditium ,. fa&tum , .. vel concupitum contra. legem

veffot

etrnan Dei.

]ta s.;AUuGUSTINUS..22..con-

tra l'auft. c.27. & s. THOMAs. £. 2..0.71. a. 6;

PnosaTURn Conclufio.

Hec definitio ex

Sbitui

una parte fatis claré explicat conftitutiva peccati

materialia, & formalia; ex aliera parte eft re-

um?

ceptaà tota antiquitàte ; & ex tertia parte non

( d

QU

peccat contra leges effentiales bon: definitionis

ergo.

-Antecedens quoad primum membrum prob,

Conftitutivum materiale peccati fünt acus hu-

A 2

i

mani,

F'Uï

nl

4

DISPI-JTATIO I.

anüu

mani, formale autem conftitutivum eft oppo-

m d

fitio ad legem eternam Dei, ut fupponitur ex

j

Tra&t. de ZA&tibus bumanis, Difp. 1, $. 4. $uzftiun-

«x*'c'n

cula 3. & 4. Ergo.

"|

1

P

DICO IL

Peccatum habituale nil aliud

gt

eft, quàm peccatum actuale preteritum nondum

ïiäüüm

retraCctatum, & remiffum.

L.

u

Eadem fünt con-

PROosATUR Conclufio.

lr

ftitutiva rei in effe, & confervari; ergo non

adi

gt

eft aliud conftitutivum peccati habitualis, quàm

ipfuüm peccatum preteritum , & ejus habituali-

h

tas, feu permanentia, qua& habetur per hoc

T

t

ipfum, quód nondum fuerit retractatum.

m

l

NDE

Solvuntur Objectiones.

vt

OBJICITUR 1. contra 1. Concluf. 1.

Defi-

lzinyil

nitiones disjunctive non approbantur in Sum-

EEY

iulis; etgo.

p

2. Non eft clarum , quid fit lex eterna

Qub

"

Dei; ergo.

Dnfirm

"i q

RrzsPoxDEO adi.dift. a. Nonapproban-

'thnttn

tur in Summulis Logice Sctrupulofe. c. Critice.

n. a.

Oftenfüm enim eft, omnem definitionem

Mm |

E

effe bonam, dummodó accommodaté ad genium

4

audientdum explicet diftin&ivum predicatum,

& partes conftitutivas rei definite: modus au-

Wl m]'lip

l

l V

tem explicandi non pertinet ad effentialia defi-

nitionis,

NU

]

[

]

"Ad 2. dift. a.

Non eft clarum feregrinis in.

B

Theologia D. THOME, & PATRUM. c. fami-

liaribus.

ts

DE NATUR. & QUIDDIT. PECCAT.

3

1

l Oppo.

liaribus. n. a

Sicut enim artes habent fua pro-

r

priaidiomata, ita etiam fuum idiomahabet Theo-

W.

logia D. THOM. AUG. & PATRUM.

Itaque

familiares in ea Theologia norunt, per /egem

il af

eternam nil aliud intelligi, quàm ordinem pra-

iondüm

ftabilitum, &incommutabilem divinz fapientiz,

ut dirigentis creaturas rationales ad füuum finem

ultimum.

ftt.

O ]ICITUR 2. contra eandem 1.

Longé me-

"m

lior videtur effe definitio Recentiorum dicen-

n

hbl

tium, quód peccatum fit Jibera transgreffo lepis

divine; ergo.

lx

2

In peccato effentiale conftitutivum eft

J

libertas; ergo debet exprimi.

REsPONDEO adi. dift. a. Eft melior /e-

cundum quid. tr.

Simpliciter n. a. quamvis enim

hzc definitio fit clarior, & ad leges Summuli-

, D6

fticas fcrupulofior , non tamen adeó commodé

inur

ante oculos fiftit partes poteftativas peccati,

per quod fimul fungitur locó divifionis, fimul-

d

que occurrit errori Rabbinorum exiftimantium,

a&us internos non effe peccatum, aut eorum

prejudicio, qui putant, actus externos non ha-

probd

bere bonitatem , vel malitiam peccati faltem

Criit,

materialem.

In definitione autem magis fpe-

ytionet

Ganda eft utilitas, quàm fuperftitiofa füummula-

|gatia

rum exadio: adeoque preferenda eft illa defi-

JcitUD,

nitio, cujus plures dantur utilitates , ceteris

odus dU

effentialibus requifitis non notabiliterimparibus.

jia dé

441.9: . C. 3.:d1ft. c:

Ergo debet exprimi fal-

tem in terminis generalibus. c. [pecificis. n. c. qui

s

enim v. g. dicit, hominem effe animal, eo ipfo

c f

in terminis generalibus exprimit, hominem effe

3

g

fenü-

«MW

6

DISPUTATIO

L

yii

fenfitivum , vivum , fubftantiam. &c.

Itaque

«

qui dicit, peccatum effe contra legem Dei, eo

qie

ipfo in terminis generalibus exprimit, illud eífe

NB

liberum, cüm utique objectum legis divins: nul-

lus aCtus hümanus fit, nifi liber, ut per fe cuivis

eft manifeftum.

1

Mu

On]JIcITUR 3. contra eandem 1. Multa funt

;

peccata, quz funt contra legem Ecclefie, aut

ll

reipublice ; ergo non eft neceffe, ut fint contra

|

legm Dei.

d

n

2. Datur peccatum zternà pená dignum,

n

QNDE

i

quod tamen non eftcontraDeum; ergo. — Prob.

Zint. Si quis invincibiliter ignoret exiftentiam

tU

Dei, .& tamen agat contra re&am rationem,

mn

v. g. occidendo innocentem talis erit eternà

poná dignus, quin agat contra Deum.

REsPONDEO ad 1. dift. a.

Sunt contra le-

V

gem Ecclefie, vei reipublic, tanquam Regu-

l

m

r

/

lam obligationis immediatam. c. ultimam.n.a. Nifi

enim Deus preciperet, obediendum effe Ec-

:

ü

clefie, aut reipublice, tam parum peccaret,

D) l

ac fi cani petenti non daret panem.

ALI f

d 9. n. a. ad prob. iterum n, a. vel fuppofi-

I

AM

TU

tum, poffe dari ignorantiam Dei invincibilem

vel unicó: momentó poft femel adeptum ufum

wzä

i

rationis moralem. Eo ipfo enim, quód taliter

F[[

agens advertat, fe agere contra aliquid obligans

N

(

nefcio quid, quod eft Superius omni caufà crea-

tà, eo ipfo fub termino convertibili cognofci-

tur Deus.

ra. [/

)

TMV Q

M

O* jICITUR 4. conira

'eamlem I. Peccatum

n

tj

veniale eft proprié di&tum peccatum , & tamen

"ániecedens

hu

41

gon eft contra legem Dei ; ergo.

í

*

j

quoad

DE NATUR. & QUIDDIT. PECCAT.

?

Itaaue

quoad 2. membrum eft D. r i o M x,. qui dicit, pec-

| "

*1

10

catum veniale non effe contra legem Dei , fed

df

prater legem Dei.

Hic queft. 88. art. x. ad 1. fic

Tl

habet: Penialiter peccans. mon, facit ,. quod lex pro-

fetis

bibet , nec pretermittit id, ad quod lex per preceptum

obligat , fed facit prager legem ,. quia mon. obfervat

llünr

Todum. vationis , quem -lex - intendit.

Idem habc/at

:"B.l':, at

2,2. q«IOS. art.1. ad F.

Il m

2

Datur pura omiflio peccaminofa v. g.

omiffio Dilectionis Dei, & tamen non eftdictum

?

idpm,

velfactum; ergo.

Non

.

RrsPONDEO adr. dift. a. q. 2. m.

Yil

eft fimpliciter contra legem Dei quoad fubflan-

t

timn, hoc eft, realiter, indivifibiliter, atque

t at

effentialiter fumptam. c. Non eft contra legem

|

Jecundum . quid, & quoad modum, hoc eft, preci-

Contra

fivé, divifibiliter, ac integraliter fumptam. n. a.

m A

Nam juxta D. l'homam omnis lex divina, que

u M

fecundarió obligat fub veniali, vel ob parvita-

E

tem materie, vel ob indeliberationem a&us,

petai,

ex fuo genere obligat fub mortali; nec quiefcit

ulla lex in fola obligatione, fed eo ipfo, quód

fippol

lex fit ordinatio rationis ad bonum commune,

jncibiler

fimul realiter, ac effentialiter eft ordinatio ho-

m u(ür

minis ad finem ultimum.

Itaque verum eft,

od tl

quod venialiter peccans non agat contra füb-

L oblias

ftantiam ejusmodi legis, indivifim, & eflentia-

Vufà cet

liter fpectate.

Contrarium

ol

d 9. n. a. quoad x. membrum.

enim fuppono ex 7ratt. de Adübus bumanis.

aut

Non eft factum

leccatit

Tr. a. q. r. m. dift. q. 2. Min.

rigorofe. c. laté. n. a.

Quia etiam negationcs di-

& tamiü

cuntur fieri.

At

Sic enim dicit Apoftolus ad

q;w:m

A 4

Rom.

UU&

8

DISPUTATIO E

m'»ül

Rom.1r. v.25. coniigit cecitas in Ifradl

Et Ev-

]Wf*m

angelium: fatte funt tenebra. &c.

4

OBJICITUR $.

conira eandem 1.

Juxta

Ir *üä

&

communem Theologorum dantur aliqua pecca-

10

ta, qui ideo funt mala, quia prohlbita, alia

zil

veró ideo prohibita, quia mala; ergo non omne

peceatum propterea eft malum, quia eft contra

ra

legem Dei.

N 11

2

Odium Dei eft malum antecedenter ad

jl

omnem fuppofitionem legis; ergo.

(

q.

Si omnia peccata effent mala, quia funt

"x)uïhld T

contra legem

tunc poífet Deus in omni pec-

ia

cato, etiam in odio Dei difpenfare ; fed hoc

u

implicat; ergo

REsPONDEO ad t. dift. a.

Dantur. talia

ia funt mala fundamentaliter. c.. formaliter. n. a.

((

À

iqua enim non funt fundamentaliter mala, ut

hl

V. g. comeftio carnis &c. alia vero funt mala

fundamentaliter , petuntque prohiberi

quale

sz w

eft odium Dei.

hd 2. dift. a.

Odium Dei antecedenter ad

fly,

12, i

fuppofitionem legis eft fundamentalu:er malum. c.

i

formalzter n:-2.

l

W

; A 3. iterum dift. Maj. Poffet difpenfare,

I

EUUTUI

nlü ejusmodi actus effent fundamentaliter mali. c.

d*guu

fecus. n. Maj.

Si enim Deus talia non prohibe-

Tif

ret, non effet fummé perfectus, aut fan&tus

J i

N

Os]J1CiTUR Ó. contra eandem 1

Qui ageret

contra confícientiam erroneam, v. g. levandó

d

I[R S

j

feftucam die fefto, putans effe mortale, pecca-

retgraviter, & tamen non ageret contra legem

N

i

nj

Dei; ergo.

ÉIX

2. Deus

N

DE NATUR. & QUIDDIT. PECCAT.

9

L.

2. Deus non neceffarió punit pececatum,

h

ergo nec neceffario probibet; ergo peccatum

:

non eft neceffarió contra legem Dei prohiben-

n

tem.

lt , ü

REsPONEDO ad z. dift. a.

Non ageret

J Of

contra legem probibentem levare feflucam. c. orobi-

AQntra

bentem agere . contra confcientiam. n. a.

Quamvis

non detur lex ad abítinendum ab hac a&tione,

It [i

datur tamen lex non agendi contra confcientiam.

4do. tr. a. n. c. & paritatem. Difparitas

quigfun:

eft; quia condonare peenam non repugnat ulli

It p

perfe&tioni divine: econtra nullam determinare

f

obligationem ad penam in peccato repugnat fa-

pientiæ providi gubernatoris,

At lt

TAU

QUJESTIO II

malu

n detur. peccatum. Pbilofopbicum.

Int mai

J qui

OTANDUM I

Peccatum Philofophicum

dici illud, quod eft contra re&am ratio-

Hflet d

nem, quin tamen fit contra Deum; eó quód

jlum. C

agens vel Deum ignoret, vel de Deo non co-

gitet. Dehoc peccato queruntur duo:

yenfar,

1, Utrum, Ífi daretur, effet mter

ml G

dignum ?

ná po?nä.

Yolide-

2. Utrum a&u detur tale peccatum ?

us

NoTANDUM 9». Hanc do&rinam cepiffe

jqgeret

fieri famofam occafione cujusdam "Thefis à ».

vandt

MUSNERIO S. J. Profeffore defenfie in Colle.

pece

gio Divionenfi 1686. & publicé in fcriptis dictatze,

à l

Thefis autem illa, prout eam denuntiarunt plu-

? Ui

ribus libelis ARNOLDUs Caput Janfeniftarum,

$

& ejus

I.

xäm&

10

DA SpiUsE Av 060

& ejus affecle, fic habét: "Sicut a&us humanus

M-x

qu

»

nunquam eft malus, fublata cognitione mali-

j

)

»

tie, fic nunquam eft offenfa Dei, fi non co-

at

»

gnofcatur eífe offenfa Dei.

Et Conclufio 1.

l

Peccatum Philofophicum, feu morale eft actus

n

»

humanus difconveniens nature rationali, &

»

re&tw rationi.

'Theologicum veró, & mor-

ili

»

tale eft transgreffio libera legis divine.

Phi-

Va

»

lofophicum quantumvis grave in eo, qui

Yi

»

Deum ignorat, vel de Deo a&u non cogitat,

»

eft grave peccatum, fed non eft offenía Dei,

HU

j

neque &ternà poená dignum.

NOoTANDUM

3

ab. ALEXAND.

VIII

u

Va

169o. damnatas fuiffe duas propofitiones, qua-

i

rum fecunda eft ifta: "Peccatum Philofophicum,

d A

i

I

»

feu morale eft ac&us humanus difconveniens

nature rationali, & reGe rationi.

"Theolo-

i üEW N

»

»

gicum veroó , & mortale eft transgreffio libera

Trelt

X" Lz H

»

legis divine.

Philofophicum. quantumvis

»

grave in illo, qui vel Deum ignorat, velde

b

Vs

ü Vil

»

Deo a&u non cogitat, eft grave peccatum ;

n

fed non eft offenfa Dei, neque peccatum mor-

Ó

f

M

tale diffolvens amicitiam Dei, neque poná

IU V

eterná dignum.

»

Hanc propofitionem Pontifex declarat fcan-

I

N

f

dalofum , temerariam, piarum aurium ojfenfroam &

erroneam.

MP [

i

NoTANDUM. 4.

'Theologos Societatis ,

&U

nr

qui póft hanc damnationem ex inftituto fcripfe-

lg

runt de illa Thefi Divionenfi, afferere, quód

üami

P. MUsNERII Conclufio aliter fuerit denun-

itün

tiata, & excerptà quàm ille revera docuit, aut

N

W[

fenfit.

Sic P. viv4 in hanc propofitionem

T

x/Ae1

fcri-

DE NATUR. & QUIDDIT. PECCAT. II

Ts

fcribens n.3. ait: "Propofitio hec ortum ha-

3 ul

Q

» buit occafione arrepta ex quibusdam Thefibus

» publicé expofitis 1686. à quodam Profeffore

ls

d

» Divionenfi, in quibus, licét hzc Thefis prout

» Jacet, non reperiretur, nihilominus paucis

li

l,

m

» per invidiam mutatisin hanc prefentem T hefin

» Unaà ex iis concinnata fuit, cüm tamen mens

z

ll

xo) l

4l

» Profefforis in manufcriptis expreffa, & verba

» expofite Thefislongé alium fenfum haberent,

LCpt

2

» quàm faciunt verba hujus 'Thefis profcripte:

tl

» n ea enim Thefi in manufcriptis Profeffor

» diferté loquebatur deillo, qui peccaret cum

. VIII

»

omnimoda Dei ignorantia, aut inadvertentia,

0 Q

»

& folüm in fenfu conditionato, non abfoluto

plitu,

»

afferebat, quód fi invincibilis, & omnimoda

Wenien

»

Dei ignorantia dari poffet in eo,. qui peccat,

Theoho

»

hic Deum non offenderet, quod non pauci

o Jiber

»

Do&ores docent, nec in hac Thefi damnan-

1333

Iümyis

» tur

]tà P. vrvA.

Adeoque hic Au&or,

vdd

dum Pontifex afferit, banc Thefin noviter erupi[fe,

VEU

aut cenfet, eum falfo fuiffe informatum, quod

T fmor-

difficile di&u, aut debet afferere, quód alii do-

peni

cuerint tunc noviter doctrinam in Thefi damna-

tam.

3t f

NOoTANDUM $.

Dari varios Authores,

m d

qui non tantum docent, tale peccatum, fi da-

retur, non fore dignum eterná poená, fed etiam

VAU

aliqui addunt, illud a&u dari.

Quidam in Scri-

püs in quadam Univerfitate Germanie annó

(riple

qu

17I3. di&tatis fic habet: Cowcrus. r.

"Non

jenu?

» eft decifum ab Alexandro VIII, quód fi dare-

t d.

» tur peccatum puré Philofophicum, illud fo-

Ita

pl

» I€t mortale; & seterná poená dignum.

fri

LUGO,

12

DISPUTATIO L

j HW

CoNcrLus.o. Ale-

i

» LUGO, LA CROIX &c.

Pl [

» xander VIIL non decidit abfolutam impoffibi-

D

"

» litatem peccati Philofophici.

COoNCLUS. 3.

«

u

» Abfoluta, & metaphyfica impoffibilitas pec-

» cati puré Philofophici nec videtur convincenti

p

í

am

|

, ratione demonftrari.

NorANDUM 6. 'Theologos non conve-

qmd

w

nire, quid in illa Thefi fuerit damnatum, Ali-

qui dicunt, damnatam fuiffe ipfam ejus univer-

q

)

falitatem, eó quód univerfaliter doceat, non

m

effe penz reos, qui Deum ignorant, vel de

g

Deo non cogitant, non fa&o difcrimine, utrum

vincibiliter, vel invincibiliter ignoretur Deus.

l :5gjgre

NÀ V

d

Alii cenfent, damnatam fuiffe exiftentiam, ac

s

pofüibilitatem peccati Philofophici, cum quibus

D)

&U

DICO. Nec datur, nec dari poteft pec-

Wt

catum Philofophicum.

]ta docet ipfemet P.

J

^

DANIEL $. J, qui in hác ipfà caufà fcripfit no-

mine totius Societatis.

]ta THOMISTA feré

omnes.

Ímo Rome in Academia Eruditorum

UOX

, U

alla Sapienza, ne quidem licitum eft defendere

du

oppofitum, fed Academicis inter Parerga dog-

af

matica Thefi 25. ponitur hoc:; Peccati Pbilofopbici

Commentum merità profcriptum eft, — Qui modus af-

tmij

n d

fertivus tantüm locum habet in illis conclufio-

f

nibus, quarum oppofitum in ea Academia non

Idem docet P. viv A

Ug

licet publicé defendere.

"A

in Propofitionem damnatam n.19. ubi ait; Col-

liges , quid. dicendum . ad illam queftionem , utrum fit

üw

|

p

offibile peccatum purb Pbilofopbicum ?. cenfeo , cafum

|

Eïïä?ir

l

punc etiam Metapbyfich e[fe impo[fi:bilem, — N erba au-

I

ii

q

tem P. DANIELIS dabimus infra.

d

"

PRo-

i

DE NATUR. & QuIDbIT. PECCAT. 19

D

——

l.

'

PROBATUR I.

ALEXANDER VIIÍ. da-

*ilf

l

d

mnavit do&rinam de exiftentia, & poffibilitate

Q j

D

peccati Philofophici; ergo.

Prob. nt,

Do-

ll ó?

Vi

&rina propofitionis damnate eft doCtrina de ex-

iftentia peccati Philofophici; ergo.

Prob. Znt.

Doé&trina propofitionis damnate eft talis, quae

L Qu

tunc revera exíftitit.

2. Quz erat recens.,

3.

NU

Que erat fcandalofa; fed nulla alia do&trina

Y

UV

erat talis; ergo.

Major patet exterminis damna-

at t

tionis, qua fic habet: " SSmus D. N. ALE-

,T

5

XANDER VIII. non fine magno animi fui

6j um

»

morore audivit, duas Thefes, unam denuó,

i Doy,

»

& in majorem fidelium perniciem füufcitari,,

U u

»

alteram (de peccato Philofophico) pg Novo

»

erumpere : & cüm fui Paftoralis officii munus

1gubu

d pec

»

fit, oves fibi creditas à noxiis pafcuis averte-

»

re, dictarum Thefium examen in Theologia

met J

Wf no

»

Magiftris, & Eminentiffimis Cardinalibus In-

»

quifitoribus commifit, qui pluries re MATURE

p fer

ditorum

»

difcuffà fua fuffragia expofuerunt.

Quibüs

»

omnibus bené, & maturé coónfideratis fecun-

fdert

»

; r

dam declaravit fcandalofam, temerariam , pia-

rum aurium offenfivam, & erroneam.

Infu-

Mi

»

per prohibuit omnibus fidelibus fub intermi-

us d

Ycufo

2

natione divini judicii, ne prefatam Thefin in

» praxin deducant."

Minor probatur. Do&rina

Q non

YITA

de abfoluta exiftentia peccati Philofophici erat

tunc temporis veré exiftens, erat nova, & apta

b Ql

m f

adpraxin pernitiofam: econtra do&trina de pec-

cato Philofophico cum ignorantia Dei vincibili,

,aj

nec exftitit, adeoque nec erat nova, nec fcan-

a d

dalofa; ergo. — Znt. quoad 1. membrum probatur ab

indu&ione Authorum, qui eo tempore fcripfe-

fnt

TUnt,

Mïm'

p'ZISPUTATrO

t

14

Wf

Tu

rünt, & afferuerunt exiftentiam peccati Philo-

u

b

4

fophici, eo modo, quo facilé poterat applicart

uU

ad cafus particulares.

Propofitioneshujusmodi,

j

prout referuntur à PHILALETHE CANDIDO

li

in Catal. Propof; n. 146. 147. 148: 150. 152.

Y59. I55. 156. 158. 159. 162. 169.

.164. 165.

funt fequentes :

r . Tum rudes, & inculti pofunt e[fe aliqui

j

bomines, ut imvincibilis Dei ignorantia, longo etiam

n

J

tempore, in iis contingere po[fit , etiam pofitiva (id eft

yl

fofitiva exiffimatio , quàd Deus mon fit) ex prava

pf [

JDottoris. Zltbei infiru&tione.

MOLINA 1I.f. q.2.

a&.1. IsourERDO JDifj. 1. de Deo. num. 165. C2

12

Quinos Dif. 14. num. 58.

ARRIAGA

Difput. ». Set. 3.

ManTINON Difput. 15. de

rG(!

l

Peccat: Setk. 1. . 117.

2

Porrü ea ignoratione excufabuntur à peccato ,

infidelitatis , tbeifmi , & quüd Deum mom colant,

mec bonorem ei debitum exbibeant.

Jlidem ibidem.

m

Talis bomo. taliter ignorans Deum mon pecca-

3.

bit- mortaliter , etiamft alium occidat , &j putei [e mal?

facere ,. mec ideo promerebitur ponam ciernam - -'-

mam vatio promerendi penam aternam [oltan defumitur

ex e0, quid aliquis bomo faltem àn. confufo mofcat. f

ARRIAGA. Jibidem in

«

offendere .Deum. Summum.

Refponf. ad ult.. Obje&t.

Et peccatum , quantumvois

graviter vationi repugnans CommiJJum. ab invincibiliter

T d

ignorante , «oel ineulpabiliter non. advertente Deum e[Je,

DARELLUS

T

k

L

aut peccatis offendi, non efL mortale.

n

n

án. Thefi. apud ZAngloleodienfes defenfa 20. Sfunii 1691.

i

4. JPeccatum Pbilofopbicum , feu morale e[z. attus

"lmï |

Q ra-

h

bumanus difconveniens nature rationali, €9 re

tioni.

DE NATUR. & QUIDDIT. PECCAT. 15

!

tioni.

iIo:

Theologicum «erb , &? mortale eft transere[fo

Afl

libera legis divine.

Pbilofopbicam quantumvis gvave

I

3j

in eo, qui Deum ignorat , vel de Deo attu non cogitat,

W

eft grave peccatum , fed mom eft offenfa Dei, meque

0 IJ

eterná pená dignum. —MusNIERUSs (autbor fa-

^ Mfg,

mofe T befeos Divionenfis anni 1686.) in dittatis pra-

lettis in Collegio Divionenfi S. F.

Jl

$

Si quis adulterium. vel. bomicidium perpetra-

W

)

verit, non cogitando de Deo, non imputabitur operanti,

Ut

quàd. offenderit. Deum, fed quàd. occiderit , vel mecba-

n

f

tus fuerit . mec Deus indignabitur , qubd ipfum offen-

H

derit ,. [éd. propter bomicidium, el mochiam ,. que

If (

potef? dici offenfa. materialis ,. ut. diftinguitur. ab. illa

tNTACA

alia, que potefl dici formalis, quatenus contrabit for-

LI$ d

maliter. malitiam offenfionis divina.

CARDINAL

)

DE LUGO Jifp. 5. de Incarnat. Sett. s.

juttiy

6. hrriaga loc. cit. cum fübi objecifft: . Ergo ta-

GU

lis bomo ignorans Deum , non peccabit, mortaliter, et-

(4)!

jemfi alium occidat, & putet, f& malb facere: Nam

T

peccatum qmortale defmitur communiter , di&tum, fa&um,

vel concupitum contra legem eternam Dei, ille autem

j/] T

j/

legem eternam ignorat. — Refpondet : talem non prome-

r

viturum per illud fattum penam eternam, fod tempo-

ATT

:

valem gracem: - - mam ratio promerendi penam eter-

uj J

j d

nam [olim defumitur ex e0, quod aliquis bomo faültem

n confufo nofcat [e offendere Deum Summun , quod in

TU

"

T

:

lil

j

ignorante mon reperitur.

ANec inconveniens eft,. in tali

concedere , -eam. attionem mon e[Je pena cterna dignam

jf

ex ignorantia illa invincibili.

Jta etiam P. ESTRIX

JAR

| 1601

in tbefi defenfa Lovanii 23. 9fulij. 1668.

.7. Mortale Tbeologicum - - mon alia caufa pa-

ejf [

nam eretur eternam, quam quod fit. malitie infinite:

t

malitiam oero infinitam ex co babet, quàd fit gravis for-

Á

wgalis

".

16

DISPUTATIO

T

giil

malis offenfio perfóne dignitatis imfmite cognite quá

orf'(l

tdis. P.de omwGnE ón tbefi defenfa ibidem 1671.

BN

i

Inde concludens mortale Theologicum fine illa cognitio-

T A

ne non reperiri.

Pt

8. JPeccatum quaniumrois valioni graviter vepu-

lr

gnans, commifumn ab invincibiliter ignorante , aut non

P dl

advertente Deum e[fe ,. aut. peccatis offendi , on eft

inortale.

Cüm enim nulluim etiam iriualem , &9 impli-

iand

citum JDei contemptum includat , flare potef cum cba*

j Wi u

Unde tale pecca-

ritate perfetta , €9' amicitia divina.

um

tum e[Jet quidem. grave gravitate Pbilofopbica - - non

tamen T beologica, confiflente in repugnantia cum lege,

31j q

L:i;ologim

& bonitate dioina. PLATELIUS n Synopfi curf.

Rn

Thbeol. p. 2. c. 3. $ 3. n. 189.

àon t

9. Ex optimorum Tbeologorum de&rina nullum

;&m:tae(t

gectatum Theologicum , quo fcilicet aliquo modo fepa-

n

ramur à fine ultimo, &? meremur penas illas borren-

x

M

"l

i

das daini , & fenjus; commiiti poterit. cum imoincibili

W

L

Dei ignorantia, imo nec absque atbuali cognitione , per

quam infinita Dei bonitas , 69 majeftas, aut explicite,

,

aut cerib füb termiwis cum clariore ejus conceptu con-

M

f

'TrzRILLUS

vertibilibus , implicité nobis innotefcat.

r

de Confc. prob. q. Y1.

EU

i

Similes funt plurus alie Propofitiones hujus-

ii

modi Authorum, quas vide in prefato Authore,

R

Ex his autem liquet, do&rinam de exiftentia

l- til

h

W

"

peccati Philofophici revera exítitiffe, eamque

lh

habuiffe fatis amplam applicationem in praxi.

A

Écontra ex nullo Authorum impreíforum pro-

d

bari poteft, quód hec do&rina fuerit antiqua,

Ti

aut quod ullus Authorum docuerit peccatum

i

[

Philofophicum cum ignorantia Dei vincibili.

Pao-

"l

ïhl

A

DE NATUR. & QUIDDIT. PECCAT. 17

T i

PRoBaTUR ergo Zmt.9. Si Pontifex da-

i I

k'JW

mnaffet propofitionem ob fuam

generalitatem;

tunc daimnaffet hancé do&trinam

, Quód peccatum

Philofophicum cum ignorantia

Dei vincibilinon

il !

fit eterna poena dignum j hoc non

poteft dici;

y Utj

ergo.

Prob. Min. Si hanc damnafft

e

t

tunc da:

LI

mnaffet do&rinam, quam nullus docuit;. hoc

I

non poteft dici; ergo.

Minor patet; quia Pon-

At (j

tifex dicit, eam doGtrina

m nav?fer erupile, & hoc

l

H

dicit re maiuré examindtá.

il

PROoBATUR Zni.

)

ex Confeffione ». p A-

£f n

NIELIS s. J. qui occafione hujus ipfius Thefis

fcripfit Apologiam pro Societate

if r

Jefu, adeoque

neceffarió feivit fenfum Propofi

tionis damnatz,

maximé cüm fcripferit in Gallia, ubi ifta con-

j t

hh r

woverfiaorta eft. — Isitaquefatetur, propofitio-

nem fuiffe damnabilem , quátenus docet exiften-

17175

Qdl

tiam peccati Philofophici, idque fatetur nomine

totius Societatis in prafata A

pologia, quam edi-

W, u

dit Gallicé füb titulo: £

tl

ifTola cujusdam "Theolosi

ad Zrcbiepifcopum. Rbemenfan , coram quo quidam

W d

Profeffores Societatis ratione peccati Philofo-

ILLUS

phici fuerant accufati,

Sic habet: "Ex quo

ARNALDUS finxit hovum fi

pe&rum peccati

lj

» Philofophici, ut haberet anfam declamandi

uthore.

» contra do&trinam Societatis, tanquam laxam,

ilentia

» hoftes Jefuitarum magnopere defiderarunt in

zi

» Scriptis Theologorum Societatis, ut in iis re«

prasi

» perirent veftigia peccati Philofophici. Quan-

? pre

» do tumultus ille magnus de peccato Philofo-

Yiqui

» phico primum exortus eft occafione Thefis Di-

(

» Vionenfis, Jefuite declarárunt ftatim ab initio

bil

» publicé ;. r. DoGrinam

péccati Philofophici

]i

JD.dmort Tratt. de Peccatis,

b

"nulló

18

DISPUTATIO L.

um

»

nulló modó effe do&rinam Societatis , & quód

sz

illam damnent abfoluté, ac fine reftrictione.

"

»

». Declararunt, fe condemnare Thetin Divio-

j

?

nenfem, qu& przbuit occafionem huic rumo-

QUi j

»

ri, füb eo modo, quo fuerat concepta.

3-

r

»

uód in illa Thefi, qua peffimé fuerat expret-

m

ao

»

fa, Profeffor Divionenfis prorfus contrarium

»

dicat ad ea, quzx in Scriptis dictaverat.

4.

sl

« m

»

Quod ARNALDUS habuerit fcripta illius Pro-

»

fefforis, ex quibus potuiffet difcere veram

T

»

ejus mentem , & tamen hoc non obftante ite-

al

?»

raverit denuntiationes.

Ad confundendos

at

»

ergo Adverfarios alio non opus eft, quàm ut

P

.....

z d

»

tradam notionem de errore peccati Philofo-

d

phici.

Error peccati Philofophici confiftit in

at

f v

»

eo, duódhomo, qui ignorat exiftentiam Dei,

»

non peccet contra Deum , quem non.cogno-

m

»

fcit, fed contra rationem, & quód non pec-

yüto d

»

candó contra Deum peccatum non fit Theo-

a

logicum, quianon offendit Deum ; fed quód

foyit

fit Philofophicum, quia eft contra rationem.

Mir a

»

Idem error confiftit adhuc in eo, quód inde

L

»

eruatur hec confequentia, quód illud pec-

t

»

catum, cüm non fit contra Deum, non me-

&if

»

reatur damnationem eternam.

Veritas errori

füti

»

oppofita eft, quód peccatum hoc, cüm fit

ET

contra rationem, ac confequenter contra le-

n

gem, quam Deus impreffit cordibus noftris,

M

non tantüm fit Philofophicum, fed etiam Theo-

ns]h

?»

logicum, hoc eft, contra Deum, & quód me-

hum

reatur dammationem eternam. En! in quo

confiftat myfterium de errore peccati Philo-

Rl

wl-f'f';üüs

DI

fophici.

Itaque is non confiítit in hoc, quód

u

: ,hoino

!

DE NATUR. & QUIDDIT. PECCAT.

19

T

M

» homo aliquo tempore poffit invincibiliter igno-

li.

» are exiftentiam Dei: hec enim do&rina eft

» plurium celebrium Do&orum; fed error con-

l mO-

Dl v

» fiftitin hoc, quód ftante hac ignorantia, etiam

»

in fuppofitione, quód fit invincibilis, pecca-

tf

Quf

»

tum tantüm fit Philofophicum, non autem

p

contraDeum, quempeccator non cognofcit,

m

»

nec Theologicum, & quód confequenter hoc

ülih.

»

peccatum non puniatur damnatione szterna,

d)

»

hoc enim falfiffmum eft; quia, càüm pecca-

J

f

»

tumfitcontralegem, quam Deus infcripfit cor-

»

dibus noftris, evidens eft, quód offendat Le-

, Qng

»

i Plifo

gislatorem ipfum.

Vide jam ingentem denun-

»

tiatorum calumniam. Profeffor Divionenfis

nl

»

in fuis fcriptis expreffé docuit, & validiffimé

tiam D

»

probavit veritatem é diametro oppofitam ad

n eogno

»

errorem peccati Philofophici.

Denuntiato-

D0n pet

i The.

»

res autem audent intrepidé obtrudere hanc

»

enormem falfitatem, quód ex illis ipfis fcri-

f qui

»

Pro-

mationen

ptis prodeat error peccati Philofophici.

»

feffor juxta fanam "Theologiam diftin&é do-

J i

»

cet, & accurató, quód homo, qui fupponitur

d t

»

aliquo tempore invincibiliter ignorare exiften-

Don m

»

tiam Dei femper fit reus peccatorum, quz

ag eror

»

committit tempore hujus ignorantie, quód

ní

»

peccet contra Deum, & quód fe reum faciat

'ontrtle

»

damnationis eterne, idque probat.

Ubi eft

y aol

»

ergo peccatum Philofophicum? ubifunt excu-

am Ti

»

fationes Atheorum? quód fi etiam effent in

qiir

»

ignorantia invincibili, non tamen propterea

L ine

»

peccata definerent ipfis imputari. Id Profef.

yi D

»

for cum aliis Theologis defendit." Hucusque

)

DANIEL.

Ex quo fequitur, quód peccati

2

;

Philo-

m

MR

h

20

DISPUTJA'TTIO

I.

Im Qh

i

Philofophici exiftentia tunc damnata fuerit no-

u

minetotius Societatis, faltem à P. DANIELE.

Ceaterüm an difcurfus hujus Scriptoris fitexactus,

Q

wulT

viderit facilé attentus Lector.

-PaonATUR Conclufio 2. Non datur igno-

n

J

:

[j

ub

rantia Dei invincibilis poft adeptum ufum ratio-

nis moralem ; ergo nec datur peccatum Philofo-

DD

ii

phicum. - Zint. fuppono ex Tra£t. de.Deo Difput. 1.

Aff

gl

q.1. &2. ubi oftenfum eft, exiftentiam Dei per

modum primorum principiorum effe per fe notum

at

omnibus hominibus fub aliquo faltem predicato

jfst, d

"

convertibili cum Deo.

«t

PRosnATUR Conclufio 3.

Ad contrahen-

dH

dam malitiam peccati Theologici, ac reatum

agtr t

pene zterne fufficit, ab homine cognofci op-

um

pofitionem fuz a&tionis ad aliquid prohibens fu-

ghmtl

premum, neício quid; ergo etiam fuppofita

ij

ignorantia Dei invincibili füb conceptu explici-

to Conditoris, aut Gubernatoris Univerfi, ta-

i,

as

men non dabitur peccatum Philofophicum. nt.

d

prob. Si quis in fylvis enutritus nil audiiffet de

vl i

pona eterna, agnofceret tamen a&tum prohibe-

1f

ri à Deo, talis nihilominus mereretur ponam

zternam ; ergo & ille, qui ne quidem agnofcit

ä:iïïüï ]

W

ER

t

oppofitionem fucx actionis ad Conditorem, vel

Gubernatorem Univerfi , attamen cognofcit op-

7!

y

|

"

El

pofitionem füg actionis ad aliquid fuperius fe

li

h

U

obligans nefcio quid, reipfa peccat contra

Deum.

Ug

Il

CONFIRMATUR I.

Quinon agnofcit fuum

NT

parentem, & tamen malediceret fuo principio,

quodcunque illudfit, lederet etiam individuum

perfong; ergo etiam qui agit contra fupremam

regu-

DE NATUR. & QUIDDIT. PECCAT. of

iL to.

regulam obligatoriam , qualiscunque illa fit, in

Nup

li, :

fpecie, & in individuo ledit eum, qui eft illa

regula.

l

fürip,

COoNFIRMATUR 2. Si Janitor ab adftu

IQ at

arceret hominem , quem agnofcit effe virum po-

ITofo.

tentem, & dubitat, effe Regem, dignus effet

gravi indignatione, ac poena, quamvis non fci-

Dintr

D

retcertó, illum revera effe füum Regem; ergo

t

etiam gravi indignatione dignus eft, qui agit

Dredgn

contra Legislatorem Confcientie, quamvis non

certó fCciret, eum effe Conditorem & Guberna-

torem Univerfi.

Ontdie

il

n

RUf

CONFIRMATUR 3.

Implicat, ut pecca-

Dd o

tum attingatur tanquam diffonum naturz ratio-

ibens fü

nali, quin fimul implicité attingatur tanquam

ippofit

transgreffivum Legis divine; ergo Metaphyficé

repugnat peccatum meré Philofophicum. 4mr.

explii

li, t

prob. per hoc, quód peccaturmi attingatur tan-

. At

quam diffonum naturez rationali, & re&s ratio-

df d

ni, eo ipfo attingitur implicité ut illicitum, at-

que adeo üt prohibitum, & nullatenus patran-

proibe

ponn

dum; ergo etiam attingitur üt implicité oppofi-

tum divinge voluntati illud prohibenti, atque

agnofci:

adeó ut contemptivum divine prohibitionis.

em, V

ylcitor

Confeq. prob. Quando peccatum apparet üt prohi-

bitum, itautnullatenus liceat, eo ipfo apparet,

peris

WE

üt prohibitum ab omnifcia, & omnipotente vo-

luntate quz unicé illud poteft prohibere; fed

i fotc

ea voluntas eft fola divina, & Lex e&terna Dei;

ergo.

inci

jvide

J mm]

[

B 3

Sol-

25

DISPUTATIO

Y

[gSATW

m

Solvuntur Objectiones.

g

Osjgicirum r Qui offendithominem non

WW

?jw

cognitum fub ratione Regis, non eft reus lefze

yil

majeftatis; ergo etiam qui agit contra dictamen

j

re&e rationis, ac contra regulam morum, non

E

agnofcens, id effe Deum, non eft reus offenfa

2

divina.

2. Quifuratur rem alienam, ignorans effe

rem facram, non eft reus facrilegii; ergo etiam

:þldidumä

ayti

qui agit contrahoneftatem nature, ignorans effe

preceptam à Deo, non peccat contraDeum.

ud

Bo

3

Qui in fylva occidit hominem, invinci-

»aln

biliter putans eífe feram, non eft reus homici-

at

dii; ergo etiam qui violat pre:cepta re&teratio-

nis, invincibilier putans, ea non provenire ab

U

I

aliquo Deo, non eft reus injuriz erga Deum.

i

RESPONDEO 4d 1. C. a. n. c, & paritatem.

Difparitas eft; quia homo faltem implicité co-

]

:T

EY

gnofcit, Legislatorem fuum intergum effe ali-

quid majus omni creatura ratio

nali.

l

RzsPONDEO 2. dift.a. Qui offendit ho-

n

minem non cognitum etiam disjunttive, aut dubi?. c.

non cognitum certà. n. a. quienim offenderetho-

ia

U

minem, dubitans an fit Rex, eflet eo ipfo lefze

Majeftatisreus; quia effet animo fic conftitutus,

t

| -.'Jlm'

ut illum offenderet, five fit Rex, five alius.

Hinc

".

RrzsPONDEO 3.

Inverto Argumentum :

EO

u

qui offendit hominem dubitans, annon fit Rex,

fic offendendó hominem, eft reus lzefze Majefta-

b

tis ob contemptum interpretativum ; ergo qui

agit contra regulam morum , nefciens quidem,

g J

illam effe Deum, dubitans tamen, an illa regula

tj

non

DE NATUR. & Qümm'i'. PECCAT. , 23

non fit aliquidfublimius omni creatura rationali,

"ittoy

committit interpretativum contemptum, feque

hü'æfæ

| dla&n

exponit ad omnes poenas, quz à tali Legislatore

infliguntur, fi exiftat.

LE

REsPONDEO 4. dift. a.

Sofanl

Qui offendit ho-

minem non cognitum füb ratione Regis per ju-

dicium pofitioé contrarium , & moraliter certum

Yavf

de non exiftentia Regis.c. quem non cognofcit

odum

per judicium Zubium. fubdiftinguo. in eo cafu,

Vr

iDen,

in quo prohibitio tollituür per cafum dubium. c.

fecus. n. ant. In prafenti autem prohibitio , &

, ii

confcientia non ceffat reclamare ftante dubieta-

!rbonic

te de exiftentia Legislatoris feparati.

Quód

Cleraio

veró non poffit dari pofitivum judicium de non

Venired

exiftentia Legislatoris feparati faltem in prima

Jetm,

apprehenfione clara, per fe manifeftum eft, &

Vrittel]

quód idem non poffit dari poft aliqualem difcuf-

ii et

fionem rei, patet ab experientia interna mentis

qdec

cujusvis hominis.

4dd 2. & 3. eft eadem Refponfio.

li

tAt

OsjiciTUR 2. Siquis committit furtum,

jeretl

quod eft contra legem nature, cui annexa eft

per Legem Ecclefiafticam invincibiliter ignora-

ylo ldl

tam excommunicatio, non incurrit excommu-

yütum

vt d

nicationem , üt habet communis cum SUAREZ

de legibus; ergo etiam qui committit peccatum,

Teltum

quod eft contra re&tam rationem, cui perlegem

divinam annexa eft pena eterna, non incurrit

f

j

hanc ponam, fi invincibiliter ignorat hanc le-

gemDei.

ji

REsPONDEO TI.n.

qii

Suppofitum, quód fal-

tem in noftro cafu agens, non implicité agno-

j.t

fcat

10]

4

TL

24

DISPUTATIO

T.

j

AL

fcat legem divinam fub termino corivertibili,

u

prout dié&tum eft.

« ï., "

REsPONDEO.2.C. n.C.

& þarit:. Difpari-

tas eft; quia de excommunicatione non poteft

g

j

prudenter fufpicari, aut dubitare, prout dubi-

[2

if

L

tare poteft de lege divina in noftro cafu. . Hinc

»

1

RESPONDEO 3.

Invertendoargumentum ;

Si quis dubitaret, an furto non fit annexa.ex-

jtni)

n

communicatio , & per dictamen reflexum non

ia

iA

J

fimul proponeretur licentia actionis relata ad Le-

)

DT )

gem Ecclefix ftante dubietate, revera commit-

teret contemptum interpretativum Legis Eccle-

AT V

1 d

fiaftice ; ergoidem eft inprefenti, ubi confcien-

tia non dictat licentiam agendi contra confcien-

jl x

tiam dubiam relaté ad Legislatorem feparatum,

IUMH

fed potius reclamat nomine illius, qui eft Au-

Ó

Yi

)

thor nature, & ipfius dictaminis, üt conítatab

zi

experientia interna mentis.

Utl

OBJICITUR 3.

Di&amen ultimum poteft

Aa Y

i

attingere formaliter peccatum przcife üt difcon-

fs

veniens re&m rationi, etfi ea difconvenientia

tn

realiter fimul fit ad legem eternam; ergo non

l

neceffario contrahit malitiam provenientem à

Pg

refpe&u ad Legem Dei.

Zdnt. jrob. Yllud di&a-

lii

men ultimum eft fimul intelle&uale; ergo poteft

Eal

jnter duo pr&dicata realiter identiücgta forma-

TO

liter prefcindere.

2

Philofophi gentiles non cognoverunt

tür

ia

peccatum, üt offenfivum Dei, fed tantum ut

diffonum rationi; ergo poteft dari.

Zint. eff .

t

THOM E I. 2. q. 71. art. 6. ad 5.

LT

R£sPONDEO ad 1. n.a. ad prob. c.a. dift.c.

m

Poteft prefcindere, nifi unum predicatum im-

Uj

"

pli cité

DE NATUR.& QUIDDIT.PÉCCAT. 25

Vj

plicité involvatur in conceptu alterius. c. fecüs.

n. c.

Jam veró prohibitio àt proveniens à fu-

i

premo. Ente implicité involvitur in.conceptu

Qd

prime Regule honeftatis; ut oftenfum eft.

QU d.

RzsPoNDEO 2. n. fuppof. Quod di&ta-

À. [liy

men ultimum tantüm reprefentet peccatum üt.

g.

difconveniens re&te rationi ; reprzfentat enim

illud etiam üt prohibitum à Legislatore diftincto

U Y

à natura rationali, in quo apello ad internam

ltlls

experientiam univerfalem mentis.

d (OQmjs

ResPoNDEO 3. dift. ant.

Poteft attinge-

rb

re peccatum üt difconveniens rectz rationi, at-

Otrie

COb

tamen cum dubio confufo de Legislatore feparato

infüperabili practicé per di&amen reflexum. c.

Juritn

i el A

Jime tali dubio infuperabili. n. a.

Nam peccans

eo ipfo, quód nefciat, quxnam fit illa regula

onftatab

morum prohibens, habet dubium confufüm de

Legislatore feparato, & ftante tali dubio non

mpott

u.difo

habet fimul di&amen reflexum di&ans licentiam

a&tionis, aut tollens practicum dubium confcien-

Yenlent

tie de non agendó contra legem.

70 Q1

d 9. dift. a.

Philofophi non cognoverunt

éntem d

jj did

peccatum üt offenfivum Dei fub conceptu pro-

prio, ac diffintto Conditoris. tr. füb confufo. n.a.

gopozef:

a fonme

Patet enim ex 1. p. q. 2. art. 1. ad r. quód juxta

D. THOMAM omnes homines cognofcant Deum

VOV

naturaliter fub quadem confufione. DeinD.'Tho-

mas eo ipfoloco dicit, ejusmodi Gentiles non

pum U

effe excufabiles.

i. d

OsjicrrTUR 4. Poteft juxta multog ÀÁu:

a dl

thores dari ad breve tempus invincibilis igno-

n m

rantiaDeis fed in tali ftatu.peccatum non poteft

p5

cogno.

pl,cv'

DISPUTATIO

1-

,

26

j

cognofci üt oppofitum Deo ; ergo necütoffen-

um

y/

fivum Dei.

g;m

RrEsPONDEO dift. a. Poteft dari ignoran-

Q

!

tia Dei füb conceptu proprio Conditoris, vel

w

d

T

Gubernatoris cogniti tr. füb omni przedicato

D d

convertibii cum Deo. n. a.

Quando fimpliciter

g n

dicitur, dari ignorantiam Dei invincibilem, id

st

tantüm intelligendum eft de Deo cognito fuüb

yutin

conceptu proprio, ac communiter controver-

TL

fo: fi Authores plus vellent, effent deferendi.

a

gt

O5]ICITUR 5.

Eft alia malitia, fi quis

agat contra dictamen rationis, quod agnoícit,

od

provenire à Legislatore Deo: & alia, dum illud

lutoyD?

non cognofcit, provenire à Deo; ergo fi illa

z at

'

eft Theologica malitia, hec tantüm erit Philo-

um

fophica.

L

REsPONDEO dift. a. Eft alia malitiä di-

u

ülini

verfitate diverfificante gravitatem peccati. c. di-

verfificante genus peccati. n. a. Sic enim haud

DN

b ol

dubié eft alia malitia, dum quis hominem occi-

dit, a&tu, & reflexé advertens, hoc effe contra

Qurtii

,

Deum; & alia, dum tantüm exercité in impetu

dmlg

jre: interim tamen utrumque eft Theologicum.

du

Sic & alia eft malitia, dum Chriftianus fcit, pec-

lt

"t ndn

cato deberi peenam eternam ; & alia, dum v. g.

aliquis, Platonicus, vel Origenifta putat, non

litilg

dari peenam eternam: interim tamen uterque

1

At

i

n

fcienter agendó contra Deum , meretur peenam

Ls

&ternam; quia peccandÓ fe fübjicit ire illius,

j

cujus attributa, prefertim juftitie non claré

u ihq1

agnofcit.

Sic & peccans contra rationem, fe

K

non

fubjicit irz illius, qui proþibet, quamvis

claré

Dlu l

DE NATUR. & QUIDDIT. PECCAT. 27

li

claré agnofcat, quousque fe extendant limites

indignationis legislativz.

n

OnjrciTUR 6. Si per impoffibile Deus

R

dleqy

non exifteret, non daretur offenfa Dei; ergo

etiam non datur in eo, qui invincibiliter ignorat

Dciter

Deum.

Conf. prob.

Non effe, & non apparere,

it, i

i fj

paria judicantur in Jure, & in moralibus; ergo.

2. Non eft demonftratum in caíu faltem rarif-

Qu

hi.

fimo, non effe poffibile, poni peccatum, üt

contrarium rationi, non fe referendó ad ullam

[ qi

regulam morum feparatam ; ergo debet dici

It

poffibile peccatum Philofophicum,

üm]ld

RzsPoxpEo adr. Tranf.Znt. dift.c. Ergo

01

etiam non datur in eo, qui ignorat invincibili-

jury

ter fub omni predicato convertibili, & ignorantià

excludente omne prudens dubium de exiftentia Dei. c.

ii di

qui ignorat Deum, attamen cum dubietate de ex-

15 di'

iftentia illius, aut illum agnofcit füb predicato

convertibili. n. c.

m ha

Oftenfum enim eft, femper

m ott-

ab omni homine cognofci Deum füb przdicato

convertibili, nempe Supremi Legislatoris, aut

VUntrG

Dpett

faltem haberi dubium infüperabile per dictamen

reflexum pra&icum; üt füprà di&tum eft.

giam.

N

4d 2. n. a. vel dift. Erit hoc poffibile in

homine zondum babente ufüum rationis moralem. c.

nj

Habere

j, I

jam babente ufum rationis moralem.n. a.

Jerjut

enim ufumrationis moralem eft nihil aliud, quàm

agnofcere regulam quamdam honeftatis, quam

XEnart

Tl

ftatim per dictamen luminis naturalis intuitivé

videt, effe ali

| qi

quid diftin&um à fe, adeogue ali-

n

quid feparatum.

Dicrs r. Ergo faltem ante feptenpium,

j

r

um

(Ate

[ mm

28

DISPUTATIO.IL

*»iæsm

j

dum nondum datur ufus rationis moralis; da-

j

$um ^

bitur peccatum Philofophicum. :

A

RESPONDEO. n. a.

Quia illi a&us prece-

dentes ufum rationis moralem, non fünt proprié

D

iM

humani, fed communes cum a&lombus anima-

T

libus regulatis per eadem principia, per quz

regulantur actiones brutorum. Et hinc potius

at

judi

debent dici a&us bomíinis, quàm bumani.

!

J

DIECES 2.

Ex noftra fententia fequeretur

g.hc q

f

x

,c

u

quód fi infans horreat fpe&rum, & agat contra

u

fuum horrorem, aut contra regulas Urbanitatis,

i

ü MT&R

peccet Theol

icé, & quidem graviter ; fed

hoc non pote

ü

dici; ergo.

AMaj. prob

Etiam

"ohlpü

u* GE H

infans in tali cafu agnofcit quemdam inftin&um

internum arcentem fe à tali actione; ergo.

lm

IT

REsPoNDEOo. n. Iaj ad prob. dift. a. Agno-

fcit talem inftin&um in ordine ad àmproportionem

haturalem cum objecto diffentaneo fuze naturs.

D

l

c. relaté ad /egislatorem feparatum qualemcunque.

AA

n. a.

Peccatum Philofophicum, de quo con-

WW

trovertitur, ponitur in homine adulto jam ha-

j TM

bente ufum rationis moralem, adeoque jam ca-

d)

pace agnofcendi principia feparata hujus obliga-

3 0809

tionis, & inftinétus faltem füb dubio

rium

Dicss 3

Non implicat, etiam adultum

Tonl li

m

aliquando relabi ad eum ftatum inadvertentie,

d b

qui ponitur habitualis in infante ; ergo etiam

M

n adulto poteft dari peccatum Philofophicum.

D

2. Non implicat eum ftatum infantig in homi-

I

nibusbarbaris continuari ad plures annos; ergo.

4 "[["

REsPONDEO adI. n. a.

Sicut enim ille

jnfans , qui femel rifu didicit agnofcere matrem,

;

pronuntiato-nomine, vel apprehenfà ideà ma-

45

i

tris

DE NATUR. & QUIDDIT. PECCAT. 29

r / da.

tris fue , fimul fertur infallibiliter in perfonam

individuam ; ita impoffibile eft, ut, qui femel

imw:e-

didicit regulam morum efTe feparatum quid, non

d

15 nj

fératur in illud feparatum, quocunque tempore

illi obfervatur regula morum, feu honeftatis.

Yt que

Adeoque impoflibile eft, ullo tempore reinci-

I

IU

dere in omnimodum ftatum infantiz.

Ad 2. tranf. a. n. c. quia tantàüm loquimur

3QUEIEUH,

de adulto, qui jam pervenit ad ufum rationis

X t

moralem per cognitionem faltem dubiam de prin-

ul

"

cipio, & legislatore feparato.

l; H

OsJiciTUR. 7;

ALEXANDER VI

Il

. Dim

tantum profcripfit Thefin noviter ex Orco emer/am ;

Vüum

fed Thefis de exiftentia peccati Philofophici in

Im.

cafü rariffimo non erat recenter ex orco emería;

. d

ergo. JMaj. patet ex terminis damnationis. JMin.

n

prob. Ea Thefis jam olim erat tradita à prime

Matite.

note DoGoribus v. g. à Card. LUGONE, HE-

tuqe

RINCX, BONJ£ SPEI, MARTINONIO, PON-

i u

TIO &c. ergo.

2

o

7

Thefis profcripta declarata eft /candalofa,

Pj C

hoc eft, prabens occafionem peccandi; fed fen-

ag

tentia docens ignorantiam invincibilem Dei in

peccato Philofophico non quidem Metaphyfice,

jdultum

fed moraliter impoffibilem eft opinio meré fpe-

rlenti,

culativa; ergo.

0 eltt

RzsPoNDEO ad :. n. Mgj.

In Decreto

æphicum.

enim ALEXANDRI VIIL prout refertur v. g.

jomi.

à LA CROIX non dicitur: ex Orco, fed tantüm

$ em

noviter erupit; quod alium fenfum non habet,

jim il

quàm cepit fieri famofa, & concitare ftrepitum.

Tiatt

quz Cenfüra etiam cadere poteft in fententias

n

ejusmodi Do&torum.

(j

d

[ WUM

DISPUTATIO I

30

Rmm*u

i s. c. Maj. dift. Min, Eft meré fpecula-

m&amä*

tiva in Tbefi. trans. in fuis principiis. n. Minor.

u

j

Quamvis enim hi Authores DoGrinam fuam ni-

ii

tantur reftringere ad cafüm rarum, ea tamen

il

ex fuis principiis ita comparata eft, ut facillimé

j

poffit applicari ad cafus plurimos per argumen-

gm-u

tum à.pari, aut per confequentiam "Theologi-

D.

cam, prout revera etiam applicata eft ad cafum

gtl !j

frequentiffimum, in quo quamvis habitualiter

114

J

agnofcatur exiftentia Dei, tamen hic, & nunc

ET

non advertitur ad exiftentiam Dei.

E

DicEs.

Saltem non eft verofimile, Pon-

st

tificem voluiffe damnare fententiam Cardinal.

3dtontt

LUGONIS, & aliorum Do&torum ; ergo.

z.

REsPONDE?O. dift. a.

Non voluiffe id d

al

abádi

reté, trans. indiretlé. n. a.

Sic enim & Pater

nonnunquam ferit mancipium , ut corrigat fi-

zir

lium. Hinc potuit fieri, à Pontifice damnatas

effe propofitiones aliorum Doctorum laxas,

'"Wmu

quamvis ad eas referri poffint etiam Conclufio-

nes Unius, vel alterius Cardinalis.

Ti i

Poteft dici, Pontificem

hA |

O5]JICITUR 8.

tantüm damnaffe propofitionem ob fuam Uni-

verfalitatem.,, eó quód excufet à peccato Theo-

RL

logico, non diftinguendó inter ignorantiam vin-

cibilem, & invincibilem; ergo.

ii

2

Idem Pontifex eódem annó 1690. Menfe

Mb

Decembri inter 3o. alias propoiitiones damna-

I'MWH(

vit etiam hanc ordine fecundam : Zametfi detur

Ls

ignorantia invincibi

lis juris nature , bec in ftatu na-

"u)

"t

ture lapfe operantem ex ipfa non. excufat à peccato for-

mali; ergo etiam ignorantia invincibilis Dei ex-

N

cufat operantem ex illa.

»ïm

*

RESPON-

A

DE NATUR. & QUIDDIT. PECCAT. 51

hnj

RE£sPONDEO ad t. n. a.

Quia fi Pontifex

L.

damnaffet in hoc fenfü propofitionem, damnaf-

l.

fet do&trinam à nullo unquam Theologorum tra-

& itn

ditam, cüm tamen dicat: eam de novo er

upiffe.

fic]n,

4dd 2. c. a. dift. c.

nvinci-

Ignorantia Dei i

TO

bilis füb omni przdica

to convertibii cum Deo

iulogi

excufat. trans. tantüm füb concepto Conditoris, vel

al Qa['um

gubernatoris. n. c. Negatur enim, poffe dari

DT

ignorantiam Dei füb omni predicato converti-

,b

bili cum Deo, v. g. legislatoris, poft adeptum

ufum rationis moralem.

Przcepta juris natura-

ib

lis faltem /écundaria poffunt quidem ignorari, fi

Ctdind

illa non immediate, ac evidenter ex primis prin-

n

cipiis deducantur : fed principia prima juris na-

ifei d

turalis non poffünt ignorari invincibiliter, Ex-

& at

iftentia Dei eft inter ipfa prima principia; con-

ript f

fequenter nunquam poteft ignorari Deus invin-

Ammmatas

cibiliter. vide Z7aàt. pg Do. Difjut.1. q. 1.

G.

» hs

Qul

OsjJiciTUR g. Eximii Do&ores docue-

runt poffibilitatem peccati Philofophici; ergo.

ontfcem

Prob. 4nt. S. THOMAS 2. 2. q. 20. a. 3. C. di-

qm Uni

cit: Si po[fet e[Je converfio ad Bonum commutabile fine

9 Thet

averfione à Deo, quamvis e[fet inordinata , mon e[fet

jam Vi

peccatum. mortale.

Et in c.7. ad Rom. Le&. . di-

cit; a&u dari talem averfionem. — Dicendum, in-

quit, quàd fine lege poterat peccatum quidem cognofci,

» Ma

du

Jecundum. quod. babet, rationem. inbonefti (id eft. contra

uj d

rationem exiftens:) mon autem fecundum quod importat.

offenfionem Dei.

Ergo.

iab f

2

nah f

Cardinal. sFoNDRATr in JNodo Prede-

$ Dd

Jüinationis editionis Colon. fol.270. dicit: Cum

peccatum fit. e[Jentialiter. offenfto Dei,. & injuria Dei,

n

fubla-

32

DISPUTATIO

IO

a

45

füblata cognitione mece[Jarià - fequitur ,* mec " injuriam

mec peccatum» mec eternam penam e[Je.

Ergo.,

g

Cardina. BELLARMINUS Lib.4. de

ul

3

Rom. Pontifice c. 20. ad confirm. dicit : Si finga:

r

mus IJeum mon e[Je in rerum natura ,. qui leges juflas

b.

[

AM)

!

violarunt , peccabunt quidem n conjcientia , [ed nec

&qui

Deum offendent , mec ad inferos damnabuntur.

Idem

m

apud LA:.CROIX & LUGO, tenent D. BONA-

g x

VENTURA, ALBERTUS M., ALENSIS, BEL-

vt L

LOVAGCENSIS, ANTISIODOREN SIS,«HEj

(ygttat

RINX, MASTRIUS, GONET G&c.

Ergo.

Tiv

RrsPOoNDEO ad1.n.a. Z4dprob. patet, D.

qiina

THOMAM in frimo iextu tantüm loqui conditio-

aritl

Poterit co-

naté, d fecundum textum. dift. a.

at

gnoíci peccatum intelligendó per peccatum Con-

Eitfyïlogi[m

cupifcentiam Originalem , & exinde confequentes

d

motus. c. intelligendÓ alia peccata perfonaliter

Di-'nHo:

TRU

libera contra legem natura. n. a.

a

MAS tantum dicit; hominem non agniturum,

tss

quód ea rebellio,nature, que datur in peccato

f tual

Adami, effet objectum difplicentie divine, nifi

id docuiffet lex Moyfaica.

k

PL

j n

Zdd2. D1co; Eumloqui de ignorantia omni

moda: fiplus vult, dico; ex hoc libro parum

t

Iuf

evinci, cum ob denuntiationem Épifcoporum

Gallie fuerit tra&us ad inquifitionem ob varias

B

propofitiones , quas in eo libro notarunt, &

Pontifici denuntiarunt Epifcopi Galliz.

QU

Ads. Dico; BerrLARMINUM locutum

effe conditionatà , in quo fenfü vera poteft effe

t,ï*fifd'lafxtf

Hinc- dift a.

Non effent tales

propofitio.

L

digni peená seterná in actu fecundo. c... in actu primo.

WWH !

Quia tales homines agentes contra con-

nf a.

Ícien-

|

ükl W |

Ua

DE NATUR. & QUIDDIT. PECCAT.

33

Mu,

h

fcientiam , peccarent fimul contra Deum;, qui

fi non exifteret, non poffet exequi meritum

Llh L

S»Mp

objectivum ad penam.

Vel RESPONDEO 2,

cum P. vrvA. dift. "Tales homines non effent

ij

llff/fhc

digni infernó ,. & /imul effent digni. c. tantimn

I

(en

non effent digni.n.a. Ex talibus enim propo-

1]

fitionibus conditionatis fiepé fequuntur contra-

0v

Sl*, hi

di&oria. Sicfi daretur mons fine valle, -dare-

m

tur vertex, & non daretur vertex..

OBJICITUR 1o.

Si ab homine invincibi-

m

pitt )

liter ignorante Deum, fimul cognofceretur Deus,

Condi

tunc illud probaretur hóc fyllogifmó : aliquis

OLn (0

legislator à tali homine eft cognitus; fed ali-

At (

quislegislator eft Deus; ergo cognofcitur Deust

&qUente

atqui hicfyllogifmus non eft bonus, quia medius

fonditer

terminus non diítribuitur; ergo.

RgsPOoNDEo: n. Maj. Probatio enim no-

) THO

Ytoror,

ftra eft hec: legislator, qui obligat, cognofci.

tur üt feparatus à paffo, & ille cognofcitur ob-

|ptto

ine, nl

ligare etiam ftri&té ftante dubio disjun&ivo , an

illud feparatum fit Deus, vel aliquid omnipo:

tens; ergo cognofcitur offendi ille, qui eft unus

j amnä

) putur

in genere obligandi, quod ipfum meretur po-

nam omnem ob contemptum interpretativum

Yponut

bv

anipotentis.

nyr, à

QUJESTIO II

'locutum

Qualis requiratur. advertentia ad. confHituendum

teft d

nt tl

peccatum. mortale ?

ToTANDUM r.

duj

Quzftionem in eo verfari,

j (

"

an ille, qui

ponit a&tionem de fe peccami-

J

D. 4dmort Tratt, de Peccatis,

C

nofíam

34

( DISPUTATIÓ 1

w!V!m'l

nofäm, ad hoc, ut peccet, debeat advertere,

MW

u

fe peccare, id eft, utrum debeat habere non

tantüm apprebenfionem fpeculativam de malitia , feu

H

oppofitione Oljett; ad legem Dei, fed etiam de

malitia fuz a&onis interne ? Qusftio autem

V

fecunda longé diverfa eft à prima: fic enim , qui

n

j

advertit lapidem fibi obftantem in via, habet

m

v

[

)]

advertentiam de impedimento objectivo ad am-

ggmreqüü

bulandum , & tamen non habet neceffario ad-

sl

vertentiam reffexam ad füuam voluntatem inter-

Cae-

*MWW

nam, lapidem tranfiliendi, vel declinandi.

; ii

terüm quaftio hzcpofterior locum habet in va-

1. In omnibus illis a&ioni-

;ümü

riis Cafibus. v. g.

]L!m] )

bus, quz fiunt ex ignorantia vincibili, v. g.

t

dum Judzi ad perfüafionem Sacerdotum petunt

]

crucifigi Chriftum, vel dum Paulus promovit

m

necem Stephani: hi enim adverterunt quidem

DT

probabilius inconvenientiam quamdam ex parte

p

objetti, quod eft occifio hominum nullius crimi-

vt

nis certi convictorum ; non tamen habuerunt

ia

advertentiam reflexam ad inconvenientiam, feu

talleuda

malitiam fuz aétionis interne , feu voluntatis.

st lt

2.. In iis a&ionibus, quse fiunt ex confüetudine

v.g. in blafphemiis, juramentis, contra&ibus

Wum

injuftis , lafciviis, in quibus profani homines

t

partim ex confüetudine Regionis, partim ob

ib

tolerantiam publicam non habent apprehenfio-

g

nem malitize aGonis interne , licét in ipfo objetto

A tm

externo, feu aCtione externa apprehendant quam-

"n Ü

dam deformitatem, feu oppofitionem ad legem.

"g

3. In iis a&ionibus, quz fiunt a viris alioquin

Ttgi

probis, attamen dependenter à prejudiciis re

Aj

erre-

f

ipfa erroneis, aut ex aü"e&ioni'bus variis t

*&läïuü

nis,

DE NATUR. & QUIDDIT. PECCAT. 55

Ut

nis, in quibus a&u, & reflexé non advertunt

M*'* of

ad malitiam actionis interne, utpote dependen-

mamw feu

tem à preterito negle&u acquirende ícientize

fnhde

debitz, de quo negle&u hic & nunc non cogi-

P

tant.

aim,

Q

LA

1

NoTANDUM 2. Duplicem effe in hac re

Wa

fententiam.

Una docet, ad committendum pec-

catum grave requiri non folum cognitionem di-

i.

fen r

v&tam de malitia objetti , fed etiam reflexam de ma-

i, (s

litia a&onis proprie interne, ita, ut quis claré co-

hibetiny

gnofcat, sEsE hic & nunc peccare contra

[is ao

Deum.

"Altera docet, non requiri talem adver-

tentiam claram, reflexam, & explicatam , fed

lil v

m pety

fufficere habere cognitionem, feu advertentiam

dire&taim, faltem preteritam , virtualiter perfe-

DrOmovi

verantem de malitia obje&ti.

Hec pofterior

Y quider

fententia confequenter etiam docet, actum ex

1er pat

ignorantia vincibili, vel ex negligentia, aut in-

JUs criti

"ibyenud

advertentia culpabili nondum retra&tata prove-

nientem, effe verum peccatum formale, & im-

enram, i

Volüntat

putabile ad novam poenam, etiamfi non habeat

Vüetadir

novam libertatem actualem.

ynradioo

NoTANDUM 3. lpfam cognitionem, feu

ji honuis

advertentiam illam dire&tam, & reflexam fic poffe

ptin j

explicari in exemplo: advertentia, & coghitio

yrehenlh

diretia eft , qua quis dire&é videt objettum , &

aCionem externam. Aeflexa eft, qua quis non

ipo aj

ht qui

folüm videt obje&tum, & a&ionem fuam pro-

priam externam, fed etiam cognitionem fui objetti,

ag

; aloti

& voluntatem fuam, & actionem fuam internam,

& ejus oppofitionem, feu difformitatem ad le«

judiciis [

gem Dei; feu eft illa, qua cognofcit hic &.nunc

wijtt

2

à fe

15

-

]IWM'

56

DISPUTATIO

II

j W [

à fe cognofci naturam obje&ti, & fuz a&ionis.

a OW

Sic, & fpectat comoediam, pote& quidem directé

i "

videre & cognofcere omnia, qua aguntur in

Theatro, non tamen cognofcit per aliam cogni-

r

[

Af

tionem reflexam, fe videre omnia, & fe cogno-

P;UE

fcere omnia, que aguntur in Theatro.

Simili

j,

j

modo, dum quis incedit per vias, videt dire&té

h

uv

omnia obítacula v. g. lapidem , quem declinat

& tamen non advertit reflexé, fe advertiffe ad

igug

i, m

lapidem. Sic ergo etiam poteft videri exercité

ac dire&té obje&ti inhoneftas, feu oppofitio, &

h WUM

difconvenientia ad Regulam honeftatis , quin

i

ia

TT

tamen homo advertat, fe advertere, ac cogno-

fcere illam oppofitionem.

M uClRlEl,

wlmh I]U(

DICO. Ad peccatum mortale non requi-

ritur advertentia reflexa ad malitiam fue actio-

p

ti

nis; fed fufficit directa.

Et hec ipfa adverten-

tia directa de malitia actionis non neceffarioó

U

sik,

debet effe actualis, fed fufficit virtualis, & in-

D

terpretativa, confiftens in eo, quód quis poffit,

N

& debeat habere advertentiam actualem, fi non

NT

reflexam , faltem direCtam.

]ta P. MEZGER

Tüi

Aratt. G. Dz[o 21I. drí.S. $. 1. & P. ANTOINE s.

ii

J. cum multis aliis, prefertim ALMAINO Qmuoeft.

f n

MMoral. €. 24.

s

JCM[

PRonaTUuRn Conclufio z. Zrgumentó P. 4n-

Lt

t0ne

Dantur peccata imputabilia ad culpam

:ahsmm

mortalem, que fiunt ex ignorantia vincibili ma-

tsj

litie, qua operans putat, fe recté agere, & o5-

Em

fequium praftare Deo ; fed in tali a&tu non da-

Mp

tur advertentia reflexa, vel actualis directa &

'lhwmï 1

mahtlaobje&x 3 ergo. Alaj $rob.. Joan. 16. v.2.

dici-

*Wfæ

DE NATUR-G& QUIDDIT. PECCAT. 57

u a&wmx

dicitur :

Venit bora, ut ommis , qui interficit vos

"i

Similes tex-

arbitretur. Obfequium fe preflare Deo.

r

tus multi reperiuntur in Scriptura.

Eadem Ma-

t 0

jor confirmatur ex illo s. Au G. lib. de fpir. & litt.

c.26. Zttendat, quàm in multis offendamus omnes,

OM

dum: putamus placere Deo, quem. diligimus , vel mon

[

ifel

difplicere , quod facimus.

T dins

l

PROBATUR 2.

"rgumentó ejusdem Autbom i

Ü

Multi multa agunt ex habituali inconfideratione,

trieu

& negligentia

imo ex difpofitionehabituali vo-

Dpult, l

luntatis nequidem ferio confiderandi,

utrum

u

aCtio fit licita, nec ne, fed ftatim fe determi-

m

nandi ad id, quod dele&ac, vel utile eft, five -

fit reipfa licitum , five non; fed tales fæpe non

habent advertentlam vel fufpicionem malitiz,

100 1egi

fig adit

&tamen peccant; ergo.

Minor patet quoad 1. ab .

experientia. — Quoad 2. .patet à communi fenfu,

(yener

& Scriptura; ita, ut in' omnibus hommlbus,

neceltr

lis, t

Principibus, ]udicibus, Prafeétis innumera

committantur, que ab aliis oculatioribus de-

quis p

lem, l

prehenduntur effe manifefté injufta, quin tamen

à fuis Authoribus agnofcantur

! MEZGE

PROBATUR 3

Malitia actus fecundüm fe

VTOIM.

merito eiimputatur, qui debuit; & potuitillam

o

advertere, habuitque advertentiam anteceden-

ter faltem directam, ac exercitam ad applican-

qi?à

dam attentionem; ergo eft dignus peena

znt

juiy grob. "Talis malitia eft ipfi fufficienter voluntaria,

maibili t

ac libera faltem in fua caufa, nempe in omiflio-

ne debite confiderationis pro dignitate objedti ;

d Ü

p n

ergo

Zint. prob. . Tlla ánadvertentia , aut igno-

| rantia cenfetur effe.vincibilis, quz potuit, &

d

, debuit deponi; ergo etiam omiffio fimilis ad-

dm

3

verten-

;»'W

38

')DISPUTATIO I

L

d

vertehtie erit vincibilis , volum';aria , ac li-

W

bera.

Ü

E

PRosATUR 4. VWincibilis ignorantia non

i

excufat à peccato; ergo multo minus excufat

j

/

inconfideratio, & inadvertentia vincibilis: ad-

W

s

eoque non requiritur ad peccatum cognitio re-

m

flexa demalitia, clara, acdiftinda, imó nequi-

hii

ag

dem a&ualis dire&ta. — Con/eq. prob. Ipfa ignoran-

g

tia vincibilis habitualis, üt Suarez obfervat,

tantüm propterea eft libera, & culpabilis, in

ii

Y k

quantum tollit a&ualem confiderationem : & illa

drfads

omiffio actualis confiderationis tantüm ideo eft

ANOLLAI

culpabilis, quia potuit, & debuit depcni; ergo

i

ubi v. g. contra&us eft habitus, feu confuetu-

do in ullo genere actuum agendi fine confidera-

Mp

emiit

tione debita principiorum moralium ad fcien-

tiam de malitia objecti requifitorum, eo ipfo ta-

lis inadvertentia erit culpabilis.

ts

t

PROBATUR $.

Facultas "Theologica PA-

RIsIENsIS annÓ 164r. damnavit hanc propo-

iniy

DT

fitionem: Nunquam peccatur , mifi prevoia cognitio-

ne peccati animus illuftretur , ejusque vvitandi defide-

gj

rió exftimuletur.

Cenfura Facultatis eft hzc: ec

162

propofitio falfa efl, & viam. aperit ad excufandas ex-

d

cufationes in. peccatis, Eadem Praepofitio damnata

Metüt

eit à Facultate LovaANIENsI annó

1657.

Ml

Cenfura ejus eft : Jec propofitio efl contra omnia

I

Theolopie Chriffiang principia, & immwmera etiam

Mi

immaniffima bomiman peccata excufat cum pernicie

dit,

animarum.,

m

Similiter cLERUS GALLICANUS in Comi-

* k:'PE'

!»

tiis General. 17oo. damnavit hanc propofitio-

Rl

oem: Si peccatores. confumate malitie, cium blafpbe-

At

mant,

DE NATUR.& QUIDDIT. PECCAT. 39

d i

Tuant, C? flagitüs [e iwmmergunt, mon babent con-

Jiientie flimulos , mec smali, quod.agunt , motitiam,

TT

cum ommibus Tbeologis propugno, eos bifce atibus

[ &i

non peccare. Cenfüra eft hec: .Hec propofitio fal-

UM

a eft, temeraria, perniciofa, bonos wores corrumpit,

Wf

blafphemiam , aliaque peccata. excufat, €9 üt talis à

I tegi

Clero Gallicano. jam .damnata. ef. anno 1641.

Ergo

pfaiguuran,

juxta mentem hujus magne partis E.cclefie, quam

1 ,

formatGallia, non requiritur actualis adverten-

lii

tia ad malitiam actionis, fed fufficit dire&ta prae-

n t

terita, aut habitualis dire&ta, feu interpretati-

um o

va, & virtualis, que poteft, & debethaberi.

Q t

COROLLARIUM I.

Ex di&is colliges,

| conft

difficillimé agnofci peccata propria juxta illud

COnddes

Píal.18. v. 13. JDelitta quis intelligit? — ab occul-

1ad (cje

iis mieis munda me.

Et Jobi 9. v.28. Ferebar

eipot

omnia;opera wea, [ciems, quid mom parceres delin-

quenti (Deus). Quis enim noverit, utrüm non

lp w

debuerit hinc

inde advertere ad malitiam

u

a&us de fe peccaminofi? vel utrüm non habue-

Ri p

rit priüs aliquam advertentiam dire&am, quá

jimi d

neglectà jam inceperit inadvertentia habitualis

U

non efficaciterretra&ata? velutrüm prajudicia,

Yaj

& pafliones non deflexerintattentionemanimi ab

tio danti

advertentiamalitiz dire&a ad erronea judicia, vel

aderroneam omiffionem debitez confiderationis.

n 1f

QOnita (

ConoLLARIUM 2. Colliges, eos Cleri.

u &

cos verfari in periculofo ftatu, qui non diligen-

n j

ter ftudent, aut legunt principia Theologix mo-

ralis, & alia principia morum, eó quódperhoc,

fint in perpetuo habituali ftatu inadvertentiz,

sin r

t0p0i9

aut ignorantize circa principia morum, & circa

naturam aQionum particularium.

Id ipfum in-

"m

telli-

M

C 4

DISPUTATIO t

n

49

gt

telligendum de iis Clericis, qui negle&is occu-

pationibus veré Clericalibus, prefertim Epifco-

g

ü

d

palibus, indulgent lufibus, venationibus, com-

d

l

potationibus, & aliis vanitatibus vel etiam ne-

Dj

gotiis fzcularibus.

Item de iis hominibus laicis,

ii

J

qui.negligunt Conciones, Catechefes, & alia

jj) t

fubfidia fcientie chriftianze: in iis enim omnibus

M!

locum habet, ad committenda peccata non re-

(Mämm

quiri cognitionem reflexam , imo ne quidem di-

u IPE[S l[thl

reCtam actualem in omnibus a&ionibus de malitia

T

obje&i ,. vel actionis;

pr-out/pluribus explicabi-

fgani

ayict

Fur in fequentiQuæ[ï:. ;

3b udit

Solvuntur Objectiones.

agl

Wa

OBjICITUR 1. Eft valde communis opi-

yiut, t

nio Authorum docentium, quód ad peccatum

ET

requiratur actualis advertentia ad malitiam actus ;

ii

ergo huic Do&rinz licitum eft fe conformare.

Atl

REsPONDEO cum P. ANTOINE. dift. a.

o

Docent, requiri advertentiam aétualem, «vel

t d

prefentem, velpreteritam, -qug fit caufa inadverten-

oj

tie a&tualis pracfentis. c. a&ualem advertentiam

fati f

in quavis a&tione profentem. n. ant.

Neque enim

iÜnptr

illi Authores faltem plerique volunt, in omni

UMT

aQione humana, quea confequitur neceffarib ex

t d

antecedente ignorantia, vel inadvertentia cul-

pabiliter contra&ta, femper requiri aCtualem ad-

mm

i

vertentiam de malitia objecti, aut requiriliber-

r

tatem actualem , prout dicetur in feq. Quaeft.

"tl

inc

RESPONDEO 2.

hmu

iterum 'di&. a. Docent,

:

i

nind«

gequiri aGualem advertentiam in a&u Zeno

iiv

umE tmd

DE NATUR. & QUIDDIT. PECCAT. A4I

Ts

tive libero. n. in a&u formaliter. in fe ipfo libero.

i

fubdiftinguo.

Requirunt in a&u in fe libero

lj m

advertentiam actualem directam. c. retlexam.n. a.

| lts

Senfus patet ex di&tis.

Aliud enim eft (filoqui.

Isl

mur de actibus in feliberis) me advertere in lio-

n

neftatem objecti, & oppofitionem illius ad le-

UtpiDus

gem ; &aliud, me advertere inhoneftatem hu-

n r

ln

jus mez a&ionis internz confürgentem ex cogni-

tione ipfius inhoneftatis obje&ive ex parte ob-

lenijin

je&i.

Itaque non requiritur, ut quis fe refle-

?ayidi

&at fupra cognitionem direétam de malitia actus,

ita ut poffit dicere: Kgo adverto , 1ne babere moti-

i de malitia a&us, €? tamen illum commütto.

Hinc multi multa cognofcunt diffentanea ratio-

ni, nec tamen advertunt, fepeccare, quianon

nj pl

cogmofcunt, nifi folüm directé, & exercité, fe

petctüm

habere cognitionem de malitia aCtionis; imó

ia

tales fzpe putant, per aliud judicium fe potius

Qtmate

habere cognitionem de licentia a&tionis, quant

3. d t

fibi fingunt attentione applicata ad motiva con-

ilm, t

traria, ad quce toto impetu fuarum paffionum,

pdventt

& præjudlcrorum ob utilitatem qualemcunque

Vertent

attentione fixiffima feruntur.

Vequettt

Os5]JrCITUR 9.

Ipfa ignorantia non eft

,j L0

vincibilis, ita ut operans ex illa peccet

nifi

cofirit

advertat, dari obligationem deponendi hanc

tenta

ignoranttam gravem; ergo etiam inadvertentia

Rudni

ad malitiam actionisnon eft culpabilis, nifi fimul

homo advertat,

dari obligationem adhibendi

quirilibe

) Qu

majorem advertentlam & majorem conüdera-

tionem circa naturam a&ue

Doc,

RrsPONDEO. n. a.

Sufficit enim, quód

| n

prius aliquando . adverterit hanc obligationem,

g

faltem

C5

42

DISPUTATIO LT.

".

faltem advertentià dire&à, & quód negle&um

r W ,

a^

hujus advertentie, quzs eft cauía fubfequentis

aCus erronei, necdum fufficienter retra&tave-

g

n

yit

Itaquenon requiritur, ut v.g. Judeus cru-

p

y

u

cifigens Chriftum, aut lapidans Stephanum fciat

A

fe peccare dum occidit, alioquin enim tefte D.

Petro non crucifixiffent Chriftum, fed tantüm

a

" dem

requirebatur faltem aniecedens advertentia dire-

&a ad obligationem magis confiderandi motiva

u n

de divinitate Chrifti&c. qua femel pofità omnes

f t

atl

fübfequentes a&us incipiunt fieri liberi, & pec-

caminofi in fua caufa.

Idem proportionaliter

il

j

2

dicendum ad omnes alios actus ignorantie vin-

cibilis fic liberé contra&e, &nunquüam effica-

az

citer per media efficaciter deftru&tiva retractatx.

i n

mep

OsjrcrrunR 3. Eftde rationepeccati, ut

debeat effe liberum; fed non eft liberum fine

»téni

advertentia actuali formali, & explicita ad ma-

tiris

litiam a&us; ergo.

Min. prob. Si non adverto

a

ad malitiam, vel ad obligationem adhibendi ma-

m

"

jorem confiderationem, & advertentiam, in

J

[

Ü

|

bt al

multis occafionibus non poffum non peccare,

v.g. circa Crucifixionem Chrifti, aut lapidatio-

& df

nem Stephani: Si enim Judeus ageret contra

LLWW

conícientiam, peccaret, fiageret juxtafuam con-

D]

fcientiam occidendó blafphemum putatitium,

&t

Jterum peccaret.

A

2;

Si advertentia interpretativa ad pecca-

t

tum eftilla, quam quis foto? , & debet habere,

E

eo ipfo non dabitur illa advertentia interpreta-

Vitin

tiva, fi quis non fimul advertat ad debitum , &

um

obligationem adhibendi majorem advertentiam,

odo

"t

Iä(erüï1 |

vel deponendi ignorantiam; efgo tali m

non

DE NATUR. & QUIDDIT. PECCAT. 43

hgle&um

non peccabit.

ZInt. prob. Nemo debet habere

"n

advertentiam füb peccato, nifi cognofcat legem

obligantem ad adhibendam advertentiam ; ergo.

Il

Prob. ant. Sublata hac cognitione tollitur liber-

IUn fs

iefe D.

tas aCtionis ad non peccandum; ergo.

REsPONDEO ad r. dift. Min.

Peccatum

lntin

non eft liberum fine advertentia dire&ta prafen-

1 d-

te, vel preterita, nondum retra&tata. c. fine

nl

advertentia tantum prefente,

aut reflexa. n.

Ál s

.Min. Contrarium patet in ea cognitione, qua

ij j ü w

cognofco lapidem in via: ea enim cognitio di-

tolta

re&a fufficit ad obligationem tollendi pedem

iL VIR

juxta leges prudentie, etiamfi ambulans nonre-

m d

flexé cognofcat fuam imprudentiam, fi nolit le-

ttrate

vare pedem: neque enim opus eft, ut dicam

tAt ut

v.g. "non ago prudenter, müfi levem pedem.

Idem

um (ie

ergo eft etiam de peccante contra leges divinas,

1 m

aut naturales, in quibus füfficit cognitio dire&ta,

|dverto

etiamfi operans non cognofcat, fe habere illam

hewim

cognitionem , ac propterea fe peccaturum.

ntap, t

4Ád 2. dift. conf.. INon peccabit , fi nonad-

| pett

vertat ad obligationem directé advertentia prz-

fente, vel preterita nondum efficaciter retra&ta-

hpidatt

'et COnI

ta. c. tantüm prafente, aut reflexa. n. c.

fhameon

Diczs r.

Si non requiratur ad peccan-

TA

dum advertentia aCtualis, clara, & explicita,

qua quis agnofcit, fepeccare, tunc viaaperitur

innumeris fcrupulis; fedhoc eft vitandum, cüm

g

; lubere

Deus nolit inftar Tyranni hominem obligare ad

tl

moraliter inevitabilia, eumque verfíari in per-

i, *

petuis tormentis confcientic ;. ergo.

Maj. prob.

rtenti

Quandocunque homo deprehenderet , feerraffa

materialiter, quod in innumeris cafibus fit, fta-

3 n

(

tim

-

44

DISPUTATIO

I.

j

g

tim pöü'et dubitare, an non intercefferit adver-

|

tentia faltem interpretativa, feu talis, quam

g

p

í

potuit, & debuit habere; ergo.

ii

l

1

;

RrsPoNDEO. n. Maj. Si enim fithomoti-

jf

morate confcientie, &foleataliàs vitare, quod

v

if

agnofcit. probabilius effe peccatum , fimulque

habeat ftudium diligentie moralis, inquirendi in

[ u

ea, quie Dei funt, & fuz obligationis , fi infu-

aämdeïil

per foleat habere confuetudinem in actionibus

juupii

deliberatis non agendi juxta du&um paffionum,

ia

g

& affe&ionum, aut commodorum, eo ipfo ha-

bet argumentum moraliter certum , quód etiam

i

a

in cafu particulari non habuerit cognitionem di-

re&am de malitia actus, & quód non fecutus

stf

fuerit du&um paffionum , attentionem à debita

qpittiy

confideratione avocantium.

Vel fi aliqua in-

5 n

tercefferit hujusmodi culpa in ejusmodi homini-

p

ü

?upp'av

bus, ad fummum erit venialis, de quibus culpis

utique fruftra quis fe torquet inanibus fcrupulis,

duny

UT

cim quilibet debeat effe certus ,. fe habere innu-

mera peccata ejusmodi generis non plené deli-

hn

berata, fed ex inadvertentia, vel etiam igno-

tb

rantia leviter culpabili commiffa.

Quódfietiam

fnio

per hypothefin ignorantia , aut inadvertentia ab

lum

initio fuiffet de fe gravis, imó etiam graviter

TT :

peccaminofa, eo ipfo illa retra&aretur fufficien-

Wt n

ter per continuum ftudium refrenandi paffiones,

RUT

& per a&us eflicaciter verfantes circa Deum

BIN

amore, & zeló, ita ut füubfequentes a&us non

ii

incipiant amplius effe formaliter liberi in fua

'&'*Pffaüi

caufa. ltaque homines pii ftulté fe vexantfcru-

L

N

l

pulis circa praterita, dum fummó ftudió foliciti

ü!e.,"ï

funt circa futura.

:M

Dices

k

DE NATUR. & QUIDDIT.PECCAT. 45

;

m- adver.

DicEs 2.

hm

Contingit infinities proponi in

utramque partem motiva de honeftate, & inho-

neftate actus: fic enim v. g. Judeis proponeban-

ILhoyj

tur motiva de divinitate Chrifti ex confideratio-

V, QUi

ne miraculorum, & ex altera parte propone-

Ulcue

Mütdin

bantur motiva, quód hzc omnia effent per de-

'

monem tum ob Authoritatem Doctorum, tum

Bïflï!]fu

ex aliis confiderationibus.

ii

Ergo fi adpeccatum

fufficit cognitio dire&a de malitia obje&ti per

pultm,

modum obje&i in apprehenfionetranfeuntis, &

b pl

non requiritur judicium pra&icum, quo quis

J m

judicat fe peccare, poffet quis infinities dubita-

lonen d.

1 fecüts

re, an non habuerit cognitionem de malitia

a&us tranfeuptem, &utrüm non ex impulfu ali-

1à debit

cujus paffionis, aut prajudicii culpabilis atten-

lia in-

tionem avocaverit à confideratione veritatis,

loniti-

eamque applicaverit ad motiva erronea proprii

üsculpis

genii.

i,

RESPONDEO. üt priüs. dift. conf. Poffet

ere n

J d

de hoc dubitare, nifi jam fit affuetus conftanter

;

fequendi veriora, & meliora, feque per amo-

üm p

rem Dei convertendi ad ea, quz funt commoda

Qdj

divino honori. c. fecus. n. c.

Refponfio hec

rtendad

coincidit cum priori, ut proin in ejusmodi du-

t p

biis non fit prudens ratio timendi in iis, qui

vfuficit

amant.

Paveant autem , qui non amant, üt D,

GREGORIUS n c. ult. Mattb. obfervat.

,pailïonöï

ca Deun

OsjrcrTUR 4. Si fufficeret advertentia

ftns Dd

interpetrativa, tunc etiam San&i in innumeris

i in u

cafibus peccaffent graviter, cüm tamen non cre-

yantíet

dantur peccaffe formaliter , fed tantüm materia-

) fl

liter; fed hoc non poteft admitti; ergo. — Maj.

frob. Sic v. g. peccaffet D. Petrus graviter ob

D

illlam

46

'D'I'SP UTATIO

I

MW

illam fimulationem, ob quam reprehenditur à

4

d

D. Paulo ad Gal.2. v. r1. dicente, quód feré

fuerit reprebenfibilis: potuiffet enim ipfi dici, quod

gt

n

jpotuerit, & debuerit habere majorem advertentiam

W

ii

de malitiaaétus. Simile contingeret, dum am-

putavit auriculam fervo, non priüs expectató

P

mandató Chrifti.

Item, dum Filii Zebedazi af-

ii

W. Ü

fe&arunt primatum.

Dum Apoftoli litigarunt

f

de precedentia &c.

Que & alia in Sanüis fuif-

mm, llt.

ii

n

fent gravia peccata,

; fi fufficeret advertentia in-

im

terpretativa.

RzsPONDEOo. n. ]Maj. adprob. dift. a. Potuif-

E

j

ginid t

fent, & debuiffent advertere malitiam actus ex

debito, ac obligatione remota. c. proxima. n. a.

ial

Proxima obligatio fit per promulgationem legis

m

in Provincia confcientie, & ea promulgatio de-

ag

bet fieri per cognitionem directam, prefentem,

qmitdi

vel preteritam non retratactam de obligatione

at n

d

adhibendi majorem advertentiam, & delibera-

tionem. jJam veró de illis Sanctis meritó pre-

t

fümendum eft, quód ne quidem habuerint co-

(oy

gnitionem indirectam prefentem, vel prateri-

T ia

tam ; quia erant affueti femper fequendi meliora

Miditsl

d

claré cognita: adeoque non eft verofimile, quód

ulla paffione gravi predominante attentionem

ts ln

avocaverint à cognitione directa ad motiva op-

? [ i deüdgl

pofita. Quiatamen hzcmoralis certitudo etiam

A

in San&is non eft certitudo abfoluta, ideo re&é

"Ut

Apoftolus 1. Cor.4. v.4. dicit: ANibil enim mibi

Vif

con[cius fum ; fed mon in boc juflificatus fum. — In-

Vi

terim. tamen , fi in San&is interceffiffet aliqua

A*U:j

culpa avocandó à cognitione directa tranfeunte

fuiffet

Mdl

attentionem ad rpotiva oppofita, vel ea

F

venia-

-

DE NATUR. & QUIDDIT. PECCAT. 47

Wd'tur i

venialis, vel ftatim retra&tata per aétus amoris

Wiied

fübfequentes.

| id,md

O52]1ICITUR $5.

Ubi non datur nova, a&

Cl

formalis libertas, ibi non datur novaratio culpze

dim a,

Dedot)

füfficientis ad diffolvendam amicitiam divinam;

fed ubi folüm datur advertentia interpretativa,

iaf

non datur nova , ac formalis libertas; ergo.

| üügamu[

AMin. prob. In tali cafu a&tus eft folüm vitiofus

ii

denominatioé , ficut a&tus in ebrietate commiffüs;

t

vel confequens ex ignorantia antecedente vin-

cibili; ergo.

Prob. Znt.

"Talis a&tus folüm eft

t Doni

peccaminofüs propter omiffionem advertentia

1 ts r

antecedentem ad. cognitionem directam tranfeun-

jmi n

tem de malitia a&us ; ergo.

nen lei

CONFIRMATUR I.

Omiffio

; -advertenti'æ

Aito d-

formalis fzpe tantum eft culpabilis, in quan-

zfentem,

tum provenit ab impulfü paffionum, & preju-

ipatione

diciorum dudum antecedentium ; ergo non eft

delibere

peccatum in effe&u, fed tantüm in antecedente

rib p

caufa.

derint C

CONFIRMATUR 2. . Si fufficeret falis-adä

|pretti

vertentia interpretativa, que potuit, & debuit

K meliore

haberi antecedenter in caufa, tunc omnis ille,

] qui

qui non haberet maximum ftudium eradicandi

xtonet

paffiones, femperque eligendi perfectiora, unà

otiva o

cum forti defiderio conftanti , commoda Dei,

jdo etit

& Ecclefiz preferendi commodis propriis, pof-

fet excidere amicitiá diviná eo momentó, quo

(e) re&ö

aj v

id minimé fufpicatur, quantumcunque alias effet

m l

homo timoratz confcientie ; fed hoc eft valdé

at lii

durum; ergo.

Prob. Maj.

Poffet contingere,

apfeunt

quód in tali homine alioquin jufto, & timorato

neglectus ejusmodi perfe&tionis hic & nunc eum

e fuiH'et

ob

vl

D

sml&k

48

-DISPUTATIO 1.

ajb

ob paffionem aliquam removeatà confideratione

u

debita in negotio maximi momenti, v. g. ubi

g^

agitur de falute Provincie; ergo fi reipfà erra-

1j

J

ret, quamvis id non putet, fiet inimicus Dei.

W-V

b

1

R£sPONDEO ad1i. n. Maj. Quia ficut in

i

Phyficis concreta multiplicantur juxta multipli-

aM

cationem materie, ita contingit in moralibus.

gb

v. g. Si ponantur plures muri, & ponatur una

g Eiä) Ü

D

albedo replicata in pluribus muris, erunt tamen

plura alba, fic etiam, fi dantur plures a&us hu-

ag p

ais

mani continua concatenatione confequentes ad

invicem , quamvis illi omnes a&us efficiantur,

ii j

a ia

& denominentur moraliter ab una, eademque

libertate primi a&us, omnes tamen actus erunt

apnia

n 1

peccata.

Ad CONFIRMATIONEM I. patet refponfio

*

a

ex proximé diétis.

dT

dtalt a

d 2. CONFIRMATIONEM. n. Maj. ad prob.

dift, a. Poffet hoc contingere, nifi in ipfo ne-

g

ib d

gle&u perfe&tionis habuerit jam priüs actualem

advertentiam tranfeuntem , faltem dire&tam de

Til

Vi

graviffimis effe&tibus, qui poffint ex eo negle&u

"aW

confequi. c. fecus. n. a.

Hujusmodi enim ho-

lona

mines poffent advertere , ex negle&u amoris

ütfbaty

divini, & perfe&tionis poffe oririinnumeras ejus-

i db

modi tum ignorantias, tum inadvertentias. Si

ii

igitur hoc dictamen negligant, omnes a&tus fub-

DTTN

fequentes erunt peccata, in quibus intercedit

culpabilis inadvertentia, velignorantia culpabi-

Vj

litate caufe : hoc tamen advertendum eft, quód,

Vi

ficut in eo genere negle&us datur malitia gravis,

d qil

vel levis, ita in fübfequentibus a&ibus gravitas,

"KD[]&,

, ac de-

RUT

?el levitas malitiz afficit illas aCtiones

nominat

]

"j

DE NATUR. & QUIDDIT. PECCAT. 49

T

nominat; & hinc, qui vel habent ftudium per-

DI

fectionis ferium, vel fi non habuerunt, illud

! Elphm

refumunt identidem, non eft verofimile, quem-

lins]

piam peccaturum graviter per inadvertentiam

à fs

interpretativam . quia fi aliquando intercefliffet

du

caufa graviter culpabilis, per hoc fuiffet retra-

Qrdibus,

&ata, & quidem efficaciter: in talibus enim ha-

At Una

bentibus ftudium fervidum perfe&ionis illud ve-

TUl

riffimum eft, quod 2. Paralipom, c. 30. dicitur:

t

Dominus bonus propitiabitur cunttis , qui in toto corde

Quenta d

requirunt Dominum Deum - - & non imputabit eis,

dintr

quid minus fanthificati funt. .Ex hoc ipfo autem

eum

fequitur, quid dicendum de illis, qui pofuerunt

(s éru

caufam graviter culpabilem a&tuum ignorantie

fubfequentium , aut mille inadvertentiarum in

:rerþonüo

materia gravi, v. g. de Pratore, Epifcopo, Pa-

rocho &c. non agentibus, ad que obligantur

Vi fui ftatus &c. qui, licét interea eliciant actus

j. pl

nipfo m

charitatis erga Deum, confiteantur, & commu-

s adudt

nicent devoté, nunquam tamen recordentur de

inüm i

retractanda, vel deponenda ignorantia, velin-

) nepl

advertentia. REsPoNDEO enim, fi in ejus-

| enim

modi hominibus charitas tam efficax fit, ut vir-

(b amot

tualiter fe extendat ad excludendum eum ftatum

animi, qui ab initio non poterat ftare cum cha-

a od

entis, 1

ritate Dei, eos fore juftificandos.

Siveró actus

charitatis in ejusmodi hominibus, üt folent,

: acus

interc

funt mera complimenta, & a&us benevolentiz

erga Deum /peculatioi , ita ut non ferió tendant

ti aj

Eü ) quæ

pratià ad media fuo ftatui proportionata , &

congrua, ex quibus poffit excludi faktem mora-

tia g

liter ignorantia, & inadvertentia in genere, non

j gfaVim

EL

fore juftificandos.

Et hinc in Tract. 4

;

£ P-æm'zen-

D.dmort Tratt. de Peccatis.

D

4a

um

DiISPU'TATIO-I

muü

So

9

j*

tia dixi, etiam a&um amoris intenfüm , putà

intenfione /eculativa , fe tenente ex parte actus,

H

m i

& non prattica, non femper effe juftificativum.

iil

)

n lxn OJH"

QUJESTIO IV.

; *LMQS

n peccata ignorantie , €? alia, que mon funt

j

T0

libera in fe, fed tantim in [ua caufa, mon fo-

?(0

g ll

làm fint peccata materialia, fed etiam proprit,

l

veré, C formaliter peccata?

j

j

!

l

Mi

OTANDUM I.. Quintuplicem poffe effe cau-

"

mk'x

fam variorum peccatorum, qu&, licét non

djrins,

fint libera in fe, funt tamen libera in fua caufa.

; i

Prima caufa eft 1MP 0 TEN T1A, in quam fe quis

siitil

liberé conjecit, vel ex mera malitiz, vel ex

d

negligentia graviter culpabili, v. g. fi quis na-

.....

N

u

vigaturus de induftria projecit Breviarium in

[

mare, vel noluit ex pigritia reverti domum ad

ERN

fecum fummendum illud, omiffiones quotidianz

n

recitationis Breviarii erunt liberz i5 /ua caufa,

st w

Secunda cauía eft

j

)f

quamvis non fint libere n /e.

i

D

j

j

l)

li

POSITIO CAUSJZE NATURALIS, VEL MORA-

Ataqr]

LIS ad effe&um peccaminofüm, v. g. fi quis

]

OUf

infecit fontem venenóÓ, vel dolium vini, vel

Ml

fificario dedit mandatum ad occidendum inimi-

L| rjusmw

cum &c.

Inhocenim cafu homicidia fübfequen-

ï

E

tia non erunt mandanti amplius libera;n fe, erunt

dT

tamen libera in fua. caufa.

Tértia caufa eft co N-

ij

ht

SUETUDO LIBERE CONTRACTA V,.g. per

U

negligentiam correctionis graviter culpabilem.

h

'Talis effe&us eft blafphemia, imprecatio, per-

u

enim

W

*m

jurium &e. iq confuetmdinario: quamvis

ejus-

Li

DE NATUR. & QUIDDIT. PECCAT. 5r

50!11 pui

ejusmodi blasphemie v. g. in ebrietate, vel aliàs

Pm l&m

fine nova advertentia actuali commiffa non fint

Ti

libera in £, funt tamen liberain fua caufz. — Quarta

v

caifa ett INCURIA, & INADVERTENTIA,

dum quis non confiderat obligationes füi ftatus

v. g. Judex, Preíes, Epifcopus, Parochus &c.

w n

quamvis enim tales non habeant forté ignoran-

Jau L /0

tiam de obligationibus fui ftatus, eó quód illa-

rum notitiam dudum jam femel per ferium ftu-

dium aquifierint, contingeretamen poteft, quód

du

eas 6 memoria dimiferint, & confequenter fine

debita confideratione precipitandó fententias,

lia

[üa ul

aut refolutiones, agant contra obligationem fui

ftatus.

Itaque ejusmodi injuftitie non erunt

i e qii

quidem Jibere in fe, utpote fine advertentia a&uali

, Y at

commiffze, erunt tamen Jibere in fua caufa, nempe

qui m

in habitu agendi fine reflexione, & confidera-

irim 'xq

tione debita.

Quinta caufa eft viNCIBILIS

omum d

IGNORANTIA obligationum füi ftatus, v. g.

i

dum Chriftianus negligens in Catechefi, Con-

ju aj

cione &c. vel Epifcopus, Judex, Parochus &c.

h aj

in ftudio fui officii plurima comittit gravia pec-

i, MOR

cata orta ex illa ignorantia, utpote caufa pluri-

AL

morum errorum in prejudicium grave proximi;

vini, &

& Ecclefi» &c.

In omnibus his cafibus queri-

lum in£

tur, an ejusmodi actus, quamvis non liberi in fey

ubequ

attamen /iberi in fua caufa, fint peccata formalia,

"

& non tantüm materialia; idque, etiamfi in ejus-

o

modiactibus ne quidem ponatur cognitio directa

ypr

de obligatione retraétandi caufam , corrigendi

]pible

inadvertentiam, & deponendi ignorantiam.

NoTANDUM 2,

do, P

P

Dum quaritur , utrum

i

tales actus fint veré, ac formaliter peccata, poffe

qi

2

varium

,uxlm

$2

DISPU';'ATIO T.

[

di

varium effe ftatum quzftionis.

Nam 1. poteft

gt

il

qu&ri, utrum ejusmodi a&us veré conftituant

a^

unum concretum cum pracedente aGtuali libertate

fue caufe ; ita ut v. g. blasphemia in ebrietate

w

pï

commiffa, vel homicidia à Principe vincibiliter

j

J

ignorante injuftitiam fui belli , fint peccatum

formale, cujus materiale fit attus externus impera-

1 [Mdl t

tus, formale autem conftitutivum illa Jiberías ,

i[gnmuz

qua pofuit caufam füz ignorantie, vel inebria-

; jl

j

tionis.

2. Poteft queri, utrum ejusmodi actus

,POP*

Mf

fuperaddant femper novam poenam, & nume-

aX

rum peccati: v. g. utrum blafphemia fit novum

(sbrd.

diftinttum peccatum ab ebrietate, vel utrüm £

a o

fint geccata homicidii ab ejusmodi Principe com-

ial

miffa, quot dantur reipfà occifiones confequentes

ex caufa libera antecedente, an vero illa igno-

& gl

rantia vincibilis, & mille neces fint tantüm unum

PT

peccatum, & nullam mereantur novam peenam.

z

3. Poteft queri, utrüm ejusmodi a&us diffol-

AMneto

vant amicitiam divinam, fi prior caufa jam fuit

tl

retra&ata in genere, vel fpecie, velfi prior caufa

hi tifn

Vr

libera tantüm fuit peccatum «eniale : v. g. fi in-

ebriatio tantüm fuit peccatum veniale, velfi

1004

4.

vincibilitas ignorantiz tantüm fuit veniale.

lp

Quzri poteft, an detur obligatio ejusmodi a&us

ii

in f& mon. liberos etiam exponendi in confeffione,

thü

vel utrum fufficiat confiteri folam pofitionem caufe,

k

nempe contra&ionem ignorantie, vel inebria-

p

tionem?

»

ROT

NoTANDUM 3. In praxi, in ordine ad

]

confeflionem , & in ordine ad obligationem de-

i

ftruendi pravas confuetudines nihil referre,

j

utrüm ejusmodi a&us ex prava confuetudine,

ve]

gvmnmd

DE NATUR. & QQUIDDIT. PECCAT. 593

"t

vel alia caufa libera confequentes fint peccata in

N .mRI][

fe formalia, vel tantüm fint peccata materialia:

ll

[

üt enim P. DANIEL n Traütatu dpologetico pro

1e

h

xï"e

Societ. de ejusmodi peccatis recté obfervat, cer-

tl

tum eft r. Talia peccata quamvis non libera in

pitcatg

fe ipfis, effe materiam neceffariam confeffionis.

Wsimperg,

2. Dari obligationem gravem adhibendi efficacia

lirtty

J

media tollendi confuetudinem, habitum, & alias

Wüdy

caufas ignorantie , inadvertentie , aut talium

Tod d

actuum.

3. Etiam certum eft, revera talem ho-

n

minem propter ejusmodi peccata eífe culpabi-

[t o

lem coram Deo.

Exemplum P. pANIEL fum-

Wij

mit à Gubernatore alicujus urbis, clavisRegni:

( o

Si enim Gubernator ex imperitia relinquat ur-

fegteti

bem fine praefidio, ficque culpabilem prebeat

ileigno

caufam, quód urbs devenerit in manus hoftium,

tUL

condemnabitur haud dubié ob omnium malorum

n

cumulum, qusregno induxit; nec audiretur

us df

Advocatus rei , fi vellet contendere, talia mala

totius Regni Gubernatori non fuiffe libera in /e,

aj

prorua

fed tantüm fuiffe libera in fua caufa.

4. Deni-

DAT

que certum eft, ejusmodi hominem effe&u fe-

E

cuto teneri ad reparanda damna provenientia ex

onidle )

ejusmodi peccatis.

Reflexione. 1. de Peccatis igno-

smodid

rantie prefatus Author fic habet: " Quod atti-

onfe[liong

7)

net praxin, idem eft, quam opinionem ex

»

utraque teneas: utraque enim opinio obligat

i d

d indi

»

v.g. mercatorem ad reftituendum lucrum ex

contraétu ufurario obtentum, Judicem ad re-

od t

farciendum damnum fententià injuftà ob igno-

onen &

»

rantiam vincibilem datum: utraque habet pro

irregulari hominem, quialium occidit ex igno-

] rei

(qe

»

rantia vincibili, & ad reparanda damna pro-

[

3

»pinquis

'HTM

$4

^DISPUTATIO

T.

Similiter utra-

fmümwm;

» pinquis refarcienda obligat.

D

à

j

» que fententia in Sacramento Ponitentiz tali

j

» peccato imponitpoenitentiam proportionatam.

n

u^

g

Et in Reflex. de peccato babitudinis ait: " Utrum-

tO,

k

» que fyftema obligat confüetudinarium ad ex-

j

,mt, q

» plicandum numerum

talium peccatorum,

jid qw]

»

quantum eft moraliter poffibile: utraque pe-

[ Dbüm.

z

»

tit explicari tempus, quanto perfeveraverit

Mddäll!

»

in ea confüetudine, & quoties peccaverit in-

»

tradiem , hebdomadam, menfem &c. ut ob-

ii

« 07

»

tineatur cognitio de ftatu confcientie, utra-

»

que fententia imponit peenitentiam proportio-

v

;.iedet ij

)

natam pro numero talium peccatorum; neque

»

eos abfolvit, nifi videritdifpofitos non folum

vlb

ad deteftandam confuetudinem, fed etiam ad

a

»

»

adhibenda media efficacia pro ejus extirpa-

sl

tione." ]Ita P. DANIEL /n prafato Trattat,

qint

u

)()]

us fufius volui recenfere, ne quis exiftimet,

aliam effe doCtrinamSocietatis, dumlegit unum,

ipdtr

vel alterum Cafuiftam Germanum obfcuri nomi-

um

nis, v.g. P. BURGHABER 79 Centuriis.

1 n

DICO. Peccataignorantie confuetudinis,

"T

& alia peccata libera in fua caufa funt peccata

hufur

formalia, in quantum conftituunt unum totum

tMiteg

morale cum caufa libera , à qua connaturaliter,

bnT,

vel per fe dependent.

Ita cowEr. hic Difp. 6.

ET

drt. 0. $.. n. pg. & 17. item Difp.5. urt: 4.

n

Et n. THOMAS 2. 2. q.79. a. 3. ad 3. ubi fic

hu

habet: " Dicunt quidam, quod tuncincipitpec-

jnin

» catum omiffionis (dum omittit Breviarium ob

» ebrietatem) quando aliquis feapplicat ad actum

dtly

» illicitum, & incompoflibilem cum illo a&u,

K

l

» ad quem tenetur; fedhoc non videtur verum,

l

&t

»quia

DE NATUR. & QUIDDIT. PECCAT. 55

*ï**ï li.

» quia dato, quód (fe inebrians, ut non poffit

M

» pergere ad Matutinas) excitaretur per violen-

X

i

J

, tiam, & iret ad Matutinas, non omitteret.

L'Im:

»

Unde patet, quód precedens inebriatio non

-ium P

Unde di-

fuit omiffio, fed omiffionis caufa.

COT

»

cendum eft, quód omiffio incipit ei imputari

Umque pf,

»

ad culpam, quando fuit tempus operandi, ta-

Tlneqer

men ob caufam precedentem, ex quaomiffio

AO

»

fequens redditur voluntaria. Ita S. Do&or.

OOT

Idem 1. 2. q. 76. art. 2. ad 3. dicit: "Sicut in

emiæ, D

, peccato transgreffionis. (feu commiffionis )

Qproport

» peccatum non confiftit in folo a&u volunta-

; t

tis, fed etiam in a&u volito, qui eft impera-

2

Donfolu

tus à voluntate; ita in peccato omiffionis non

Q etim

»

folum a&us voluntatis eft peccatum , fed et-

» at

D

iam ipfa omiffio, in quantum eft aliqualiter

N

»

voluntaria.

exne,

PROBATUR CONCLUäIO. I. AdGus con-

sv

fequentes ex caufa libera conftituunt unum to-

f moc

tum morale cum actu voluntatis phyficé prate-

(

rito, necdum fufficienter retractato; ergo.

püeudi

Prob. 4nt. Opera meritoria conftituunt unum

int pett

totum morale cum intentione prævia virtuali-

qum t0U

ter perfeverante, ac influente; ergo idem eft

maturd

de peccatis ejusmodi, que fequuntur ex a&tu

hicDib:

precedente voluntatis influente per effectum

dependentem à fe.

'p, » Yi

PROBATUR 2.

A&Giones Sacramentales,

l übil

iniplt

v.g. baptizatio, üt moraliter unitz cum a&tione

Chrifti conftituunt unum totum morale , :quod

viarium

atl

eft fpeciale motivum divinz bonitati ad confe-

rendam gratiam ; ergo etiam actus meritorii poe-

lo &

tyr r

ne, üt uniti ad voluntatem antecedentem pcenà

D 4

dignam,

)

j

56

DISPUTATIO 1.

uwnrüï*-&

Ts

dignam, habent fpecialem rationem motivam

difplicentie diving, quam nonhabet folus actus

y P

voluntatis precedens fine unione ad a&um ex-

, lll

ternum.

j

423112191

PROBATUR 3.

Opera jufta juftificant, &

Atft

merentur vitam &eternam, inquantum fümun-

p

f

tur concretive; hoc eft, in concreto, cujus

materiale eft ipfe attus , formale autem fides in Chri-

Ü Jjï'?ï;þ' j

i

ftum concurrente gratia fanCtificante, nec ve-

jgrdna

rum eft, quód fola fides juftificet , aut fola gra-

tia fan&tificans fine opere meritorio ; ergo etiam

actus peccaminofi ut denominativée uniti ad ma-

ia

q

litiam aétus antecedentis tanquam formam fünt

in concreto obje&tum difplicentie, & indigna-

EOWUT

tionis divine.

1uiytt

ub

PRoBATUR 4. Peccatum oripginale veré,

ac proprié eft peccatum in fe, üt exiftens in fin-

tl

ARU

gulis hominibus, quamvis ratio formalis motiva

Ti

divine difplicenti: tantüm fit unio, feu de-

lpl

pendentia ad voluntatem Adami; ergo etiam

D

aCtus confequentes ex voluntate antecedente

Buf

funt obje&um divinz ire in fe, ac proprie, in-

tf

quantum habent unionem, feu dependentiam

ad precedentem malitiam propriam.

ts

TL gt

PRosaATUR s. Hecqusftio, an ejusmodi

ij

l

peccata fint ratione fui, & in fe formale pecca-

|

,

tum, denominativé tale, vel utrum formale

I

iil

peccatum tantum fe teneat ex parte caufa, de-

pendet ex ea quzftione , an Deus totam gravi-

f'fül, diært

"Ufty

tatem pene ftatuerit foli a&ui antecedenter for-

maliter libero, an veró ftatuerit novas poenas

Paj

la

fingulis a&ibus ex precedenti a&u fequentibus,

prout

uT

DE NATUR. & QUIDDIT. PECCAT. 57

"Mi

i

prout re&é obfervat ». DANIEL in Reflex. 3.

Sed Deus ftatuit novas ponas fingulis actibus;

EM

ergo.

Min. patet exfenfu communi ; quia omnes

judicant, inzqualiter puniendos duos mercato-

f

res habentes equalem ignorantiam vincibilem de

1 m

contraétu ufurario, quorum tamen unus nullum

UT

commifit a&um ufurarium , alter veró commifit

Mi

mille. Maj. prob. Si Deus pro fingulis ejusmodi

3 t

effe&ibus ftatuit novas penas, connaturale eft,

ii

quód tales actus confideret tanquam objectum

9

fuze indignationis,

in quo reperiatur materiale

Wal

peccati pbyficó, & formale peccati faltem morali-

hr f

ler; ergo.

Vi

PRosATUR 6. Authores agnofcunt uni-

verfim obligationem confitendi non tantum po-

fitionem caufe, fed etiam a&tus confequentes

]r veri

ex caufa, v.g. blafphemias, vel homicidia &c.

nsin i

motun

in ebrietate commiffa, & contra&tus v.g. ufura-

rios ex ignorantia vincibili fecutos; ergo mul-

21

tiplicatur numerus peccatorum , adeoque a&us

1f d

fubfequentes funt verum peccatum per modum

Vecedent

concreti ex materiali actus, & formali malitize

jri, i

antecedentis.

Confeq. prob. INon poteft oftendi

Xlentun

alia ratio hujus obligationis, nifi quia multipli-

cantur peccata numero: quód enim aliàs non

ejimi

poffet explicari peccatum, aperté falfum eft ;

jj pttt

E

poffet enim quis, qui caufavit unicó imperió

form

i

j

voluntatis mille homicidia, üt Theodofius Im-

i, d

perator, dicere: Ego peccavi graviter contra

m p

quintum preceptum: zonoccides. Vel: Egoha-

enterlt

bui feriam voluntatem occidendi aliquos homi-

g p

!

nes; habeo autem voluntatem reftituendi, fi

j

alicui per hoc nocui.

CoNrIRMATUR. Con-

luenff

creta

P.UUE

D s5

58

DISPUTATIO I

emn

creta tam tmoralia, quàm phyfica multiplican-

2

g

j

tur ex multiplicatione materiz , etfi detur unica

j

forma.

Sic dantur plura alba, & plura membra

1

,2

viventia, etífi detur una albedo replicata in plu-

u

ribus muris, & una anima in manu, & pede.

i

Ergo etiam dantur plura formaliter peccata, li-

cét detur una forma denominans, nempe mali-

tia actus interni.

Q

j

PROBATUR 7.

Authores univerfim agno-

g

fcunt, nifi forté unÓ aut altero excepto , obli-

gationem reftituendi ex ejusmodi peccatis v. g.

n

ex fententia injufta Judicis ob ignorantiam vin-

|

V

ld

!

W*'æ

cibilem , agnofcuntetiam obligationem adhiben-

nj i

di efficacia remedia ad deftruendam v. g. con-

i ]

tlübity

fuetudinem pravam blafphemandi; fed hzc ob-

ligatio non daretur, nifi ejusmodi a&us effent

A.

peccata formalia; ergo.

Min. prob. Non datur

L AT

obligatio per fe reftituendi fine culpa Theolo-

fW'u ï!ä |

gica, neque datur obligatio exfcindendi caufam

DO

peccatorum tantum materialium , v. g. deftruen-

ii

di naturam corruptam, ne eveniant indelibera-

Wi d

"of

ti actus contrariantes legi; ergo.

PROBATUR 8.

Si talia peccata non effent

hh

peccataformalia, tunc effenttantum materialia ;

DI

fed hoc non eft verum; ergo.

MMajorem faten-

ii "

tur ipfi Adverfarii, ut teftatur P. DANIEL Re-

;iexignomi

flex. 3. imoveró quidam ex| Adverfariis inde in-

Aj

ferunt, quód nequidem detur obligatio corri-

n

endi confuetudinem v. g. blafphemandi, eó

-tl

quód a&us fubfequentes tantüm fint peccata ma-

'terialia.

Min. prob. Si ejusmodi peccatis à S.

Wt

Wl

Scriptura, SS. Patribus, Theologis primi ordi-

'Mïï :

|

fis, & fenfu communi attribuuntur omnes pro-

i

"

prie-

DE NATUR. & QUIDDIT. PECCAT. 59

RU

prietates peccati formalis, tunc non funt tan-

t

Tsj

tüm materialia, fed etiam formalia peccata; fed ;

ergo. Min. prob. Hujusmodi proprietates fünt,

a.

quód immediaté confiderentur üt obje&um di-

9&P€ü,

t

vine difplicentie, üt meritum obje&tivum po-

ne, & üt obje&um doloris, penitentie, & re-

1 m

tractationis &c.

Sed ha proprietates ejusmodi

a&ibus tribuuntur à S. Scriptura, SS. Patribus

i.

&c. ergo.

Min. prob.

Sic r. Chriftus in cruce

QIo, dj

Luc.23. v.34. ait: Pater dimitte illis; mon enim

( V

Jeiunt ,. quid faciunt.

2. S. Petrus AGL. 3. Pos fan-

Dfam v

um , & juflum megaflis, autborem vite interfeciftis.

ais

Et nunc fcio ; quia per ignorantiam feciflis , ficut &

l, gn Dd

Principes. ve[tri.

Penitemini igitur , &$ convertimi-

|hgc o

1 f

ni, ut deleantur peccata veftra.

3. D. Paulus r. Ti-

moth. r. v.13. Fui blafpbemus, € per[ecutor , &

O Ontür

contumeliofus ; fed mifericordiam .Dei confecutus fum;

Theo

quia ignorans feci im incredulitate.

Ad quz verba

j ear

D. CHRYSOSTOMUSs hbhomil. 3. ita difcurrit :

A

Paulus oflendit , fe fuiffe fubplicio dignum, | verüm

nidiere

non pema affe&tus, fed mifericordiam confecutus &3.

Plures fimiles textus occurrunt in S. Scriptura.

onefnt

Inter Patres veró, qui hoc dicunt, funt

ateria

1. S. BAsrLIUS 7n rebus breoioribus Interrog. 58.

m fite

ubi fic habet: "Judicium Domini in iis etiam,

v

» qui ex ignorantia peccant, perfpicuum eft ex

jindei

» lllis verbis: Qui non cognovit , & fecit digna

tio ou

» Dlagis, vapulabit paucis."

Et in Conflit. Monaft.

ändia d

c. 2. " Cüm multis in rebus offendamus omnes,

(eata t

» majorem tamen offenfarum partem ne intelli-

at

» gimus quidem.

Idcirco Apoftolus dicebat:

riti t*

» JMibil mibi confcius fum, fed mon in boc jufüifica-

M

» !u5 fun; quod idem eít ac fi diceret: multa

pfiü'

»delicta

6o

DISPUTATIO

I.

!

j

TU

j

ü

!]

i

» delica committo, que me cómmittere non

»

intelligo.

Propter hanc caufam etiam Pro-

j;auieuää?

Qu9

»

pheta ait: JDelitia quis intelligit? — Item in Miffa

L

»

D. BASILII dicitur: Indulge mihi omne deli-

;

u

»

&um voluntarium, & etiam non volunta-

b

r

»

rium.

2

m

D. cuavsosTOMUus in Epift. ad Rom.

14. Homil. 26.

" Stadium (ait) hec prefens

ss

"T.

»

vita eft, & innumeros oculos, quos circum-

93

quaque dirigamus, habere oportet.

Neque

z

z

putandum, ad Apologiam füfficere ignoran-

ams; erit enim , erit, inquam, quando &

ii

»

gnorantie ponas dabimus, quàndo fcilicet

t

»

& ipfa ignorantia veniam non habebit: nam

s

»

& Judei ignorarunt, fed ea ignorarunt, quo-

Mj

Et

»

rum ignorantia veniam non meretur.

209

»

Greci ignorarunt, fed excufationem non ha-

bebunt.

a i

»

Quód fi ea ignoraveris, quz fciri

t

ln

»

non poffünt, prater culpam erit.

Si veró

d

ignoraveris, que fcitu poflibilia funt, & fa-

, ia

»

cila, extremas pomnas merito dabis.

Nifi

I!

»

enim vehementer pigri, negligentesque fue-

titttadi

»

rimus in his, qus ignoramus, manum porri-

et Deus.

tf

?»

Idem & Judeis ufuvenit: nam in

p

»

parabolis illis, inquit, propterea loquor, quod

videntes non vident.

Ne dicas itaque: quo-

»

N

»

modo hunc, vel illum fimplicem, & bonum

j

contempfit Deus? — Sed hoc dici non poteft,

!

'

i f&m

»

eó quód plerumque, qui talis videtur, veri-

1

il

»

tatis nullam habeat vel curam, vel diligentiam.

m

à n y

Idem in 2. ad. T be[fal. c. 3. Homil. 4. ait: Omninó

neceífe eft, ut cui tam multa funt cure, &

Qdf

W

P

ignoret, & peccet ex ignoraüone, Jgem in

56« 2»

"'*mi

DE NATUR. & QUIDDIT. PECCAT. Ói

Ti t

» C 2. Mattb. Homil.6. . ]Nec de histantummodó

st r

» puniendi fumus, que fcimus; verüm etiam

TM

» Qu nefcimus: quin & pro iis, que per igno-

Of

»

| VOl

rantiam admittimus. D. Paulus dicit: 7ifi-

»

monium illis perbibeo : quia emulationem.Dei babent,

»

Jéd mon. fecundum fGientiam.

Verumtamen hoc

T

»

eis in purgationem non füfficit.

Jdem de La-

iCyfas

»

zaro Serm. 5. Qui Chriftum efürientem non

I Qp

»

pabulant, cüm & ipfi crederent, fe ad igno-

L

»

ranti& patrocinium pofTe confugere, nec ve-

du

Kt Ho-

»

niam, nec excufationem repererunt.

Qumdo i

»

mil. in Pfal. 5o. ad illa verba: . Iniquitatem cognofco.

lb (clie

»

elib: u

Eftne quisquam (inquit) qui peccatum fuum

»

minimé cognofcat ? : eft fane; quotnam enim

i, qu

»

u

funt, & fidentem animum gerunt! quotnam

»

fünt, qui rapiunt, & fe rapere ignorant!

1non ho-

»

quotnam fünt, qui füum alteri honorem de-

que f

»

trahunt, nec id fentiunt! offotnam funt,

S ven

qui viduas fpoliant, atque alienas formas cu-

n i

»

riofius intuentur! quotnam funt, qui pupillos

h X

»

opprimunt, nec propterea plorant, nec po-

spte f

»

nitentia ducuntur! quonam igitur pa&ó falu-

m porr

»

tem aflequi poffunt, cüm id ne quidem fciant,

um

»

quód peccent ?

"

3

S. GaEGORIUS M. L.9. Moral. c.26.

q: g

( bonut

»

Difficile eft (inquit) quempiam magna agere,

»

y t

& apud femetipfum de magnis aCtibus cogita-

g, Vi

tionum fiduciam non habere: eo ipfo enim,

»

ligentigu

quód contra vitia fortiter vivitur, mens fe

: Omnz

»

effe magni alicujus meriti zftimat, ne fe pec-

care in cogitatione fuze eftimationis putat,

, CUIE, 5

J

]

»

Ante diftriéti autem Judicis oculos tantó de-

"

»terius.

F"

".

62

DISPUTATIO

II

4l KWJ

»

teriüs delinquitur, quantó culpa occultiüs,

iL

)

& pené incorrigibiliter perpetratur. Et L. 3.

j

f!ï

V

Yi

»

c.10. dit: Sepe, quod bonó ftudió gerimus,

»

dum difcernere cauté negligimus, quo judice-

WW , WbE

V

tur,fine, nefeimus, & nonnunquam hoc fit

»

g

»

reatus criminis, quod putatur caufa virtutis.

.:

*

P

"

A

»

Sepe in jufto judicio culpanon deprehenditur,

P

A

i

»

quod virtus putatur, & unde expe&atur mer-

m

»

ces operis, inde fupplicium jufte fequitur ul-

tionis.

Et L.5. c. 6. INonnunquam ea ipfa,

mj

»

«ing. W

»

quz& re&té nos agere credimus, an in diftricti

Judicis examine re&a fint, ignoramus: fepe

Tttratt

»

D)

2

enim opus noftrum caufa denominationis eft,

»

quod profe&tus putatur effe virtutis: f&pe,

m

g

D)

unde placari Judex creditur, inde ad irafcen-

»

dum placidus inftigatur , Salomone atteftante,

F

m

)»

qui ait: Ef via, que videtur bomini vetta, no-

»

vilfana auteit ejus ducunt adnortem. — Unde Sancti

ag

Viri fua etiam bené gefta formidant, ne pefti-

j yimg

»

»

fera tabes putredinis füb boni fpecie lateat

lY

»

coloris.

Et L.5. c.7. Nonnunquam jufti in

, D

»

ipfis bonis operibus pofiti trepidant, ne in

At

»

eifdem occulto aliquo errore difpliceant; quos

t

dum divina flagella corripiunt , authoris fui

u ii

»

»

gratiam fe offendiffe fufpicantur.

Et cap. 8.

dith h

Sepe ipfa juftitia noftra ad examen divinz ju-

Ut

»

ftitie dedu&a injuftitia eft, & fordet in di-

& lg

»

ftri&ione Judicis, quod in eftimatione fulget

At

p

operantis.

Et L.8. c.3. Plerumque fit, ut

LT

»

homo ftudió humilitatis Zelum reGtitudinis de-

Vi

ferat, aut zeló reCtitudinis turbet humilitatis

»

"ii

)

ftudium, cumque fervari fimul Zeli Authori-

MII'IL

tas, & humilitas non poflit, fibimet ipfi ex

L:

ïc:egg,

b

»D€r-

DE NATUR. & QUIDDIT. PECCAT.

63

M

)

» perturbatione incognitus redditur; ita ut ve-

:

; hementer ambigat, neapud feductum animum

'jögïäs,'

» aut fuperbia fe authoritatem Zeli, aut torpor

IU jj *

» pavidus fe humilitatem fingat.

Et Láb8i c,

IT [ooy

» I9. Quantumlibet videatur innocens, apud

D

» diftri&um tamen Judicem noftra nos vita non

hod

» liberat, fi ei reatus fui debitum mifericordiz

TU tur.

, benignitas non relaxat.

Ekt L. 9. c. 11. ad illud

m

» Ftiamfi babuero quidquam juftum.'mon refbondebo,

D t

l

» féd meum Sfudicem deprecabor. — . dit: Ut enim fz-

itdfri

» pe diximus: omnis humana juftitia injuftitia

1U: f

» effe convincitur, fi diftricté judicetur. .E; L.

Lionis d

» IO. ( $. Sine magna iniquitate non fuit, quod

j: f

» Sophat virum juftum ufque ad obje&ionem

(Lrafoen

» iniquitatis increpavit.

Unde & eorum auda-

telatte

, Ciam veritas jufté redarguit, fed benigné ad

i, t

»

gratiam reducit; quia apud mifericordem ju-

(e Suti

?

b)

dicem nequaquam fine venia culpa relinquitur,

v pdi

»

cüm per fervorem zeli ex ejus amore pecca-

vie ht

tur. Sepehocnamque magnis, mirandisque

Doctoribus contingit, ut quando alta chari-

njlia

n i

»

tate fervent, modum correptionis exafperent,

&lingua aliquid, quod non debet, dicat ; quia

1ts quo

horis (

mentem dilectio, quantüm debet, inflammat ;

Bapi

»

fed verbo prolate contumelie tantó citiüs

jrine j

» parcitur, quantó ex qua radice prodeat, pen-

i d

» fatur.

Et L. 11.c.21. In eam cecitatem ve-

» nimus, ut nos ipfos ignoremus: nec tamen

nefüga

p fit, U

» hec celeriüs deprehendimus vel perpetrata,

yins

» Exclufa quippe mens à luce veritatis plerum-

» que in peccati foveam poruit, & nefcit.

Et

umilital;*

hotrr

» L.12. 0. 14. Sepe homo quzlibet bona inten-

ultis ,

gt

5 tiope agere nititur; fed tamen pro m

!

d

Q)quæ

DISPUTATIO

f.

l WR&

64

»

qua fübrepunt, apud Deum qualiter habean-

uï-&-W

»

tur, incertum eft: quia fubtili examine dif-

gt

g

»

cuíffa, utrüm approbentur ejus opera, an re-

L

»

probentur, ignorat.

Et L.14. c.15. Sepe

de fuo opere fit animus incertus, ut ignoret

i

»

i

»

omnino, quid virtus, quid culpafit. .Ex pona

j

»

culpz eft, videre bonum, quod agere debeat ;

a

Et rurfum ex

fäk

gt

»

& tamen implere non poffe.

»

graviori peena culpe eft quod agere debeat,

m

»

& tamen implere non poffe.

Et rurfum ex

gt

»

graviori peena culpz eft quod agere debeat,

ii

»

nec videre.

Et L.19. c. 14. Crebró pecca-

s

»

tum aut ignorantià, aut infirmitate perpetra-

Ft

gami

»

tur, ut nefciat homo , quid velle debeat.

»

L.25.c.11. Peccatum tribus modis commit-

M

»

titur, aut zgnmorantiá, aut infirmitate, aut ftu-

»

dió.

Et gravius quidem infirmitate, quam

üput

Ex

»

ignorantià ; fed multó gravius ftudió.

ii

»

ignorantia Paulus peccaverat &c. £t L.31.

Db

»

c.10. Cüm Domini membra perfequitur, pla-

ii d

Dum

2

cere fe per hoc Domino füfpicatur.

l j

crudelitatead perfequendumSynagoga ducitur,

IT

hoc fe agere impulfu divini timoris arbitratur.

lteoypr

»

?»

Sed quia plerumque vitia colore virtutum

dj i

!

»

tin&a tantó nequiora funt, quantó & effe vi-

lr

tiaminimé cognofcuntur.

Eoin perfecutione

»

stl d

»

Synagoga durior exftitit, quó religioforem fe

) Ubl W

fidelium mortalibus eftimavit.

brtg tl

Plures ejusmodi textus (preter alios innu-

Ti

meros, quos adhuc reperire eft in Patribus )

adduxi in Traé&. de Z4ibus bumanis. Difp. 2. q. 1.

ul

Ex omnibus autem his lu-

'*:'lïcm t

qui poffunt videri.

culenter patet, quód SS. Patres peccatis hujus-

Rl

modi

N

"r

DE NATUR. & QUIDDIT,. PECCAT. 65

* den

i

d

modi v. g. ignoranti?, confuetudinis, inadver-

)e[a "

iL

]

tentig &c. liberis & /ua caufa, licét non fint

immediaté libera i /e, attribuant prorfus eas-

lj

W

D

I

dem proprietates, quzs attribuuntur peccatis

formalibus; quód nempe fint digna poena, quod

Ir ]u

fint obje&um divine difplicentie , ac denique

t

d)

&

quód fint obje&tum doloris

fti

5 pænite'nti'æ, retra-

1

d

&ationis &c.

CoRoLLARIUM. Exhisfequitur, pluri.

Tütit g

1* du

mos peccate tum Laicos, turm Clericos, qui,

dum negligenter incumbunt ftudio rerum ftatui,

i p

& Offició convenientium , revera fzpiffimé in-

Jord

du ]

numeros committunt actus vincibiliter erroneos,

5 COTI

T

Solvuntur Objectiones,

, qui

OsjgrcrfuR r innulloaé&u datur ab ini:

i, D

tio imputábilitas, nifi detur libertas; ergo etiam

B Ly

non datur imputabilitas nova in actibus fübfe-

jl

quentibus, nifi detur nova libertas,

nt. patet $

v Du

quia juxta s. AUG. lib. 3. de lib. arbit. JVemo

wl peccat im eo, quod caveri mon poteft.

TUitrtur

REsPONDEO. C.a. n. c. & paritatem,

Di-

vittutu

fparitas eft; quia formale conftitutivum pecca-

kf

tieft libertas vel antecedens, vel concomitans:

(ecutio

hinc, etiamfi ab initio non poffit dari imputabi-

oorem

litas, ubi non datur actualis libertas, quia nec

datur libertas antecedens, nec concomitans,

fs i

poterit tamen dari nova imputabilitas in aétu

Patribu

fubfequente; quia datur antecedens libertas , &

at

datur novum concretum peccati : ficut, fi ea-

m hi

dem albedo replicatà dealbaret novum muru

n

daretur novum album.

Qs

k

jj

D. dhnort Tract. de Peécátis,

O]tf:

HW

66

DISPUTATIO

I.

oU

i

OsJrcrTUR 2. $. AvcusTINUS lib 22.

J g

)!

contra Fauftum Yoquens de inceftu Loth in ebrie-

jl

tate commiífo, dicit, eum non habuiffe mali-

j

u

l

tiam diftin&am ab ebrietate ; ergo tales a&us

a

tantüm liberiin caufa non habent novam mali-

yl

Pl dh'tü

tiam, aut rationem peccati.

Verba s. AUGU-

j

qu

sTINIÍünt: Culpandus quidem eff , mon quantum

.T

-inceftus. ille j Jéd quantum ebrietas illa meretur.

gt

" RESPONDEO. c. a, n. c, & þar'itatem. Di-

gt

fparitas eft ; quia inceftus ille non erat effe&tus

s

ebrietatis per fe, fed per accidens; quia, cüm

s hu

nec per fe fit connexus , nec probabiliter pre-

p u

videri potuerit, necetiam inclinet ad talia, non

VL

um

habebunt.ifta duo unionem moraleminter fe per

ï

modum connexionis connaturalis inter caufam,

äf

AUL

!

& effe&um: ideo etiam non datur nova impu-

tabilitas.

Sed aliud eft,. quando aéctus pecca-

at p

UI

minofi vel connaturaliter , vel ob connexionem

i

liberam ex habitu fequuntur per fe ex caufa li-

ml

bera precedente.

,J

2HO'BTICITOÓR 9." "Séntentiay quöd talia

lii

'peccata ignorantie &c. fint in fe formale pec-

$ d

catum, eft contra communem Theologorum ;

Mu

1

ergo.

Prob. Ant. ZuMEL in 1. 2. q. 71. art. 5.

RT Q

dicit: "Verior, & probabilior modus dicendi

sT

»

videtur oppofitus, nempe, quód omiffio, vel

lgt

»

commiflio inevitabiliter fecuta ex culpabili

At n

»

caufa non eft formaliter mala per denomina-

»

tionem intrinfecam malitie, fed per extrin-

uT

d)

»

fecam à malitia caufz.

Hanc affertionem te-

"ii

»

nent omnes feré Theologi Recentiores hujus

R

»

eetatis."

Ergo.

"t

REsPOXN-

DE NATUR. & QUIDDIT. PECCAT.

62

AL

REesPONDEO. n.a. ad prob. dift. a.

'Theo-

A dr

logi cenfent, talem a&um non eífe formaliter

H

malum per denominationem pbyficé intrinfecam.

) i

€. moraliter intrinfecam actui. n. a.

In sftima-

UTm x

tione enim moraliin ordine ad peenam vel in-

TT

dignationem divinam malitia antecedens actus

T0 QUj

imperantis confideratur üt inexiftens actui füb-

Wety,

fequenti: ficut etiam in peccato originali mali-

n ]

tia Protoparentis ob dependentiam refundit ma-

e d

litiam moraliter intrinfecam in effe&us fubfe-

Qli,

quentes, in quibus confiftitpeccatum originale.

Si autem Author prefatus plus vellet, . dicen-

lt

dum foret, eum non bené infpexiffe Authores:

dUl Y

haud dubié enim tunc Recentiores erant SUAREZ,

Vter

& GoNET, quiexpreflé docent noftram fenten-

fer al

tiam.. SvAnEz in 1. 9. Difp. 3. Sect, 4. que-

Qv imp.

ftionem fic ponit: Quo tempore cenfcatur quis pec-

lls t

nexioY:

care peccato omi[lonis? Refpondet: " Prima fen-

»

tentia affirmat, illam ponere peccatum, licét

e u

»

neque eo tempore, quo preceptum obligat,

»

pofita fit, neque interior culpa pracefferit.

g d

;]tà MARSILIUS; fed eft fententia improbabi-

mie

» li$;; Secunda fententia eft, quce vult totum

ologon

, hoc peccatum committi, cüm aliquis dat fuf-

TC

»

ficientem caufam omiffionis, poftmodum ve-

du d

»

ro-tempore precepti nullum effe peccatum.

Ytifo, j

]tà ALENSIS, GABRIEL.

dertia fententia

y al

eft, tunc omiffionem imputari ad peccatum,

denont

&culpam, quando adefttempus implendi pra-

» ceptum, eft D. THOM X 2, 2. q. 79. art. 3. ad 3.

W t

Deinde aperiens fuam mentem dicit: " Exterior

tjone?!

» omiffio tunc intelligitur fieri, cüm occurrit

joe d

& licét nullam mortalem

» tempus precepti ,

2

» mali-

me

68

DISPUTATIO' T.

gli

, malitiam addat, ipía tamen peccatum proprié

W'

&H

» dici potefít; quia, ut actio externa mala fit,

"

» fatis eft, quód procedat à mala voluntate ;

"

» ergo idem erit de omiffione." GoNET veró

MY

loc. cit. dicit: " Dico ignorantiam a&ualem (in

6' "

i

»

exercitio) efTe formaliter peccatum , licéthoc

»

non habeat à fe ipfa, fed à negligentia fciendi

L

Id manifefta ratione

W

p

»

ea, quaz fcire tenemur.

«'ab&am] (

»

convincitur.

Nam omnis omiflio actus debi-

udi

a

»

ti, fuppofitó, quód fit voluntaria, eft forma-

»

liter peccatum : fed talis eft illa ignorantia.

1

"

Unde füprà dicebamus, omiffionem Miffze

3oy

yk Q

»

contingentem in fomno, &in ipfo indire&té

»

volitam non folüm in caufa, fed etiam in fe

w(al

ipfa peccaminofam, quamvis id non habeat à

J t

»

vt i

»

fe ipfa, fed à caufa, feu dependenter ab illa:

»

ita dicimus in prefenti, ignorantiam aétualem

zb

»

vincibilem eorum, quz fcire tenemur, effe

zij

, formaliter in fe ipfa peccatum omiffionis;

myyi

» quamvis id non habeat à fe, fed dependenter

dj

1 lg

, à caufa, in qua libera, & voluntaria eft."

Suprà veró Difp. 3. art. 4. ubi ex inftituto hanc

tispi,

fententiam de peccato omiffionis probat, addit:

u d

dia communiter T'beologi, quibus fabfcribunt s U A R EZ,

ibai

J

VALENTIA, SALAS, LORCA, (2 alii.

De-

i lum

nique PAULUS à CONCEPTIONE n Theologia

Tk agj

Salmaticenfi 'Tract. 12. Difp.2. dub.r. ubi hanc

Va

noftram fententiam & ipfe fequitur, addit: lia

ln

DT

"Theologi communiter, CA]ET., SOTO, MEDINA;

uf[M? |

ALVAREZ, MONTEZ, MARTINEZ, SERRA,

GODOUS, SALMANTICENSES, (C9 alii innume-

"l

L,h u

debw

i.

Ex Societate SANCHEZ, BECANUS, VA-

tl

LENTIA,;

$UAREz G&c.

Itaque falfüum eft,

omnium

Ui

DE NATUR. & QUIDDIT. PECCAT. 69

n

"n

omnium feré Theologorum effe, ejusmodi actus,

u

licét non immediaté liberos in fe, liberos ta-

Wt

men in fuüa caufa, non effe veré ac formaliter

Htw

eccata.

üdfem

OsgriciTUR 4. Nonrequiriturad peccan-

J tlg

dum minor libertas, quàm ad merendum; fed

"tfen

fion]

ad meritum non füufficit libertas in caufa; ergo.

A füne

Min. prob. fi talis füufficeret, tunc poffet dor-

"TM

miens per a&um, quem ex caufa voluntaria ex-

d.

ercet, in fomnis mereri; fed hoc non poteft

Phorctt

dici; ergo.

& Mil

RzsPOoNDEoO r. c. Maj. n. Min. ad prob. c.

Ixirdi

Maj. n. Min.' Quia üt obfervat GoNET ex D.

m ij

THOMA Quxmft.23. de veritate art.3. ad 7. Si

abl

quis dormiens exercet actum bonum, ad quem

ib il

in vigilia erat intentus, probabile eft, talem

iOdem

a&um effe bonum, & meritorium à bonitate, &

i, d

merito ipfius caufz.

Certum eft, Martyriumin

tifions

fomno perpeffum proprié effeactum meritorium

yedentt

laüreole, &Baptifmum, extremam unctionem,

r d

aut abfolutionem ab eo receptam, qui illam

o at

priüs petiit, dum erat fanz rationis, etiam in

fomno effe verum Sacramentum: adeoque di-

1 at

UARHI

fpofitionem internam habitualem effe moraliter

j D

fimul, & unum quid cum a&ione Sacramentali.

Tl

Igitur pari modo malitia caufz poteft moraliter

vbi at

uniri cum effectu confequente.

RzsPoNDEO tamen 2. c. Maj. n. Min. ad

d d

]D1

prob. n. Maj. Quia a&us in fomno non eft pro-

$24

prié a&us humanus, neque etiam eft ejus con-

ditionis , ut debeat effe humanus.

Itaque non

j i

$, )

cenfetur in zftimatione morali effe a&us impe-

ratus efficaciter ab imperio voluntatis, cum uti-

iind

que

od

E 3

N

W

70

DISPUTATIO I

que effe&us Phantafie in fomno non fint per fe

m L

»

connexi cum caufa libera antecedente.

lo

OnpjiciTUR $. Sacerdos non validé con-

ij

fecrat dependenter ab intentione preterita, fi

W f u

ll

confecret in ebrietate, vel fomno; ergo nec

!

i

formaliter peccat quis dependenter à caufa libe-

h

ra antecedenter pofita.

Prob. Confeg. Non mi-

j

l

l xFWEO

nor requiritur libertas ad peccandum, quàm ad

conficiendum Sacramentum; ergo.

pudi

REsPONDEO. C.a. n. c. ad prob. n.a. Chri-

vt

ftus ob dignitatem Sacramenti, & ob certitudi-

g

nem formz in Sacramentis requifite non folüm

NU)

voluit actum humanum poni denominativé, fed

&üpipi

etiam formaliter in fe, & actualiter liberum ;

20

adeoque requifivit majorem libertatem , videli-

(

i

"]

w

cet actualem ad conficiendum Sacramentum,

;

j

H

quàm ad peccandum.

Ern.

TU

OsjgprcerrUR 6, Exnoftrafententia feque-

! Vi

retur, hominem poffe fimul mortaliter peccafe,

qiimat

& fimul poffe effejuftum ; fedhoceft erroneum;

ln

ergo.

Prob. Maj. In cafu, quo quis peenituit

at

de caufa v. g. omiflionis, conftituitur in gratia,

Itf

& fi dein fequatur omiffio, peccaret mortaliter,

Qub y

eó quód illa omiffio fit libera in fua caufa.

cpi

RrsroNDEo. n. Maj. ad prob.

Dico, in

tali cafu non ampliüs moraliter exiftere malitiam

m

caufe; quia jam fuit retractata efficaciter: ad-

YT

eoque illa malitia caufie non poterit ampliüs per

"C nf

modum forme denominantis afficere actum fub-

b

fequentem.

B-

Driczs cum vasQquzz: Saltem fecuturum

J

ilud abfurdum, fi Deus in fomno tali homini

A i n da

nulla

DE NATUR. & QUIDDIT. PECCAT. 7I

nulla prius fecuta retra&tatione infunderet gra-

tiam.

RESPONDEO. R. à.

Quia talis infufio gra-

| Vahü"m

; t

tiz idem operaretur, quod operatur retractatio ;

deflrueret enim malitiam caufe in effe morali,

Eu

GUf f

& culpe: adeoque malitia caufz fic deftructa

non ampliüs afficeret per modum formz deno-

M Ti

iäI)

Qng]

minantis actum fübfequentem.

REsPONDEO tamen 2. n. a. & fuppofitum,

poffibilem effe infufionem grati« fine retractatio-

A (

ne peccati faltem generica.

D cnity

OBJICITUR 7.

In Clementina: Si furio-

10n ol

itib, &

Jus.. de homicidio.

Dicitur, quód homicidium

perpetratum à puero, furiofo, infano, aut dor-

lr

1, vicg

miente non inducat irregularitatem; ergo non

eft formale peccatum.

II

REsPONDEO. dift. a.

Dicit hoc de homi-

cidio cafuali probabiliter nom previfó. c. previfo.

f ique

n.a. Si enim potuit, & debuit previderi, eó

Y p

quód regulariter vel facilé ex ejusmodi actione

RITODEUIT,

libera fequatur homicidium, eo ipfo erat libe-

; penitui

rum in fua caufa.

Cüm tamen nec ftatus pueri-

j griià

tiz, nec ftatus furiofus &c. fit femper in homi-

yrtaften

nis poteftate, potuit contingere illud ne quidem

W.

liberum dici poffe in fua caufa.

Dioo,

emalltit

OnjrcrTUR 8. Quod non eft formaliter

liberum, non eft formaliter peccatum ; fed ta-

cr. d

les a&us non fünt formaliterliberi; ergo. Min.

pplis

jrob. formaliter liberum dicitur, quodimmedia-

Krom i

té, acin fe eftliberum; ergo.

2

Ubi non datur potentia implendi prece-

fu.

3l

)

ptàm, ibi non datur przceptum; fed in talia&u

g

4

V.g.

72

DIS'PUTATIO T.

;QNHM-(

(igemt

v. g. fomni, vel ebrietatis non datur potentia

implendi preceptum; ergo.

m,vel *

b

at

RzsPoNwDEo. dift. Maj.

Quod non eft

yi

formaliter liberum formalitate libertatis denotmi-

J

ld

nante. c. formalitate libertatis phyfice inberente.

j

n.-Maj. Denominativé liberum habet quidem

libertatem ex libertate aCtus precedentis; fed

p

LL

illa libertas non phyficé inheret: neque hoc re-

vt

quiritur; quia etiam aliàs a&us homicidii non

gt

effet formaliter peccatum , quod nemo dixerit.

I

ld 2. dift. Maj.

Ibi non datur preceptum

dul

diftinttum adequat? ad a&um antecedentem in fe

iuid

liberum. c. inadequató diflinttum. n. - .Maj. Lex

ii

enim prohibens peccatum non folüm prohibet

t

formale conftitutivum peccati, fed etiam omnia

1tit m

conftitutiva materialia peccati. Argumentum

IT

poteft retorqueri in a&ibus meritoriis, qui et-

iam fecundüm fe fine fide in Chriftum, feu fidu-

t

cia non habent condignitatem vite seterne;

'

TU

|

|

la

quin tamen fequatur, folam fidem juftificare.

Sic etiam a&tus fubfequentes ad caufam liberam

Ri

l

1

Vg

non habent meritum obje&tivum ad penam, &

indignationem divinam; quin tamen fequatur,

;I.HILJ,Ca

folam libertatem antecedentem habere meritum

WMM[

i M

objectivum ad illam penam , & indignationem.

dU

Itaque obje&um ire, & poneg inadequaih, nem-

n

pe fecundüm formale conftitutivum eft ummn, ac

individuum: fecundüm veró conftitutivum ma-

*

teriale eft multiplex , & eatenus inadequaté prz-

u

LT

"A

cepta divina feruntur etiam ad a&tus fuübfequen-

h

tes , tanquam conftitutivum inade

hü

cati,

quatum pec-

NI

l

OB]J1r-

Q

!

DE NATUR. & QUIDDIT. PECCAT. 73

d Mb

OsJrciTUR 9. Votum, & Promiffum in

fomno, vel ebrietate editum non inducunt ob-

l,

ligationem; ergo nec ejusmodi a&us peccami-

fs

nofi in fe non liberi inducunt obligationem ad

ponam.

k QUi

RESPONDEO r.

ZInt, negari à sU AREZ.

t f

"Tom.II. de Religione. Lib. r.

$i videlicet ante

Qdv r

fomnum, vel ebrietatem przcefferit animus fe

T

obligandi talibus verbis, quantumvis in fomno,

Dodte

vel ebrietate proferendis.

Wt

RrsPoNDEOo o». "Tranf.a. n.c. & parita-

ttem n

tem. Difparitas eft; quód nemo ante fomnum

ll lz

dire&é , vel indire&é cenfeatur, fe velle pofi-

1 protie

tivé obligari talibus verbis; imo etiamfi id quis

vellet, leges civiles, vel Écclefiaftice, à qua-

Dmonp

JUDentun

rum arbitrio forma, & valor Contractuum de-

pendet, id non permitterent.

$ qiee

OsjrciTUR Io. Authoritas D. THOM 3

du

T

is enim docet, nec pollutionem in fomno, nec

ipfam ebrietatem paffivam, id eft, turbatio:

jf

nem rationis effeunquam peccatum, fed tantüm

i /eran

,

fequelam peccati; ergo. — fnt. prob. ». 9. quaft.

154. art. 5. C. dicit: Sic igitur patet, quàd notturna

fequtr,

meriun

pollutio munquam ef; peccatum , fod quandoque eft. fe-

nttionon

queia peccati precedentis.

Et 2. ?. queft. 150. art.

1. C. Dicendum, (inquit,) quàüd ebrietas dupliciter

i, t

m v

poteft accipi : unó modó, prout fignificat ipfum. defeftum

bominis, qui accidit ex 1nulto ino potate, ex quo fit,

TVU t

ut non fit compos vationis ; € fecundwm bec ebrietas

Uute pre

jfequa

non nominat culpam , fed defettum pamalem confequen-

tem ex culpa.

Jrur p&*'

REsPONDEO. dift. /u. Dicit, ea non

effe peccatum per fe, & ratione füi, c, ratione

(ij

3

cau[la

E

3

MUR'&

74

DISPUTATIO

o

caufie preecedents, n..a.

Quód enim hic fit fen-

l

i

"T. g

fus Angelici, patet legenti totum contextum.

Neque hec duo repugnant, quód idem fit fe-

N

s

quela peccati, & fimul fit peccatum denominativé

uf

liberum : alioquin omnes ac&tus externi, v. g.

homicidium , qui funt fequela a&tus interni,

non effent peccata, fed foli a&tus interni, quod

)

g u

lr

eft erroneum.

Expreffé p. THOoMAS l. cc.

q.154. a. 5. C. dicit : JNocturna. pollutio potefl du.

rc,

pliciter. confiderari :

uno odo [ecundum fe, & boc

modo mon . habet vationem peccati: alio modo potefl

pl

confiderari; | per comparationem ad fuam caufam;

i n

que fi fit culpabilis , fic babet rationem culpe ex Jua

[/

jï Qul

caufa.

-Ubi bené advertendum, quód rationem

M

culpe non tantüm referat ad caufam,

fed ad

M

il

n

ipfüm effectum. quantumvis in fe non liberum.

OBJICITUR ILI.

Ex hac fententia fequun-

D

tur varia abfurda.

I. Quód contrahens infir-

1 »...Ll

mitatem culpabiliter v. g. ex deordinatione

[

d

diete cum. previfione omnium omiffionum

10f

A9 0

;LI'E.VL

i

.v:

Jf

v. g. jejunii. quadragefimalis , auditionis Mif-

farum. &c.

fit horum omnium reus,

adeo-

niltur j

que de iis fequelis debeat fe accufare.

il ('00([[6

2. Quod convitia, & blafphemie in fomno

W

R

prolatz fint peccata, fi vigilans contraxerit eam

Euf

confuetudinem.

3. Si quis ex prava confuetu-

'4:

du

4

dine abfque plena deliberatione pejeraret, pec-

"T

caret femper mortaliter. 4. Si quis alios indu-

h

i

[

xit pravó exempló, confilió, aut imperió ad

[

(Hfl]

peccata, deberet inquirere de numero pecca-

torum ab aliis comifforum , & de iis fingulis

d

90

"I

!

fe accufare; ; fed he, & fimiles fequelz effent

l.

abfurde; ergo.

4

RESPON;

«t

DE NATUR. & QUIDDIT. PECCAT. 75

tit ht

n

REsPoNDEO. n. a. a2 1.. n. Magj.

Quia

Ecclefia non obligat ad talia precepta impo-

iidmk[.

as

tentes, pofitó fi non potuerint previdere tales

effectus;. vel fi caufam jam fufficienter retracta-

GUER

verint, nulló difcrimine, five contraxerint im-

i itr,

potentiam culpabiliter, five inculpabiliter.

terui, Quo.

Y (t

RzsPoNwDpEOo 2. Noneffe abfurdum, quod

rufticus, qui Sabbathó fe inebriandó contraxit

Bd

AL

dolorem capitis , fic ut non potuerit audire

Miffam die Dominicá, teneatur fe accufare, nifi

L

n tijay

retra&taveritpeccatum ; quia prefüumendum eft,

Ecclefiam obligare ad. previdendos ejusmodi

ao

d t

actus, vel omiffiones immediaté confequentes

ex a&u libero.

" Zdd 9. iterum n. Mgj.

Quia

, ld d

ienum,

voluntas Antecedens non effzaciter per modum

caufe per fe determinat ad ejusmodi effe&us in

Vequu

fomno commiffos.

Rariffimum enim erit, cjus-

jes 11

modi blafphemias &c. etiam à confuetudinario

vinstioy

in fomno confequi.

ZÁd 3. dico, talem peccare

yniltonie

mortaliter in omni perjurio, fi nondum con-

lii Yi

fuetudinem retractaverit effcaciter, id eft, per

TM

propofitum /erium adhibendi media efficacia. ex-

ateulre.

trpandi confüuetudinem. . Et hec eft omnium

i omm

"Theologorum fententia aliud eft, fi proferret

myent t

talia perjuria in fomno ; quia in tali ftatu de fe

onfüe

aliàs licito non datur connaturalis connexio in-

iil pEE'

ter caufam, & effeCtum.

d 4. n. Maj. quoad

jios i

I. membrum ; quia actus confequentes ex malo

pet t

exemplo, dependentes ab immediata caufa libera

n p

non habent neceffariam dependentiam à caufaà

jis (f

libera mediata occafionante , nec denominantur

yle s

ab illa.

Aliud dicendum in 2. &? 3. membro,

quando quis confulit, vel precipit péccatum;

o

pre-

76

DISPUTATIO I.

1

prefertim fi confülens, vel imperans habeat

imperium, & authoritatem in voluntatem alie-

j

t

nam: in hoc enim cafü, quando v. g. quis pre-

cipit tria homicidia, neceffarió deberet impe-

rans confiteri fingula homicidia.

'Tenemur in Con-

[i))

h

OBJICITUR ULTIMO.

n

feflione explicare a&um externum, etiamfi non

habeat malitiam diftin&am ab a&tu interno, tan-

à dtpää

i

tüm ideo, ut fic magis explicetur natura a&us

interni; ergo etiam.poffet dari obligatio expli-

ia

EUa

candi effe&um ex caufa libera fecutum, etiamfi

non habeat rationem formalem peccati,

1800 0

2

ALEXANDER viIIL damnavit hanc

ii

propofitionem ordine primam ; /n flatu mature

g, g

lapfe ad peccatum formale, & demeritum fufficit

illa

al od

libertas , qua woluntarium , ac liberum fuit in

udd

caufa. Ergo.

TU

&tà k

RzsPONDEO ad . n. caufalem. antecedentis.

Nec enim caufa obligationis primaria, ac effen-

m

tialis confitendi a&tum externum eft, ut expli-

Ym

cetur natura a&us interni, fed ut explicetur na-

r g

tura peccati, cujus parseft etiam actus externus.

j

lag

Aliud enim eft, quód actus externus non habeat

agj

malitiam formalem diftin&am ab a&u interno ;

n

& aliud, quód non habeat malitiam formalem.

Mi

4d2. dift. a. Qualiberumfuitin caufa vo-

tl

luntatis alieng. c. proprig. n. a.

Pontifex enim

addit: Liberum in caufa fua, peccato Originali, C9

g

voluntate Z4dami. peccantis.

Loquitur autem Pon.

r

i&

tifex de peccato actuali, ad quod requiritur li-

" y

bertas propria prefens, vel antecedens.

Fï.'ïh w

QU.E-

]

DE NATUR. & QUIDDIT.PECCAT. 77

U ld

QUJESTIO V.

Tj

|

i

4Ín, & quomodo actus omiffonem. gravoiter cul-

lw

fbe:ez'm

pabilem. concomitans , «vel antecedens. fit

peccatum ?

li s

OTANDUM I.

nf n

Quzftio hec notabilis eft

propter aliam magni momenti quzftionem

T0 t

exinde dependentem, utrüm videlicet omnia

Wt d

opera infidelium , aut exiftentium in peccato

u

mortali fint peccata.

Cüm enim tales homines

n tiz

il

fingulis momentis teneantur faltem füb veniali

ponere a&um converfionis ad Deum , prout

t

di&um eft in Jiaiiatu de POENITENTIA ; fe-

fit i

quitur proin, quód omni momento omittendó

ii

ejusmodi converfionem faltem virtualem ad

hi M

Deum peccant ad minimum venialiter: fi igitur

a&tus concomitantes ejusmodi omiffionem effent

ul

peccata, fequeretur, quód peccent in omni

,udi

Opere.

, 18j

NoTANDUM 2.

Certum effe, quód a&us

Jietu

omiffioni conjun&us fit peccatum, fi fit caufa

&RLertUS

omiffionis culpabilis, vel occafio illius, v. g. fi

d

inordinata paffio ludendi, vel venandi impellat

Term

ad omiflionem facri; quia quod eft formalis,

ymoet

vel virtualis caufa peccati, eft haud dubié ma-

ulv

lum ex circumftantiafinis ; tum etiam quia da-

jer eDt

tur idem preceptum de removendis caufis pec-

jl i

catorum, quod datur de vitandis ipfis peccatis,

um N

nifi moralis difficultas, aut impoflibilitas remo-

tionem caufe prohibeat.

Queftio hic folüm

Jinint

)

eft de a&u concomitanter conjuné&to cum omif-

fione przecepti, v. g. facri aliunde ex alio mo-

tivo

u

I.

jm

78

DISPUTATIO

'!V BV

tivo volita v. g. ob tempeftatem pluviam &c.

vel fi quis ludat, aut ftudeat eo tempore,

quo urget preceptum audieridi facrum die Do-

yi

4

minico. Ejusmodi érgo a&um concomitantem

WP

v. g. ftudium effe peccatum tenent LORCA,

ul h

VALENTIA, GRANADO.

Negativam autem

(tä rüiü

defendunt ALVAREZ, CORNEIO, SERRA,

Wä

l

$UAREZ, GODOJUS, & alii.

i

— DICOTL Aétus omiffioni culpabilitantum

concomitanter conjun&tus, &fupponens aliunde

NI

firmum animi propofitum ponendi omiffionem,

non eít peccatum. Senfusef]; quód (i quis jam

yaulit

suíibi

fit determinatus omittere facrum die fefto v. g.

ob tempeftatem pluviam, actio illa v. g. ftudium,

Mi

autlufus, quam tempore omiflionis affumit, non

fit peccatum.

Conclüüo T. Talisactus con-

hp

i. UER QIBIA EUR

|

at (

D

..... W

comitans nec formaliter, nec virtualiter in ma-

Znt.

M)Rnh 1

litiam omiffionis culpabilis influit; ergo.

rob. 'Talis actus jam fupponit aliunde decre-

ia

dun D

tüm omittendi a&um preceptüm ,' & ea omiffio

;

fequeretur, quamvis non poneretur ta]is actus

ï

L

0,'

ldl

:

|[

concomitans; ergo.

PROBATUR 2:

Ex oppofita fententia fe-

n

queretur, quód onmnia opera infidelium, vel

peccatorum fint peccata, etiam eleemofyna, &

lt

E'smm(

oratio ; fed hoc non poteft dici ; ergo neque

B

W

illud. Maj. prob.

Infideles , & peccatores in

At

omni opere habentconjunétam omiflionem con-

4j &0[)3;

verfionis faltem virtualis ad Deum prscepte,

WJEQM

üàt fuppono ex Tracat. de Penit.

Min. patet ex

"i.

Propofitione 35. Baii damnata, que fic habet:

i

Oinne, quod agit peccator , *vel férous pecoati, pecca-

tunm

äl Wüeo

[l

DE NATUR. & QUIDDIT. PECCAT. 79

i

tum efl...Et 40.. In omnibus

Q

Juis. aCtibus ! peccator

Jervit dominanti cupíditati.

d "SDQ

DCOD

DICO 1.

A&us conjun&us cum omiffio-

M Logt

ne culpabili per modum caufz v. g. venatio, lu-

irig ayte

dus, ftudium, vel fomnus caufans omiffionem

facri, praeter fuam malitiam propriam ex ob-

O, SERR

je&to , fi quam habet , habet malitiam fpecie

indiftin&am à malitia omiffionis, quam caufat.

äpahüiunm

Jns

Ita communis.

L Onifne

PRosATUR Conclufio.

Talis actus folum

X gl

eft malus ex fine; ergo etiam habet fpeciem

maliti& ex folo fine, ficut defideria prava.

jeffo "

£ ul

dlini,

Soivuntur Objectiones.

$as C0]

.OBJACLITUR. k contra. 1. Contlufionem. — S.

(l m

'THoMas docet, ipfam orationem effe pecca-

. d

tum, quando fit, dum fieri non debet; fed

ie de

dum fit urgente precepto v.g. charitatis ad alium

keoni

actum incompoffibilem, fit, quando fieri non

j ts a

debet; ergo.

]Maj. prob.

Quzft.2. de malo

art. I. ad 7. ait:. Hoc ipfum, quod eff laudare Deum,

qantt

erare pote[? male fieri, fi boc fuat, quando non debet,

quando fcilicet bomo alia facere tenetur. . Exgo.

Vlum, Y

m

REsPoNDEo. dift. Magj.

Docet effe pec-

eyo d

catum, quando oratio eft caufa impulfiva ad omit-

ORs

tendum actum praceptum. c. fi tantum fit con-

comitans , & operans jam fit aliunde determinatus

(iorem t

p

ad omiffionem culpabilem. n. Maj.

S. Do&or

loquitur ibi de eo, qui, ut poffit vacare ora-

fi. t^

;] üc b!þi

tioni, omittit aliam obligationem v. g. fi Paro-

n

L.

f:hps, ut poflit orare, omittat adminiftrare Sa-

menta,

8o

DISPUTATI!IO YT

!

«

frgot

]i

cramentá, vel liberi, ut vacent orationi, fi

omittant laborem à parentibus injunétum.

a)qïl

u2

OsJICITUR 2. contra eandem.

Quod fit

qu

tempore indebito, eft malum ; fed talis a&tio

unw"ü M

concomitans v. g. fludimn , tempore facri au-

r

A.

z[

diendi fit tempore indebito; ergo.

Maj. prob.

nter circumítantias a&us boni requifitas eft

li

TOA

d

etiam hzc, ut fiat tempore debito; ergo.

REsPoNDEo. dift. Maj.

Quod fit tem-

ii

pore indebito per modum caufz impulfoe ad omif-

avl

fionem a&us precepti. c. per modum atus con-

nl

comitantis. n. Maj. Si enim füpponatur animus

ER

jam aliunde obfirmatus ad omiffionem facri, vel

ihih dgo;

ad non parendum precepto Parentum, Legis-

Euf

lator ex fuppofitione hujus malitie adeó non

e;m'

V,

prohibet ftudium , vel orationem , ut potiüs

b

ii

velit tempus in talia collocari, quàm in alia

h

At

I

t

profana.

Os]JicriTUR 3. contra eandem.

Preceptó

j

v. g. audiendi facrum, vel obediendi parentibus

ld

prohibetur illud omne, quod impedit auditio-

nem facri, vel obedientiam ,. & quod eft in-

dl

Vif

compoflibile cum precepto; fed ftudere &c.

impedit auditionem facri, & eft incompoffibile

tbin yi

—

'U)H[l'üetmag

cum illa; ergo.

R&spoNDEO.dift. Maj, Prohibetur omne,

Q] ]

d

M

quodimpedit auditionem facri per modum caufie

Wtem

antecedentis , & impulfive ad determinationem

omiffionis. c. quod impedit per modum conno-

r

E

taticonfequentis. n. Maj. Utenim di&um eft, Le-

gislator ex fuppofitione voluntatis aliunde de-

"Mfon

terminate ad omittendum facrum potius vult

2

i

utilem.

poni occupationem utilem , quàm in

REsSPON:-

j m i

DE NATUR. & QUIDDIT. PECCAT. Bf

"j

i

ia

REsPoNDEO 9. dift. Maj. fic: prohibetur

Qut

omné, quod impedit effzaciter ; & cum effe&u,

ut in ormiflionem influat. c. quod tantüm /nefr-

rj

H fäffi r

caciter Àmpedit. n. Maj. Studium autem in cafü

pofito, nifi fit motivum omiffionis, non effca-

li i

citér determinat ad omiffionem facri.

Qs d

[

Os8]JICITUR 4. contra 9. Conclufionem. — Tn-

ordinatus affe&us ad ftudia liabet malitiam fpe-

X

hi

cie diftin&tam ab omiffione facri; fed in cafü

D

controverfo datur inordinatus affe&tus ad ftudia;

utpote ponenda extra tempus debitum; ergo.

li tj

Vat i

RzsPONDEO. dift. Ma. Inordinatus affe-

&us ad ftudia deordinatione genérali, prout eà

I [

opponitur ordini aliarum virtutum. c. deordi:

ATb m

natione particulari, prout ea hic & nunc oppo-

It o

nitur foli virtuti Religionis. n. Maj. Si enim

11 d

affe&us ad ftudia effet adeo inordinatus, üt ad-

hiefio ad illa inclinaret ad transgteffionem etiam

t

n

plurium aliarum obligationum diverfee rationis;

] at

ille affe&us effet diverfe fpeciei, & pertineret

ad inordinatum amorem terrenorum. Si veró

ddt i

d &t

tantum hic & nunc in particulari cafü fic adhz-

reatfítudio, utillud praponat virtuti religiohis,

olb

fic continetur tantüm in fpecie irreligionis.

D'TGES'r.

A&us carens feGtitudine ipfius

Jit ortm

ftudiofitatis habet malitiam , & deordinationem

um at

matonet

tenentem fe intra obje&tum, & miateriam ftu-

diofitatis ; fed tale eft ftudium iu cafu pofito;

m conte

ergo.

113üyl'£^

Catens reGitu-

RrsPoNDEo. dift. Maj.

ii

dine Generali, prout opponitur generalitati vir-

yis

tütum. c. rectitudine tantüm particulari. n. Maj.

ye

Si enim deordinatio adhefionis ad ftudia tánta

i

D.zdhmori Tra&t. de Péccatis,

F

efï'etg

PISPUTATIO £

"

82

j

effet, ut fübje&um fortiter inclinet ad transgref-

j

fionem cujuslibet precepti,

fic effet deordina-

gr

tio generalis, utpote inclinans animum ad tem-

a;nm'Pk

poralia.

Hic veró tantüm fupponitur inclinare

ad omiflionem facri.

i

Dziczs 2.. Taleftudium caret debità circum-

"

zl

M

ftantià temporis ; ergo adhuc eft contra virtu-

J

tem non folüm religionis, fed etiam ftudiofitatis.

REsPONDEO. diít. a

Caret debitá cir-

ngiot

cumítantià temporis defe&u proveniente ex

mleït f

waIWIWBI

deordinatione particulari hic & nunc oppofita

ad folam virtutem religionis. c. ex generali. n. a.

viod

Mu

Quando enim circumftantia reddit aliquem actum

malum, infpiciendum eft

ad qualem fpeciem

Ed

ipfa illa circumftantia trahat ex füis principiis,

guni

& motivis.

In prefenti illa circumftantia ex

Mmïh"

fuis caufis tantüm trahit ad virtutem religionis

tin t

OsjJICITUR 5. conira eandem.

Peccatum

aroylin

Commiffionis pertinet ad aliam fpeciem malitiz,

a

quam peccatum omiffionis; fed ftudium in cafu

u d

controverfo eft peccatum commiffionis; ergo

Ht i

RzsPoNDEO. n. Jj

Contrarium pate-

AIANTIC

bit ex infrà dicendis de differentia Jpecifica pecca-

ilrilg

torum.

Sic enim preceptum : .4dorabis Deum,

t Iv

&: Non facies tibi fculptile, habet pro obje&o

uj

tam peccatum commiflionis , quàm omiffionis.

NI

Idem contingit in aliis preceptis, qua habent

üti tife, |

aliquid negativi, & affirmativi: interim tamen

las

a&us, & omiffiones eidem przcepto oppofite

Rre-

h [

funt in eadem fpecie virtutis, & vitii.

M N

SPONDERI poteft 2. dift. Maj

Pertinet ad

ij

aliam fpeciem, fi peccatum commiflionis ratione

F

J&i terminat legem prohibentem. c. fi tantüm

r

*

raii0ne

ts

à

|

DE NATUR. & QUIDDIT. PÉCCAT. 83

st

Studium

vatione. concomitantis. omilfonis. d. Maj.

?W&

autem in pofito cafu ratione fui non terminat

MLC

TM

legem prohibentem, ficut terminat homicidium.

"

At

QUJESTIO VI.

n malitia. peccatorum confifhat in aliquo po-

VOttt virt

Ms

ftivo, «oel negativo ?

t d.

OTANDUM.

In peccato duo reperiuntur.

OVU

Primum eft a&us pofitivus, per quem vo-

UU: Ol

]untas convertitur in obje&tum lege prohibitum:

RUT D

ifia converfio ad objectum haud dubié eft ali-

lem u

quid pofitivum. — Zllerum eft defe&us ordinis-ud

ln fecia

ultimum finem : & hic defe&us ordinis debiti

Quaritur jam,

pritcipi

eft aliqua negatio vel privatio.

Tanta t

an formalis malitia peccati confiftat in hac fola

reigtis

negatione, feu privatione? — an veró confiftat

Teeeuun

etiam in pofitiva converfione voluntatis ad ob-

em at

je&um? pofteriorem fententiam przter Recentiores

jum t d

ífat multos defendunt etiam multi ex 7Lomiflis,

Qns; g.

videlicet JOAN. à $. THOMA, GODOJUSy,

SALMANTICENSES &C.

Priorem veró preter

Vüium pate

sj p

Thowüflas infigniores , quos citat P. MEZGER,

docent Patres feré unanimiter, adeó , ut PE-

ydis Dur,

yo ob

TAviUus in Tbeol. Dogmat. 'Tom.l1. Lib.6. c. 4.,

ob hunc confenfum Patrum concludat, multó

) omifioni

que hbt

confultius effe, in folvendis forté diffücultatibus

erim tD

fateri fuam infcitiam, quàm à tam unanimi Au-

thoritate recedere.

t ojpoi

j'l

DICO. Materiale peccati confiftit in con-

verfione ad creaturam.

Formalis veró malitia.

Pertint

joris t

peccati confiftit in fola privatione debiti ordinis

[

ad ultimum finem.

,U

2

Con-

f

u

1]

-

94

DISPUTATIO KX

OT

Conclufio quoad 2. partem, de qua eft potif-

fimum Controverfia,

y-

-H.þ

PROoBATUR r. Authoritate Patrum.

Sic

.!.m'

1. NAZIANZENUS Orat. 40. ait: Crede, nullam

9. S. FuL cEN T1vs Lib. r.

m

mali e[fentiam e[Je.

p

de fide ad Petrum. — Malum (inquit) wibil aliud

L

eft , quàm boni privatio.

:9,.5. AUGUSTINUS

T

Ó

m

Lib.rr. de Civ. c. 9. . .Mali nulla natura eft ; fed

il

atni[fio boni mali nomen accepit.

4. AÁuTHOR libri

gt

giinin

de divinis Nominibus c.4. Ea (inquit) que funt,

oj

quatenus funt, & bona funt à bono 5 quatenus. autem

grivata funt bonó, mec bona funt , nec conflant.

INon

aT

igifur in demonibus , aut. nobis wnalum inefl, quafi fit

b

aliquid malum , fed quàd perfe&tionis bonorum. proprio-

u

in

vum, €9 accommodatorum fi prioatio.

Relinquitur

fmi;

ergo, malum ünbecillitatem , atque privationem boni

Fri w

efe.

5. DAMaAsCcENUS Lib.2. de Fid. Ortbod.

n

c.24. Neque aliud quidquam eft malum , quàm boni

UR

jrivato ; baud fecus minirum | ac tenebre. nibil. aliud

hum

funt, quàm luminis orbitas.

Plura talia teftimonia

ttrpcd

videri poffünt apud svyr vruM, & alios.

Jl

li

1

PROBATUR 2.

Hec fententia approbata

1 d

eft à plerisque Theologis in Congregationibus

ttnj

DI

Tridentini previis ; ergo.

Prob. nt.

Par-

LAVICINUS $n Hifloria Concil. Tridentini. Lib. 7.

hum

pl

c.8. num.3. ait: Plerique probarunt id, quod Fw.

Baltbafar de Credia ex Ord. Predicat. Epifcopus , ex

titi

S. Thoma etigm depro

i

a , mimirum quod, licét

Y

omne peccatum univer[(ali

4

er loquendó principaliter con-

j

Jiftat; & velut farmaliter in privatione debite vettitu-

lm

dinis oppofite , [ecundum quam. partem non eft effe&tus,

um

TL

du

ed defettus ; mibilominus fubje&tum - talis: privationis

|

efüres veré. fübfiflens.

"Ri

PRO

DE NATUR. & QUIDDIT.: PECCAT. 85

Ri

PROBATUR 3.

Authoritate D. Bonaventa-

v&, D Thomne, & Scoti.

I. S. BOoNAVENTU-

D. ,

RA in ?. Sent. Dift. 34. quaft. ult. dicit: Con-

j

tinpit loqui de malo , feu peccato abfirati? (hoc eft,

1Us [j

abítracté fecundum rationem mali) 62 bóc modó

li iy

malum , feu peccatum in ve&to, feu predicatione for-

Uftyms

mali non efL aliquid , fed nibil; quia non. eft ens , mec

nj j

bonum , fed privatio boni.

9. D. THoMas 2. 2.

UTEGE b

quzft. 118. art. s. C. ait: Omne peccatum ex boc

D nj

ipfo, quód eft malum , confiftit in. quadam corruptione,

II ii

jfive privatione - alicujus boni.

M.

lien YII. Part. queft. 86. art. 4. ad 1. - Culpa

UI

mortalis utrumque babei , €9 averfionem à Deo, &2

^m rj

concerftonem ad.- bonum creatum. — Sed averfio à Deo

1771

eft ibi ficut formale ; converfio autem ad bonum creatum

i bj

Similes Textus in D. Tho-

eft ibi ficut materiale.

hi Orl

mafuntplurimi. 3. Scorvus in 3.Sent.Dift.37.

um li

dicit, quód peccatum fit formaliter privatio Boni.

D

PRonATUR 4. Omnis defe&us conftitui-

Ltelmni

tur per abfentiam, feu privationem perfectionis

d

debitz; fed peccatum eft defe&us; ergo.

Mg;.

T

patet ab indu&ione omnium defe&uum ta

.m in

gationbus

naturalibus, quàm in moralibus.

hi, D

PRosBATUR $. In hac explicatione omnes

ini, 17

difficultates poffunt optimé explicari; ergo eft

l, i F

preferenda.

jitpt,

gii, i

Solvuntur Obje&iones.

at a

jike v

O8]JICITUR 1.

Peccatum fzepé in Scriptura

exprimitur nomine alicujus rei pofitive v. g.

us

transgre[Jionis &c.

s Privm'

2. In Swiptura malitia peccati refertur ad

h

3

, 105

'UW

86

SBDTISPUTATIO- L

yd

" EWS U

id, quod eft in peccato pofitivum. v. g. Job. r5.

g

dicitür: Tiendit adver[us. .Deum manum fuam , - -

cucurrit adverfüs eum ere&to collo, & pingui cervice

um

b

j

armatus . eft.

v

3

Etiam Patres vocant peccatum mqmalam

L

affettionem anime. — Ergo.

M.*

REsPONDEO ad 1. dift. a.

Exprimitur fic

peccatum fecundum fuum materiale. c. formale. n. a

tf'j]

t

[WW,G

d. dift. a.

Refertur ad id, tanquam ad

radicem formalis malitie , ac fundamentum. c.

gl

Verum

d did

tanquam ad formale confZitutivum. n. a.

eft, quód ficut difpofitiones in materia ad for-

a

n

mam fundant privationem forme ; ita difpofi-

tiones pofitivee contrariantes nature entis de fe

"T

ordinati ad finem ultimum , fundant privatio-

; iil

nem debiti Ordinis ad eundem finem ultimum.

gt

"d 3. dift. a.

Patres vocant malam affe-

RT

&ionem fecundüm effe materiale. peccati. c. fe-

ia

cundüm effe formale.n.a. — Senfus patet ex dictis.

d,git

Authoritas D. THOME.

O BJICITUR 2.

n

Nam r. Dicit, malum effe aliquid pofitivum;

Tiy

ergo cüm nomina importent obje&um fecundüm

tl

füuum conftitutivum formale: ficut dum dico;

LT

homo eft animal rationale, utique fecundum

m g

formale , prefumendum eft, quód D. Thomas

ftet r

peccatum fecundüm formale dicat, effe quid po-

yta

fitivum.

Zni. prob. de malo queft.2. art. 11.

m

ad 13. fic habet: Peccatum . mon eff pura privatio,

at

ficut - tenebre 5 : fed eft. aliquid pofitivum.

Et quzft.

ls

d

48.'art. r. ad 9.

Malumn ef? quoddam bonum adjun-

Nj umm,

&wn privationi alterius.

2

inter bonum,

T

Dicit, dari contrarietatem

J

& malum ; fed contrarietas eft inter pofitiva;

ïlk*mu

ergo.

DE NATUR, & QUIDDIT. PECCAT.

97

V.Hgb n

ergo. : Ejus verba ». ». quzft.6. art.2. ad 9.

Is

hec funt: Deformitas non folum importat privationem

fljin

debite forme ; fed etiam contrariam difpofitionem.

Et

de malo quazft. 1. art. r. ad 4. ait : zfus volunta-

U PT

tis, in quantum fertur n imalum ,. recipit rationem

rf

mali; €9 boc malum proprié contrariatur .Bono.

3

Dicit, Peccata fpecificarti per aliquid

cnig.

pufitivum; fed fpecificatio peccati tenet fe in ipfa

a d

ratione malitiz?; ergo.

Min. prob.

Species rei

ATRU t

fumitur à forma.

Maj. veró patet ex 1. 2. q.72.

T

art.9. ad r. ubi ait: Peccatum mon fortitur fbeciem

Mertad

ex parte privationis «el averfionis ; fed ex. comuerfione

jt d

ad objettum a&us.

ts dei

4. Dicit, quód peccatum fundet reatum

Y priatio

pene; fed illud, quod fundat reatum, non

Utimum,

Lib.». ad Hanibalem

efít pura privatios ergo.

n

dift, 34. queft. unic. art. r. ad 1.

Dicendum (in-

J c f

quit) quàd, cüm aliquis punitur pro snalo, quod fa-

x d

cit, mon punitur pro mibilo ; fed per boc, quod facit

, THOYÀ

in. fiua a&tione mibilum , id eft , inordinationis defettum.

poltnu

RrzsPONDEO ad . dift. a.

Dicit, malum

vt

concretiot fümptum effe aliquid pofitivum. c. ab-

Nomina concre-

m dio;

flrattivà, & formaliter. n. a.

fecundun

torum, licét explicité tantum regulariter im-

) Thone

portent formam ; implicité tamen important

T

etiam partes materiales: fic fi quererem , quid

,2 rl

fithomo? malé refponderem , quód homo fit

n privaiþj:

fola anima, aut quód ignis fit fola forma ipgnis.

f qie

Neque eft paritas cum tenebris; quia tenebr&

m d

non important concretum , fed folam formam.

Ad 9. idem refpondeo.

;e;'bonvü

ld 3. c. Maj. dift. Min.

'Tenet fe ex parte

e[peGtirode

T d

r

,

j

-malitiæ peccati, t tamen hic, & nune re

* 4

ad ma-

"

il

88

DISPUTATIO

I,

y uwhl

TA f

ad materiam, c. mon refpethioe. n. Min.

Quód

enim fpecificatio peccatorum fumatur à mate-

£t

riali, teftatur p. THOoMAs in 2. Sent. Dift. 34.

5 Iul

v

art.2. ad 3. ubi ait: Malum per fe , vel abfiratte

^j

Jumptum mon. ef1. differentia. fpecifica, .fed. malum per

)»'

Et rurfüs: Mala

r

accideng , 9 concrete fumptum.

u

Mi m

* attio [pecificatur. ex ordine ad fiem indebitum , .cui. ad-

müfcetur prigatio finis debiti , ex quo ratio mali incidit.

« m

li

. RESPONDEO 2. dift. Maj, . Dicit, ea fpe-

cificari à malitia fundamentali in effe morali. c.

i

l

à malitia formali in effe. Theologico. n. Maj.

iNam

o

T401

ut in "raG. de AGib. bum. Difp.1. in qq. $.4.

g,

dictum eft, differentia fpecifica a&tuum huma-

T

010

RRDU

norum in effe materiali, ac fundamentali tan-

tüm defumitur ab obje&o ; fed in effe formali,

71

ac Theologico defumitur ab ordine,.vel de-

Drtud

fe&u ordinis ad finem, qui defe&us diverfifi-

it iij

catur per id, quod importat in obliquo, quia

t i

negationes, vel privationes non poffunt con-

A Uni

cipi fine pofitivo , in quo fundantur, quod im-

Dd

portatur in obliquo.

Dein poffet dici, quód

MTTT

ipfa ratio fpecifica moralis habeat fe materiali-

t

ter ad denominationem mali formaliter & in

tf

confideratione 'Theologica fpe&tati: prius enim

4 dfffäü

eft, actum humanum fpecificari v. g. in ratione

uTT

blaspbemie ; & fi queratur ratio formalis, . cur

TT

blasphemia fit mala Theologicé, primuim attin-

Tibn]

gitur formalis malitia Theologica confiftens in

defe&tu. ordinis ad finem.

»xm]m

.....

iru)

"d. 4. .Dico, peccatum ibi fummi concretiué.

kaLl

l1

OB]JICITUR 3.

Prior eft malitia actus,

kmm

quàm privatiodebiteretitudinis; ergo. Prop.

we

Int. — Prius eft concipere a&tum ; ut difformem

j

reéte

"þ*) K

l

DE NATUR, & QUIDDIT. PECCAT. 89

| Mg qu

re&e rationi, quàm üt privatum debita re&i-

D

tudine ad ultimum finem: ergo.

a

2.

Pro priori ad privationem reGitudinis

) Wm)m

a&us jam conftituitur , & concipitur in deter-

jl t

minata fpecie mali; ergo etiam pro priori jam

Wi yi

Prob. Znt.

Pro

datur ejus formalis malitia.

MT

priori jam concipitur voluntas intendens in tale

U ii

obje&um ; ergo a&us pro priori jam conftitui-

T It

tur in determinata fpecie, quia aGus fpecifican-

&t Wij

tur ab obje&to.

L X

[

3

Privatio re&itudinis moralis eft potiüs

I

effe&us malitie, & deordinationis reperibilis

EU n

in a&u; ergo non eft formale conftitutivum.

ROU (

REsPONDEO ad 1. dift. a.

Prior eft ma-

dfe formi

litia fundamentalis. c. formalis.n.a. vel/ubdiftingua.

tTt de

Prior eft malitia formalis formalitate iü effe

i direrffe

TOYali. C.

formalitate in effe Tbeologico. n. a.

io, qui

Sicut enim formale definitionis eft materiale Syllo-

n u

gifini, & formale cordis, cerebri, oflis &c. eft

n qui

materiale bominis; ita formale conftitutivum attus

in effe morali eft materiale attus humani T'beologic?

L qui

fomuttia

confiderati.

Si enim daretur aótüs difformis

ylter &i

re&e rationi fine receffü à Deo, haberet fe pet

jrt etif

modum defe&us naturalis, vel per modum

jn ration

monftri in natura v. g. per modum tibie curv ;

maüls,

fed quia illa deformitas, feu curvitas volunta-

imi at

tis conjun&um habet defectum ordinis ad Sum-

onfllets i

mum Bonum,

fic habet-malitiam fórmalem

"Theologicam.

TL

d 2. dift. a. Coneipitur pro priori in fpe-

j a

cie mali fundamentalier talis. c. formaliter. talis.

w, J

n. a.

Ipfa enim ratio fpecifica, mali, fi non

daretur Deus, nec receffus à Deo, effet tantüm

Ldiffuïü

;EE

malum

u;

F$

9o

DISPUTATIO

T.

ayf

malum morale phyficum, & naturale, üt mon-

gg)mf)

o

ftrum, vel curvitas tibie. Sed hec ratio fpe-

lt

cifica habet fe per modum materie ad illam de-

j u

j

jf

nominationem, qua aétus vocatur peccatum

i

)

formale in confideratione Theologica.

;ïwuä

]:

ZA 3. dift. a.

Eft effe&us deordinationis,

at a Q

& malitie fundamentalis. c. formalis.n. a. vel fub-

m h

difl. Eft effe&tus malitie formalis in genere ma-

litiz pbyfice. c. Tbeologice. n. a.

Ut enim dixi,

g:,gfuppälük |

D

fpecies mali fine receffü à Deo effet tantüm

phyfica, & naturalis per modum monftri, vel

d08000

apiit

per modum imprudentie in oconomicis, vel

per modum erroris in phyficis, quod vocamus

s

malum morale; non autem effet malum formali-

n df

ter formalitate 77eologica relaté ad Deum.

m at

In illo confiftit formalis

L

OBJICITUR 4.

malitia, peccati, in quo peccatum legi opponi-

PTIT

tur; fed hoc eft aliquid pofitivum ; ergo.

1 M

2

Extrema contrarié oppofita confiftunt

gt

in pofitivo ; ergo peccatum fecundüm fuam

Nuliny

malitiam confiftit in aliquo pofitivo.

Conf. pa-

lüpoy

iet; quia Bonum, & malum funt contrarié op-

t j

pofita, ut habetur 2. Ethic. c. 7.

Ildum]rario

REesPoNDEo ad1. dift. Maj. Malftia for-

: (l

malis peccati fundamentaliter fumpti. c. formaliter

U i

fumpti. n. Min. velfic: Malitia moralis pbyfica,

M r

& naturalis. c. T'beologica. n. Maj.

Senfus patet

A

^0

ex diG.is.

ia

E

Ad 2. tr. a. dift. conf. . Confiftit in pofitivo

L duh

fecundüm malitiam . fundamentalem. c. formalem.

WMM-C

n. c. vel fabdifl. Formalem formalitate Phyfüa.

J

HDW

c. fqrmalitate Theologica. n. conf.

B

O3]r-

1

DE NATUR. & QUIDDIT.PECCAT. 9t

r

)Etm

- OnjgicrTUR 5.

Odium Dei non eft ca.

]

pax ullius rectitudinis ; ergo ejus malitia non

M

(Ur

poteft confiftere in privatione retitudinis.

Conf. prob. Privatio eft negatio form« in fub-

yi

je&to apto; ergo.

ht

9

Odium Dei eft formaliffimé malum. an-

n

tecedenter ad omnem fuppofitionem privatio-

Prob. Zni

Privatio rectitudinis

V r

nis; ergo.

Tetn

jam prefupponit in odio Dei malitiam forma-

dit tj

]em.

! rf v

RrsPONEDO Zad 1. c. a. n. c. ad prob. dift. a.

Dum

Jont Y

Privatio /irià dicta. c. latb di&ta. n. a.

Jd Yocts

malitia dicitur effe privatio, hoc intelligitur de

dlm fori

negatione, abftrahendó, an fübje&tum fit capax,

Dan.

vel non; & eatenus privatio idem eft, ac nega-

(it forma

tio.

vel diff. fic: Privatio eft negatio forme

&t oppot

in fübje&o apto ex /uo genere. c. apto in fuo genere.

T

n. a.

A&tus humanus ex fuo genere eft capax

privationis, & odium Dei per modum caufz

v vtl

dym i

ponit hanc privationem.

RESPONDEO 2. c. à. dift. c.

Non poteft

. d.j

Otarié

confiftere in privatione relativa ad actum odii

fecundum rationem jpecifiam. trans. genericam.

n.c

Wi

Quod enim in hoc cafu privatio inten-

tionalis referatur ad przedicatum genericum,

, jmi

iil jj

dependet ex ufu , & acceptatione hominum,

Sens p

qui in hoc modo loquendi attendunt ad a&tum

voluntatis fecundüm rationem genericam.

Ad 2. dift. a.

Eft formaliffimé malum for-

tin l

malitate byfica. c. Tbeologica. n. a.

Si enim per

u fn?

impoffibile Deus poffet diligere illos, qui eum

i N

odio habent, non daretur in odio Dei malitia

'Theo-

(

i

92

DISPUTATIO

II

—

D

"Theologica; quiain illo odio non daretur de-

i vmW

jl

fe&tus ordinis ad Summum Bonum.

DicEs r.

J

i

j5

Odium Dei opponitur imme-

jjp

diaté legi prohibenti, non refpicienti ad ullam

Bonitatem oppofitam, cujus datur privatio;

j

ergo etiam habetur malitía antecedenter ad pri-

(

vationem bonitatis oppofite.

juti

2. Si non haberetur malitia talium pecca-

torum per immediatam pofitivam oppofitionem

UE

ad legem prohibentem, non daretur difcrimen

Vr

inter przcepta affirmativa, & negativa; fed hoc

0300

non poteft dici; ergo. Maj. frob.

Omne prz-

, ho

ceptum negativum ferretur affirmativé ad ob-

3 at

je&um in ordine ad bonitatem*oppofitam, in

&gra

cujus privatione confiftit malitia; ergo.

Habetur

as |

REsPOoNDEO ad tz. tr. a. dift. c.

ii Ui

antecedenter malitia fundamenialis. c. formalis. n.

li

[

c. vel fubdif. formalitate pbyfica. c.. T heologica. n.

P

UT

c. quia malitia aGtus, inquantum habetur for-

hl m b

maliter per oppofitionem ad legem, non effet

tünali,

"Theologica, nifi fimul conjunétum haberet de-

t

fectum ordinis ad Summum Bonum.

I

44d 2. n. Maj. ad prob. dift, a. Ferretur af-

n

firmativé per tendentiam (mplicitam, ac media-

ii hic, li

zam. c. -explicitam, ac immediatam. n. a.

Verum

tin.

quidem eft, quód omne preceptum etiam ne-

Vi

gativum interdum intendat bonitatem oppofi-

tam; fed ea tendentia eft mediata, & implicita.

UT l

.ïR

TY

Diftin&io autem preceptorum fumitur ab iis

predicatis, qux importantur explicité.

Dein

ij

N für

qualecunque fit difcrimen inter precepta aflir-

jl

mativa, & negativa quoad modum tendendi ,

QQEUI] (

femper

M

n

DE NATUR. & QUIDDIT. PECCAT. 93

)

ET femper vérum manet, malitiam formalem in

|

confideratione Theologica confiftere in defe&u

J"Üt'* ordinis ad finem ultimum, fundato in malitia

"Wi formali

phyfica, quam vopant moralem.

At pri

tatr aj !

QU/ESTIUNCUL/4E

Ti

«

JDe natura- Peccatorum.

g

TT

[

r dl

"UZRITUR r. An in omni peccato fimul

tt52; f

)

intercedat aliquis error intelle&tus ?

. (ine

REsPONDEO.

Quód fic.

Ad hoc intelli-

u gendum, & probandum, fciendum, quód de-

pig, tur duplex fcientia: wniverfalis , . & particularis.

q.

v. g. Scit quis in univerali , non effe occiden-

c Dibet

um innocentem; fed dubitat, an non in cafu

hoc farticulari, ubi agitur de falute reipublice,

[imis.

id liceat.

llla fcientia à non nullis vocatur.

Thotgiu:

[^

f[geculatz"va ; pofterior vero pra&ica. . Dein aliqua

ebetr

i

Jicuntur etiam in particulari; fed ob inconfide-

17* rationem hic, & nunc non occurrunt memoric fal-

Wf

l

tem claré. | Sic omnes fciunt, non effe peccan-

dum, ne quidem in particulari ; quia tamen

w: non confiderant hanc veritatem, judicant pra-

,&* Gicé fibi hic; & nunc, confultius, & melius

4 W« effe praeferendam voluptatem prefentem Bonis

m

infinitis abfentibus,

-

t o

PRosATUn Refponfio

J

ex D. THOMA,

&i

plt

qui 1. 2. q. 77. a. 2. c. fic habet : " Contingit,

Titüt

Ü

eS-

» quód aliquis habeat fcientiam in univerfali,

( "

» putà nullam fornicationem effe faciendam,

jeput

» fed tamen non cognofcat in particulari hunc

acien-

m[euiïï » acum, qui eft fornicatio, non effe £.

:v: T

dum,

"m

94

D'ISTOOUPDATOPBO

[.

u

)!

, dum, & hoc fufficit ad hoc, quód voluntas

i

n GLW

»

non fequatur univer(alem fcientiam rationis.--

"

Poteft igitur contingere, quod aliquis etiam

?!-U

il

»

re&tam fcientiam habeat in fingulari ; fed ta-

Ti

men in actu non confideret.

J pl

»

Hoc quandoque

"

contingit ex folo defe&u intentionis , quan-

m

"

[/ [1eq

m

)»

doque ob impedimentum fuperveniens, putà

Á

»

occupationem exteriorem, vel propter ali-

!

EuE

li

fi

quam infirmitatem corporalem ; & hóc modó

u GM M

ille, qui eft in paffione conftitutus, non con-

t t

fiderat in particulari id, quod fcit in univer-

fali, in quantum paffio impedit talem confi-

sitoy

derationem.

P

DL

»

Impeditautem tripliciter.

»

mó per quamdam diftractionem.

Secundó

p

per contrarietatem ; quia plerumque paflio

»

inclinat ad contrarium hujus, quod fcientia

iM

XDH

univerfalis habet.

b

»

'Tertio per quamdam im-

»

mutationem corporadem, ex quaratio quodam-

w ]

M

»

modo ligatur, ne liberé in actum exeat: ficut

»

etiam fomnus vel ebrietas quadam corporali

AU

W

N

D

"

»

transmutatione fa&a , ligant ufum rationis.

iptitu

»

Et quód hoc contingat in paflionibus, patet

189j i

»

ex hoc, quód aliquando, cüm paffiones mul-

Vl f

»

tüm intenduntur, homo amittit totaliter ufum

8 tl

»

rationis: multi enim propter abundantiam

Kdgn

»

amoris, & ire funt in infaniam converfi.

Et

'f'þþmwm |

»

per hnc modum paffio trahit rationem ad ju-

Wt

». dicandum in particulari contra fcientiam, quam

EU

» habet in univcrfali." Ita S. Thomas.

«l

u

n

PnosnATUR 2. ex S. Scriptura.

Prov. 14.

!

Hinc

j L'R 2

V. 22. dicitur: Errant, qui operantur malum.

tm.]'

& in Scriptura peccatores paflim vocantur /fulti,

adeo,

"IN lä fï

l

DE NATUR,. & QUIDDIT. PECCAT. 95

Wi

t

adeo, ut commune fit axioma: Omnis peccans

Unde & s. cREGonRrUs Lib. 15. Moral. c. 23.

d

Owminis peccator flultus fit in culpa.

Vi h

PROBATUR 3. ratione.

Omnis peccator

V QU

judició ultimó practicó judicat, hic & nunc bo-

Uf

num finitum effe fibi eligibilius Bonó infinitó ;

Oi

fed hoc eft error; ergo.

Min. prob.

Nihil pot-

| pntr à

eft eligi practicé; nifi vel üt ipfa felicitas, vel

Ti

üt medium ad felicitatem , üt fupponitur ex

U. Bo r

Tra&. de Actibus bumanis. ergo dum peccator nec

WL

eligit finem, nec medium revera tale, errat ig

i m t

ultimo jddicio pra&tico.

pitter d

QuRITUR 2. An omne peccatum non

D n

tantüm repugnet legi, fed etiam naturz ratio-

nali ?

Ingue p

Vnd (cni

REsPONDEO. Quod fic.

Ita communiter

Qumdum

Tbomifle.

tioquol

PRonATUR Aefponfio.

1. Illud dicitur con-

exat: fb

tra naturam alicujus rei, quod repugnat appe-

A p

titui naturali, & a&ionibus, quz funt fecun-

fum d

düm appetitum naturalem ; fed omnia peccata

ejusmodi funt; ergo.

AMin. prob.

Appetitus

A pi

dfiones i

rationalis hominis naturalis tendit ad Bonum

Yaliter li

Summum, & ad felicitatem veré talem: econ-

od

tra peccatum tendit folum ad apparentem; ergo

at |

omne peccatum repugnat inclinationi naturali.

ioymdlj

Hinc mirum non eft, quód ceffante paffione, &

Em QUi

primo impetu actionis peccaminofz natura in-

timé refiftat, & ex contrarietate motuum nafca-

T.

tur inquietudo mentis, & ftimulus confcientis.

PROBATUR 2.

Authoritate D. THOMJ£

, ]n

u P

1. 2. Q. 7 1. art. ?. C. ubi ait: JNatura uniuscujus-

que rei potiffimé eft forma , fecundim quam res [peciena

acauthfF

»

Jorti-

DISPUTATIO

I.

j

96

fipm

fortitur.

Homoautemin [becie con[tituitur per animam

rationalem ; & ideo id, quod efi contra ordinem ratio-

g

b

nis, proprie ef? contra maturam bominis, inquantum

l

qicin

j

eft bomo.

Vitium autem intantum eft contra naturam

!

U

j

bominis, inquantum eff contra ordinem rationis.

[ KMWS

PROBATUR 3. ex s. AUGUSTINO lib. 5.

l

n

de lib arbit. c. 13.

!

Omne 'itium (inquit) eo ip/o,

; L i

quàd voitium eft, contra naturam eft.

g

QUJRITUR 3.

11

connexa ?

An peccata fint int*ey fe

NU

RESPONDEO.

Quód non.

1ta eommu-

Bul

niter Tbomifie.

GoNET hic Difp. 4. art. 1,

SORDEO,

PRosATUR Refponfi.

Reus unius peccati

f dl

non etiam reus eft alterius. Sic 3. Reg. 15. v. 5.

,

z li

de Davide dicitur: JNon declinavit ab omnibus,

que preceperat ei Dominus , excepto [ermone Urie

Byt

Héibei.

Ergo.

At ]

DAT

QuzRITUR 4. Àn peccatum etiam poffit

&

dari in fenfibus, tanquam in fubje&o ?

RESPONDEO.

Peccatum non reperitur in

IN

potentiis fenfirivis fecundüm rationem forma-

1 qni

lem malitiz elicitive, fed denominative.

Ita quoad

'uf,'?, li Li

Ddf

rem Tbomifie.

PnosaTuRm Refponfo 1. Potentize non ha-

ia lg

m

bent formalem libertatem per modum principii

elicitivi, recipiunt tamen denominationem actus

J

Zdnt. prob.

Motus harum

UT

peccaminoíi; ergo.

potentiarum, cüm dependeantà determinatione

" t

voluntatis , habent fe ad illam per modum ma-

W (

terie ad formam moralem, cum qua conftituunt

IT

unüm totum concretum, quod eft peccatum;

"t

i

ergo.

tj

PROSA

'-M

DE NATUR. & QUIDDIT. PECCAT.

97

PRoBATUR 2. authoritate D. THOM X 1.

Pt

2. q.24. art. 1. C. ubi ait: "Si paffiones confi-

WU , his

ln .]

» derentur, fecundum quod fübjacent imperio

VU

» rationis, & voluntatis, fic eff in eis bonum

Y Hj

» vel malum morale:

propinguior enim eft ap-

t .

» petitus fenfitivus ip

fi rationi,

& voluntati,

» quàm membra exteriora, quoru

m tamen mo-

Quj

» tu$, & a&us funt boni vel mal

i moraliter,

» fecundum quod funt voluntarii."

vide c o-

ts

NET hic Difp.5. $. 1.

QuzRITUR $. An mortaliter peccans fuum

ET

ultimum finem revera conftituat in creatura?

DL11

RzesPoNDEO. Omnis mortaliter peccans

AUs t

finem füum ultimum, non tantüm interpretatio?,

URT

fed etiam virtualiter, & in attu exercito conftituit in

1 aj

creatura, lta Tbomifie communiter.

GowNrzT

r Ut

hic Difp. 9. art. 2.

PnaosATUR Aefpn/o, Omnis a&io huma-

bempy

na a&u tendit in ultimum finem, feu in ratio-

nem fui Summi Boni, & quidquid appetit, vel

5&&0 1

QUf

eft ipfe finis, vel medium tendens in hunc fi-

Vnem o

nem ; ergo in omni actione non tantüm nter-

pretatioé , fed etiam virtualiter, & in at exercito

; laqi

ratio finis ultimi conftituitur vel inbono revera

tali per a&tum bonum, vel in Bono apparenter

xtemtt

«ntecedens eft D. THO-

lm p

tali per actum malum.

M £ I. 2. q. I. art. G. C. ubi fic ait: "Dicendum,

3tionemd

» quód neceffé eft, quód omnia, que homo

o b

tetitt

» appetit, appetat propter ultimum finem.

Et

»

hoc apparet; quia, quidquid homo appetit.

molun?

»

i n

appetit fub ratione boni ; quod quidem, fi

»

non appetitur ut Bonum perfe&um , quod

p

eft ultimus finis, neceffe eft, ut appetatur,

G

hi

D.admert JraGt. de Peccatis.

» Ut

MUR. 3

I.

y

98

DISPUTATIO

»

"

»

ut tendens.in bonum perfectum; quia femper

i

iil

W

xy'

»

inchoatio alicujus ordinaturad confummatio-

i

»

nem ipfius: ficut patet tam in his, qu« fiunt

|

wl

»

ànatura, quàm.in his , que fiunt ab arte; &

) )NR !

»

ita omnis inchoatio perfe&tionis ordinatur in

u

»

perfe&ionem confummatam, quz eft propter

( A

(

D

»

ultimum finem. « £t ad 3. Dicendum (inquit)

ET

»

quód non oportet, ut femper aliquis cogitet

ii

»

de ultimo fine, quandocunque aliquid appe-

tit, vel operatur; fed virtus primz intentio-

1

»

m W

?»

nis, quz& eft refpe&u ultimi finis, manet in

»

quolibet appetitu cujuscunque rei, etiamfi

u

ub d

2

de ultimo fine actu non cogitetur: ficut non

oportet, quód, qui vadit per viam, in quo-

sulitat

libet paffu cogitet de fine.

Et ibidem art.7.

untpt

»

ad 1.

Dicendum, quód ili, qui peccant,

du

d d

»

avertuntur ab eo, in quo veré invenitur ra-

tio finis ultimi ; nonautem ab ipfa ultimi finis

&t

n

intentione , quem quarunt falfo in aliis rebus.

UXRITUR 6. An venialiter peccans re-

2, a

ferat füum aétum faltem habitualiter ad Deum ?

d

RESPONDEO.

Venialiter peccans omnem

044 14

fuum a&um refert habitualiter in Deum. — Sen-

fus eft , quód venialiter peccans in ipfo a&u fit

df

ita faltem habitualiter conftitutus , ut nollet

TY

actum ponere, fi tolleret fpem , & tendentiam

habitualem àd Deum.

Ita quoad rem

Ttrttd

PRaosATUR Refponfio.

I. ex D. THOMA,

m

qui r. 2. q. 88. a. 1. ad 2. ait : "Suflicit, quód

l173

» aliquis habitualiter referat fe, & omnia fua

»

in Deum ad hoc, quód non femper mortaliter

AVW,"T?-!OV]D

» peccet, cüm aliquem a&um non refert in

caturm

» Deum . a&ualiter. V eniale autem pec

?)

non

! UG,*;&; in1

L

(

DE NATUR. & QUIDDIT.PECCAT. 99

l

i

» non excludit habitualem. ordinationem a&us

^

n

; humani in gloriam Dei, fed folüm a&ualem;

Ib Rn

» quia non excludit charitatem, qua habituali-

i äbmïï

» ter ordinat in Deum.

P atl

PROBATUR 9.

In omni a&ione intendi-

r

tur aliquisfinis ultimus, uüt patet ex Refponfione

XUnfi

ad Quefl.5. Ergo, cüm in veniali peccato pro

fine ultimo non conftituatur creatura, fequitur,

ii

liil

quod faltem babitualiter intendatur finis revera

Yimeiei

talis nempe Deus, quamvis in ejusmodi a&tu

concurrant duo motus aliquo modo contrarii,

n, nuxi

PI, t

in qua contrarietate confiftit deordinatio a&us.

UT

NorANDUM tamen, quód ea habitualis ordi-

f n

natio non fittantüm Metapbyfica, qua nihil aliud

1 hm a

eft, quàm a&us preteritus, non retractatus; fed

Qu peecat

etiam Pby/ka , quia , prout explico in TraGt. de

fnveniturm

Virtutibus Part. . de Charitate, ubi ago de virtuti-

Bdf

bus infufis, fappono , quod omne firmum animi

Y distey

propofitum relinquat in anima habitum inchoa-

tum, feu inclinationem potentiz in obje&um,

t

Werala

quze inclinatio eft coluntas perpetua , üt patet ex

XCGL0S O

D. THOMA 1. 2. Q.8. árt. I. C.

nDam. !

nb

Solvuntur Objectiones.

i, Y n

OsjiciTUR 1. contra . ad Q. 1. Multi pec-

: t

cant ex mera malitia, fcientes, femaléagere; er-

|ren

gononerrant. mt.prob. Jacobi 4. v.17. dicitur:

p T0d

'SUM» qD

Scienti bonum facere, &j non facienti, peccatum eft illz"j;

ergo.

( um

?. Juxta ovipiuM fnultiita

conftituti fünt,

p t

ut dicant: Video meliora, proboque , deteriora fequor;

yn t

ergo non errant in judicio.

2

R'Espoï*,ï-

m P*F

Á

IOO

DISPUTATIO

1.

Nonerrant

äe W

RrsPONDEO 4d . C.2. dift.c.

x

in hoc quoód fciant, fe malé agere. c. inhoc, quód

pl

[

p

putent, malum effe faciendum, & quidem in or-

dine ad fuam felicitatem, vel hanc voluptatem

u

$)

u

preponendam eífe motivis oppofitis. n. conf.

d oTU

Vel diftinguo ant. fciunt, fe malé agere fcientià

Univer[ali. c. particulari. n. a. vel fic: fciunt hoc

n (

1

,,E"'Jg [

in babitu. c.. if a&u judicii pra&tici. n. a. fenfus pa-

tet ex di&tis.

p 1

j

Ad 2. eadem eft Refponfio. dift. a. Vident

siigrt

meliora judicio /peculativo. c. prattico, & approba-

u

tivo. n.a.

Cenfent enim in ultimo judicio pra-

l h ày

&ico, a&ionem illam peccaminofam affumen-

;

dam effe tanquam medium fuz felicitatis , quod

|

f

Qu

falfum eft; cüm revera ad felicitatem infinitam,

t

t

que in omni a&u re ipfa appetitur, ejusmodi

YN

t

a&tus nihil contribuat.

m

inm

OsJICITUR 2. contra eandem 1. Qui pec-

cant contra confcientiam, agunt contra judi-

N

A& d

cium reé&um rationis pra&tice; ergo tales non

Db

errant judicio pra&ico.

2.

Etiam nullo exiftente errore in intelle-

Vj

&u voluntas eft immediaté libera ad agendum in

Mtvoyr

utramque contradictionis partem; ergo poterit

t od

peccari etiam fine errore intelle&us.

1l t g

REsPONDEO 2 1. tr. ant. dift. c. Ergo ta-

lt

les non errant judicio pra&tico remoto. tr. INon

"Ktifro

errant judicio pra&ico ultimo. n. c

'Tales enim

errant in hoc, quód putent, hic & nuncagendum

"tim

ïïiüdiübau

eífe contra judicium illud practicum remotum;

& hoc quidem in ordine ad felicitatem hominis

"ll

lj

veram, quzs in omni a&u appetitur : quod fua-

l

d

ve eft utigue errare, & errone? judicare.

i a.

!-3 MW&(

l

DE NATUR. & QUIDDIT, PECCAT. IOI

. Wmn:

4d ». Nego fuppofitum, quód error hic,

t im.qubz

de quo loquitur Refponfio, antecedat exerci-

lg.

tium libertatis: illud enim judicium ultimum

[ Voliiy

practicum erroneum eft ipfum exercitium liber-

lt n

iert r

tatis; nam juxta D, THOM AM I.2. Q. I3. exet-

citium libertatis componitur ex actu intelle&us,

e: funt l

& voluntatis; fic tamen, ut aCtus voluntatis fe ha-

DT

beat materialiter, a&us autem rationis formaliter.

f& Vi

OBJICITUR 3. contra eandem 1.

Ex hac

fententia fequeretur, quód Angeli non potuif-

a, k

Djtdco p

fent peccare; fed hoc non poteft dici; ergo.

d sf

Prob. Maj. In Angelis dabatur fcientia omnium

agibilium ; ergo non dabatur errorcirca agibilia.

hi, qi

2.

Emi

Sequeretur, quód nulla daretur diftin-

&io inter peccata malitie, & ignorantie, quiain

t, &

omni peccato reperiretur ignorantia; fed hce

eftfalfum; ergo.

, Quy

E

Sequeretur, quódquilibet peccans effet

um j

« dst

hereticus, quia judicaret, eligendum effe id,

quod eft contrarium rationi, & Deo, quale ta-

men judicium effet hereticum ; ergo.

qre iittt

[agndumi

REsPONDEO ad x. n. Maj. ad prob. tr.a. dift.

ep pütü

conf. INon dabatur error antecedens exercitium

J

libertatis. c. concomitans, feu potiüs con[lituens

!

i pl

ipfum exercitium libertatis.n.c. quia & ipfi An-

j t À

geli fuam attentionem in ultimo judicio pra&tico

Tds &

avertebant à confideratione divinorum, ficque

mncagend:

pra&icé judicabant, melius effe refiftere Deo,

m remt

quàm fe fübjicere.

jem us

Zd 2. n. Maj. Quia peccata ignorantie vo-

m

cantur , in quibus error intellectus antecedit judi-

cium ultimum practicum.

"L

Jj

LL

3

Z 3.

102

DISPUTATIO L

j

Al 3. dift, a, Effet hereticus , fi hoc judi-

t pmlii ,

caret judicio fpeculativo cum, pertinacia. c. fecus.

!H

Ti

n.a. [udicium pra&icum ultimum differt à fpe-

"l

culativo in hoc, quód judicium /peculativum tri-

d'üi',, i fatlS-

buat fubje&o predicatum inconveniens indepen-

!Cäxahouliüi

'denter ab exercitio proprig libertatis: econtra

Sudicium jratticum tribuat fübje&o predicatum

j

pe ibfaum aüionem incongrue ad finem intentum;

r

"& hic error vocatur imprudentia, ac ftultitia,

T

non herefis. - Hinc fequitur, poffe dari duo ju-

s

.dicia contraria , nempe fpeculativum, quo quis

«

judicat,mon e(fe boc melius, fieligat han

c aGtio-

s

mem, & judieium pra&icum, quojudicat , id e[fe

iimnh

4melius fibi hic & nunc.

u

A

Vrl

"COnprCrTUR 4. contra . ad Q. 2. Datur

n

faturalis inclinatio ad peccandums; ergo pecca-

tum non eft contra naturam, —Prob. Zni. Datur

mit

at

potentia .ad. peccandum ;

ergo & inclinatio.

"Prob. Conféq.. Omnis potentia inclinatur' ad faos

ia

um d

a&tus; ergo.

j

1200 0004

2.

Vitia non tollunt pe

rfe&iones rxxat,k,urales

a ml

horhïnig; ergo non funt contra naturam.

Es

3

Datur.potiüs propenfio naturalis ad. vi-

, juxta illud Poéte: INitimur

lg

tia, quàm averfio

!

4n voetitum , cupimusque megala.

Et juxta Gen.8.

3.

v.2I. /Senfus €9 cogitatio bwmani cordis im wmalum

o

prona. funt .ab adolefcentia. fus, — Exgo.

t

4

Potentie fenfitive hominis fpecie con-

J*J?,ftlpe(

'Yeniunt cum potentiis brutorum; ergo

fi in his

b

a&tus non funt contra naturam, nec id fequitur

"m

L

.ig:-þgmineq

RESPON-

j

DE NATUR &QUIDDIT.PDCCAT. 103

W]ü

REsPoNDEO-adr. n.a. ad prob. dift. à.. Da-

L

tur potentia defeiva: ad peccandum. c. . perfetti-

r s

v9a. n.. a.

. Poterttia peccandi non eft perfectio

TR

hominis qua talis ; -alioquin daretur etiam in

Ti Mi

Deo, & in Beatis.

Cüm ergo tendat ad im-

Is CCOIF

perfe&lonem hom1n1s, non inclinat ad actum.

Dd

D Quenfum

Ad 3. dlft 2

Non tollunt perfe&lones ho-

redublicaticé fum-

at ht

minis denominativé fumptas.

t drdun

ptas. n. a.

Potentie enim hominis fecundum

ID i

fe nontolluntur per peccatum; tolluntur tamen,

t t d

quatehus funt humanz, id eft, quatenus funt

fübordinate ad rationem, & minifteriales ad ob-

jiiet, il

tinendum finemhominisultimum. Subhacergo

ratione prejudicatur illis per peccatum.

j Di

240 9. duit..a

Datur propenfio ex corruptio-

p p

Ut

dhi. D

»e naturz. c. ex jprincpus naturg.'mn. a

d

enim obfervat D. PAULUSs, danturin homine

r ul

due leges,.feu propenfiones: una ad malum,

que non eft congenita nature in fuo ftatu pri«

mevo connaturali :

altera eftad bonum, que

pes t

eft in oinnibus potentiis per fubordlnatlonem

Uil

connaturalem ad imperium rationis.

^"

rl a Y

xtæ M!lv

RESPONDEO 2.

Propenfionem paturalem

yt 68

fenfüum ,. etiam fuppofitó, quód iis in ftatu pu-

( m

re nature fit connaturalis, non poffe vocari

homo enim fimpliciter

]

propenfionem hominis:

nominatur, & fpe&atur fecundum animam ; ergo

f ecleCf

in omni 1'tatu tam nature purz, quàmcorrupte

ol f

ex fe habetpropenfionem connaturalem. ad omne

cilltl

bonum.

G 4

ld

!

oN

y

104

DISPUTATIO Y

j d

ZAd 4. dift. a.

Conveniunt fecundum ratio-

Whüïm

nem /aubalternam , feu genericam. c. [pecificam , aut

d

ándividualem. n. a.

Potentie enim humane prz-

ter hoc, quód fint v. g. locomotive, auditive

u

jn)

&c. etiam hoc habent, quód fint humanz, ad-

eoque fübordinatz ad imperium rationis.

Hinc

h

in ipfis etiam Organis datur alia configuratio &

ml

n t

charaéterizatio jam in embrione, vicujus potiüs

1 D

ordinantur ad animam rationalem, quàm ad ir-

g

rationalem,

d

n

g

Os5]JICITUR $. contra &. ad Q. 3.

r. Vir-

&l qu

ii

tütes funt inter fe connexe; ergo & vitia.

2.

S

/

gg'onem lt

. J^coBus c. 2. v. ro. dicit: Quicun-

1

que iotam legem feroaverit, offendast autem in umo,

fattus eff omnium reus ; ergo.

4j

il

iirm d

3

Omnia vitia habent unam radicem com-

m

munem nempe amorem fui, inobedientiam erga

xidwdg

legem, averfionem à Deo; ergo in hac radice

ol

funt connexa.

?

[

Üntm

REsPONDEO cd t.

ca:n c & parit.

m p

Difparitas eft ;

quia omnes virtutes tendunt

Vr

ad unum, nempe ad ultimum finem revera ta-

4 M:

lem.

Hinc cüm omnes ordinentur ad hunc

finém per prudentiam, qus eft ratio omnium

1 l tik

mediorum adfinem, eo ipío funt connexe in

äyiniüonn

prudentia, à qua omnes imperantur, & depen-

dent,

Econtra vitia non tendunt ad unum Bo-

[ -mmm 0

NT

num vérétale, adeoque etiam non colligantur

a

per unam communem deftinationem ac ordina-

N

tionem unius principii,

VVW

!

d

91;

N pw

ll

DE NATUR. & QUIDDIT, PECCAT. 105

WW

- ZAd 2. : dift. a. Eft omnium reus,- id eff,

UET

condemnabilis etiam ab iislegibus quas fervat. c.

lw

reus penarum, quz ftatuuntur in transgreffo-

res aliarum Legum. n. a.

Sic Matth. s. v. 22.

lg

dicitur: Reus erit judicio, reus erit Concilio; quod

i, Dh

nihil aliud eft, quàm condemnabilis ef] à judicio,

ol

vel Concilio.

Et NoTANDUM, quód tam in

Votpoti

Matthzo, quàm in Epift. S. Jacobi ponatur

ag

idem terminus Znocbos (£voxoc) quodnihil aliud

eft, quàm effe obnoxium.

Quód autem omnes

Leges transgrefforem unius Legis condemnent,

i 1N

ratio eft; quia omnes alie ordinant hominem

r

ad ultimum finem, feu Summum Bonum, quam

(i: Qu

ordinationem transgreffio cujuscunque Legis

infringit.

J A

"d 3. dift. a.

Habent unam radicem ,. 70

tamen zendentem ad unum finem. c. tendentem ad

fjem eot

unum finem. n. a.

Sic amor fui non propendet

Ra

ümul ad avaritiam & prodigalitatem in eodem

y hu n

fübje&o &c.

r. Ma-

OsjyiciTUR 6. conira y. ad Q. 4

litia juxta n. THOMAM eft in voluntate; ergo

t d p

ss t

non reperitur in a&ibus potentie fenfitive,

quen t

quia idem accidens non poteft effe in duplici

fubje&o.

al h

jp u

2.

Si tales a&us poffent effe peccata per

denominationem, «etiam aGiones exteriorum

al !

M

membrorum poffent dici peccata; fed hoc eft

jümm)

contra D. THOMAM 1. 2. q. 74- art. 2. ad 3«

Krgo.

vt

Ts

3. *8i pofï'ät effe in his a&ibus peccatum

formale tunc poffet etiam effe peccatum mor«

j

3

tales

u !

106

DISPUTATIO T.

[

tale3 fed lhoc eft contrap. THOMAM hiecart. 4

um

ubi expreffé docet, in fenfualitate non poffe

P

effe peccatum mortale, fed veniale tantum.

[

yif.

: ii

?0

u

2 f

REsPONDEO 4d I. c. a. dift.c

Malitianon

jm

eft in a&ibus fenfitivis fubjettivé, .& elicitive. c.

denominatiob. n. c

Forma enim moralis poteft

(prot

extrinfecé denominare plura fubjeGa; & hinc

Jx 1] I]OIGIH

patet difparitascum formisphyficis.

Etfic etiam

F' nl

malitiaj prout fumitur phyficé , tantüm eft in

d

uro fübjecto, ficut tenebrz.

ij

f C

-Ad 9. dift. Maj.

Poffent dici peccata deno-

A

pf

münatioé. c. elzczme 1b Ma/

Senfus patet ex di-

ii U

Gis.

J

p |

Ad' 315 dift. 0Maj

Poffet effe peccatum mor-

(

um

tale denominative. .c.. elicitivé. n. Maj.

Quia dum

pn. THOoMaAs negat in fenfualitate polfe efle

a u

peccatum mortale,

tantüm negat, quód in

n

fenfualitate per

modum prlncxpu moventis

)

M

D

À

W

poffit oriri, & elici peccatum-mortale; cum fen-

d l

fualitas non feratur ad confiderationem ulti-

1000 ]

mi finis

Econtra poteft ibi oriri , peccatum

pety]

veniale, dummodo voluntas.id liberé non im-

Btn

pediat

cüm poffet

in quo cafu nec dabitur

ullam imperium voluntatis , nec etiam confi-

Va

deratio circa finem ultimum, & tamen dabitur

TU t

peccatum veniale; quodnon poteft fieri in pec-

cato mortali

cum ibi mutetur intentio, & or-

M

Ex

dinatio voluntatis circa finem ultimum.

'IXMMI

hac Refponfione fequitur , quóod Thbomifle in

D! WM

l*ux

peccatis venialibus aliquo modó admittant pu-

,

ram omiffionem liberam ex parte voluntatis,

ff; üv (

faltem

à

DE NATUR. & QUIDDIT. PECCAT. 107

mäm l.

faltem circa obje&um per accidens, üt patet

MTO

ex coxETO Difp. s. art.2. objet. 1. fimul veró

,' tamm

motandum , quod.primi motus fenfualitatis facile

pofüint effe peccatum veniale, dum proveniunt

Malitiam

ex negligentia rationis eos non repriments in

X d

fua caufa, ütinfrà Di/p. 4. q. 1. dicetur.

T t

VM

O3]JICITUR 7. contra g. ad Q.5. — Y. Q,ui'

lt

peccant ex inordinato zelo, aut ex ignorantia

m d

vincibili , putant fe obfequium preftare Deo;

ergo per tale peccatum non conftituitur firis

ultimus in creatura.

X d

9

p

Si per peccatum mortale conftitueretur

fïnis ultimus in creatura, tunc conftitueretur in

objecto peccati; fed hoc non poteft dici; ergo.

dE0T COT«

Min. prob.

Obje&um furis v.g. eft pecunia; fed

Qu dum

in pecunia non conftituit finem ultimum, quia

yle d

illà utitur ad alium finem v. g. ad fubleygndam

, quii

paupertatem.

| myren

J

Si conüitueretur Hnis in cfäatura, tunc

» n

homo haberet.plures fines ultimos ; . fed hoc

inen dl

eft contra D. THOMAM T. 2:.q.I.

;Maj. prob.

prCäCUm

"Pot peccator haberet fines ultimos, quot ob-

éqonim.

je&a peccatorum; ergo.

v bt

m o

4. Si verum effet, . quód homo in omni

a&ione intenderet aliquem finem ultimum,. aut

en db

epe

veré, aut apparenter talem, tunc peccator in

omni a&u peccaret mortaliter etiam in eleemo-

$, &

fyna;, fed hoc non poteft dici; ergo.

Maj.

u s

prob.. In omni a&ione quereret finem ultimum,

ije:

non veré talem , fed apparenter talem 5 fed hog

ia

eft mortale; ergo.

r

RESPO&

u

j

108

DISPUTATIO

I.

mätmä

RESPONDEO 24 1. C. a. dift. c.

Ergo non

conftituitur finis ultimus in creatura, nova in-

st

Muüg

tentione afuali. c. intentione preterita necdum

retraCtata, & influente in actum. n. c.

In ejus-

h

g

modi homine dantur duz intentiones, a&ualis,

[

& habitualis; fed habitualis prevalet.

Zld ». dift. Maj. "Tunc conftitueretur finis

fjcm

ultimus in obje&o peccati, tanquam in fine

g

!(q

particulari, & inadequato. c. adequato. n. Maj.

gqu

t

Dum enim peccator recedit à Summo Bono

"

Unico, incipit habere pro fine ultimo aggrega-

; hii

tum bonorum particularium , adeoque quodli-

sm, t

betobjectum peccati habet fe tanquam pars illius

apgregati, & obje&i adzequati.

Nec obftat,

TT

ii Ml

quod unum ordinet ad alterum ; quia, cüm

'ejus felicitas fit aggregatum bonorum, eo ipfo

y hr

&, t

confiftit in perpetuo fluxu partium , quarum

ln i

una fervit ad alteram ; & in tantum qualibet

pars hujus totius fucceffivi habet rationem in-

at

ov

adsquatam totius, quia eft inadequaté objectum

appetitus pro aliqua differentia temporis,

Hine

T

finis ultimus peccatoris recté definiretur //atus

D.

emnium. .Bonorum creatorum per differentias. omnium

temporum aggregatione perfettus.

EH

D

ld 3. dift. Maj.

Haberet plures fines ulti-

Bol

mos particulares , & inadequatos. c,. totales , & ad-

O Q

equatos. n. Maj. — Senfus patet ex diCtis.

t

ZAd 4. n. Maj. ad prob. dift. Maj.

Quereret

lg

!s

in omni a&ione finem ultimum apparenter ta-

Uu,m.

lem, ita ut ordo intentionis ad eum finem quà

Y

Xalem fit tantüm Pabialis. c. ita, ut fit actualis ,

ty

M

]

9 D

& virtualis, n. Maj.

Peccator in omni actione

inten-

m

DE NATUR. & QUIDDIT. PECCA'f. 109

n

T

intendit finem ultimum veré talem , fed id fit

LTA

virtualiter , per quod non excluditur , quód

fj Ws

a&ualiter fimul intendat pef aliam intentionem

C lg

finem ultimum apparenter talem, tanquam me-

8, a&m

dium füa opinione proportionatum ad finem

Ht

naturg.,

t f

OsjJ1ciTUmR B. contra &. ad Q.6. . Peccant

Jun n fre

venialÀter , qui non eligunt obje&um propter

UL

I

Deum; ergo non referunt illud habitualiter ad

Deum.

D.

X quod

9.

Si illud referrent ad Deum, effet a&us

meritorius, & laudabilis ; fed hoc eft falfum ;

Is ii

Vet obf

ergo.

Min. prob.

Idem a&tus non poteft effe

meritorius, & fimul peccaminofus; ergo.

Quu, cin

, o pl

3.

Peccator non neceffarioó refert omnem

a&um, etiam laudabilem, v. g. eleemofynam

, qurm

at

ad finem ultimum ; ergo multó minus actum

tionem d

peccaminofum.

4nt. patet; quia aliquando il-

TM

lam refert ad vanam gloriam.

ors D

RESsPONDEO ad 1. dift. a.

Qui non eli-

rer i

gunt propter Deum tanquam finem operis. c. ope-

T

raniis. n. a.

Quamvis enim non ordinent ipfum

a&um ad Deum ut colendum per ipfüum actum ;

Al

tamen ordinant ad eum tanquam colendum per

operantem congruo tempore: & fic concurrunt

?ks,&dä

f

in omni a&u duz tendentiz, una ad Deum üt

Quærerei

tionatum.

Summum Bonum, altera ad medium impropor-

yenter !

ld 2. dift. Maj.

Effet meritorius, fi con-

fnené

fcé

currerent debite circumítantie actus. c. fecüs.

WE

f

n. Maj. . Quamvis laudabile fit appetere Deum,

non

j

i

110 DISPUT.I DE NATURA &c.

non tamen eft laudabile appetere Deum. cum

'*WW

tali tendentia.

d 3. dift. a.

Peccator non neceffario re-

j

fert talem actum ad finem ultimum, tanquam

finem operis. c. operaniis. n. a.

INam datur natu-

ralis tendentia in omni actu ad finem ultimum

f

veré talem ; ficque neceffe eft, ut in omni a&u

operans fe ipfüm ordinet in eum finem, adeo-

[

que ad Deum, faltem habitualiter, agendó, &

L

u

fic tendendó a&ualiter in eum finem; quamvis

Jénm:

id fiat fine reflexione, feu concomitante ac&u

rationis, ità ut eatenus ob defe&um concur-

f ndt

rentis rationis a(jualis tendentia phyficé talis,

Quomodo

que fit per a&tum voluntatis , in genere moris

n

tantüm dicatur tendentia babitualis: ficut etiam

I

( d

contingit in aliis motibus voluntatis fine delibe-

rata ratione fa&tis relaté ad talem finem, quam-

g

'vis fint deliberati relaté ad finem operis

u d

v. g. Vanam gloriam.

Wi

|

d

- M (e

!

T.

d g,

L

7

VA

i

y/),

£k*

IN

all

TT

Ti

]

lil

i

l

Q

l

ig»ummui

(

jl

"

J

BUTTTTITITUO

&

( j

hin

il

A

LE

:::::

.l-

(

-illlll

[

Al

Eu

jER———

7

Z

G

EL

z

j

(4

d

"g

*

hij

]

t

z

b

1f80

"

n

Q

DISPU

"j

|

ii &Cl

IIl

& o ).' LI

Ti "

CEOCCOCOCOCOCOCQOCOCO

Dd

[, fillquu

DISPUTATIO-.IL

L atir

De

Bulurm

D tnj af

Diftin&ione Peccatorum.

Itn, d.

L:

Ts quar

Iu hac Difputatione funtQueftiones quatuör :

Tittfe d

lt O

1. An dentur aliqua peccata venialia ex

fua natura?

lylt t

D

1j

tht mor)

2. Quomodo tranfeant peccata mortalía

Áicüt etn

in venialia, & viciffim ?

fre delbe

3. Unde defumatur differentia fpecifica

1 Qu

peccatorum? .

fron

4. Unde defumatur differentia numerica

peccatorum ? .

QUJAESTIO I.

Z4n aliqua Peccata fit ex fua natura

cenialia 2

OTANDUM I. Peccatumtriplici modo dici

veniale.

I. ex caufa.

2, ex eventu.

g.

ex natura actus.

Veniale ex caufa dicitur, quod ob imperfe-

&ionem deliberationis, ac voluntatis, quz eft

caufa peccati, faciliüs mereatur veniam v. g. fi

quis peccet ex infirmitate, ob repentinam paff

fionem, vel ob inadvertentiam.

u

Venia-

yp

fIN

112

DISPUTATIO

II.

Veuiale ex eventu eft , quod, licét in fe fitgra-

wshh'**kä

j

viffimum, tamen habet fpem veniz. LHoc mo-

do loquendi s. AMBROosrUs de Paradif. c. 14.

gavi

u^

j

dicit: Penialis ef? culpa , quam fequitur profeffio de-

d

lictorum.

Sic veniale opponitur peccato irremiff;-

bili

Antiquiores cum ALMAINO c.20. Moral.

NI

tf WILI

veniale ex effe&tu vocant, eó quód confequa-

tur veniam.

jg i

PT

Veniale ex fua natura eft, quod ex fua natura

ejusmodi eft, ut mereatur non prohiberi fub ob-

,al

a d

ligatione gravi.

NOoTANDUM 2.

Veniale ex. fua natura divi-

umj

di dupliciter.

1. Poteft intelligi veniale ex na-

idiptti

tura, eó quód tanta fit parvitas malitie , vel

v ln

a&us, ut nequidem po[fit prudenter probiberi à Deo

As n

2. Poteft veniale effe

fub reatu peene sternz.

T

ex fua natura, quod, licét in fuppofitione alte-

rl

Nb

rius providentie poffet prohiberi füb gravi,

ftante tamen moderná providentià non videatur

EURT

decenter à Deo probiberi füb poena ceterna.

aW

NorANDuM 3. Exítitiffe varias opinio-

Mietony

nes in hac materia.

1. JoviNtANUS docuit,

bf

nullum dari difcrimen etiam defacto inter pec-

t D

catüm mortale, & veniale; nec quoad natu-

fttatin

ram, nec quoadeffe&um. Sic HiERONYMUS

Vrl r

lib. ?. contra J'ovinianum ad finem ait: ANGteris ap-

Ril

probare adulterium bomicidium, otiofum farmonem &gc.

5 g d

uno fupplicio cenferi. 2. LuTHERUS, poftquam

t

art.32. docuit: Juftum in omni opere peccare,

!t t

adeó auxit, poft damnationem illius articuli à

"ii

LEONE X. factam, fuum errorem, ut diceret :

Vg j

1

!

Su/lum in ommi opere bono peccare mortaliter , atta-

:

Atj

"en ex fola Dei mifericerdia venialiter.

9 CAL-

1

VINUS

l

Üj

d!

1

DE DISTINCT. PECCATORUM.

113

C&u&ü

tgfa

i t

VINUS lib.2. Inftitut. c.8. $. 59. idem docuit ;

u

fed alia ratione. — Habeant (inquit) füü Dei omne

Irj

Lul

peccatum mortale e[fe ;; San&torum delitta venialia

WW i

e[fe,

mon ex fua matura, [ed quia ex Dei müfericordia

6^

100 j

niam confequuntur. .Intelligit autem cALviNus

4.29, Mi

per Sanctos folos predeftinatos poft fidem femel

Aatfg,

adeptam, 4. WrcLEFrFUS, przecurfor Luiberi

& Calvini, idem feré docuit.

Ut enim refert

3

Vg

THOMAS WALDENSIS Tom.o. de Sacrament.

btb

C. 54. , reprehendit Ecclefiam, quód ignoret di-

ftin&ionem peccati venialis, & mortalis: & do-

Vidri d

cebat, omnia peccata effe mortalia, fi permor-

Ab t

tale intelligatur id, quod eft meritorium mortis

D. v

seterne; fiveroper mortale intelligaturid, quod

Tidrjd D

a&u punietur morte eterna, tunc mortalia effe

Wtl eft

omnia peccata reproborum ,. & veuialia omnia

p

fioe d

cata prede[Linatorum.

Á g

NoTANDUM 4. EÉtiam aliquos ex Do&o-

m ii

ribus Catholicis olim ante Tridentinnm, & Bul«

At

lam Pir V. docuiffs, omne peccatum plenà

Vi (

deliberatum contra quamcunque legem Dei ob

yos docd

fummam irreverentiam de fe mereri peenam eeter-

h itr p

nam: imó Deum ne quidem poffe aliquid pro-

Qd t

hiberetantüm fub levi poena; quia fic judicaret,

posmiut

irreverentiam erga fe commiffam effe tantüm

Niri

levi pena dignam. Itaque docent, omne pec.

immia .

catum , quod dicitur veniale, tantüm effe ve-

niale ex mifericordia Dei; quia Deus illud non

, p

vult punire sternà poená.

fe peCC&I&

Videtur tamen,

; at

quód hi Authores plurimüm differant à fenten-

qc d

tia praefatorum di[Jentientium; nam heretici etia

m

d

rl 5

dum a&u committitur peccatum , volunt illu

À

a&u effe pená e&terná dignum : econtra hi Ca«

D. 4Amort Tra&. de Peccatis,

H

tholici

j

j

j

j

114

QDISPUTATIO Ir.

tholici ob decretum Dei jam preftabilitum non

m

g

'm!.

puniendi talia peccata pomná sterná, dicunt,

ejusmodi peccata a&u non effe mortalia, nec actu.

]

( a

(f

cnse seterne obnoxia.

In Sententiam horum

u^

II:M

Catholicorum propendet ALMAINUS f. 3. mo-

ral. c. 20. & GERSON de vit. fpirit. alpbabet. 6.

9

f

gt*

Aliqui in hunc numerum accenfent etiam EPI-

SCOPUM ROFFENSEM 7n art. 31. €9 32. Lutberi,

m chczll |

fed immerito: is enim expreffé admittit, faltem

ID

lt

ea venialia effe ex fua natura, que fünt ex fub-

j lia

reptione, üt patet legenti ejus cgi*cigationes in

i d

art. 31. Lutberi.

, a

DICO I. Dantur aliqua peccata venialia

ais

juftorum, que non diffolvunt amicitiam cum

Deo; & viciffim dantur peccata juftorum, que

"gt

at t

non funt tantüm venialia.

zbteatit

PRosnATUR conclüfio quoad 1. partem ex

communi fenfu Ecclefie definito in. cON CIL.

Tusittt.

t

TRIDENT. Se[f. 6. c. 11. übi dicitur:: Licit in

bac wortali-«ita quantumvis Santti, €2 jufti in levia

r

D at

faltem , . & -.quotidiana , . que etiam venialia .dicuntur,

peccata. quandoque. cadani , mon. propterea. definunt e[Je

ia

Et Seff. 14. c. 5. ubi dicitur: Fenialia, qui-

h

1

bus à gratia. Dei mon excludimur , &2 in. que fre-

Pnomu

quentius labimur €jc.

at

A Q

i

d

PRosnATUR quoad 2. pariem ex peccato

Adami, Davidis, Petri &c. qui erant jufti, &

Iäjeaax &31

MU. y

tamen peccárunt peccató diffolvente amicitiam

divinam.

Q

W

Jil

DICO II Dantur aliqua peccata etiamex

MT

füua natura venialia, faltem ea, quz funt ex füb-

nd&m

W

reptione, & ex defe&tu plene deliberationis.

tj

W

RO

f

DE DISTINCT. PECCATORUM.

I15

T

j

^ P8ROBATUR conclufio r. ex Bulla P1r V.

Pf

lei.x L

confirmata à GREGORIO XIII. & UR BANO

T

VIIL, ubi inter propofitiones Bajanas damna-

tenffäm hm»

tur etiam hec, ordine 2o. Nullum .eff peccatum,

[WS p, 3, l

ex fua natura veniale; fed omme. peccatum.

TL a.

penam diernam.

:v aneretur

m p

PRosATUR 2. ex Sriptura.

Chriftus Luc.

nuajg

6.'aliqua peccata comparat feflute, alia. trabi.

| mim»ïüteu

Et Matth. 18. aliqua comparat denario ,. alia talen-

M fs

0.

Itém Luc. 12. aliqua comparat zoviffimo ni-

ts

puto , & iterum Matth. 5. noviJino quadranti. Item

Matth. 23. aliqua comparat culici ,.alia Camelo.

Qtdt venid

Sed fefluca, culex, quadrans &c.-funt aliquid par-

vum fimpliciter ; ergo.

Similiter Paulus 1. Cor.

QOU (

l, g

3. aliqua peccata comparat //ipule, fano &c. quae

licét atdeant, non tamen damnant eum, qui pa-

titür detrimentum.

prim t

Peccata fe habent üt in-

I coxot

PROBATUR 3.

firmitates juxta illud Pfal. 6. v. 3. Miferere mei

iv D

TL

Domine, quoniam infirmus Jum, fana me Domine -

Eripe animaim meam &c.

Sed inter infirmitates

aliqua: funt mortales, ali non funt ad mortem;

) dfurti

f g

etgóie

PROBATUR 4.

De natura amicitie eft, ut

ia

non qualibet offenfio levis diffolvat amicitiam ;

ergo idem eft in amicitia divina, maxime circa

e pecca;

ea obje&a, & a&tiones, que moraliter evitari

A jüftiw ;

non poffunt, prout fünt actus femideliberati, &

omnes a&us, qui fiunt ex fubreptione. :

j miää

^DIEICOII.

Nullum efít peccatum plené

t

deliberatum in individuo, vel fpecie in materia

indifferenti, quod feorfim à Deo prohiberi non

fit

, prout voluerit.

poiïïc füb gravi, vel levi

RO-

neratim |

2

, D(mb

16

DISPUTATIO

UI

p

,E

PROsATUR conclufio r.

Nonapparetre-

f u2

Ü

pugnantia in hoc; ergo.

t

Eu

PROBATUR 2.

Adamo potuit prohiberi

uj

efus pomi füb gravi; ergo idem fieri poterit

b

[(""Jo

circa quodvis aliud obje&um de fe leve.

ii d

PROBATUR 3.

Specialiter contra AL M A I-

j

f«;.-'y, Hs

NuM, &cERsoN, dum volunt, Deum non po[Je

[ Mjimk

ullam irreverentiam. erga: fe commi[Jam. probibere tan-

uam vem leoon, €? fub pena levi. Prius debet

giiin

ao

concipi moduslegis, id eft, utrüm obliget füb

gravi, vel levi, antequam poffit concipi modus

gnaga

irreverentie, aut culpz; ergo non poteft vice

siltt.

verfa ex magnitudine irreverentiz oftendi im-

i

poflibilitaslegis prohibentis fub obligationelevi.

shelint

d

"Int. prob. Non poteft concipi Theologica mali-

tia actionis, nifi per oppofitionem ad legemgra-

deitin

viter, velleviter obligantem; ergo.

if

DICO IV. Itaque difcrimen inter pecca-

ii

tum veniale, & mortale formaliter confiftit in

ii ij

diverfitate legum fub gravi, vellevi obligan-

lin, vi

tium, üt patet ex dictis.

hu

DICÓ V. Utrüm lex füb gravi, vel levi

Dur:

intendat obligare, ea intentio defumi debet r.

'*MWH

ex tenorelegis, ütrüm videlicet graviflime in-

m

culcet obfervantiam, vel non?

2, Ex natura

1 í

obje&Gi, utrüm petat prohiberi füb gravi, vel le-

ts

vi? & utrüm id petat tanquam requifitum effen-

ET

tiale.ad confervationem Boni communis, vel

Avm

utrum tantum exigat ad Bonum commune tan-

1j

quam requifitum accidentale, & ad melius effe?

le ,l

ïmü de'm

Sic enim utique homicidium petit prohiberi;

i

quia fine tali prohibitione gravi Bonum com-

Lom

3. Ex gravitate

mung confervari non poffet.

Uävgmm

pons.

DE DISTINCT. PECCATORUM. 'nj

NW*WM.

pons.

4. Ex fenfü Do&Gorum, & Interpre-

tum, quorum communi fenfüi Legislatores pre-

Jj m

fumuntur in dubiis reliquiffe determinationem

1167 w

legis, feu obligationem in a&u fecundo.

177

s. Ex

confuetudine, & fenfu communi rationabili.

UWHLMM

Ratio autem eft; quia fenfus Do&orum , con-

Mij

fuetudo, & fenfus fidelium plerumque aut inve-

d7

niunt, aut faciunt legem. — Si enim agatur de Legi-

: ii

bus pofitivis bumanis, Ordinarié faciunt Legem:

I

Si autem agatur de Legibus divinis, vel naturali-

OLj od

"bus, plerumque inveniunt Legems videlicet aut

Qdl v

per traditionem, aut per infpirationem Spiritus

j od

Sandi, dirigentis Ecclefiam. .6. Ex determina-

Detonel

tione Prefidentium Ecclefiz, aut Reipublicz.

olgia m

Exempla horum reperiuntur in Scriptura.

tleengr

Sic dum idololatria vocatur abominatio ante Deum,

!

eo ipfo ex tenore Legis defüumitur, eam prohi-

It g

beri füb gravi.

Et dum 1. Cor.6. dicitur: For-

ol

micarii, adulteri , waledici &c. regnum. Dei non po[fi-

li gt

debhunt, gravitas obligationis intelligitur ex

poena.

1 n

Drixi: Ex determinatione Profidentium . Eccle-

miaet 1

[ie, aut Reipubice, mempe Summi Pontificis,

vll i

Epifcoporum &c. quia fuppono , ejusmodi Prz-

Ty nttr

fidentes non folüm habere à Deo poteftatem

w vil

explicandi Leges , fed etiam in dubiis ponendi, aut

ftunat

tollendi Legem ad evitandam incertitudinem Le-

mulis, Y

gum dubiarum.

Hinc fequitur, Leges natura-

ymune t

les, vel divinas f?rii& dubias, in quibus ratio bo-

ls d

ni publici determinaté non exigit, ac effentia-

;prohi j

liter petit diftri&tionem Legum, tran(ire in di-

onyn d

tonem, & materiam obje&tivam Legis pofitivz,

jp?

quz verfatur circa quafi indifferentia ad fubftan-

d

3

tiam

j

Pn mx

118

DISPUTATIO II

[

n

tiam boni publici. Quse obfervatio in innume-

tis materiis moralibus eft fummi momenti ; quia

w

exinde dependet, Leges naturales, & divinas

jl

]

jl

firi&ib dubias, uti que fpe&tant ad difciplinam,

æ*(ïP

pertinere ad directionem arbitrariam Ecclefiz,

! LMD mco

ficque recipere variationem pro diverfitate lo-

hu

-'corum, & temporum.

m

Jj n

Solvuntur Objectiones.

ag

gsijt

OBJICITUR I.

Verbum otiofum ex füa

natura eit veniale; erg

st

ld poteft proh'iberi

xut d

füb gravi.

9. Lex e

ft aliquid extrinfecum ad malitiam

i

1

levem, velgravem a&us; ergo peccatum non

:

;

eft veniale, vel mortale per oppofitionem ad

jyam.

vel leviter obligantem.

t t

Legem graviter,

m wr

3-

Semideliberata

peccata funt transgreffio

Legis gr

aviter obligantis, & tamen non funt

ROT

iil lg

qmortalia;

ergo difcrimen peccati venialis à mor-

tali non eft, quód illud fit contra Legem /eviter

fétttne

t Dgd

obligantem, & hoc contra Legem graviter - obli-

I EC -

gantem.

fl

RrzsPoNDEO ad-r.'dift: a.

Eft ex nätu.m

iU iif

fua veniale in eo fenfu, quód petat tantüm pro-

iay, J

hiberi fub levi. c. in eo fenfu, quod nen pofft

g

W Atf

prohiberifub gravi.n.a. Aliud eft, quod con-

venienter fit fecundüm Leges providentie or-

d (ito

dinarias; & aliud eft, quodita effentialiter fit in

'2",33 RhSqUe

-ordine 'ad bonum commune, ut aliter fieri non

n

j

t

-poffit. ^ Sic corpus humanum connaturaliter ex-

n

ET

igit integritatem membrorum, non tamen eft illi

l

li':*.ml

effentialis integritas membrorum.

Vg

Ad

DE DISTINCT. PECCATORUM,.

119

imadd, 2« db a.

Eft aliquid extrinfecum ad

mtiu'abm

T

malitiam fundamentalem. c. formalem. n. a.

Quod

k'S, M'*m

enim. bono communi plurimum nocet,. petit

( df

A

quidem prohiberi, non efít tamen prohibitum

T Pe

independenter à Lege ; quia Deus abfoluté ob

drerfege

rationes nobis incognitas poteft permittere. ali-

quid nocivum bono communi, fi exinde videat

poffe elici majus bonum.

ld

ZAd 3. dift. a. Sunt transgreflio legis gravi-

ter obligantis quoad /üb/lantian obje&.c. quoad

Yioln «

modum objeti. n. a.

Dico enim, omnem Legem

i p

graviter obligantem fimul effe leviter obligan-

tem in ordine ad modum objeGi precepti, vel

1 il

prohibiti, quamvis denominatio //uliciter fama-

YRCREUT) D

tur ab eo, quod pertinet ad fubflantiam obje&i.

ftonem «

OBJICITUR 2.

Chrifítus. Matth. 8. v. r9.

L

dicit: Qui. folverit unum. de mandatis iflis minimis,

Av

münimus «ocabitur in vegmo celorum.

Quod s.

m w

THOMAS in hunc locum cum aliis explicat, ut

vetidisint

fenfus fit: Jxcludetur à regno celorum ; ergo omne

i

peccatum etiam minimum eft mortale.

9

Ezechiel. 28. indifcriminatim dicitur fine

p o

diftin&ione peccatorum. . z4nima, que peccaot-

rit, ipfa morietur.

Ec Rom. 6. v. 23. Stipendia

JLecmit

n

peccati mors... Ergo omne peccatum meretur poe-

nam asternam.

od m j

S. AvucusTINUS in variis locis docet,

[t, quod (

3.

videnie t

uti & S. GREGoRIUs, neminem fore falvan-

dum, fi absque mifericordia judicetur à Deo ;

piditer i

ergo Deus in rigore habet jus etiam pro minimis

i fin

peccatis infligendi poenam zternam.

poitt

REsPoNDEO ad 1. dift. a.

Qui folverit

] umenelb

unuin de mandatis iftis minimis, Zollendó e

orum

H 4

obli-

bl

120

DISPUTATIO II.

yit

qu g

obligationem fer pravam interpretatz'onein. C qui

folverit &c. non obfervandó minutias Legis. n.a

aisl

Chriftus ipfe hoc explicat de falfa interpretatio-

g !

H

ne Legum, dum addit: .Er docuerit fic bomines.

Sic enim, fi quis doceret, mendacium, vel ver-

;qHit

nn

bum otiofum non effe peccatum veniale, eoipfo

peccaret mortaliter.

yui g

d 9. dift. a.

Dicitur hoc relativé ad füb-

) a

je&am materiam gravem. c. generatim. n. a.

Ibi

fromat

enim fermo eft de transgreffionibus graviffimis le-

:mï:itpldl'

gum, in ordine ad quas etiam' referuntur hi tex-

v

tus.

Alii dicunt, hic fermonem effe de pecca-

g a

to per excellentiam di&o, id eft, idololatria,

s a

aut alio graviffimo, de quo ibieratfermo : ficut

d

dum quis dicit, fe pergere in urbem, ex ipfis

L

circumftantiis intelligitur ,

utrüm intelligatur

J

urbs antonomafticó, nempe Roma, an alia parti-

eularis.

n

LL

Al 3. dift. a.

Docent neminem falvandum

ET.

à purgatorio, fi judicetur fine mifericordia gra-

hg,

tisremifliva debitorum pene. c.. debitorum culpe.n.a.

At

Dicunt enim adducti Patres, neminem ingreffu-

hn

rum Colum ob nimium onus refiduarum obli-

*f

gationum ad penam , 'nifi in judicio particulari,

W

vel ante mortem has gratis Deusremittat.

Hoc

l;

modo loquendi etiam Lib. 9. Confe[. c. ult. S

ltnj

Auguftinus fuos le&ores rogat, ut orent pro

T g

]

matre füa defunGa, wtc

onfequatur. mifericondiam

iT

Dei; quo utique nihil aliu

"

It qjr

intelligitur, quàm

B

condonatio penarum.

On2]JICITUR 3.

Potuiffet Deus juxtapriüs

E

MT

di&a verbum otiofum prohibere füb pcna in-

r

i

cena,

li

'R

ferni; ergo quód "a&u»nop incurratur illa p

:

pro-

|

l

DE DISTINCT. PECCATORUM.

FOT

"Mll

1

provenit ex mifericordia Dei. Ergo verbum

MR

i

otiofum (idem de aliis) eft veniale ex mifericor-

Atl

T

dia Dei.

t fs

2.

Peccatum veniale eft offenía infiniti Bo-

É h

ni; ergo de fe meretur poenam infinitam.

Mil

3

S. BERNARDUSs dicit, quód omnes il-

liciti motus fint gravis inhonoratio, ac convi-

db fl

tium Dei. Epifil.42. ad Henric.

Ergo.

'am- M H]I

REsPONDEO ad 1. C. a. dift. c.

Provenit

LY

fenmtrlir

hoc ex mifericordia Dei, quód verbum otio-

fum nunquam fuerit fubjedum legi graviter probi-

hd

benti.c. quod prefuppofita lege graviter probibente

f, il

non puniatur pená zterná. n. c.

Argumentum

trmo li

poffet retorqueri in quovis a&tu ex fuo genere

t i

indifferente, v.g. comeftionepomi, que&ipfa

yittlpt

hoc habet ex mifericordia Dei, quód non fubftet

i d p

legi prohibenti.

"d 2. dift. a.

Eft offenfa infiniti Boni, at-

m Givand

tamen /evis. c. grdvis. n.a.

Hoc ipfum enim eft

p m

in queftione, utrim poffit dari offenfa /evis in-

W nj

finiti Boni? imó ex eo ipfo, quód Deus fit infi-

ao

nité bonus, inferri poterit, non omnia morali-

iarim ol

ter inevitabilia poffe fübttare legi graviter pro-

yprialri

hibenti.

i W

ZAd 3. dift. a.

Dicit, eos motus effe convitia

f o !

De, fümendó hunc terminum concionatorié,

j ornt !

& per exaggerationem $m jatore fenfu. c. flricie.

n. a.

qijrini

Hic enim Tropus erit fenfibilis audienti-

-

ghr, i

bus ex ipfa fübjecta materia.

OsnjgrerTuR 4. Minimum peccatum plus

sj

habet virium ad concitandam divinam difplicen-

tiam, quàmmaximum opus bonum habet virium

(b pa2

T imrf?f

ad excitandam complacentiam Dei; ergo mini-

p

3

muini

122

DISPUTATIO

Il

mum peccatum meretur poenam sternam. CO?';/;

j

prob. Maximum opus bonum meritorium regni

gt

L

eterni non poteft fatisfacere pro minimo pecca-

L

Tnt "

to veniali; ergo. Jntecedens fapponitur ex Tract.

de Incarnatione.

j ,(:mfx r

"

2

Minimum opusbonum meretur premium

seternum; ergo etiam minimum opus malum

2

"

,igi at

ponam eternam.

a

à

Peccatum veniale eft majus malum ipfo

doat

infernó; ergo poteft puniri infernó. — Zfnt. prob.

gud, n

fi daretur optio eligendi infernum , vel pecca-

gt

tum veniale, potiüs deberet eligiinfernus, quàm

peccatum veniale, àt communiter docent Afce-

gt

variftin

t&; ergo.

vt

RzsPoNDEO ad r. n. a. & füppofitum,

u

quód complacentia in bono dignificato per gra-

od

tiam, & difplicentia de malo per naturam fint

ia

commenfurabilia inter fe: ficut lux, odor, fa-

m

por, fonus quoad majoritatem non funt com-

Vr

menfurabilia inter fe, utpote verfantia in diver-

, qind

fo genere.

Dein fuppofitó , quód effent com-

litooyp

menfurabilia, potiüs dicendum, magis placere

'tit d

Deo opus bonum precedens ex gratia, quàm

Licétautem Deus

t lg

difplicere peccatum veniale.

iij

majorem habeat complacentiam in maximo bo-

'Junbilja, N

no opere, quàm in minimo peccato habeat di-

fplicentiam, nihilominus per hoc non delebitur

a

ü allerfus (

peccatum ;. quia illud opus, quod eft objectum

nj

A

At

füumm& complacentig, non eft ordinatum ad

remiffionem culpe nec placet in ordine ad fa-

ln

Ti

tisfaciendum condigné, . fed in ordine ad pre-

li

mium,

Ex quo patet Refponfio ad Probationem.

H

d .

li

"um

1

DE DISTINCT. PECCATORUM.

1293

t

Zid 2. dift.a. . Meretur premium eternum

enmm"gü

ratione operantis, velratione gratie fanétifican-

Tf h

tis, dignificantis opus, & operantem. c. ratione

lUt

N

fui. n.a

Si enim opus fpeGaretur fecundüm fe,

& independenter a gratia fanctificante, aut ope-

Ewl'pl'æm'iu-

rante, nonmereretur przmium zternum füper-

WU ml

naturale.

Cum ergo peccatum veniale non ha-

beat aliquid extrinfecum fpecialiter aggravans,

í

dootn

nonmerebitur peenam zeternam.

RESPONDEO /amen 2. c.a. n. c &paritatem.

Ü [

, TE

Difparitas eft ; quia premium eternum congruit

bonitati divine perfone operanti, & nature

r qi

irnt fs

operis provenientis ab anima immortali: econ-

tra poena infinita erga amicum Dei nec congruit

Deo, nec ftatui amici, nec operi.

ipaftum

d 3. inprimis retorqueo.

Ergo minimum

bptpe

peccatum merebitur peenam etiam intenfivé in-

k Q

finitam; quia, fi daretur optio inter peccatum

A

veniale, & inter omnes poenas poflibiles , quam-

y n a

visintenfivé infinitas, hw potius eligende fo-

Yiaindne

rent, quàm iftud,

efint cüt

REesPowpDro 2. dift. a.

Peccatum veniale

f pl

eft majus malum ipfo inferno, attamen in diverfà

(à, quin

n

genere, & /ncommenfurabiliter. c. ineodem genere,

& commenfürabiliter. n.a. . Dein, etfi effent com-

um b

menfurabilia, non tamen poteft infligi minus

hat i

malum alterius ordinis pro majori malo. v. g.

s ddebti

Amiffio omnium bonorum temporalium non vi-

Lobjit

talium, puta auri, & argenti, eft minus malum,

jntom:

quàm amiffio unius capilli, vel alterius partis

dine d

integralis viventis : interim tamen non licetpro

ii

hoc malo v, g. pro abfciffione auricule infligere

D

jj

Sic etiam ma-

l

j

fpolikationem omnium bonorum.

jus

124

DTISTOTA T EO !TT.

| J uliïlï

o

g

J

us bonum eft canis, utpote ens vitale, quàm

omnes thefauri in arca: nec tamen pro occifio-

ne canis poffum injungere reftitutionem in the-

;um. a

N D.

fauris.

Itaque etiamfi malum culpze ex /uo ge-

nere gravius fit, quàm malum pemne, non eft

uf

E

tamen majus malum m eodem genere, neque pro-

pterea poterit ordinari ad poenam infinitam , ob

AMMU

g a

alias confiderationes, qu& concomitantur hoc

genus malorum, maximé ex eo ; quia hoc ma-

"r

lum in genere culps non repugnat ftatui amici-

T

tig, prout D. THOMAS 2.2. etiam circa ipfum

um

peccatum mortale obfervat, ütin'Traét. de Ati-

grpena

80vD30

bus bumanis. Difp. 1. quzft, 1. diéctum eft, & di-

citur in Traétatu de Firtutibus. Part. 2. de Cba-

du

vitate.

d

DiIcEs.

Peccata venialia puniuntur a&uin

& du

damnatisponá cternàá; ergo de fe merentur poe-

inty

nam eternam.

ZÍnt. contra SCOTUM tenent

dus

SUAREZ, VASQUEZ, Galii plurimi Theologi.

bl

REsPONDEO dift. a.

Puniuntur per acci-

g d

dens. c. per fé, & ex merito fuo. n.a. .In damna-

Ut ia

tis enim deficit ftatus gratiz, adeoque illorum

p

paffio non eft accepta Deo.

Ob hunc ergo de-

tüt j

fectum, qui per accidens concomitatur pecca-

d L

tum veniale, nunquam damnatus poteft fatis

r

pati.

, d

OB3]JICITUR 5

Deus poffet hominem et-

iam innocentem adjicere inferno; ergo multo

Wü'ö 4

ISMM

sagis accedente demerito peccati venialis, 2n.

* i

docent SUAREZ, TANNERUS, G alii plures.

Et probatur. Plus eft paffer refpe&u hominis,

MQEI

n

quàm homo refpe&tu Dei; ergo fi homo poteft

d?'r

€rüciare, & occidere innocentem pafferem,

PA

etiam

r

'

Tl

i

DE DISTINCT.

PECCATORUM.

I25

T

EY

etiam Deus poterit cruciare innocentem homi-

nem.

LO

u

2

In furto unius floreni, vel aureiultimus

Upæ U

obolus conftituit ultimató materiam gravem,

M D

adeoque reatum ponz sterne; ergo furtum

? It

unius oboli meretur poeenam zternam.

1 Ulïäm, l

9.

Si offenfa illata Ruftico peenam meretur

dl f

horariam, eo ipfo fimilis offenfa illata iNobili

Qitig g

meretur bihorariam , & illata Principi trihora-

Ltti g

riam; ergo offenfa ceteris paribus, illata Deo

D t o

per leges progreffionis continue Geometrice

T £

merebitur poenam szternam.

REsPONDEO od r. n.a

nd, (

Preplacet enim

It2

fententia aliorum "Theologorum, hànc potefta-

tem Tyrannidis alienantium à Deo.

«Ad prob.

TTE

dift. a.

Plus eft entitativà. c. moraliter. n. a. quia

at

apud Deum plus valere debet fua imago, quàm

U (

apud hominem valere poffit paíferculus.

Dein

i Thedi

etiamfi aliqui dicant, Deum id facere poffe tan-

N pMi

quam abfolutum Dominum, non tamen fequi-

- Tümm

tur, id unquam fieri pofle abfoluté; quia Deus

i dort

nunquam poterit operari precifé üt abfolutus

ii

Dominus, refpiciendó videlicet precifé ad fuam

ir t

potentiam , & non refpiciendó ad alias fuas per-

od

fediones, nempe /apientiem , & bonitatem: ficut

& homo, dum agit, refpicere debet ad omnes

o

circumftantias actus, & perfonz.

Quidquid

e[go H]lllx'l

ergo Deus agit, neceffarió agit ex confenfu, &

sjilt.

hormonia omnium perfectionum,

qua certé

Ali

non confonant in damnationem innocentis.

Zdd 2. dift.a.

Ablatio ultimi oboli d relati-

x ho

om !

vi ad precedentem fümmam, ficque re/pettivi

ad Legem graviter prohibentem conftituit ulti-

i pgfd»?

fri

fnato

j

n

126

DpISPUTATIO II

mató materiam gravem. c. ablatio ultimi oboli

m

? uth

feorfim fumpti, mec refpettivi ad Legem graviter

(i)

prohibentem. n.a.

2

)

j

u

d $. retorqueo. — Argumentum enim proba-

ret, quód minimum peccatum veniale merere-

anlw

Pl

Ub]lg«

tur poenam intenfivé infinitam. —/» forma. n. a.

Jäww

quia non habet locum Regula dé Tii, nifitan-

tüm in quantitate continua, & difcreta, ubi

gtl

atl

omnia fiunt per folam additionem partium: alio-

A

3020

quin fequeretur, quód v. g. lux debeat decre-

N

ícere in proportione Geometrica, adeoque in

d

g D]

diftantia dupla, fubdupla intenfione; item fe-

queretur, quód deberet fe diffundere in diftan-

endit

t

a

tiam infinitam in partibus aliquotis; item quód

quadrata temporumi non fe habeant üt cubi di-

ftantiarum ne quidem circiter. ltem, quód fi

W

homo /expedalis habeat fapientiam ?s duo, homo

longior debeat habere in data ptoportione rmajo-

l EW

vem fapientiam , & quód homo dujlo robuftior et-

l:

iam eo ipfo duplo mwjorem habeat virtutem, &

3uód in Medicina dofis duplo major duplo ma-

Il

jorem caufet fanitatem &c. debet ergo in fimili-

&tf

busnonfolum infpici, utrum ratio extremorum

*zïinmomlg

fit ratio medii termini proportionalis, qualis

bur

non eftviribus, aut magnitudine in ordine ad

u ;ifmf]]

virtutem; quianec vires, nec magnitudo fünt

M

ratio virtutis, aut fapientie, ut cfefcente illa

'

'Mi t;

crefcat ifta; fed etiam videndum, utrüm magni-

tudo medii termini proportionalis éexacté com-

ahy l

|

menfuretur magnitudini extremorum, vel in

ln

Attr

humero, velingenere, vel in fpecie, quod

i

1

..(

hon contingit in prefenti: nam magnitudo cul-

fni

^

^tij

pe, vel pomnze in füo genere non commen

fura-

tur

"

l

DE DISTINCT. PECCATORUM.

127

Wi

tür infinitudini Dei, fed tantüm voluntati divi.

Lfämmwi

f

ne tanquam Regule juxta leges prudentiz.

OsjrcirvR 6. Eft poffibile peccatum

Eu

Tb m

mortale impunibile peená &terná; ergo non eft

verum, peccatum mortale effe, quod repugnat

('lfmna, l

legi graviter obliganti in ordine ad peenam zter-

Ti tj

nam.

Zint. prob. Si Deus Petro dicat: Nom te

'meia, i

damnabo ob tuam megationem , pro ea negatione

Atott: di

non poterit infligi peena zterna; ergo.

db ln

RESPONDEO n.a. ad frob. n.a.

Aliud enim

| ts

eft, non effe dignum pená; & aliud, non infligi

o deni

penam. Deus poteft condonare penam: non

ktein d

autem poteft facere, ut peccatum non fit poená

; g

dignum.

tüt cubi

Afy quid

&i ho

^QUASTIO II

mote w

fn, & quomodo peccatum mortale tranfeat in

TE

veniale, & viciffim?

«s

jrdot

D

ICO T. Idem numeró a&tus moraliä- ad-

&quaté fümptus non poteft tranfire de ve-

ii

EITACIOUR

niali in mortale, aut viciffim.

4is, qui

Pro explicatione hujus Conclufionis notan-

n onint t

dum eft, a&tum moralem includere duo, nem-

nitijo i

pe a&um voluntatis fecundüm füum materiale , &

a&um rationi; tanquam conftitutivum formale

vecente )

yrün a

a&us liberi ,

prout docet D. THOMAS I1. 2;

nb o

q. 17.

lifí, $

PRosaTUR Conclufio. Implicat, eundem

a&um, v. g. voluntatem furandi tranfire de

peit, f

mortali in veniale, nifi mutetur judicium ratio-

od

nis practicum ultimum; fed hoc nequit fieri ma-

nente

pf

128

DISPUTATIO

LL

nente eodem adequaté a&u; ergo. -

Ma].'-. frol

um

)

li wl

Implicat, eundem aétum tranfire de

mortali 'in

veniale , nifi mutetur judicium fpeculativum de

88 j

p

w

[

obligatione legis graviter, velleviter obligan-

u

tis; fed fi hoc, etiam debet mutari judicium

Maj. patet ;; quia (à daretur

ii

praéticum; ergo.

jl

eadem cognitio obligationis confimilis graviter

[

obligantis, daretur eadem obligatio. . Min.frob.

eatu

Wl

Judicium pra&icum eft in pofito cafu effentiali-

weamut /

ter refpe&tivum judicii fpeculativi; ergo ubida-

p of

ij

ET.

tur aliud judicium fpeculativum, etiam debet

dari aliud judicium pra&ticum.

z

DICO T.

Omnia peccata ex genere fuo

tX

mortalia poffunt tranfire in venialia ex defectu

xf

plene libertatis, feu deliberationis.

PRosATUR Conclufio r.

ts

Partim ex con-

us

fenfu communi Theologorum, partim ex eo;

ünim

quia peccata non habentia plenam libertatem

t d

funt moraliter inevitabiliarefpectu omnium etiam

amicorum Dei; fed talia non poffünt prohiberi

ii i

N

convenienter füb gravi; ergo.

MMin. patet. ex

MU

di&is in priore Quaj?ione; quia eft contra leges

p

perfe&e amicitiz, diffolvere amicitiam ob quam-

fzemcouj

cunque levem offenfunculam moraliter inevi-

tabilem.

Md

du

PaosaTUR 2. Impoflibilitas fervandi mo-

raliter inevitabilia ex defectu plenz libertatis,

quæüturisü

Y

AU

provenit ex conditione humapz naturg in omni

ftatu etiam nature integrz, aut pure; fed non

UH Gpm

poteftfieri, ut Deus in tali ftatu nature huma-

: &ret»g

ng à fe condite ponat legem , qua femel pofitá

FM

neceífario moraliter excideret fuo fine ultimo;

Itig

r

ergo.

aflrh 'ïi S

DICO

i PMPJJ[ (

ii

]

j

DE DISTINCT. PECCATORU M.

n H,

129

edg

^

A DICO.III.

Ahqua peccatà ex genere fuo

Uffülmm h

mortalia tranfeunt in venialia ex parvitate ma-

terie, ubi ipfa'parvitas materie non petxt fub-

Vifer UIM

At s

ftare legi graviter prohibenti.

CoNcLUsIiÓ quowd 1. non habet difficulta-

lt ( du

l nglk

tem: fic enim furtum, quod prohibetur ex gene-

re fuo fub graviin Decalogo, ex parv1tate mate-

)n npr

rie tamen tranfit in veniale.

i n

PROBATUR quoad, ,&« , Dantur ahqua pec-

u

cata, que nifi prohlbea z;r in.materia etiam

[

parva, vel evaderet Deusminus perfe&tus; vel

inferretur grave periculum generi humano, vel

L ieef

lLa t

non obtineretur finis legis, faltem, à. potlorl,

aut quoad fubftantnm ;fed id fieri nequit falva

QIt £ C0f

intentione legis ;. ergo...,

4dnt. prob. ab indu&tio-

ne

Sic..1..Si Deus permltCeret od1um, füi tan-

i d ;

[berater

tüm ob remlevem ,. etiam lev1fümum -m | íüo ge-

nere, aut fi permitteret fe invocari in teftem

uf etd

falfitatis, dum precifo v, g. agitur de obolo, non

Y potir

eífet perfe&us, ergo odium Dei,. & perjurium

lr t

non excufant ob parvitatem materiz.

2. Nifi

Qs

fub gravi prohiberetur quzvis dele&atlo vene-

0)qun.

rea extra conjuglum

crearetur grave prejudi-

t t

cium geheri humano , quia evitaretur recta edu-

catio prolium, plerisque dele&ationem vene-

rrand

ream quafituris fine procreatione prolium, ani-

» ]ert

mi: Chriftianorurmi rédderentur carnales;. & in-

ao

difpofiti ad capiénda, velamanda divina; ergo.

; lu

E

3. Si liceret v.g. ante communionem, dum ur-

r u

get preceptum ,

fumere faltem. bolum panis;

m

non obtmeretur finis legis, nempe reverentia

n U

generalis erga Sacramentum confiftens in eo;

ne praponatur cibus terreftris cibo. colefti :

jl

D. dhmort Trat. de Peccatis,

!

Ple-

150

DISPUTATIO ILlL

J »t

Plerique enim non curarent peccatum veniale,

d

M.

& fic facilé per confuetudinem contrariam abro-

garetur lex, ferviens ad ingens decus Ecclefiz ;

hl Á

j

ergo, ubi ipfa parvitas materizpetit fubftarelegi

"

Jb

j

graviter prohibenti, peccatum ex genere fuo

)

mortale non tranfit in. veniale ob parvitatem

n

materiz.

1

hr )

[

DICO IV. Aliqua peccata ex genere füo

;SNWP

feigri

mortalia tranfeunt in venialia etiam ex intentio-

ne tacita Legislatoris; '

TU

PaonaTUm Coóntfufio ab exemplo. — Sic efus

ii

dndi

carnium die prohibito eft de fe mortale, tranfit

tamen in veniale, v. g. quando datur quidem

& lp

caufa rationabilis, fed non plené fufficiens ad

gt

excufandum à lege totaliter; . vel quando difpen-

Em'coaiefcum

fatio nititur motivis quidem füufficientibus in or-

LüiDOVl A

diné ad obligationem gravem, fed non fufficien-

t N

tibus ad difpenfandum ab obligationelevi. Sic

etiam circa leges naturales, ac divinas dubias

1

u

ille obligationes, quz aliquando aghofcebantur

imd3

à Do&oribus tanquam graviffimz , poffünt nunc

tranfire in obligationem levem, aut viciffim, ob

At

t f

mutatum fenfum Do&torum, aut interpretatio-

ne

-

D

mauthenticam prefidentium Ecclefiz, ut fuprà

jam annotatum eft.

üps [

tl

DICO V. Adüus venialis ob fui multipli-

3

)

cationem per fenontranfitin mortale; nifi tunc,

tf

quando actus frequentati coalefcunt in unam

NT

materiam , aut fummam de fe gravem. .

P

j

PnosaTUR Conclufio r. quoad 1. partem.

ex Tridentino Seff. 6. cap. 1r. ubi fic habetur :

b

alia pec-

EM

quzäl:i, & jufii propter. quotidiana , ac seni

. xgia

m

DE DISTINCT. PRCCATORUM.

131

M

ts

cata non defimunt e[Je jufti; ergo per fe non coa-

LI

! decu& ln

lefcunt.

PROBATUR 9.

Peccata venialia fingula

Pemfubim

18 fs

tantüm merentur poeham finitam; ergo etiam

LI

omnia fimul fümpta tantum merentur finitam,

adeoque non zternam.

PROoBATUR 3. quoad 9. partem ab indu&tio-

MT

ne, Sicablatio plurium obolorum fücceffivé

AD sv

fit fumma gravis; transgreffio regularum in Re-

ligiofo, aut perpetua inobedientia in liberis

T g

caufant difplicentiam, & deordinationem gra-

Ms g

vem; idem eft de omiffionibus, & negligentiis

? r i

repetitis. Ergo a&us venialis ob fui multipli-

Yif

cationem tranfit in mortale, quando a&us fre-

Ufodfe

quentati coalefcunt in unam fummam de fe gra

vem.

^

T0 o

Vff

DICO Vl A&us de fevenialispoteftfieri

mortalis ratione finis

lv f

, vel effe&us, quem

s du

caufat.

PaonATUR Conclufio ab exenplo... Menda-

ol

cium de fe leve, ordinatum tamen ad. occifio-

p

triin, .

nemproximi, velad denigrationem gravem viri

illuftris: furtum veniale caufans omiffionem 1a-

ttreato

d r

cri eo ipfo ex fine, vel effe&u tranfeunt in pec:

catum grave. Idem eftde quovis alio peccato

de.fe quidem. levi, quod prebet. occafionem

fi al

gravis fcandali, feu ruinz fpiritualis in fe, vel

a, nf t

in proximo uti fünt. v.g. verba fcurrilia, aut fo-

nin u

cietates prav&, conventicula, choree, &trans-

2

greffiones legis , qu&fiunt ex contemptu: heec

"

enim omnia in ejusmodi circumftantiis , in qui-

bus confiderata qualitate perfonarum prabent

hd

caufam gravibus peccatis internis, autexternis,

2

eo

]

j ]]läm

132

x

DISPUTATIO

II

g g

eo ipfo referri debent ad mortaha ratlone finis,

qulU

vel effe&us.

jit^

11 in'

j5l

Solvuntur ObJeähones.

ehi

; pl

OB]ICITUR 1. conira 1. concluf. 1.

Poteft

[

quis üno actu coritinuo auferre rem alienam, ita

.-R'

Pl

j MI

ut in primo inftanti Dominus ponatur effe gravi-

uxlä*mu [

ter invitus, in fecundo autem inftanti fit tan-

s n

tum leviter invitus; ergo idem peccatumfecun-

ia

-dum fe invariatum in-primo inftanti poteft effe

deuit

grave, &in fecundo inftanti effe leve.

(ITUR

2.

Poteft quis eundem a&tum odii , temera-

?

ji

15

rii judicii &c; continuare per plura inftantia, ita

iqu

ut in primo-inftanti non habeat caufam juftam

L-]

(5

excufantem à peccato gravi, in fecundo autem

qu

y

ánftanti incipiat habere ejusmodi'caufam; ergo.

À

3*

, Poteft Deus eundem aCtüm perplurain-

AU

ftantia contmuatum condonare in fecundo, vel

^

tertio inftanti per condonationem. extnnfecam,

fsv

faltem quoad-malitiam gravem; ergo.

4. .Eadem propofitio manens eadem potefc

J

Duny;

tranfire.de vera in falfam; ergo idem poteftfieri

quoad actum voluntatis in ordine bonitatis, vel

Htl

U

hi

ll

malitie moralis..

REsPONDEO ad r. tranf. ant. dift, conf.

T OE l]*

Ergo poteft peccatum mortale tranfire in venia-

p h

Mpllw

le quoad malitiam materialem. c.. quoad malitiam

formalen..n. c.

Si enim operans etiam in fecun-

WO

*FMDEl

do inftanti putet, Dominum effe gràviter- invi-

tum, peccabit graviter etiam in fecundo inftan-

l

üu.

3

A

Si autem fciat, Dominum in fecundoinftan-

ti non effe invitum, eo 1pfo mutat ultimum di-

hi

&amen

)

r

DE DISTINCT. PECCATORUM.

133

&amen'practicum, quod eft pars a&us liberi,

prout ex Tra&atu de Actibus bumanis fuppono.

d 2 & 3. idem refpondeo

nesl

hs

d 4. c. a. n. c. & paritatem.

Difparitas

eft ; quia veritas a&us non eft adequaté intrin-

[lllf I PO

feca a&ui, cüm fit conformitas inter objectum,

& cognitionem:

econtra bonitas actus moralis

T i,

d

eft adæquat(ä intrinfeca a&ui , utpote refultans

WUA

unicé ex refpe&u judicii practici ad legem gra-

CUT

viter, vel leviter obligantem, prout fubftat co

gnitioni

Hinc etiam füuppono

ipfam liberta-

i od d

d

tem à&tus effe adequaté intrinfecam acui

100] (806

Os2JICITUR 2. contra 2. Conclufs1.

Mora-

titlnti,

lis impoflibilitas non peccandi non excufat à

ln u

mortali; ergo etiam peccata femideliberata ob

VO dUf

moralem impoffibilitatem ea vitandi non pro-

pterea à mortali tranfeunt in veniale

"Int. prob

TRUE

Confuetudinarii habent moralem neceffitatem

iperpluni

peccandi; ergo

Prob.ant. ex D. AUGUSTINO

f

confuetudinarios ad-

Vrl

Lib. Confe[]. dum afferit

ftrictos effe vitiis non ferró alienó , fed fua fer-

2

T

rea voluntate ; ergo

2.

Damnati funt in morali neceffitate ad

gl

blafphemandum , nec tamen excufantur; ergo.

Qnt4 , V

3

In ftatu nature lapfe eft homini morali-

ter impoffibile diu abftinere ab omni peccato

: d &

etiam gravi, fine gratia indebita Salvatoris, &

1üre p

tamen imputarentur talia peccata etiam fine gra-

od md

txa ergo.

ii

RESPONDEO ad 1. dift.a

Moralis impof.

rrawter f

fibilitas aliunde proveniens , quàm ex ipfis prin-

ano

cipiis intrinfecis humanz libertati non excufat.

quiti^

c. preveniens ex bis ipfis principiis intrinfecis liber-

r u

j

tati.

"

134

DISPUTATIO It

y r

tati. n. a.

Nam fi impoflibilitas proveniat aliun-

" Poæfl

de, quàm ex imperfectione libertatis, eo ipfo

gt

relinquit libertas in perfecta indifferentia ad eli-

qeum

gendum utramlibet partem.

Hinc etiam patet

"

i

i

Refponfio ad grob. quia in confuetudinariis, &in

qxt;m

:

ftatu naturz lapfz non reperitur moralis impof-

g m

fibilitas proveniens à principiis intrinfécis huma-

g

ng libertati, fed ab extrinfecis, nempe à propria

dj

malitia antecedenter liberé contra&a, vel à pec-

g.

cato originali,

4ld2.mn. a

Quia in damnatis non folüm

st

st

datur moralis , fed etiam pb»yfica neceffitas blafphe-

h dii

mandi, cüm ceffet indifferentia judicii in utram-

libet partem; eó quód conftituti fint in ftatu

&t

a t

termini, putà, in eternitate, ubi non datur

T

fucceffio opinionum. Confequenter remanent

in ea difpofitione voluntatis, in qua illos mors

o

2 r

invenit,

zi

. 4«/d 3. patet Refponfio ex di&is ad r.

ORBJICITUR 3. contra eandem 1.

Si femi-

a.

n

deliberatio transferret mortalia in venialia, tunc

transferret etiam venialia in meras imperfectio-

Vif

nes non peccamjnofas; fed hoc eft contra fen-

1080

r

fum communem; ergo.

Maj. prob. Eft major di-

minutio malitiz ex mortali in veniale, quàm ex

IT

veniali in nullam; ergo.

2

ünsy

Homo agens femideliberaté tantüm agit

aj

üt femihomo; fed femihomo omninó non pec-

4 ldV][jj]da

cat; ergo. .Mim. patet ; quia, dum homo v. g.

: ts

in fomno occidit alium hominem, non pro

pterf

n

€a peccat.

REsPONDEO ad z. n. Maj, Quia femide-

[

!

liberatio tantüm tollit gravem malitiam, non

b"äüü;fu

in

omnem.

g

l

DE DISTINCT. PECCATORUM.

135

u IN

omnen.,

Poteft etiam retorqueri in aliis caufis

enmlm

u

fite.

i

transferentibus mortale in veniale v. g. in par-

vitate materie : fi enim differentia inter decem

M eflim n

aureos, & obolum tollit malitiam gravem, fe-

) manM

Yi imy

queretur vi obje&tionis deveniri poffe ad mate-

riam levem, minorem infinities oboló, quene

m/tarhum

quidem obhgaret fub veniali.

D ipoyr

Zd prob. dift.a. .Eft major diminutio feorf m

Wi

fumpta. c. famul fumpta. n. a.

Effet enim haud

À tnt

dubié major diminutio, fi femideliberatio fimul

tolleret malitiam gravem, & levem.

d hf

Itatamen, ut illa femiffis

VT

Zld 9. dift. Magj

t f

adhuc fe teneat ex parte rationali.c. ut tantüm

fe teneat ex parte irrationali. n. Maj

Si enim

! Q0n

st

homo tantüm agit fecundüm potentias fenfiti-

dl us

vas, velfecundüm phantafiam inftar pfittaci, vel

fimie, prorfüs ligatà potentià rauonah, non

d

aget üt femihomo, fed plané aget üt non homo,

m

utpote inftar bruti.

Si veroó fimul concurrat

potentia rationalis, quamvis modó imperfectó,

jonus

p

adhuc fimpliciter aget üt femihomo, & datur lo-

cus peccato.

Idem intelligendum de femidor-

n f

miente, quod de femideliberato.

J

OB]JICITUR 4. contra eandem. 1. Vota, &

qud

promiffiones ne quidem füb veniali obligant ad

unpa

aliquid moraliter impoffibile ; ergo nec Deus

) W

obligat ad vitanda femideliberata peccata.

fomow|

2. Ecclefia non obligat nec quidem füb ve-

niali ad legem Ecclefiafticam v. g. jejunii in cafü,

onprop

quo moraliter eft inobfervábilis; ergo nec Deus

us i

obligat in cafu femideliberationis.

jn, 7

3. Non poteft dari regula pro d;gnofcendo

ftatu

136

"DISPUTATIO

II.

y»

It

i

I

ftatu hujusmodi femideliberationis à pleno con-

fenfu ; ergo nullam inducit obligationem.

d

l DWM |

, REsPONDEO ad 1. C.a. n.c. & paritatem.

gt

Difparitas eft; quia vovens, & promittens eft

ipfum obligans, ac principium obligationis: ta-

a

i

lis autenr non cenfetur, fe velleobligare ad mo-

7

bj

ralem impoflibilitatem.

Sic etiam Deus non

ü) l M

prudenter ageret, conftituendó hominem, quan-

ï

um

tum eft ex fua operatione, in morali impoffibili-

(

vll

T

tate fervandi fuas leges; poteft tamen pruden-

;l,gesEcdtü'.

ter relinquere obligationem legis aliàs obferva-

qen dl

bilis jam aliunde conftitute

b)

quamvis exinde

vini

fuperveniat moralis difficultas ex parte hominis,

cujus tamen Author non fit Deus.

Hinc obfer-

ww D)

l

hi

vo, malé agi ab iis Authoribus, qui examinan-

mixna

dó naturam legum naturalium v.g. circa proba-

j us

bilifmnum, & alias obligationes ftatuum refpi-

Aeünel

ciunt tantüm ad ftatum naturz lapfz , & ubicun-

r

que reperiunt moralem difficultatem, ftatim tol-

lunt obligationes legum : neque enim natura le-

v

I r

gum naturalium infpicienda eft pro ftatu naturz

lapfz, in qua moralis difficultas jam indu&ta eft

Tpema

ex malitia humana originali; fed regulanda eft

d

juxta ordinem in natura pura verofimiliter con-

Af

ftitatum.

it i

MU

RESPONDEïO 2. dift.a. Vota &c. nonob-

ligant primarib, & graviter ad moraliter inobfer-

itinj

ETU

vabilia. c.. ecundarió , & leviter. n.a. quia qui vo-

vet caftitatem, fecundario etiam vovet abftine-

M

"t

M.&[

re à femideliberatis aCtibus faltem füb obli

gatio-

nelevi. Certé SUAREzZ l. 9. de votis. c. 9. con-

P j

mu b

J

trarigmnon*audet defendere.

* L

LE

*

Ad 2.

l

DE DISTINCT. PECCATORUM.

137

Mil t

d 9. tr. a. n. c, & paritatem. — Difparitas

X

eft; quia leges divinz plerumque verfantur cir-

Cs

ca obje&a non meré indifferentia ad bonum

commune humane Societatis, & Ecclefie ; fed

TOTIRN

ln

circa talia objecta, quz fetunt precipi, & quo-

rum obfervantia nece[Jaria eft ad bonum commu-

Mrtadn

2 as

ne

Hinc mirum non eft, quód in legibus na-

turalibus, & divinis detur, & urgeatur obliga-

OMW Quj

ril

tio, quamvis fuperveniat morali; difficultas in

earum obfervatione ex malitia humana : econ-

iif p

dl ojbr

tra Leges Ecclefiaftice plerumque verfantur cir-

LO0 C

ca obje&a de fe indifferentia , ita ut füubftent de-

terminationi liberrime Ecclefie; hinc ifta obje-

pttelonis

Tc ob

&ta non peiuni eo usque urgeri, ut etiam perfe-

veret obligatio, quantumvis fuperveniat moralis

I ejamina

tf o

impoffibilitas in earundem obfervatione.

Drixi TRANS.

Si enim etiam Leges Eccle-

Rn rl

L bl

fiaftice aliquando verfantur circa objeéta nece[Ja-

ria adbonum commune, veladaliostines à Deo

i, t

Va

praftabilitos, tunc etiam Leges humanz ejus-

modi perfeverant in fua obligatione, quantum-

ofano r

vis fuperveniat difficultas moraliter infuperabilis.

mindida

Sic v. g. fi detur lex, ne quis durante obfidione

vll dl

exeat in caftra hoftium, vel ut miles maneat in

miltez n

ftatione, obligant leges, etiamfi hujusmodi ha-

beant difficultatem moraliter inobfervabilem fine

T

prefentiffimo difcrimine vite.

jer ol

Zd 3. w.a.n.c. Neque enim ex co, quód

in materiis moralibus non poffit facilé determi-

qiaqu"

yvec a y

nari modus, & menfüra obligationis, ceffabit

propterea obligatio.

Ut enim habet n. Av G u-

jb o

j cad

STINUS Lib. 21. de Cioit. Dei. c. ult. Quenam

malitia fit tanta, ut -ultimó fujiciat ad peccatum ve-

I

filalts

E

DISPUTATIO

II.

: n nlSIl.N

138

il Eïmw

miale, €$ quenam fii tanta, ut primb fuffciat ad

peccatum mortale , diffcillumum ef? imvenire, periculo-

i J

) SW'

lofum definire , nec tamen inutiliter dicitur aliqua ma-

litia excufare à mortali.

Idem ergo dici debet

M

circa femideliberationem.

j

gfd

RrsPONDEO ?. n.a. Regulaenim poteft

gt

effe, femideliberationem tunc dari, quando bomo

i fæpïusl

non efL in flatu, expedità, €9 apté ver[andi in alüs

aim

Jiis negotiis , v.g.in ftudiis, in Reipublice admi-

i

niftratione, in cura temporalium , maximé fi ea

ii

negotia petant attentionem, acreflexionem ani-

n

mi ad varias circumftantias, fine quibus idonea

vutte

determinatio fieri non poteft. Ejusmodi obje-

d sl

&a funt, dum agitur de gravi prejudicio pro-

zdpi

ximi, velde objectis primum futuris, veldedi-

zimga

fpofitione aliqua animi ex fua natura ftabili :

cüm enim libertas animi, & judicii ad indiffe-

, dl

pb

rentiam requifita neceffario eam debeat habere

expeditionem intelle&us, & voluntatis, ut non

N

Vr

tantüm reftringatur ejus attentio ad umum, vel

frid

alterum obje&um, fed neceffario debeat effe in-

differens ad a&tus varios tam contrari, quam con-

$ (uy

tradictori? oppofitos, clarum eft, tunc non dari

"tl

plenam libertatem, quando non datur ea expe-

3nn

BI

ditio animi ad confideranda diverfa, &ad eligen-

At

da diverfa.

Ita requiritur, utlibertas tanta fit,

uj

Af

quanta requiritur in aliis feriis negotiis ad hoc,

Etta:

362 j

ut poffit confiderare, &eligere diverfa.

d

lis ftatus femideliberatus folet darifrequenter in

"d

W

femidormientibus, femiebriis, femidelirantibus

du

ob febrim, vel aliam caufam.

Quód fi tamen

guis dubitet, an habuerit perfe&am libertat

em

in

g

"

)

DÉ DISTINCT.

PECCATORUM.

139

WMHM

in a&u graviter prohibito, fervire

Wm»lm

poffunt ,hæ

: 11

Regula.

1. Si etiam finito a&u adhucæ'perfeveret

1 di i

ebrietas, fomnus , delirium, vel ftatim in eam

difpofitionem reincidat, prefumendum eft , et-

iam in ipfo a&u utpote intermedio interceffiffe

LT tl

Rl

eam ligationem potentiarum animi indifferentis,

2. Si fepius ante hujusmodi ftatum, &

J TT

Xlte u

a&um firmum quis propofitum elicuerit contra

Ti

Ht

determinatum peccatum, nec longo tempore in

jbrm d

vitio verfatus fit cum deliberatione animi, fignum

Qu idoy

eft faltem moraliter certum , deliberationem ple-

nam non interceffiffe,

w

julio r

3. Si aliàs facillimé folet fervare legem,

, lod

quando eít perfe&é mentis compos, eamque

exadé fervet jam à longo tempore, iterum pre-

j ais

a d

füumendum, deliberationem in actu tranfeunte

E

yat habet

oppofito dubio non interceffiffe,

iis, 00

4.. . Si homo fit aliàs timoratze confcientiz,

j g, Y

& plurimüm abhorreat à peccatis, prefumptio

ftat in dubio in favorem deliberantis.

jet d

; (umud

5. Quando malitia objecti dependet à ferie,

t r

& complexo plurimarum circumítantiarum , &

r a

effe&uum v.g. dum agitur velde periculo gravi

vad digt

incurrendorum peccatorum, vel dum agitur de

damnificatione gravi proximi per lzfionem, de-

ss nl

tisad

tra&ionem, vindidam &c. clarum eft, quód

j B

gravitas effe&us dependeat à plurimis circum-

ftantiis, que proin fubítare debet attentioni

at

ia

animi, & illi difpofitioni, ut faltem poffit totus

ille ftatus objectivus circumftantiarum , & effe-

jl

Quum agnofci, & perpendi.

u hher""]'

6. Quan-

DISPUTATIO Ir

yj DISTT

140

6

Quando agitur de malitia a&us in fe qui-

j&t MN

dem indivifibili, fed tamen circa obje&ta primum

g

futura, aut de difpofitione animi de fe /Zabili,

int

v.g. de confenfü in herefin,: qui utique non

a

tantüum dicit affenfum errori preftitum, fed et-

f

«n-öl 4

$

iam pertinaciam , id eft, preparationem animi in

il

F&mllll

ea difpofitione perfeverandi; vel dum agitur de

íi

judiciis temerariis, quorum utique gravitas tan-

j

tüm defumenda eft ex gravi prajudicio ergapro-

suid

ximum,. quod fine //abili quadam difpofitione,

, ii

animi fertinaciter perfeverandi in ea difpofitione

"

non contingit, iterum clarum eft, ad plenam

sarem

deliberationem requiri, ut animus expeditus fit

v

etiam ad confiderandam feriem quamdam a&tio-

tl

num, &effe&uum ipfi pertinacie , aut fZabilitav

m

tam haerefis, quàm judicii inherentium.

at ia

JXIICES

Datur femideliberatio, quando

Frabu

quis in fuo animo etiam perfe&iffimé eft expedi-

Duilus

tus ad alia negotia feria decenter pertractanda;

D]OENN

ergo hec defcriptio perfe&tz , & imperfe&e li-

od

bertatis non eft bona.

Prob. ZAnt. Datur femi-

fircrtut

deliberatio in avertendis primis motibus blafphe-

mie, hzrefis, temerarii judicii, vindicte gra-

ttteite j

u

vis, complacentie obfccene &c. in quibus uti-

t d

que primis motibus adhuc animus eft expeditus

tht

ad alia negotia bené pertractanda; ergo.

Ti

RzsPONDEO n.a. ad prob. dift. a. quoad 2.

memnbrum.

In hujusmodi primis motibus datut

EL

"u

expeditio animi ad alia negotia gradatóm expe-

dienda. c. primó momentó, quo durat primus

Vibl

motus, //atim expedienda. n.a.

Neque enim,

Wi

[

qui v. g. deliberat de bello, de eligendo ftatu,

hï

g

A

O!"-

,

1ï"gjnü

dcl &dificanda domo, de ferenda fententia m

ts

PA

1

DE DISTINCT. PECCATORUM

u&mw

141

aob;mm

tis &c. ftatim primó momentó apté'confiderat

Wdhr

ommnes circumftantias effentiales ad prudentem

electionem requifitas.

lU i

ltaque nec idem fieri

ln ij

poterit in ferenda fententia de licentia, & obli-

gatione legis, de apputfu teftium animze, donec

Dem EU

magnurc

tandem dlfcernatur, utrum obhgatlo gravxs, vel

levis fit.

egr lst

Dxce

lQ MRUIO

RESPONDEO 9. n:a. ad prob. n. a.

emm, in tali cafu non tam dari femideliberatio-

M t

eadlf li

nem, quàm inadvertentiam, que longe eftaliud,

quàm femideliberatio.

In primis ergo motibus

" zd pl

T

poteft quis excufari à mortali ob. defe&um ad-

MT 4

vertentie ad malitiam gravem; quia illa folüm

inadvertentia eft graviter cülpabilis; quani quis

at fü

AU

joteft , &5 debet füb obligatione gravi fuperare

iNon autem videtur Deus füb -mortali exigere

0 quid

tantam inténfionem animi in omnibus acGtibus

TAU

humanis innumer Is, ut in-primo ftatim momen-

gt

to fübite emotionis requirat fummam attentio-

m

nem ad malitiam objeéti dependentem à pluri-

Davrft

mis circumftantiis exacté perpenf s, nifi defe&us

vudiph

advertentiz jam'fit culpabilis in caufa preceden-

mte r

te cum plena libertate pofita: longéautem aliud

qibsu

eft circa a&us externos magni momenti v. g

d

Ccirca homicidium, ubi ftatim ratio di&tat ,

nihil

)rg

effe fufeipiendum fme previa, & magta dehbe-

1 a

ratione, cüm malum fit irremediabile.

]taque;

yibs d

cüm non' detur lex graviter obligans ad caven-

gjion ey

das omnes inadvertentias circa actus internos, &

ii pro

circa feries effe&tuum obvias, nec cedentes fta-

qeque "

tim in grave prejudicium aut Reipublice, aut

uend

Dei, aut Ecclefie,

in omnibus iftis five dican-

xntelïïf"["

tur a&us kmzdelzberatz, five dicantur a&tus inad-

Jverien-

y a

142

'"DISPUTATIO

IL

vertentie , peccatum mortale tranfibit in veniale

u gt m

gv

ex defe&tu legis hic, & nunc graviter obligantis.

O8]ICITUR s. contra 3. Concluf. 1.

Odium

ginye

Dei recipit parvitatem materiz; ergo & omne

y gt

l

b

girid

aliud peccatum.

"Int. prob. V elle offenfam Dei

j u

capit parvitatem materie; ergo & odium Dei.

D

Int. prob. Velle furari, eft velle offenfam Dei ;

l WC faü

fed velle furari capit parvitatem materig ; ergo

& velle offenfam Dei.

g

sudii

2. Fruftratio rei juramentó promiffze v. g. unius

crucigeri capit parvitatem materiz; fedea fru-

um

ftratio eft perjurium ; ergo perjurium admittit

a,

m

, parvitatem materig.

MICITUR

REsPONDEO.24 1. n.a. ad prob. n.a. ad bu-

jus. prob. dift. Maj. — Velle furari eft velle offen-

z

fam Dei interpretative. c.. dire&té, & formaliter. n.

d t

MMaj. 'Talis fur non intendit Deum offendere,

ts

imó potius vellet, Deum non offendi: habet

ämg

enim pro objecto direéié volito tantüm fuum

comiiodum ,. cum quo contra ipfius inclinatio-

IT

nem conjungitur offenfa Dei. ]Jamveró volun-

LOU

tas indire&q non poteft vocari fimpliciter odium

TET

Dei.

-

BD

Ad 9. tranf.

Mi

aj.þ dift. Min. Eft perjurium

Afl g

promi[forium. c. affertorium. n. Min. . Quando enim

ï-ll-f. l]]p

dicitur, perjurium non capere parvitatem ma-

* ltir

terie, fermo eft de aífertorio, in quo Deus fu-

ïgfüfïihl]m

mitur in teftem falfitatis,

iNon autem illud fit

IT

in promifforio; in hoc enim promittens unum

ww üdmtu

a[ferit , & aliud. eft, ad quod fe obligat ; afferit fe

T

!

habere animum fervandi promiffum, & in hujus

À

"j

veritatis teftem Deum invocat, ficque eatenus

um "

l

eft juramentum affertorium: in quo fi revera

'ülznomþ

non

n

DE DISTINCTL PECCATORUM. 143

non haberet animum folvendi,

effet perjurium

fimpliciter di&um, & grave pec

catum , etiamfi

Ln mï

tantüm promiffiffet obolum. - S

ed ftante veraci-

|

M

tate hujus affertionis infüper fe obligat ad dili-

du

A i

gentiorem obfervantiam hujus promiffi obipfam

reverentiam divini nominis, quod affertioni

Don

appofuit: cim autem hzc irreverentia non tan-

ta fit, utpote fa&ta in re /evi, circa quam pro-

miffarius non poteft effe graviter invitus, etiam

lt

lu

malitia infidelitatis non eritgravis; & confequen-

ter, ficut irreverentia erga Deum capit parvi-

.

itia ;

tatem materie, ita etiam

juramentu

forium capiet parvitatem materiz,

m promif-

1524 Ui

OBjJICITUR Ó. conira eandem 1.

Adulte-

Hrele of

rium quandoque effet bonum Reipublica ad evi-

frniir,

tanda bella; ergo non eft verum, hoc crimen

Lf

non admittere parvitatem materig ex eo, quód

s hr

femper cedát in grave prajudicium generis hu-

m fur

mani.

Y d)

9. Datur parvitas materiz in omnibus aliig

ml

preceptis; ergo & in fexto przcepto.

ii t

RErsPONDEO ad 1. diít.c.

Si ipfa poflibi-

litas exceptionis in cafü particulari, &ipfalicen-

J p

tia excipiendi non e[fet nociva. generi humano. c.

fecüs. n. c.. In probatione enim dictum eft, non

huivdt

ttem Yi

omne adulterium in cafu particulari fore noci-

MoDast

vum generi humano, fedforenocivam licentiam

m ii

generalem ,. que reftringi non poffet à generali

Jtets wl

malitia, fi daretur licentia exceptionis particue

laris; quia fic multiplicarentur adulteria fine

j; t

&i

fine, vel ob multiplicationem difpofitionum in

u d

homine reperibilium, vel ob frequentiam argu-

pf

mentationis à pari, maxime inter gentes, qui-

[!

bus

DISPUTATIO: 11

j Dlim

144

"

bus Deus equé debet provideré de Lege nàtu-

rali univerfali, ac Chriftianis.

]taque neque

ii

z&uswf*äx

apud Chriftianos reperiri poteft licentia alicujus

éxceptionis in cafu particulari, quo adulterium

quiad

i

non przjudicaret bono communi geheris huma-

P

":

ni; quia fi ea daretur, non tantüm leviter, fed

graviter-noceret bono communi ob

ia t

j

[!

Pronitate'm

j

ad abufüm univerfalem.

Ad/2. tranf. a. n.c. & paritatem. . Difparitas

a

zi

eft; quiain hac materia omnis etiam faruitas in-

clinatione moraliter infuperabili trahit ad majora;

DI

x

atque ad malitiam confümmatam, faltem gene-

Watuni

raliter; quod non fit in aliis preceptis.

Cate-

rüm, utrüm aliquod objé&um petat. prohiberi

T

fub gravi, defumendüm eft ex complexo effe-

dgrety

&uum, quos caufant: jam veró inclinatio in hü-

d

jusmodi materia veneréa eftab intrinfeco; eaderü

L

frequenter occurrit ;; preterea occafiones fünt ju-

m

Igitur, fi

mumere, maximeé ad a&us internos.

MUX

permitteretur fimé gravi prohibitione deleGtatio

i ii

venerea, .eoipfo homo ob fréquentiam trans-

q

greffionum /evium conftitueretur in ftatu nioralis

lrinoy

impoflibilitatis obfervandi legem principalem; &

Sinf

in ftatu plurium transgreffionum etiam graviuin

vf

moraliter inevitabiliun: — Hinc etiam.parva gra-

hr j

viter prohibita funt quoad concupifcentiam; vel

Dl

3l

dele&ationem veneream; prout id- declaravit

* t (

ArLEXANDER VIL. r8. Martii annó 1666. dum

h

!t

damnavit fequentem, propofitionem: ordine 46:

"rf

Efl probabilis opinio ;! que dicit , tantm e[Je veniale

l:'x?m

ofculum - babitum. ob' dele&tationem. carnalem , C fenfi-

a

u

bilen, que ex ofculo oritur , . feclufo. periculo. ulterio-

um

Per hoc tamen, quód

wifmz*w

L

m confen[us, & pollutionis.

omnis

UA

lh;l

)u

DE DISTINCT, PECCATORUM. 145

i M&stmr,

v

omnis dele&atio venerea, quantumvis modica,

|

l

hm W

Mi

fit peccatum mortale, non fequitur, etiam illos

a&tus per fe effe peccatum mortale, qui tantüm

QO dl

continent périculum remotum ad illam dele&a-

!t

lal

1

l

!

tionem, & non proximum aut propinquum,

quales aCtus funt innumere cogitationes remot?

DP

Ü

difponentes, nec caufantes periculum propinquum

ad talem delectationem.

Y D

O2j1ciTUR 7. contra 4. Concluf. 1. — Legis-

t J

lii ns

lator humanus non poteft rem levem precipere

fub obligatione gravi; ergo neque in materia

j falreng

gravi poteft imponere levem obligationem. -

d. (

9;

Votum in materia gravi univerfim obli-

t al

gatfuüb gravi; ergo etiam lex humana.

ooylio d

3. "Agere contra preceptum naturale in ma-

Tiatioi d

teria gravi eft peccatum grave; fed agere con-

Jf d

tralegem humanam in materia gravi eft agere

Qnes finod

contra praceptum naturaleinmateriagravi; er-

; lr

go.

Min. prob. "Talis agit contra preceptum na-

g ded

turale obediendi Superioribus in materia gravi$

nentam r

ergo.

;

pfatorior

Rzrz$PONDÉO ad

r. tranf. a. h. c. & parit.

Difparitas eft; quia, etfi regulariter bonum com-

f p

mune non poftulet, rem Zevem pr&cipi à Legisla-

tore humano /ub gravi; exigit tamen, ut aliquan-

nprt

Cettito t

do etiam res magne pr&cipiantur fub lewi, v.g.

( dedint

in lege jejunii, cenfuris, & fimilibus.

d 2: n.a

pl

Quia füppono, hominem fe

g o

poffe obligare fub venialiad votum etiam in ma-

teria gravi.

upa

"

W,O(*!

Al 3. c. Maj. n. Min. ad prob. dit. a.— Agit

yriib

contra preceptum obediendi Superioribus in

materia gravi materialiter tali, c. fermaliter tali. n. a.

(5

K

Or-

yn

D.zdmort Tratt.de Peccatis.

j TU

146

VWUDISPUTATIO

TI.

Formalitet gravis materia eft, quz vel ex natu-

NU

n

ra graviter nocetbono communi, velnon poteft

füfcipi, nifigraviter invitó Dominó naturz.

,

EU qüï:w

j

27

OsJrcrrum 8. contra-5. Concluf. v. — Jaxta

$.. AUGUSTINUM Serm. de penit. iracundiay f

W gin P

diu temeatur , & 'ebrietas, fi a|fidua fit, funt mor-

talia; fed iracundia, & ebrietas funt venialia;

(j

d

ergo venialia repetita conftituunt mortale.

2

üxta eundem relatum capit. 7res funt.

at

d reddt

de Ponit. dift. Y Quamois parva, fed tamen crebra,

qu& , fi colleta contra mos fuerint , ita mos obruent,

$, gt

ï,pi ii

é$ oppriment, ficut unum grave peccatum. Ergo.

RzsPONDEo ad . dift. Maj.

Sunt morta-

st

lia, quando incipiunt coalefcere in unam prodi-

vt

galitatem, vel inhoneftatem vite Chriftiane,

TT 11

velin contriftationem, & damnificationem pro-

z a

ximi gravem. c. fecüs. n..Maj. Si quis enim cre-

Wt

bró excedit in potu, quamvis maneat rationis

IN w

i wl t

compos, nec caufet alia peccata in ebrietate,

nihilominus peccat mortaliter; quia multumbo-

X

Trsyy

norum fucceffivé prodigit, & quia vita ejus in-

cipit potiüs fieri beftialis, gravemque indecen-

151 d

tiam inducere vite Chriftiange. Sic etiam ira-

Vttlin

cundia v.g. mariti, aut uxoris perpetua, ac

SPORDI

quotidiana graviter perturbat domefticam fami-

t n

liam.

UT

Ad 2.

'eodem modo. dift.a. Nos obruent, ü

r

coalefcunt in unum v. g. grave impedimentum

charitatis erga Deum, & proximum, vel erga

5 ) Ó

TT

li

obligationes fui ftatus. c. fecus. n. a.

Sape fit,

du

l

quód multis peccatis venialibus ita hebefcat ftu-

:g(

ln

dium virtutis, ac bonorum operum, ut nulla

4 *-MJ

&pro-

Pa

amplius refidua üt a&tivitas in amore Dei,

ximi;

i

L

i

DE DISTINCT. PECCATORUM.

147

Qu &M

l; W

ximi; & tunc omnia venialia fimul fümpta ob-

' ruent hominem convincendó inftar multorum

s lum

teftium, quód non habuerit charitatem, feu ve-

/W b

ram amicitiam ad Deum; utpote cui non exhi-

l !fmzm

Mü f(ng

bet'actus amoris practicos, ubi ad eos obhgat

reäus ordo amicitiz, & charitatis.

UE n

"OBJICITUR g. contra eandem 1. Malitia pec-

L

cati non eft fimpliciter infinita; ergo poteft ad-

1pl. D [

&quari per peccata venialia repetita.

fütmo;

9

Si venialia repetita non conPc1tue1enu

LT

mortale, fequeretur, eamnon peccaturum gra-

T h

viter, qui effet determinatus ad committenda

. toy

omnia venialia indifcriminatim ; fed hoc eft con-

ag

tra commünem 5 ergo.

? il

gu

Si quis fe obligaffet votó ad non meh-

XU0tempt

tiendum, & tamen mentiretur indifcriminatim

1 C QR

oblata quavis occafione, peccaret graviter con-

Ra tl

tra votum

ergo & ille, qui frequenter com-

Aee

mittit venialia contra preceptum dile&ionis

Dei.

n mulol

ii ol

RrEsPONDEO ad t« retorjuendó. — PerfeGtio

yeida

bominis non eft infinitaj ergo poteft adequari

fe & 11"

per multiplicatas mufcas.

REsPONDEO ?2

tranf. a. dift. c. 'Erga pot-

i

fhcamhm

eft adequari, ümagmcudo perfe&ionis confiftat

in numero,. vel menfura. c. fecus.n. c.

Quia ad-

Ohrost

squatio per multiplicationem tunc folüm locum

dimont

habet, quando perfe&io utriusque conftituitur

Sic v. g. ingenium Ari-

vdt

per eumérum. par tium.

$n

ftotelis, vel Angelici non ad&quabitur pet ad-

ditionem infinitorum ingeniorum hebetium.

podi

I, ll'

ld 2. dift. Maj. . INon peccaret per fe ratio-

ne mtmerz- tranf. per. accideris tatione periculi incie

D

2

dendi

Iw

t

DISPUTATIO II

148

i mjgcmä

"

[

dendi in mortalia, vel ratione Zmpedimenti, quod

] mü

j

N

"

Ü

1

objicit aGtivitati charitatis. n. Maj.

Charitas ef-

nadb^

J

fentialiter tendit ad ftudium virtutum, & bono-

;iabom'ïf"ïä

7

rum operum, ubi ea exigit ordo charitatis; cui

!

g

tendentie non poteft objici impedimentum effen-

T^

P

tiale fine gravi peccato.

t

d 3. tranf.a. n. c. & parit. Difparitaseft;

guird

quia in tali cafu frequentatio a&uum in zftima-

tione morali coalefceret in wunam gravem irreve-

yin auit

tentiam erga obligationem voti; & ipfe vovens

qrii

cenfetur fe tacité obligare füb gravi ad haben-

;utiomeu&:

!

j

dam faltem aliquam curam fervandi voti, nec

s

3 Drenit

committendi contemptum formalem: econtra

Ti

;

non adftringitur homo pr&ceptó dilectionis Dei

tht

ad fpecialem curam vitandi quodvis peccatum

n :

veniale in uno determinato genere füb obliga-

i& m

tione gravi.

Es

OBjICITUR Io. contra eandem 1. Eft in

Sacerdote major indecentia ad tertium quodvis

at Qu

iil Y

verbum mentiri, quàm intra decem annosfemel

omittere Dreviarium; ergo fi illud eftpeccatum

odl

d ored

mortale, etiam erit iftud peccatum mortale.

2

Unum mendacium eft majus peccatum,

af (

Atdge

quàm omiffio unius conftru&tionis in Breviario ;

ergo etiam fumma mille mendaciorum eft majus

t tf

peccatum, quàm omifliones mille conftructio-

ttí f

num.

i

3.

Unum peccatum veniale tollit unum

W hii

gradum gratie ; ergo tot peccata venialia, quot

quis habet gradus gratie , tollunt omnes gradus

Ut

WB

lug

iliius, adeoque totam gratiam.

RzsPoNDEO ad r. dift. a. Eft major in-

f

'"mb]

"fl

decentia materialis.c. fermalis. n.a. MA TERIA-

d

LIS

Ri

)

DE DISTINCT, PECCATORUM.

149

t

Lis indecentia eft, quz fe tenet ex parte obje-

l

Pt

[

Qu

&i in individuo /ecundum fe fpe&tati independen-

Ut

ter à circumftantiis extrinfecis in ordine ad varia

alia bona Reipublice, Ecclefie, aut gloriz di-

| phariætis;;

pulipa

ving.

FonMarrs veró indecentia eft, qua

provenit ex oppofitione ad legem a&u exiften-

Difitgs

tem, confiderató jam a&tu /ecundim omnes. circum-

lt j af

Jlantias in ordine ad bonum commune Reipubli-

Jam fecun-

p m

ce, Ecclefie, aut glorie divinz.

At

düm talem confiderationem magis meretur fub

gravi prohiberi unica omiffio Breviarii, quàm

p dl

i Y

multiplicatio mendaciorum.

Ratio eft r. Quia

perfolutio Breviarii eft obfervabilis ; abftinen-

l: t

dleonis]

tia vero ab omni mendacio generaliter refpe&tu

omnium hominum etiam rudium non eft ita fa-

T p

cilé obfervabilis.

2. Determinatio transgreffio-

Tp

nis circa Breviarium eft facilé determinabilis :

econtra determinatio mendaciorum ad gravem

j t

fummam coalefcentium non effet facilé deter-

j qu

minabilis.

3. Bono communi non ita opponi-

m

p

tur multiplicatio mendacii officiofi, quàm oppo-

nitur gloriz divinz via ad frequentes transgref-

o

fiones penfi Canonici.

Imó etiam ex fuppofito;

p

quod non daretur major ratio in gravi prohibi-

; breo

tione omiffionis Breviarii, daretur tamen major

U

indecentia formalis ex oppofitione ad Legem

vonltui

Ecclefiafticam, que utique non femperrequirit

tolft Ut

meritum prohibitionis obje&ivum ex natura

actus.

widit t

"Ad 2. tranf. a. dift, c.

Nifi coalefcerent hz

mop*

omiffiones in unam fummam totalem fübftantem

legi graviter prohibenti.c. fecüs. n.c. Porró ea

T

coalefcunt in unum, qus velex.natura, velex

Mu

-

E3

vfü

1

pDiSPpPufATTüUd 1

T

156

" Pl |

ufü hominum, vel ex intentione operantis co-

Q1

ordinantur ad invicem ; hec autem omnia con-

D

g

r

!

currunt in pluribus conftru&ionibus Breviarii,

nonautem in multis mendaciis officiofis, nullam

i Á

(

w

inter fe habentibus coordinationem , necexna-

tura actionis, nec ex ufü hominum, nec ex in-

Ff;foäfftenüi

tentione operantis.

g

Zdd 3. tr.a. dift. c. "Tollunt gradus gratie

,Lrri d

beterogeneos, tranf. bomogeneos.n. c, figradus gratize

jj lt

effent homogenei, etfi infuper vera effet illa

g

fententia de imminutione alicujus gradus gratic

r

per quodvis veniale, re&é procederet argu-

mentum: nec enim ulla in homine jufto datur

i i

um o

forma fübftantialis, aut alia caufa, quz ultimum

gradum gratiz faciat adeó quadratum, & immo-

300 tl

us

bilem, ut nullo peccató veniali emoveri poffet.

Dein féequeretur, hominem per frequentatio-

EAU

z T

nem venialium id commodum confequi, quód

ejus gratia nulló ampliüs peccató veniali immi-

ET

d n

nui poffet. Verüm longeé aliter fe habet in gra-

dibus heterogeneis, quos füppono dari ex Pbi-

TC

a. r

lofopbia in omnibus, que intendi poffünt; quia,

cüm remiffio graduum confiftat in produ&tione

Aitartm t

imperfe&ioris gradus, quàd fieri poteft in infi-

EUA

nitum, nullum eft periculum incidendi aliquan-

m

lo

do in gradum gratiz abfoluté imperfe&tiffimum,

aut perveniendi ad deftructionem omnimodam

40 tiün

charitatis, nifi in eo cafu , quo ceffatin volun-

üogqm Mi

tate ftudium perfectionis, virtutum, & bono-

'eu

)

i

rum operum, utfic definata&tivitas animeejufte.

dU

OBJICITUR II. conira eandem 1.

In cafu,

"At

xl

quo quis fücceffive aufert v. g. mille crucigeros,

divitis

idy

äiblatio ultimi erucigeri refpe&u hominis

Mif

T

habet

u

DE DISTINCT. PECCATORUM.

ISI

g

habet rationem peccati mortalis,..quin coale-

lt OW [

fcat in unum cum precedentibus; ergo repetita

1 M

venialia habent malitiam gravem fine illa coale-

Tif v

fcentia. . ZInt. prob. Sola ablatio ultimi crucigeri

fl ! Uecel

habet conjunétam cognitionem gravis malitiz ;

II Teti

ergo.

2.

Cdalefcentia obje&orum efï aliquid in-

determinatum; ergo non eft bona regula mo-

jour

Ü

rum, & gravis obligationis.

nt. prob. INon

B

poteft v. g. determinari, . utrum coalefcant in

ts m

unum omifliones v. g. centum aut ducentorum

Qofeet

Pater Nofler &c. qus quis habet ex voto , vel ex

i ifo d

penitentia injun&a. Item an in divite coale-

fcant in unum omiffiones eleemofynz refpectu

tl

Iny (inr

Ioo. aut 200. pauperum.

Item an coalefcant in

unum omiffiones attentionis fub Breviario per

Wi pole

n

annum continuate, autperduos, veltres dies,

aut menfes.

Item an coalefcant in unum omif-

i, i

Aut ancoa-

rendi r

fiones concionum Io. 20. vel rco.

lefcant omiffiones Le&ionis Theologiz moralis

a

p du

in Confeffario, aut Parocho per tres, aut decem

annos.

vt

Item an denegatio obfequiorum aliàs

Item an

debitorum centupla, vel ducentupla.

prdtdi

vt if

denegatio fignorum amicitiz 1o. aut 20. & fimi-

lia.

Ergo.

nj d

REsPONDEO ad I. R.

a. ad jrob. dift. a.

(f

Ablatio ultimi crucigeri, üt refpetiva priorum

omimut

frin v

ablationum habet' conjunc&tam cognitionem gra-

vis malitie. c. üt nonm refpettiva. n. a.

Si enim

; t

ii

tendat in ultimum crucigerum fecundum fe, fic

utique non habet agnitionem gra

vis malitie.

I ht

Ad 9. Retorqueo in furtis minutis. n forma

T

1

Dico enim, tunc coalefcere

mi flf

n. a. qd prob. n. a.

a&us

d

K 4

y Dlm'»

153

DISPUTATIO II

a&us in unam malitiam gravem, quando aggre-

j

gatum attuum contingit fübftare /peciali attentioni

g

ilius, qui habet poteftatem, & animum obli-

Rgümïmf !

gandi. Hinc, quia in voto, & in penitentia

ä

«

n

|

injun&a ex communi zftimatione intentio obli-

mLM

gantium fertur fpecialiter ad aggregatum actuum

hi ffn' lpl

n ufmmm

tanquam fpeciale obje&um, & motivum divine

complacentie, aut gratie , in hoc cafu locum

Jnïïm*- b

habet coalefcentia a&uum: econtra, quia in

j n

Breviario non fertur attentio Legislatoris ad ge-

s Lt

neralitatem actuum, vel omifüonum, fed ad

t n

a&us fingulos ; quia fic exigunt leges prudentize

s at D

legislative, ille omifliones non coalefcunt ; nec

g

refert, utrüm ejusmodi aggregatum omiffionum,

b

vel actuum babeat majus meritum obje&tivum ad

prohibendam fpecialiter generalitatem á&uum,

EU T.

Bo WT

vel omiffionum, quia Legislator non femper illud

gravius precipit, vel prohibet, quod de fe me-

Eu

tht

retur gravius preecipi, aut prohiberi, eó quód

prudentia legislativa confideret multas circum-

.

m

ftantias extrinfecas actui, puta, facilem frequen-

tiam mali, difficultatem obfervationis in a&u,

f [

"m

& neceffitatem in ordine ad bonum commune,

r

üt fuprà oftenfum eft. Sic utique frequentior

effet transgreflio in materia Breviarii, quàm in

tl

materia voti, vel penitentie injun&ze; quia

Wi

illa materia, puta penfi Canonici quotidie urget,

lttyy

& occurrit; effet etiam difficilior obfervatu, &

NUOR

aliunde involuta multis

gislator horret.

perplexitatibus quas Le-

iij

d W

Quop sr QUXRATUR, quandonam in

L.

fimilibus incipiat gravis obligatio in ordine ad

Atf

il

"

aggregatum actuum, vel omiffionum ?

g

REsPON-

I)TH'

n

DE DISTINCT. PECCATORUM. 153

m»qmag "

REsPoNDEo. CTuncincipere, quando con-

j lümiw;

Ícientia incipit dictare manifefté ex communi

l

Üj

eftimatione dari jam gravem injuriam , damnifi-

fü pæmw

Ht

cationem, contriftationem , aut derogationem

juris divini, vel humàni erga Deum, vel pro-

RRU f

Mi d

ximum, prout ipfi Adverfarii admittere cogun-

tur in determinanda gravitate v. g. calumnis,

Wt Gilpor

detra&ionis, fcandali, inhonorationis paren-

OM ;

tum &c. qu& omnia peccata fupponunt zftima-

glslatorisadgs

tionem, &taxationem privatamin tribunali con-

t &j

Ícientie conformem zftimationi communi ho-

Bd

minum, aut Do&orum, aut Legislatorum.

t

Trotidont

OsjgiciTUR 12. contra 6. Conclufionem. t,

n

Non poteft dici, quid proprié fit formalis con-

temptuslegis; ergo ex hoc capite venialia non

CoEWIT)

tranfeunt in mortalia.

feperilt

dl m

2

Superbia capit parvitatem materiz; ergo

& contemptus formalis, qui videtur effe fpecies

1 ii

ilos cttu

füperbiz.

3

Contemptus Dei effet hzrefis, vel bla-

nf

ionk i d

fphemia; ergo non datur contemptus formalis

purus in lege divina.

/

if

4

Non videtur effe major malitia conte-

fegentü

mnere legem]leviter obligantem humariam, quàm

j g i

wansgredi ipfam legem; ergo faltem in lege hu-

ydo; qii

mana datur parvitas in contemptu legis formali.

yidieuga

feriti, i

RESsPONDEO ad X. n. a.

Et dico, con-

temptum formalem nil aliud effe, quàm animum

J qugsL&

,

explicité, vel interpretativé obfirmatum ad con:

ndona

Jlantem , & continuam transgreffionem legis aliàs

y ordie

de feleviter obligantis. Et ratio eft; quia ipfa

;!

incuria de obfervatione legis aliàs leviter obli-

:

.RESPII"

gantis

DISPUTATIO

II.

MWU

154

ao

gantis irrogat in eftimatione morali gravem irre-

"

verentiam circa ea objecta ,. in quibus Legislator

Tij

Bxff.(

u)

vt

meritó cenfetur exigere fub gravi faltem aliqua-

"i

lem curam obfervationis.

Hinc ficut in materia

j

y

(:

:

furti animus perveniendi ad fuüummam gravem

per furta minuta eft grave peccatum, ita etiam

V

animus transgrediendi paffim leges leviter obli-

gantes in iis materiis, ubi ex frequentatione

T.

aé&tuum oritur inordinatio graviter Legislatori

difplicens, eft peccatumgrave.

Hzc defcriptio

probatur ex eo; quiafolvit omnes difficultates.

MTRT

2ddinetoria. . C

Quia contemptus forma-

lis non eft fpecies füperbiz, fed negle&tus gene-

ia diff

ET

ralis, ac de fe continuus debite obfervantie

üotUn dj

erga legem , quz ob ipfam fuam generalitatem,

Qu

àc univerfalitatem obje&i excludit parvitatem

materia.

Drixri: £ranfoat 4ní. quia fuperbia

& t

o v

'

circa obje&um ef[fentialiter graviter obligans non

I

m

W

!

l

Y

N

"

h

d

admittit parvitatem materie; qualis füperbia

mv

effet v. g. contemptus omnium Do&orum Eccle-

N

V

Nb v

fie, & omnium Patrum.

!in, l.

"d 3. Nego fuppofitum, quód contemptus

formalis fitcontemptus Legislatoris; fed eft tan-

Mi

"ingd,

tum incuria obfirmata, & generalis, ac conti-

nua circa

1

egem de fe obligantem etiam füb levi.

ïigrimen('

|

MWW

;

4d 4. Nego fuppofitum, quód contemptus

formalis fit contemptus legis: hic enim inter-

FU

nü

Lt

pretativé reperitur in omni transgreffione legis ;

fed eft generalis obfirmata incuria legum, qua-

PL

*Jïüwn

lem Legislator merito cenfetur prohibere fub

gravi etiam in materia aliàs levi, faltem circa

l

i

eas leges, ex quarum negle&u gravi oriretur

circa

)

R

grave damnum bono communi, utifit v. g.

con-

l

DE DISTINCT. PECCATORUM.

I$5

bt

UI'WW ,

conftitutiones ordinis, aut obligationes ftatus,

il

in quibus intentio paffim non obfervandi legem

TM

conftituit in eftimatione morali obje&um gravis

IDAD r

difplicentiæ in Legislatore humano, vel divino.

IQ j d

lnitn i

QUJASTIO. III.

Ut

t lr

'Unde defumatur. differentia. fpecifica. pec-

lat

catorum ?

S ls

OTANDUM I.

Oti f

Certum effe, quód multa

i

peccata differant fpecie, üt furtum, homi-

QUerva

cidium &c. dübium tamen eft de multis aliis pec-

Tf

catis, utrum differant fpecie, ficque inducant

obligationem exprimendi fpeciemin confeffione.

priata

i f

Hujusmodi peccata funt v. g. inceftus in primo,

fecundo, tertio & quarto gradu; dele&atio mo-

Jipus v

js fipe

rofa circa folutam, aut conjugatam ; fornicatio

uml

fponfi cum alia fornicatione fimplici; fornicatio

Sacerdous cum filia confeffionis ; berefís v. g.

Jontenyt

Jriana, &c. imprecatio mortis, & imprecatio

alterius gravis.damni, vel infamie; fcandalum

-f

ii

ad furandum, occidendum, aut fornicandum

preter intentionem datum pravó exempló 5 di-

qm (bler

contemp"

vinatio per pa&um expreffüm, veltacitum; fa-

crilegium ex percuflione , vel aliud facrilegium

epim

V. £. ex fornicatione cum perfona facra; bla-

fimcl

phemia contra Deum, & contra Sanctos; per-

nn, v

jurium affertorium ; & juramentum imprecato-

yibet !

rium.

Circahczc peccata, & eorum differentiam

fen d

videri pofTunt variz fententie Theolo

gorum in

'm OF'»

Summiftis,

n

NOoTAN*

DISPUTATIO.

II

156

NoTANDUM 2.

Triplicem effe fententiam

qui

de regula differentie fpecifice in Moralibus.

ani

ï;

Prima eft THOMISTARUM communiter do-

ii

;

amyh

centium , quód peccata differant fpecie /ecundiun

qu

:?þ;'ü!-

oljetta formaliter divera, id eft, habentia diverfa

D")', d

motiva, üt hoc videtur docere p. THOMAS

hic quzft. 72. art. 1. C. — Et ratio illorum ett;

J

quia univerfim a&us humani diftinguuntur fpe-

4

cie juxta diverfitatem fpecificam obje&i. Alii

gl

ex TThomiftis fimpliciter dicunt, quód peccata

j t

differant fpecie fecundiam objetta formalia , five dif-

ss

ferant circa obje&ta materialia , five non.

Ma-

nEl

teriale obje&um v. g. in jejunio eft ipfum jeju-

vll

nium, formale autem eft ipfum motivum pr&-

zij

cipiendi hunc actum.

Et hinc ifta explicatio

Secunda fententia eft

1

coincidit cum priori.

hst

SCOTI, & scOTISTARUM, quoód differentia

an o

fpecifica peccatorum debeat defumi ex diverfi-

m

tate fpecifica rettitudinis oppofite peccatis, nempe

FT

ex diverfitate virtutis cuivis peccato oppofite.

'Iértia eft communis RECENTIORUM, quóddi-

lts

tl

verfitas fpecifica peccatorum defümatur ex di-

um fe

verfitate fpecifica legum oppofitarum , feu prece-

EUhnir]

ptorum, ubi tamen ftatim nafcitur quaeftio, un-

Tif

de defumatur ifta differentia fpecifica legum ?

NorANDUM 3. juxta omnes Theologos

Q t |

7flimmdi i

certum effe, quód omnia illa peccata differant

"

fpecie, quz habent objeGta formaliter diverfa,

D

id eft, diverfa motiva prohibitionis, vel prz-

Ut

cepti. Quaeftio folum eft, utrum illa fola diffe-

rant fpecie, fic, ut nulla dentur peccata fpecie

M d

D

[

|

!

"m

diverfa, que non differant ex obje&o formali

Mi

diverfo , id eft, ex motivo? Sic enim videntur

peccata

WFVICQI

l

DE DISTINCT. PECCATORU.M. 157

lt

D] N

peccata effe fpecie diverfa, Jaborare die feflo, &

Til

omittere facrum die fe[to ,

tiamfi fit idem motivum

vtriusque, & eadem rectitudo oppofita, nempe

Pt

D dpé

virtus Religionis.

D. TOV

DICO L

Peccata univerfim differunt fpe-

cie ex oppofitione ad leges fpecie diverfas.

d

-PRoBATUR Conclufio t.

Conftitutivum

Büutr j

Mj d

formale peccati eft oppofitio ad legem juxta di-

&a Difp x. Oneft. 1. Ergo etiam differentiale

QU p

iij üed

fpecificum defumitur ab oppofitione ad leges

( d

fpecie diverfas; quia univerfim differentia fpe-

cifica fumitur à formali conftitutivo rei, & op-

m g

OtfUD pr

pofitio ad legem non mutat fpeciem, nifi ipfi

termini hujus relationis, feu oppofitionis diffe-

du

rant fpecie.

Ttenta al

PROBATUR ».

Immediata attentio bomi-

difrenti

num in difcutienda diverfitate fpecifica pecca-

t dv

torum refertur tantum ad precepta v.g. Deca-

i,

logi, non veró ad motiva legis, vel ad virtu-

T

tes oppofitas; ergo habita formaliter oppofitio-

, quié

ne adleges diverfas, habetur formaliter diftin-

r erd

&ivum fpecificum peccatorum. —Nec potef? dici,

füprace

quód homines folum attendant ad connotata di-

g, t

ftin&ionis fpecifice.

Contra enim efl, quód fola

gt

connotata non fint tuta, & univerfalis regula

Theoiot

conftituendi differentiam fpecificam peccato-

a df

ru

ifot

; d

mi)lCO II. Ipía diftin&io fpecifica legum

Ü

v pr?

fumitur ex motivo legum Zmmediato J ac formali

d

if

;

e[fentialiter. diverfo.

at

he

PaosaTUR Conclufio.

Non poteft affi-

Qp f

gnari convenientius diftin&tivum legum; ergo.

j

nu i

Ex hac proin Conclufione fequitur, quodrefpi-

Fu]

ciendó

DISPUTATIO. It

J DISTH

158

g

ciendó ad regulam differentiz fpecifica mediatam,

ac remotam vera. fit fententia THO MISTARUM;

"

refpiciendó tamen ad regulam szmmediatam, ac

;muhlzäi?

:Wmü"ïw j

proximamn fententia RECEN TI ORUM fit vera.

W m

DICO IIÍ. Motivum formale legis ali-

quando eft ipfa honeftas, ac re&titudo virtutis

,,l;?æinrat

oppofite; aliquando vero eft ipfa difformitas

aétus fecündum fe.

A

TU

PRoZATUR Conciufio.

Poteft humana

u

voluntas tendere in malum quà malum; ergo

TAS

n

etiam voluntas Legislatoris averfiva poteft ten-

ff

1

dere in ipfam difformitatem actus ratione fui,

^

Iu

l

tanquam in motivum prohibitionis. Zntecedens

dufte

füppono ex Philofophia de anima.

DICO IV.

Ad hoc, utmotivumformale

Jiucrm

ii

legis fit effentialiter diverfum ab alio motivo le-

1

Ts Q

gis, requiritur

i. Ut contingat illud a&u fübftareattentio-

Aiocd

"u

ni Legislatoris in ordine ad aliam condendam

i

, W

legem.

2.

Ut ea diverfitas à Legislatore a&tu ordi-

d) n

Edf

netur ad effe&us diverfitatis fpecifice,

PROBATUR & zxPLICATUR Conclufio.

tjud) d

Dantur varia peccata, ubi darentur quedam

"Y g

motiva condendi legem diverfam, que tamen

i

ütrdn

motiva à Legislatore aétu non affumuntur , nec

attenduntur in ordine ad effe&us diverfitatis

i

l

1

fpecifice; ergo , ut a&u diverfificent legem di-

verfitatefpecifica, requiritur, ut aétuattendan-

*'& &)

J

|

u

tur. nt. prob. Sic v. g. daretur motivum ali-

[

ter prohibendi furtum refpe&u pauperis, quàm

p

U

J

refpe&u divitis: item daretur aliud motivum

j Rj

prohibendi furtum illi, qui in gravi neceffitate

Ccon-

) "l

DE DISTINCT. PECCATORUM.

159

i

conftitutus re ablatá 11fu1*uä eft ad füblevandam

U

fuam inopiam, & aliud prohibendi furtum illi,

i.

(!

DT

qui re ablatá abufurus eft ad faftum velluxuriam,

& tamen non obítante hac fundamentali diver-

Ts [

fitate diverforum motivorum illa furta non dif-

,

lh vimï

ferunt fpecie in ratione furti; ergo.

Exv quibus

Wi d

omnibus

d h

CorLrGiTUR r. Diverfitatem fpecificam

Tilt; «

peccatorum ultimató defumi à diverfitate fpeci-

o

fica honeftatis alliciengis, vel à deformitate vi-

tii abfterrentis, acualitertamen fübftante atten-

15 fone

k Áipà

tioni Legislatoris in ordine ad effe&us diverfi-

l

tatis fpecifica..

Vübfrmy

CoLiLiGITUR 2. Ín determinanda diffe-

OOO

rentia fpecifica peccatorum non valere parita-

tem rationis; quia Legislator faltem humanus

ao

non cogitur attendere in ferendis legibus ad pa-

OW

ritatem, vel majoritatem rationis; fed fufficit

ipfi; quód lex fit fimpliciter rationabilis fpe&tató

gresit r

bonó communi; nec tenetur appendere in fta-

i

teralegem comparativé ad omnes aliasleges, in-

- Condüf

veftigandó, an hzec vel illa lex, fideterminare-

it gl

tur per legem diverfam in ordine ad diverfos

effectus, foret rationabilior alterá; quia hoc non

qu fmel

Duntot m

requiritur ad rationabilitatem legis: neque hoc

ipfi effet poflibile, fpe&atà limitatione intelle-

divertas

"

&us humani in

n gené

egislatore; cümtales compara-

tiones fint po

b

iles infinite, nec tot, quin

dnttend

plures.

pit

Imo juxta dicta in mea PHILOsOPHIA

POLLINGANA de Infimnito, ne quidem in mente

eïiS, qU»

Dei datur melioritas comparativa ad infinitum

collecivé fumptum.

i necä;

Cor-

160

DISPUTATIO IL

j

COLLIGITUR 3.

FU l

Differentiam fpecificam

g

dependere à voluntate ac determinatione Legis-

Jatoris; adeoque ubiintentio Legislatoris fecun-

ma&ïws; U |

ao

P

dum fe eft dubia, differentia fpecifica pratticó,

at

& applicativ? dependebit etiam ab Interprete Au-

ïgi'

ï

l

: |

uY

|

thentico legis , & in hujus defe&u à fenfu Do-

&orum, aut à fenfü communi, vel à confuetu-

aM

il

dine: & fic major Do&orum confenfüs erit pra-

A I

&ice f'ufficiens principium regulativum differen-

m

tis fpecifice, Ratio eft; quia dependet à de-

Ri

vt di

terminatione Legislatoris, utrum velit, motiva

divería aétu fubftare fue attentioni in ordine ad

gmrett

sullgn,

effe&tus diverfitatis fpecifice, velnon, id eft,

utrum velit iis objectis alligare pofitivam obli-

vuriate D.

di: i

gationem ad effe&us diverfitatis fpecifice , qua-

les effe&us fünt diftin&io in confeffione, & poe-

LT

na, diftin&tio legum in exhortationibus, incre-

gupui

pationibus, & recenfionibus claflicis legum.

& d i,

li a

Ti n

Solvuntur Objectiones.

r |

OsgrciTUR 1. comira 1. Concdufonem, . D.

FUW

TnRonaAs,.hic quzft. 72. art. 6. ad 2. expreffé

qinp, q

dicit : peccata non fpecificari per diverfasleges;

t df

lm

ergo, nt. prob. ex ejus verbis, qus&fichabent:

"m

D

Unde fecundkm. diverfa precepta. legis mon. diverftfi-

T (

cantur peccata fecundum Jpeciem; ergo.

.

RE£sPONDEO. n. a. ad prolj diftt.a. Non

i

diverfifiecantur fecundum di

rífa precepta

L

'

l

diverfitate remota, & ultima. c.

immediata, ac

T

proxima. n. a.

ADDO, quód D. THOMAS

AT

i

tantüm loquatur de preceptis affirmativis,

J

,&U

afferit enim, quàd modus affir-

;c negativis :

DN ü

mativus,

L MW

)

DE DISTINCT. PECCATORUM.

161

UT

i

mativus, vel negativus non diverfificet a&um

rmiüiüdm

]

fpecie in genere morali eo ipfo, quód modus

egishtnr:&gi

affirmativus, ac negativus non neceffario fiant

Peii i

ex motivo diverío; fed interdum fiant folüm

Tlétyeu

majoris claritatis, ac expreffionis gratiá.

VET

OBJICITUR 2..conira eandem.

Peccata di-

Vi fs

verfificantur fpecie fecundüm fui converfionem,

QUET

non veroó fecundüm fui averfionem: ergo non

li df

diverfiicantur fecundüm oppofitionem addiver-

r

fam legem.

Coijféq. patet; . quia oppofitio ad le-

db m

gem pertinet ad averfionem aétus, non autem

YU d

ad ejus converfionem, eo ipfo, quód non con-

t ii

vertatur adlegem, fedavertatur.

ÁNT. PROR.

Vi ol

I. authoritate D. THOMJ, qui I.2. q. 72. art.

Nite, g

8. c. dicit: Species peccati attenditur mon ex parte

i, p

inordinaiionis, que e[l prater intentionem. peccantis

li, i

Jed magis ex parte ipfius a&tus, fecundim . quod ter-

du

iis

münatur ad obje&um, im quod fertur intentio peccan-

Et ideo, ubicunque occurrit diverfum motivum

inclinans intentionem. ad peccandum , . ibi eft diverfa

B

ANT. PRORB. 2. ratione.

Jpecies peccati.

Speci-

m |

ficativum actus debet efTe aliquid pofitivum, non

j at

negativum ; ergo non defumitur ab oppofitione

netisige

ad leges diverías.

EC

RESsPONDEO. dift, a.

Diverfificantur. fe-

Tl

?

cundüm fui converfionem materialiter , & funda-

)

mentaliter. c. formaliter. n.a. diverfa enim conver.

i'irta- Y

fio prabet quidem fundamentum ftatuendi diver-

fam legem; fed non conftituit femper formaliter

j p

pmulith !

diverfum fpecie peccatum, prout patet in fra-

Gione jejunii, ad quod quis obligatur ex prece-

T200

pto, ex Vvoto, &ex poenitentia.

zdd prob. 1.

d

ex D. THOMA, dift.a.

Non attenditur ex parte

! modw

D. ZdAmori Tratt, de Peccatis,

L

inor-

El;ic.-

162

DISPUTATIO II

j

inordinationis, ac oppofitionis, in quantum i&a

dicit aliquid negativum. c. in quantum dicit ali-

r.] qqi

"

quid pofitivum. n.a. Ea enim oppofitio dicit re-

m d

fpe&tum adlegem, quirefpe&us, feurelatio eft

W»,/

D

aliquid pofitivum, & fecundüm hunc refpectum

ftatim intelligitur, diverfificari peccatum. — d

]

!J.om

9. prob. dift. a. fpecificativum a&tus debet effe

V

mr

.'

;

aliquid pofitivum quoad fundamentum negationis,

& oppofitionis. c. quoad e[fe formale negationis,

N

& oppofitionis ad legem. n.a.

Senfüs patet ex

diGis.

um

Dicszs.

D. Tbomas in præfäto textu affe-

sijri m

rit, ibi reperiri diverfitatem fpecificam pecca-

gad

torum, ubi réperitur diverfum motivum ad pec-

ii m

candum alliciens; ergo univerfim differentia

il

fpecifica debet defumi à motivo, &obje&to for-

in gt

N

mali.

if

RESPONDEO. C.3. n..C.

Sienimdico: Ufi-

ii

cunque veperitur bomo, veperitur animal, non eft

1vl

bona converfio, aut confequentia: ergo ubicun-

fjnina s

que reperitur animal, etiam reperitur bomo.

Sic D.

iil w

THOMAS non dicit: ubicunque reperitur diver-

verti aj

fa fpecies peccati, reperitur diverfum motivum

M D

inclinans ad peccandum, quod neceffarió fieri

"»'

fin (

deberet, fi exindefumeretur fpecificativum pec-

V, q

catorum; fed tantum dicit: wbi reperitur diver-

ii

fian. motioum, ibi veperiri diverfum . [pecie peccatum.

V

Manifeftum enim eft, quód ex motivo v. g. gulee

Ug

hi

prorfus manente eodem poffit quis peccare in

B

W

triplici fpecie peccati, nempe contra legem je-

jj

Q

junii, contra obligationem voti, & penitentiz

ilüy

injunde. Hanc effe mentem D. THo M , pa-

eufih,e;'feu)

tet ex ejus do&trina in 4. Dift. 16. q. 3. art. 2.

]

que&-

d

DE DISTINCT. PECCATORUM,

163

'1mqm )

quaftiuncula 3. in C. ubi ait: Direndum, quid ali-

lt

quando circum[Lantiam irabere in aliam fpeciem pec-

Pl H

5 leU

cati manifeffum. efz, [ed quomodo boc po[ft e[Je, ef

dubium :

quidam enim dicunt, quód boc accidit, in

Atc rf

Bectum,

quantum ille circumflantie accipiuntur àt fines vo-

luntatis ; quia à fie a&bus moralis accipit [beciem.

A dl

Sed boc mon videtur. fufficienter ditkum : quia aliquans

Tut n

de variatur fpecies peccati, [ine boc, qubd intentio

M t

obferoat ad circumflantiam illam: ficut. fur . ita liben-

uI

i accipereb as aureum mon facratum , . ficut. facras

tun;, 69 tamen in aliam jpeciem peccatum mutatur,

Áb

Jiilicet. de. furto. fimplici in facrilegium. — .Et ideo ali-

ue

ter dicendum eft, quàd omnis circumflantia poteft fpe-

*orivumadpa

ciem peccati mutares féd mon femper wmutat (id eft,

D dfeny

non univerfaliter reperitur talis circumftantia,

fU

ubi tamen reperitur differentia fpecifica) cim

enim negationes , 9 privationes differant fpecie fecun-

Xdty: U

dum differentiam babituum , &2 pofitionum oppofita-

i, Wt

rumn , é? malum fit privatio, opportet, quàód ubi di-

t u u

verfum bonum à «virtute aufertur , ibi fit diverfa fpes

d

cies peccati: : una autem. fola circum[lantia Yeitudi-

r

nem virtutis aufert unde fi alie circumfLantize nul-

üm motin

lam aliam obliquitatem peccato iribuant , mon muta-

of f

bunt [peciem. — Quód autem fur rem alienam confe-

um

cratam dccipidt , aliam deformitatem fmpoxtat; quiá

yir d

quecunque irreverentia circa ves facras adbibita, fpe-

i u

cialen Yationem peccati babet, 9 ideo talis circum-

Jtantia dicitur. fpeciem mutare.

]ta D. THOMAS,

r

;

Ex quo patet. 1. quód ipfemet differentiam fpe-

m lt

cificam peccatorum defumat non à converfione,

, pæl]l[f[»

fed ab averfione, & negatione, refpectiva ta-

R0

menfubje&ti, feu à deformitate, & oppofitione

adlegem, velhoneftatem legis.

2. Quod dif-

.W'm

2

ferens

Ll;

« J

164

DISPUTATIO

1.

vl

ferentiam fpecificam averfionis defumat à fpecie

M

"

p

U

virtutis, feu honeftatis; quam tollit, adeoque

w

etiam ab obliquitate, feu deformitate in tali ne-

A

j

j

gatione reperibili. Hinc

LU

fc

RESPONDEO 2.

D

iftin&tione generalï ad

1

2

omnes ejusmodi textus.

Dicit D. THOMAS,

!

r

quód differentia fpecifica peccati fecundum effe

m

materiale confiderati non fummatur à negatione,

il

vel oppofitione. c. fecundüm etfe formale. n. a.

sT

j

^. D

MATERIALE enim peccati eft dictum, vel fa-

&um; fic autem habet fpeciem a&tus humanus

ELUMU

'

Í

ab obje&o converfionis. Ethocdocet n. TH0-

pl

MAS I.2. q.72. art. i. ubi querit, wtrim peccata

i, etnt

differant [pecie fecundim. objetia? Sed fi fumatur

gsxmota

fecundüm rationem FORMALEM "Theologicam

;?Eïäum. (

peccati, fic confiftit in privatione, & fic induit

il

h

g

fpeciem fecundüm diverfitatem deformitatis re-

5 hn

peribilem in obje&o , qua diverfitas fumitur à

H

iM

h

r'mt'

q

w

variis principiis, üt dictum eft.

CowrIRMATUR Refponfio ex 605 quia

y Wt

$. THOMAS q.2. de malo art.6. afferit, pecca-

5j t

tanon differre fecundüm differentiam precepto-

t df

rum; addit tamen, quod, fi aliqua effent pecca-

B)

ta, folüm quia prohibita, in his rationabile

]

qui

[

effet, ut fecündüm differentiam preceptorum

v&uH

fpecie differrent. Ex quo datur fundamentqm

j

i

Hinc

Refponfionis tertiz.

*etgin|

RrsPownro 3.dift.a. Dicit p. THoMAS

^

4

^

n

t

dicit, a&us humanos differre fpecie fecundüm

RI

h

obje&a in confideratione Ztbica, feu Pbilofopbica,

L:

prout opponuntur legi naturali. c. in confidera-

h

K

tione Tbeologica, prout opponuntur legi pofitice.

d

i

n.a, Extextuenim preallegato colligitur, quod

tantum

d

L

DE DÍSTINCT. PECCATORUM.

165

Wt

: ms i

tantum Confideret peccata, prout fünt in fe ma-

l1a; in qua confideratione haud dubié opponun-

D

/

tur legi naturali: fpecies autem ejusmodi pecca-

Y pri

torum habet fe inftar materie ad fpeciem pecca-

ti Theologici, ficut fpecies fübalterna ad fpe-

: D. TROI

utdim

ciem infimam, velficut forme partiales in phy-

ficis ad formam totius.

Et hinc illa deformitas

L ii

b r :

moralis eft tantüm fundamentalis in ordine ad ma-

litiam "Theologicam, prout dictum eft Difp. 1.

lt v

tUts hp

Quaft. 2.. .De Peccato Pbilofopbico.

OsB]JrCITUR 3. contra eandem. 1. Lex pro-

0,1;

hibens v.g. in furto habet fe per modum obje&i

b fj

&i f n

negle&i, econtra utilitas ex furto habet fe per

modum motivi affumpti; ergo i//a, non illa fpe-

Ti

Leandui

cificat a&um. Confeg. prob. Miud potiüs fpecifi-

cat a&um, quod actus effentialiter, & intrinfecé

Vi t

refpicit; fed motivum neglectum non effentiali-

s fuat !

ter refpicit; ergo motivum negle&tum non fpe-

cificat actum.

J

10; d

9

P

Voluntas dire&é intendit utilitatem fur-

fint, p

ti, non transgreffionemlegis; ergo non i//a, fed

ip r

illa fpecificat a&um.

Confeg. prob. A&us magis

dintpe

fpecificaturabeo, quod diretté intenditur, quàm

matndbit

ab eo, quod tantüm indire&ié intenditur ; ergo.

D

t

A&us magis fpecificatur ab eo, " quod

Junentt

habät f

e

ad a&tum er fé, quàm ab eo, quod ad

a&um tantüm fe habet fer accidens ; fed utilitas

) THOMïi

furti intenta habet fe per fe, &transgrefliolegis

T

tantüm fe habet per accidens ad a&umfurti ; ergo.

ngivaþïf

AMin. quoad ?. membrum prob.

Éx una parte trans-

n con

greffio non intenditur, ex altera parte poffe:

]u

p

a&tus furti dari fine formalitate peccati ,. neimpe

j

in eo, qui nonhabet cognitionem malit

T

jgu

at

Ia

i9

-

L 3

166

DISPUTATIO IEF

RrspPoNDEo ad r. tranf. a. dift. c

Non

Ed

fpecificat a&tum denominativ?. füumptum , & in ra-

a qu

g

tione a&tus bumani.. c. reduplicativé fumptum , &

in ratione a&tus peccgminoff. n.

Cüm enim pec-

(Q,"'

p

catum qu4 tale dicat privationem, neceffario

» d

ejus effentia non dicit affumptionem, fed abje-

»

Gionem motivi.

P

A&us de-

2im

ld 2. tr. a. n. c. ad prob. dift. a.

nominatiot füumptus, & in confideratione Kibica

qodpl

du p&m

fpecificatur ab eo, quod dire&é intenditur. tr.

ao u

reduplicativé fumptus & qua peccaminofus. n. a. Sen-

fus patet ex dictis.

df

Kodem modó. dift. a.

ia a&um

d 3.

Specificatur ab

eo, quod fe habet per fe in ratione a&us Pbuma-

T

"i denomünativé, etbic?

ac moraliter fpectati. c.

.f.ïdfm,

reduplicativt

& in ratione a&us peccaminofi Theo-

, UL

logicà fpe&ati. n. a.

Sic enim includit negatio-

firatn

nem ordinis ad ultimum finem, quse negatio

.mïw V

neceffarió accidit aé&tui peccaminofo pofitivo ;

, Ut

itaque & ratio peccati accidit a&tui denominati-

i, u

vé fumpto, & in füo effe materiali conftituto

iL

OB]ICITUR 4. contra eandem. 1.

Juxta di-

P

&a differentia fpecifica peccatorum fuümitur à

iC f

Legibus, & harum differentia fumitur ab obje-

2 El

&is; ergo fimpliciter dicendum eft, differentiam

La

fpecdicam peccatorum fumi ab Obj&&ls.

MT

9

.

Iu Deo tantüm datur una voluntas ad-

eoque unalex; ergo, fi fpecies peccatorum fü-

ftt

3 fed(

meretur à legibus, omniaforentejusdem fpeciei.

UTRY

3

Peccatum cordis, & operisopponuntur

an

legibus fpecie diverfis, & tamen non differunt

hm

fpecie; ergo &c.

Zint. quoad 2. membrum eft

iü,p

Ti

D. THOM hic queft. 72. art, 7. C. quead 1.

M'Hiþ* P&*I

qmemn-

l"

DE DISTINCT. PECCATORUN.

167

U Y

membrum. probatur. . Peccatum cordis, feu pravi

DIf

defiderii opponitur decimo precepto Decalogi,

l4 fum ml)

Ahdniy

econtra peccatum operis opponitur /eptimo prg-

cepto; ergo.

N

REsPONDEO adI. c.a. diít.c.

Si obje&ta

Jl

1

formalia legis funt etiam immediatum objetum

a&us peccamünofi. c.. fecüs. n. c. quia fpecificati-

T

vum aétus faltem debet refpici ab a&u fecun-

hi j

düm fuum effe pofitivum.

Cüm ergo refpicia-

tl

tur ab actu peccaminofo /ex accedente defectu,

Ms

feu negatione confirmitatis ad legem , re&té in-

de fumitur effe fpecificativum actus defectuofi.

tf

Econtra ad actum peccaminofum non pertinet

Dd n

refpicere ad objettum formale legis , aut certé non

r fefti;

pertinet ad eum, refpicere ad illud objectum

iif [

formale , üt ratione fui formale conftitutivum

Q tntio

peccati , fed tantüm üt fundamentale; fufficitergo

ye w

ilud refpici üt fundamentum formalis malitice

fl

actus.

Et hinc etiam operanti fufficit, quód

d

fciat, dari diverfam legem ; nec requiritur, ut

Juconftt

fciat rationem , ac motivum formale legis.

1 Jura

vddo. idilt.a3.

Datur tantüm una voluntas

p fanir

vealiter, c. formaliter. n. a. potfunt enim Decreta

t d die

divina, & Leges diftingui ratione, prout in

dife

Trati. de DEo di&um eft.

dit

Ad 3. n.a. quoad 1. membrum; quia feptimun,

qolontas d

& decimum prgeceptum , fextum, & nonum non di-

n

ftinguuntur, fed tantüm ponuntur ita explicité,

denet

majoris claritatis, & exemplificationis gratia:

oppomlüï.

aCus enim Znternus , & externus non diverfificant

fpeciem peccati, fed tantüm complent pecca-

o dl

A&us inter-

gaui

tum, üt D; THOMAS Oobfervat.

nus habet fe per modum incoimnpleti , & acceden-

' C' ïdï

[

te

4

T

168

BISPUTATIO TT

te externo fit completus. Quod ver talis ex-

W

preffio explicita non femper ponat novum fpe-

qi ii y

jl

d

cie peccatum , patetex eo; quia in illo decimo

t

precepto enumerantur ea, ques non funt con-

mf

w

cupifcenda, nec domus, nec bos, nec afinus &c.

Cüim tamen clarum fit, non effealiud fpecie fur-

[ii

d

tum bovis, & aliud afini.

Sicut ergo in ipfo

p

objecto majoris claritatis gratiá propter obtufa

i legäa i

Judeorum ingenia diftin&é exprimuntur vitan-

" [egum !

da, ita etiam exprimitur actus internus.

"]

RESPONDEO 9.

n. 3.

uoad 9. membrum.

d [ W

yu. 0m

Quamvis enim folum defiderium furti, & ipfe

E

a&us externus conftituant unum peccatum in

p

fuo genere perfettum , ac completum , non tamen

1 (et

ex hoc planum eft, ea feorfim fpeGata ex fuo

genere non differre fpecie.

Sic enim partes to-

n

st

tius, materia & forma conftituunt unam fub-

d OU

ftantiam completam, & tamen hz duz fubftan-

t t

ti& incompletz differunt fpecie.

Sic etiam cor-

pus , & anima conftituunt unum totum comple-

wl

dini

tum, & tamen differunt fpecie.

Certé in con-

feffione debet exprimi a&tus externus opere con-

Fj ,

at

fumatus; nec videtur id precifé ex eo feeri,

quód aliàs non poffit füfficienter explicari aCtus

0 d

internus; fed etiam ex eo, quia a&us tendens

T

imperativé in actum externum tanquam jra/fen-

r

tem habet alium. modum effentialem tendendi,

hn

quàm actus tendens tantüm in actum primo fu-

x ü.& C](fblu

turum: defiderium enim pro fuo immediato ob-

M

w

je&to habet actum voluntatis futurum; econtra

ï

E

vcluntas de a&u preefenti habet pro fuo objecto

fl

immediato ipfum obje&ctum externum.

l

itn

Quod fi

d X

ille alius modus tendendi tantüm pertineret ad

circum-

W Qu

Y

| DE DISTINCT. PECCATORUM.

169

nb

circumftantiam a&tus , non ad fpeciem, hocipfo

AT

t

J

!

J

non videretur neceffarium,. quód deberet ex-

primi ille modus tendendi, & fic in ordine ad

! D0n

D af

hunc finem non effet opus explicare a&um ex-

ternum.

U

O3]ICITUR $. conira eandem. 1. Si diver-

l p p

Wt d

*

fificarentur peccata fpecie per oppofitionem ad

Wil

diverfas leges, tuncetiam transgrefliones diver-

Mul

farum legum Écclefiz, vel Principis differrent

"E

Ípecie; fed hoc non poteft admitti; ergo &c.

Lt j

Min. prob. Omnes transgreffiones votorum fim-

plicium funt ejusdem fpeciei; ergo & transgref-

1 petaton

! D0n at

fiones legum humanarum.

Confeq. prob. Eft ea-

u er f

dem ratio deutrisque; ergo.

Zint. prob. Ratio,

IDptrtrto

cur trapnsgreffiones votorum fimplicium fünt

m (b

ejusdem fpeciei, eft, quia Deus in obligatione

fervandi voti univerfim habet idem motivum,

jve fbl

Y etmt

nempe virtutem fidelitatis, five. dein votum fit

ad peregrinationem, five ad eleemofynam fa-

Qntyt

Cmtém t

ciendam; fed talis eft etiam ratio in legibus hu-

manis; ergo.

Min. prob. E.cclefia, aut Princeps

YOtec

er t f

univerfim in omnibus legibus habet pro motivo

virtutem obedientie ; ergo.

jj P

Ti ttd

D

Non videtur conveniens, quód Ciziftic-

'quam i

"us contra Legem Ecclefie die Veneris modera-

té comedens carnes peccet contra temperan-

n n

p r

tiam, & Cartbufianus die Jovis contra füum vo-

mediato

tum comedens carnem non peccet contra tem-

j u

perantiam, fed contra fidelitatem tantüm ; ergo

etiam dicendum , quód agens contra preceptum

fio dé

n (

Ecclefie tantüm peccet contra obedientiam,

x

non contra temperantiam. —Confequenter fuffi-

ceit

qu

$

DISPUTATIO II.

y) 1

il

170

TE

cit in confeffionali dicere: 'peccavi contra ali-

« P

ur

quod preceptum Ecclefie in materia gravi.

fi;rmï

u

1

'.JVM]

3.

Qui committit adulterium prohibitum

lege divina , maturali, & politica, non committit

uici

"d

malitiam triplicis fpeciei, neque tenetur in con-

u

il

f IH

feflione exprimere, quód adulterium in fua Pro-

hiU

vincia fit fpecialiter prohibitum à Principe ; ergó

m

ii

i

diverfie leges non conftituunt diverfitatem fpe-

n

cificam aétus.

4. Qui omittitSacrum die Dominicó & Fe-

ib o

ftó, agit contra leges fpecie diverfas, id eft,

q, puïtv

tendentes ex diverfo motivo formali, & tamen

s u

non committit duo fpecie peccata; ergo &c.

id, m

vathof

"Int. prob. Die Dominico motivum legis eft cul-

tus Latrie, & die Fefto cultus Dulie; ergo.

tittt (00d

obl

RzsPoNDEO ad r. c.Maj. n. Min. ad prob.

tr.a, n.c. & paritatem.

Difparitas eft; quia in

n

& ag

votis Legislator obligans ad obfervationem voti

tantüm attendit ad motivum fidelitatis, non

PT

veró ad honeftatem materialem aCtus: econtra

hgt

in Legibus Ecclefie Legislator obligans ad ob-

Qutyrtn

fervationem Legum non tantüm attendit ad mo-

Á t

tivum obedientie , fed ad fpecialem honeftatem

tf

materialem in quavis lege reperibilem; ad quid

lMtogy

enim attendat Deus eft quaftio facti, que de-

tl (

pendet à teftibus idoneis de intentione Dei.

M

Cum ergo Doctores plerique teftentur de tali

[i.

i;]

tendentiaLegislatoris Divini, ita etiam cenfen-

"u hfüeficl

dum eft ; maximé cüm in dubiis Deus Ecclefie

mhüüfüas

reliquerit poteftatem non folüm explicandi le-

W

ti

2

gem, fed etiam determinandi modum legis natu-

rfalis, & divinz inífpecie infima, ubi eft dubia,

n

,

& indeterminata, Cüm ergo Ecclefia in hujus-

T10G1

d

:

l[[l

DE DISTINCT.

PECCATORUM.

171

M

modi fenfum Do&orum predominantem | faciat

t

fuum, faltem tacité, prafertim in objectis indif-

lt p

ferentibus ad bonum commune, revera non

Bs

of D

dabitur alia obligatio in voto, nifi diverfitas

materiz petat aliam legem.

fitri o

Dixri. Jranf. 4fni.; quia non videtur uni-

| l'iI]Cipe;g,

verfim id verum effe; quoód omnia vota indu.

iverütatemij

cant malitiam ejusdem fpeciei: neque enim jux-

ta fenfüum communem fatisfaceret in confeffione,

Jl

qui emiffo voto continentie , ac virginitatis

hr ii

perpetuz, poft violationem illius diceret: fum

Ti t

transgreffus aliquod votum in materia gravi.

d ml

Aliud eft, fi materiz votorum in ratione ardui-

nb

tatis, aut honeftatis non notabiliter differant in

l; n

eftimatione communi v. g. votum eleemofynz,

Jf

procurationis Miffie , peregrinationis nonlonge

d qiit

&c. quamviscenfeam, etiam in his à Deo fuiffe

ionem vor

ele&am, & acceptatam fpecialem honeftatem

Jtis, nf

materialem in voto reperibilem , & non praci-

NOSTDUM

fé generale meritum fidelitatis: in quo cafu uti-

hg d

que exprimenda effet fpecies voti violati.

gt

Zd2. tr.a. n.c, &paritatem. Difparitas pa-

indatt

tet ex dictis.

qy d qil

REsPONDEO ». n.a.

Cum probabilius

du

etiam in his, & aliis votis, de quibus proximé

entio Ut

di&um eft, debeat fpecificari materia voti, quan-

do cenfetur à Deo in ordine ad conferendum

a d

um C

fpeciale beneficium fpecialiter effe acceptata, &

attenta honeftas, vel arduitas reperibilis in ma*

s D

teria voti determinati.

lod

d 3. c. a. dift. c.

Si leges ille nducani no-

I

st

1

Si nen babeani amimum in-

pde

vam obligationem. c.

,,,,,

troducendinovam obligationem.n.c. inhocenim

p 15

eafü

M

DISPUTATIO

1t.

172

vfun), M

cafü lex divina non intendit introducere novam

bb

mmüïa*"'

obligationem füpra obligationem naturalem, fed

m

tantüm declarat legem naturalem: multó minüs

T

lí

id intendit lex politica, quz folum urget obfer-

V

La

vantiam per taxam nove ponz.

,»], A

D

n

u

Ad 4. n. a. quoad 1. membrum. ad prob. dift. a.

habent talia motiva, tanquam materialia. c. for-

Eü.

eeititt

Wi

malia. n, a.

Motivum MATERIALE eft, quod

D

movet, motivum FORMALE eft illa ratio, /ub

sf

qua movet. Sicergo motivum formale Ecclefize

icm d

utroque die eft honeftas reperibilis in boc actu

stl Qllü

Religionis five mediaté, five immediaté cedat

sutps ob

incultum Dei. Itaque eft eadem ratio forma-

vetmlcint

lis tantum in intentione Duliz, utpote fubor-

ET

dinate ad cultum Latrie , quz eft in ipfa inten-

zigi tl

tione Latrie. Ceterum hune modum tendendi

sopit

eíTe in precepto Ecclefie, fümitur ex fenfu Do-

i, la

&orum, qui formant fenfum, & confuetudinem

f Wtl

in obje&tis ad bonum commune indifferentibus,

NT

feu adiaphoris.

. l

Dricrs.. Ex datis Refponfionibus fequere-

As t

tur, quód differentia fpecifica dependeret à ju-

4 fitti

dicio Doctorum; fed hoc non poteft dici ; ergo

t n

&c. Min.prob. Judicium Do&orum przfüppo-

Vr

nit differentiam fpecificam, & aliquam regulam

MT

difcriminandi fpecies peccatorum; ergo &c.

Sforedf

ResPoNDEO. tranf. Magj. n. Min. ad prob.

lLl

i

E

Y

j

dift. a. prefupponit differentiam fpeciüicam in

tT

1

)

ii

manifeflis, & in principiis generalibus.c. in du-

Bs

biüs. n. a. füppono' enim, quód Legislator tam

ïþ'lï.lïk'n

divinus, quàm humanus füis Prefectis non tan-

us

ii

';E'mmcä

tum relinquat jus exflicandi legess fed etiam in

Obícu-

u

0

L

DE DISTINCT. PECCATORUM.

173

W.l va

obícuris, aut cafibus particularibus, de quibus

TO n

dubium eft, at ad eos extendatur intentio legis,

Ti lmhüm

determmandz, & con[Lituendi legem ; & hoc eft jus,

)lJlD Ug

ut ita dicam,

Pretorium etiam in Hierarchia

facra

Cüm enim Legislator non potuerit, vel

ob convenientiam noluerit aliquid determinare

r.«zd,w

Vi U

pro fingulis circumftantiis particularibus, fed

lÀLg ef

tantum verfari circa principia generalia morum,

eP nlara.w,

ipfa prudentia legislativa, & gubernativa exigit

fimd D

ut fuis Vicariis non folum relinquat explicationem,

fed etiam determinationem legum naturalium, &

bl TO

Mi

divinarum.

Quoód fi hoc jus tribuit fuis Vica-

rll$, ex ejus confenfü tacito certo poterit etiam

n ub f

regere confcientiam univeralis fenfus DoCtoruim,

Dote f

vel confuetudo generalis rationabilis.

Explicatio

Ll at

J tendend

autem legis tunc folum locum habet, quando

lex jam prefupponitur conftituta, fed nefcitur

ezfeniDo

yfuetu

folum tenor, & intentio legis.

Sl ergo pro par-

ticularibus circumftantiis certum eft, nullam

Vr

dari intentionem legis, fruftranea eft explica-

tio

Hinc manet inconcuffum axioma, quód

vl fntd

Do&ores tenentes unanimiter fententiam in du-

YetttieL 2 )

biis, &particularibus circumftantiis, in quibus

( a

ratio boni communis non manifefté exigit indi-

n præ(u"D*

Ípenfabiliter determinatam legem, Znveniant, aut

faciant legem; quod ipfum applicari debet in de-

j t

go&c

terminatione differentig fpecifice ; quia deter-

minatio differentice fpecific; eft impofitio nove

i. df

f LClECïm

obligationis videlicet inordine ad explicationem

diftin&am in confeffione.

busc |

pnoltt

O jrcrTUR Ó. contra omnes Conclufiones.

He

regule differentie fpemücæ in particulari non

eftl

(i t

folvunt difficultates circa queftiones in hac re

)

contro«

[n

j

174.

DISPUTATIO. f1L

i p

controverfas; ergo non funt facilé applicabiles,

adeoque nec utiles in praxi, acproinnecbons.

MHæïeïm

ZdInt. prob, ab enumeratione plurimorum talium

peccatorum, de quibuslitigatur inter Do&ores,

jb :

[W

utrum differant fpecie.

Catalogum ejusmodi

peccatorum recenfet LA cROrIX lib.6. part. 2

; t

à n. 979. usque ad n. 1134.

REsPONDEO. n. à.

Nulle enim regule

f

pod

applicatu faciliores fünt, quàm noftre. Ratio

jaadn

eft; quia in hac noftra fententia conftitutio dif-

g.

ferentiz fpecifice faltem in materiis dubiis, in

n

quibus natura ipfà nil certi exigit ad difcriminan-

«l

das leges, dependet ab arbitrio Legislatoris;

: i

adeoque etiam ultimatoó ab arbitrio Ecclefiz,

zl

imoó & à Do&orum fermé unanimi fenfu, ac

lr

confüetudine, que omnia principia in dubiis

uN "

poffunt ponere, aut tollere differentiam fpecifi-

FA

cam in ordine ad obligationem exponendi illa in

confeflione.

in quibusnam

Y Wt

Ut veró pateat,

iil

materiis ex noftris regulis facilius pofhit ftatui

differentia fpecifica, apponam hic brevem Ca-

tD qis

talogum peccatorum fpecie differentium ex fen-

la m

1. d

tentia noftra, attamen cum communiori Docto-

rum non diverfa.

TR

At

CATALOGUS

1. Mi

"t yti

'

peccatorum ípecie differentium.

f

l

]

t

|

|

:

9

1 Ignorantia myfteriorum fidei, & herefis,

92,

Apoftafia, & Infidelitas.

:om'aï:ä

3. Apoftafia fimplex, & poft fidem juratam,

4.De

Ü 'e;w

0[L

DE DISTINCT. PECCATORUM.

175

ii

4

CIriu

j

Defe&io ad. Judaifimum,

Paganifmum,

aut Herefin.

V'D0nm u

s. Diffenfionesnotabiliter diverfze v. s. Lu-

FiftrDnis

theranifmus, Calvinifmus, Arianifmus.

ETA

6. Peccatum fimplex, & quod eft ex moti-

Ub g

nem.

tivo, ac confidentia facilis veniz per confeflio-

i i )

"

Indu&io alterius ad peccandum contra-

ol

i Onf n

hit fpeciem illius peccati determinati,

ad quod

Fs dj

fit inductio.

kfj

8. Idlocumhabetetiam tunc, quando pec-

j Lt

catum eft commune utrique; & hinc non fuffi-

cit dicere: induxi alium ad peccatum, fed ex-

iro Per

primenda eft fpecies peccati.

Di n

x d d

9. Id verum eft, etiamfi fcandalum fit tan-

tum indire&um, & fübfecutum peccatum non

Yi u

fuerit intentum dire&e,

tent lo

1 qibunz

1c. Hinc v.g. in pravis colloquiis, acob«

Íceenis addenda eft qualitas perfonarum audien-

a pl

Benen

tium, quibus prebetur fcandalum v. g. an fint

tnium r t

Religiofz, conjugate , folute &c.

II.

mün o

Scandalum Parochi differt À feandalo

alterius privati; quia ille ex juftitia obli

bonum exemplum.

gatur/ ad

12. Sufürratio, & inimicitiarum procura-

tio inter propinguos; quia repugnat pietati, fal-

tem fi propinquitas illa fit in primo gradu.

renti

13. Divinatio, quz fit commifcendó facta

profanis.

r

14. Simonia juris naturalis, & divini à Si-

monia Ecclefiaftica.

j

IS. Blafphemia , que fit contra Deum, &

;40'

blafphe«

176

DISPUTATIO II

y DISW

blafphemia, qua fit cóntra Beatifmam Virgi-

d &mW

u (

j

nem aut Sanctos.

16. Perjurium affertorium, promiíforium,

g

& execratorium.

i

du

/

0

17.. Votum, quod precifé fit in honorem

W

,41'*.

San&i ab eo, quod expreffé, & immediaté fit

r i

Deo.

jgn

18.

Votum juratum à non jurato.

"

Dd

9.

Odium, detra&tio, irrifio, contumelia

"

contra parentes, avum, proavwm, ab aliis injuriis

erga privatos.

j gt

20. Injuria illata comjug? ob fpecialem obli-

situtu

gationem amoris, & reverentis.

g qi

»r. Injuria illata fratri, vel forori ob fpe-

m a

ciale vinculum juris naturalis.

at

29. Percuffio, vel inhonoratio Clerici ha-

&t

bens annexam excommunicationem.

b

23. "Transgrefüio precepti de

lfe levis in

N

odium Superioris.

ag

24. Injüria contra benefa&orem cum fpe-

y n

ciali ingratitudine.

? UO v

2s. Occifio truculenta v. g. prefcindendó

i,

!

i

membras; quíia accedit feritas.

y

26.. Crudelitas erga bruta caufa recreatio-

r

nis v.g. affandó , autexcoriandó vivaanimalia;

f Hnia

quia eft contra legem humanitatis nature huma-

ne inditam.

Á ls

3 Ml

27'

Publica inhonoratio Ecclefiz per rixas

U

publicas, percuffiones, contumelias &c.

;

'äml g

28. Imprecationes in malis foriune abimpre-

Pitln

cationibus in malis honoris, corporis, anime ; fi

illa mala determinaté intendantur.

UY

i

g

29. Dele&atio morofa pra(tis, feu incli-

nans,

j meu

[

i

DÉ DISTINCT. PECCATORUM.

177

A v

nans, & indu&tiva ad actum externum cum per.

fona determinata, vel cum aliis circa obje&um

| prom'm

fpecie diverfum. — Quod etiam dicendum de de-

lectatione feníuali, vel tactu.

Si autem dele-

Vülty

&atio foret tantüm /Peculativa, hoc eft, non in-

Ltl

du&tiva ad a&tum externum, ac inclinans, non

eft fpecie diverfa,

itit

Vidg La Croix lib. 6. part. »;

D. 1023. & 1624.

10, Of

3o. Defideria

à ditj

je&orum.

prava juxta diverfitatem ob-

31. ldque, etiamfi defiderium tantum fit

.

feidnd

conditionatum füb hac conditione: i Jiceret,

fuppofitó , quód tale obje&tum fit lege naturali

n n

prohibitum ; quia talis conditio non removet

malitiam intrinfecam obje&tivam à propenfione

Q Ceri l

in obje&um; & quia eft confenfus abfolutus in

|

fs

dele&tationem obje&i tanquam praefentis.

32. Pollutio cum imaginatione perfong,

tanquam prafentis.

« a

' 99. Procuratio pollutionisin afte

fO haben«

te votum, velin confanguineo faltem primi

H

præfciudendä

gradus.

34. Specialis dehoneftatio naturein modo,

b d

contra morem etiam beftiarum;

muunindu

35. Fornicatio completa ab incompleta.

shrg hn

36. Impeditio generationis.

37.. Sollicitatio penitentis facta à Confef*

j p

fario in ipfo Sacramento, velpaulo poft; aut

j

quia audivit ex Confeffione, perfonam facil&

g ii

effe feducendam,

38. Áttentata fornicatio impotentis, fri.

j, at

gidi, vel Eunuchi,

3

Stuprum.

7 eru

M'.,

D.zímert Trait. dé Peccatis.

M

401 Ru.

178

DISPUTATIO

It.

yll

1

40.

Raptus.

h æuW

4m

41. Adulterium duplex à fimplici.

42.

'Ta&us conjugati, & ofcula.

jm

j

3

Ta&us, & ofcula obfcæn-a obligati

(i

p

votó cum obligato.

E

at

44. Abufus rei Sacre, aut verborum Scrx-

H

a

l

pturez ad turpia.

435

Talium tra&atio ftatim poft Miffze ce-

K

gitr

lebrationem, aut communionem.

putm d

»I fïe

46. Autin Templo.

47. Autcum propinquis ex cognatione fpx—

j »cpetcan,

rituali.

«t

48.

Aut cum confangumels & amebus in

Es

primo gradu.

u t

49. Inceftus in primo gradu ab mcefcu in

" emgulh

fecundo vel tertio gradu.

w n

SO.

Aut in linea re&ta.

M

51.

Pollutio, Sodomia, beftialitas.

iv

52

Aut peccatum cum doemone

sititoi

53

Rápina à furto.

DT

54

" Ablatio Rei Sacrz.

ayrefg

93

Detractatio fcandalofa, $el damnbfa.

10 DO 6

56

Contumelia in faciem.

"77

97

Confe&io Sacramenti in ftatu peccati

W

mortalis.

58.

Vel receptio.

59. Communicare in mortali, & infüper

Q

fine jejunio naturali, quod contrahlt duplicem

fpecie malitiam.

LIT.

60.

Confecrare, ac communicare fimul.

- In his omnibus patet, facilé poffe applicari

J

f

A 1

Regulam noftram, quöd nempe differentia fpe-

A

cifica

Mhnm qu

)

DE DISTINCT. PECCATORUM,

179

Itj

cifica peccatorum habeatur ex oppofitione ad di-

verfasleges, feu tales, quarum motiva forma-

[ei

lia füunt diverfa.

In aliis autem hic hon enume-

(tty D

ratis differentiis, in quibus Do&ores litigant,

hec multum prevalet in unam partem commu-

Teory

nior, in praxi non eft urgenda expreffio fpecifi-

ca in confeflionali, prefertim in fexto pre&ce-

o Mif

pto; imó nifi fit gravis prefumptio , peniten-

!

tem facilé potuiffe peccare in determinata fpe-

cie, eó quód frequenter in ejusmodi perfonis

u

foleat fie peccari, nec funt explorande exa&é

TTv

omnes fpecies infime, fed relinquende funt di-

&amini penitentium,' qui fi putent, non effe

neceffariam majorem explicationem, vel fi non

Ddf

cogitant de fingulis fpeciebus infimis, facilé lo-

cum habere poteft excufatio, & ignorantia in-

vincibilis.

Ratio eft; quia Chriftus, & Ecclefia

lus

in fimilibus habent poteftatem in fpeciebus infi-

.

mis determinandi materiam Sacramenti, utproin,

fi Ecclefia velit in tali circumftantia non exquiri

expreffionem quarumvis fpecierum infimarum,

f dmmi

Vide di&a in

revera non exigatur à Chrifto.

Tra&atu de Zfchibus bumanis. Difp. 1. $.4. qq. 3.

ii p

AUE

QUJESTIO IV.

ib

jr dlit

. Qualis fi& Regula differentie mumerice

Peccatorum ?

&t lts

OTANDUM 1. Qugeftionihuic locum de&it

feg

obligatio confitendi omnia mortalia nume-

]

ro diftin&ta, atque in illis exprimendi nümerum

d

[

2

pec.

| J anïle

180

DISPUTATIO

II.

]

peccatorum.

TRipENTINUMSeft. 14. Can. 7.

íin

J

de hac obligatione loquens ait: Si quis dixerit;

g

Wweï

nece[Jarium. mon. e[fe jure. divino , confiteri omnia , &

fingula peccata mortalia , anatbema ft.

j

,

!

n

L

NorANDUuM 2. Non effe queftionem de

P al

diftin&ione numerica $byfià tali, íed moraliter

tali; quia manifeftum eft, plures actus phyficé

;/-'/«g; qma Oi

Eldimm

inter fe diftinétos coalefcere in unum moraliter

numeró peccatum. Sic, qui patrat homicidium,

vtf

prius habet propofitum, | dein preparat arma,

Vrv

ingreditur viam, fepiüs iterat propofitum, con-

ftituit fe in infidiis, & plurimos elicit a&us defi-

of

derii, & confiliipravi, donec tandem compleat,

quod propofuerat.

Queritur proin, an tali in

st qi

confefüione füfficiat dicere : Occidi per infidias

aifus,

myu. J

inimicum.

NOoTANDUM 3.

Aliqua obje&a a&uum

zt, ii

peccaminoforum effe difparata, feu totalia, alia

».gu(mm W

vero effe coberentia, feu partialia.

Obje&ta co-

iüm

v

HJRENTIA feu PARTIALIA fünt, queexfua

pntigm

natura petunt, vel ex ufu hominum folent uni-

popr

rij & conjungi.

Id autem folet contingere,

ïivemuonf;

quando pluraobje&ta habentrationem mediorum

duendui

adfinem, vel rationem proprietatum concomi-

tf

-

tantium, & fubfequentium in ordine ad acuum

Ti u

moraliter completum. Sicàpari juxta D. THO-

mtmup

li

MAM hic quazft. 72. art. 7. C. in edificio pofitio

ET

fundementi, erectio parietis, & impofitio te&i.

N

OFU

ordinantur ad unum totum , quod eft domus:

E

fic & in furto no&urno extinctio lucernz, appli-

n

Tilg

li

tatio fcale, apertio feneftre, afportatio cru-

tl

ienz ordinantur ad ünum totum, quodeft fur-

M

tum. Singula hujusmodi obje&a vocantur par-

m. mk

tialia,

i

DE DISTINCT. PECCATORUM.

181

I

lislia, ipfum veró complexum omnium vocatur

f:&th

obje&um totale.

DrsPARATA feu TOTALIA

rmmm

[

objeéta funt, quz ex fua natura, vel ufu homi-

num non ordinantur ad invicem v. g. fi quis ad

Uflnpe

patrandum fecurius furtum occidat domefticos,

)

ipfum bomicidium, & furtum vocantur obje&a

L

difarata; quia unum non folet effe ordinarium

I mord

medium ad alterum, adeoque nec ex natura fua,

tthonici

nec ex confuetudine regulariter connexa fünt.

pand t

Oi

NoTANDUM 4. Aliquos a&us effe inter

ii

fe continuos , & alios interruptos. Sic qui per in-

Vr

I

tegram horam fecum init rationem committendi

n aj

i

furti, elicit quidem a&tus phyficé plures circa

TE

idem objectum , omnes tamen illi a&us funt

CoNTINUr. Econtra fi durante hóc propofitó

Á m

comedat, dormiat, vel alia negotia fufcipiat,

i,

& poftmodum prius propofitum refumat, a&tus

Qpl t

ili dicuntur INTERRUPTI.

Quod fi interru-

AUs

ptio fufcipiatur fponte v. g. ftudium, vel non

nf

urgens negotium, dicitur ónterruptio voluntaria.

Ts

$i veró non fponte füfcipiatur, fed urgente ne-

nredirum

ceffitate vel officii, vel nature, dicitur interru-

Q U

ptio nece[faria ; & talis fit per fomnum , menfam,

p t

negotium urgens &c.

Difcrimen inter utram-

D. TR

que interruptionem eft, quód in priori animus

fco p

cenfeatur quiefcere à priori prepofito, ac ceffa-

re, non autem in pofteriori; eó quód invitus

nftité

diüm

"abítrahatur à priori confilio, nec fponte depo-

nat , fed tantüm feponat confilium.

Alii inter-

W.

q

orauod

ruptionem Jeram fic explicant, utfit illa, quz

u)

di

liberé affümitur v. g. fomnus voluntarius, aut

uptionem nece[Jariam. v.o«

a^

il

menfg : econtra interr

cant

3

182

DISPUTATIO II

:

cant illam, que non eít in poteftate hominis,

)

i W;

üt fi quis opprimitur fomnó.

gl

j

NoTANDUM $. Preterea alia eft interru-

hf

(

ptio jbyfia, & alia morali.. PHvstrcaAeft, que

b

M .»;J,'[CICV

Y

datur, dumacus vel per unicum momentum ad

g

n

alia obje&ta diftrahitur retentó animó refumen-

di aétum interruptum.

MonaALis eft, dumex

T

circumftantia temporis vel ex natura actus in-

z

telligitur, priorem voluntatem hic, & nunc

deponi, aut quiefcere fine animo refumendi

p

(iypmt

actum,

NoTaNDuM 6. Interruptionem aliquan-

ómtr

u aditn

do fieri cum retra&atione peccati formali, vel

virtuali, wel interpretativa : àt fi quis concipit

eapr

propofitum ferium diligendi inimicum, ac de-

ido du

erüfit

nuó poftmodum incipiat odiffe ,. vel fi exhibeat

im.

a&us reconciliationis externos fine odio ; in

tali enim aétu datur inte

W

ris odii,

rpretativa ret.r.a&atig prio-

qui d

NorawpuM 7. Aliquando

'aftum effe unum

du u

in fe, & tamen oljetia efle plura, v. g. fi quis

T conmas

Dyu

unico i&u occidit plures; vel fi unica detractio-

ne detrahit pluribus.

In tali cafu fübjectum de-

fqn'o m

nominationis in homicidio eft potiüs paflio,

AE pO

quàm a&io ; quia homines attenduns potiüs ad

ii

obje&um, feu homicidium paffivum, quàm ad

* Lf

homicidium a&ivum, hoc eft, potius attendunt

ao

ad damnum datum, quam ad caufam:; concre-

Bb

tum autem denominationis eft aéctus internus,

N

tU

feu a&tio voluntatis libera.

"W l

DICO;L

A&us phyficé unus eft morali-

s

A

ü

ter multiplex juxta numerum fübje&torum deno-

l

h.

minationis zotglium, — Senfus eft, quód, fi obje&a

EM

At

alicu-

Og

DE DISTINCT. PECCATORUM.

183

«)OWQ hm:

alicujus aCionis non habeant quamdam unionem

moralem, connexionem, feu coordinationem,

TM

eo ipfo debeat explicari numerus obje&torum.

MDUT

PnosnATUR Conclufio.

Inmoralibus mul-

D OTenh

tiplicantur concreta juxta multiplicationem ma-

At r

terie non tantüm /ubjeitioe , fed etiam objettive

tel d

eo modo , quo fit in naturalibus; ergo, etiamfi

Ts f

detur una phyficé forma denominans, acmalitia

formalis a&tus unica, nihilominus peccata erunt

QO r

plura numero.

CoNFIRMATUR.

Omnes ', etiam Adver-

Moen d

farii fatentur, quódin occifione triumhominum

11 mj

per unam a&ionem v.g. explofionem fclopeti

Too

debeat explicari numerus occiforum; nec e

i, ad

ulla ratio ftatuendi hanc obligationem, fi non

vl echidon

ponatur diftin&io numerica peccatorum in hoc

t i, i

cafu.

Ergo.

DICO IL A&us continui circa obje&ta

Vatoyrt

regulariter coberentis, & coordinata ad unum

finem funt unum numeró moraliter peccatum.

xüwneüem

X

]ta communis.

natd

ExrLicATUR Conclufio.

Sic v. g. pre-

Áluni

paratio armorum , ingreffio vie, & ipfa occifio

us pl

habentur pro uno numeró peccato. Similiter

in fornicatione colloquia prava, tactus antece-

ij ts

) qit

dentes, & fubfequentes cum a&u principali ha-

bentur pro uno numero peccato, & fufficit pce-

ia

m o

nitentidicere: occidi bominem, vel: fornicatus fum.

PROBATUR.

In fimilibus a&ibus datur uni-

yy i

tas materie, & unitas formz conftitutivz pec-

cati; ergo datur unum peccatum.

zut. prob:

TU

tonme

Tn fimilibus datur ex parte materie ordinatio, &

Dd

fubordinatio partium ad invicem, & ex p

5l

U

ul

M 4

i

[?

j

184.

DISPUTATIO If

y

j

)

jl

a&us interni datur unitas intentionis virtualiter

perfeverans in omnibus à&ionibus; ergo etiam

af

datur unitas peccati, quia concreta multiplicari

jn

l

j

non poffunt fine multiplicatione materie, aut

d

formz.

ii

E

DICO IIL A&us phyficé plures circa ob-

je&a difparata funt plura peccatas v.g. fi quis in

gt

furto committit homicidium, erunt duo nume-

EULU

ró peccata.

Aut fi poftmodum committat fur-

tügatot

tum in Ecclefia, aut novum, erit diftin&um

s

numeró peccatum.

V0

PnonBATUR Conclufio.

In talicafudantur

vlf

plura fübje&a denominationis totalia, necex na-

rmonum

turafüa, nec ex ufü communi regulariter con-

t

nexa; ergo dantur plura concreta.

&t d

DICÓO IV.

Interruptio moralis a&us cum

um

retractatione tacita, vel expreffa conftituit plu-

M

ra numeró peccata.

PRosATUR Conclufio.

Stante tali inter-

t g

hw

ruptione ceffat a&us moraliter effe continuus;

Al

ergo fit multiplex.

À ii

DICO V. A&us interruptio per qualem-

Ti J

cunque ceffationem five Jiberam, five nece[fariam

: fifrin

n

conftituit novum peccatum etiam moraliter,

Ui itm

quandocunque ponitur nova malitia a&us jn-

dfv

terni.

PROoBATUR Conclufio.

g j

Concreta moralia

m

multiplicantur, quandocunque ceffat vel unitas

ii il

)N

materie phyficé, vel etiam, quando ponitur fo-

Nin |

Tüm nova forma; atqui in cafu pofito vel ceffat

continuitas materig, aut faltem ponitur nova

Wu

lt

ità

l

phyficé malitia ipfius a&us; ergo multiplicatur

;

peccatum, Nec eff paritas cum concretis natu-

D

W

ralibus,

"

DE DISTINCT. PECCATORUM.

185

um

t

l

ralibus, ubi multiplicatio folius formz non au-

1j t

get aQivitatemtotius; nec enim redditur murus

IOR tj

V D

albior, fi in eo fünt due albedines in ordine ad

a&ivitatem in oculum , quàm fi ponatur unica;

fl

nec fortius aget calidum, fi fint duo gradus ho-

mogenei caloris in fubje&o , quam fi unus tan-

" l]m

tum, prout fuppono ex Philofophia. Econtra

dhufm)

lioy

OCj

longé alius eft effe&us, fi voluntas poft ceffa-

tionem aliquanto tempore interpofitó redeat ad

"t dils

eundem a&um.

DICO VI. Mhalitia tamen novä ifta inter-

iil

l

i, tter

na, acphyfica, adeoque & numerus peccato-

rum internorum füfficienter explicatur per natu-

i t

ram, durationem, aut aliam circumftantiam

fr du eum

a&us externi, cui regulariter ille numerus ineft.

XPLICATUR Conclufio.

V. g. Si quis

il

dicat, fe perfeveraffe in inimicitia per hebdo-

madam, menfem &c. Sufficienter explicatur

l t

numerus a&uum internorum quamvis interru-

je at

ptorum five Jiber?, five meceffarb. Idem contin-

git, fi quis confiteatur homicidium, aut forni-

J

cationem prameditatam per menfem, annum

Ttut/rin

&c. Sufficienter fatetur malitias internas plures,

) nordit,

quamvis interruptas, & etiam moraliter nume-

j s d

rÓ diftin&as: non quód fit ille numerus accura-

tus; fed quia plus non re

Ym

nem facramentalem.

quiritur ad obligatio;

z r Ul

PRonATUR r. Eeclefia poteft determina-

d

re obligationem exprimendi numerum : peccato-

tovd

rum quoad cafus partieulares juxta regulas pru-

otitur f

dentie legislativz ; fed eam actu determinat eo

mitpi

"modo, quo in conclufione di&um eít; ergo.

od

Min. patet ex confuetudine Ecclefiz , & fenfu Do-

]

N

&orum,

186

DISPUTATIO !I

t

ss

&orum, qui v.g. in homicidio , odio &c. folum

requirunt expreflionem temporis , quo quisinea

g i w

voluntate perftitit. - Maj. autem Jüupponitur ex

züimf

analo!

Tra&atu de Penitentia. Difp. 2.

H

PROBATUR 2.

Ecclefia ne quidem exi

git

r Il

ia

explicationem malitie fpecie diftin&e , quando

explicatur a&us , & circumftantia, cui regulari-

g

j u

ter illa fpecies ineft; ergo neque exigit explica-

tionem malitie numero diftin&e, fi iftajam ineft

ii

nature, aut cirmcumftantie aótus füfficienter

;;'ædenzem'av

expofite. Znt. prob. Quando quis dicit, fe in

1]

rixa occidiffe hominem , non tenetur explicare

n

verba contumeliz, imprecationis, odiuminter-

num, mutilationem, velvulnerationem gravem

D

28 (

previam: & quando quis confitetur congreffum

in duello, non tenetur explicare numerum illa-

Ed

torum vulnerum, interruptiones ob acclama-

L

tionem fpe&antium ,, deprecationem vulnerati,

i )

colloquia, &incidentes proteftationes &c. quz

m

omnia habent plures malitias etiam fpecie diftin-

aofb Q

&as , quod ipfum contingit etiam in fornicatio-

/) Sequep

[

ne,

& in aliis materiis peccatorum connexis;

buegmm

ergo, etiamfi in obje&is regulariter connexis

oopot

a&us phyficé interrupti fuerint, ita, ut etiam

(uT

moraliter conftituantur plures numero malitice,

"ll

non tamen datur obligatio ineundi earundem

t

calculum fpecialem in facie Ecclefiz , nifi folum

L ts

per expreffionem nature, & circumftantis a&tus,

D

J

cui regulariter infunt.

u

PROBATER 5i*

Ecclefia habet poteftatem

D

N

determinandi materiam Sacramentorum quoa

hh

fpeciem infimam: & ratio prudentiz legislativae

exigit, utnon requiratur alia recenfio numerica

mmwm

pec-

o t

DE DISTINCT. PECCATORUM.

187

T

peccatorum circa obje&a connexa, nifi per na-

s) M VU

W

lm /WW

turam, ac circumftantiam aGus , cui regulari-

terinfünt; ergo. 2ni. quoad 1. membrum fppo-

nitur ex T'ra&. de Ponit. Difp. 2. quoad 2. membrum

ge.quidemïz

*

probatur. Sirequireretur exa&ior recenfio, con-

feffio fieret plané tortura, & carnificina per ob-

i, G

ligationem inquirendi in diftin&ionem a&uum

CT

internorum moraliter incomprehenfibilem, vel

» ibjar

in diftin&ionem moralem a&uum externorum

us fif

qirii

dependentem à varia eftimatione prudentum;

ergo.

r n

lj um

Solvuntur Objectiones.

1

OBJICITUR 1. contra 1. Conclufionem 1. Si

t

Bünerum

idem actus contineret plures numero malitias,

tunc qui unicó furtó aufert decem aureos, com-

TOE

mitteret decem peccata mortalia; fed hoc eft

Y vl

falfum; ergo.

Maj. prob, quilibet aureus babet

p r

defe quantitatem fufficientem ad conftituendum

n

mortale, ficut homicidium ; ergo.

2

m fomit:

Sequeretur, quód abigensgregem ovium

rur ao

committat tot peccata, quot funt oves; fed

nfet OOT

hoc non poteft dici; ergo.

jo, t

3.

Quód Theodofius unó imperió occidens

yn tadi

feptem millia hominum commififfet tot homici-

yi at

dia, & peccata; fed; ergo.

'læ, til f

4. Quód Princeps uno confenfü in bellum

yuntied

injuftum obligaretur in confeffionead exprimen-

um numerum occiforum ; fed hoc eft impoffi-

bile; ergo.

pl

trn &

5*

Quoód detrahens Ordini, vel Monafterio

debeat indagare in numerum damnificatorum

ii

quoad honorem; fed; ergo.

;nüollUïfif

l

6. Quód

j

188

DISPUTATIO IL.

m

6. Quod fur deberet indagare, ad quot

Q]

giad

y

perfonas pertinuerint res ablatz.

7

Quod frangens jejunium deberet dicere,

a

utrüm comederit unum, vel duos pullos galli-

od

Vl

!

naceos; fed hoc eft falfum ; ergo.

j

RresPONDEO ad r. n. Maj ad prob. dift. a.

j m

ita tamen, ut fufficientia illa hic & nunc non fü-

ao

matur feorfim per modum obje&i zotalis. c. fecus.

st

n. 8.

Aureus enim in cumulo non conftituit

vt

objeétum totale totalitate antecedente actionem

Votem

peccaminofam ; ficut tamen conftituit obje&um

totale cujuslibet vita hominis occifi.

a dtequ

"d 2. eft eadem refponfio.

vidlplt

d 3. €? 4. n. fequelas; quia hzc enumera-

&i drar

tio diftin&a eft moraliter impoffibilis: circiter

t

autem jam explicatur numerus peripfam circum-

n h

ftantiam ftragis hominum aliunde per famam no-

tin, g

&tb

ta, aut belli aliunde publice noti.

Ad s. n. fequelam ; quia talis detra&io non

N

afficit jura fingulorum üt feparata, fed üt con-

l M

jun&a; ficque non prajudicat fingulis ratione

fui, & per fe, fed üt membris communitatis,

vt fl

LT

adeoque non habet fingulos pro obje&o toiali.

as &

Aliud eft, fi detrahitur pluribus prejudició per-

É

fonali, & tanquam objeGis difparatis, ac non

UT

jj

nf

l

connexis inter fe per modum unius familig.

d 6.

Id concedo, fi habet rationem pro-

AH]]

babilem fufpicandi, quód res ablatze pertinue-

"

M

rint ad plures.

'Luw"ma

M

Ad 7. n. fequelam; quia partes convivii,

MMT

aut refe&ionis non fumuntur feorfim per mo-

M]m

4l

l

dum obje&ti totalis.

NG

Os]r

o

DE DISTINCT. PECCATORUM.

189

l

ldagm, ü

O2jICITUR 2. contra eanden 1. — Diftin&io

hl

numerica eft tacita aliqua obligatio adexprimen-

108 ülü

lg [ r

dum numerum peccati; fed talis non datur in

n

cafu conclufionis; ergo &c.

Min.rob, Senten-

tià oppofita eft probabilis; ergo &c. — Zt. prob,

TY.

Eam tenent LUGO, TAMBURINUS, GOBAT,

ATU t

( a

ILLSUNG, STOZ, GONSALEZ, VELASCO,

MARTINUS DE $. JOSEPHO, LEANDER DE

| 00 quit

$SS$. SACRAMENTO, BERIZELLI, MEGA

"n i

k

FERANDINUS, PONTIUS &c. Ergo.

iij

v

2. Si ifte numerus deberet exponi, tunc

ideo, quiazquivalet moraliter pluribus; fedhec

lat u

ratio nihil probat; ergo &c. Min. prob. Etiam

a&tus odii durans per duas horas zquivalet plu-

: C

hia

ribus, imó tot actibus, quot reperiuntur inftan-

tiatemporis. Idem eft de a&tu concupifcentiee

CM

continuato, & tamen non debent neceffarió ex-

primi inftantia temporis ; ergo.

A

RrsPONDEO adr. tr. Maj. n. Min. ad frob.

, lil

[j r

dift.a. Sententia oppofita eft probabilis /jecu-

nuammit

lativé. tr. pratticé. n.a

Juxta plerosque enim ex

Adverfariis ad hoc, ut poffit explicari natura

o u

s

ilius actus, debet exprimi numerus occiforum,

fi commodé poffit fciri.

Et huic refponfioni

d W

etiam favet fenfus fidelium.

v umj

v p

ld 2. n. Maj. Ratio enim noftraeft; quia

in hoc concreto, quod eft homicidium , multi-

g

plicatur materia concreti, quod non fit in tali-

bus a&tibus internis continuis , nunquam phyfi-

lt o

cé completis durante inquifitione ante ceffatio-

i p

nem ipforum actuum.

"m

"j

Os]r

J DIS'HN

190

DISPUTATIO

Uf

Wld Ü

OsJrcrTUum.3. contra eandem x. Wolun-

tas dandi eleemofynam decem perfonis, aut in-

finitis non habet bonitates diftinctas decem, aut

mbguur((?

x W

s

infinitas; ergo etiam voluntas occidendi, vel

g

(

fpoliandi decem , non habet tot malitias.

MTL'UJ L

. Sia&us contraheretmalitiasjuxta nume-

rum obje&orum, tunc malitia a&tus, quo quis

g?f:&meropecc

vult evertere turrim cum prafidio, cujus nume-

T

rum ignorat, effet effentialiter inexplicabilis ;

n

fed hoc eft abfurdum; ergo.

; ineeti

RrsPoNDro adr. Volüntatem efficacem,

dosetit

Vieudemi

& pra&ticam dandi eleernofynam decem determi-

natis pauperibus moraliter equivalere totidem

qiqiiti

a&ibus.

Sed id non contingit, fi quis vultdare

t a

eleemofynam infinitiss quia ea voluntas nec eft

du

effcax , nec prattica , fed voluntas tantüm compla-

t

&entie , & preparationis animi.

Hinc quoad 1.

L Agtig

anembrum conceditur paritas.

Ex quo autem fic

i

infertur: ficut voluntas eficax, & pra&tica dan-

1 g

di eleemofynam decem pauperibus coram Deo

Mlnis t

idem meretur premium, quod mereretur ipfe

NT

a&us, fi poneretur; itaquoquefatendum, apud

m nj

Deum mereri eandem penam, qui habet pro-

j Wi

pofitum de fe eficax occidendi decem homines,

T h

quam mereretur, qui aGtu decem occidit. Hinc

debet etiam explicari in confeffione voluntas

A

! Vilg

occidendi decem; quia alioquin non explicare-

Hdm

!

tur fufficienter malitia actus.

Zd 2. n. Maj. Quia talis a&us habet mali-

t&*!wp

tiam correfpondentem ftragi hominum üt cogni-

lu

te in confufo: & fic non effet. malitia determi-

ETA

effio

3 N

TW

patiu numeri, fed multitudinis, cujus expr

per-

E

DE DISTINCT. PECCATORUM.

191

hLY

pertinet ad differentiam numericam

peccato-

Pt i

rum.

TM

? OCtlnd

I)

" OBJICITUR 4. contra reliquas ! Conclufiones.

dl

Ex datis principiis non poffünt convenientet re-

folvi fequentes Cafüs, nec dici, quot commit-

Isf

tantur péccata; ergo date regule pro difce:-

WU Qu

nendo numero peccatorum fünt inutiles.

'

Ant:

DNUTS

p—rob.

I. Si quis toto ann

$o

,

O perfeveret in ddio

,

4

nunquam retractato.

2

Si meretrix

Mp f

perfeveret plgribus annis in

at

quæü:u meretricio.

"$ Sieademfitparatafeproftituere pluribus.

Ttbre t

4. Siquis tota quadragefima habeat volun-

F rtmt

AUntsnee

tatem non jejunandi.

5. Si quis tantum per aliquot horas' perfe-

i ny

veret in defideriis furti, homicidii &c.

dc u

6. Siquis dimidium diem infumat in furtis

,.

qu t

ebrietate, lafciviis &c.

h yidint

b )

7. .Si quis in rixa, & ira proferat plures

blafphemias, contumelias, perjuria &c.

a

8

Si Sacerdos in ftatu peccati mortali con-

TE

fecret fimul mille hoftias.

j t g

9. Si idem uno a&u continuo, vel

" hom'm;

interrupto centum perfonas abfolvat.

paruu;

« E

IO.

Si idem legat tres Miffas in Nativitate

pne volt

Domini.

n n

1. Si idem centum perfonis Euchariftiam

difpenfet.

st

12.

Si quis per viginti annos differat refti-

tutionem, vel actum dile&ionis Dei &c.

mnit

j

13. Si quis frangat votum pluries à fe re-

*

novatum.

i

14. Si

j

192

DISPUTATIO II.

y UIW

A4. . Si quis dubitet de tribus fidei articulis

RgstW

&

fimul uno a&tu.

j

IS. Si quis uno a&u blafphemet in tres di-

Y

"

*WM

vinas perfectiones, omnipotentiam , juftitiam,

a

providentiam.

ia

16. Siquis uno a&u oderit tres homines.

d

?

"T.

Ti

17. .Si quis uno a&u tria divería mala im-

precetur, v.g. paupertatem, infamiam, morbum.

g

18. Si quis uno a&u velit alteri eripere in-

p

jufté tria regna, vel dominia.

19.

Si quis calumnietur al

terum in *tribus

materiis diverfis.

mæ&;

20

"TIU

Si quis eidem detrahat in una quidem

dodonem t

materia, fed apud tres homines.

2I.

Si quis uno a&u ftatuat omittere omnes

&t t

dtmyt

horas. Canonicas diurnas.

99, Siquis incipitlegere obfccenum librum,

l Wa

& facta admonitione deliberet, ac poftmodum

i

iterum pergat.

d

23. Si quis infidietur hofti in via, animo

Yibl q

illum occidendi; ibi veró comperiat, hoftem

1,:4q

, primum poft menfem tranfiturum , ficque reno-

: abfo!uriol

vet voluntatem occidendi poft menfem.

u &'efgm

24.. Si quis conftitutus in propofito furti

"$,

audiat concionem contra furtum, & facta con-

LL

cione in propofito pergat.

4

V d

25. Si quis ex tzedio, vel laffitudine defi-

ET

ftat à propofito, pauló tamen poft refumptis

viribus redeat in eundem actum.

2

li

LT TA

26. Si quis in profecutione affe&us pecea-

"i

minofi cafu interrumpitur, & dein ftatim refu-

mitaffe&um. . Hi omnes cafus non poffunt con-

4

Jæ(

l!u

venienter refolvi ex datis principiis; ergo.

D

TT

á

ESPON-

A

)u

]

DEÉ DISTINCT. PECCATORUM.

193

lul

:

At

R£sPONDEO.n. a. & dico.

ZA 1.. Debereexplicaricircumftantiam tem-

M

li, jl

potis, nempe perfeverantie annus; ex hac

enim circumftantia füfficienterjuxta intentionem

Ecclefie explicantur aétus intermedii.

iNeque

- opjs

Id m

enim Ecclefia prudenter obligaret ad difcutien-

Dian, myjy

dum ,

áàut confitendum accuraté numerum

a&uum internorum in ejusmodi diuturna perfe-

Afl

verantia interruptorum aut phyficé , aut mora-

lag

litet.

Ad ?. 3. & 4. idem refpondeo.

bv

4d $. & 6. Dico, fimiliter explicandam

effe durationem tetnporis, fi probabile fit a&us

It tn

internos intra hoc exi

fuiffe interruptos.

guum fpatium tempori:

Tun [b

Z 7. Eadem elt refponfio.

qutuotz

Z 8. 9. & t1, Dico, committi probabi-

lius tantüm unum peccatum ; quia fubje&um de-

i, t

nominationis, quod deriominátür peccamino-

yri, i

fum, non eft confecratio, Euchariftie difpen-

, ia

1

fatio, abfolutio paffo? fpe&ata, fed atbio) fpe-

Gata.

Si ergo non multiplicatur fubje&turh de«

o t

nominationis, nempe ipía aCtio, qux utique i

&

fe una eft pbyfià, velob continuationem morá-

liter, non erit multiplex malitia.

Simile.eft ii

bl

a&u judiciali continuo, cujus omnes partes co-

if re

ordinantur ad ununi aétum judicialem totalein.

Zd 1o. Refpondeo, effe fex peccata; tíia

s p

ob tres confecrationes; & tria ob tres indignas

Tont

communiones,

d 12, Dico

ol

$ eXplic-andam effe Circum-

j

ftantiam temporis,

li

D .admort Tratt. de Peccatís.

N

d

yl

I(Tmt

194

DISPUTAT IO

IT

AHO' Wi

ld 13

Dico, effe unum peccatum; quia

W

& forma denomi-

j

UE

fübje&tum denominationis ,

(

nans eft una, nempe votum, cui accedit reno.

n

vatio, & infractio.

jf

W' l ji

Jf

d 4 s.

Dico , committi unum pec-

p

"l

D

catum ; quia fübjectum denommatloms, quod

I,JEP','W, l

immediateé fübftat attentioni hominum in reto,

gri Yi

eft veracitas Dei, vel honor divinus lefus,

gui

if

quamvis.illi in obliquo refpiciant varios articulos

i choü

fidei, & perfectiones varias divinas

Namunmr

"d 16.. Dico, committi tria peccatas quia

dunun V

fubje&um denominationis ,' .quod fubftat atten-

g, d

tioni hominum eft jus alienumlefüm: cümergo

Drapinr:

ledantur trium hominum jura, etiam peccatum

l Dxfo,

erit triplex.

xl o

d 17.

Dico, committi unum peccatum;

atf

quia fubje&um denommatlonls non eft violatio

z «

fanitatis, fame, aàut bonorum fortune, fed

E

violatio benevolentie debite erga proximum,

ls a

que benevolentia tantum in obliquo refpxcrt illa

TU ror i

tria bona, vel mala.

r

d 18.

Dico, peccata fore diverfa . fi jura

Atton p

regnorum fünt diverfa, fi autem jus ad omnia

Aapiri

tria eft ejusdem ratloms, & fundamenti, erit

tht a

unum tantum :

nam fubjectum. denominationis

totug

peccaminofum eft j jus alienum. violatum ; ergo , fi

k*kï holïem [

non multiplicantur jura, eo ipfo erit tantum

Bu

nde

unum obje&um totale ad&quatum, nempe jus

x

trium regnorum.

qu W

PT [

d 19. Dico, unum effe peccatum ; quia

fsj

A

tantum in re(io v1olatur jus ad famam, que in

d li

obliquo refpicit varios fontes.

4ld 0.

Ü uhl CHW

n

-DE DISTINCT. PECCATORUM.

195

1 Pïfüïmn;;

d 2o. Dico; explicandum effe nümerum

audientium. Ratio eft ; quia fübje&tum deno:

Qs

minationis, quod immediaté fuübítat attentioni

hominum, non eft jus a&ivum ad famam, fed

Driti u

jus paffivum in fingulis hominibus: : cüm ergo

minationis,;

hoc violetur, ficut funt plura jura in pluribus

Onintm j

hominibus paffiva, que violantur, ita erunt

1 i

plura peccata. Multi tamen in hoc pun&o fen-

tiunt oppofitum.

: Vi g

Vi

Ad 21. Dico, unum effe peccatum ; quia

Ti

juxta communem zftimatipnem ha partes ordi-

D at

nantur ad unum totum, quod eft Breviarium

lün; cint

diurnum , adeoque non funt obje&a totalia.

Alii tamen multi tenent oppofitum.

einpet

— ^Zd 22. Dico, fore unum peccatum; quia

ea fufpenfio a&tus non eft ab/oluia, fed conditio-

p p

nalis, vel deliberativa, & tic daturadhuc phyfica

j d o

continuatio , ac virtualis perfeverantia prime

fomg,

intentionis peccaminofz.

-

T p

Dico, fore novum- peccatum ;

umj

quia prior intentio per fruftrationem propofiti

cenfetur completa, aut fublata, adeoque fufci-

diti, j

piturnovum propofitum, prout LuGO exifti-

j lm

mát; nec prior intentio efficaciter, ac virtuali.

ünti, t

ter influit in novum propofitum, nifi fuiffet

gponipd

prius propofitum ita abfolutum, ut ftatuerit

as ep

occidere hoftem, quocunque tempore invene-

rit.

Et eatenus deberet explicari circumftantia

p i u

j, I

temporis, quo quis perfeveravit in propofito

ad explicandum numerum.probabilem actuum

internorum.

tD

d 24.

Dico, dari novum peccatum ;

m QUZ

at

| io peccati, inci

pit poft

I

quäa , ubj datur retrac

N2

tefum-

"

196

DISPUT. II. DE DISTINCT. &c.

jl

*

refümptum peccatum novum peccatum; ergo

etiam , ubi deberet dari retractatio, incipit no-

vitas malitie; confequenter malitiofe excuffo

I9

ftimulo confcientise retractandi peccatum , cen-

fetur fieri novum defiderium peccati prorfus eo

modo , ac fi quis poft deliberationem jam con-

clufam non peccandi peccaret de novo.

i

4Ad 95. Dico, fia&us ex fua natura talis

fit, ut ad illum non foleat rediri, tunc intentio

n

nec abfoluté, nec deliberativé virtualiter ex-

tenditur ad fecundunr actum; adeoque primus

j

a&us cenfetur ex fua natura completus, & fe-

upesd

cundus cenfetur novus.

Aliud eft, fifacilé fo-

ynpat

leat rediri, ut in convivioaditeratum ufum cibi

"i

!

prohibiti tempore jejunii.

[v

Z4d 26. Dico, fi a&us ex füua natura, aut

jltuy

intentione agentis prima non ordinantur ad in-

q

vicem, eos fore plura numero peccata per in-

terruptionem etiam cafualem, & hoc maximé

At

Aliud veró eft,

contingere circa actus internos.

&T

fi ex naturafua petuntcontinuationem: ideoque

in his pofterioribus non eft neceffe apponere

)

(f

circumftantiam durationis; in prioribus veróid

Ui

neceffe eft, fi aliunde non poffit claré, & certó

facilé iniri numerus talium actuum internorum,

quo cafü deberet exprimi &numerus.

Refpon-

l

fiones hucusque conformiter ad noftras regulas

Ms

date plereque fünt etiam conformes commu-

niori opinioni Do&orum.

j

il

Ts

à

j

!

— DISPU-

Dlm[m &

Q

$& Coo &

I97

*

fi&atlomp *

ll[l()fm

eccam

DISPUTATIO IIl

l

1]

De

ratæonem k

Ldetoy,

Caufa, & Effe&u Peccati

T tuy

lf rj

N vmm

hac Difputatione erunt fequentes Que-

; dj QU

In

ftiones

| compl

iij fíc

1. An Deus fit Author peccati?

æ!zmmufuml

2. In quo confiftat macula per peccatum

relicta?

B tf

d «d

3. An reatus pene, & culpe diftinguan-

tur?

w

n

4. Anpeccatum mortale mereatur peenam

. Maint

eeternam etiam fenfus ?

t

d p

S. Queftiunculecirca varia dubia de caufa

ririts d

& Effectu peccatorum ?

d lo

u gv

QUJSTIO I

w M

inolru r

4n Deus fit zdutbor peccati?

( d

OTANDUM I.

Duplici modó poffe infti-

tui quzftionem; an Deus fit Author pec-

cati moraliter videlicet, vel pbyfi?? MomRarr

TER Deus effet caufa peccati, illud fuadendó,

l

3

prz-

j

198

DISPUTATIO. III.

WW

precipiendó, vel non 1mpedlendö dum poteft,

(Vh] W?UW

& tenetur.

PüvsriczE vero effet Author pec-

cáti, producendó ipfam malitiam peccati; feu

i t

(

j

determinandó phyficé voluntatem ad eandem

malitiam

j )

i

NoTANDUM 2.

Caloinum ,. Zevinglium,

[

Laitberum &c. crudé profeffos effe, quod: Deus

j

jl

n

fit Author peccati , ficut Author eft aliorum

m, Mm

effe&uumnaturalium; quia videlicetDeus pby-

j pmm

ficé praedeterminat ad omnes a&us, prout fufe

T N

legi poteft in BELLARMINO de Peccatis..-

"i

A

k

'uowisTE veró, qui defendunt, Deum

a M

phyficé predeterminare ad omnes a&us, ne-

N V9 0

gant quidem, Deum effe Authorem peccati, fed

"[

in modo explicandi non conveniunt.

Aliqui

st L

enim cum GoNETO hic Difp.6. art.3. $. r. di-

n

cunt, Deum tantüm determinare ad actus in ra-

d i x

tione entis, eum veró non attingere alias for-

at

malitates defectivas in a&u reperibiles, nifi füb

Y

ratione entis

Econtra alii, inter quos P. MEZ-

ROT

GER hic Difput.23. art.3. dicunt, Deum non

Aema r

prefcindere ab aliis formalitatibus, fed etiam

iretfoni

eas attingere non tantüm füb ratione entis, fed

gt f

etiam fub aliis formalitatibus.

Sic enim habet

porefl, l

citatus Author: Colliges tertib contra Gonetum, ra-

xtwq zl

tionem fundamentalem , cur. Deus phyficé. premovendó

2 tnti

ad attum peccati non tamen caufet formalem malitiam

tityr

peccati, mon e[Jey.-quàd infinita fua - caufalitate in. noftris

a

a&ibus ex duabus formalitatibus inter fe identificatis

RURj

unam ab alia po[Jt pre[cindere ,. fed quàd- in ratione

actus reperiatur formalis terminus diving omnipotenti,

Il

€9 caufalitatis , que eft ratio entis àt fic, non autem

P WR

1eperzatw formalis malitia peccati, : que eft extta totum

At

genus

n

DE CAUSA, & EFFECT. PECCATI. 199

T

genus entis , ac folian infrà genus privationum moralis

ö.e.ü" Aüïho;

|

defe&tus. reperitur.

Verüm an hec differentia in

mäm tl

Goneto ,. & ejus Compendiatore fit tantüm no-

Tif el»

minis , nolim litigare.

i

li'p'ma Tij

DICO I. .D,e.u-s non eft caufa moralis

peccati.

t d

PRosnATUR Conclufio.

iy d à

Dtus prohibet

peccatum , quantum eft ex parte fua; & quan-

Ml

tum eft ex parte hominis, non tenetur illud im-

As n

pedire; ergo non eft caufa mor

alis.

I171

Sic Pfalm.5.

. "Ant. quoad 1. patet ex Scriptura.

NI

v.5. dicitur : JNen Deus volens imiguitatem tw es.

t

& Sap. r4. v.9. Odio funt Deo inpius, €9 impie-

Of o

las ejus.

woad 2. prob.

Exigit providentia

Wi Ài

Conuditoris, & juftitiatribuentis cuique jus fuum,

TAT

ut permittat creaturam rationalem operari juxta

ldu t

conditionem fuz naturz libere, velin exerci-

pv dis t

tium divine mifericordie, aut vindi&te; ergo.

qbls,

CowriRMATUR exempló , quod dat D.

TT

THOMAS hic quzft. 79. art. r. C. ubi dicit,

eur, D

Gubernatorem navis non dici caufam moralem

gu, li d

fuübmerfionis ex eo, qaód non gubernet navim,

Aine n

nifi quando ceffat à gubernatione eo tempore,

T

quo poteft, & debet gubernare.

Jam veró

g G

Deus, tanquam gubernator univerfalis non te-

pf um

,

netur in particulari ob bonum commune impe-

tmun

nlnmä"

dire malitiam privatam: ficut & gubernator non

"

d

tenetur impedire proje&tionem mercium ob bo-

i;r(

num totius navis.

DEICQAL

Deus caufat materiale peccati.

T

PRosATUR Conclufio. Materiale peccati

j r

eít ens; fed omne ens caufat Deus; ergo c.

hzec

1 efl D w

N 4

200

DISPTTATIO II

ig

du

hee eft ratio D. THOM hic quzft. 79. artic,

i

2 C.

".

DICO IIT. Deus non determinat in ma-

üy

u)

teriali peccati ad rationem

l:

W]

Jpecificam a&tus , fed

ij

tantüm ad rationem entis generícam.

PRonATUR Conclufio r.

Poteft fic Deus

à

determinare, fut detur mutua naturz prioritas

s

inter determinationem Dei determinantis ad ra-

tjionem entis, &inter determinationem creaturz

determinantis ad gradum fpecificum : & hec

p

&t

fuppofitio fola congruit perfe&ionibus divinis,

& naturz humanz libere : ergo datur.

"nt,

um A

Jubponitur ex Philofophia de Znima, & ex 'Tra&,

kim, i

de Deo. Difp.6.

viri vl

PRoBATUR 2. Auth. n. THOME hicloc.

aly.

cit. ubi dicit, Deum in ordine ad peccatum fe

n

habere eo modo , quo fe habet anima quoad

ELIT

claudicationem tibie , ad quam determinat per

lm

modum principii moventis; atqui anima non

a,

determinat ad gradum fpecificum hujus motus

las

curvi, fed tantüm ad rationem genericam mo-

Vi C

tus progreffivi; ergo & Deus fic determinat ad

Uty ,

yationem genericam entis.

CL

ROBATUR 3.

$i Deus determinaret ad

hftti )

gradum fpecificum actus peccaminofi, cui acci-

LT

l

dit formale peccati, feu defettus ordinis ad ul-

lu

timum finem, non poffet intelligi , quin effet

ïïllltm'üm q

Author ipfius malitiz ; fed hocimplicat; ergo &c,

* f

Maj. brob.

Si anima fimul effet caufa tibie, &

H"dw

difpofitionum omnium, ex quibus oritur cur-

þ**ï"m

vitas, €o ipfo effet caufa curvi inceffus, & cur-

vitatis : fimiliter, fi quis in lucerna locó lucis

u

um:

hi

ponit lapidem, eo ipfo eft caufa tenebrar

ii

:

& fi

T

bDE CAUSA,'ET EFFEC;I'. PECCATI. 2OI

M.

& fi quis effet caufa & calami, & atramenti, &

arte defe&tuofe , eo ipfo etiam effet eaufa

L

s

riptionis defe&tuofz; ergo idem effet, fi Deus

TM

V,

determinaret non folüm ad gradum genericum

D

entis ,

fed etiam ad gradum fpecificum ipfius

flj)

actus.

Mp

Solvuntur Obje&iones.

ltjonem u

Aiün: (

T

O 3 j1ctTUR 1. contra Conclufimem 1. Deus

dicitur creaffe, & feciffe omnia mala; ergo &

náy ;

peccatum. — 2mt. prob.

lfai. 45. v. 7. dicitur:

lw T

Faciens pacem . É9 creans

malum.

*

Et Amos. 3.

V.6.. Si erit malum in civi

tate , quod Dominus non

1041 tl

fecrit. Ergo.

Ittn j

$

2

Deus dicitur decreviffe a&us peccami-

if u

nofoss; ergo & peccata.

Sic Genef. 45. v. g.

Wi y

ubi eft fermo de venditione Jofephi, dicitur:

] um

JNon ve[tró conftlió , fed Dei voluntate buc

Et

miffus fum.

Vi at

G. 4. v.27. & 28. ubi eft fermo

de crucifi-

porant

xione Chrifti; dicitur: Convenerunt facere. Sfudei,

d

quod manus tua, g confdium tuut. decreverunt. feri.

lbidem c.2. v.23. Hunc (Jefum) defmité confilió

ttitit d

& prefcientia Dei traditum

, per manus iniquorum

"Nopd

afigentes interemiftis.

n qi

8

Deus utitur peccató tanquam medió ad

Q

füum in

tentum, & ad finem preftabilitum ; er-

j

go &c.

Sic 1. Reg. ». v.25. de Heli filiis dici-

tur: JNon audierunt

vocem Patris füi , quia volutt

oritr d

JDominus occidere eos.

!EUSI u

4. Deus dicitur aliquos predeftinare in eo-

"as

rum creatione ad damnationem ; ergo intendit

eorum peccatatanquam medium ad finem, — Zni.

uenehfüïä,

$

pmb(,

202

DISPUTATIO

III.

Jl C.lma

0b.

gt

Proverb. 16. v.4. habetur: Univería pro-

(s

pier femetipfum. operatus eft Dominus , impium quoque

bl

ad diem malum. . Et ad Rom. 9. Deus dicitur fa-

deueü"w

j;,

cere. aliqua vafa in contumeliam. .. Item Sap. 14.

v.I1. Creature Dei in odium fatte funt.

Ergo.

)

st

Sic

Í] ii

3

Deus dicitur precipere peccata.

2. Reg. 16. v. 10. dicitur: Dominus precepit Sémei,

u It

il

ut malediceret .Dauvid.

Et. Joan.13. v.27. Chri-

DJGCW

L

ftus ait ad Judam: Quod facis, fac citius.

Et.s;

jonaon p

Reg. 22. Dominus dicit: Quis decipiet zfcbab? &2

alea

Jüetit. Spiritus coram Domino , C2 ait : ego decipiam

jpot

jlum , & .dixit Dominus: egredere , & fac ita.

stj

6. Deus eft Author indurationis, & exce-

ia

cationis hominum; ergo & peccati.

Anta PTOb-

r

i od

Exod. 7. dicitur: Indurabo cor Pbaraonis.

Et lfai.

[

"

j

6. v.Io. -Exceca cor populi bujus , 69 aures ejus

'f»:x dlü.l

aggrava, & oculos ejus claude , me forté videat oculis

al t

Jiis ,. & auribus fuis audiat , & corde fuo intelligat,

i S il

€g convertatur, & fanem eum.

Item Ifai. 63. v.17.

hi

in-

Quare errare mos. fecifti IDomine de viüis tuis ?

hd.

dura[li cor noflrum, me timeremus te.

Et ad Rom.9.

Qu d

r

Yat.

v.18. Cujus vult , miferetur, & quem vult , indu-

NUTT

Ergo.

ao j

REsPONDEO a4d r. dift. a.* Deus dicitur

Ex

& i

feciffe omnia mala pene. c. malà culpa. n. a.

"0 fnt

contextu enim patet, fermonem ibi effe de pce-

xin t

nis, & punitione peccatorum per peftem, fa-

. n

mem &c.

"4dd2. dift. a.

Deus dicitur decreviffe actus

MT

*

iin

peccaminofos decretó confequente ad fv

r

lt;CütiO-

DT

4

nem, & previfionem peccati. c.. Znteedente. n. a.

h

Wmmæ

t

Ex fuppofitione enim peccati Deus decernit

Mij

aliqua fieri füb modo, vel ex ordine ad deter-

mina-

T!I) qm?w

d

DE CAUSA,ET EFFECT. PECCA TI.

203

tlj

minatum finem

Sic venditionem , & crucifi

M,pm

xionem Chrifti üt preftabilitam à Judeis ipfe

) TT

decrevit ufürpare ad determinatum finem

Item SHP ]

L

zAd 3. dift. a. Deus utitur peccató tanquam

medió ad finem intentum perinif[jvà. c.. receptive.

t i

n. a.

Permittit nonnunquam Deus aliqua pec-

1 præfopu&

cata, necabiis per grauam fpecialem preemunit;

u (

L d ]

quia decrevit ob antecedéntia peccata infligere

determinatam ponam

qua non vult homi-

dj d

nem liberare per fpecialia auxilia

N

ld 4.:n. a. ad. prob.- dift. .a

Dicitur talia

1€WL

facere decretó permiffvo. c. elettivo..mi

Deus

i d a

1mpium creat permittendó illi libertatem;: cujus

li /171! p

abufus fiet obje&tum divinz juftitis, &;contu-

n Il

melis.

TT

d s. dift-à

Dicitur. aliqua. . precipere,

TU

fumendó preceptum pro. permiffione. c.. pro lege.

n. a.

j ii

Sic, ubi.Matth. 19. & Marci. 1o. dicitur,

ii

Moyfen præczpz[e dare libellum repudii, manife-

diy t

Idem

ftum eft, ibi fermonem effe de permif[one.

Dados

quoque clarum eft circa illum fpiritum menda-

gj i

cii, qui fe ultró obtulit ad decipiendum , . &

tantum petiit permiflionem. . .Similiter Chriftus

Jny ditut

dicit, fe non jam impedire velle infidias inimi-

na,EI

corum, ficut prius impedierat , 'quando.nondum

diy

venerat bora; & hoc voluit dicere per illa verba:

fac citiüs

ylin;i

Poteft etiam dici, preceptum in fimi-

libus denotare tantüm ordinationem puram rei

rerie acx

ad fuum finem quoad modum, pr&fuppofità tamen

| IW

liberà determinatione ejufdem quoad fubflantiam:

hudrttl

fic fi quis determinat fe ad furandum , poteft

s d*

quis furem determinare ad furandum potiüs di-

n d

viti, quàm valde pauperi &c.

d 6

204

DISPUTATIO IIIL

Em

Ail6. dift. a. - Deus eft Authorindurationis,

& excecationis, fubtrabendá lucem, & gratiam in-

vj

debitam.c. pofitiva determinatione ad peccatum.

sss

gt

n.a. Sicutquifübtrahit folem, caufat tenebras,

y

yl Uf

& frigus ,

& glaciem ;

ia DEUS fub-

l

wahendo gratias indebitas facit, ut homo ope-

!

ÉÀ

jga

retur opera tenebrarum, & fit iners ad bonum,

J d

eó quód homo fuis viribus reli&us per gratiam

ordinariam non foleat, aut certé prevideatur

gt

st

non operaturus falubriter.

T

OBjrcrTUR 2. contra eandem 1, Deus vult

peccata; ergo etiam caufat. 2mt. prob.' Pecca-

guo, I

iil deDe

ta cadunt füb providentia, & ordinatione Dei;

Mil

ergo illa vult,

2, Deus vult penitentiam; ergo & pecca-

básert

ta, fine quibus illa dari non poteft.

zi

t

KD

Peccata non fiunt Deo nolente; ergo

volente. .4nt. prob. Volenti Deo nihil refiftit;

ERY

ergo.

Mdl

-4. Deus eft Author potentis peccatricis ;

Tb ugqä

ergo etiam peccati, quia caufa caufz eft etiam

;

caufa caufati.

btmita

Eul

REsPoNDEO ad r. n. a. ad prob. dift. a.

Peccata cadunt füb providentia permiffiva. .. ap-

Agoy

probativa. n. a. 'Sic enim etiam in republica hu-

d f

mana multa cadunt mala füb providentia Legis-

UM

latoris permifliva.

LU ]

ld 9. dift. a.

Vult peenitentiam voluntate

n t

conditionata. c. abfoluta, n.a. "Tantum vult peeni-

emm om

tentiam ex hypothefi, fi preceflfit peccatum.

Em

ld 3. dift. a.

Non fiunt Deo nolente noli-

tione impeditiva. c. probibitiva. n. a. Aliud enim

N

eft velle impedire, & aliud eft prohibere,

" i

d4

lu

DE CAUSA, ET EFFECT, PECCATL 205

lr

lii

4l 4. C. a, dift. c.

Si peccatum fit effectus

J

mece[fitate pbyfica confe

Dea J

quens ad pofitionem caufze,

k

vel a&us primi proxi

ibl

Si tantüm fit contin-

genter ex determinatione voluntatis Zibera confe-

DEU

V m

quens.n.c. lllud axioma tantum habet locum

in caufis neceffariis.

p

ll

OBJICITUR 3. contra3. Concluf. i, Etiamfi

D p

Deus determinet ad omnes gradus a&us li

beri,

d rerie

non tamen ipfi adfcribitur malitia a&tus;

ergo

poteft determinare ad omnes formalitates

11 D

cati.

nt.

péc-

prob. Si optimus fcriba fcribat calamo

Éf hn

inidoneo, non adícribitur ipfi defe&us ;

ergo

lt D

idem eft de Deo.

2. Malitia a&tus non reperitur in eo, quod

T p

habet a&us ex fe pofitivi, fed tantum ex circum-

ftantiis liberi arbitriis ergo poteft Deus caufare

Ente; «

totam entitatem a&tus quóad omnes gradus etiam

iüledto

determinativé.

Int. prob. Etiam blafphemia

Dei non eft de fe mala v.g. in amente, velnar-

at

rante; ergo eft tantum mala ex circumftantiis,

ile ditit

3. Anima dire&iva motus in tibia curva

determinat ad omnes gradus hujus motus ; ergo

j ia

etiam Deus in a&u peccaminofo.

m

REsPONDEO ad 1. n.a. ad prob. dift.a. . Si

myllio hv

fcriba non fit ipfa caufa calami, & omnium di-

nl

fpofitionum, ac circumftantiarum. c. fecus. n. a.

TgO, cüm Deus non tantum poneret actum,

T

fed etiam totum a&um primum proximum, &

i p

complexum omnium circumft

antiarum, eo ipfo

effet caufa defectus.

d

olente

d 9. tranf. ant. dift. c.

Poteft caufare

Aiu &

a&um /ine determinatione ad circumftantias, à qui-

"bus contrahitur a&us ad malitiam. tranf. cum

ibcmw

det£ra

Jl g N

206

DISPUTATIO HI1.

j i

deterininatione ad ipfüm gomplexum*cïrcumüantig-

rum. n.c.

p

d j

i

Dixr tranf. quia in Tra&atu de ZAib. buman.

r

probatum eft, quód a&us liber fit intrinfecé li-

yi

D]

ber, adeoque non fit indifferens ad alias circum-

ftantias; fed habeatintrinfecum refpectum effen-

tialiter contingentem ad tales circumftantias.

A:

"d. .

Idem refpondeo, quod. refpondi

p

ad 1... Quia fi dependeret à determinatione ani-

g v

riu t

me curvitas, vel re&itudo tibie, fequeretur,

ii a

quód a

nima.effet caufa obliquitatis in motu, . fi

s a

determinaret ad ipfam curvitatein tibiz.

Cüm

u t

'ergo Deus determinaret eodem modo ad totum

g o

.complexum actus primi proximi, €o ipfo deter-

Hnnid d

minareþ ad malitiam Peccati.

TRSTINUS I

vatcdi

t

QUJASTIO II

. N

nfiflat. peccatum babituale , & macula

, u t

du quo co

,r, d

per peccatum. velitia?

18045 lj

OTANDUM r.- Ínter -precipuos -effe&tus

tpefi

peccati mortalis effe maculam anime ,. qu&

r

riihil aliud eft,. quàm privatio pulchritudinis, ac

il

nitoris convenientis in anima; ficut folet con-

M iin;

tingere in rebus corporeis, Exiftentia talis ma-

Xoifig

cule-fupponitur ex variis textibus, & modo lo-

ag

quendi Scripturz , ubi anima dicitur dmmunda,

li

naculata , inquinata , comparaturque panno men-

d

dtruat2; & peccatum vocatur mmunditia , nacu-

LU

qu

Ja, fordes &c. . Sic Jofue 22.. v.17. dicitur: Pec-

"i

hi

in- praefentem. diem ma-

u Suo

;cq/tis in Beefpbegar, é& usque

cula

d

DE CAUSA, ET EFFECT. PECCATI. 207

RU

cula : bujus. fceleris in vobis permanet

Hinc & jufti-

ficatio hominis vocatur ablutio, & mundatió.

Sic

Do n.

Ezechiel.36. v. 25. dicitur: Effundam Jüper. os

Tl n

aquam mundam, €9 mundabünini ab ommbus inqui-

addsti

namentis ve[tris.

Meryüumf

NoTANDUM 2

Hunc effe&um . peccati

Jrcumüannm

effe effe&tum formalem: ficut'v.g. effe&tus ex-

uodrf

tinétionis luminis funt tenebr&, & effe&tus per-

Lermmatwne.

ditionis pecuniarum paupertas

& animz unitee

corpori vita, & albedinistoóalbum. Ratio eft

it 1eque [

I»HU' ll D]O[

quia ipía averfio à Deo formaliter conftituit

turpitudinem anime per modum formze deno-

lidtla, (

f

minantis, & ipfa converfio , feu adhefio inor-

dinata ad bonum creatum formaliter conftituit,

U d

& denominat animam immundam.

Hinc & s.

AUGUSTINUS relatus à s. THoMA opufc.ór.

C. 13. dehoc effe&u formali loquens ait: ,Ani-

|

» ma media inter Deum, & creaturas, conver-

fione ad Deum illuminatur, melioratur, & per

i, w

» ficitur, converfione ad creaturas obtenebra-

r

» tur, deterioratur, & corrumpitur

Et s.

THOMAS hic q. 86. a. r. ad 2. ait: , AGio intel-

j ia

le&us perficitur , fecundüm quod res intelli-

Ts

gibiles funt in intelle&u per modum ipfius in-

diridits d

»

telle&us, & ideo intellectus ex eis non infici-

jat 0

»

tur, fed magis perficitur

fed actus volunta-

hatia st

»

tis confiftitin motu adipfasres, ita quódamor

»

rei amate animam conglutinat; & ex hoc ani-

i t

, ma maculatur, quandomordmate inhzret fe-

gpanm Iu

»

cundüm illud Ofee 9. Facti funt abommablles,

ul

?

ficutea, quz dilexerunt.

Varias effe in hac re fen-

dighr

NoTANDUM 3.

tentias. .

ScoTus in 4. Dift. 14. q. 1. afferit,

jun

macu-

DISPUTATIO ttf

D'HFA;

208

d

i

maculam péccati confiftere in ordinatione páffi-

va ad poenam üt disconveniente animz , feu in

ii [IW

n

relatione rationis refultante in anima propter

t

culpam commiffam, quam dicit appellari mazu-

)

Wwfv

lam, Teéatum ,

& offenfam füb diverfa ratione;

"

;

nam quatenus refpicit animam , vocatur MA CU-

/w

.

[

LA; quatenus refertur ad ponam, vocatur

" u[g;&f,llläm

REATUS POENAZ ; quatenus veró provenit ex

I

m

ATR(

voluntate divinz ordinationis ordinantis pecca-

torem ad pomnam vocatur OFFENSA.

Scotum

HWDOE

jutet

fequuntur GABRIEL, MAJOR, ALMAINUS,

& alii plures.

Alii cum v ASQUEZ dicunt, ma-

4 du

culam confiftere in fola denominatione extrin-

um

feca proveniente à peccato przterito non re-

i mua

tra&tato.

LoRCA, MARTINEZ, NUNO &c.

ujgt à

dicunt, maculam confiftere in aliquo habitu,

a, t

an d

quo anima habitualiter convertitur ad bonum

creatum.

D. THOMAS cum fuis dicit, macu-

j btl

]am peccati confiftere in privatione nitoris ani-

d

me, adeoque, cüm in moderna providentia ille

q d

nitor confiftat in gratia fanctificante, macula

vlocitvo

confiftet in privat:one gratize fanctificantis.

Bu

NoTANDUM 4. Apud n.THOMAM, &

t ddtyj

Antiquos non occurrere nomen peccati babitualis ;

imünn

apud Theologos veró fequiores prefertim T H 0-

titeten

MIsTAs paílim confundi nomen peccati habi-

ial

tualis cum macula, perinde ac fi deformitatem

LUE

peccati fumerent pro ipfo peccato, cüm macu-

Y0]I

la, & deformitas peccati realiter idemfint. Ve-

Pyer

rum quia hec ipfa deformitas peccati füpponit

"i

a&ionem faltem formaliter, aut logicé quoad

D m

modum inferendi antecedentem ad ipfam macu-

lü

A

uez cotrn-

fl

:'«

Jam, ideo RECENTIORES cum Vasq

imuniter

l

hr

O g

DE CAUSA, ET EFFECT. PECCATI. 209

lnormm

]

Ti

muniter defcribunt peccatum habituale quód fit'

peccatum | atbuale preteritum — mondum /— retra&tatum.

Idf äppd]

t

Itaque quzftio hec , in quo confiftat peccatum

habituale? idem vult dicere, acfi queram, in

lVf r

quo confiftat deformitas peccati nondum dele-

b of

ti, feu macula peccati in fenfu faltem reali ?

UET

DICO I.

Peccatum habituale formaliter

V ov

ia

non dicit maculam.

Qrlnayrs

PRosATUR Conclufio.

Illaà. deformitas

?h d

anime, quamnomen macule exprimit, intelli-

0 At

gitur ad actionem peccati confequi per modum

QUtc ,

effe&us, aut proprietatis phyfice aut metaphy-

Xitdne r

fice; ergo peccatum habituale formaliter non

Yetn/) 10

confiftit in macula,

Confeq. patet; quia tó babi-

1 od

tuale fübje&to denominationis non fuperaddit

d ld

effe&um, fedtantum füperaddit habitualitatem,

f d o

& durationem a&us antecedentis: fic v. g. in-

TOR

tentio habitualis non eft effe&us intentionis,

Y Sint

fed eft prior intentio perfeverans, eo modo,

od

quo eadem eft res in effe, & confervari, quin

i, n

per hoc involvat effe&um , aut proprietatem à

ia

fe emanatam. — Znt. prob. Authoritate D. TH O-

WA

ME, ad cujus acceptionem ipfum nomen macule

x

fenfum fixum obtinuit.

In 2. Sent. dift. 4». in

w[æ[emm iil

expofitione textus ait: JMacula efl medium inter

t

aChwun peccati, 6 veatum quafi effettus attus, &

defomiut

fundamentum | reatus.

Ergo.

DIGCO.;IL

Peccatum habituale dicit actum

, 002

jnit. !

peccati preteritum nondum retractatum, aut

voti

jus obje&ivum ipfius Dei ad indignationem non-

dum condonatam.

J f

j o

PRosBATURConclufio, Juxtadicenda pec-

catum habituale habet Zuplicem deordinationem,

Va

JD.dmort Tratt. de Peccatis.

O

feu

d

h

210

DISPUTATIO 71II.

conü&"

jl

feu maculam,

unam - confiftentem in deordina-

j

jfi

j

tione rationis nondum retractata, alteram in pri-

j

vatione divinze amicitie, ac in jure divino ad

Y

quo "

indignationem, & penam ; ergo confiftit in utro-

W

1

It Au']

que ex iftis.

-r'iomï

DICO

IIL.. Macula adequaté fl,lmpta di-

[f

n

cit privationem pulchritudinis anime prove-

nientis ex una parte à gratia fan&tificante, aliis-

13:

Lal

m inj

que donis fupernaturalibus, ex alia parte prove-

nientis à ré&itudine voluntatis, & intellectus

3 t

habitualis ad' finem.

).

(

PRoBATUR Conclufio.

D. TRoMAs per

maculam hoc intelligit ;

ergo id per maculam

gabain

uinz

fignificatur.

Confeq. patet ; quia hujusmodi ter-

mini non habentes anticipatam notionem fuünt

d qUï

C

40

primó. occupantis.

Zint. prob. D. THOMAS hic

q. 86. a. 1. C. dicit: ,Macula proprié dicitur in

hopiti

YT

»

corporalibus, quando aliquod corpus niti-

»

dum perdit füuum nitorem ex conta&u alterius

drin d

»

corporis: ficut veftis, aurum, & argentum,

gj

»

aut aliud hujusmodi.

In rebus autem fpiri-

p dord

tualibus ad fimilitudinem hujus oportet macu-

at pit

]am dici.

DICO Y

?»

Habet autem anima hominis dupli-

»

cem nitorem; unum quidem ex refulgentia

ti p

AC

»

luminis naturalis rationis, per quam dirigitur

»

in fuis a&ibus; alium veró ex refulgentia di-

13, Mi

»

hum

vini luminis, fcilicetfapientie, &gratiw, per

»

quam etiam homo perficitur ad bené & decen-

Ulghri

»

ter agendum. — Eft autem quafi quidam anime

;tig

»

taCus, quando inhzret aliquibus rebus per

n

,

»

amorem; cum autem peccat, adhaeret rebus

;q&:&;mb

aliquibus contra lumen rationis, & divinv

Tf

Unde ipfum detrimentum nitoris ex

f*»ïüllmr.»ä,(

» .legis.

» tali

!Ul

DE CAUSA, ET EFFECT. PECCATI. 21l

Ril

'

» tali.conta&u proveniens, macula anime me-

vt

»

taphoricé vocatur.

Ll

DICO IV. Hinc fequitur, dari duplex

COUMiliar

l

genus macule : una eft caufalis, intrinfeca , &

coníftitutiva actus peccaminofi, id eft, ipfía de-

ii f h

ordinatio rationis, ac voluntatis in genere mo-

dite

ris; eaque tam in peccato mortali, quam venia-

lm

li.

Alia.eft caufata, & extrinfeca. a&tui, .confi-

RU

ftens videlicet in privatione donorum fuüperna-

y Vi

turalium, & grati& fanctificantis.

Senfus patet

ex dictis.

r

DÁ4CQ-V.

Hinc /at& loquendó poteft dici,

TR

peccatum habituale effe maculam, feu deformi-

Nanod

tatem.anime habitualem, intelligendó per ma-

0ftnem i

culam eam, quz eft caufalis, & conftitutiva

0UAf [

ipfius. actus.

E d

-PRosATUR- Conclufio.

Laté loquendó

Qupts n

quzlibet res poteft fumi pro fua proprietate me-

ao d

taphyfica, & viciffim. Sic v.g. poteftdici, quod.

ag

vifibile fit bono; ergo etiam poteft dici, quód

y at j

ipfa deordinatio, feu deformitas rationis perfe-

Qu

verans fit partialiter peccatum habituale.

Waj i.

DICO Vl

Noh tantum datur maculaani-

r

m in peccato mortali;'fed etiam in veniali :

u n

fed ea non confiftit in diminutione gratia fanGti-

ficantis, fed in deordinatione voluntatis.

ii i

u

PRosBATUR Conclufio.

Quando $. THO-

s du

MAS loquitur de remiffione peccati venialis, di-

jim a

cit, non effe opus infufione novi habitus, aut

y u

doni fupernaturalis, fed tantum effe opus reGti-

ficatione voluntatis per novum motum reGtitu-

]ere ;fl'l

(

dinis in Deum; ergo agnofcit, maculam non

ij

& de-

f

j*

QOnüüere in alio, quàtn i

2

(n deformitate ,

ordi-

212

DISPUTATIO IIL

y gcsa.

ordinatione voluntatis.

Prob. zfnt. p. 3. q. 87

nkiüOW

a' 2. C. fic habet : ,Unumquodque tollitur per

»

füum oppofitum, peccátum autem veniale non

ale W

md!L

»

contrariatur habituali gratie, . vel charitati ;

»

fed retardat a&um ejus, inquantum nimis in-

P

haret homo bono creato, licét non contra

r'" W[

»

,,æda

»

Deum.

Et ideo ad hoc,. quód peccatum ve-

»

niale tollatur, nonrequiritur, quódinfunda-

mreqmm

tur aliqua habitualis gratia; fed füfficit aliquis

à k

»

motus grati& , vel charitatis ad ejus remiffio-

du

nem.'

!

hi

(V

»

Et ad r. ,Dicendum, quód etiam re-

»

miffio peccatorum venialium eft effe&tus gra-

^eimdüc

tie, per aCtum fcilicet, quem denovo elicit;

i confi

»

»

non autem per aliquid habituale de novo ani-

MTUI

»

me infüfum

du

DICO VII

Macule peccatorum caufía-

As

les, & conftitutive funt in diverfa fpecie juxta

NI

diverfitatem fpecificam peccatorum

«DJ, J'm,

PROBATUR Conclufio r.

Macula caufa-

didi MXU

lis, feu deformitas peccati conftitutiva confiftit

ET Rex

in deordinatione rationis, & voluntatis; fed ea

hi dunm

diverfa eft juxta diverfitatem fpecificam pecca-

Pxomo

torum.

i df reg

PROBATUR 2.

Authoritate D. THOM £,

WE ffde

qui hanc deformitatem confiderans per modum

iv af

proprietatis metaphyfice ad actum peccati p. 3

Atriy

q.87. a. 2. ad 3. ait

»Dicendum , quód, ficut

a

»

in corpore contingit

effe maculam duplici-

l:

d

»

ter: uno modo per privationem ejus, quod

",

requiritur ad decorem, puta debiti coloris,

gn

"an

»

aut debite proportionis membrorum

alio

j

»

modo per fuperinducionem alicujus impe-

d

t

»

d1entls decorem, puta luti, aut pulveris; ita

]ij ]We

,etiam

ll

DE CAUSA, ET EFTECT. PECCATI. 2198

à

'que'mllüv.&v»

, €tiam anime inducitur macula uno modo per

lm Vemk,

» privationem decoris gratie per peccatum mor-

- fhifl[x

» tale: alio modo per inclinationem affe&us in-

» Ordinatam ad aliquid temporale, & hoc fit

TU i

Et ideo ad tollendam

QU

» per peccatum veniale.

» maculam peccati mortalis requiritur infufio

Fetcatuy

» gratie;. fed ad tollendam maculam venialis

Quditg

Uf d

» peccati requiritur aliquis a&us. procedens ex

» Bratia, per quam removeatur inordinata ad-

B rj

äq

Jf

» hefio ad rem temporalem.

DICO VI1II.

Hinc per omne peccatum

l lls l

inortale inducitur nova macula primi generis

od

videlicet conftitutiva.

T

PRoBATUR Conclufio.

In omni peccato

Vif

mortali datur nova deordinatio intelle&us, &

z

voluntatis; ergo.

Dj

DICO IX.

Modus loquendi,

quo per

r

hh u

peccatum , culpbam, reatum culpe , aut per peccatum

babituale intelligitur ipfa duplex prafata peccati

Wiv o

deformitas, feu macula

, quamvis fitimproprius,

n B

debet admitti, & retineri.

diun p

PRonATUR Conclufio.

Hic modus lo-

quendi eft receptus non tantum in fchola D.

) THOMEN

THOM £, fed etiam apud reliquos Theologos,

M modut

& Afcetas: infuüper habet exemplum in aliis fimi-

t p

libus locutionibus, ubi effe&us, vel proprie-

ii

tas metaphyfica fumitur pro caufa; ergo debet

u p

retineri, ne fiat confufiolinguarum. —Prob. 4nt.

g, d

quoad 2. membrum. Sipeccata tam inlatino, quàm

germanico vocantur abominationes , fordes &c.

ii

yun: ?

licét fequantur tantum ad peccatum, tunc re-

Yj g

vera datur hic modus loquendi; fed peccata in

quovis idiomate dicuntur abominationes &c.

"

L

"

Qs

ergo.

SDISPAUTA'TTO Irt

$14

jv

ergo.

Min. patet ex Notand, 1.

Sicut ergo vir-

tutes vocantur merita, & chyrographa oliga-

g "

i

gationes, licét merita tantum confequantur ad

a&us virtutum, & obligationes ad chyrographa;

wml n

du

fic etiam peccata vocantur abominationes, im-

) uv

munditize, fordes &c. licét imimunditie, fordes

MO

p

&c. primum confequantur ad peccata.

MY T

12

W

Sol'vuntur Objectiones.

YT

Y

ÓB]JICITUR r.

Poteft dici, quód pecca-

zil

tum habituale confiftat in privatione gratic fan-

ex ob

&ificantis, üt relativa ad peccatum preteritum ,

[

h t

[

ergo debetfic dici. nt.prob. Subtraétio gra-

ts

tic fan&tificantis eft formalis ratio perfeverantie

zini: p

peccati; ergo peccatum habituale conftituitur

Eepumus

Per füb-

ii ddt

per fubtra&ionem gratie. —Zfnt. prob.

tra&tionem gratie Deus denominatur indignans,

E

feu non ponens remiffionem peccati; ergo.

wwl

2.

Infufio gratic fantificantis eft formali-

pntanegl

ter remiffio peccati; ergo illius negatio eft for-

vt d

1tüsvolnt

;paliter negatio remiflionis, feu habitualitatis,

3

Si poffet fine negatione gratie fanctifi-

qum W

cantis intelligi peccatum habituale, tunc etiam

* frmul

TO

poffet intelligi ejus habitualitas ; fed hoc non

X)&F ji

poteft dici; ergo.

Min. prob.

Si poffet intel-

Wi

Y

H

I hí

«

ligi habitualitas, tunc etiam poffet intelligi no»

litio Dei de non remittendo peccato fine ifta

AMin.

[

gratia; fed hoc non eft verum ; ergo.

prob.

Nolitio Dei remittendi peccatum non

poteft intelligi fine negatione gratie fanctifican-

tis, tanquam fui objedi proprii; ergo.

REsPON-

Vil

D

hWi

N

DE CAUSA, ET EFFECT. PECCATI. 215

: Sm (

REsPONDEO ad1. n.a. ad prob. dift.a. Sub-

Lcm

tra&io gratie fanGificantis efít formalis ratio

fonkqmmw

perfeverantie peccati quoad connotata extrinfeca.

L m

Connotatum

lts

c. quoad con/?itutiva intrinfeca. n. a.

extrinfecum peccati nihil aliud eft, quam a&ualis

Ug i

Qtt

punitio, feu indignatio Dei, quz incurritur:

conftitutivum intrinfecum autem peecati eftipfum

jus ad hanc indignationem, feu fuübtractionem

1

amiciti$ ; perfeverantia juris hujus formaliter

non ponitur per hoc, quód offenfus actu non

TT

tollat indignationem , fed quód non tollatur

T0 at

meritum obje&tivum ad ipfam indignationem.

I preterin

"d. tranf. a. & c. Nego füppofitum, quód

A

habitualitas peccati dicat adequaté negationem

prirenm

remiflfionis: peccatum enim ficut eft meritum

Gof

obje&ivum indignationis diving , ita habituali-

MC

tas illius dicit continuationem hujus meriti ad

ii

negationem condonationis, & indignationis.

f m

Dzxa tranf. Znt.. quia infufio gratic preefüp-

ts d r

ponitantecedentem voluntatem Dei condonandi

yubdi

peccatum, & fic formalis remiffio peccati eft

PIMES

potiüs voluntas infundendi gratiam fan&ifican-

Dei remiflio

«s

tem, quàm ipfa infufio gratiz.

peccati formaliter debet effe eadem in omni

, n a

d

ftatu, & providentia, cüm effentiz rerum mu-

tari non poffint; atqui in ftatu pure nature re-

pl

miffio peccati non confifteret in infufione gra-

:

inlig

tiv€ fan&ificantis; ergo.

sio It 5,'

RzsPoNDEo 2. dift. a.

Infufio gratiz eft

efg(), i

formalis remiffio peccati confiderati fub ratione

eccatum;

turpitudinis, ve] macule. c. fub ratione meriti ob-

z n

jttivi, feu macule caufalis. n. a.

Gratie enim

a

infufio. non tollit deordinationem voluntatis,

R í

O 4

qu&

j

216

DISPUTATIO

Ill

| y um

que eft maculacaufalis; fed prefupponit motum

monefthw

voluntatis in DEUM , quo reftituatur prior

g

|

pulchritudo animz : adeoque infufio gratiz jam

Dua

1

prafüpponit, deftru&tum effe peccatum füb ra-

d

tionemeriti obje&ivi ad indignationem.

Hinc

"d e

gin

RzsPONDEO 3. dift. Zur.fic: Infufio gra-

tie eft remiffio formalis peccati fub ratione in-

o

adequata ipfius habitualitatis. c. füb ratione ad-

g o

equata. n. a.

Ad tollendum enim peccatum ha-

*,."fmw, L

bituale duo requiruntur, nempe retra&iatio vo-

ia

gmnüfhlmü

luntatis ex parte hominis, & extin&tio juris ad

indignationem ex parte Dei; per infufionem

s u

iecriton.

gratie folüm tollitur jus ad indignationem ex

parte Deinon veró retraGtatio ex parte hominis,

M

vidiul,

REesPoNDEo 4. dift. a.

Infufio gratie eft

zi

formalis remiffio peccati formalitate pby/ica. tranf.

t ul

metapbyfica. n. a.

Quia jus ad indignationem,

3 n a

per quod conftituitur peccatum habituale for-

Dass ]

maliter formalitate meiapbyfia, tantüm tollitur

POT

tns dU

per voluntatem non irafcendi ; fed quód Deus

in hac providentia infuper velit ponere formam

Mifreguni

plofcam, qua homo denominatur acceptus Deo,

at p

J

non eft de effentia metaphyfica remiffionis.

1, i t

,

"d 3. c. Maj. n. Min. ad prob. c.. Maj. n. Min.

8 gj

& dico, obje&tum nolitionis divine de remit-

ie, ( u

tendo peccato in confideratione metaphyfica ha-

p

bere pro obje&to exclufionem à beneficiis ami-

A pm j

citie tam debitis, quàm indebitis, & ordina-

tionem ad poenam : quia vero in hac providen-

d

tia inter illa beneficia eft elevatio ad ftatum fi-

Horum Dei per gratiam fan&ificantem , ideo

h

quidem verum eft, quód de facto habeat pro

X

d

obje&o pofitionem , aut negationem gratiz;

[]

o

fed

] ii V

M

DE CAUSA, ET EFFECT, PECCATI. 217

li

N ts

nf

fed non eft hoc de effentia remiffionis, aut non

remiffionis.

füín W*;

Diczs r. Meritum obje&ivum, & jus ad

Rnj

indignationem fundatur in ipfa turpitudine, feu

Uten, d

macula peccati; ergo prius eft tolli maculam,

QCI lii

ib vtj

quàm tolli jus ad iram.

RESPONDEO. dift. a. Fundatur in turpi-

Ab nty

D petqt

tudine, feu macula conffitutiva peccati, & caufa.

c. confecutiva , & caufata. n. a.

Jam füpra dictum

mf

eft, dari duas maculas, unam conflitutivam peccati,

Tifb i

quz confiftit in deordinatione rationis, alteram

p at

caufatam, que confiftit in exfpoliatione donorum

itione.

füpernaturalium. . Jusadindignationem divfam

patedong

non poteft tolli, quin tollatur illa prior: poteft

if graa'æe

tamen, ac debet priüstollijus ad indignationem,

Ia

antequam tollatur macula illa pofterior confe-

d

cutiva, feu caüfata ex indignatione divina.

ibtode f

DicEs 2.

Ipfa retractatio peccati, & füb-

m tolt

latio deordinationis in voluntate non eft fuffi-

ii

"

ciens ad tollendum jus indignationis ex parte

X

Dei fine gratuita infufione gratie fanGificantis;

ag

ergo adhuc prius eft infundi gratiam fanctifican-

tifni

tem, quàm toll: jus ad iram, & confequenter

remiffio peccati confiftit formaliter in infufione

Mfa Jit

zienti

gratie , & habitualitas peccati in denegatione

ial

hujus gratig. —4mt. prob.

Creatura non poteft

nicis d

fatisfacere pro peccato mortali; adeoque nec

, od

poteft tollere jus ad indignationem divinam fine

X IOVidf*f

gratuita infufione gratiz.

lu

RzsPoxwpEo. dift. a.

iNon eft fufficiens

fine infufione gratie ex libera determinatione

ye, P

tf

Dei in moderna providentia. c. ex natura rei.

n. a.

Poffet enim Deus condonare peccatum

n gr*b

O s

etiam

TU

218

DISPUTA'TIO IT.

etiam fine infufione gratie fanctificantis; adeo-

"

h

4 hu

que poteft illud jus ad indignationem tolli ante-

cedenterad decretum infundendi gratiam fan&i-

W

i

t

".W

ficantem: poffet enim Deus velle homini poft

retractationem peccati conferre beneficia nova

fine ordinatione ad penam, quo hoc folo ha-

E

bito in confideratione metaphyfica haberetur

y, ui

remiífio peccati.

pQ

OBJICITUR 2.

Illud. eft conftitutivum

Vil

peccati habitualis , quod eft obje&tum divine

vl

difplicentie ; fed hoc non eft folum peccatum

dnlii f

pretgeritum, nec fola negatio retractationis, ne-

qué"deordinatio voluntatis perfeverans ; ergo

spl f

eft macula confiftens in privatione grativ fan-

badp

Jioynt

&tificantis.

Maj. patet; quia obje&um habituale

eft obje&um ire divins.

Min. prob.

Peccatum

u

preteritum datur etiam in Magdalena v. g. poft

DEU

remiffionem peccati: retraétatio datur etiam in

RTR

eo, qui eft attritus, & tamen eft in ftatu pec-

ITR

cati habitualis : ipfum veró decretum Dei nor

tl

poteft effe obje&tum irz divine; ergo fola ma-

Volbhong

cula eít obje&um difplicentiz divinz.

t df ol

f

REesPoNDEo. c. Maj. dift. Min. quoad 1.

membr.

Obje&um difplicentie non eft pecca-

Drnp]

tum pr&teritum üt non fübflans ampliüs juri di-

t l

vino ad indignationem. c. üt fub/jans. n. Min.

:ï:anr:em, |

Peccatum habituale dicit duo, nempe negatio-

Jï]l*m

nem retra&ationis fufficientis , & jus ad iram

nondum condonatum: quamdiu ergo peccatum

à

perfeverat fübftare huic juri , tamdiu eft obje-

&um divine difplicentie.

Dricrss.

Ex hoc fequeretur, quód ipfa ne-

:'1'7

;

e difpli-

l

gatio condonationis fit obje&um divin

i

centi$ ;

UT

)

DE bAUSA, ET EFFECT. PECCATL 219

UM

centie ; fed hoc non poteft dici; ergo.

Maj.

AETN

prob.

Peccatum preteritam nondum condona-

Ü

tum nil aliud dicit, quàm peccatum, & nega-

d homjm' )

tionem condonationis; ergo.

Vf

o

RrsPONDEO r. n. Mgj. ad prob. tranf. nt.

dift. c.

Si negatio condonationis eft ratio, &

Átt ifers

motioum irg. c.

Si tantum eft conditio removens

prohibens , aut circumflantia fub qua peccatum

um

movet iram divinam. n. c.

Negatio condona-

D w

tionis tantüm facit, ut ira divina non impedia-

litpety

tur tendere modó averfivó in peccatum, quod

Ti

ratione fui eft obje&tum difplicentie, quamdiu

hts

non ponitur retractatio füfficiens , aut fatisfa-

Te mie

&io condigna.

fum hltd

REsPONDEO 2.

Retorquendó. v. g. Debi-

& Decaun

tum nondum condonatum eft obje&um folutio-

TE

nis; ergo etiam negatio condonationis eft ob-

o m t

jectum folutionis,

Vel fic: Peccatum nondum

m r

abfolutum eft materia neceffaria abfolutionis ;

n D

ergo negatio abfolutionis eft materia neceffaria '

abfolutionis.

LT

Similiter obje&um à Deo prohi-

T

bitum eft obje&tum volitum a&us averfativi, &

] al

odii.

Aliud ergo eft, quód potentia feratur

L]

pd g

in obje&um in hac, vel illa circumftantia pofi-

pils n ä

tum ; & aliud eft, quód feratur in ipfam cir-

jm, Md

cumftantiam , tanquam motivum fui actus,

r It

OBJICITUR 3.

Peccatum habituale eft

effe&tus peccati aCtualis preteriti; fed caufa non

Md

eft pars fui effe&us; ergo nec peccatum

ritum eft pars peccati habitualis.

prræte-

D

2

Poteft dari peccatum preteritum non

T

retractatum cum mnegatione remiffionis , quin

qu

detur peccatum habituale ; ergo peccatum ha-

i

(5

bituale

um

220

DISPUTATIO

IIYI

y

bituale aliud dicit, quàm peccatum preterittuum

j

,

it sii

quN

T

cum negatione remiflionis.

ZInt. prob. poteft

poni, quód peccans ftatim annihiletur proximo

whu( Wmï(n

WULLAM

il

inftanti ad peccatum ; ergo in hoc cafu non da-

s ii

tur peccatum habituale.

Wi

RESPONDEO I.

Retorg. in intentione ha-

)

bituali.

Qu

RrzsPoNDEo 2. dift. Maj.

Eft effe&ctus

15 qmïü

r

formalis. c. pbyficus. n. Maj.

Quia caufa intrinfeca

haud dubié eft pars fui effe&tus, ficut corpus,

(Rermu

& anima ipfius hominis.

x gt

"d 3. n. a. ad prob. tranf. a. dift. c.

Non

üt. D

dabitur peccatum habituale, nifi poffit Deus re-

ä

4 n

producere talem hominem , & a&uale jus pri-

In tali enim

ftinum ad penam. c. fecüs. n. c.

zino v

. cafu dabitur adhuc jus ad peenam eo ipfo, quód

T*0900

poffit Deus talem hominem reproducere ad poe-

OOA M

nam.

PUR

OsJrerrta. 4.

Peccatum Originale eft

ais

&liquod peccatum habituale ; fed hoc confiftit

A n a

in privatione gratie fanGificantis ; ergo &c.

'Trident. Seff. $. dicit, quód munde-

1 s m

JMin. prob.

.« mur à peccato originali; ergo fupponit, quód pec-

catum Originale confiftat in macula.

(

REsPONDEOo r. tranf. Maj. n. Min. ad prob.

n. a.

' TRIDENTINUM. enim tantüm dicit,

AA

Je

! quód per baptifmum mundemur ab eo, quod in

generatione contraximus; quod verum eft, et-

iamfi macula illa tantüm concomitetur peccatum

&:Iäxnm

lg

originale per modum proprietatis.

l

"i

d f

RzsPoNDEO 2. tr. Maj. n. Min. ad prob.

1

m&'t [

dift. Znt. dicit, quód mundemur à peccato Ori-

Ug

ginali, fumendó hoc peccatum in confideratione

-Häm&fä

phyfica.

o

f

It

DE CAUSA, ET EFFECT. PECCATI. 22I

M

LT

bbyfica. C. metapbyfica. n. a.

In confideratione

Cl

fbyfica ves fümitur cum omnibus fuis proprieta-

WM pr

D

0

z

tibus, & eatenus omne peccatum tam Originale,

quàm actuale eft immunditia; fed in confidera-

tione metapbyfica fumuntur tantüm

Ti

predicata ,

qu& veniunt in conceptu definitivo rei: & fic

peccatum Originale eft potiüs ille ipfe reatus

L d

1l

"n

inherens, qui eft caufa ire divine, &

&ionis gratig.

fubtrg-

)l

MT

T

OsjgrciTUR $s. Si macula non &

ft confti-

|

? tut

ivum peccati habitualis,

lt

tunc vera eft pro-

| puEsDe

:

pofitio 56. — B Az1: n peccato funt. duo; " tus ,

& reatus; tran[eunte a&tu. mibil remanet ,. mifz

Vab jior

Yeatus,

lal ai

J&u obligatio ad penam; fed heec Propofi

tio eft da-

mnata à PIO V. & GREGORIO xrr

I.5. ergo.

1f u

r ye

REsPONDEO. n. Msj

Quia etiam juxta

nos remanet tmacula conftitutiva peccati, & con-

fecutiva, prout priüs di&um eft. BArus ficut

rj

non admifit gratiam fan&ificantem diftin&am ,

äkhoc conij':

ita nec admifit ejus privationem, & in hoc con-

J

T

/

fiftit ejus error.

i, dU p

;

]

QUJAESTIO III.

Jl

n reatus pene ,. €? culbe in

ain d

Je diflinguantur ?

peccato z'ntelï

, qui

n d

OTANDUM I. Certum effe, quód in omní

p

peccato dentur duo reatus, videlicet reatus

CHlpe , & reatus ?vne; non tamen conveniunt

lfs df

Theologi, quidnam fit ifte reatus culpe ,- &

u

Teatus peme; non tamen conveniunt "Theologi,

Md

wl

quidgam fit ifte reatus culpe, & utrum fit fe-

para-

DISPUTATIO III.

222

quiuf j

"T

pafabil«is à reatu poene. — Illi, qui dicunt, hos

)

duos reatus effe feparabiles, dicunt , quód per

i

i

yin

abfolutionem facramentalem tollatur reatus cul-

j

[

pz, remaneat tamen reatus poengz , pro quo

nf

"

( j

ulteriüs tollendo putant ordinari fatisfactiones,

,

Jal

1

i h

& indulgentias.

|

F

z2 Mu

A

NoTANDUM 2.

Scotif]as cum MASTRIO

communiter docere, quód reatus culpe, & po-

MU

ne non diftinguantur ; adeoque dum per abfo-

lutionem tollitur reatus culpe, tollitur etiam

Jf

y

reatus poenee.

Hinc docent, eas fatisfa&tiones,

l hu

que in hoc, vel altero mundo poft abfolutio-

:ä

ï

,

riem luende funt, non habere proprié rationem

lr

E

iene, fed tantüm rationem w//rone? compenfationis

s2 Oj

fic quafi ex promiffo debite, inquantum poeni-

d

tj

te

ns fe Deo obligat ad compenfandam offenfam,

t

&

damnificationem divini honoris Deo illatam..

ii

NoTANDUM 3.

Dari alios, qui dicunt,

:

reatum ponz, & culpe identificari, fic, ut per

"WV

abfolutionem tantum tollatur de reatu pomne,

TW

AA WV

juantum tollitur de reatu culpe ; & quia rea-

q

Wiry

tus poenee non to

llitur totaliter per abfolutionem,

tl [

ideo putant, nec reatum culpz tolli totaliter:

UL

dicunt enim reatum culpe remitti quidem fim-

Truny

pliciter., inquantum remittitur. ipfa.fubftantia

[

[

ceng, nempe obligatio ad infernum , non ta-

IT

men eam culpam remitti totaliter; fed remanere

Tiuïäm

fecundüm quid, id eft, fecunduüm aliquam par-

H Mï Uip]

tem, fecundüm quam etiam remanet reatus po-

Bu j

ne. Hanc fententiam fcripfi Ingolftadii fub A.

ii

RO P.

OANNE EVANG. RASSLER, qQui pro

Te,ügzw

ea fententia citabat sCO TUM, RUBION , DU-

d id(f.*:w

IUM,

IïANDUM, ALMAINUM, GABRIEL, EK

HOL*

Ü f

Ün

DE CAUSA, fIT EFFECT. PECCATI. 2293

g i

HOLKOT afud Salas.

Iltem cum MAsTRIO

m]l]i, Vi

M

nobiliores Scotiftas, THYRsUM, GONZALEZ

in peculiari Tra&k. de bac ve edito, & alios.

.Me-

ïüliüæ : D

rumtamen in hoc errat, dum pro fe citat Mz-

iif

Jirium ,. & mobiliores Scotiflas:: Maftrius enim ma-

nifefté. docet fententiam oppofitam

l um

, ac longé

diverfam in JVotando 2. explicatam.

Jl db

[

NoTANDUM 4. Ponam poffe accipi pro

VVl r

porm firitb ac rigorofé di&a, & pro /ate di&ta,

if

quz non eft ejusdem rationis univoce c

um pena

ftridté dicta. — Pena ftritt ditta,

Bb df

ac fimpliciter ta-

Iis eft illa, quz infligitur contra voluntatem

)ropriäratipnf

"

:

J

patientis , adeoque cum indignatione contra

"

1

l

perfonam, cujus voluntas nondum c

oncordat

cum voluntate puniti, üt habet n. THOMAS

üufanin

Do o

1. 2. q.87. art. 6. & 7. C. Econtra pena latà ditta

, Q du

eft illa, que füfcipitur libenter, & fponte, con-

KMXE, U'.,

fequenter fine indignatione punientis, aut pu-

EL

niti, eó quód voluntas punientis jam concordet

e gt

cum voluntate puniti.

Et talis peena non eft

fimpliciter pena , fed tantüm feécundum quid, &

"UI

tl tott

cum addito : pena /atisfattoria

» prout ibidem D.

THOMAS explicat,

j quin t

;.

T

NoTANDUM 5. Apud p. THOMAM non

ym, bt

occurrere hoc nomen reatus culpe, fed tantüm

reatus, velreatus pene.

Quia autem D. 'rHo-

f

p d

MaAS admittit triplicem peenam peccati, nempe

ne tedij

remorfum :confcientize ob deordinationem volun-

i

tatis nohdum fe fubjicientis Deo, & penem ma-

j U

cule, & penas externas, ideo difcipuli p. TzROMz&

SUart

re&té ad diftinguendos reatus hujus triplicis po-

Ll h

[.F.

/

n& , reagum maculg vocarunt reatum culpe

reatum

— ERE

j

224

" ia

reatum veroó poenz refiduz (impliciter vocarunt

yir

reatum pone , abítrahendó , utrüm ea pona

feu culps habeat

g P

poft füblatum reatum maculz,

fimpliciter rationem poene , vel non.

In qua

meüW

|

p

re, cüm fignificatio nominum nondum haben-

»

japt

tium conftantem notionem przftabilitam fit in

arbitrio hominum, non poffunt improbari.

[ L) Pma fi

t

mb

DICO L Reatus culpe, & reatus pone

ftrittà di&e identificantur realite

r.

geput:

PaRoBATUR Conclufio r.

Pena ftri&é di-

jutma t

&a dicit peenam infli&tam voluntati repugnanti,

à t

ac nondum concordanti cum voluntate punier-

s at

g pel

tis; fed reatus hujus poenz identificatur realiter

cum reatu culpz; ergo.

Maj. patet ex D. TH O-

jedml

ht

MA hic q.87. 2.6. C. ubi ait: " Dicendum,

» quod in peccato duo poffunt confiderari, fci-

vitutt Q

Ym

, licet a&us culpe, & macula fequens, planum

»

eft autem, quód ceffante a&u peccati rema-

s.

net reatus in omnibus peccatis a&ualibus:

hm

»

»

A&us enim peccati facithominem reum peng,

t ii

inquantum transgreditur ordinem diving jufti-

delae

»

?

tig, ad quem non redit, nifi per quamdam

tary w

»

recompenfationem pomnz , que ad equalita-

Ostfe n

DT

»

tem juftitim requirit, ut ille, qui plus fue

»

voluntati indulfit, quàm debuit, contra man.

"tf i

»

datum Dei agens, fecundüm ordinem divine

t t

D

juftitie aliquid contra illud,

quod vellet fpon-

ii Y

taneus, velinvitus patiatur. - - Unde cet-

il

»

»

fante a&u peccati remanet debitum poeng.

! h*:*ï'?ïhah-

»

Sed fi loquimur de ablatione peccati, quan-

"lin

»

tüm ad maculam, fic manifeftum eft, quód

Wt

q!

»

macula peccati ab homine auferri non poteft,

;ub

lüm

nifi per hoc, quod anima Deo conjungitur

Sünus

»Ppet

rj

*

L

BP lmïï 'UW:

»

þe'r voluntatem. ^ Unde macula àb homine

llïI"lW i

D)

tolli non poteft, nifi voluntas hominis ordi-

Lt

»

nem diving juftitim acceptet, ut fcilicet vel

! n l

»

ipfe fibi peenàm fpontaneus affumat in recom-

DOttg f

penfationem culpse pr&teritz, vel etiam à

Val f

»

Deo illatam patienterfuftineat: utroque enim

IQb

)

modo pcona rationem fatisfaCtionis habet.

I

t p

»

Pena autem fatisfa&toria diminuit aliquid de

»

ratione poene: eft enim deratione pene, ut

Teuli

»

fit contra voluntatem. Pona autem fatisfa-

M ;

»

&oria, etfi fecundum abfolutam confideratio-

Ülcttepus

»

M r

nem fit contra voluntatem, non tamen ut

nunc, & per hocefít voluntatia: unde fim-

MTR

»

pliciter eft voluntaria, fecundum quid'autem

"Diendt

»

involuntaria. Dicendum ergo eft , quód re-

nl i

»

mota macula culpe poteft quidem remanete

10y, Va

reatus non ponz fimpliciter, fed fatisfatorie.

Wa

k

a D. Thomas.

i al

PnoBATUR 2, D.THOMÁS expreffé di-

us

cit, quód reatus pdene flridté, ac fimpliciter

v d

nj

di&te femper referatur ad culpam nondum ex-

ü

[

u

pun&am; ergo reatus ponz ítridié di&e, &

T

reatus culpe non feparantur.

"dnt; prob. loc. cit;

gipir

a, 7. C. fic habet: ,,Peena poteft dupliciter confi-

Ts

» derari, fimpliciter, & in quantum fatisfa&to-

j d

» ria: pdena fatisfa&toria eft quodammodo vo-

j vt

» luntaria.

Si veró loquimur de pena fimplici:

BI

» tet, fecundüm quod habet rationem penz,

» ficfemper habet ordinem ad culpam propriam."

nim pe

gl g

Quód autem de culpa a&tu inherente loquatur,

patet ex iis, qus& dicit in 2. Sent. dift; 30. a. 2.

umhïf

C. ubi ex peenalitatibus hujus vite ptobans ex-

n

$

:

iftentiam culpe originalis , ait

R

Alius eft error

Q COWME'

D. 4mort dTa&t, de Peccatis,

P

ge OTUmIS

226

DISPUTATIO III.

h

th

»

eorum, qui in puero nato poenam conceden-

:

j W

»

tes culpam negabant; & hoc manifefté divinz

j p

»

juftitie repugnat, ut aliquis obligetur ad pce-

f

D

nam, qui culpam non habet, cüm ponna jufté

P

j

l

»

non nifi culpz debeatur; ideo concedendum,

v

etiam culpam trahi ex parentibus.

^ Mi

DICO.-1E

N

Reatus culpe, & reatus poene

yid iU

fimpliciter loquendo (fine addito , utrum fu-

la

Y

mantur ftri&é, vel laté) diftinguuntur.

g C

PRoBATUR Conclufio.

Simpliciter 1o-

v

«t Ja

quendo reatus culpe denotat reatum macule,

t n

feu pofitivz indignationis divinz per fubtractio-

zpotd t

nem obfequiorum amicitie : econtra reatus po-

3

n

ne fimpliciter importat obligationem ad pcna-

N

litatem compenfativam nulla amplius exiftente

]

t um

macula ex deordinatione voluntatis, autex füb-

]

Irpn

traCüone gratie; atqui hoc modo funt fepara-

i, t

biles ifti duo reatus; ergo &c.

Maj. patet ex

teu d

communiori acceptione moderna Theologorum,

D

à qua dependet fignificatio nominum, & muta-

tio ipfius fignificationis, fiqua foret neceffaria:

Qu at

voptr d

ficut & confuetudo dependet à majori parte

communitatis.

JMin. prob. 1. Ex communi fen-

"&f (

lu F

j

fu Theologorum, quibus fupponitur effe notus

modus tendendi divinus, vel ex traditione, vel

dlütre

n

infpiratione.

2. Authoritàte D. THOM £ , qui

in 4. dift. 18. q. 1. a. 2. quaftiunc. 3. C. ait: n

:äzverüo Dj

NY

» peccato duo funt, fcilicet converfio ad com-

» mutabile bonum, & averfio ab incommutabili

hd

u

h

j

» Bono;

& fecundum hoc funt duo effectus

» peccau ; Unus eft indignatio Dei ad nosaver-

4

» fioni peccati refpondens : Alius eft poena in-

» Ordinata converfionem ordinans; & quia

t

»primoó

n

DE CAUSA,; ET EFFECT;, PECCATI. $67

Pt

'/ Ul&l)'lfeü'edu

» primó in peccato ex parte noftra eft conver-

» fio, & quod eft prius in generatione , pofte-

p

»

rius eft in deftruGione, ideo ex parte Dei

VOL

D)

rimó eft reconciliatio ejus ad nos, & fecun-

dum hoc eft liberatio à pena.

]

Sed poena. eft

»

duplex, fcilicet exterminans hoftes, & talis

&reawspæq

peena ex reconciliatione ipfa removetur; alia

D. n í

»

U.

»

poena eft, quz corrigit civem, &filium, vel

»

amicum, & debitum ejus.poteft removere re-

ais

ERN

)

conciliatione jam fa&a; & ideo fimul, cüm

»

peccatum remittitur quoad maculam, remit-

t pl

i,

»

titur quoad poerram eternam, que eft exter-

, minans, fed non quoad peenam temporalem."

4 r

Et ad r. ait: ,Sicut actus preexiftens fuit caufa

Jl r

»

macula, & tamen tranfeunte a&u non tranfit

j, r

»

macula; ita actus mediante macula fuit caufa

at las

»

debiti peenz , & ideo non oportet , quod cef-

Mj ytt

5

fante macula debitum peenz ceffet." Etado.

ht

» Dicendum (inquit) quód ille, cui remiffa eft

mb

, Culpa quantum ad maculam, adhuc dignus eft

Q l

» propter a&um, quem commifit, ponam fü:

LP

iampt

» ftinere, quamvis non fit à Deo alienus.

]ta

t

S. 'Thomas.

Ex quo patet, indignatione Dei

yurdfent

fublata adhuc remanere fimpliciter rationem pc-

vilioe, V

ne, quamvis non ita ftri&té dicte : patet etiam,

noud, d

quód averfio Dei à creatura, feu indignatio nil

j MM

aliud fit, quàm fubtra&tio obfeguiorum amici-

od at

ti: fcilicet beneficiorum , gratiarum, & virtu«

ncommutaþ

tum füpernaturalium , feu indu&tio macule, ad

o d

quam confequitur ordinatio ad penam ftricté

N

j al st

talem;

y eftpæü'f

B

D

P3

Solvun-

&i

258

JDISPUTATIO III

Solvuntur Obje&iones.

f0

OsjrciTUR r. contra 1. Condufionem. Per

gt

baptifnum tollitur reatus culps originalis

g Üf

totaliter & tamen non tollitur totaliter rea-

rdti

tus poene; ergo reatus ponze, & culpsz funt

g

feparabiles.

ZAnt. quoad 1. memnbrum patet ex

J

'Trid. Seff. . ubi ait: Sj quis a[Jerit , non tolli

-

Waovx

E

iotum id, quod.veram, €9 propriam rationem pecca-

L

»

&i babet , anatbema fi. — Quoad 2. membrum proba-

T

dur.

Poft baptifmum remanet fomes peccati,

t N

mors, & miferiz hujus mundi, quze funt poeena

j ago P[m

peccati originalis; ergo.

*

d pry

Ad

TooNDE

RrzsPoNDEO n.a. quoad 2. membrum.

prob. dift. ant.

Remanet fomes &c. ita tamen,

vodir t

ut non amplius habeant rationem poenz. c. fe-

vàr tb

cus n.ant.

d.

Refponfio eft s. THOMZ I. 2. q.

85.a.5. ubi dicit: ifta in homine relicta effetan-

eir,

quam occafionem glorie promerende, quod

lhoctun,

ipfüm habet Trid. Seff. 5. ubi ait: Manere autem

i

in renatis concupifcentiam , *vel fomitem, bec S. Sy-

ha gl

rl nf

nodus fatetur G Jentit, que cim ad agonem relitta

füt, mocere non conféntjentibus mom valet, quin imb

fhir, u

qui legitimà certaverit , coronabitur. Ex quibus vi-

Dras !

detur colligi, quód hzec omnia relicta fint non

Y p

in vindictam, adeoque fine reatu poenz pro-

ET

prié dictae.

h s

Diózs r.

"poflolus Rom. 5. agnofcit, mor-

m

tem effe proprié poenam peccati Originalis; ergo.

4dnt. prob. Sicait v. 12. Perunum bominem pecca-

H

tum intravit in mundum , g per peccatum mors,

hIQh&Q j

€ iia in omnes bomines mors pertranfüt; fed par-

nj

«,ïzüä

ticula illa relativa ia videtur effe relativa ad cul-

bidmg.

pam; ergo.

UM

RESPONX-

lUt

DE CAUSA, ETEFFECT. PECCATI. 250

[l

RrsPoNDEo. dift.a. Agnofcit mortem

Q]

effe poenam in nondum renatis.c. in renatis fubdift.

agnofcit effe peenam materialiter talem. c. formali-

hflll' tOtam

d. &Ullpz

ter talem. n.ant. Complexum miferiarum hujus

mundi, quamvis fit de fe natum aptum inferri

WMM

ad vindictam peccati, hic & nunc temen non

MJM)KK

fungitur officio vindicis, fed occafionis ad pre-

1] WMF

mium.

1 Mi

DrcEes 2. S. Zuguftinus 1. 6. contra Julian.

du

j

13

C.5. dicit: Baptizatus ommi peccato caret, mon ommá

"

malo; ergo poenalitates hujus vitz etiamin rena-

tis habent proprié rationem penz, ac mali.

lzm

REsPONDEO. dift. a.

INon caretomni ma-

uf

lo materialiter tali. c. formaliter tali. n.a. Malum

MT (

maierialiter tale eft, quod de fe aptum, & ordi-

IELS (

natum eft ad nocendum hofti, & ad vindican-

felia lt

dam injuriam, hic & nunc tamen non ordinatur

tl q

: Ms

ad hunc finem, fed ad promerendam gloriam.

Et hanc effe mentem s. AUGUSTINI, patet ex

in i

lib. ». Capitul. c. 4. ubi ait: Concupifcentia cum

gt

paroulis nafcitur ; in parvulis. autem baptizatis à rea-

i, (

tu fokoitur , ad agonem relinquitur.

b

Drcss 5.

Chriftus pro peccato originali,

'reh'äi

f

& pro peccatis aCtualibus fuüftinuit poenas: pro-

i o g

prié diéas, & tamennon habuit reatum culpe;

ergo non identificantur.

RESPONDEO. dift, a.

nofott

Suftinuit peenas pro-

hgnibsf

prié dictas proprietate poene materialiter talis. c.

1. d

formaliter talis. n. a.

D. TuHoMas 1.2. q. 87.

j f

a. 7. C. docet, peenas Chrifti tantum fuiffe fatis-

"

factorias, non autem fimpliciter diétas.

Ibidem ad 3. ubi fibi objecerat, quód Chri-

n

ftusnonpeccaverit, & tamen fuftinuerit peenam,

hn

E. 3

adeo-

230

DISPUTA;.TIO IIl,

y um

'adeoque pomna non femper infligatur pro culpa,

quu

aj j

refpondet: JDicendum ,. quód. Chriflus penam fufüi-

nuit fatisfa&toriam, mon. pro füis, Jed pro no[iris pec-

fj

f

catàs.

De hac autem pona fatisfa&toria in C. di-

ao

j

!

cebat: Pena dupliciter pote[l confiderari , [impliciter,

QU

& in quantwum fatisfa&toria ; pena fatisjatloria eft

h

quodammodo voluntaria ; i wveró loquamur de pona

fünpliciter , fecundum quod babet. vationem. pene , fic

"

,

——

d

Scien-

;»:

itos tf

Jemper- babet. ordinem , ad . culpam. propriam.

dum tamen, quod aliquid videtur e[fe penale, quod

55 Dun

gt t

tamen mon babet fünpliciter .vationem pene; pana

enim efl [pecies mali , malum. autem e[? privatio boni.

a, &

Ita ille.

dipowp!

9

Si reatus

OBJICITUR

P^

conira eandem.

ag

culpe, & pone ftricté ac fimpliciter dictze iden-

1tls, o

u

n

tificarentur, tunc verum effet, poft peccatum

4

NI

!

nil aliud remanererealiter , quam reatum ponz ;

L

j

]

:

Vi

T

fed hoc non poteftdici; ergo. .Min. prob. ex

il n

propofit. 65. Baji damnata à Pro V. qua fic ha-

ij w

bet: Jn peccato fünt duo, a&tus &2 reatus ; tran[cum-

l

:

MTR

ie a&ku mibil remanet , mifi reatus, eu obligatio ad

ii

penam.

D UMT

ResPoNpnEo n. Magj.

Quia remanet macu-

TUTT,

la, feu privatio gratic fan&tificantis.

Propofi-

tio damnata in hoc errat, quód non admittat

u de p

Mer tii

maculam proprié di&am , feu privationem gra-

um

tie fan&tificantis, üt patet ex contextu.

lpfa

Ifttg

AK

li

&

macula, licét etiam ifta juxta D. THOMAM fit

Ri

effe&us peccati, non tamen proprié loquendó

hs

"w

habetrationempene; quianoninfligitur à Deo,

A

fed eligitur ab homine.

Ü

In abfolutione facramen-

li aüm

OBJICITUR 3.

p 1

tali totaliter remittitur culpa, & tamen non

Áits

remit-

T

M u

DE CAUSSA, ET EPFECT. PECCATI. 251

o

ht

am

i Ra

remittuntur ponz ftridé tales; ergo &c. — Znt.

T

quaad , x« snembrum Jfupponitur . ex. . communi fenfu

Theologorum, -& ex eo; quia videtur difficile,

EOR

quód Deus adhucrefervet iram erga converfum;

Vr

cüm peccatori promittat, fe non recordaturum

LT

LT

peccati, & ipfi promittat omnia figna amicitia.

int. qubad 9. memb. frob.

Poft abfolutionem re-

LT

!f i

manent pene purgatorii ; fed hz funt pens

firicté dicte; ergo.

JMin. prob. Videtur incon-

! dj

veniens, Deum fuo amico impotenti ad folven-

m j

dum irrogare tam atroces poenas, nifi animó

r

vindicandi, & exprobrandi culpam; ergo.

.RESPONDEO. nm. a. quoad 2; membr. quia ipfaze

d. d n

pene purgatorii non habent rationem pomne

ictt zi

firidé talis, cüm voluntarié fufcipiantur ab iis,

pipeat

qui decedunt ingratia. 244 prob. n. Min. ad prob.

Iu

dift. a.

Videtur tam gravis poena effe fpecies

n g.

vindicte , attamen ul/ironee , ac fimpliciter vo-

N ii

luntarie. c. non wltronee. n. a

vel dift. fic:

j wig; t

Videtur hoc inconveniens, nifi fumma perfe&io

N

juftitie in amico exigat tam gravem compenfa-

tionem, & voluntariz vindicte preftationem.

jf

c. fecus. n. ant.

Vel denique tertió dift. : Vi-

gt Mp

detur effe fpecies vindi&te materialiter. talis. c.

jom u

formaliter. talis. n. a.

Ille enim pornz non funt

REU

cum indignatione erga perfonam , & ex motivo

oeito

odii; fed ob equalitatem juftitie, quzejubetpar

TpoyA

pari referri etiam in eo , cujus voluntas jam con-

J

p

li

cordat cum puniente.

Yi

J d

"Osgrcerrum 4. contra 9. Conclufionem .

Ubicunque fimpliciter loquendo reperitur rea-

j)lg

i

j

tus peene, etiam reperitur aliquis reatus culpz;

Ü

MJ

ergo funt infeparabiles. Prob. 4ut. Ubicunque

T

rgpe-

252

DISPUTATIO IlX

reperitur reatus poene, ibi dicitur peena fufti.

Etv

BPropnä

neri pro peccato, & non vi taciti pa&ti, aut

d

um

compenfationis ultronez ; ergo adhuc exftat in

$

mente vindicis motivum peccati.

a

um 5

2

Omnis poeena eft tacita exprobratio cul-

W Dj

pes; ergo &c.

Prob, Znt, Quevis pona tacité

[:5)

fir

dicit: Pide, qubd peccaveris ,

m

[

j

rum fit deliquijJe in Dominum; ergo,

j agnofcey quam ama

1 fed u

9)

3

In humanis nemo eum torquet extremis

i

m

füppliciis, quem recipit in intiium amicum ;

q

ergo nec Deus: & confequenter quemcunque

m fati

Deus torquet perfonaliter, ipfi non eft remiffa

i, qii

culpa totaliter,

j

neque eft reftaurata amicitia tog

iv told

taliter.

yasun d

drbi

RzsPONDEO ad r. n.a.. ad prob. c. a. dift. c.

Ergo peccatum füb ratione converfionis ad crea-

s

turam adhuc exftat-per modum motivi in inten-

g

tione vindicis. c. fub ratione averfionis à Deo.n.c.

u

Peccatum dicit duo, converfionem, & aver-

, qui g

fionem: füb ratione averfionis à Deo fundat ra-

p t

tionem reatus culpe, id eft, macule; füb ra-

vt

tione autem cenverfinis fundat reatum penz.

Qu

Imó füb hac diverfa confideratione peccatum eft

10 f

ipfe reatus peene, & culpe. Ttaque, dum pec-

t p

catum remittitur in abfolutione, remittitur qui-

U QUf

dem totaliter in ratione culpe, fcu averfionis,

ita ut nec minima pars averfionis remaneat ;

*

liegeum

eil,

** Wj

non tamen remittitur fub ratione reatus poeng

N

]

genericé fumpte, prout abftrahit à ftri&e di&a,

uT

vel fatisfa&toria, quzeftinvoluntaria fecundum

quid. Hzc refponfio eft conformis principiis

I

T

D. THOME in 2. Sent. dift. 42. q. 1. a. ». C. ubi

/

um

ait;

/

DE CAUSA, ET EFPECT. PECCATI, 235

i

ait: ,Proprié reatus nihil allud eft, quam obli-

"t X

p

Ti

» gatio ad penam; & quia hec obligatio quo-

ill

» dammodo media eft inter culpam, & posnam

»

exeo, quód propter culpam aliquis ad poenam

Pt

»

obligatur, ideo nomen medii fümitur ad ex-

»

trema, ut intetdum ipfà culpa, veletiam pc-

AT

»

na reatus dicatur."

Et ad obje&ionem $. ubi

agm() M]

n

fic fibi objicit: ,Infufa gratia ceffat privatio gra-

» ti€ ; fed adhuc tamen aliquis reatus manet,

IOl'qile[em

Mülte a

» quo homo faltem ad penam temporalem obli-

» gatur; ergo videtur, quód per privationem

0U t

» gratie reatus poft actum remaneat.".

Re-

hn s

fpondet, quód in puniente per infufionem gra-

rfv

tie non tollatur illa inordinatio, ques habetur

per receffum à Deo, adeoque peccatum non

LTA

tollatur füb illa formalitate, que vocatur rea-

EY

tus penz, feu converfionis.

»Dicendum (in-

QR

» quit) quód in peccante fünt duo defe&us:

n at

unus eft, qui eft in ipfo a&u peccatifecundum

y, n

» quod aliquis limites legis divinz , & rationis

Deo d

» TeCte transgreditur: Alius eft in ipfo peecan-

i f

» te privatio virtutis ex priori defe&tu induéta.

p

» Quamvis autem, cüm aliquis gratiam recupe-

» rat, fecundus defe&us tollatur , non tamen

æpcf.catumef

i, unyt

» €X toto primus füblatus eft ; quia oportet,

at

» ut, quantum voluntati fuz obedierit prater

3 aneit

» legem Dei, tantum in contrarium recompen-

jr remu

» Aeto

Similiter in 4. Sent. dift. 18. q. r. a. 2,

r

c. ait: ,Dicendum, quód in peccato funt duo,

r

» Converfio ad commutabile bonum, & averfio

rb

» abincommutabiliBono; & fecundüm hoc funt

» duo effe&us peccati: unus eft indignatio Dei

j p

144

» ad nos averfioni peccati refpondens: alius eft

L

3

,,pæna

234

DISPUTATIO II

-

H

» pona inordinata . converfionem .ordinans."

j

gin 30' D

'Talia habet 1. 2. q. 86. per totum,

d. 2,- dift..a;

Eft exprobratio. culpe corre-

g

Giva, & purgativa. c. averfiva, & indignativa ,

ii

g

n. a

Reatus culpe fimpliciter dicit reatum

macule, & jus ad averfionem Dei à creatura,

if

f

ii

quod non amplius datur.

REsPONDEoO 2. dift. a. .Eft exprobratio

;';r.;mrem'.fx&

culpe denominativé, & materialiter fumptee. c.

formaliter fumptee. n. a

Quia illud, quod. erat

am n

gj

& vocabatur culpa, eft adhuc objectum expro-

brationis ratione converfionis ad creaturam;

jairtis

non tamen amplius habet rationem culpe feu

isD 201

a&us avertentis à Deo, nec conftituit hominem

TM

üt obje&tum indignationis diving.

MIPSIS Pl

ts Conl

,-dd3. n.a

Quia & Pater corrigit filium,

vel ad exemplum aliorum , vel ob gubernatio-

Eal

nem familie ; quamvis illum amet, & paret illi

ERN

hzreditatem.

fiuni

O8]ICITUR 4. coníra eandem.

1. Idem eft

d emmy

peccatum, & culpa; ergo fi peccatum non to-

ltin

taliter remittitur per abfolutionem.

ttmfübr

2

Si quis per integrum annum, vel toto

ul A

vite tempore confiteretur femper idem pecca-

ftatime

E

tum, femper abfolveretur à culpa ; ergo nun-

« oj

quam fuit totaliter remiffa culpa, tam parüm,

|

^ lml

quàm reatus poeng.

& lf

3

Theologi in Concilio Tiid. plerique fen-

ff

ferunt, in abfolutione non remitti totam cul-

L W Q

pam, actotaliter; ergo probabiliüs non remit-

L Ul[t

titur totaliter, licétremittatur fimpliciter. Prop.

D

W

4dnt.

ANDREAS VEGA Doétor Salmanticenfis

Ci[umtm

(qui interfuit Concilio Tiidentino, maximé tunc,

NI [ ffl [

quan-

m

DE CAUSA, ET EFFECT. PECCATI. 235

li ts

Oltp,

.quando Patres, & Theologi femeftri fpatió plus

LUTMM

quàm $0. vicibus convenerunt ad difcutiendam

IT

materiam juftificationis ; ideoque optimé fcivit

3

J i

(

fenfum Patrum & Theologorum in eo opere,

quod de juflificatione V enetiis edidit,. & ipfi Con-

R

cilio dedicavit) lib. 13. c.36. diftin&é pronun-

tiat, per contritionem, . aut abfolutionem facramentalem

lp

dimitti quidem femper culpam , - quantum ad boc ,. ut

tll i

Jüum . fattorem. mon. amplius faciat inimicum Deo, at-

lii aj

jamen mon [enper dimitti in iotum, aitque, quoad

ag

Wf

decretum. juftificationis prevvaluifJe meliores "T'heologos,

qui cenfuerant , [atisfattiones moflras. mon. exfoloi. tan-

i o

ln PRO POENA TEMPORALI, quag tmortalibus

Vr jont

ef? debita pofl juftificationem ; . fed eas. etiam preftari

4

PRO IPSIS PECCATIS, Ergo juxta VEGAM,

Tav;gf: flin

& alios Concilii Patres 3c "Theologos poft ju-

) pb

ftificationem remanet macula per fatisfactionem

,ai

delenda, non mortalis; ergo venialis, in quam

culpa mortalis per abfolutionem quodammodo

30

eft commutata.

ARLUO 003

REsPONDEO ad 1. dift. a; , Idem eft pec-

J

catum fub ratione inadequata fumptum, & culpa.

tranf.

g, V

Sub ratione adequaia fümptum, n. a,

ia p

Peccatum enim dicit duo, nempe reatum poenz,

m nþf

& reatum culpe; hunc füb ratione averfionis à

n p

Deo, illum fub ratione converfionis ad creatu-

ram.

Adeoque non fequitur, quód i totülm

yenie É

non tollitur , etiam pars non tollatur totaliter,

feu reatus culpe.

j t

jsmon d

ld 2. dift. a. Abfolveretur à Cu!pa denomi-

natio? accepta. c.. reduplicatioé accepta.n.a. Pec-

jct

jit. /

ii

catum enim femper habet quamdam punibilita-

tem, feu indignitatem ad majores gratias, vel

maximäï'

majo«

m

DISPUTATIO

IIYL,

236

;di.

majorem gloriam , quam homo accepiffet, fi

n

non commififfet peccatum veniale.

Hac ena

damni, feu indignitas poteft minui in infinitum.

u

inp

Íta videtur docere n. THOMaAS in 4. dift. rg.

D

q.I. &.3. quzftiunc.4. " Dicendum (inquit)

[

i

7

p

Ti

» Quód quidam dicunt, quód in prima abfolu-

» tione tantum dimittitur vi clavium, quantum

g

s. n

» dimitti poteft: fed tamen valet iterata con-

sueqid

» feflio tum propter inftru&ionem , tum pro-

» pter majorem certitudinem, tum propter in-

g u

j

» terceflfionem confefforis, tum propter vere-

» cundie meritum.

Sed hoc non videtur ve-

f

iom m

» rum ; quia, fi effet hec ratio iterandi confef-

» fionem, non tamen effet ratio iterandi abfo-

jrumi,

, lutionem, & non requireretur, quód haberet

n J

r]

J

» ufum clavium ille, cui fit confeffio: & ideo

» dicunt, quód etiam in fecunda abfolutione

ii

» Viclavium de peena remittitur; quia etiam in

1h tina

» fecunda abfíolutione confertur augmentum

inmdi

» gratie ; & quantó major gratia recipitur, mi-

DUT

» nusdepunibilitate peccati precedentis manet,

tynij, ]

Unde

qxd, qi

» & ideo minor pena purgans debetur.

» &in prima abfolutione alicui plus, & minus

P peta,

ï;lvatur tjb

» de poema dimittitur vi clavium , feeundüm

» quod plüs fe ad gratiam difponit ; & poteft

n u

» effe difpofitio, quód etiam ex vi contritionis

&t i

Unde etiam non eft in-

» tota pena tollatur.

,m

» Conveniens, fi per frequentem confeffionem

t

» etiam tota pena tollatur, ut peccatum omninó

u—wüþget

» maneat impunitum."

Ita D. Thomas.

W W&

Zdd 3. dift. a. plerique fenferunt , non fem-

j

perremitti totalitér culpam denominatio? fumptam.

lt Q

l]

V EGA tantüm

liig

lj

Gk. reduplicatiot fumptam. n. a.

grguit

4 u

DE CAUSA, ET EFFECT. PECCATI. 23;7

DP

s

n

arguit eos , qui docuerunt, pcenam fatisfa&to-

! .W

riam non folvi pro peccato, cum quo identifi-

EM

ET.

cantur reatus culpe , & reatus penz, fed tan-

tüm pro pena, quod etiam nos i

pfi negamus ;

ftin (

quia fatisfa&tio folvitur pro pecca

li à

to, quatenus

remanet fub ratione reatus pons ;

eoi

pfo enim,

A t

quód non faciat ampliüs peccatum ho

minem ini-

Wt p

micum Deo, non manet ampliüs füb ratione

LT

culpe ne quidem leviter.

Et hunc effe fenfum

t

huius Authoris, patet ex

€J

jus verbis , que fic

U t

habent: Quamvis quidam Theo

logi contenderent , fa«

o mb

tisfattionem non fieri pro culpa

» Qquandoquidem illa poft

ornd n

abfolutionem jam non erat ;

iamen alii meliores "Theolo-

Virai dj

8i pravvaluerunt ,. qui , ficut Scriptura, & SS. Dotto-

QUi

res docent , [atisfathiones verb, &

hr ib

roprib fieri pro

culpa affirmarunt.

Eflo enim

Der contritionem , vel

t dbf

abfolutionem culpa fit dimi[Ja ,

neque maneat , quantum

ad boc, ut inimicum Deo

qiuetmi

faciat fuum fa&torem, tamen

t'ügietr

dimi[Ja non eft in totum

» Jéd adbuc manet. in imputa-

moptür t

ijone dioina; quia Deus eam i

nputat ad reatum pena

Ltemporalis.

Fatendum tame

tlf

n, illum modum lo-

. [

quendi, quód fatisfaCtiones przftentur.

proprié

jg, a

pro peccato , & quód mundetur pecca

tum, &

, ha

folvatur culpa contra&a,

eminenter effe con-

formiorem unanimi fenfui Patrum & Concilio-

T

rum per decem prima fzecula.

n

u dii

O53]ICITUR Ó. contra eandem 1.

Poft a'-

cnfefrt

folutionem remanet aliqua macula peccati; ergo

t omi

manet culpa etiam in ratione culpz. — Prob. Zmt.

Davip poft abfolutionem , & remiffionem à

0ft

NoL

Deo acceptam adhuc rogat, fe lavari à macula

ue& culpe; ergo &c..

"dnt. prob.

Poftquam

j

Nathan Propheta Davidi dixerat: Doi

n

inus trans-

n

rN

L|

(uli

j

23'8

DISPUTJOJUTTO" FT.

Pt

u

tulit peccatum tuum ; ille nihilominusadhucro

/

gat:

j d

Znplius laoa me ab iniquitaie mea; ergo.

2.

rlt.

QU

D. THoMas hunc locum exponens

g

"i

lg

ait: JDavidem defidera[Je potius , ut amundetur à culpa,

W

quàm ut liberetur à pena temporali.

Similes expofi-

stl

tiones habent HIERONYMUS, BASILIUS,

jl

THEODORETUS in Gloff. Ordinars & AuTHOR

A

"

QUZSTIONUM 700. (2 «et. Téflamenti. q. x12.

j

u al

Ergo etiam hi Patres crediderunt, poft remiffio-

ia

nem peccati fimpliciter di&tam remanere aliquid

g,

culpz.

3. Inanimabus pürgatorii adhuc veré da-

gioramd

j di

tur macula peccatorum etiam illorum, à quibus

u

fuerunt abfoluti in vita; ergo.

"Int. prob. in-

dei det

M

"

h

inedonQ

primis, quia ipfum nomen pvrgatorii fignificat

purgationem macule, ac feditatis, non autem

Vd.c

precifé folutionem compenfationis ex pac&to

iniird

quafi tacito inter Deum, & animam.

EÉt s. Bo-

molyt

NAVENTURA in 4. Dift. 31. a. 2. q. r. cum

&iv

aliis T'heologis ac Patribus conformiter ad Scri-

B

i0nes, ]i

pturam defcribit animas üt £mmundas ,. fordidas ,

i, jl

tiíaculatas, fedas &c. juxta illud: mibil coinguinatum

intrabit in regnum Det.

Denique Huco 4S. li.

3pe

tl 1

cum aliis dicit ; in purgátorio expurgari /coriam

feccati, quod utique eft aliqua macula.

Ergo.

1um d

Eu

RzsPONDEO ad1. n.3. Quia quampri-

1üm homo per veram cohvetfionem cordis con-

A t

vertitur ad Deum, etiam ceffat averfio Dei per

MT

L

fubtractionem donorum ftatüm hominis conde-

W

T

N

l

i

"

t

centium. vel dift. Zn;. Remanet aliqua macula

confiftens in privatione donorum indebitorum ex

li s

:

A

natura, vel pacto, vel confiftens in deordina-

1 Jt

r

n m

u

m

tione potentiarum confequente ad deordin

atio-

nem

HL

DE CAUSA,ET EFFECT. PECCATI. 239

t

f

nem voluntatis.c. fimpliciter dicta confiftens in

f a,

privatione donorum Zebiterum ex natura , aut

IOC W emï

pa&o. n. Zfnt.

Utenim in Prenota

ndis dictum eft,

]

I:'i Wif j

reatus culpe fimpliciter dicit ord

inem ad macu-

2

Wil er

lam confiftentem in privatione gratiz fanétifi-.

, M

,

l

cantis, aut confüetorum officiorum amicitie,

n fl

qua macula nonreperitur poft remiffionem pec-.

lm (

cati in peccatore, aut in animabus purgatoriis

1. lt

quia non ampliüs datur indignatio , & averfio.

d d

Dei, nec ira averfiva affedus quoad precipua

officia amoris, '& amicitizg , fed tantüm actio

1drred

vindicativaamantis Patris ob exigentiam juftitice,

"d prob. dift. a. petit fe lavari à macula con-

ln ] qi

&pii

fiftente in deordinatione potentiarum , aut in

n i

privatione donorum indebitorum ex natura fta-

o

tus, aut pacto. c. a. macula hic & nunc in Scho-

lis fampliciter dicta. n. a.

Sicüt enim feníüs ver-

j r n

n Hsn

borum dependet ex ufu hominum, fic haud du-

AE

bié pro diverfitate temporum, locorum, & cir-

gu

[

cumftantiarum alligantur eidem verbo diverfze.

mït

j

notiones.

u

li

Idem contingit cum ifto verbo: ma-

l

ht

cula, culpa &c. nunc enim huic verbo ex ufü

TT

ii

"Theologiz Scholaftica: fimpliciter alligatur tan-

tüm quedam relatio ad indignationem Dei, &

Py,'ggff f.fwimu

q, i.

averfionem divinam erga hominem, juxta ac-

J quom

ceptionem D. THOMJE , qui hoc.nomen prus.

qtydsti

denter reftrinxit ad notionem- determinatam ,.

ac ftriam ;; quamvis in idiomate Patrum , &

oX

plebis per ifta nomina intelligatur quevis macula

nint u**

etiam caufalis, & conftitutiva peccati, confi-

gqullämfï

ftens in privatione debite re&titudinis , aut in

jpuntt

ablatione donorum indebitorum, aut jurium ad

pate

oflicià amoris & amicitie cum Deo.

| deorü'

d 2.

n

]

l

DISPUTATIO 1ik

240

1

u

dub

Ad 9. dift. a. dicunt, Davidem mundari &

M

D

€ulpa denominatio fampta. c. formaliter, ac re-

y

Sumpta in ratione

"a

duplicatioà fumpta. fübdiff.

culpz /até di&tz. tranf. /lridtià, & fimpliciter, ac

o ls

l

aE

ex ufu Scholarum diécte. n. a

Ex di&is enim

j

jg'.]':xï

patet, quód culpa fimpliciter, & ftri&tó di&a in

d

ore Scholafticorum tantüm fignificet reatum ma-

g

T

cule, üt fundantis indignationem Dei erga ho-

minem:; inquofenfutunc temporis non ampliüs

g, U

dabatur in Davide.

1 MHW

d 3. n.a. ad prob. dift. à. — Anime purgato-

jat lj

rii dicuntur Zmmunde &c. immunditia prove-

u p

ul

niente ex habituali deordinatione potentiarum,

& ablatione donorum zndebitorum ex natura, vel

i, p

pa&o.c. donorum debitorum vi converfionis Dei

5 lg

ad creaturam per affectum amicitiz. n. a.

Dicit

vt p

t

p. THOMAS, quod in animabus purgatorii de-

tur adhuc deordinatio potentiarum ex peccato

ais

reli&a , ficut concupifcentia ex peccato Adami,

dutem,

& privatio donorum indebitorum, ac jurium,

at d

puta ad regnum Dei, qua non tolluntur, nifi

dré f

per fatisfa&tionem peenalem fic conftituente Deo.

atur n

I. 9. q. 87. a. 6. ad 3. fic habet: JDicendum, qubd

* prlia

vemotá inaculá fanatum ef; oulnus peccati ,. quantum ad

zi

voluntatem: requiritur autem adbuc pena ad fanationem

3tn0 t

aliarum «irium anàna.

Ect in 4. dift. 21..2.9. a. 1.

if

quaftiunc.3. c. Quedam venialia funt majoris ad-

j

berentia, quàm alia, [écundum

uod affetus in ea

u a

l

if

i

magis inclinatur ,. &2 fortiiss in eis

Á

gitur ;

&2 quia ea,

Ü

Qf

que funt wajoris adberentie tardiàs purgantur , ideo

(v

«

quidam in purgatorio diutius , quàm alii torquentur ,

!

Jecundim quod affé&tus eovum ad venialé fuit magis

Tij W

inmeaus ldem prorfus eodem modó fufiffimé

Wllllfm

in

lr

li u

DE CAUSA, ET EFFECT. PECCATI. 241

Jni

n pluribus locis explicat cREGORIUS NYssE-

j füfmilimm i

US.

Et locó proximé citató ad 1. D. THo-

RUT

MAS fic refpondet: Dicendum, quid acerbitas pene

lii

& propri refpondet quantitati culpe ; — fed diuturnitas re-

« lr d

* fpondet radicationi culpe in fubjetto.

Unde potef? con-

] & ftr l&ö

& tingere ,

quid ille diutius im purgatorio moretur , qui

V r

minks affligitur. Et ibid. queftiunc.2. ad 1. cüm

um D j

fibi objeciffet " quód omnis purgatio refpiciat

Wi feditatem , dicit: Reatus, quamois mon importet

ditatem , quantian in fé efl ; tamen babet ordinem ad

Wi

K fuditatem ex caufa fua. Igitur ex hoc, quód juxta

UW p. THOMAM purgetur foeditas radicalis prove-

W niens ex adhzfione potentiarum, & affe&uum

um ad creaturas, per quam fuit activitas charitatis

wO diminuta, colligitur, quód pena purgatorii tan-

!]

214 Dd

tüm refpiciat peccatum fecundüm ejus converfio-

r

nenadcreaturas; nonautem refpiciat peccatum

n

fecundum averfionem ejus à Deo, aut averfionem

n At

Dei à creatura, füb qua ratione peccatum for-

maliter dicitur culpa.

Sed per paffionem fuc-

v, uj

Yf m

ceffivé activitas potentiarum languentium recu-

ag

peratur, donec tandem affe&us animse deducan-

,' äWJM,: P

tur ad priftinam puritatem, & promptitudinem

4j p

charitatis.

Sicut enim juxta D. THOMAM in

purgatorio poteft tolli culpa peccati venialis in

v ii

L

iis, qui difcefferunt fine bono motu voluntatis,

1 WMW

ita poteft tolli defe&tus lanpuoris potentiarum

T d

ad promptitudinem charitatis per ejusmodi me-

"dÀ

dium, feu meritum paffionis laté dictum. loc.

cit. quzftiunc. 1. ad 4. fic habet: Dicendum, quid

ngMWsï

ii nl

Jboft banc vitam mon potef? e[fe meritum refpettu pramiü

e[Jentialis , fed vefpettu alicujus accidentalis poteft e[fe,

d

quamdiu manet bomo £n f2atu vie ali

qiiP

D.zdmort Tratt. de Peccatis,

quo modo; & ideo

[// ]

(

242

DISPUTATIO IIL

jid

Jl

in purgatorio potefl e[Je attus meritorius , quantüm—. ad

remi[fonem culpe venialis, . Et ad 1. dicit, quod

pountt

m

ij

non ponatur novum formale conftitutivum me-

riti, fed tantüm materiale, dum ait: JJomo bic

L

unp

(id eft, in hac vita) meruit, ut ibiilla pena fit

aneritoria. fibi.

ul

QUJESTIO IV.

u

hn peccatum mortale mereatur. ponam eter-

T »feritate

(

nam etiam fenfus ?

il

i DOl

OTANDUM I. Effearticulum fi—deï de fa&o

ti6arUtd,

peccato mortali infligi poenam eternam: id

"

enim in terminis continetur J/ai. 66. Marc.9.

s at

Mattb. 25. 9. The[[al. 1.

Et ex aliis locis Scti-

y tud l

Hinc & SS. PP. cum omnibus

pture colligitur.

s. i

Do&oribus Ecclefie femper agnoverunt, hz-

Qul

M

reticam effe doctrinam oRrGENrs, qui lib.r.

l

i

XUQA

W

Periarchbon c. 6. docuit, poenas damnatorum ali-

quando effe finiendas , & ipfum diabolum in

i, du

0, if

füum priftinum ftatum fore rediturum.

De illo

BI

$. AUGUSTINUS l. 21. de civ. c. 17. ait: - lum

tiltop

jropter boc, & monnulla alia, & maximb propter

Votào

alternantes fine ce[Jatione beatitudines , ac wiferias

& UUfi p

ton mmerito damnavit . Ecclefia.

i

* NorAxDuM 2. Darivarios Do&ores Ca-

1 UAf

tholicos, qui non obftante hac do&rina defen-

1 Q

dunt, ex privilegio extraordinario, ac difpen-

j

fatione quosdam ex inferno liberatos effe.

Go-

NET hic Difp. 8. a.6. n. 95. & 100. ait: ,Suppo-

u

(

» nimus certum de fide, pcnas inferni faltem

æt]

ss

as effe.

P

» delege communi nullumkfinem habitur

h

»Hec

!l n

DE CAUSA; ET EFFECT. PECCATI. 243

g

iil

M

» Hs&c fuppofitio, üt dixi, de lege communi,

N

» & ordinaria intelligenda eft ; quia non repu-

Ui

WO

d

» gnat, aliquos per potentiam extraordinariam,

T d

»

& fingulari quodam privilegió ab inferis revo-

ID

»

cari, ut de L'rajano Imperatore quidam exifti-

»

mant precibusD. Gregorii ex inferno revocato,;

ltap. THO M. in 4. difp. 45. q.2. qd. i. ABUL.

N

VINCÉNT. BELLOVÀC, BELLARM.: SIXTUS

SENENSIS, NAVARRUS.&cC.

S9ed quidquid

Air j

»

fit de veritate hujus hiftori$, quaim BAR 9O-

h?

»

NtUs rifu dignam cenfet ad annum 644. tom.

»

wJamEJei [

.6. negari non poteft, ex tanta multitudine

»

mortuorum, quos Chriftus Dominus , & Apo-

T41 254

D

ftoli, aliique San&i refufcitarunt, plurimos in

»

peccato mortali obiiffe; atque adeo ex infer-

FUi

no, velalioloco, ubi detinebantur , fuiffe

" u ont

»

»

revocatos, fubindeque non repugnare, ali-

weut, t

quos ex fpeciali privilegio , & potentia extrá-

i, qui

»

ordinaria à pcmnis inferni liberari.

Ita c o:

VOPU

um du

NET, cui neutiquam confentio; fed potiüs

credo, refufcitatos obiiffe in ftatu gratie, ve

i X

eorum animas adhuc in ftatu viz reli&as, &tar-

il

tum in loco penarum nterea affervaàtas fuiffe.

jtmi f

NOTANDUM 3.

Queftionem in eo vér-

A

fari, utrum peccatum mortale per fe éx nalitià

intrinfeca mereatur poénam aternam , vel tati-

tum per accidens tatione legis diving vel ratio-

yDotre

hn

ne fubje&ti; quod, quiain &ternum erit priva-

tum gratià, aut maculatum fine retra&tatione;

ET

"

in &terpum punietur.

Dein queritur, àn ea

pona, qu& in damnatis eft eterna, norntantum

NU

m*

fit etetra in ratione damni, fedetiam quoad poe-

ijam' Jénfus,

NoTaNs

;me

!

Q

244

DISPUTATIO IIT.

y gb

NoTANDUM 4. WVarias effe Do&orum in

"m

j

upm

hac re fententias.

Aliqui docuerunt, peccato

1b

mortali deberi peenam infinitam, tam zntenfivo,

;

m

quàm extenfià quoad durationem temporis.

£ EJJ

Hanc tenet ALMAINUS lib. 3. Moral. c. ultimo.

i

Econtra Thomifíe cum aliis docent, peccato

J dridd

n 'mefo

mortali tantum deberi infinitam poenam extenfi-

vé quoad durationem , non autem fimul inten-

OTW

fivé infinitam. Prior Sententia probabilis cen-

fetur etiam àsUAREz Tra&. s. de ibus bum.

;f

m

Difp. 7. Se&. 5.

DICO I.

Certum eft peccato mortali de

gt

fato infligi poenam eternam, non folüm damni,

s

fed etiam fenfus.

[p05

z w

PRosnATUR Conclufio. quoad .2. part. po-

OTW

tifflgum ex Scriptura, ubi etiam poena fenfus

d,edtit

dicitur effe sterna.

Sic Matth. 25. v. 46. &

niwitt

vt

Marc. 9. v.42. dicitur: Damnandos ituros in fup-

jlicium eternum. — Mai. 66. v. 24. Vermis eorum mon

tU. ln

7Rorietur, €9 ignis eorum mom extinguetur.

Judith.

vem

I6. v. 21. Dabit ignem €9 «vermes in carnes eorum,

10 tnpts

ut urantur in fempiternum.

Similiter Evangelium

i Tim

vocat ignem gehennsa nextinguibilen Matth. 3.

im, dj

Marc. 9. Luc. 3.

Et in Apoc. c. 14. v.11. dici-

üpr af

n

tur: üumus tormentorum eorum afcendet in fccula

Jeculorum.

Que omnia denotant s&ternitatem

'rIPIROBATUR

etiam quoad ponam fenfus.

u

DICO II. Peccato mortali debetur pena

Vi

eterna etiam fenfus per fe, & ex malitia intrin-

feca actus.

"t j

Xin

PRoBATUR Conclufio z. Quandocunque

At

Legislator prohibet a&um füb quacunque pena,

ts

;rgnsgrediens legem eo ipfo meretur illam pc-

nam

Vtls

It

DE CAUSA, ET EFFECT. PECCATI. 245

i lii

'(JCUerma h

nam ex ipfa natura transgreffionis; fed Deus

l, Wi?:

prohibet peccatum fub poena etiam fenfus zeter-

na; ergo &c.

Vi t

PROBATUR 2.

UT

Deus eft infinité fapiens &

bonus;-ergo non eft prefüumendum, eum vo-

L

luiffe ftatuere poenam &ternam etiam fenfus, fine

o n

merito intrinfeco hujus ponze ex parte actus

um f

peccaminofi.

li od

PROBATUR 3.

Peccatum eft contra eum,

NI

qui eft infinite potentie , & dignitatis ;

ergo

etiam meretur fuüummum aliquod genus pomz:

o

confequenter, cum infinita Zntenfià effe non

hTA

poffit quoad ponam fenfus, debebit effe faltem

eterna, feu extenfivé infinita.

p

PRosATUR 4. Quipeccat, quantum eft

a p r

de fe, confítituit rationem füi ultimi finis, &

TAT

fummi boni in creatura per inordinatam con-

i imi

verfionem ad illam; ergo dignus eft feparari à

Veris r

caufa, & principio bonorum omnium: atqui

i. )

hoc non fieret, fi tantum excluderetur ad ali-

Min.

"BILUE]

quod tempus à bono etiam fenfus; ergo.

Vi Dtg

Qrob. Tali modo homo adhuc retineret faltem

yis Mu

radicem, &jus ad communionem cum fummo

r

bono per ceffationem peenarum quoad fenfus ;

ia i

ergo.

y t

PRoBATUR 5. Sunttantum poffibilia duo

fumma extrema,nempe cumulus bonorum omnium,

du p

& cumulus malorum omnium, id eft, divifio in-

qultiti:

ter fummum bonum, & inter fummum malum, feu

negatio bonorum omnium; ergo, qui per pec-

T

catum mortale fe feparat à Deo, necin eo vult

Tnd

habere partem, meritó incidit in negationem

feu in cumulum malorum

r 'N

omqium bonorum,

Q 3

anium,

$46

DISPUTATIO III

;HUSL

tAt

oxhnium y interq

-

use utique etiam poeng fen-

fus eft.

y aol

gt mde

Y

PRoBATUR 6. Peccatum mortale mere-

vl

tur geminam pcnam damni, & fenfus, faltem

li

Hlþl 5!

adtempus; ergo etiam eternam. — Prob. Confeg.

41

Peccatum mortale ex fua natura hoc ponit, ut

"

g

malum, in quod femel incidit, fit irreparabile;

f0l

ergo.

Prob. Znt. Peccatum mortale tollit con-

"I

Wi

imy

m

dignitatem ad omne meritum, quod eft ex ami-

hst

citia Dei; ergo malum, in quod incidit, ex na-

tura fua eft irreparabile.

Prob. Confeq. .Si tollit

at

hOTW

omnem condignitatem meriti, tunc tollit etiam

jus rigorofüm ad reconciliationem , condona-

lao f

(ur

vm],

[:

tionem peccati, & reliqua, amicitiz obfequia;

li

ergo eft irreparabile,

b

1

Cnvefo

PROBATUR 7.

Qui fe ipfum occidit, me-

retur eternam mortem, nec habet jus ad refu-

tb g

b

fcitationem ; ergo etiam, qui per peccatum

mortale tollit principium; vite interne, non

100 t

TEOAA.

meretur refufcitationem à morte internaanime,

& ejus precipuis confecutionibus, inter quas

M

eft etiam pona fenfus.

PnosnaTUuR 8. Debitor pro illata injuria,

Onptrm

a

uamdiu non condigné fatisfacit, femper manet

A&f q

4

ebitor ponalitatum debitorum culpam confe-

lst

quentium ; fed peccator per totam eternitatem

, NU ve

non debite fatisfacit pro injuria Deo illatas er-

Vs &

go &c.

JMin. prob. Peccator per mortalepecca-

m od

tum privat fe jure etiam ad eliciendam vel mi-

d

nimam cogitationem de poenitentia; ergo fe

f

conftituit ultró in ftatu impotcntiæ eterng fa-

tisfaciendi pro injuria,

[ ) Wi tj

l

E

'PR—OBA-;

It

DE CAUSA,ET EFFECT. PECCATI. 247

PnosATUR g. Peccator eít virtualiter

h

ita conftitutus, ut ftante prefente complexo

4

T m

omnium circumftantiarum femper, ac eternum

j Hf

vellet peccare; ergo'dignus eft peena eterna.

"h i

Videri poteft s. cuRYsosroMus Homil. 25.

u

in Epift. ad Rom. & Homil. 9. in 1. Cor. . Et 5i

A imeg

TROMAS l.3. contra gentes C. 144

Ut n

Peccato mortalinon debetur

DICO IT

l quodefzu

de condigno pena infinita fecundum intenfio-

T

l

Qsj

nem.

Ita D. THOMAS 1.2. q.87. a.4. cum

!

i

I

T

l

communi.

11 N

1, nl

PaonATUR Conclufio.

Pena correfpon-

1 nj

det peccato fecundum ejus converfionem ad

creaturam ; fedin hoc genere non meretur po-

at

nam fimpliciter infinitam intenfivé; ergo. JMir.

rob, Converfio ad creaturam fecundum fe ab-

f t

ht

ftrahendó ab ejus averfione à Deo non habet

inordinationem infinitam; ergo füb hac ratione

üy t

Zint. eft n.

non meretur penam infinitam.

a

THOME loc.cit. queft. preced.-

G

qiu, 1

Solvuntur Objectiones.

OnjgICITUR I. contra. T. Conclufionem 1.

amilte u

M

Poteft dici, quód vternitas poenz tantüm cor-

refpondeat peccato, in q

uantum eft averfio à

g cipun t

ft converfio ad

u zi

Deo, non veró in quantum e

u

s non erit

creaturam; ergo faltem pana fenfi

Deo t

eterna.

nt. jrob. ex D. THOMA loc. cit. q.

t

87448.

4.ad g. ubi ait: Dicendum , .quüd duratio

g

pena ve[pondet

durationi culpe , non quidem ex parte

g 9

attus, fé

d ex parte macule.

m[læ qu

2

Idem loc. cit. a. 5. ad 3. ait: ZEfernitas

04

pene

Pi

248

DISPUTATIO II

yd n

pene mon vefpondet quantitati culpe , — fed. irremiffibi-

girim

gt

ltati illus; ergo non meretur eternam ponam

fenfus.

o

REgsPONDEO ad r. c. a. dift. c.

INon erit

ii o

eterna, nifiper fe conjungatur cum radice irre-

ais

parabilitatis. c. fecus. n. c.

Converfio enim,

Dd

quando conjungitur cum averfione à Deo, que

D

l

'

eft principium feparationis à principio bonorum

dzinin:

omnium, eo ipfo amittit jus ad omne bonum,

m

adeoque etiam ad ceffationem pensg , aut con-

at

donationem, & ad meritum condonationis.

Jinoy

ld 2. dift. a. INon refpondet immediaté,

t n

ac formaliter. c. . concomitanter. n. a.

Quia dum

v nl

zternitas per ferefpondet averfioni à Deo, fimul

tomdri]

concomitanter, ac realiter refpondet omnibus

3 Bu

hic & nunc connexis infeparabiliter cum aver-

atf

fione à cumulo bonorum omnium.

At

OBJICITUR 2. contra 9.

Conclufionem . x.

A

Pena debet effe proportionata cu

lpes fed poena

n

&terna non eft proportionata culpe momenta-

1fni tj

nez; ergo &c.

AU 401

2

Si deberetur eterna peena peccato mor-

ttompanf

tali, tunc ideo, quia peccans haberet affe&um

ltll

peccandi eternum; fed hoc nihil probat ;

ergo

il

&c. Min. prob. Etiamfi haberet talem affe&um,

r

]

tamen talis affe&us non equivaleret peccato

Ef

Wil

reVera eterno; ergo per hoc non haberet com-

menfürationem cum sternitate.

At

J

dnt. prob, Per

NI

J

Ttiy

hoc,

quód aliquis habeat affe&um fübeundi

[

martyrium, vel peragendi omnia bona opera

s

T

omnium Sanctorum non habet meritum omnium

|

W

N

i

!]

San&orum, & Martyrum ; ergo &c. Confe-

"i

j

i

quenter falfum eft principium D. T HOoM ; hic,

quód

WWW

lo llL

DE CAUSA, ET EFFECT. PECCATI. 249

!mþl, .

atl æm

quód voluntas apud divinum judicium pro fa&o

reputetur.

/

ldlllc N([

RzsPONDEO r. ad rz. retorquendó in homi-

cida, qui condemnatur ob. momentaneum ho-

Vr

BUA

micidium ad metalla, vel aliam poenam perpe-

i,

tuam toto vitze tempore, üt CHRYSOSTOMUS

Homil. ?5. in Epift. ad Rom. obfervat.

Sic

Htl

L

etiam obunicum a&um v. g. blafphemie, autlefie

majeftatis multi condemnantur ad carceres per-

o

QU

petuos, vel mortem corporalem irreparabilem.

REsPoNDEO 2». dift. Min.

Non eft pro-

M g

portionata proportione aritbmetica. c. geometrita,

14 (

aut morali. n. Min.

Sicut enim fe habet injuria

ftii]n

illata terreftri Regi ad peenam temporalem, atta-

fünélampj

"

j Qd

men diuturniorem deli&o; ita fe habet injuria

illata Enti infinities excellentiori ad poenam infi-

1

nities majorem.

Dein füppofitó, quód non ha-

Gah[mn :

beret locum etiam commenfüuratio geometrica, ha«

ls; lr

beret tamen locum commenfuratio moralis, quce

i t

zftimat terminos comparationis ex habitudine

mutua adinvicem; quamvis i

pfa complexa non

v p

fint commenfurabilia ad alia complexa.

h dl

"d 2. c. IMaj. n. Min. ad prob, dift.a. Etiamfi

j t

haberet talem affe&tum ijmeffcacem, tamen non

gt

&quivaleret peccato revera zterno. c.

Si ha«

j

beret affe&um de fe effcacem &c. n. ant.

Affe-

jrnet

&us enim de fe efficax femper zquivalet ope-

j il

r & premio commenfurato ipfi operi; fed

um i

quando ipfüm opus externum habet vel fpe-

cialem difficultatem, vel quando effe&us eft ab-

i g

ritumomw?

foluté impoffibilis, vel quando effe&us non con-

I

fifit in a&u immediaté dependente à libertate

g

hominis, tunc non zquivalet operi.

Qs

OsJ[t

j uf

"DISPUTATIO

ITI.

280

L

j

O5]JICITUR

3. contra 3. Conclufionem 1. Pec-

ii

catum mortale e

ít malitiz fimpliciter infinite

Yoa

i

f Nl

f*og,

ergo debetur illi infinita poena in omni genere

Y

W

a

adeoque etiam intenfivé infinita.

pone,

V

ml

1]

2.

Peccatum mortale in genere malitie fu.

j

[:

pe.rat infinitas malitias peccatorum venialium ;

gt

fed infinite malitie venialium mererentur pc-

nam infinitam etiam intenfivé talem; ergo &

a?gäpectz

v

peccatum mortale.

REsPoNDEo ad r. dift. ant. Eft malitie

l0s

fimpliciter infinitz infinitudine unius generis, ac

i

relativa ad averfionem à Deo. tranf. omnis generis,

l

M

?0NDI

xb

& refpetiva converfionis in peccato reperibilis. n.

ant. .Sicut homo dicitur fimpliciter rationalis,

us a

etiamfi non fit fecundum omnes partes fui con-

uN

ftitutivas rationalis; ita etiam poteft dici pecca-

d

tum malitiz fimpliciter infinite, licét ea infini-

ET

tudo tantum afficiat unam ejus partem , videli-

RUi

cet averfionem à Deo, cui refpondet poena da-

ol

IT

mni, pariter eo genere infinitudinis malorum

à

infinita.

Fopu,

.Min. Quia irlxünþitum ex-

8 i

d 2. tr. Maj. n

tenfivé tantum mereretur poenam. infinitam ex-

ESrufi

tenfivé, id eft, penas infinitas, quamvis non

rf

effent infinite intenfive.

AO

!

d)

i

OnJICITUR 4. Contra eandem . Peccatum

d

mortale eft majus malum omni malo pcenz ; ergo,

Q u

I

W

etiamfi ponatur poena infinities intenfa, tamen

iní

peccatum erit majus malum: ergo dignum efít

EOE q

*

i

)

þæna in

tenfivé infinita.

9. Deuspunitinfra condignum ; ergo pc-

l

i

pa intenfivé finita eftminorillapeena, quam me-

,

fetur; ergo, quam meretur,

folum eft infinita.

3. Pec-

Iins

0

DE CAUSA, G EFFECT. PECCATI. 951

' CWMFM"

1

I:

3. Peccatum mortale meretur poenam infi-

Iolttries

14j t "

nitam quoad durationem; ergo etiam quoad in-

tenfionem. — Prob. Confeg. Minus malum eft peena

Df

Dütte dj

intenfivé infinita, quàm extenfivé infinita quoad

durationem temporis; ergo &c.

ZInt. patet ;

AORU veió

1 Dierenn

quia, fi Deus determinaret pro uno inftanti po-

nam intenfivé infinitam, non ita abfterrerentur

LUE

homines à: p

-

eccato, ücut per infinitam exten-

fivé,

u a

Enin go

RESPONDEO 1. ad1. Retorqumdäinpe'ccatq

veniali.

Itj nj p

RzsPONDEO 2. dift. a.

Eft majus malum

f0 x

omni maló pene, füb dioería tamen ratione

Yi r

mali. tranf. in eodem genere , ac ratione mali.

Jl

n.a, Neque enim eft punibile majus malum

Vr d p

quócunque maló minori diverfe rationis ; alio-

[ ex i

quin occidens canem poffet puniri fumma pe-

ym, V

cuniaria aliquot millionum, cüm pecunia tam

x gt

bonum non fit in genere phyfico, quàmi animal.

nvl m

Itaque attendi debet in commenfüratione po-

narum ad leges prudentie?, ad perfetiones vin-

x itin

dicis, & ad vires paffi, quz omnia non fuadent

z n

penam intenfivé infinitam pro converfione ad

y (uoni

creaturam quà tali.

Vel denique

RzsPoNDEO 3. dift, a.

Peccatum in ra-

y, Mi

tione aver/ionis à Deo eft majus malum omni maló

pona. c. in ratione converfionis ad ereaturam. n. a.

ia

g, d

Poena autem fenfus tantüm correfpondet con-

N

verfioni ad.creaturas, quz eft tantüm malitice

finitz.

Zld2. n..a. quia hoc eft limitare omnipo-

muni; q

tentiam , & fapientiam divinam , quód non

o U

poflit invenire penam proportionatam deli&to.

jun W"

Aliud

li

4l

252

DISPUTATIO IIT.

qut M

Aliud etiam eft, quód de fa&o puniat infra con-

i

W

i

dignum; aliud, quód non poflit punire fuppli-

*WQ [5'4 j

ció condignó.

P

ial d

L

Zd3. c. a. dift. c.

Ergo etiam meretur

[

j uN

H

ponam infinitam quoad intenfionem , & fimul

,,'lmh?

cum.intenfione. n. a

Seorfim fumptam. /fubdift.

Si fit poffibile tale infinitum. tranf. fi non fit pofibile.

fT

g

n.c. Quia pona intenfivé infinita cum exten-

LU.

um

fivé infinita eft majus malum, quàm fola peena

£2 Q

U

extenfivé infinita ; itaque peccatum mortale

EE

non meretur fimul utramque.

ponue

zny

Dixi 7ras. Quiaeuamfi non daretur pe-

a,

na extenfivé infinita, tamen peccatum mortale

1080]

non mereretur poenam intenfivé infinitam ; eó

Bof

quód ifta tantüm correfpondeat converfioni ad

& n

creaturas, que non eft malitie infinite, prout

QOT

eftaverfio à Deo.. Vide plura de infinitudine

1 t

malitie in peccato in 7ratiatu de Incarnat. ubi ex

i, Q

inftituto examinatur, utrüm peccatum mortale

l,

malitie fit fimpliciter infinitz,

lr

11 Qju

QUJESTIUNCUL A.

zl j

Apptnd

Solountur oaria. dubia de caufa, €? efeciu

30; q

peccatorum.

" D

UXRITUR I. Án peccatum veniale, vel

V dj

UT

.. mortalequoad culpam jam femel remiffum,

in inferno puniatur per accidens posná eterná? :

uT

REsPoNDEO cum di[linctione.

Si culpa pec-

.*ïïmua

cati venialis jam fuit dimiffa ante peccatum mor-

tale, pro quo infligitur damnatio , poena illius

tün

erit temporalis ; fi veró nondum fuit dimiffa;

"l

erit

Lm

DE cAUSA, ET EFFECT. PECCATI. 253

P hi,

eritzterna. — Refponfio hiec eft contra scoT UM

WWW

& ejus difcipulos, qui in 4. Difp. 21. q. r. dicit,

peccato veniali neque per accidens in inferno

D G t

deberi poenam eternam.

Eft veró ad mentem

RUT

SALMANTICENSIUM, -prout refert Author

| umpm]- jïä

Compendii "Vra&t. 12. dub. 4. n. 37.

Linjg

[j qum a

PnaosaATUR Refpnfo 1.

Authoritate D.

qia fly

THOME, qui in 4. diít. 22. q. 1. a. 1. ad 5. ait:

AO D

Dicendum, quód pro illa parte poenz , que

remifía eft in confeffione , vel contritione,

U d

nunquam punietur, fed pro refidua; in zter-

OROR o

num tamen, üt quidam dicunt; quia ratione

fori, in quo punitur, seterna poena debetur:

iülim, :

»

OOT

»

icut eft in venialibus, que in purgatorio pu-

niuntur pceená temporali, & in inferno zterná.

i, o

b itini

Sed hocnon videtur fimile; quia veniale ideo

nurmi, i

»

in inferno eternaliter punitur, quia femper

manet, cüm non fit ibialiquid, quod culpam

Va t

" delere poffit, fed pena ex hoc ipfo, quod

? folvitur, ex

piatur. Et ideo alii dicunt, quód

pena, cujus eft aliquis debitor poft culpam

Us

»

remiffam, in &terno punietur temporaliter:

N

nec propter hoc fequitur, quód fit in inferno

?

1

]

T

a

redemptio; quía pena, que& folvitur, non

redimitur ; nec eft inconveniens, quód, quan-

tum ad aliquid accidentale poena inferni mi-

g vend'

»

nuatur ufque ad diem judicii, ficut etiam au-

fadreni:

getur.^

Ita D. THOMAsSs.

pani du

PROBATUR 9.

Ad folvendam condigné

B

n

penam non requiritur reconciliatio cum offen-

fo ; ergo etiam in damnatis ad folvendam prz-

j E

M

"

m li

cifé obligationem penz non fundatz ampliüs

1n

254

D,ISPUTA—TIO IIl

n

in macula peccati, non requiritur reconciliatio

;WM l

per gratiam.

E

j md'tiï'-Wy

UZERITU

& 2. Ánunuüm peccatum poffit

»

effe pona alterius peccati ?

UT

Wi "

[

RrzsPONDEO. Unumpeccatum poteft effe

k

poena alterius non per fe quoad culpam, fed per

*lta P; MEZGER

accidens ratione annexi.

i

'Tra&:6. Difp. 24. a.2.

Senfus eft, quód pec-

catum in fatione culpe non habeat rationem

n

a

cne, habeat tamen rationem pcene ratione

Jj

,

(is

effe&uum, qui conne&untur cum fequente pec-

JiooxDi

cato.

'T'ales effe&us funt fubtra&io auxiliorum

gdentidy

magis abundantium, quibus deficientibus homo

yanime d

labitur in nova peccata; inordinatio , & affe-

anpadl

&io animi , velcorporis, qu& certa quedam

BOTWUM

yeccatà v. g. ire , lafcivie, invidi&, comitari

avl

folent; itern affe&tus afflidtivi tam animi, quàm

a lum

corporis, qui ex peccatis oriuntur, üt funt in-

famia, morbi, paupertas, & vermis confcien-

1 Mi

ti&.

ii d

ProsATUR Refpnfo quoad 1. part. Pecca-

deriei

tum in ratione culpe non habet proprietates

LONTIR

adprdn

poene; ergo. nt.jrob. Poma debet effe con-

tra inclinationem patientis ; culpa autem eft

du

juxtainclinationem: dein peena à Deo affumitur

p t

in emendationem culpe; culpa autem non pot-

n

eftüic affumi: denique pena infligitur fecundüm

r

fe&am rationem, & ab ipfo Deo ; non veró

tOyppc

culpa; ergo.

n

- PROBATUR (Quoud 9. part.

Scriptura tefta-

on

"If

tur, unum peccatum effe poenam alterius, n

ftenfum eft; ergo per accidens, &

lg

períe, üt o

g,

fatione annexi, 44ni. prob. KRom.1, dicitur:

,

Vyi

DE CAUSA, ET EFFECT. PEÉCCATI. 2535

LT

Qui, clan. cognoviffent Deum , non ficut Deum glori-

ficaverunt , propter quod tradidit illes Deus. in defide-

1 p emlmp

:'.

ria cordis eorutn in immunditiam. . Et 2. T heffal. 9.

Qui charitatem veritatis non receperunt

LL

» Ut faloi fZe—

veni ; ideo mütiet illis: Deus

ltl i

credant. anendacio,

ol)emtz'onem errori$ , ut

ls;

UZXRITUR 3. Árn omhe peccatum non

J eül QUOu

folüm fit contra inclinationem:naturalem, prout

lr

in.1. Difputat. in Quejliunculis qq. 2. dictum eft ?

T pere n

Sed etiam an corrumpat naturalem incli

uf

nem hominis ad bonum ?

natio-

Muf af

RrzsPONDEO 1. Inclinatio hdminis ad ho-

CT

neftum entitativé fpe&tata eft identificata cum

ii t í

natura animz rationalis, adeoque entitativé fpe-

H( Qu

&ata non poteft corrumpi per peccatum.

ll; t

Inclinatio hominis

PRosnATUR Refponfio.

V, qur

adbonum, ac honeftum, eft zqué neceffaria ho-

it, ht

mini ad fuum finem, ac propenfio aliorum en-

us li

tium, & animalium ad fuos fines ; ergo eft uni-

B

verfalis, adeoque infeparabilis, ac confequenter

m

[

jl

W

realiter identificata cum natura anime rationalis.

j p

Idem coNFIRMATUR ab experientia 5 quia

videtdit

nullus deprehenditur homo tam barbarus, qui

1 A t

non edat aliqua figna propenfionis ad honefta-

tem v. g. ad colendos parentes, educandos li-

ia d

t 0

]

beros, diligendos amicos, & benefa&tores, aut

aiürci

qui non approbet faltem virtutem.

RESPONDEO. 2.

$, gt

Inclinatio hominis ad bo-

num minuitur per peccatum extrinfeé , id eft,

d

per oppofitionem obítaculi, ac impedimenti ,

T

ne propenfio naturalis ita prompté, ac expedite

T

adfuum bonum exeat; hoc autem fit per paflfio-

nes, quz immediaté ad fe rapiunt cogitationes

p

ani«

N

y um

256

DISPU TAT IOA III.

anime, & affe&us, quibus dum anima occupa;

d

b

d vana, & inhonefta, non. habet tempus

j

tur a

eafdem occupationes , & affectiones eliciendi

n

o

n

t

eïvr [

erga honefta.

[

PROBATUR

Refponfio AuthOritafe D. THO-

MA hicq.85. a. 1. C ubi ait: ,Cüm peccatum

J

»

fit contrarium virtuti, ex hoc ipfo, quód

jl ]gn

t, diminuiturbonum naturz, quod

Ia

q

» homo pecca

EKt.a.2. C. Du-

]kn:

eft inclinatio ad virtutem.

fsl

jnts u

pliciter poteft intelligi diminutio: uno modo

ex parte radicis, alio modo ex parte termini;

49 TUDI

Primó quidem modó non diminuitur per pec-

fbv

»

catum, eó quód peccatum non diminuit ipfam

1. ]t.

naturam; fed diminuitur fecundó modó, in

MATOR

quantum fcilicet ponitur impedimentum per-

b

»

tingendi ad terminum.

inc

f nf

RzsPONDEO 3. Perpeccatum non amit-

aimdnn

titur inclinatio naturalis ad bonum totaliter.

utinpi

Heec Refponfio eft contra Lutheranos, & Quefne-

EX

liftas, qui dicunt perpeccatum amitti libertatem

AU0C

ad bonum, & tamen remanere potentiam ad

honm

peccandum, ac fe vulnerandum. PaTrrhec

tl

Re[ponfio ex di&is; quia inclinatio entitative eft

*ulsordin

idem cum natura, que non poteft tolli: impe-

EM

dimenta autem poffunt tolli, & iis ftantibus da-

Vil

j

tur remorfus confcientie , quinilaliud eft, quàm

j

motus quidam inclinationis naturalis ad honeftum

ï.::ï

j"Pï (s

Mlm, w

contrarius a&ui prave voluntatis.

D

N

"QuxRITUR 4. An idem a&uspoflit fimul

t'-&

à

effe peccaminofus, & licitus ; meritorius, & de-

hlh

meritorius ?

1

RESPONDEO.

Av

Idem a&us materialiter fpe-

&atus poteft effe fimul eneritorius, & demerito-

i

YiuS,

!

ij

100

ln ;;

DE bAUäA, ETEFFECT. PECCATI. 257

rius, fuppofito , quód fit tantum

D l "

N

niale.

peccatum ve-

ls

j

PROBATUR Rfonfo i. v.g. Mendacium

UCIM

l

mulierum OBsTETRICUM /Egyptiacarum erat

meritorium , & demeritorium : meritorium exin-

:»Umpecd

i

H

tentione finisfalvandi parvulos: demeriterium au-

tem propter ignorantiam vincibilem, feuadver-

t

(

tentiam interpretativam ad malitiam mendacii.

KExodi. Y

Idem contigit in mendacio RACHAB

lo: g

LVT

abfcondentis exploratores. Jo/ue. 9. ltem in

mendacio jUDrTH ad exploratores Affyriorum

titir

Yrdtit

dicentis, fe veniffe ad détegenda loca urbis mi-

nus munita. 55Ji. 10.

TM

PaosATUR?2. Nonimplicateundemactum

Va

externum mifericordig extrinfecz per intentio-

nem vanz glorie, & intentionem juvandi pro-

t pon «t

ximum fimul denominari bonum, & malum ; ergo

u t

idem non implicat in actu interno , ut per inten-

w d

tiones diverías denominetur meritorius

, & de-

t t

meritorius.

[

ducn

PROBATUR 3.

Non implicat, ut in eo-

? ht

dem fuübjecto ftent fimul peccatum veniale, &

À at

"m

habitualis ordinatio ad ultimum finem; ergonec

vlttoli

L

repugnat, ut idem eodem momento eliciat duos.

j fantie

a&us diverfos, unum bonum, alterum veniali-

hunid

ter malum circa diverfa objeGa.

Ergo etiam

]st

nonimplicat, ut idem a&us refpiciat duas inten-.

5

tiones diverfas, unam bonam, alteram veniali-

vtl

ib

ter malam.

rtoris

PROBATUR 4

S. BEnNARDUs teflatur,

eundem actum poffe effe laudabilem, & vitupe-

n

rabilem ; ergo & meritorium, & demeritorium.

Ui

l. de precept. & difenfat. c. 14. ait: ,In eo, qui

T

D.adimnort Atatt. de Peccatis

,la-

DISPUTATIO

IITI.

gt CAUSA,

258

r joni

»

malum facit, & bonum putat, laude dignam

duxerim vel folam intentionem piam; necpla-

l

t

| vintid

»

ne condigna remuneratione fraudabitur in

»

opere quoque non bono ipfa bona voluntas:

)

L^

»

attamen fine malo quocunque

pon erit decg-

".

»

pta fimplicitas." ,

pitt

QuaxniTUR'5. Ánomnia peccata prove-

a

niant ex immediata fuggeftione doemonis ?

RESPONDEO.

Quoód non omnia peccata

i. Ai

vnint t

proveniant ex diréta, & immediata fuggettione

domonis, fed tantum indirei, in quantam per

as

Rn

feductionem Adami fuit caufa corrupte nature

g vexil

proclivis ad peccandum.

Ita s. THOMAS I. p.

. C. ubi ait

.

m )

Dicendum, quód caufa

lctarentu

q. I 14. a.

letvotod

alicujus poteft aliquid

dici dupliciter : uno

modo dire&é, alio modo indirecte.

Inciredé

i ie t

m

quidem, ficut dum aliquid agens caufans ali-

»

quam difpofitionem ad effectum dicitur effe

L.

N dT

occafionaliter , & indire&té caufa illius effe-

&us : ficutfidicatur, quód ille, qui fecatligna,

lat

ft caufa combuftionis ipforum. |Et hoc mo-

Attds

»€

» do dicendum eft,

quód diabolus eft caufa

j-"mdufh', 1

d erer

, omniüm peccatorum noftrorum ; quia infti-

» gavit primum hominem ad peccandum, ex

, tim

»

cujus peccato confecuta eft in toto humano

Atyrm

» genere quedam pronitas ad.omnia peccata.

*.".:zdï'equgndl

, Directé autem dicitur effe aliquid caufa alicu-

n

, jus, quód operatur dire&té ad illud; & hoc

wauggcü

»

modo diabolus non eft caufa omnis peccati:

Ummm C

nonenim omnia peccata committuntur infti-

»

Püg

»

gante diabolo, fed quadam ex libertate arbi-

»

trii, & carnis corruptione; quia üt Origenes

D

Periarchon c. 2. etfi diabolus non

»

dicit l. 3.

OEJ"lläi

» eílet,

)

)

DE CAUSA, ETEFFECT. PECCATI. 259

4 i n

» effet, homines haberent appetitum ciborum,

Pt n

: ftülljy

» & venereorum, &hujusmodi; circa quz mul-

ta inordinatio contingit, nifi per rationemta-

Q2 Vij

T DOn erit

» lis appetitus refrenetur, & maximé fuppofita

» Corruptione naturg,

Refrenare autem & or-

» dinare hujusmodi appetitum fübjacetlibero ar-

lt

»

bitrio. Sic ergo non eft neceífarium omnia

edemuir!

»

peccata ex inftin&u diaboli provenire." Ita

1 Ui t

$. Do&or. Alium modum, quomodo omnia

d ld

peccata fint indire&é à diabolo, proponit 3. p.

, u

q.8. a. 7. ad 2. quód nempe diabolus omnibus

aftyz t

VTEQUST

dederit exemplum fe avertendi à Deo, & fic

extulerit vexillum. cum intentione, ut omnes

i, d

ilum imitarentur; ficque omnia peccata funt

ipitr:

faltem ex voto illius, & generali cohortatione

4 d

tacita , idque conformiter ad illum textum Sap.

n us d

2. v.25. Imitanur autem illum, qui funt ex parte

i ücurd

ius. Sichabet: ,Dicendum, quód gubernator

wit ts d

?

non femper függerit fingulis , utfuz voluntati

»

s i

obediant; fed proponit omnibus fignum fuse

u D

»

voluntatis, ad cujus fequelam aliqui excitan-

»

turindu&i, alii propria fponte: ficut patet in

"TE

ni; qii

»

Duce exercitus, cujus vexillum fequuntur

gtea

»

milites, etiam nullo perfuadente,

Sic igitur

puoxd

» peccatum primum diaboli propofitum eft omni-

ao

» busadfequendum, quodquidam imitantur per

» függeftionem ipfius, quidam propria fponte

qil i

Etfecundüm hoc omni-

4d IUUd. j

» fine ulla fuggeftione.

» um malorum caput eft diabolus, inquantum

amis p

» ipfum imitantur.

tt*

ripet!

. Solvuntur Obje&iones.

j

ü dläbg"

OBJICITUR 1. contrag.ad . 1.

I.D.THO-

p

2

MAS$

y TT

260

DISPUTATIO IITI.

j ii

MAS docet, quód peccata venialiaetiam jam re-

gtl

miffa quoad culpam puniantur pena sterna;

ergo &c.

Prob. Znt. In 4. dift.21. q. 1. a.2. qq.

l ae

g. ait: ,In illis, qui damnantur, non poteft ali-

o

» qua poena dimitti, neque aliquis reatus tolli,

!

u) A,m[

» cüm careant charitate, per quam & culpa pur-

s

» gatur, & reatus tollitur ; & ideo culpa venia-

d

Ia

» lis in eis femper manebit, vel reatus ejus, fi

M[lïrl

»

etiam ante peccatum mortale veniale dimif-

jj tf

» fum fuiffet, quantum ad culpam manentereatu.

j

Qt

Ergo.

2.

Damnatus tamdiu manet fub reatu pae-

.;

aurva

h. n.Jl

ne, donec ejus folutio fiat Deo grata, & acce-

i, i

prabilis; fed ifta nunquam fiet Deo grata; ergo

szoatie

damnatus femper manebit fub reatu peno. M.

rob. 'Tota ratio, cur peccator éxiftens in pec-

ipi. di

aol

€ato mortali non poffit juxta communem Theo-

logorum folvere posnas ex peccatis remilfis refi-

m M

iil

duas , eft, quia ejus folutio non eft Deo grata;

ergo.

o m

? 0pttt

Non profunt damnatis indulgentie, feu

fatisfactiones Chrifti, & San&orum; ergo ne-

v i

"OTG

que illis prodeft propria ecrum fatispaflio.

n

4. Non profünt damnatis Miffe pro illis

&5 C0

t

oblate, velanniverfaria; ergo nec propria fa-

tispaífio pro peccatis venialibus, aut mortalibus

9.

quoad culpam jam remiflis in vita.

ïfiiunemd

Y

RESPONDEO ad I. n.a.

"Ad prob. . dift. ant,

Ü

j

MT

n

Hoc dicit, fi veniale dimiffum fuiffet per feante

mortale in znferno. c. fi dimiffum fuiffet in mundo.

N

"

n. ant.

Nam fenfus verborum n. THOM; fo-

(

]üm eft ifte: ergo etiamfi peccatum veniale fer

fé remitteretur in inferno ante peccatum mor-

tale,

Ut

DE CAUSA, ET EFFECT. PECCATI. 261

füi&liammm,

tale,;nihilominus remanente reatu culpze puni-

d.

petur e&ternum fer accidens, prout loquitur in 4.

4l, TT

dift.21.a. 1. ad 2. ad Card. Hannibalem: . Hicfen-

T, od

fus manifefté eruitur ex eo; quia alioquin in

ÀN r

hoctextu involverentur contradictoria: dicere-

Qn j

turenim , peccatum veniale remiffum effe, &

Hinc bené ob-

dl l

tamen remanere reatum culpa.

Wt d

fervanda eft interpunétio ; inter dimiffum fuiffet,

V veiie l

& quantum ad culpam , ne forté remiffio conjunga-

ul

tur cum illis terminis: quantum ad culpam.

Cer-

té ea interpun&tioin Edit, dfutwerp.de anno 1612.

t t

bené obfervata eft.

4l . n. Maj.

o b

Contrarium enim patet ex

Deguiy a

humanis, ubi puniuntur condigné deli&a fine

á

Wil

Ü

w J

reconciliatione.

1

j

hd prob. dift. a.

Tota hzec ratio eft, cur

od ts

peccator non poflit folvere peenas &c. per /atis-

ii t

fa&tionem. c.. per fatispaffüonem. n. a.

Satisfattio

enim non fundatur in actionis intrinfeca zquali-

NT

tate cum malitia peccati, fed in dignitate per-

fone operantis: econtra fatispaflio fundatur in

s

yirn; df

£qualitate intrinfeca paffionis cum actionis de-

ordinatione.

u t

i& Mif gt

Zdd 8. C« à; h. €. -&9 . parit.

Difparitas eft;

quia fatisfa&tio aliena non neceffarió acceptatur

p

pro peccato, adeoque ut acceptetur , debet ha-

ys, a n

bere yationem deprecatoriam.

Deprecatio au-

D

tem vim habet ex merito deprecantis, & ejus,

4pi *

pro quo oratur: econtra fatispaflio id nonrequirit.

uffege!

d 4. idem Refpondeo; quia debet in per-

afüfttt

fona, pro qua offertur fru&us pafüionis Domi-

]J THOF

nicz, dari aliqua difpofitio grata Deo per mo-

Vi D

dum conditionis.

T d

R 3

Dr-

262

yt

um

DISPUTATIO TIII.

[its .W

DricEs. Exhoc fequeretur, quód in infet-

gl

no detur redemptio , ac mitigatio pomnarum,

.

adeoque etiam mifericordia ; quod eft contra

fenfüm communem, & rationem.

ft"

Rs

REsPONDEO cum s. THOMA nD.à.

Red-

emptio enim locum non habet ; quia aliud eft

j

Id5]

g

Jolvi, aliud redimi: illud dicit a&ionem propriam,

velpaffionem: iftud alienam; quianemo fe ipfum

m

redimit.

st

Similiter per hoc, quód Deus minuat

ponas damnatorum in cafu pofito, non exercet

igi.

TO

mifericordiam, fed juftitiam; mitigatio tunc di-

citur fieri, quando condonatur pona alias de-

TTE

g.

bita: econtra hicremittuntur penc tunc, quando

non ampliüs funt debite juxta wqualitatem ma-

raari |

25 RUNQU

litie, & ponz.

OBJICITUR 2. contra eandem ex scoTo.

m vl

du a

3. Peccatum veniale ex eo, quod conjungatur

cum mortali, non fit mortale, fed manet ve-

ngadi

v

niale; ergo illi etiam àt conjun&o cum mortali

tantüm debetur poena temporalis.

Ut y

20

Deus punit infra condignum juxta com-

340 Dr

mune axioma; fed tali modó puniret ultra con-

W

dignum; ergo.

á

yrerm

ESPONDEO ad r. c. à. di(t. c.

Ergo illi

tht

bt conjun&o cum mortali debetur peena tempo-

DI

falis per fe. c. per accidens. n. c

Ex eo enim,

"i b

quód radix poene nunquam deleatur , nempe

n H

«culpa, & quód peccator fe ultró conjecerit in

-a,lg

tl

hunc ftatum, per accidens etiam manet pena.

L

d 2. c. Maj. n. Min.

Quia poteft Deus

& rk.a

"m

etiam hóc modó punire infra condignum, fi re-

V

mifliorem ab initio ftatuat penam , quàm exige-

D

u

[

ret culpa.

DicEs:

[ m[m

It

DE CAUSA, ET EFFECT, PECCATI. 263

"R nl

IUO

Dricrs. Ex di&is fequeretur, aliquando

multa venialia quoad penam non folüm poffe

5 ld

zquare,.fed etiam fuperare peccatum mortale;

g,

fedhoc non poteftdici; ergo.

Maj.prob. Pe-

8044 f |

na peccati mortalis eft folüm intenfivé finitag

ia

ergo poteft füuperari per multiplicata venialia,

n j

vel faltem zquari.

Qpj

RzsPONDEO Ir. tranf. Maj. n. Min.

Id

QU Dre

enim abfurdum. effe negat Author Compendii

Xitn, ts

Salmantic.

; o

ResPoNDEOo 2. n. Maj. Quialicet pene

o x d

fenfus conveniant genere, non tamen conve-

L

piuntfpecie. Sicut ergo in fuppofitione, quód

ii

gradus caloris fint heterogenei, gradus primi

innumeri nunquam adequabunt unicum gradum

Z DEDU

feptimum : vel ficut dolores innumeri ex levi

n n

purctione non adzquabunt intenfiffimum dolo-

rem v. g. exaduítione; ita etiam ponz fenfus

hu

o

innumerz correfpondentes peccato veniali non

i

adequabunt poenam fenfus correfpondentem

uj

peccato mortali, eó quód he peng differant

)uj

genere.

OsnjprcrTUR 3. contra R. ad Q. 4.

I. Si

üc !

idem aétus poteft effe meritorius, & demerito-

rius, tunc fimul poffet effe meritorius, & non

r p*

sneritorius; fed hzc funt cantradi&toria; ergo.

c at

d

MMaj. prob. . Effe demeritorium eft effe non me-

ritorium ergo &c.

j at

2

"m

Idem actus non poteft effe fimul verus,

& falfüs; ergo nec meritorius , & demeritorius,

J po;'ek,

3

Ex hoc fequeretur, quód aliquid coin-

ag

quinatum, & dignum penis purgatorii poffit in-

Jl QUZE

trare in regnum Dei 3. fed hoc eft contra Scri-

]

pturamg

y

4

964

DISPUTATIOTLUN-!

pturam; ergo.

Maj. prob. . A&us demeritorius

jj

gt

u

coinquinat, & tamen ftante illo poffet quis re-

cipere premium a&us, quod eft ipfa gloria;

g

ergo.

REsSPONDEO 2ad t.

Retorquendó inprimis in

D

J

eodem a&u, qui fimul eft univerfalis ratione

,in

predicati, & fingularis ratione fubje&i.

]tem

"n

j

in contritione, qua eft fimul profecutiva, &

W

A i

averfiva.

Item in a&u fimul fcientifico, & opi-

nativo &c.

Deg

RzsPoNDEOo 2. n. Maj. ad prob. dift. . De-

I V

meritorium eft effe non meritoriurm formaliter. c.

j

iM

realiter. n.

Sicut enim effe animal non eft effe

&l

rationale formaliter, & tamen non excludit ra-

eigion

tionale realiter, ita etiam tendentia demerito-

1 Omii

Yia non excludit tendentiam meritoriam realiter

gin

fecum identificatam.

u

REesPoNDEO 3. dift. Maj. effet ,. & non

tit, n

effet relaté ad diverfos fines, & motiva tenden-

i g

tiarum meritori», aut demeritoriz. c.. relat&'ad

Y

eofdem fines. n. Maj.

?zlorumin&

d 2. c. a. n. c. €? parit. Difparitas eft; quia

i

]

Veritas, & falfitas, affirmatio, & negatio ver-

Srülttem

fantur circa idem obje&um fecundum. idem:

&j

econtraactus meritorius, & demeritorius non

n

verfantur circa idern objectum fecundum idem;

antur enim diverfifines, & tendentiz diverfe,

i

übbyt

prout oftenfum eft.

t in

ZAd 3. n. Maj.

Sieut enim alia merita pecca-

l.

)

il

torum, antecedentia, vel concomitantia, vl

ytg

fubfequentia ad peccatum veniale non habent

imy

jus ad gloriam confequendam ante expurgatio-

hn

nem deli&i; ita etiam idem aótus non habet jus

L

a

[0 HL

DE CAUSA; ET EFFECT. PECCATI. 265

A&Werl*r

ad gloriam confequendam ante expurgationem

Ü IHO pof'e;

R

1

demeriti proprii fundati in eodem actu.

PT K

i

,, O3JICITUR 4. contra R. ad Q. 5.

I. Droa-

NYs1US C.4. de Divinis Nominibus dicit, " quód

Id

anultitudo demonum fit caufa am;:zium malorum fibà, &

Drm

alüs; ergo.

t g

2.

DaAMaAsCENUSs 1.2. de Fíide Oribodox.

U ii

c.4. dicit: Ommis immunditia, 69 ommis malitia à

ln l

diabolo excogitate funt ; ergo.

:

3

De quolibet peccatore dici poteft, quod

pl

[0]

an,8. v.44. dicitur: Jos ex jpatre diabolo eftis.

Atf

E

*t Matth. 13. v. 3

8. Zizania funt filii nequam,, id

'aizin d

eít, diaboli ergo omnes operationes niale fünt

1005 d

ex függeftione deemonis.

Tif p

4. QOmnia bona opera funt ex immediata

ia redi

fuggeftione bonorum Angelorum; ergo & mala

ex fuggeftione deemonum.

Znt. patet ex DIO-

IOT

NYsIO, cüm dicit; Divina nobis mediantibus dn-

BH

gelis perferuntur.

i. (2

RzesPoxNDEo adr. dift.a. Eftcaufaomnium

malorum indirett?, ponendó principia occafiona-

Dipriad

lia peccati, puta ignorantiam, concupifcentiam,

infirmitatem, & propenfionem ad malum 5 vi-

j ag

y d

ciffim veró tollendó prafervativa à peceato c.

dnentti

directà. n. a.

m Rs

Ad 2, . dift. a.

Omnis malitia eft excogitata

teynirdt

à diabolo ut referenda in genus humanum.indi-

direttà. c. diretià. n. a.

da rj

zAd 3. dift. a.

Peccatores funt ex diabolo

mcomitamif.

per imitationem, & impletionem voti.c. parendóà

nige 14

immediaté faggeftioni. n. a.

Chriftus IN PRIMO

TEXTU femetipfum explicat, dum addit: De.

a a

M

du 101

fideria enim patris veftri vultis facereg adeoque funt

9

ex

$66 DISPUT. III.

DE CAUSA &c.

ex patre diabolo tanquam adoptivi, qui pecca-

AÀD sECUN-

i

tores recipit in filios adoptivos.

DUM TEXTUM pariter dift.

Peccatores funt

j

u

l

zizania originatione radicis. c. aQtualis maligni-

Sunt enim filii dia-

tatis, & ipfius fruttus. n. a.

boli non per hoc, quód operentur ex ejus fug.

j2

geftione, fed quod in iis ex operatione daeemonis

Sic & As-

reperiantur principia peccatorum.

RAHAM Vocatur pater Judeorum, quin imme-

l] Dl[pü'

diaté fuggerat omnes bonas cogitationes.

hi

ld 4.. C. a. n. c..(9 parit. difparitas eft; quia

ad peccandum füfficit homo fibi ipfi, non autem

peccaw

ad bené operandum.

lta refpondet s. TROo-

TM

MaAs hic 1. p. q. 114. a.3. ad 9.

Dicendum, in-

quit, quàd bomo potejl per fe ipfum ruere in peccatum,

diai

Jéd. ad meritum proficere non poteft mifi divino auxilio,

u

quod bomini exbibetur tmediante minifterio zingelorum.

Jl

hp

-Et ideo ad omnia bona noflra. cooperantur Z4ngeli ; non

iamen ommia mofwra peccaia procedumt ex demonum

bt

Y

Juggeftione.

REsPONDEO 2. tranf. a. dift. c.

Ergo de-

mones cooperantur ad omnia peccata fpectandà

, Ani

genus. C

individuum. n. c.

Senfus eft, nullum

(l

effe genus peccati, ad quod deemones non im.«

n

pellant.

]ta n. 1:z0nMaAs loc. cit. dum addit:

Quamois mullum genus -peccati . fit , uod non iuterdum

t demonum. fuggeftiane proveuiat,

^

l

M

Nü!!ï

L

D

li

1

DISPU-

t l

$0Co» $

267

ldüptm

T0

AD N

! QULpe

SEORGENIURGE RRIORGAS ERE OND EOE IUO EEE BE

" U

a H&UELS l

DISPUTATIO IV

At nj

IITTT

]

De precipuis quibusdam generibus

T0 ia

N

peccatorum

WU. quhe

OY

In hac Difputatione queritur

Mpam d

P

An, & quomodó primi motus fint

p[ UUML

peccata?

mX/UG« Tl

l l)m

2.

An, & quomodo delectatio morofà

TW d

circa quevis objecta peccaminofa fit

]

ttijj

peccatum ?

11 1

x

ir gt

93«

An peccet graviter, qui fe negativé

u n

habet ad infürgentes tentationes car-

nis ?

o It

x

4. Andetur gravis obligatio vitandi peri-

Jid

culum probabile, feu occafionem

I00GS

propinquam incidendi in determina«

« d dua

tum peccatum mortale?

ii

QUJAESTIO I

ZIn ? quomod) motus. primi fint peccata?

OTANDUM ,

Dari varios motus tam in

appetitu fenfitivo ; quàm in appetitu irafci-

bili, ac concupifcibili in anima circa amateriam

omnium

DI

268

P

V

DISPUTATIO 1v.

p

omnium paffionum animz.

Quzftio ergo eft,

4 depfäm'

an hi omnes motus paffionum in anima, vel in

l

n

i]

W

mjs

potentiafenfitiva, quamprimum exfurgunt, fint

Pa

peccata venialia, aut.mortalia?

ab: (qU

!

NOoTANDUM 2,

Quód primi motus paffio-

W

vf

num v. g. concupifcentie, & affe&uum fint in

duplicidifferentia. . Aliqui enim vocantur primo-

"

N

jrimi, illi videlicet, qui omnem advertentiam

[

br

rationis precedunt, & naturaliter in appetitu

g

P

fenfitivo, vel aliis potentiis excitantur.

Alii

ij (

J

vocantur fecundà - primi , illi videlicet, qui fiunt

o

"

cum aliquali advertentia, & femiplena delibe-

qui

t

ratione, adeoque funt imperfe&é liberi. 1ta

& d

hosterminos explicat Go NETU s.

Sed p. T HO-

'vï

frior

MAS, & alii, ütinfrà videbimus, motus primo«

E AH

primos vocant eós, qui oriuntur in appetitu natus

ivl

rali, v.g. fames, qui motus oriuntur nulla pra-

fs

cedente phantafia, vel imaginatione, adeoque

EU

non fübjacent libertati.

Econtra fécundo-primos

ii d

vocant eos, qui oriuntur im afpetitu rationali,

vel fenfitivo, dependente

r à precedente phanta-

qien, t

f t

fia, & imaginatione, ficque fübjacent imperio

tT

rationis.

ltaque ad vitandam confufionem di-

t2 1 Y

verfifignificati, motus primi-primos, qui oriun-

tur in appetitu naturali, & prout. hic terminus

wl

Mif

fumitur à p. THoMA, vocabimus /at? difios;

fed motus, qui oriuntur in appetitu rationali,

ïm QO

ji

vel fenütivo dependenter à przcedente phanta-

W

fia, vocabimus motus primo- primos firi&ià. diGtos,

j

& de his folis in prefenti queftione agetur.

lt

OTANDUM. 3.

Motus primo - primos

A't

lhj

effe etiam in duplicidifferentia. ArrQuienim,

JQE

n ta-

lrl

u

qqamvis dependeant à libertate medigi£ , no

ij

l

N

men

"Bw

DE PRJEC. QUIB. GENER. PECCAT. 269

QWH m

lj ll a]u

men dependent hic & nunc ab /mmediata, &

lun exfw t

a&uali libertate, feu advertentia; quia depen

'ha

dent tantum ab aliqua precedente caufa libera,

Prlmnrom»

v.g. ab aliquo fomento paffionum antecedente

!

&uum

liberé pofito, puta ab aliqua cogitatione, ab

m I

(

aliquo affectu, actione, verbo, vel à negligen-

OP

dXE

tia repnmend:, ac corrlgendl radicem paffionum,

If

il

110

ac naturam corruptam per media huic fini juxta

IULII veró oriun-

? C

conditionem ftatus congrua.

N

tur nulla precedente negligehtia, vel caufa po-

f

fitivé hbera, ac culpabili, quamvis ex fuo ge-

nere nati apti int dependere à dlrec'hone liberi

ANML l]eq

"du

NI

D8

arbitrii, fi adbiberetur applicatio rationis.

les motus primo-primi funt, qui excitantur vel à

DUs, D) 1

T0 PAU

deemone,velà confuetudine contra&ta,vel àphan-

tafia precedente finelibertate precedente pofita.

Wt tuliy

Inter eos,

M. d

NOTANDUM 4.

qui in lujus-

modi motibus primo-priris admittupt malitiam

t nris

venialem,

effe difcrimen in modo loquendi:

| d

aliqui enim ,

qui admittunt puram omiffionem

n n

liberam, tanquam conftitutivam peccati, refe-

Mbutat i

runt totam malitiam ejusmodi motuum ad omif-

p ol

fionem illam voluntatis,

qua quis negligit re-

W'b, li

primere hos motus: alii vero, qui cum Thomi-

f0UL 2

ftis non admittunt puram omiffionem liberam

bimis K

tanquam conftitutivam peccati , referunt deno-

pp&l'll n

minationem peccati

acmalitiam ad ipfum actum

st

concupifcentie, feu motus primi de fe non libe-

1]

!

r

jrmlb

rij 1n quantum tamen connotat omiífionem vo-

n u

luntatis non reprimentis paffionem, ac motum.

t

Ambo tamen in hoc conveniunt

quód ad pec-

Àu

catum veniale ejusmodi motuum concurrat omif-

T

fio libera voluntatis.

His prenotatis ,

DI-

h

270

DISPUTATIO Iv.

D?PR (

DICO I. Motus primo-primi in appetitu

g J

s u |

J

naturali nunquam füntpeccatum. : Ita Theologi

T

omnes.

gem*

Y

PRosATUR Conclufio. Tales motus pri-

r

mo-primi, üt fames &c. non dependent à liber-

y

[

5

i

tate, &àjudicio deliberativorationis; ergo &c.

j

DICO II. Motus primo-primi in appe-

"

titu rationali, velfenfitivo femper funt peccata

a

fs, QU

venialia, quando potuerunt precaveri in fua

g ü

caufa, & per negligentiam faltem venialiter cul-

[

g prit

pabilem nondum retra&tatam non fuerunt impe-

Y

D.v

diti in fua caufa.

lm

PRosATUsR Conclufio r.

Authoritate D.

xlot, d

THOMJ, qui q. 25. .De veritate. a. 5. ad 5. fic

FTTT

ait: ,Ex hoc ipfo, quód fenfualitas eft fubjici-

gartapi

» bilis rationi, a&us ejus, quantumvis ratio-

hnupts

, nem preveniathabetrationem peccati.^ Idem

zinun,

in 2. Sent. dift. 24. q. 3. a. 2. fic habet: "Dicen-

j i

» dum, quód omnes primi motus, qui fenfua-

1j dl

» litati adfcribuntur, üt verba Auguftini affe-

ln

N

» rUnt, peccatum fint; fed motus przcedentes,

ul

:,

[

]

Q

» quos naturales diximus, qui imaginem non

trinpel,

1

» fequuntur, fed folüm naturalium qualitatem

a&ionum, ratione peccati carent : fecunduüm

du

[

"

lt agj

quod poteft verificari quorumdam di&tum, qui

dicunt, quód motus primo-primi non fünt pec-

Rl

»,ïi?;t ET

catum ; fed motus fecundo- primi funt pecca-

tl

.tum, ut per primo-primos motus naturales,

i

& per fecundo-primos motus fenfualitatis in-

?i'

)

telligamus, in qua peccatum eít: peccatum

enim non eft aliud, quàm inordinatus actus

,

j

li m

us* v79,7353

ad genus moris pertinens; nullus autem mo-

» tUS

DS

U

DE PRJEC. QUIB. GENER. PECCAT. 27I

UT

"

4l

, tus ponitur in genere moris, nifi habita com-

» paratione ad voluntatem, & ideo ibi incipit

» genus moris, ubi primó dominium voluntatis

» invenitur; habet autem voluntas in quibus-

n

,dam dominium completum, in quibusdam

MW&eW

veró incompletum. Completum dominium

O'Pdmiing

» habet in illis a&ibus, qui ex imperio volunta-

It f

, tisprocedunt; & hi fünt a&tus deliberationem

Vr

, fequentes, qui rationi adfcribuntur. Sed in-

AT

, completum dominium habet in illis actibus,

t

Q]

m

i

» Qui non per imperium rationis procedunt, fed

» tamen NB. voluntas eos impedire poterat, ut

Ál

, lic quodammodo voluntati fübjaceant, quan-

»

tum ad hoc, quod eft impediri, vel non im-

Zajäjf

»

pediri ; & ideo inordinatio, quzinhis a&i-

t dl

»

bus contingit, rationem peccati caufat tan-

TU o

tum incompleti; & ideo in his a&ibus pecca-

MA

»

»

tum levifimum, & veniale eft."

Ibidem ad

v "Ui

ait: "Voluntatem effe caufam peccati, con-

n qiii

»

tingit dupliciter; vel per fe, vel quafi perac-

1 lp

cidens, quando non impedit, quod impedire

»

Qpl

»

poteft: ficut dicitur aliquis facere id, quod

us

»

nonimpedit, cümimpedirepoffit, & hocmo-

lm qui

)»

doeft caufaprimorummotuum." Ibidemad4.

ts n

»

Motus (inquit) ifti quodammodo funt in po-

Sienim

yan d

teftate noftra; &alio modo non funt.

pi ol

»

quilibet eorum fingulatim confideretur, ficin-

nailut

poteftate noftra funt; quia quemlibet eorum

QUs r

»

preveniendó impedire poffumus: fi autem

fl

»

omnes fimul confiderentur, fic in poteftate

æ:mæ

»

noftra non funt; quia dum uni obvenitur, ex

o

alia parte motus illicitus poteft fubrepere."

l

a S. Do&or.

Ut autem ífciamus, quosnam

]u auwf

vocet

]

DISPUTATIO

D]PMC'Q

272

IV.

vocet primos motus fenfealitatis, qui funt pec-

joil

at W&m |

catum, loc. Cit. à. 1. fic ait : "Eft in nobis tri-

a

» plex appetitus, ftilicet naturalis, fenfitivus,

!

t

"T.

, &rationalis. Naturalis appetitus, puta cibi,

yu

".

»

eft, quem non imaginatio gignit, fedipfa qua-

litatupr naturalium difpofitio: hic autem mo-

u

yt

»

Ih

j

TR

tus in nullo rationi fubjacet, nec obedit; un-

de nec in eo peccatum eft.

Appetitus fenfiti-

"

»n

n

vus eft, qui ex precedenti imaginatione, vel

M

P

fenfü confequitur; & hic vocatur motus fen-

st lu)

"

15;"

d um

» fualitat

Appetitus autem rationalis eft,

qui confequitur apprehenfionemrationis; &hic

josta

qdd, «

dicitur motus rationis, qui eft actus voluntatis.

Sed rationis apprehenfio dupliciter effe poteft.

s fu.

du

Una fimplex, & abíoluta, quando fcilicet fta-

tim fine difcuffione apprehenfum dijudicat; &

vitinftin,

atxlbette

talem apprehenfionem fequitur voluntas, quz

dicitur non delibérata.

Alia eft inquifitiva,

ailrolh,

adyolun

quando fcilicet ratiocinandó bonum, vel malum,

conveniens, vel nocivum inveftigat, & talem

tpedt

OWU

apprehenfionem fequitur voluntas deliberata.

Ratio ergo inferior, qua& terrenis difponendis

10, Theol

intendit, utroque modo motum voluntatis cir-

1 petd

ca terrena elicere poteít; vel quando fübitó ap4

dup

prehendit hoc üt bené conveniens, vel noci-

HUGUSTAY

vum corpori, &tunc fequitur motus rationis

V lrb

inferioris , qui dicitur dele&tatio, quia tunc ac-

d i

cipit illud, quod corpori dele&tabile eft, üt fa-

vt

ciendum; velquando inquirendó deliberat, &

) h'l(ml[m

tunc non poteft fequi appetitus ante delibera-

rP

tionem finitam, &tunc confentire dicitur in de-

D r

b

Je&ationem. Ratio autem füperior, quia per

cun-

Qi«

fe ;ebus terrenis non intendit, (ed folum fe

2

dum

l

n

I

DEPRAC. QUIB. GENER. PECCAT. 273

lt

Vg N

g

dum quod regulatur rationibus zternis, non fe-

AT

quitur ipfam aliquis motus, nifi deliberatus re-

rl i

fÍpe&u horum terrenorum , & ideo refpe&u eo-

R,

n

r

rum non attribuitur fibi dele&atio, fed folum

'ïg."f) (fd j

ultimus confenfus, qui eft confenfüs in execu«

ij n aufeg;

tione operis.

Y I ob

PRoBATUR 2. Effe&us de fe peccaminofi

At

confequentes ex«caufa, vel per commiffionem,

l

It

J

vel omiffionem liberé & culpabiliter pofita non

[ Wa

retra&tata, funt peccata faltem venialia ; fed ta-

Utn j

les funt ejusmodi motus; ergo. Maj. patet ex

i,

Difp.r. quzft. 4. . .Min. prob. ACtus repugnan-

Ti

teslegi Dei, exiftentes in fübje&to ufum ratio-

Atden

nis habente funt peccata, üt patet ex Dj/). .

10 r

q.5.5 fed ejusmodi funt motus primo-primi in

a la (

appetitu fenfitivo, ergo.

Min. prob. Quia fi li-

beré fiant libertate immediata, habent rationem

Wt q

ln

peccati formalis, üt Difp. 1. di&umeft; ergo fi

OE

etiam dependeant à libertate mediata , erunt pa-

Vi u

riter peccatum formale.

Qpus i

PROBATUR 3.

Authoritate PETRI dé

soTo, Theologi Pontificii primarii in Concil.

inei d

-

n as

Trid. & fpecialiter in noftra JDiecefi "duguftana

omnibus prefcripti à Card. oTTONE EPI1ISCO-

quihliiz

PO AUGUSTANO,

Is in Inftru&ione Sacerdo-

j Y

tum 1. 8. fic habet : "Primi motus illi funt, qui

: ots t

, gia t

»

in nobis deliberationem rationis preveniunt ;

» de quibus dicendum , quomodo peccatum fint.

Siblet, v

» Primó occurrunt motus potentiarum vegetati-

j du

» Varum, quos diximus rationi non parere, üt

a i

» fames, vel quicunque alius appetitus ex fola

j lt

» qualitate- corporis proveniens, & nullam fe-

g, u

» quens apprehenfionem, feu cogitationem :

- D. hmort Jratt. de Peccatis,

S

i l'olum::'

»ho$

Iv.

gl

274

DIÍSPUTATIO

5 hos placet multis vocaremotus primo- pmmos,

L

um u

q i

hoc eft, maximé primos, & minus, imó pror-

L. » fus non in potef'cate noftra ex1&entes , in qui-

emem

gl

» bus, quantumvis in illicita aliqua ferantur,

»

nullum eft peccatum; ut fi quis in die jejunii

! " J

nimium famefceret, aut appeteret cibum ali-

Jl

»

1 u

»

quem prohibitum

ita fuit fames in Chrifto

fine ullo procul dubio peccato, hujus ratio

s f

sb

manifeftiffima eft ; nam hi motus nullo modo

funt rationi fübditi, quare omnino extra ra-

GmmDr.

tionem voluntarii fünt: nullum itaque in his

;*, din

peccatum , ficut nec meritum. Poft hos in-

iegrinen

M

venimus motus appetitus fenfitivi ex appre-

j

henfione fenfibilium , & corporaliumbonorum

g

Tif

j n d

emanantes, quales fünt omnes paiïiones, quas

diximus,

feu affe&iones appetitus concupi-

&i il

fcibilis, '& irafcibilis, defiderium alicujus de-

; r

le&abilis, gaudium de illo prefenti, triftitia

iet st

- de tnàlo.dliquo, & nocivo: dehis igitur, cum

um

ad illicita feruntur , peccata venialia effe, Scri-

t t

? ptüf&? , & Patribus eft confentaneum, üt D.

icultm

THOMÁS if 4. dift. 24. a. 2. qq. 3. a. r. & 2.

E

3651

? Et r.2. q. 74. a. 3. poft Magiftrum afferit, &

ratiore ipfi nature confona id probans.

Et

0U

" hós motüs etiam multi vocant fecundo- -pri-

A0

mos ; quia poffunt à ratione comprimi. Quód

m hæ(

lgltlll in eis peccata fint, poteftex illa fenten-

n n

* tia Paüli oftendi, qua ipfe hos motus in illici-

Nüntine

ta lamentabiliter in fe agnofcit : JNon, quod

DN »Mg

volo bonum, boc agoy fed, quod odi malum, boo

rb

f(mo

fcilicet concupifcere: itaque illud ma-

"i (

". ]um vocat, &imperfectionem quamdam boni ;

U L

, nam de'eg mcelhgxt D. AUGUSTINUS, quod

Qu

,ibidem

EO

DEPRJZEC. QUIB. GENER, PECCAT. 275

WWW

ibidem ait: Jelle adjacet mibi, pevficere autem

'MMW

»

vion invenio , unde nom babitat in:ime (hoc eft in

u

M

»

carne mea) bonum. . Et quamquam hec de fo-

n

»

mite, & habituali inordinata concupifcentia,

j

Titte

»

que manet poft baptifmum, intelligi poflint,

»

qu& peccatum, & ma]um dicitur, quia caufa

L t

1

eft peccáti; tamen a&us, & motus illius iriilli-

ïmamw

»

cita Paulus mala quzdam deflenda confitetur,

DAttiloe

pro quibus clamat: Jufelix ego bomo &c. & ad-

OR

dit: Gratia Dei per. Sefum Chriftum.

Denique

D

il ii

2

docet, etiam hos motüs mortificandos efle,

t hs

»

& comprimendos; // fpiritu (inquit) fa&ta car-

Et quamquam facta

enüävf ag

»

nis mortificaveritis , voivetis.

Xrdgoony

»

carnis de omhibus peccatis carnis intelligi pof-

Wdins

fint, tamen & hos motus intelligendos effe

tb t

oftendit illud, quod dicit: Caro concupifcit ad-

ii

verfus [piritum. . Meritó igitur AUGUSTINUS

tbni, vl

»

docet, in hismotibus nunquam peccaáturn effe,

bt

quamquam minimum certé, & ideo veniale

i

ex imperfe&tione actus;

Ubi hoc duntaxat

l

M

um t

difficultatem ingerit, quomodo videlicet mo:

LM&N

v

tusrationem pravenientes peccata effe poflint;

cüm in eis non fit voluntarium, quaré non.

inn d

»

ais |

?

nulliputant, peccatum hoc veniale effe, oimif-

:

; fionem rationis non comprimentis hunc io-

'

f

u V

5 tum;

fed hec nomina funt, Aperté itaqué

5 dicendum, inhismotibus effe peccata; quia,

hecit

cüm à ratione comprimi poflint, imó & cave-

gt

»

N:MH

»ti, ne infurgant, fj

fingulatim finguli confi-

, derentur, in eis eft aliquid voluntarii."

g nl

PETRUS de sSOTO.

:

g

l

DICO IIL Motus primo-primi in áppe-

p

pec-

titu fenfitivo, vel rationali, femper funt

2

catà

smwï«j?

J

276

DISPUTATIO

I V.

cata venialia, quando non reprimuntur à ratio

ne concomitante.

Ita GoNET hic Difp. 5. a.2.

i appeuw

$. 1. & alii.

Ln W

PRoBATUR Conclufio r.

A&us de fe pec-

Weranonf'

caminofi dependentes in fui continuatione ab

wl f*'***

omiffione concomitante funt peccatum; fed ta-

Y

1

les funt hujusmodi motus; ergo.

[l

Maj. patet ex Difp. 1. q.5

;:3.3 [

PROBATUR 2.

Authoritate D. THOME

*:.559:74.-8/9..ad 3.

»Dicendum, (inquit,)

j, i

g, ]

» quód perpetua corruptio fenfualitatis eft in-

e-,unbu ,

» telligenda quantum ad fomitem, qui nunquam

Enr

» tollitur totaliter inhac vita: tranfit enim pec-

Vs i

» catum originale reatu, & remanet a&u.

Sed

8 d t

» talis corruptio fomitis non impedit

quin

prem

» homo rationabili voluntate poffit reprimere

ts

» fingulos motus inordinatos fenfualitatis , fi

z od

» pr&efentiat, puta divertendó cogitationem ad

» alia

Sed dum homo cogitationem ad alia di-

m

»

vertit, poteft etiam circa illud aliquis inor-

Ts

2

dinatus motus infurgere : ficut dum aliquis

at fem

»

transfert cogitationem fuam à dele&ationibus

Wi

»

carnis ad ípeculationem fcientie , infurgit

mb z

quandoque aliquis motus inanis glorie imprz-

^ pnnu

»

meditatus ; & ideo non poteft homo vitare

Mte,

omnes hujusmodi motus propter corruptio-

fed hoc folum fufficit ad

»

nem predciam ;

Win

rationem peccati voluntarii, quód poflit vii

tare fingulos.

Hm

DICO IV. Meotus primo-primi in appe-

h i

titu fenfitivo, vel rationali funt tantum peccata

fü";þ

venialia, etiam circa obje&ta de fe graviter pro-

ibita.

PRo-

Omerumm

lf lt

DE PRJEZC. QUIB. GENER. PECCAT. 277

] H

PRosATURConclufio. r. Motus primo-pri-

Ri

mi in appetitu naturali, vel rationali vocantur

: Mi

ili, qui habent femiplenam , ac imperfe&am

1

!

deliberationem antecedentem, vel concomitan-

[

! tem; fed tales tantum funt peccatum veniale ob

Wt

i

imperfe&ionem atus, üt patet ex Difp. 2. q.4.

,

y

!

PROBATUR 2.

Authoritate D. THOM

I. 2. q. 74 a. 3. ad 3. fic ait: ,Dicendum, quód

mte Mg

u (mqi

»

illud , quod homo facit fine deliberatione ra-

ihry d

tionis, non perfe&é ipfe facit ; quia nihil

t

»

operatur ibiid, quod eft principale in homine:

^f j

»

unde non eft perfe&é actus humanus, & per

»

confequens non poteft efTe perfecté actus vir-

Dd

dpdt, g

2

tutis, vel peccati, fed aliquid imperfectum

»

in genere morum.

Unde talis motus fenfua-

V r

litatis rationem preveniens eft peccatum ve-

dfb

?

niale, quod eft quiddam imperfe&àum in ge-

xv

nere peccati.

u d

J d t

PROBATUR 3.

Authores ätiam motus

d an d

ejusmodi /ecundo - priimos tantüm referunt ad pec-

u

cata venialia, üt patet ex GONETO hic a. 3.

Ergo multo magis erunt tantüm venialia motus

v i

j n

primo-primi, qui precifé oriuntur ex libertate

d m vt

antecedente, & non concomitante.

j u

j i

Solvuntur Objectiones.

d

Os5]JICITUR I. conira 9. Conclsz'onem. $.

siid

Ex hac Conclufione fequeretur, quód omnes

motus primo-primi effent peccata venialia; fed

n

Omnes

hoc non eft verum; ergo. JMaj. prob.

gl

potuerunt pracaveri per majorem fervorem cha-

fitatis,

l

3

DISPUTATIO IV.

ynl

278

n*

ritatis, & per majorem fervorem p

:

re'c,um recur-

rentium ad divina auxilia.

j

n u

p

Sequeretur , quód omnis ille,

.qui poft

baptifmum non nititur omnibus mediis fibi mo-

um f

mw:

raliter poffibilibus corrigere naturam corruptam,

& exfcindere radicem vitiorum , peccaret in

Eüjm

[ d

æüf

omnibus motibus primo-primis; fed hoc eft ni-

mis grave; ergo.

Maj. prob.

Ex omiffione hu-

ao

g

jus conatus moraliter poflibilis omnes motus

primo-primi confequentes effent ipfi in füa caufa

"

liberi; ergo.

fytcrmo

REsPoNDEo ad r. n. Maj. ad prob. n. a.

sst

Quia motus primo- primi ftant cum intenfiffima

t ml

charitate, üt patet ex D. PAULO, maximeé in

at ommo

neo-converfo, adeoque in homine adbibente

zb

bt

ftudium perfectionis ftatui fuo conveniens, ac

moraliter poffibile, fpe&ata conditione perfonz,

ssl

i, d

illi motus primo- primi non fünt regulariter li-

zi N

beri in fua caufa, nifi illi tantüm, qui ex difpo-

&t w

fitione caufarum propinqua facilius precaveri,

& impediri poterant.

In aliis autem hominibus

; &

non adhibentibus ferium conatum ad extirpan-

tincperen

dam radicem vitiorum per ftudium bonorum

Apet

operum fuo ftatui competens admittitur, omnes

"i

motus primo- primos fenfualitatis, in quantum

ts T

ex illo negle&u dependent, revera effe venialia.

VMfs|

"d 2. dift. Maj.

Qui non nititur corrigere

"inin.

naturam corruptam quoad eos aétus, qui indu-

LT

cunt fpeciale periculum quantumvis remotum

Wij

peccati formalis tranf. qui non inducunt. tale peri-

P

eulum. fubdiffinguo.

ui non nititur naturam

Ani

corrigere quoad eos actus mediis generalibus per-

á

l

Í

UL

tinentibus ad ftudium perfedionis füo ftatui

con-

u inuum

ITI

DEPRJEC. QUIB. GENER. PECCAT. 2790

Ts

congruum, c. mediis particularibus fuperantibus

moraliter fuas vires. n. Maj.

Dico ergo, quod

Is

homo teneatur pr&écavere peccata formalia,

J tej

etiam per impeditionem eorum motuum, qui

rf

introducunt fpeciale periculum peccatorum for-

fii

a

gie]

malium. - Si veró non introducunt fpeciale pe-

TU

iil

riculum, nontenetur homo eorumdem motuum

habere curam, nifi tantüm generalem, adhibendó

TT

]

'

media generalia ad perfe&tionem fui ftatus con-

if

grua.

OnjJICITUR 2. contra eandem, x. Hocipfum

Mi dgi;

] auatet

eft nimis durum, quód deficiente ftudio perfe-

&ionis per media ordinaria, ac generalia ftatim

(14, D

incipiant omnes motus primo-primi fieri volun-

Q d

tarii in caufa; ergo.

Prob. Znt. In pauciffimis

Qurait, :

hominibus poteft fupponi ftudium perfe&ionis

foeot

competens, adeoque fequeretur, quód feré in

du

omnibus hominibus motus primo-primi effent

n, ia

peccatum veniale; ergo.

v put

9)

st

Si deficiente generali ftudió perfe&ionis

m d

jam inciperent motus primo - primi effe volunta-

fs Wt

rii, & peccata, tunc fequeretur, concupifcen-

alnititt

tiam in renatis plerisque effe peccatum ; fed hoc

eft cóntra Tridentinum; ergo.

Min. patet ex

hi, n

vt

Trid. Seff. $. ubr ait: n renatis mibil odit .Deus

concupifcentiam , quam 4poflolus aliquando peccatum

Voittg tf

am

y i, t

appellat, Sacra Synodus declarat., Ecclefiam Catbolic

nunquam intellexiffe peccatum appellari, quod verà, C

ts

T

propri? in venatis peccatum fit 5 fed quia ex peccato eft

& ad peccatum inclinat :. fi quis autem . contrarium Jen-

ais

Maj. prob.

Per concupifcen-

ferit , anatbema fit.

j

tiam intelliguntur motus inordinati paffionum

mms I

S4

pri-

580

DISPUTATIO IV.

y!

alc-

primo-primi, qui intali homine effent peccata;

Wm

ergo.

qs jco

RrzsPONDEO adr. n.a. ad 5rob. c. a. n. c.

y ml

quia remiflio quoad ftudium perfe&tionis, & fer-

n

vorem charitatis eft venenum univerfale bono-

u

ul

jg f

rum operum, & vita pravarum inclinationum

t

omnium latentium in natura: adeoque non eft

li

nimis durum dicere, quód omnes hi effe&tus,

h

u

ii

b

licét tantüm liberi in fua caufa, fint tamen pec-

cata formalia in eo fenfu, quo D

ijþ- 'I- qa 4. di'

at

&um eft.

hat

In confirmationem hujus addo Authoritatem

POR

Cardinal. CAJETANI, qui in r. 2. q. 74. 3.3-

Bu

fic habet: ,Quando committitur aliquis aétus

um

m

» inordinatus voluntarié , five voluntarié fit

Aiper

VA

» Dofitivé five negativé, eft peccatum commif-

» fionis, ut patet in deleGationibus malé per-

[u

» Ceptis, non imperatis quidem, fed nec exclu-

d

» fis; incurià nempe nautz fübmerfionis pecca-

t

» tum committitur.

Unde cüm concupifcen-

DEaY)

» tia carnis adverfus fpiritum fit malus a&us,

eerin

» & voluntarius negativé, fequitur, quód fit

i, folin

» peccatum commiffionis, quando peccatum eft.

iib

» ln eodem articulo adverte, quod circa motus

at

» fenfualitatis eft aliquid certum, & aliquid vi-

'ï";hi, ln

» detur incertum.

Certum eft, quód omnes

t

4l

» motus mali, quos voluntas poteft, & debet

M 1

» prevenire, fi non przvenit, quando, ficut , &

» quomodo debet, funt peccata.

)KMMU

Sed quód vo-

d

» luntas poffit, & debeat femper fingulos mo-

»

tus fenfualitatis, aut vanitatis prevenire, non

Wi

0! J

videtur confonum, eó quód videtur, quód

M

h

effet obligatio ad impoffibilein reali executione

KT

N

» fin-

Why

DE PRJEÉC. QUIB. GENER. PECCAT. 981

Hmee&wm

» fingularum preventionum.

Si tamen Autho-

» titas AUGUSTINI & Authoritas veneranda

Üj

*erfe&m l

» ($- THOME) penfetur, & ratio in littera in-

» finuata, non apparebit hoc diffonum : cüm

h

» enim peccatum veniale fit imperfectum quid

Ut i

li

AE

»in genere moris, & peccati, propter quod

» & fine deliberatione committitur, confequens

MT

T

r

» eft , quód imperfe&a ratio potentie, & de-

» biti fufficiat ad commiffionem ipfius.

Unde

DD]þ.[ f',

concederem, quod eft in nobis imperfe&a po-

»

tentia ad reprimendum, vel obviandum fin-

lls

»

gulis motibus malis, non tamen omnibus fi-

Ul.i.q,(',,,,;

mulífümptis; quia dum attendo uni, & do

Itrígi d

operam rei facre, infurgit alius.

Attamen

du

» talis imperfe&ta potentia cum aliquali debito

FUU

» fufficit ad rationem peccati imperfe&i" .Tta

uodw

CAJETANUS.

d

"d 9. n. Mgj.

Quia per concupifcentiam

n

Tridentinum intelligit depravationem nature,

h uj

non autem ipfos a&us, ac motus primo- primos

mriTia

exinde exfürgentes: aut fi intelligit etiam ipfos

j g

acus, folüm eos intelligit, qui non dependent

Iptatnt

ullo modo à libertate hominis, nec immediaté;

nec mediaté.

Qd at

Id colligitur ex ipfo textu Tri-

Ligit

dentini, dum ait: , Manere autem in baptizatis

n

» concupifcentiam, vel fomitem, S. Synodus

qui ot:

u t

» fatetur; qus cum ad agonem reli&a fit, no-

ii i

» cere non confentientibus, fed viriliter repu-

Viriliter autem re-

Y

d qii'

» gnantibus non valet."

fny

ol

pugnare etiam eft precavere hoftem in caufa.

OsjgriciTUm 3. contra 9. Conclufionem.

Y.

vt

[htir, f

Motus primo- primi non funt prohibitilege Dei ;

ergonon datur obligatio pofitivé eos impediendi

aüexeaf

In

[

3

282

DISPUTATIO IV.-

yn

in fua radice.

ZÍnt. prob.

Hi motus funt a&us

4

potentiefenfitive; fed hi fecundum fe non funt

*

o

prohibiti ; ergo &c.

n

2. Studium Perfe&tionis Chriftianz efiam

um

L

laboriofum non eft caufa efficaciter deftru&iva

u

talium motuum primorum ; ergo etiam omiffio

"

i

hujus ftudii non eft efficax caufa influens in po-

[/]

1]

fiionem talium motuum. Confeg. prob. Caufa

jgitot

fs

effectiva illa fola eft, cujus negatio tollit effe-

&um; ergo.-

ao

.RESPONDEO adr. n. a. ad rob. c. Maj. n.

hdj

Min

Quiaomnes a&us potentie fenfitive funt

T

P

ANONCUP

nate apte oriri dependenter ab imaginatione,

j

u

in quam folam libertas animz habet immediatam

J

poteftatem;. adeoque fübjacent dire&ioni ratio-

?0NDI

.-

nis, in quantum coordinanda eft phantafia, ut

E

n n

non oriantur, nec tentent animam ad affenfum.

t nin o

Omne autem, quod fübjacet imperio, aut di-

EY

re&ioni rationis in fua caufa, eft obje&um legis.

al

Hinc & ea concupifcentia,. que eft in potentia

ii

fenfitiva, in quantum dependet à libertate, pro-

tinDed

hibetur nonó preceptó: non concupifces. . Ita do-

b w

Cet D. THOMAs in 3. Se&. r. dift, 40. q. r. a. .

dinte j

in C. ubi ait: ,Intentio legis eft, ut homines ad

Niliom]

» virtutem inducantur; ad virtutem autem non

ld.

» fufficit, ut a&tus virtutis qualitercunque fiat ;

n

» fed oportet, ut homo fciens, & volens, &

At v

» propter debitum finem perfeveranter , & de-

» lectabiliter operetur.

Similiter etiam non fuf-

RT

M

» ficit, quód a&us contrarius qualitercunque

T

» pretermittatur, nifi etiam voluntas illud fa-

m*,':þ!

» Ciendi derelinquatur, & paffiones inclinantes

Ll fs

» ad actum illicitum ordinentur ; & ideo in pre-

GREGGRH:

»ceptis

m

DE PRJEC. QUIB. GENER. PECCAT. 283

L i

»

ceptis Decalogi non debuit folüm prohiberi

Atj

, a&us illius ,..fed etiam concupifcentia illicita-

» rum rerum.

Ilbidem ad 5. fic ait; Concupifcen-

il

Atleí

A Qd

»

tia, que eft in primis motibus, non eft con-

» tralegem, fed prater legem ; & ideo pecca-

"D

tum veniale eft."

Dicit autem hec p. T Ho-

TA Df

?

p

MAS ex illo fuo principio, quód peccata venia-

W*fu [ri L

lia non fint contra legem.

r tl

Diczs.

Pros v. G GHEGOR

'IUS XIII.

damnarunt propofitionem BA1r 50. quz fic ha-

[ m

A? leftini

bet: Prava defideria, quibus ratio mon confentit , &

qu& bomo imvitus patitur , f[ünt probibita precepto:

d gt

Merinmel;

NON CONCUPISCES, Erg

À

o data refponü'o nonv

fubfiftit.

r

REsPONDEO ad banc illationem dift. a. Sunt

i,

rohibita prava defideria, quibus ratio non con-

alfrntm

j

,

entit zantim formaliter. c. nec formaliter , nec

g, ul

interpretativó. n. a.

Barvus enim etiam ea,

anlg

qu2 neceffario fiunt fine ulla libertate mediata,

T

aut immediata, docebat effe peccata, & prohi-

cadbetde r

bita in Decalogo,

Hoc ergo in Baio damnatum

njs hi

eft; non vero damnatum eft, motus concu-

lp

pifcentie liberos in fua caufa e

(Te peccata, &

itlonias:

prohibita in Decalogo.

Z Ad 2.. dift. a.

Non eft deftructiva totaliter. c.

f ao

v

partialiter.n.a. — INam ftudium perfe&ionis faltem

dcvolat,

Hinc

ita hebetat vires paffionum, ne noceant.

a, U

$. THOMAS in 4. dift. 15. q. 1. a. 4. &d 1. de fa-

elm m

tisfacione per orationem , & alios actus chari-

uiltec?

tatis loquens ait: Zantum quis detrabit carni , quan-

tum addit fpiritui; eb quàd bec duo principia fibi invi-

n d

cem conirarientur.

i

Quó etiam pertinet illud D.

GREGORII homil.15.in Ezech. Dum crefcit in

- nobis

"

584

DISPUTATIO IV.

| g

g i

nobis fortitudo amoris intimi, infrmatur procul dubio

f

fortitudo carnis.

g

J U

OsJrcrTUm 4. contra eandem. 1. Juxta p.

[ j æ

GREGORIUM inlib. Moral. JNon nocet fenfus, ubi

vizd

deeft confenfus ; ergo primi motus non funt pec-

yii

catum.

g tllb

2.

Ec,clefza)i. 18. V. 30. non prohibetur ha-

j

bere concupifcentiam, fed eam fequi ; nam di-

i

'

citur: Pofl concupifcentias tuas non eas.

Ergo non

st

datur obligatio eas precavendi.

Imo ipfe ».

AUGUSTINUs hanc confequentiam approbat

ditit f

P

l. 5. contra Julian. c. 3. dicens: Fruffra dittum eft,

joft concupifcentias tuas mon eas , fi jam quifque reus

À, dif.

msis qn

efl 5 quia tumultuantes , C2 ad mala trabere. mitentes

Va

$t lt

femit £as.

Ts

3

Apoftolus non prohibet concupifcentias

rl

in corpore, fediis obtemperare; ergo non da-

Prob. Znt.

Rom. 6.

UET

tur lex eas precavendi.

t

V.12. dicit: JNon regnet peccatum in mortali corpore

p

«eflro , ut obediatis eju* concupifcentüis ; ergo &c.

bytam

Ubi iterum s. AUGUSTINUS C. I. de Nuptiis, &2

NOSTINU,

Concupifcentia obfervat, non dixiffe Apoftolum:

ünji lm

qon. fit peccatum , fed : me regnet peccatum per ap-

robationem, & confenfüm voluntatis, ac pro-

at o

s du

pterea addidiffe: Ut obediatis ejus concupiJcentiis.

RzsPoNDEO ad 1. dift. a.

Non nocet

ïm'.um; u

fenfus, ubi deeft confenfüs etiam znterpretativus. c.

ubi tantüm deeft confenfus formalis. n. a.

Qui

* lts

fu.

enimpatitur hoftem in urbe, interpretativé con-

Pavl

fentit ejus aCtibus; ergo etiam, qui per defidiam

Ti

fuam permittit pravas inclinationes, & defideria

i HUUN

trahentia ad malum, illis non repugnandó per

u-

m

MZ;

DE PRJEC. QUIB. GENER. PECCAT. 285

L

ftudium virtutum, interpretativé confentit in

earum operationes, & folicitationes.

W'm, [.m

4dd 9. dift. a.

Non prohibetur habere.con-

hmj

[j

cupifcentiam, nec formaliter , nec interpretativà

10 ton i

VL

1

volitam. c. tantüm formaliter non volitam. n. a.

Qui enim hofti permitteret direptionem fuz do-

l ol

mus, velurbis, tacité, & interpretativé con-

L t

fentiret operibus ejus. Idem eft, fi permitteret

, I

tranquillé folicitationes procorum fue uxoriss

ergo etiam, qui permittit liberé activitatem con-

NT

Mp ayj

cupifcentiz originali, interpretativé obedit ejus

defiderio.

" F"u [

"jf

"d 3. dift. a. Prohibet obtemperare con-

1777

cupifcentiis confenfü ve/ formali, ve] interpre-

tativo. c. tantüm formali. n. a.

Quód autem

ille, qui non refiftit concupifcentiis in fua radi-

paplenta

ce, precavendó earum motus primos, inter-

qpunt

hi, Nní

pretativé eis obtemperet, patet ex eo; quia

fic jam fe habet negativé ad earum folicitationes

m vj

femper periculofas, quod non licet.

ji; t

OBJICITUR 5. contra eandem

I. Juxta' s;

iM

jl

AUGUSTINUM Concupifcentia fe babet in[lar Ev

folicitantis 4damum , id eft, rationem ad confen-

fum, prout fcribit lib. 2. in Genef. contra Ma-

j

micbeos; íed ea folicitatio Evi&e non erat Adamo

peccatum ; ergo nec motus pravi concupiícen-

N n

tiz.

mgprmtii'f»i

2

Motus primo-primi funt inftar primi con-

greffus hoftilis ; fed miles non tenetur vitare,

jl

preü[iV'SEf

& precavere hoftiles congreffus ; ergo nec ho-

mo motus primo - primos.

i erdelfi

^ &delw

3.

omo non tenetur vitare, & precavere

Ó

«;.

extrinfecas folicitationes ad peccatum maximé

p

,

dome-

286

DISPUTATIO IV.

j

domeflicorum, v.g. mariti, vel Domini; ergo

nec tenetur homo pr&cavere motüs primo-pri-

10

mmos.

Q]

(

REsPONDEO 2di.

c. Maj. dift. Min. . Non

d

erat Adamo peccatum, fi non potuit previderi,

!

à

& precaveri. c. fecus. n. Min.. Hinc inverto:

Á

Jhah

Si Adamus Evam perpetuo folicitantem ad pec-

Á

catum non reprehenderet, nec per ferias com-

^

minationes, ac fi opus, etiam per caftigationes

TTE

precaveret pro viribus tam crebras folicitatio-

(att

nes fibi femper periculofas, fine dubio peccaret ;

m

jni

j

ergo etiat, qui non praecavet primios motus

g, Birt

uN

J

fempef fibi periculofos, eos compefcendó.

n

"t

d ». c. Maj. dift.. Min. Non tenetur eos

In

nj

vitare, fi hon evidenter obtineat faciliüs viéto-

TT

riam declinandó congreffum.c. fecus. n. Mim.

n

Hinc inverto: Dux tenetur vitate congreffum

Ü

& Ui

lioftium, àc crebras velitationes, fi prevideat,

»nwiil

fe effe in periculo, hóc modó perdendi vires

Val

exercitus, aut forté amittendi viétoriam; ecori-

ii

tra moraliter certus fit de victoria, fi declinet

3 Im,

hos leves congreffus.

Ergo & homo primos

NT

motus tenetür vitare ob eandem rationem,

af

ogfe

prout pluribus obfervàt D. CHRYSOSTOMUS

M

W

Jf

in Epifi. ad Cor.

"d 3. dift, a

Non tenetur vitare, fi mo;.

m

p

(

rfaliter vitari monm po[fnt. c. fi poffmt vitari. n. a.

Q

ngat

Poteft enim inverti : Üxor Catholica tenetur

d

N

W

j

Marito Lutherano perpetuó folicitanti ad Apo-

Rn

ftafiamferió repugnare, & precavere hujustnodi

W

folicitationes etiam implorandó Magiftratum ad

;.mj

M

urgendam obfervantiam pa&torum convento-

u 5[';:'.«

primos

rgm; .er,go & homo tenetur ptecavere

"t

inotus,

hn

DE PRJEC. QUIB. GENER. PECCAT. 287

N

If i

motus, maximé eos, quos fentit pre cateris

periculofos,

[13

OBJICITUR,Ó. contra eandem.

I. Concu-

pifcentia non parit peccatum, nifi accedente

It Wej

a

confenfu; ergoprimimotus non funt peccatum.

4int. prob. Jacobi r. dicitur: Unusquisque tenta-

n

! p f

tur à Concupif;entia abftrafus , & illetus ; deinde

concupifcentiay clm conceperit, parit peccatum.

quod

Ti

f j

D. AUGUSTINUS explicat per affenfüm. Nam

lib.6. contra S'ulian. c. 1. fic ait: .Profetlb in bis ver-

Eülipts

bis partus à pariente difcernitur; pariens enim eft con-

A P

cupifcentia, partus peccatum s fed concupifcentia mon

n

parit , mifi conceperit ; mon concipit , mift illexerit,, id

( Hf d

ftdb

eft , ad malum perpetrandum obtinuerit voluntatis affen-

fum.

INoli ergo confentire concupifcentie tue $ mon

[tt t Jf

eft, unde concipiat de te.

Similia habet Epift. 260;

t od

ad 4filicum, ubi ait: Quamois infint , dum fumus

ais

in/corpore mortis.bujus, defideria peccati; [i mulli eo-

wv

rum adbiberemus confenfum , mon e[fet , unde diceremus

n t

Patri nofiro , .qui eff in colis: dim

^

yra s

dte nobis debitq

nofera.

Ergo.

Emi

2.

Mala commiffa à fubditis non cenfentur

Volfriüia

fieri per confenfum interpretativum Principis,

TOU

aut Superioris, quando fine maxima difficultate

precaveri non poffunt ; 'ergo.

EORH

"Ln

3

Obligatio precavendi primos motus eft

Nl

moraliter inobfervabilis, & eft caufa infinito-

inidl

rum peccatorum venialium 5 ergo non datur.

«ehijd

Prob. Confeg.. . Nulla datur obligatio, juxta pru-

dentiam legislativam, quin fit melior non ipfàs

lts

"a

ergo, fi hujus obligationis negatio eft melior

obligatione ifta,. non datur..

RzsPON-

ecaVereS

288

DISPUTATIO IV.

| jb

RzsPONDEO 2adI. dift.a.

INon parit pec«

Tl

r] WMW

catum, nifi accedente confenfu faltem interpre-

tativo. c. tantüm formali. n. a.

Jam fuprà often-

Ágitf

/

fum eft ex ». THoMA in 2. Sent. dift. 24. q. 3.

* u

a. 2. quód fufficiat confenfus interpretativus.

A

m

u

b

luU

d 2. dift. a. — Quando non poffunt preca-

s

"

!7

veri fine maxima difficultate aliunde non cadente

j

[

u lt

füb obligationem legis. tranf. aliunde cadente fub

j

]

TM

obligationem. n. a.

Si enim v. g. graffatores

j

publici, ficarii, perturbatores quietis publice,

s.

contrabandifte &c. exterminari non poflint fine

eoipfo exercitu, tenetur Princeps hunc condu-

TU

(f

Ti

cere, utut alias fibi, & fübditis onerofum ; quia

prudentia eligit minus malum pre malo majori,

ALUT

maximé fi aliunde bonum publicum, aut Impe-

x d

rator precipiat confcriptionem exercitus in or-

il

Sic & in prefenti tenetur

at i

dine ad alios fines.

Jv

homo affumere ftudium perfectionis per media

fuo ftatui congrua aliunde preceptum à Deo in

f t

ihdtte Q

ordine ad extirpandas paffiones anime , & pre-

cavendas incurfiones hoftium.

ER

DxicrEs.

Homo non tenetür.ad moralem

pram

difficultatem fuperandam; fed datur moralis dif-

At p

ficultas in precavendis primis motibus; ergo.

DurTr

INon tenetur

RrsPONDEO 1. dift. Mzj.

j

ad illam moralem difficultatem fuperandam, nifi

quat

illa ipfa difficultas fit pofzerior obligatione naturali,

& dependens à peccato. c. fi fit primüm confe-

|

quens ad anteriorem obligationem naturalem. n. Maj.

iNam natura in füo optimo ftatu conftituta ob-

li Clqne

UT

ligat ad vitanda omnia pericula, & ad omnes

machinationes hoftium longé arcendas à finibus

43[10 lts

provincie, Corruptio autem nature, &mora-

TT

$

n

[l [

DE PRJEC. QUIB. GENER. PECCAT. 999

& J

Ri

n

lis difficultas primüm confequitur ad illam le.

llïtm i

get naturalem ; quam proin Deus non tenetur

j

hn

il

lat d

mutare in gratiam generis huimani rebellis.

RzsPONDEO 2. iterum dift. Maj.

Non

Mi

0t pf

tenetur vitare tmoralem difficultatem infüperabi-

lem fub obligatione gravi, fi mala exinde con-

lt fini

fequentia fine obligatione poffmt vitari. c. fi non

nl od

pofnt vitari fine obligatione. n. Mazj.

In pra-

r

fenti autem, fi Deus permitteret liberam graffa-

3 qitiyd

tionem ejusmodi defideriorum fine obligatione

Em p

illa reprimendi, confequerentur innumera pec-

od

cata graviora.

Itaque melius eft, ut prohibeat

TT

fub veniali negle&us precavendi ipfa prava de-

fre t n

fideria quantumvis prima, ad evitanda majorà

,al

peccata, & mala.

6058 10

Zd3. dift. a. Obligatio priecavendi primos

v t

motus cura particulari fingulorum eft moralitet

Q ye n6

inobfervabilis. zranf. Cura Eenerali pet ftudium

u

perfectionis. n. à.

Cüm enim diligens emenda:

TA

tio nature corrupte cuivis per fe aliunde in-

cumbat, non poteft dici ftudium perfe&ionis fta-

iE:ur«zd n

tui congruum, effe moraliter inobférvabile. Ar-

rl

gumentum probaret, quód Deus debuiffet tol.

x

lere multas alias leges divinas, maximé Mofai-

N t

cas, quarum jugum tefte D. PETRO A. rs.

p

V. IO. portari non poterat.

Adeoque ad prob.

ii f

Confeq. dift. a.

Illa obligatio non datur, cujus

negatio eft meliornon ipíà in eftimatione divína;

um d

a

autmelioritate fimpliciter tali, & finali. c, tantüm

in zftimatione bumana, aut melioritate fecundum

eoit

$i non daretur ob.

At

quid, vel immediata. n. a.

ligatio precavendi primos motus, id forté me-

Jb ïl

lius effet homini; fed non Deo, cujus honori

non

U /

- Ddhmort Tratt. de Peccatis.

290

DISPUTATIO IV.

j n

(i

llm

non cederet, fi permitteret liberum curfüum ho-

fülis nature, que ob fui inordinationem ante

g

r(]ümom"

baptifinum erat obje&tum divinz difplicentig.

Neque ex ea permiffione obtineretur ultimatus

due

R

«t fun

finis legislatoris, qui per baptifmum omnes vult

12]

í

regenerari in novam creaturam, in eumque fi-

p

« b

jl

nem fpondet fuas gratias, & ordinatSacramenta;

"

atqui in novam creaturam regenerari importat

u

D

etiam immutationem inclinationum , & paflio-

TT

il

num.

Imo finaliter ea licentia nec effet melior

Q

n

homini; quiaficnon impediendó motus primos,

t

homo facilé laberetur in grave exitium, ficque

dgeren

pertraheretur in damnationem.

p pett

DricEs.

Saltem non eft conforme pruden-

gontetd

tie legislativz, obligarehominem ad praecaven-

x t

dos eos motus, qui primüm contingere poffunt

stl

poft decem , viginti, aut quadraginta annos;

a, i

ergo faltem non erunt peccatum veniale motus

us m

primo-primi, nifi immediate dependeant ab im-

hts

perio voluntatis, jamque fint przparati per mo-

TRUGRUDL

dum difpofitionis in fuis caufis proximis.

1 QUa d

REsPONDEO. dift. a.

Non eft conforme

a ul

prudentie legislativae fic obligare hominem ad

:f[:.mundus |

N

eos motus precavendos attentione, & curá par-

liculari.c. attentione, & curà generali. n. a.

Hoc

? i

foret inconveniens, fi omnem deordinationem

ht

naturz in fpecie, aut numeró homo teneretur

"a

jam à longé previdere, & precavere; non eft

"i

autem inconveniens, quód homo obligetur ad

M

precavendas deordinationes naturz in fua radi-

IBOMQ-'Q',

ce per generale ftudium, ac diligentiam mora-

Ul

lem ordinandi füas potentias in fuüm finem.

TM

OBJ»

IOW

DE PRJEC. QUIB. GENER. PECCAT. 291

hben;mw

I. Si motus

L

d

O 8 JI1CITUR 7. contra eandem.

primo-primi effent peccata venialia ob neglec&tum

Nl l

corre&ionis in fua caufa, tunc ejusmodi motus

ts

effent etiam peccatum veniale v. g. confligenti

m Qty

cum ira in fomno cum fuo inimico ; fed hoc

, ag

non eft verum ; ergo &c.

Min. prob.

S. Av-

ts

GUSTINUS lib.1. de Civ. c.25. ait: Zlla Conca-

d

pifcentialis inobedientia , quanto mapis ab[que culpa

i, b

eft im corpore non confentientis , [i absque culpa eft

d

in corpore dormiüentis.

Ergo.

mdömumspf

D

2.

Si teneremur precavere primos motus,

fé n f

i

ad id teneremur folüm ratione periculi, quod

invehunt pertrahendi ad affenfum ; fed ex hoc

Min.

Wiv i

capite nontenemur eos przcavere ergo.

D r

prob.| Non tenemur precavere pericula morali-

lpl

ter inevitabilia ultra curam ordinariam ftatui

Tij du

congruam; fed hujusmodi pericula per primos

d

motus funt moraliter inevitabilia3 ergo &c.

Min. patet; quia etiam fan&i omni füà curá non

ial

;xapqatjpn:

potuerunt evitare hos primos motus.

MMaj. pa-

tet, quia alioquin deberemus exire ex hoc mun-

ss

jn d t

do, dum fcatet tot periculis, faltem ab extra,

quot mundus parvus, nempe homo , fcatet in-

vl

ternis.

g hr

"a t

3. Obligatio, quz non agnofcitur à majori

parte hominum tam Do&orum, quàm indocto-

od

jomo t

rum, non debet afferi, nifi ftabiliatur claris,

& convincentibus textibus SS. Patrum & Docto-

veres

rum Ecclefie ; fed obligatio precavendi primos

y ag

motus in fua radice, ac reformandi ipfam con-

us

cupifcentiam , ne exfurgat, eft talis obligatio;

jietit'

ergo . &c.

f |

To

RESPON-

y

j

292

DISPUTATIO IV.

sls Vü

RrsPONDEO adr. n.Mgj. Ratioeft; quia

j qni

tales motus primi in fomno non funt proprié a&tus

ginitt

humani,cümnec fint liberi in fejneque in fua cau-

n

fa; ant,fietiameffent liberiin caufa, eatenus non

du

continent generale periculum folicitandi ad af-

h:r

fenfum, aut ad omiffionem culpabilem in iis re-

p

x.tu

primendis.

Itaque non funt a&us proprié hu-

vtl Obh

-mani, in ordine ad obligationem moralem.

A'*æï

f

"Ad2. tr. Maj. n. Min. ad prob. tr. Maj. n. Min.

1

ito p

j

Quia majus eft periculum in folicitatione interna,

J

quàm externa, tum quia eft generale periculum

n

on d

refpe&u omnium hominum, tum quia fzpius re-

ltl

currit infinities, ac demum, quia natura non

etr n

eft ita prona ad folicitationem externam, quàm

at t

internam, igitur major ratio eft pracavendi hos

ziii)

primos motus, feu folicitationes quoad pericula

igbs, n

interna, quàm externa.

; n

RrsPowpEro 2. dift. Maj.

Non tenemur

2f

vitare pericula moraliter inevitabilia in ratione

titudi

periculi remoti. c. in ratione periculi proximi. n.

DAT

Dico proin, quód omnia pericula proxima pec-

Wum,

cati, feu propinqua, üt vocantur, teneamur

REU

vitare, & quidem pericula peccati mortalis de-

*

terminati ejusmodi füb obligatione gravi; peri-

t Pum

cula autem propingua ad peccatum veniale, nifi

UMT

MT

neceffitas cogat, tenemur vitare füb levi.

arimi

l

REsPoNDEO 3. tr. Magj. dift. Min.

Sed

AT I

W

T

hujusmodi pericula per primos motus funt mo-

raliter inevitabilia in ratione periculi remoti. c.

fite

proximi. n.

Poteft enim fieri, ut faltem fücceffu

;Wlü, W

temporis per diligens ftudium homo eó deveniat,

ET

TAR

s

ut etiam primi motus orti fine libertate conco-

*nom, l

mitante,

UET

DE PRJEC. QUIB. GENER. PECCAT. 295

li

:

'n.fu

mitante, vel proximé antecedente nullum am-

r

pliüs contineant periculum propinquum ad af-

M

fenfum formalem, velinterpretativum, & hoc

"

non ita difficile eft, ut tandem fic per plurimos

licigi ,

a&us reflexionum, & affectuum contrahatur ha-

Diien

bitudo, ne aut exfürgant, aut, dum exfurgunt,

Econtra fi

NIS i

ftatim füperentur, & occidantur.

uTT

non daretur obligatio precavendi eos motus in

lt My, 1

-l

fua radice, fi, homo relinqueretur à Deo in mo-

iciwionejn;f

rali periculo propinquo affenfus feu formalis,

tb

feu interpretativi , quod divinge fanctitati , &

bonitati non convenit.

l ii

ZAd 3. tr. Maj. n. Mim.

Quia obligatio hec

(

agnofcitur non folüm à communi fenfu Patrum,

T0 (

quorum textus poffent adduci innumeri, fed

Tatrtd

etiam ab aliis Doctoribus, prefertim Thomiftis

od x

potioribus, imo etiam à communi fenfu fide-

lium, dum inftruuntur de obligatione ad cona-

Nots

tum perfe&ionis cuivis ftatui congrug.

Certé

n d

Scripturafrequenter hanc obligationem inculcat,

ii x

dum v. g. afferit, quód fideles debeant nafci

Ti

non ex carne , fed jpiritu, quod debeant regenerari

pr, t

intus in anima, quód debeat vetus bomo exui, &

st

Chriflus indui: quód debeant crucifigere carnem cum

i p

vitiis, €&9 concupifcentiis omnes , qui Cbrifti funt,

nvl !

Galat. s. & quód debeant mortificari membra, que

Áblet

Junt füper terrain.. Coloff. 3.

Quód vetus bomo de-

beat deponi, C5 indui movus, qui renovatur fecundium

s

yus f

imaginem ejus , qui creavit illum. &c.

Qui textus

obligant non folüm ad perfe&dionem bons vo-

rioull i

üen t

luntatis, fed etiam ad habitualem perfe&ionem,

& adaptationem potentiarum , ne repugnent

p

rationi, & folicitent indefinenter ad malum;

ibemreg

T^5

quod

f

94.

DISPUTATIO

IV.

vt

M

gl

quod ipfum utique nil aliud eft, quàm primos

gi

motus corrigendos effe in radice.

ii

QUJIESTIO- II.

"

^

lllm;ï:m,l;'

T

ZIn, C quomodo morofa dele&tatio circa. olje&la

illita im omnà materia fit peccatum?

Et

Va

ANum eatenus detur parvitas materie circa Ob-

N

je&a Venerea ?

jdhust

OTANDUM I.

In hac re occurrere termi-

g

NG

nos, quorum non efít omnium eadem ex-

v dra

plicatio in Autboribus.

!

Igitur nota

CQ

I.

DELEcTATIONEM nil aliud effe, quàm

i

Jümplicem complacentiam .cum quadam. affettione dele-

3 df

Gationis interna circa aliquod objeftum fine defiderio

mtdis)

ilud affequendi, wvel exequendi.

il

2.

Ea dele&atio, quando eft de re turpi

OA

pertinente ad luxuriam, vel aéctum venereum, vo-

dntem t

catur & ipfa enerea.

3

DEgLECTATIO MoROSsA vocatur

i hx

«m, (

omnis delefatio voluntaria de turpi objetto apprehenfo,

du

üt prafenti; adeoque non vocatur morofa ex €o,

4*, ( Dd

quód poft fufficientem advertentiam rationis ali-

MEUTT

quamdiu duret per notabile fpatium temporis;

;S;Eïl*lïpe ]

fed poteft fieri poft fufficientem advertentiam,

p

t

& deliberationem in unico inftanti.

Dicitur

dgw

lg

autem tworofa ex eo ;5 quia voluntas immoratur

M

dy

in fola oble&atione animi circa ejusmodi obje-

W .lhu

&um, non pergendó ulterius ad ipfum defide-

WM |

rium, aut executionem operis.

Obfervandum

rmh;

tamen,

TT

DEPRJEC. QUIB. GENER. PECCAT. 295

ld

]

b

C&

tamen, quód dele&latio morofa lat fumpta dicatur

etiam de omni dele&atione circa quodvis aliud

obje&um illicitum, prout fumit La Croix lib. 5.

lii

num.77.

4. Dele&atio alia eft rationalis, alia fenfualis

CT

f

RATIONALIS, feu fpiritualis eft illa, que ver-

H t

fatur circa objectum,, atque unicé fiftit in anima

non tranfeundó ad corpus per commotionem

fpirituum vitalium fenfibilem v. g. ad iram, vel

RUT

alium a&um illicitum. SENsuALISs autem ab

j?

Authoribus dividitur in fenfibilem , üt vocant , &

dour d

in fenfualem fimpliciter dittam.

5. SrNsIBILIS eft, & vocatur illa, que

"PT

verfatur circa obje&um proportionatum cum

DA

fenfibili commotione fpirituum vitalium , non

Ht g

dftin

tamen genitalium ad generationem fervientium.

'Talis dele&atio fenfibilis datur v. g. in calefa-

v

&ione manus poft intenfum frigus, in vifione

rei pulchrz v. g. florum, & prati, in ta&u rei

dieut

blandz v. g. holoferici, vel in ofculo ad fuum

Alii Au-

Qu ol

infantem, in vifione rei curiofe &c.

thores hanc dele&ationem vocant naturalem feu

E

t

)

1 FOF€f

fenfiticam, quz denominatio etiam valde acco-

M

moda eft ad naturam rei.

6. Dele&atio sexsuALIS fampliciter dita,

izärätionise

feu Venerea vocatur illa, quz verfatur circa ob-

u n

je&um turpe in carne cum commotione fenfibili

glrett

fpirituum ad generationem fervientium.

Delectatio cARNALIs ab Aliquibus

j D

7'

v. g. à P. vivA in propofitionem 40. ALE-

y i

XANDRI VII n.4. vocatur ea folüm, qu«e eft

um

fénfualis , feu venerea.. Econtra ab aliis v. g. La

jipin

ur omnis illa, quz

€

Ob[en;

Qoix l.3. p. r. n. 891. Vocat

4

296

DISPUTATIO

IYv.

yn

e& in corpore, feu carne, five fit fenfibilis tan-

g

tum, five fit etiam fimul fenfualis , & venerea.:

t ü

Hinc dividit dele&ationem carnalem in Senfibj-

«s

[

lem, & Veneream.

Verüm prior acceptio hujus

I;QXM ï |

termini eft univerfalior, & menti Ecclefice Ro-

p

[

manc conformior, & ufürpatur fic in Italia, &

l

/

(

Hifpania, üt patetex P. vivA loc. cit.

"

ht

NOTANDUM 2.

In hac materia bené di-

w:-

if

,;T

:fi

ftinguenda effe obje&a, & a&us, qui funt pec-

agiri

catum i5 fe ipfis, & qui funt tantüm peccatum

D TE

ratione periculi proximi incidendi in peccatum.

Peccata YN SE 1PsIS fünt tria.

d E

I. AóGtus ex-

at

ternus in fe graviter prohibitus, üt homicidium,.

E pny

fornicatio, voluntaria pollutio.

2. Hujusmodi

[

u

à, fj

a&us committendi ferium defiderium, & propo-

m u

fitum. 3. Deleé&tatio libera, ac deliberata de

M

€o committendo, vel commiffo, velut inten-

/

tionalitér

r&fente, & aGuali.

Peccata autem

Md

d

tantüm RATIONE PERICULI propinqui fünt

cogitatio, v. g. de homicidio, & vindicta, vel

15 Qu

dl l

de returpi; quia cogitationes de fe facilé difpo-

T

2

ä

il

peni

nunt vel ad delectationem morofam , vel ad de-

^

"

i

fe pl

fiderium, vel ad ipfum a&um externum, que -

W

tria funt intrinfecé mala. &c.

i

NOoTANDUM 3

Dele&ctationem poffe ha- -

at mj

q

bere obje&ta diverfa.

I. Poteft verfari circa.

at

fubftantiam obje&i.

2. Circa modum, ac cir-

hi

cum(tantiam ; v. g. fi quis deleétetur de lapfü

x hïm

j

temulenti in cloacam ; vel de rixa duarum mu--

dww

1

lierum, in quo cafu non datur dele&tatio; vel

de damno temulenti gravi; velde odio mulie-

ts

rum.

[]Ih

3

*

- Poteft verfari circa cognitionem ipfius

A D

obje&i

ID

DE PRJEC. QUIB. GENER. PECCAT. 297

LT

L

UT

obje&i de fe bonam, &hóc modó ipfe Deus com-

»&veæ

placet de ftudio v. g. Confeffarii de objectis

aT

EM

prohibitis.

4. Cirea cognitionem malam obje&ti

prohibiti v. g. de ingenio Pi&oris, aut Poetee

Esl Ecdeüakg

imaginum obfíceenarum, aut poematum; de in-

genio furis, aut blafphemi &c.

Mbeg

NoTANDUM 4. Varia jamin hac re prod-

iife Decreta: üt enim refert P. vivA loc. cit.

hr

1 uf

i. CLEMENS virn. & PAULUs v. jufferunt

denuntiari Inquifitoribus Fideieos, qui afferunt:

MUU

T

Ofculum ob dele&tationem carnalem. babitum , nec mon

amplexus , &? ta&bus ob folam dele&tationem non effe

"- Aäæ

crimen lethale.

9. ALEXANDER VEI. damna-

bbl

vit hanc propofitionem 4o. ? probabilis opinio,

p

qu& dicit, e[fe tantüm. veniale , ofculum babitum ob

Ti L

( d

dele&ationem carmalem , & fenfualem. ( FR AN CI$8-

cus à Matre Dei in Theologia Morali Salm.

V t

Duda

legit fenfibilem ) que ex oftulo oritur, feclufó peri-

LAU-

culó confenfus ulterioris, & pollutionis.

$P.

yrtit

DIUS AQUAVIVA Prepofitus Generalis S. J.

Mi

bb

precepit fuis Jefuitis in virtute S. Obedientiz,

& füb pena Excommunicationis, ne ullus é So-

VOR

€ietate publicó, aut privatim non modoó üt ve-

m

ram, vel probabilem, fed nec ut tolerabilem

quidem do&rinam ulla ratione doceat, aut fibi

v pl H

placere fignificet, & fecundüm illam confilium

vetari

cuiquam det; Íícilicet im ve venerea exiguam ali-

quam dele&tationem deliberat? quefitam propter levita-

im, &

eyr

zem materie excuari à wortali.

Quod Preceptum

; durmtr

deinde Congregatio nona Generalis Decret. 24.

jterum confirmavit.

df

j odf

NoTANDUuM s. Dum quszritur, utrüm in

hac materia detur parvitas materie , queítio-

uitiont?:ä

!

:

nem,

198

DISPUTATIO. IV.

j

üti incïma

nem, ac controverfiam non eífe, an aliqua de-

le&atio circa obje&um intrinfecé malum v. g.

42

as

fornicationem , poffit effe peccatum veniale?

in hoc enim confentiunt Authores, talem dele-

if

&ationem effe femper peccatum mortale; fed

PT.U

effe controverfüm, an dele&tatio venerea, feu

yu

"ITJF,

fenfualis dire&é quefita per atta&um, quz ver-

l]

,

fatur v. g. circa partes obfcoenas cum commo-

n

j

"

"1]

tione fpirituum feminalium, poflit effe peccatum

jj

veniale? Et in hac controverfia, üt refert P.

ula

VIVA hic n.3. fuerunt aliqui Authores ante

zcillni

DamnationemPontificiam pra/fate propofitionis,

nili, t

inter quos refertur LEDESMA , SOTO , CA-

d m

RAMUEL, JAVELLUS, qui docuerunt, talem

ia

dele&ationem per ta&tum, aut afpe&um &c.

1 m

non effe mortale de fe, fi abfit periculum con-

dm, u

fenfus in defiderium fornicationis, vel in pol-

iil ((g'-!/ïl, f

lutionem. Reftatautem quaftio r. An dele&a-

DRO Y

tio etiam illa, qua verfatur circa partes obfcoe-

b

nas fine ulla commotione fpirituum, fit pecca-

ATE

tum mortale ?

2. An fit mortale delectatio fen-

Alnfention

fibilis, fi exinde prevideantur orituri motus ve-

t j

nerei; quin tamen dire&é intendantur, prout

poteft fieri ex ofculo, fi exinde prevideatur

.::.:Iale.

oriri motus venereus ? His neceffario & utili-

- oum

ter prenotatis.

3 r

DTCO- E

Omnis dele&atio deliberata de

"i,

E

"

N]

d

obje&o reali graviter in fe peccaminofo eft pec-

"

catum mortale.

Ita omnes.

L

W

PRosATUR Conclufio.

Ratione pn. TH 0-

tlj

Dtin.

M;€&. Omnis dele&atio de obje&to graviter pec-

fCEuz v

n

caminofo vel approbat ipfum obje&tum, vel af-

Aj

fectum

um

[

DEPRJEC. QUIB. GENER. PECCAT. 299

d

1

ln

(f

t

fe&um inclinatum ad illud ; fed utrumque eft

peccatum mortale; ergo. JMin.prob. D. TnRo-

Rn Y

]0[65, tilea;

MAS hic q.74. a. 8. C. fic ait: Quod aliquis cogi-

tans de fornicatione deleCtetur de ipfo a&tu cogitato,

m U]We;

T0 t

boc contingit ex boc, quód affettio ejus inclinata eft

in bunc atcum.

Unde, quàód aliquis confentiat im ta-

l8 QD t

lem. del&&tationem , boc nibil aliud. eft , quàm quod

ipfe confentiat im boc, quód fuus affe&us fit inclina-

Mlb

ius im fornicationem: mullus emim dele&tatur , mifi in

VMT

i

eo, quod eft conforme appetitui ejus : qubd autem ali-

i As

quis ex deliberatione eligat , quod affetus fuus con-

:

ity yi

formetur bis, que fecundim f& funt peccata mortalia,

À I)

efi peccatum mortale.

Unde talis confenfus im dele-

Et

hoty,

Gationem. peccati mortalis efL peccatum mortale.

Hfcn

ad s. Dicendum ( inquit) quàd etiam confenfus in

Srimfrm

delettationem , que procedit ex. complacentia aütus bo-

, gl

wücidi cogitati, efL peccatum mortale.

'

|

DICO II.

Omnis dele&tatio voluntaria

s d

circa obje&um, quod formaliter, aut per con-

u t

nexionem neceffariam per fe ex füo genere, vel

j

QO at

ex intentione operantis fovet affe&tum adactum

graviter in fe peccaminofum , efít peccatum

l

p

mortale.

f;a'zmg

l

i

AT

PRosATUR Conclufio. r.Non pote& dari

ratio, cur ta&us, & afpe&us rei cum dele&a-

tione carnali, & fenfuali juxta propofitionem

t

damnatam fint peccata mortalia, etiam in eo

ia

cafü, quo nullum datur periculum confenfus

ulterioris, aut pollutionis; nifi quia per fe, &

od

ex fuo genere formaliter, aut per connexionem

neceffariam fovent affectum ad actum de fe pec-

yputt

caminofum, puta ad fornicationem , feu pollu-

ie&llml )

tio-

DISPUTATIO Iv.

300

DVPREC-

tionem voluntariam, aut certé ad delectationem

gl

circa illa.

Ergo &c.

Znt. patebit ex folutione

qpilnt?

Il

obje&tionum.

yrlid

PROBATUR 2.

Ratione p. THOM . Ideo

v d

juxta D. THOMAM dele&atio de fornicatione

eft mortale, quia fovet, & approbat affectum

HSE

[ ffïh

l

inclinatum ad peccatum mortale; ergo etiam

delectatio circa alia obje&a in eum finem difpo-

hu

WA

ciinls

nentia, quze fovent, &approbant hunc affectum,

eft mortale.

iM

Af

PROBATUR 3.

"lutboritate s. T HOME 9.

ii

2. q. 154. a. 4. C. ubiloquens de ofculis, & ta-

u

AL

&1bus, fic habet: ,Aliquid dicitur effe peccatum

y.thuy

»

mortale dupliciter.

Uno modo fecundüm

, i

»

fpeciem fuam, & hóc modó ofculum, ample-

i o

»

Xus, & tactus fecundüm fuam rationem non

UM [lll]]

»

nominant peccatum mortale : pofï'unt enitm

ROAT (

»

hec abfque libidine fiéri, vel propter confue-

COT

»

tudinem patrie, vel propter aliquam neceffi-

m

Alio modo

»

tatem, aut rationabilem caufam.

iil

»

dicitur effe aliquid peccatum mortale ex fua

Phona

»

caufa; ficut ille, qui dat eleemofynam, ut

tRDRUI

»

aliquem inducat i 1n herefin, mortaliter peccat

»

propter intentionem corruptam. Dictum eft

t ftt

IU

»

autem füpra

quód confenfus in deleGtatio-

^to wl

»

nem peccati mortalis eft peecatum mortale,

n

»

& non folüm confenfus in actum.

Et ideo,

Vil

»

cum fornicatio fit peccatum mortale, & multó

*'*ïü;'.erp

»

magis alie luxurie fpecies (puta, fodomia,

N

j

»

mollities &c.) confequens eft , quód confen-

n

QY

»

fus in delectationem talis peccati fit peccatum

Bu

» mortale, & non folüm confenfus in actum.

Oi

J

» Et ldeo, cüm ofcula & amplexus hujusmodi

f

» PIO-

L

DEPRJÉ£C. QUIB. GENER. PECCAT. 50I

| düf&l "

n f

;

propter dele&ationem fiant, confequens eft,

»

quódfint peccatamortalia; & fic folüm dicun-

tur libidinofa.

Eit ibidem ad 2. ait: Ofcula, &

109

»

! fomigi

»

ta&us, quamvis fecundüm fe non impediunt

?»

bonum prolis humane, procedunt tamen ex

ht af

ergo gt

»

libidine, quz eft radix hujusmodi deleGtatio-

»

nis, & ex hoc habent rationem peccati mor-

f& dj

talis.

»

Eit q. 15. de Verit. a. 4. dicit: Simpliciter

la ïfe&um

»

concedimus, confenfum in delectationem for-

nicationis, vel alterius mortalis effe peccatum

»

»

mortale.

Ex quo fequitur, quód quidquid

fl t

»

homo agit ex confenfu talis delectationis , ad

D

h fttd

hoc, ut hujusmódi dele&tationem nutriat, vel

»

teneat, ficut funt turpes ta&tus, vel libidi-

lty i

JO 001

»

nofa ofcula, vel aliquid hujusmodi, totum

eft peccatum mortale, Exhoc patet, quód

Jut erin

D.

THOMAS ofcula, & ta&us fine rationabili

hi

caufa fa&a, dum habent concomitantem deleGta-

d

tionem carnalem, füpponat procedere ex affectu

Aiomy

4

ad talia peccata, feu ex libidine.

m

PRonATUR 4. SS.Patresagnofcunt, omne

yjnu, t

fomentum concupifcentie , & affectus ad ali-

jf

quam fpeciem luxurie, fi deliberaté querantur,

Ditm d

effe peccatum graviter prohibitum 5 ergo & de-

ia

le&atio voluntaria circa obje&tum, quod per fe

l mogtale,

ex fuo genere, aut ex intentione operantis fo-

D

vetaffe&tum ad talia objecta in fe peccaminofa,

. ao

eft graviter prohibita.

nt. prob.

I. S. In £-

t

NJEUS 1.2. contra hzref. c. 56. dicit: ,Chriftus

)

iav

» quedam juffit quibusdam abftinere non ope-

» ribus, fed etiam his cogitationibus , qua ad

od

TU

» Operaducunt, quafi malis, & nocivis, & ne-

s hup

» quam,

2, TER-

Í

DISPUTATIO

y n

302

I -V.

2

TrRTULLIANUS l. ad Scapulam C 9

a

, Dominus (itiquit) non tantüm eum adulterum

1,:: qui

»

effe definit, qui cominus in alienum matrimo-

!

jl

»

W

nium cecidit, verüm etiam illum, qui afpectus

»

»

concupifcentia contaminavit; adeoque quod

i o

»

prohibetur adminiftrare, fatis periculofé ani-

i

»

mus fibi reprefentat, & fruftra per volunta-

,';,g;ymra

»

tem expungit effectum.

Cujus voluntatis tan-

k

»

ta cum fit vis, cur non folatium fui faturans

lAt

»

pro fa&o cedat? pro fa&o ergo ple&etur ;

i

hij

»

vaniflimum eft dicere: volui, nec tamen feci,

»

ficut malum non perficis, nec concupifcere

pl

É t

»

debueras. Jdem de Spettaculis c. 13. &?. 14. ait:

hd

»

Omne fpe&aculum fine concuflione fpiritus

m d

»

non eft; ubi enim voluptas, ibi & ftudium,

per quod fcilicet voluptas fapit. 'Etiam ille,

bt h

»

Anditr

qui modefté fpectaculis fruitur pro statis, vel

»

nature conditione, non tamen immobilis ani-

jume,

»

mi eft fine tacita fpiritus paffione ; nemo ad

vt

»

voluptatem venit fine affe&u; nemo affe&um

Téimyn

»

fine cafibus füis patitur.

Ceterüm, fi ceffat

Qs die

d

»

affeQtus, nulla eft voluptas.

Jdem de Idololatria

?»

c.2. Dominus (inquit) adulterium etiam in

At

»

concupifcentia defignat, fi oculum quis impe-

»

gerit libidinofó, & animam commoverit im-

'nm

ia (]

)»

pudicé. EtL.de Cult. Feminar. c.1.2.62 3. ait:

&t (f

»

INon venit de integra confcientia ftudium pla-

*«*äïuntluü

»

cendi per decorem, quem naturaliter invitato-

At

»

rem libidinis fcimus.Non debemusaperire viam

I

E—'y*ual'[

»

tentationibus, quz nunquam inftandÓ perfi-

PW.H

»

ciunt, certé velfpiritu fcandalum permovent.

(i,

»

Dominus ampliandó legem, concupifcentiam

DUn

'n:

N

»

à faco ftupri non diícernit in poena.

&l

Y

3. Ev-

l lv'

DEPRZJEC. QUIB. GENER. PECCAT. $303

i

ln

3

Evsg2ivs Demonftratione Evangelica

t

Emlmm "

;

lg

].5. c. 8. ait : Chriftiani arbitrari debent, non

?»

illas fibi accommodatas effe leges, quibus pro-

UCTES

f;

hibetur occidere, me&chari, furari; fed animi

»

»

libertatem ab omni morbo plurimi facere, &

prJ'CUIOIE:

ab imis partibus, ac de profundo cogitationis

»

E ol

D

P)

tanquam à radicibus malitiam pullulantem re-

Vl

fecare.

B.

»

" r

L.6. c.23. ,Scit adverfarius nofter, quanta

IN

»

fit vishujus cupiditatis.

Objicit quippe oculis

j CUIICUpif(;

»

irritabiles formas, ficque vitiis pabulum fub-

»

miniftrat, cum intimis vifibus ftimulos omnes

48

conturbat, & naturalem illum inflammat ar-

AU

»

j fodun

»

dorem, donecirritet hominem, & implicatum

decipiat.

Precipitur autem à Deo , non tan-

Ti

»

»

tüm adulterium effe vitandum , fed etiam co-

50 v

»

oj z

gitationem , ne quis afpiciat alienam, & animó

T

»

concupifcat; adulteram enim fieri mentem, fi

»

vel imaginem voluptatis ipfam fibi depinxerit:

ngmoafe&:

n ft

mens eft enim, quz peccat, quz& immoderate

» libidinis frué&tum cogitatione comple&itur , in

ini lr

füm a i

»

hac crimen eft, in hac omne delictum.

"Ti

PaosBATUR s. Afpe&us mülierislibidino-

goret t

füs, quem Chriftus Matth. 5. nomine adulterii

nf

damnat, confiftit in ea dele&tatione, de quaagi-

fhliun

turin Conclufione; ergo. Znt. prob. V erbailla

ger n

Chrifi p. caRvsosToMUs fic explicat, ut

fermo fit de afpe&u, quo fovetur affectus ad

u

Mdö K

peccandum.

Homil. 17. in Matth. fic ait:

» Chriftus non a&tum folummodo , fed impudi-

| permoïf'f

vjl

» Cum quoque coércet afpe&tum, propter quod

edm ,

| pænf l

» ait: Qui viderit mulz'erem ad- concupifcendum

»Jam

304

DISPUTATIO IV.

» jem mecbatus. efl eam án. corde fuo, hoc eft di-

at

» cere, qui dat operam venufta corpora cu-

dion!

»

riofius intueri, & decoras aucupari facies, ta.

lii

» lique animam fpe&taculó pafcere, & obfcenos

ais

gj

» pulchris vultibus oculos affigere: non enim

1' l

» idcirco Dominus advenire contentus eft, ut

Iu

j

» folummodoó corpus à malis aCtibus, fed ut priüs

» animam quoque ab hujusmodi cogitationibus

guitis

n QV eptereb,

pn p

PRonATUR Ó. Authoritate s. AUGUSTINI,

didr d

qui l. 12. de Trimit. c. 12. fic habet: ,Nec fane,

giadtit

» cum fola cogitatione mens obleCtatur illicitis,

e d

» non quidem decernens effe facienda, tenens

,nitupi

» tamen, & volvens libenter, quz ftatim , ut

,» attigerunt animum, refpui debuerunt, negan-

tnin]

z hu

» dum eít, effe peccatum, fed longe minus,

hm

» quàm fi & opere ftatuatur implendum."

Et

ne guisquam putaret de veniali tantüm loqüi s.

B

AUGUSTINUM, addit: ,Si delectationibus illi-

j5

» Citis, à quibus continuó fe deberet avertere,

tptte l

cogitatio libenter fola pafcatur, nec facienda

sEf

»

decernat màla, fed tamen, fuaviter in recor-

vtt, &

»

datione teneantur, totus homo damnabitur,

lts

»

nifi hec, que fine voluntate operandi, fed

5lqn

tamen ecum voluntate talibus animum oble:

»

At i

»

&andi folius cogitationis fentiuntur effe pec-

':'fäeaatione,

»

cata, per mediatoris gratiam remittantur.

MUET

hu

PaosnATUR 7, Authoritate s. ANTONI»

EKEQ du p.osfit.ss 0 1. $6t : s dNulli.dus

stb

l-

i

» bium eft, quód , qui dicit verba turpia,

» lafciva hac intentione, ut fe, velalium pro-

M

M

» Vocet ad luxuriam, velíe mente dele&andi

»1ll

isationm

h MTI

l

DEPRAC. QUIB. GENER. PECCAT. $305

jü, Utef;»

dtgy

» iü locutione, & éogitatione turpium extra

»

matrimonium , mortaliter peccat ;

fed ubi

Wil

5 fs

»

talia vetba turpia dicuntur ex quadam levitate

ad folatium, quamvis de fe non videantur mor-

»

talia, tamen per accidens poffet effe mortale

Ts .

ht

l

w

2

ratione fcandali, feu ruine inde fequentis in

»

mente alicujus.

Idem videtur dicendum effe

ii

, de facientibus, vel cantantibus cantilenas ple-

»

nas lafcivii$: fed audientes libenter talia nofh

Attyn

»

tantum ex quadam lévitate, & folatio vano,

NT

fed etiam dele&ationem deliberatam in tali

»

Vrl

materia audita querentes non videntur poffe

M D

1

excufàri à mortali, ficut nec à delectatione

morofa turpis cogitationis, cüm ex auditu fe:

u

1h g

quuntur talià, precipué in mentibus infirmo:

rum."

Ita ille,

lj ,

PROBATUR &:

Authoritàte $; FRA NCi-

iv p

n g

$cií 8ALES. Qul Jnirodutk. in itam [piritualem

.4. €. 6. fichabet : "Quandocunque homo oc-

NOOROO

m

$ cupatur fübito motu deleé&tationis; qui imme-

, diaté fequitur ad tentationém , antequam ad:

3

fer if

» Vertit, & hoc ad fümmum poteft effe leve j

» quod majus fit, fi quis, poftquam advertitma:

du

i, d

; lum , in quo eft aliquanto tempore per negli-

m o

» getitiam, vult deliberate, & difputare cumi

, dele&atione , an debeat éam acceptare, án re:

; d

Qu

if

5 jicere: adhuc majus fit; fi quis eam advertens

, aliquo tempore per veram negligentiam in ea

v

»

maneat fine propofito eamrejiciendi; & fi vo«

D]

N

J

luntarié ex propofito habeat complacentiam

in tali dele&atione. hoc propofitum eft pecca:

a um

D

]1

gl

»

tum mortale, fi objectum; de quo habemus de:

»

le&ationem, eft notabiliter malum.

T

U

RO*

D. chmort Ira&t. de Peccatisi

yme

306

DISPUTATIO

IV.

Authoritate coNcIiLrI

Pa

PROBATUR 9.

COLONIENSsIs celebrati annÓ 1536. In expli-

gt

gtl

catione /exti. precepti fic habet: "Cüm. Chriftus

animi libidinem, ac concupifcentiam tam fe-

s

»

hu/

»

rio prohibeat, fimul quoque prohibet, quacun-

/"Ufw

J

vifi

)

que eam excitant, vel nutriunt, qualia funt

1f

»

verba impudica, lafcive hiftorie, fpurie can-

J

jj MA

»

tilene, imagines indecore, deinde ofcula, ta-

w&A]f

»

&us, cogitationes, nimius ornatus, & comptus

:Iu W

»

corporis, occafio, & potifhmum crapula,

»

otium, & his fimilia: : propter quod cüm pro-

if

Qub

»

hibuiffet concupifcentiam , ftatim fübjecit :

ibl

»

Quod. fi oculus tuus dexter. [candalizat tey erue eum,

His verbis docetur omnis

»

€9 projice abs te.

ints,

m Y

»

concüpifcentiarum occafio diligentifimé vi-

»

tanda, adeoque cavendum nobis ab omni eo,

a

15 d

»

quod nos in hujusmodi peccatum pertractu-

»

rum timemus, etfi tam charum nobis foret,

ptint,

»

quàm manus, & pedes, imó dexter oculus.

t

»

Primarió ergo hoc videtur monuiffe Chriftus,

PA

»

ut, fi contingat nos vite confuetudinem ha-

Atrtpi

bere cum eo homine, à cujus favore tota no-

Eul

»

)»

ftra felicitas poft Deum dependere videtur,

Ariti

jt, lt

»

atque interim fuggeftione diaboli fiat, in ejus

)

hominis domo afpectum noftrum in muliercu-

n

D)

]am aliquam incautiüs conjectum mala concu-

sm b

'

»

pifceritiz ignibusinardefcere, tunc potius effet,

Vi

»

ut eam occafionem evitemus, quàm ut prefen-

D

NI

[

ti nos periculo committamus.

v

DICO JlI.

Dele&atio voluntaria, etiam

RUT

fenfibilis tantüm circa obje&a, quibus anne&titur

Wm]](

A

h

periculum proximum incidendi in dele&ationem

]

A

D

fenfualem voluntariam, eft peccatum mortale.

l

[

PROZA-

)

DE PRJEC. QUIB. GENER. PECCAT. 397

PanosATUuR Conclufio 1.

Seexponere pe-

A D

riculo proximo peccati mortalis eft peccatum

: "C]lm Qæ

mortale, ütinfrà q. 4. dicetur; er

ht

go eþiam inhac

materia fic dicendum eft.

l

PROBRATUR ?.

Authores, qui aliàs in

1 QUij

'Theologia Morali cenfentur laxiores, fatentur

^ [urgt

effe practicé improbabile, quód in tali dele&a-

t W

tione fenfibili nonreperiatur peccatum mortale ;

1 m

ergo &c.

ZInt. prob. v.g. 1. P. Vrv A hic n. 4.

ia tj

dicit: "In eo diftinguitur delectatio venerea,

Qu

» feu fenfualis à delectatione meré fenfibili, quod

bt i

3

)

illa fentitur in carne cum commotione fpiri-

TX T

tuum fübfervientium generationi circa partes

?

»

QD r

»

libidinofas, & ideo etiam vocatur dele&tatio

iil v

?»

carnalis. . Sed deleGatio fenfibilis eft illa, qua

Ff

»

folüm placet ta&tus, vel vifus v.g. proprii cor-

p g

»

poris, vel alieni absque ullalibidine, ob pro-

Yb r

»

portionem, & connaturalitatem cum organo

r

»

ta&us, vel vifus; üt quando tangitur res blan-

muiüe (

da, v.g. felis, holofericum; vel quando vide-

»2

fu.

»

turrespulchra, üt pulcher equus, pratum, qua&

fiteti

?

)

naturaliter dele&ant; vel quando mater ofcu-

latur infantem fuum. — Porró deleCtatio ifta ta-

g i

)»

jjz d

»

&iva, üt ta&iva, feu fenfitiva procul dubió

j a

»

culpa vacat, fi non ordinetur ad malum finem,

»

& non exponat hominem periculo delectatio-

t u

»

nis fenfualis.

Unde, fi ea tantum delectatio

ss

inups

»

habeatur tangendó vel alterius manum, aut

?

)

faciem pulchram afpiciendó, folüm in his a&ti-

»

bus habertetur vehiale, fi fiant ex levitate ani-

UM

»

mi, aut curiofitate, & periculo duntaxat levi,

hus

& remoto dele&ationis carnalis; idque verum

d

»

»

efTet, fi ofculum inter virum , & mulieretn ha-

l

n

x

»bere-

[

DISPUTATIO

y?

K

$08

IV.

pl

» beretur ex ea tantüm deleGatione fenfibili :

Lllï

hod

» quia tamen moraliter impoffibile eft, quódhu-

nid

ye

» jusmodi ofcula fiant ob dele&tationem fenfibi-

D

4l

» lem, & non habeatur etiam periculum proxi-

)

, mum delecationis fenfualis, idcirco non eft

» practicé probabile, quód hujusmodi ofcula va-

a['R

f,]

» cent lethali culpa."

2. LA CRO1X l. 3.p. 1.

/g€pt

]

1.894. dicit: "Plusquam viginti Authores do-

W

HLMUO l

, cent, non effe mortale, velle tantüm delecta.

hr

» tionem fenfibilem, que oritur in ofculis, vel

gtpi

» tadibus. Hec fententia eft fpeculativé pro-

3500

» babilis: quiaautem , quamdiu fumus in hoc

ial o

.....

» Corpore, non videtur moraliter poffibile, ut

A0

» cum tali dele&atione fenfibili deliberaté qua-

at

» fita, & adiniffa non adfit periculum proximum

1 dpafol

» dele&ationis venerez; hinc MENDO; & sPo-

»

RER recté docent, hanc fententiam regulari-

Dl

2, i

»

ter non effe practicé probabilem.

Certum

»

enim eft, vix poffe ita fifti in illa dele&atione

a

NU

»

fenfibili, quin accedant dele&tationes venerez,

in quas confentire, vel fe exponere confen-

t d

, i

, tendi periculo, fecundüm omnes eft mortale.

» Preterea, fi delectatio fenfibilis fit circa obje-

n i [

m

» &um per fe turpe, omnes docent, effe morta-

» le; quia experientia probat (inquit sPORER)

à m

fo,

NT

» quód dele&tationi fenfibili quefite, vel admit-

» í€ circa obje&tum de fe turpe infeparabiliter

j

i l [

» femper fit conjun&a dele&atio venerea, in

» quam pariter ordinarié confentiet voluntas

QU

» itamalé difpofita."

Ceterum quandonam de-

le&atio cenfeatur effe voluntaria, quefita, vel

1 A)m

"h

ddmiffa, aut quando cenfeatur dari confenfus in

m

ilam, aut quando periculum fit remotum, vel

Tl

proxi-

Y

DE PRJC. QUIB. GENER. PECCAT. 309

Ut f

proximum in ejusmodi confenfum , & qualia pe-

)üee UUM

ricula fugienda fint in peccatis formalibus, dice-

L fef

tur in fequentibus,

Ti

( l

d t

Solvuntur Objectiones.

Dele&atio morofa non eft

( ET

OBJICITUR I.

lr

aliquo preceptó graviprohibita; ergonecgravi-

ter peccaminofa,

Prob. Zfnt. Si effet prohibita,

n d

L v

tunc ifto precepto: JVon concupifces ; fed per hoc

non eft prohibita; ergo. Min. prob. Per hoc

iil

lm

preceptum tantüm prohibetur ea concupifcen-

tia, queeft voluntas efficax peccandi in opere ;

ii

fed dele&atio eft tantum fimplex complacentia

drtiqe

Ti

cum affe&tu, & voluntas inefficax; ergo.

2. Apoftolus enumerans peccata luxuriz

TTR

tantum enumerat fornicationem, immunditiam, adul-

ul

y n

terium, fodomiam &c. nullibi veró facit mentio-

nem dele&ationis morofe; ergo &c.

d

Wt

3

Apoftolus, quando Epbef. 5. dixit, ca-

vendam effe turpitudinem, fornicationem, ava-

Qner t

ritiam , fcurrilem fermonem, poftea folüm addit:

nd t

Excludere à regno Dei fornicationem , immunditiam,

frito

avaritiam &c.

Ergo omittendó turpitudinem , &

enuri

fcurrilem fermonem , qui habetur cum dele&atione

j fP0t0]

deobje&to, cenfet eam non excludere à regRo

, vlalt

Dei: atqui per hoc intelliguntur juxta Gloffam

[

amplexus, & ofcula, quaz haud dubié hab;ntur

iete, !

cum dele&atione; ergo.

gt volu

andont

REsPONDEO r. ad r. n.a. ad prob. tr. Maj.

n. Min. d bujus prob. n. Maj.

Prohibetur enim

quæülsf7

[

affe&us ad peccandum inclinans dire&é volitus

formaliter, vel interpretativé, lta hoc explicgt

U3

Ils

æmotü;;

410

DISPUTATIO

IV.

j

Chriftus Mattb. s. cüm eum vocat adulterum,

4

c A

qui viderit mulierem ad concupifcendum , quod

D. CHRYSOSTOMUS intelligit de eo, qui in fe

12305

vt

3il

m

fovet libenter affe&um ad adulterium , prout

bj

Probat. $. Conclufionis 2. oftenfum eft.

f

o

REsPONDEO 2. n.ant.adprob. tr.Maj. n. Min.

l

Ad prob. tr. Maj. dift. Min.

Dele&atio eft tan-

tüm fimplex complacentia, & voluntas inefficax,

li

li

1amui

inefficacia proveniente ab impedimento extrin/e-

c0.C. à preparatione voluntatis interna. n. Min.

srmet

ite di

Talis enim folüm prohibetur ab opere metu in-

; Militi

ferni, vel metu temporalis incommodi; czte-

aon;

rüm, dum voluntas fe oble&atin opere per amo-

1

rem fimplicis complacentie, & fic deliberaté

iafequi

affe&ivé fiftit fibi obje&um uüt intentionaliter

i. 4

b

prafens, ac exiftens, defe jam effet preparata

ad peccandum in ipfo opere, ceffante metu in-

z idiptn

ferni, aut incommodi, autlegis prohibentis. Eft

d

autem valde inhoneftum, fovere affe&um ad ob-

IV

je&tum ex fua natura à Deo prohibitum, üt pate-

0454

n

bit ex Quof?. feq.

wrepitim

"d 2. retorq.

D. Paulus etiam non enume-

aimm i

rat defiderium abfolutum homicidii, aut adulte-

lispoy

rii; ergo non eft peccatum.

ff

Tantüm enume-

REsPONDEO 2. dift. a.

E:gedita ]

rat fornicationem, vel immunditiam fumptam

E

lt

al

vel realiter in opere, velintentionaliter in affe&u.

J mmü

c. iantinn in opere. n. ant.

Fovere enim affe-

&um, & delectationem circa obje&a prohibita à

x"ï

Deo, vel natura idem eft , ac ea perpetrare in

animo per complacentiam, &amorem, üt ex D.

ul

)

THOMA fuit diéctum.

Aw

d 3. eodem modó dift.ant, 'T'antüm ponit

Ts

"^L

immun-

n

DEPRJEC. QUIB.;GENER. PECCAT. 31E

t z&ukem

immunditiam &c. veleffeGivé, wvelaffe&tivé ta-

[ Um,q»

lem. c. iantüm effe&ivé talem. n. ant.

Ratio,

990, qmw

cur D. Paulus in pofteriore textu omiferit turpi-

TU jn

tudinem, non eft, quia nonexcludit à regno Dei ;

fed quia füperfluum eft, bis explicité ponere,

F..Ma/l h

quod tacité comprehenditur uno, eodemque

t efl t

nomine, aut genere, puta in genereimmunditiei

aof

corporalis, vel intentionalis.

TU r

OB]icrnpUuR

Dele&tari de virtute non

nix Jj

fufficit ad meritum; ergo & dele&ari de peccato

ab

in homine aliàs jufto non fufficit ad peccatum.

2

Boj

Malitia operis non femper redundat in

vt

dele&ationem; ergo ex eo, quód opus fit ma-

tlb

lum, non fequitur, etiam delectationem de opere

odl

effe malam. | Znt. prob. Malitia irtrinfeca forni-

cationis confiftit in damno prolis ob educatio-

prauia

Ti

nem: fed hzec non redundat in fimplicem dele-

nis D

&ationem; ergo.

um di

, REsPONDEO ad 1. tr. a. n.c.. Ut enim D.

THOMAS q. I5. de l/eritate. a.4. ad 13. obfervat,

!u

plusrequiritur ad meritum, quàm ad demeritum,

Ws

cüm bonum fit ex toto, malum autemex quolibet def e&tu.

utati

RESPONDEO 2. dift. a.

Dele&tari de virtu-

te non fufficit ad meritum, fi talis dele&atio fue-

fi enut

rit impedita per defe&um ordinis ad Deum. c.

fecüs. n. ant.

Si enim talis delectatio ponatur

y lum

TU

inhominejufto fe referente habitualiter in Deum,

qinz

dico, etiam actum ejusmodi effe meritorium: in

prohibf;

peccatore autem deficiente illo ordine neceffe

eft, etiam dele&ationem non effe meritoriam in

xpEIu'?Jf

actu fecundo.

q,ü!ä

d ». dift.a. Non femperredundat effettivo.

c. affettivb, n. ant. quia affe&tivé ponitur totum

»

4

obje-

DISPUTATIO IV.

yn

312

gt p

obje&um in animo , adeoque etiam ejus malitia

faltem inchoativé, in quantum affe&us intrinfecé

duio nl

t

Qs

difponit ad a&um qui jam habet inhoneftatem,

ac malitiam ejusdem ordinis cum objeäto nem-

quidi

n

pe ad defiderium abfolutum.

O8]ICITUR 3.

D. TRHOMAS 2.2. q. 154.

)u

i

a.4.C. Tünc folàm amplexus, & ofcula dicit

&i

effe mortalia, ac libidinofa, quando ordinantur

ad ipfam f01n1cat10nem, ergo, quando fiftitur

"

u

in fola dele&tatione fine ulteriori ordinatione,

t

ea non fünt peccatum mortale.

"l

l

9

171

In furto, dehonoratione parentum, vo-

luptate gule , & odio datur parvitas materize;

miftm

ergo & in dele&atxone morofa.

[ 3474

REsPONDEO ad 1. n. vel dift. a.

Dicit effe

ii o

mortalia, quando ordinantur ad formcatlonem

Tk

ilm

ordinatione interpretativa. c. tantim formali ,

AC

explicita. n. ant.

Qui enim affumit dele&atlonem

IT Q

per fui effe&um connaturalem, nempe commo-

ia ul

tionem fpirituum genitalium, quz ex fua natura

lod

tendit in opus externum, eo ipfo interpretativé

1] g

ordinathanc dele&tationem in finem illi connatu-

&t ve

ralem, fi nullam aliam habeat caufam , motivum,

3, pf

&finem actionis affumpte, nifi ipfam dele&tatio:

T& aj

nem

)

"d 2. c.a. n.c. & paritatem.

Difparitas eft ;

ssl

quia tota malitia reperitur hic, & nuncin quavis

materia, five parva, five magna; ficutin blafphe-

i

l

mia, vel odio Dei, ubi pariter non datur levitas

e

ex parte materig , fed tantüm ex defe&tu adver-

h

Econtra in aliis ma-

tentie, vel deliberationis

n

teriis tota malitia non reperitur in materia par-

AU

)

va$ fic enim in parvo furto non reperitur da-

mnifica-

N

DE PRJEC. QUIB. GENER. PRCCAT, 313

mnificatio gravis, aut in levi injuria gravis con-

:

N

triftatio proximi.

Ts

OsJiciTUR 4. Poteít quis dare caufam

ObJBüO, l

venialiter peccaminofam ad commotionem fpi-

rituum, & feminis refolutionem, quin per hoc

TAUR i !

peccet mortaliter; ergo ex eo , quód dele&tatio

fl d

morofà ifta caufet, non fequitur effe peccatum

T

mortale.

ZInt. brob. . Sic P. v1v A hic n. 16. di-

l [

cit : Diflinguende funt actiones male leviter influxice

Vi

ad commotionem fpirituum g pollutionem ab attionibus

graviter influxivis; mam ille , ut nonnulli afpe&tus mu-

U0O V

lierum, twnnulli ta&tus, nonnulle comedie, & lectiones

1 Dd

librorum obfcenorum, monnulla verba amatoria v.g. di«

cendá: cor meum, animamea, ob folam vanitatem, &g ad

Dist df

conciliandum «oanum amorem , communiis docent cum

TU

Vafquez, Salas, Le[J. Bonac. apud Dianam, &? Tambu-

i, t

vinum, qubd non excedant culpam «venialem , quamvois 1n.

EE

üis prevvideatur etiam pollutio facutura , dummodo abfit

yeeuno:

periculum confenfus , aut grave fcandalum.

xl z

2. Poteít dari affectus leviter culpabilis ad

u

furtum grave, homicidium &c.5 ergo, etiamfi

Tf

dele&Gatio venerea foveat affe&tum ad fornicatio-

, I

nem, poteft nihilominus effe tantüm leviter in-

f

ordinatus; adeoque tantum peccatum veniale.

REsPONDEO ad 1. dift. a.

Poteft quis dare

putad

caufam venjaliter culpabilem, fi ipfa hec com-

(inqu

motio fpirituum nec intendatur zndiretl? nec intere

pretative. c. f tantàm non intendatur formaliter , feui

j

qir lr

diretlà. n. ant.

Ilud dicitur indire&e intendi,

quod fic ponitur, ut nullus alius fit primarius, ac

t

gf

precipuus finis movens ad a&tionem. Hinc Au-

thores, qui agnofcunt culpam venialem in hujus-

nateri«';"

modi a&ionibus, aliquando expreffe addunt

epfï:

F

un

3

pisPALTAUTIO: Ylyss

y

K

314

d

y

quód ponantur ex alio fine v. g. vanitate, curio-

fitate, ftudio placendi, & conciliandi amorem

« a

m u

amicitiz, ex levitate animi, feu ex propofito fa-

tisfaciendi fue levitati,

& inconfiderationi.

R

!

Econtra fi tales a&iones utut leviter influxive

"

ordinarentur jndiretié, vel interpretatioà ad com-

o j

[

motionem fpirituum, eo ipfo agnofcunt in ejus-

modi a&u v.g. ofculo, peccatum mortale.

Ad-

st

Tupoyt

do, quód r. viv A non faciat propofitionem ge-

neralem : otmnes tattus , omnes afpettus &c., fed par-

gl

ticularem: nonnulli ta&us, monnulli afpectus , ubi

(

L:z;xoc

videlicet ex conditione particulari perfonarum

UI

abeít omne periculum, velfcandalum. Faten-

tl

QTI

dum tamen, hancipfam do&rinam p. v rv x etiam

É1

li

üt limitatam non effe prattict probabilem , fifola

LT.

Aliud

curiofitas, vel levitas pro fine habeatur.

enim eft neceffitas, & aliud utilitas.

L ;

Zdo. tr. a. n. c. & paritatem. Difparitas

ll

eft; quiainaliis materiis affe&us fubjacet im-

st

perio rationis, nec habet principium tam peri-

uf

culofum inipfa corruptione naturz.

Deinaliud

D)

eft affe&us ad peccatum, aliud approbatio af-

&t n

fe&tus ad peccatum.

Affectus ad peccatum

'.:?us tttd

poteftfehaberead voluntatem per modum prin-

db v

cipii agentis ad paffum ; fi veró accedat appro-

'ESC'EC igneu

batio affe&us, voluntas fe habet per modum

Euf

principii agentis ; hoc ipfum autem eft graviter

"

inhoneftum, pofitivé per,modum principii agen-

1

tis ponere affe&um quemvis inefficacem ad pec-

A

:

catum grave.

OBJICITUR 5.

Poteft quis fine peccato

qmortali defiderare affe&u inefficaci id, quod eft

In

i

peccatum mortale; ergo etiam pot

eft quis po-

)

N

l

fitivé

1l

!

DE PRJEC. QUIB. GENER. PECCAT. 515

Ul n

fitivé approbare per dele&ationem affe&um in-

"TU t

Tl

eficacem ad peccatum mortale.

Prob. 4nt.

Poteft quis affe&u inefficaci optare mortem pa-

A

IT üum

rentis ob pinguem hereditatem; ergo.

2. Licitus eft affe&us ad peccatum condi-

WW ad [

tionatus, füb hac videlicet conditione: / liceret ;

H (

fed sdelectatio morófa eft tantüm talis affeCtus

5 d

conditionatus ad peccandum; ergo.

Mipema

RESsPONDEO ad r. n.a

Hoc ipfum enim

TU

P

eft in queftione, & contraria do&rina damnata

i

il

)

]i

eft ab INNOCENTIO xr. dum damnavit hanc

x

propofitionem 13

Sicum debita moderatione fa-

n hs

TE C

cias, potes absque peccato mortali de *vita alicujus. tri-

Jiari , & de illius morte naturali gaudere, illam in-

li, (

efficaci affe&tu petere, & defiderare ; mon quidem ex

Al

difplicentia per[one , [ed ob aliquod temporale emolu-

menium.

D

ZÁd 2. n. Maj. vel dift. Licitus eft talis af-

bt

feQus, fi modus tendendi conditionatus tollat

n p

in affe&u modum tendendi abfolutum , &.fimul

, Dine

conditio tollat in obje&to malitiam fundamenta-

prOc

lem. c. fecus. n. Maj

Senfus eft, quód talis

d pfcca Jj

modus tendendi conditionatus ex duplici capite

o p

poffit effe vitiofus: fi enim v. g. operans in fe

ag

accendit ignem amoris erga obje&um 1lhc1tum,

t mudt

& fornacem cupiditatis in corpore, hic ignis

non ardebit conditionaté

fed ardebit abfoluté

d

p

& femper tendet modó abfolutó in objectum,

ficut alie potentize appetitivz, v. g. appetitus

(

cibi; adeoque modus conditionatus tendendi

non tolht malitiam a&us, cüm non fit conditio-

]

(

natus in fuo effe&u, & affe&u, quem caufat.

lf

Dein füppofitó, quàód modus tendendi tam ex

parte

316

DISPUTATIO

I V.

as

parte intelle&us quàm ex parte voluntatis ac

M. Wn

potentie appetitivz effetperfe&té conditionatus,

ul

À

eo quód nullus accendatur affe&us pofitivus,

jut C

UL d

/

& abfolutus in animo, vel corpore erga obje-

1

&um, requireretur tamen, ut fimul etiam tol-

yt

leretur malitia fundamentalis in obje&o, v. g.

fiquis dicat: Libenter blafpbemarem contra Deum,

i id liceret : vel occiderem . quemvis obvium pre ira,

d*

fi mon effet Deus ; in tali cafu purificata .condi-

suudfmd

tione per impoffibile , obje&um nihilominus

gprumi

maneret inhoneftum fundamentaliter, & pete-

immilt

ret prohiberi.

Et fic adhuc effet gravis inho-

&il

neftas, conformare fuum affe&um, & delecta-

as ]

tionem tali obje&to fundamentaliter inhonefto.

zib «

Aliud effet, fi quis dicat: Comederem hoc die

d etim

libenter carnes, fi non effet dies Sabbathi; hic

sl

enim conditio tollit malitiam objecti, utpote

& i

de fe indifferentis.

Si ergo aliunde affectus na-

ET.

turalis ad comeftionem carnium non pofitivé

w u

roboratur, vel augetur per deleQationem vo-

Qn,

luntariam in tali affe&u cum gravi periculo ob

Tormdto

immoderanuam affectus transgrediendi legem

ts ia

pofitivam Ecclefiz, etiamlex non prohibet affe-

^

a

&um conditionatum ad obje&tum, etiam üt ap-

prehenfum fuüb circumftantia operis externi pro-

r

"t

hibita,

Vide.LA- cRorx l.5.à n,81.

At

Drczs.

Ex hoc faltem fequeretur, quód

delectatio morofa non fit peccatum mortale,

ü

"^ df

"

quando non verfatur circa obje&um intrinfecé

Qw

NU

malum ; ergo Conclufio non eft univerfaliter

j

vera.

REsPONDEO. dift.a.

Hoc fequeretur cir-

Mhlä

AUU], [

€a objecta prohibita lege naturali, vel divina. n.

bhumana.

7P[:

L

DE PRAC. QUIB. GENER. PECCAT. $17

* W

d

"tl

bumand.- Jübdift. fà non ver[étur citca obje&um a&u

exiftens, & /ub tacito modo conditionato fe habeat. tr.

VM g

Si verfétur circa obje&um a&u exiftens, aut fine

Qfg T

tacito 1odo conditionato. n. a.

VU £

Delectatio morofa

poteft dari de objecto actu exiftente, v. g. dum

Mido, .

( ]u

quis gaudet de a&uali comeftione carnis prohi-

bita, quam actu habet, vel habiturus eft, vel

Wm ft u

ihà t

babuit; & hoc eft femper peccatum mortale,

quia conformat fuum amorem obje&to formali-

i

ter peccaminofo , non prefcindendó expreffé

A ht

de ejus malitia.

Si veró non verfetur de ob-

r

je&o a&u exiftente, tunc eft peccatum mortale

1 b d

tl

circa omnes leges divinas; quia leges divinze

immediaté, ac directé attingunt a&us internos,

ao de

Vili: f

adeoque etiam dire&é precipiunt, ne quis con-

formet fuum amorem internum, & affet&tumtam

1, nb

animi, quàm corporis obje&to abfoluté prohi-

us

bito v. g. comeftioni pomi vetite à Deo.

Id-

m wl

]

que patet ex communi fenfu Authorum fere

NUOR

omnium, qui agnofcunt malitiam gravem in hac

i p

conformatione amoris interni, & approbatione

(

ESC

1

affectus interni.

Yi

L

l

d

"

"

OsjricrTUR 6. Poteft haberi deliberaté

ag

affe&tus tantüm venialiter peccaminofus ad ob-

m

je&um graviter prohibitum; ergo etiam poteft

j

haberi dele&tatio morofa, & approbatio affe&tus

At QU

venialiter peccaminofa ad objectum graviter pro-

moyt

hibitum. — Znt. prob.. Quando Eva vidit lignum

Vi

pulchrum vifü, & fru&um defiderabilem, potuit

d

deliberaté concipere, & admittere affectum ve-

nialiter tantüm peccaminofüm. ad illum guftan-

j

dum; ergo.

l

2. Poteft dari dele&atio licita, vel ad fum

velu*i

n

inum

318

DISPUTATIO tV.

p

mum venialiter peccaminofa de variis objectis

]

fusos

!

j

ORU

graviter peccaminofis, üt tamen abítradtis à

E—

circumftantia prohibita; ergo etiam poteft dari

j

gl

dele&tatio morofa de obje&to üt abftra&to à cir-

cumftantiis individualibus, ac realibus, fed ta-

«l

d

men üt exiftentibus intentionaliter in obje&o.

Á

nt. patet ex variis exemplis.

Sic parens poteft

delectari in prole fpuria ob ejus egregias dotes.

zuif l

Item poteft quis dele&ari de artificio imaginis,

gigptit

aut ftatuzlibidinofe, de cafu temulenti in cloa-

;;gu:ntordix

cam cum veftium gravi lefione, de pecunia,

sl

vel conventione per fcelus parta, de ftrage ex-

gt

ercitus fibi ingrati, quamvis non hoftilis, &

dexteritate adhibitain lufu cum damno proximi,

" EI.E.SPOXD

: d

de pollutione no&urna &c.

&potn

3. Non eftpeccatum mortale, fe exponere

TO

periculo peccandi tantüm remoto ; fed dele&ta-

Utf

tio folüm tenuis cum levi commotione fpirituum

w

genitalium eft tantum periculum remotum ad

tirrs, V

a&um peccati lege prohibitum, v. g. ad forni-

funpet

cationem; ergo &c.

4. Dele&tatio Conjugum de copula haben-

atidtet d

T lat

da, vel habita non eft mortale; fed talis etiam

P

eít dele&atio morofa foluti fine ulteriori con-

55 fero

'Talis dele&atio

^0 j

fenfu; ergo &c.

JMin. prob.

tacité folum refertur ad objectum fub circum-

dl

ïmwmol

ftantia licita, püta conjugii aliquando contra-

hendi, fi daretur, vel dabitur, vel przceflit;

!*:*'—"'Em

I

li

Prob. 4nt.

'Talis dele&atio poteft eó

N

ergo.

D

referri; ergo tacite eó refertur; quia generalis

intentio operantis eft, operari fub ea relatione,

Il

al

& modo, qui minüs, vel omnino non eft pec-

li,

caminofüs, ac legibus prudentie conformior.

[

RESPON-

N

[

L

DE PRJEC. QUIB. GENER. PECCAT. 319

REsPONDEO adI. n. a.

Si fermo fit de

Dd

obje&o prohibito lege naturali, vel divina.

?!&Mpotgf;:

d prob. n. a.

Poteft enim cum communi Tho-

lii

miftarum fupponi, Adamum in hoc non potuiffe

li, t

peccare venialiter, üt habet Author 77eol. Mo-

i Ql

Si

ral. Salmantic. "Tra&. 12. Difp. 3. Dub. 2.

X p

enim dele&atio in fe fufcitaffet talem affe&um,

"d dot

jam eo ipfo fubjeciffet rationem fuperiorem im-

à Imagmj

pulfui appetitus inferioris in iis, quz immediaté

Mtdy

repugnant ordiniadultimum finem; & in natura

o

corrupta ea fübjectio tacite approbatur per ta-

[

lem deliberatum affectum.

Ls

REsPONDEO 2. dift. a.

Poteft haberi ta-

10 MOrR

lis affetus deliberaté fine dele&tatione , aut alia

actionepofitiva approbativa. tr. cumtali dele&ta-

Ptf

tione. n. à,

bl

Longé alia malitia eft, quando

quis tolerat affe&um ad peccatum, quem habet

du

in potentia fenfitiva, vel appetitiva appetitus

ID

inferioris, & dum pofitivé approbat hunc af-

ul

fe&tum per delectationem liberam, quxs eft ef-

fentialiter actus pofitive approbationis, eó quód

ponatur hzc pofitiva approbatio per actum ra-

'T:

d

n COR

-

tionis fuperioris aut negativum, aut pofitivum.

Eft autem indecentia gravis, quód creatura ra-

vt

tionalis deliberaté conformet füuum amorem, &

ib cuvit

affectum cum obje&o graviter repugnante ordini

jo t

ad ultimum finem. Dixr tr. Zni. Quia exami-

j ?IæCi:

nabitur que/l. féd. , an confenfus negativus in

) p

motus concupifcentie , feu affeCtus appetitu

gt

inferioris fine dele&atione fit mortale.

L

r

a

nne

RzsPoNpEo 3. Simpliciter n. a. à4 jacet,

Ü

& þ7zat; quia omnis affectus appetitus inferiorjs

a

DISPUTATIO

1 V,

ynée

920

g

il

ad obje&u'm'prohibiwm deliberaté pofitüs, vel

toleratus videtur incfudere dele&ationem taci-

I)

Qu

"

tam in obje&o , adeoque approbationem pofiti-

J

vam affe&tus fe conformantis amore, amicitia,

penculw

Ji

PAU

& feedere cum obje&to repugnante legi divins.

j

"d 9. tr. a. . c, & paritatem. — Difparitas eft;

Ji

lii

ü

quia obje&tum peccaminofum, etiam üt przci-

füm à circumftantiis individuantibus, ac reali-

101, &t

bus in effe obje&ivo intentionali retinet adhuc

&il

malitiam dignam gravi indignatione divina, nem-

)d

pe fpontaneam conformitatem affectus, & amo-

t d

ris ad obje&um reale re ipfa prohibitum lege di-

j

12 9

vina.

Dixzr £r.ant.. Quia in adduiis exemplis

m

l; fjuM

i f

non univerfim przcifio affe&us, & complacen-

TO

tie admitti poteft: quando enim complacentia,

ac deleGatio habet pro objecto bonum re ipfà

tiptitud

jubee t

precifum à malitia obje&i, qualia funt v. g.

EY

opera Dei in creatione hominis, tunc re&té fer-

tur dele&atio in tale opus Dei üt precifum à

ss nl

itdbgin

malitia non per voluntatem; fed per ipfum Au-

thorem*naturs.

Econtra, fi bonitas obje&

RLT m

fj m

non.eft precifa à malitia antecedenter ad no-

ftram voluntatem, & independenter ab affe&u

u An

]

A lt

humano , videtur effe inconveniens, ac inho-

neftum ferri cum affectu in tale obje&um iri

Atformd

RTO

propatulo geftans fuam malitiams quia affe&us

connaturaliter attingit obje&ctum in ftatu obvio;

Vi

Et hinc ingenium Sculptoris, vel Poetz libidi-

LY

nofi &c. non videtur in cafu particulari poffe

qub Q

effe obje&um appretiationis practice per com:

L

Qu

f

D

placentiam , & dele&ationem in tali obje&o;

Tsl

quia dele&tatio non eft precifivà, nec etiam af-

ii

jf

fe&us potentiz appetitiv& pracücé eft precifi-

-

Sdlmweli

Vvus,

a

Wf

DE PREC. QUIB. GENER. PECCAT. 321

li,

m

vus, fed tendit in obje&um üt.apprehenfum,

acinvolutum circumftantiis hic & nunc cognitis.

UM

WIE, amif

«4d3. c..Maj. dift. Min.

Eft folüm remotum

periculum ad a&tum extermum. c. ad inhonefta-

elggj diji

ht

tem a&tus interm, nempe deleGationis, & com-

placentiz. n. Min.

Dele&tatio de obje&o pro-

iU i [ra

DEU

hibito non ef: mala ratione periculi ad actum

externum, fed ex fe; quia eft conformatio af-

Iümt Eu

fectus ad aliquid prohibitum à Deo.

t

uN

d 4. dift. Maj. Dele&tatio folius appetitus

|

;

mbl

rationalis non-eft mortale in talibus. tr. appeti-

tus fenfitioi, aut appetitus rationalis redundantis

pl

il

in appetitum fenfitivum. n. Maj.

Hinc etianr

Atf

in cogitationibus de ftatu matrimoniali licet fo-

m

luto appetitu rationali appetere copulam, & de

um

illa gaudere, ut aliquando habenda ex fine aliàs

licito, diftin&o à voluptate, fi abfit periculum

E

u

appetitus fenfitivi, & confenfus in illum ; quo

cafu deletatio illa rationalis erit, vel non erit

xon

vuis d

peccatum grave juxta gravitatem periculi. Sed

ib d

fi foluti generaliter , & confuíé ferantur in

ri aïeäf

omnem actum copulz, abftrahendó à ftatu con-

nubii, fic eorum delectatio etiam rationalis eo

, d mho:

ipfo conformatur affe&ui, & obje&o etiam illi-

j 1

cito; quod utrum fiat, vel non, ex difpofitione

yi d

habituali cujuslibet defümi debet.

fat od

wiz lii

Drczs.

Si omnis deleé&tatio morofa de ob-

j p

je&o graviter peccaminofo eft grave peccatum,

a

fequeretur, vitandas effe omnes cogitationes,

verba, & actiones, ex quibus pronum eft füb-

ii o

p

fequi delectationem amorofam ;5 fed hoc eft ni-

Ü

mis difficile5 ergo &c.

T.

r

X

RE-

I

D. 4fuort Tratt. de Peccatis.

p

3252

DISPUTATIOÓ'1V.

gt

RrEsPONDEO. n. Mj Quia, üt ex di&tis

üïmüa fæ

colligitur; non omnis dele&tatio morofa eft mor-

j u

tale.

I. Si dele&tatio non eft formaliter, aut

interpretativé qu&fita, fed contra voluntatem

Iu

P

concomitatur aCtionem , ubi intenditur alius fi-

T

nis a&ionis, & fimul dele&ationi non datur con-

p

2, Si illa delectatio non

js t

fenfus, feu approbatio.

d

verfatur in appetitu fenfitivo, fed tantüm in ra-

tionali, & fimul obje&um hujus dele&ationis ap-

s

g

prehenditur cum circumftantiis licitis in appre-

henfione.

3. Si infüper non concurrat ullum

NraND

g q

periculum dele&ationis fenfualis , aut redundan-

tis in potentiam fenfitivam.

sbed

&nm,.

us

QUJESTIO III.

x lod

A

"n peccet. mortaliter , qui f& babet. negatiot ad

infurgentes tentationes . Carnis ?

ts

Mi

OTANDUM 1. Per carnis tentationes poffe

DT

intelligi duo valde diverfa.

I. Inquantum

r

fünt motus carnis fine concomitante complacen-

üut

tia, dele&atione, vel affe&ione etiam indelibe-

"IRTY,

rata.

2. Inquantum fünt indeliberatz affectio-

u

nes feu animi, feu potentiz fenfitive circa ob-

w

M

je&um graviter hic & nunc prohibiturn.

1 o

NOoTANDUM 2.

Queftionem confiftere in

j

ii

eo, an quis in tali cafu teneatur contra tenta-

X

tionem adhibere refiftentiam poftivan ? an veró

Ts

1

füfficiat, fe habere negative, fic, ut tentationem

l

T

nec approbet, nec improbet? Porro ipfa re-

D !

fiftentia alia eft effcax, alia imefhcax. ErricAX

100f

3

eft , .qua applicantu- . ;edia ad reprimendos hu-

"i

jus-

^

DE PRJEC. QUIB. GENER, PECCAT. 323

ilaU'EXd

jusmodi tentationis motus idonea, qualia funt

UT

oratio, vel applicatio animi, & phantafie ad

mealiter,'

alia cogitanda, varii a&tus mortificationis &c.

dU

IxErFriCAX eftfoladifplicentia, &averfio animi

dtt d

ab obje&o fine applicatione animiad alia obje&a

Lt q

impedientia, vel retrahentia ab obje&to tenta-

dearog

tionis, faltem nifi illa difplicentia, & horror fit

At D

-

ratione fui vehemens; facit tamen, ut voluntas

z

1159

non confentiat in tentationem, interpretativé

'cþp:e.

illam approbandó, - aut tolerandó.

n

'NoraNDuw 3. Certum effe ex queftione

Mi

fequentes quotiescunque datur periculum pro-

ximum labendi in confenfum dele&tationis plené

deliberatum, ac pofitivum, dari obligationem

adhibendi media evadendi pericula moraliter

homini poffibilia.

^

ii

NoTANDUM 4. Varias referriin hac re

Y

Authorum fententias.

ALiQUI enim dicunt,

abfente periculo confenfus pofitivi in dele&atio-

xiney!

fiem, ne quidem committi veniale, fi voluntas

| t

fe habeat negativé.

Pro hac fententia referun-

T

tüur à LA CROIX CAJETANUS, SANCHEZ,

g

TAMBURIN. &alii.

ArLtrir autem,ut CASTR O-

d

PALAO &c. docent, tantüm committi pecca-

du o

tum veniale, fi non fiat refiftentia pofitiva. Eam

À

fententiam explicant SALMANTICENSES, fi

)

(

f

tion fit periculum pollutionis, quo cafu agno-

l:

fcunt peccatum mortale.

Valde tamen commu-

d

l? rl

nis fententia docet, eíTe mortale, fi non-fiat

pofitiva refiftentia; & hujus fententie eft etiam

at

1

p

SUAREZ, VASQUEZ, AMICUS, ARRIAGA,

RHODES, PLATELLIUS, &ipfe BUSENBAUM

i

"d

Author aliàs minime rigidus.

2

DI-

y

324

DISPUTATIO IV.

[ Füh |

DICO. Eftpeccatum mortale, ad infür-

yl

gt

gentes motus indeliberatos delectationis vene-

a

rez poft plenam eorum advertentiam non refi-

ftere refiftentià pofitivà de fe efficaci, faltem

ii

(f P

per converfionem ad aliud obje&um. — Ita com-

guit

munior.

)

m

V ASQUEZ 1. 2. Difp. 108. q. 74» C. 2. docet,

g,

hancfententiam effe certam, & contrariam etiam

fpm

improbabilem, quod ipfum cenfeo.

aiefott

PRosnATUR Conclufio r.

Confenfus inter-

at

pretativus in peccatum mortale eft mortale$ fed

iedenta

negle&us talis refiftentize pofitive eft confenfus

t po

interpretativus in peccatum mortale, nempe in

miii i

dele&ationem veneream; ergo. .Min.prob.. Ille

&ge

confenfus eft interpretativus in talem dele&atio-

t m

nem, quiillam voluntarié.non reprimit, cüm

simclin

poffet, & deberet; fed hoc contingit; ergo &c.

Min. prob.

Illa dele&atio deberet reprimi, quae

nydü

alv

conformat amorem, & affe&tum animi cum ob-

IETTN

je&o graviter prohibito, & continet periculum

lrtadt

confenfus pofitivi in dele&tationem; fed talis eft

illa dele&atio; ergo &c.

Maj. prob. . Si confor-

iaf n

mat amorem, & affe&tum cum obje&o prohibi-

siünis e

to, jam invehit materialem indecentiam , feu

tb q

malitiam fundamentalem in animum , eamque

stf

m

valdepericulofam; ergo,fi poteft, debet evitari.

Conféq. patet ex communi fenfu, & lumine naturz

Atnion

V j

peripfuüm confenfum Do&orum fufficienter noto.

PRoBATUR 2.. Exponere fe periculo pro-

Y

[

ximo confenfus in dele&tationem veneream, eft

T H

peccatum mortale; fed hujusmodi negle&us re-

(mühll ^ j

fiftentiz pofitive eftfe exponere proximo peri-

/fmll !

culo confenfus in talem dele&tationem ; . ergo.

At

Min.

V

DEPRJEC. QUIB. GENER. PECCAT. 525

WBW, ii L

Min. prob.

Periculum proximum eft, quod fre-

A

uenter poft fe trahit peccatum , vel quod à

t

priori nofcitur effetalis nature, ut difficillimum

j

fit illi conftanter in ferie cafüuum confimilium re-

fiftere, quin frequenter fequatur peccatum ;

Maj.

fed tale eft periculum in prefenti; ergo.

TU

eft definitio recepta.

Min. prob. tum ex confenfu

TU

Authorum, tum ex ipfa natura objeGti.

d

PROBATUR 3.

Omnes Authores fatentur,

Vi

in tali cafu tentatum obligari fub mortali ad po-

fitivam difplicentiam de tentatione; ergo etiam

ais

d

ad refiftentiam pofitivam.

dnt.. prob.

Difpli-

centia non poteft effe feria fine defiderio ferio

d

hi L

expellendi hoftem é provincia per media facil-

1b

lima, qua funt in promptu ; fed refiftentia po-

fitiva, ac converfio ad aliud obje&um eft tale

g

egtt

medium facillimum, quod eft in promptu; ergo

non poteft dari difplicentia feria fine refiften-

u g

j i

tia pofitiva.

g

PnosATUR 4. Si virgo fe haberet per-

miffivé ad ta&tus impudicos alterius fine pofitiva

Ti

j $at

refiftentia, vel paterfamilias ad conflagrationem

füz domus, eo ipfo cenferetur confentire inter-

ml

qin,

pretativé; ergo etiam interpretativé confentit,

qui habet fe negativé fine pofitiva reüftentia ad

, M

deformationem fui affe&tus, & transformatio-

ht

ine n

nem materialem fuüi amoris in obje&um prohibi-

tum. Hinc, üt bené advertit LA cRorx hic

g

1.5. n. 111. locum habet illud adagium , quod

viedby!

v

habetur Cap. Eifi de Judeis: illam retributionem.

(motus ejusmodi) impertiuntur, quam mus i pera,

gt

t

ferpens in gremio, &9 ignis in fimu fuis confueverunt

bofpitibus exbibere.

y/

X 3

So.

"

ym

326

DISPUTATIO

IV.

rit m d

Solvuntur Objectiones.

od à

OsgiCiTUR r.

Dantur Authores graves

a

fentientes oppofitum ; ergo oppofitum eft pro-

o

u

babile, adeoque tutum in praxi.

Confequenter

non peccat mortaliter, qui omittit refiftentiam

"T

T

pofitivam. - Znt. brob. Oppofitum docent AN-

GELUS Verb.cogitatio, CAJETANUS Vverb. dele-

gl

Gatio, NAVARRUS in Summa c. 16. n.9. & alii

ium

plures.

Ergo.

p

jgran

RrsPONDEO r. n.a. adprob. dift.a. Do-

pere a

cent oppofitum conditionatà c. ab[oluté. m. ant.

j^

Omnes enim hi Authores docent, folüm tunc

,uä!ele&a

non fore peccatum grave refiftentiam negativam,

,Ie'mnis ]

fi quis certus fit, in fe nullum dari periculum, &

i eont

b&toil

actu fe fimul refle&tat ad refiftentiam, ac difpli-

centiam habitualem, ac virtualem füi animi con-

ts

tra talia peccata.

Econtra in eo cafuü, quo non

ts w

advertit quis in fe talem preparationem animi

f i

fim d

habitualem, ac difplicentiam virtualem, ipfimit

fatentur, eífe peccatum mortale.

$i enim hi

Ajusmod

Authores bene infpiciantur, tantüm docent,

Apient

quód, fi quis in fe advertat duos motus inter fe

3tat qui

contrarios, unum aó&tualem vitii, alterum vir-

inden

tutis oppofite eminenter fortiorem, ac morali-

3 mj

ter infüuperabilem, non teneatur elicere pofiti-

Ó

f?ad

7.P

I!.

vum actum diiplicentie de motu vitii, fed ipfe

t ii

neglectus tentationis, üt fubftans cognitioni de

AE

refiftentia animi virtuali fit jam virtualiter refi-

n

Ub vUO]

ftentia,. & omiffio affiftentiz ad partem debilio-

s

w

rem vitii fit interpretativé acceflio ad virtutem

g

1"

Oppofitam, maximé cüm omiflio hujus affiften-

EU

Fiæ, & approbationis ad vitium procedat ex tam

cauta

'lEHS n,"'

D

DE PRJ£C. QUIB. CENER: PECCAT. 527

jj

cauta confideratione virium fuarum, & ex moti-

T

vo prevalentig virtutis moraliter infüperabilis.

Itaque in hoc cafu omiffio a&us pofitivi ex tali

f

motivo eft virtualis difplicentia vitii.

Hinc

Onfequei.

REsPONDEO 2. dift. Docent hi Autho-

Ll

res, nonrequiri refiftentiam pofitivam formalem.

r

Senfus

3114

c. equivalentem, & virtualem. n. ant.

patet ex dictis.

Quód vero hic fit genuinus fen-

t

füs eorum Authorum, pàtet ex eorum verbis

attenté ponderatis.

.0

CAJETANUS loc. cit. dicit: " Oportet di-

j

li

UE

» fcernere caufam , quare continuatur illa cogi-

; lt

» tatio deleGtabilis: nam, fi ex complacentia de-

TOi

» leGationis illius provenit , quód negligit pro-

ridin d

» hibere continuationem illam, voluntaria fit

Siautemnon

dl

» dele&atio illa, & veré morofa.

t

ex complacentia, fedexnoneftimatione com-

»

X

mote cogitationis, & dele&tationis negligen-

W d

»

tia provenit, puta,

quia fcit voluntatem

füam conftantem, & confidit, quód propter

jn

]

B

» hujusmodi commotionem phantafie , & con-

ln

cupifcentie non furget in confenfum malum,

yuitt

peccat quidem, quia poteft, & debet conari

hrun t

ad repellendum hujusmodi intima bella, & pe-

» ricula, maxima & quantum in fe eft, implere

acmoxatfv

vb

»

j

ilud: Per[equar inimicos meos , & non convertar,

b

donec defiriant; mon peccat tamen mortalitery

ii

niirt

» quia NB. in veritate ifte diffentit, virtualiter

, faltem ; imó putat, fe non continuare a&tive

üittt

n

» COgitationem illam dele&abilem, fed fe parat

»

in illam."

Ita Cajetanus.

um

j

NavanRUus vero c.11. de dele&t. qmorof. lo-

"a

quens n. 11. ait : "Confenfus, & voluntas inter-

ed!'J

X 4

ppreta-

328

DISPUTATIO IV.

g p

» pretativa, vel tacita dele&ationis eft culpa

bl

lethalis; at ifte confenfus tacitus, quem alii

" ygil

interpretativum dixere, CATETANUS autem

j

'üanüï-, n

»

negativum , non pofitivum appellavit, tunc

»

demum eít peccatum mortale, quando qua-

TU ü!b wl

»

tuor concurrunt.

I. Utid, de quo fumitur

du

»

dele&tatio, fit culpa lethalis.

2. Ut, qui de-

zil

l] noittd

»

le&ctatur, advertat, fe dele&ari.

3. Ut non

»

obfiftatdeleétationi, eam à fe depellendó.

4

(j

»

Ut absque rationabili caufa omitteret , eam à

" deqrdi

» ferejicere: etenim, fi omitteret eam à fe depel-

gi,

v natur

?»

lere, quia novit fe ea vi, & virtute animi

»

pollere, ut certus fit, fe non ita vi&tum iri,

v

non effet culpa lethalis.

z deor

»

Idem /dicendum , fi

»

ideo deleGationi non refifteret, eamque à fe

hn I

»

non repelleret, eó quód crederet, eó magis

gt

?»

illam augeri, quó magis refiftet.

Idem eftet,

at vol

fi dele&ationem illam omififfet expellere, ne

n.ayt

fuam occupationem honeftam , & neceffariam,

i, i

2

aut utilem derelinqueret, quale eft, audire

confeffiones."

h j

]ta. Navarrus.

W.

Ex quo iterum patet, quód negle&tus refi-

Turo

ftentie pofitive debeat procedere ex motivo

tepricu

^

tacito difplicentie erga peccatum , & ex con-

Yimyj,

fideratione preparationis interne pofitivé con-

ET

trariantis vitio. Idem autem eft, five quisa&u

Vr

eliciat actum contrarium vitio, five quis fe re-

LT

flectat ad fuas difpofitiones pofitivas contrarian-

tes vitio, & ex earum confideratione omittat

Vr

U

novum a&um pofitivum.

Sic enim utique ea-

dem eft intentio, dum quis fe movet ad infti-

Ws

lts

M

gandum calcarti equum , five dum fe movet ad

li

conüderandum , num bené currat adterminum,

quo

!

DE PRJEC. QUIB. GENER. PECCAT. 5329

Q ü[,

m

quo pofito non eft opus calcari.. Eodem modó

W(lls, q

Vn

eft laudabilis induftria Magiftri, five pofitivé

H

I

g

V

adhortantis difcipulos ad profectum, five invi-

gilantis, num fponte tendant ad profe&tum; in

) dO(

d

qu

quo cafu tam pofitiva adhortatio, quàm omiffio

UA

illius ex eodem motivo eft ejusdem meriti, ac

Qul

virtutis, & utraque füpponit, aut ponit virtua-

Ut

li

Jem voluntatem profe&tus.

dl

Q, ]

OB]ICITUR 2.

Permiffio rei non habentis

M deup

gravem deordinationem, ac malitiam, non eft

Qbl

mortale; fed inordinata commotio appetitus

QUE

fenfitivi naturàliter, & preter voluntatem ex-

H

orta fine probabili periculo confenfus non habet

ittdn,|

gravem deordinationem , ac malitiam;

ergo.

ubl

AMin. prob.. 1ta& commotiones non funt prohibite

us

per preceptum : JNVon concupifces , nifi quatenus

(b f

trahunt voluntatem ad affenfum; ergo.

Int.

gl t

prob. ex propof. 5o. BA Jr damnata: Prava defi-

w

deria, quibus ratio mon con[entit, €9 que bomo invi-

d a

ius patitur, funt probibiia precepto: INon concupi-

fces-

jl

RrsProNpnEo c. Maj. dift. Min.

Exorta

3

4 DO

fine periculo confenfus etiam interpretatioi.c. tan-

[

(

Vum formalis. n. Min;

Eodem modo dift. prob.

t

!

iU

NNonífunt prohibite, nifi quatenus trahunt vo-

jul

nq

luntatem ad affenfum interpretatioum. c. . tantum

qiii

u

formalem. n. ant.

BAgus in hoc erravit, quód

Cotut

omnes motus etiam involuntarios habuerit pro

Je o

mortali, quamvis non habeant affenfum inter-

Wi

'pretativum,

In prefenti autem, fi quis non

Qu f

«2

habet curam de refiftentia, nec confiderat pre-

: myri

parationem fui animi, ut certus effe poffit de

i^

evitatione periculi, idque ex motivo difplicen-

n

$

tic

339

DISPUTATIO IV.

j

ci$ occulto, cenferetur habere confenfum in-

t

a d

terpretatxvum.

OB]JICITUR 3

Obligatio, quz eftmora-

)lenaml qu

liter inobfervabilis, non datur; fed talis eftob-

Q

ligatio refiftendi pofitivé, & efficaciter hujus-

p

,

"

"

modi tentationibus; ergo.

Maj. patet ex eos

!

li

quia lex debet effe rationabilis, & moraliter ob-

idw^)

fervabilis

Min. prob. Hujusmodi commotiones,

mmot

*s

fuppofito peccato originali, facillime oriuntur,

'me

necanimus virtutibus non confolidatus in prom-

(( qU

ptu habet uniformem conatum pofitivum in tot

bt

circumftantiis adverfüs vitia; ergo.

ResPoNDpEo dift. Maj.

INon datur obli-

ZUUP

if

gatio moraliter inobfervabilis difficultate prove-

&lri

niente ex matura legis , vel natura fubjeGtic. ex

autlo

conditione fübje&i pofita per peccatum. n. Maj. Sic

enim confuetudinario, qui fibimet ipfi confcivit

lioynt

tl

moralem impoffibilitatem fervandi legem , non

ponituralia lex; fed perfeverat lex latain ^homi-

DN

nem conditionis primigeniz pofite à conditore.

lt peim

Hinc etiam non conítat, quod Deus poft pecca-

te&ationi

tum Adami aucta difficultate ob corrüptionem

BVT

nature relaxaverit leges naturales correiþon-

al í

dentes nature fans.

sR

RzsPoNpro 2. tr. Maj. n. Min. ad prob

tinof

dift. ant

iNon habet in promptu hunc conatum

TT

animus non confolidatus virtutibus ordinariis ho-

Eu

dl

mini Cbriftiano ad falutem aliunde neceffariis. tr.

m

j

extraordinarüs. n. ant

Homo enim, qui habet

tm ó) L*m

amorem Dei non tantum fpeculativum, fe te-

1 d?lr(rn

nentem tantüm ex parte actus , fed operativum,

Til

I

& practicum, eo ipfo habet ftudium virtutis, &

mudm

horrorempeccati ; quiautemita conftitutus eft,

non

T

W,

DEPRJEC. QUIB. GENER. PECCAT. 331

i

:

n

non fentiet diflicultatem, fi declinet fuam atten-

tionem ad aliud obje&tum poft advertentiam

] guf ERE

Ibé

plenam, quód hoftis jam fit intra muros.

lr h

OnJrcrTUR 4. Juxta communem non eft

ju üi

rave peccatum, Íi quis prebeat culpabilem

Tirditn

caufam venialiter peccaminofam hujusmodi ten-

At

tationibus; ergo neque eft grave , fi quis infur-

QO 0rn

li

gentes commotiones animi non expellat pofitivé.

ZInt. patet in eo ,. qui v. g. curiofo afpectu , col-

t

ul!m

u

)

loquio &c. cum feeminis vano, acinutili, vel

lectione vana eft fibi caufa talium tentationum,

du

qUaàs VASQUEZ, VIVA &c. non incufant pec-

cati mortalis. Confeq. Prob. Pejus eft caufare ex

hg

Wi «

fine aliàs leviter peccaminofo has tentationes,

quam eas ex focordia non repellere; ergo.

L

Laf

REsPONDEO, dift. a.. Non eft grave, fi

g, t

nec formaliter, nec interpretativé intendat de-

a

le&ationem appetitus fenfualis, & non fit pro-

iend

"

babile periculum incidendi in confenfum hujus

lp

dele&ationis.c. fecus.n.a. Ratio curin pofi-

u

tione caufze non reperiatur confenfus interpre-

r

tativus ad. fübfequentem dele&tationis motum,

eft; quia in tali actione conftat, dari finem ab-

TL

foluté preftabilitum alium, quàm delectationem,

C Conamt

& cum ea actione ftat pofitiva difplicentia, ac

dnrit

efficax refiftentia per averfionem animi ad aliud

s[arist

obje&um. Econtrain eo, qui tolerat ingruen-

qi ]

tem tentationis motum fine applicatione animi

adalium finem, aut objectum, non datur inten-

i, l

at

tioilla, vi cujus veraciter poffit dicere, fenon

intendere dele&tationem interpretativé, cüm fa-

d

cillimé poffit ftatuere fibi aliud obje&tum imme-

diatum

DISPUTATIO

IV.

yn

332

diatum apprehenfionis, & appetitus, quàm de-

q reBESiO

le&ationem fenfüualem. Caterümadverto etiam,

g i

in pofitione caufz& valde timendum effe, ne ani--

günen h-

mus femetipfum decipiat, ut, dum nititur fe

T w

perfuadere, a&ionem fieri ex intentione alterius

u

finis, revera tamen pro interno motivo predo-

D

1

minante habeatur dele&atio fenfualis.

1

OBJICITUR $.

Si requireretur pofitiva

"

refiftentia ad tales deleCtationes, tunc quoties

animo proponitur novum illicitum, vel novus

geapra

i, &i

dele&ationis motus, toties deberet reiterari actus

refiftentiz pofitive ; fed hoc non poteft dici;

)

Jits

ergo &c.

Min. rob. . Quia hec obligatio effet

nimia tortura confcientiarum.

fs CO

2

z

Si hec refiftentia requireretur ad infur-

gentes motus dele&ationis, tunc etiam require-

at

retur ad eos motus carnis, qui non habent con-

EURT

jun&am dele&ationem ; fed hoc eft nimium;

quest

ergo.

Maj. prob.

Authores loquuntur indifcri-

mäs.u.Mj.

minatim de omnibus motibus concupifcentig;

at

ergo.

s ljismo

RrsroNDEo ad x. n. Mmgj.

Quia pofitó

d efe

femel a&u pofitivo contrariante his motibus re-

üute

linquitur in animo virtualis refiftentia, feu at-

ü interrog

tentio exercita ad preparationem animi contra-

Vif

riantem huic tentationi, quod juxta ARe/ponfionem

RR

&d Obje&t. 1. fufficit.

Hinc, ficut, fi Turcarum

Wï

V

d

aliquis fuo mancipio per totum diem in aurem

T M

clamaret blafphemias contra Chriftum, utique

Ra

non teneretur tota die elicere ac&tum pofitivé

adm;

W

contrarium, fed fufficit, fi ab initio proteftetur,

TU

D

& in ea proteftatione virtualiter, aut habituali-

advmm

ter perfeveret ; ita fufficit, fi tentatus refiftat

cum

bldlpm;

[

DE PRJEC, QUIB. GENER. PECCAT. 333'

m»qnäma

cum reflexione ad conftantem preparationem

adverloer;:

animi, feu decretum femel conceptum non con-

| eüe) W

fentiendi.

Imó hzc ipfa conatio, qua animus

TT nf

fe extricat ex violenta tra&atione tentationis,

DI d

jam ett refiftenua pofitiva.

d ». tr. Maj. dift. Min.

Effet nimium, fi

:UVO D

j

requireretur refiftentia pofitiva formalis.c. fi tan-

V pofí

tüm oirtualis. n. Min.

Sufficit enim homini, fi

1* QU

habeat actualem advertentiam, faltem exercité

ldu

adfirmam preparationem animi contra tales ten-

s

tationes , & ex ea confideratione tentationes

pl d

negligat.

intid

DicEs.

Ex hac do&trina fequeretur, quód

homines timorate conícientie continuó debe-

Fal il

rentangi, an non neglexerint pofitivam refiften-

1

tiam efficacem ; fed hoc eft nimis grave; ergo.

i

REsPONDEO. dift. Maj. Deberent angi, fi

ii

requireretur refiftentia formalis. c. fi tantüm vir-

d

tualis. n. Maj.

Si enim tantum requiritur adver-

tentia ad preparationem animi obarmati adver-

ia

fus hujusmodi tentationes, poffunt utique mo-

ypti

raliter eífe certi de refiftentia virtuali , ficut

uU.

poffunt effe certi de hac ipfa advertentia.

Si

t

enim interrogarentur, cur non adhibeant for-

j cuttt

malem refiftentiam , refponderent haud dubié:

j

ideo: quia non deprehendunt periculum con-

D

fenfus, quod nihil aliud eft, quàm agnofcere

p

preparationem animi, & difpofitionem potentia-

rum firmam contra vitium.

Quod fi nec hoc

, Uf

j

p

adverterent directé, ac exercité, eo ipfo certi

vt

funt, fe non habuiffe plenam deliberationem,

n

;

& advertentiam ad ftatum objeCtivum peccati,

& obid ipfum certi funt, negligentiam non poffe

]

eue

534.

DISPÜTATIO 1V.

p nj

effe peccatum mortale, fed tantüm ven'iale.

[ q"mdo ;

;ifiïa W

Hinc bene cAJETANUS loc. cit. addit: ,Hinc

» habes, unde poft pleram advertentiam multas

, 0

, negligentias excufes à peccato mortali; quia

ii

g

» parve funt, in his precipué, qui habitualiter

» in animo gerunt fé potius velle mori, quàm

qi

gaun

» peccate mortaliter. Et, üt puto, nunquam,

J

».

a

ut rariffimé fic hábituati in ante dictam mor-

, talem negligentiam incidunt. — Si enim contin-

3 d n

a Lini

» Eit, hos effe negligentes in hujusmodi cogita-

» tionibus dele&abilibus, non eft eorum negli-

zi

jate p

» gentiaex affe&tu ad dele&ationem de illo maló

» Opere, quod cogitatur, nec detinentur à tali

b IOT

» dele&abili, üt fic, fed magis ab aliqua paffione

du

s hd

, concupifcenti& , quz fine tali.dele&tabili de-

» tneret.

Et hzc ita accipiantur ad excufan-

gl

detdnb

dum, utnon faveant ad negligendum." — Ita

:

ajetanus.

ht hn

EE

QU/ESTIO IV.

fronirs

üpiated

fn detur obligatio grarois ad eitandum periculum

4 df

o probabile incidendi in. determinatum aliquod

Tietr f

peccatum formale grave?

'"JCEP.NE |

ial

: OTANDUM TI.

Periculum peccandi effe

'.

gl

aliud qmateriale, aliud formale.

MATERIA-

"

[

LE eft, quod fecundüm fe quidem natum apturni

d ;ï&:"lh

eftalliceread peccatum formale, fed hic & nunc

j

ob bonam difpofitionem fubje&ti, im quod agit,

Du'—'fe

non habet vim aétu inclinandi illius animum.

J

Sic v..g. quando s. JOANNES DE DEO dua$

MLM

teretrices longà vià abduxit inurbem remotam,

Wl, N

aut

W

.DE PR ZC. QUIB. GENER. PECCAT. 555

W*um Ws

aut quando s. ANDREAS SALAS adibat lupa-

ii

naria, & joculabatur liberrimé cum meretrici-

fs

bus, animó illas convertendi, erat quidem pe-

Tj

riculum materiale,fed nonformale, FoRMALE

Vi

periculum eft, dum obje&um natum aptum eft

*1110!1', Q

confiderata difpofitione fubjecti idonea actu. per-

) n

movere animum, & inclinare ad peccandum.

CO TNOTANDUM 2.

Aliud periculum dici fro-

'

Bf

!

ximum, aliud remotum.

PRoxiMUM /lri&lé ac-

l

k

ceptum, & in ufürpatione veterum fimpliciter di-

um—aäicogm

m

&um eft, quod quis creditur nunquam, autraró

Niby

aditurus fine peccato formali exinde committen-

do.

rj

"

]

RzMoTuM vero eft, in quo conftitutus

|

i

T pf

creditur nunquam , aut non nifi rariffimé pecca-

Mi d

turus.

Ita definit NAv ARRUS n Summma c. 3.

Yj

n. 10. & feq. ubiait: ,Ponitens tehetur abftinere

lm L

ab occafionibus propinquis, fed quales dicun-

»

»

tur hujusmodi ? Refpondeo, quód mallem

»

audire alium' apté refpondentem , quàm.re-

[

»

fpondere; quia nemo, quem viderim, id pro

»

dignitate definit; & fufficiens ejus determinatio

eft difficilis.

inimà

»

Primó quidem, quoniam non

»

videtur fatisfacere illa definitio GR EGORIE

)

n

»

in Cap. Negotium. de Poenit. dift. 5. & in Ho-

D

)

mil. 24. in Evang. licét fitomnium optima, fci-

d d

»

licet quód eftilla, qua non po[fumus, aut non fine

fmpat

»

magna difficultate uti fine peccato; quoniam s. LEO

m

»

dicit, difficile effe militi, & negótiatori abfti-

ia

»

nere fe à peccato fuam artem exercendó, &

»

T

D

D)

tamen non eft neceffe , ut deferat fuam ar-

tem --- -

x

n an,

»

;Refpondemus 3. ut aliqua occafio fit h

u ju's-

» modi, non fatis eft, ut penitens , & Confef-

mrc:

» farius

336

DISPUTATIO IV.

jf

farius credant, quód, nifi peenitens fe abfti-

g

Tn

»

»

neat ab ea, nonnunquam ob eam peccaturus

m 0

eft mortifere in fuis officiis.

Refpondemus 4.

L;æeill

»

quód occafio propinqua, à qua poenitens de-

wwndm(

bet abítinere, eft omnis illa, & fola, quc eft

j ,ucat,

»

»

talis occafío peculiaris, qua credit , «vel debet credere.

g uta

g p

»

Confe[Jarius, vel penitens, nunquam, «el rarà fe ufü-

»

rum eá, fine peccato mortali , bené perpenfis ejus

gi jf

mrcumüantns.

Dixi:

PECULIARIQ

ad ex-

lii

»

"1

»

cludendam occafionem GENERALEM, quam

»

NrRDi

?»

pr&bet officium

ars, aut exercidlum, quo

»

poffumus utilicité, credimus tamen, nos ali-

um

W PRO

)»

quando in ea peccaturos mortaliter, hecenim

non eft talis occafio

ltà NAVARRUS

An0m] .

Econtra Periculum PRoxiMUM /até dictum

A0f CU

eft, quod in fimilibus circumftantiis, in perfo-

211

nis fimilis conditionis frequenter conjungitur cum

lt

peccato.

]ta hunc terminum fimpliciter acci-

éynm.

Sic P. LA

,piunt Authores Recentiores varii.

fis N

CROIX l.5. n. 252. dicit :

"Periculum proxi-

1 qiit

, mum eft, quod Pabet frequentem conjun&ionem

mf

, cum peccato.

Remotum eft, quod non babet

*ucula;em

Si-

» frequentem conjun&tionem cum peccato.

'fïe, W

» militer occafio proxima eft, quz fimilis con-

«lü], HUII

» ditionis homines frequemter inducit ad tale

wlnmm'

peccatum, vel de qua per experientiam con-:

ftat

T

?)

quod in peccatum commuuniter inducat

VN)

»

Remota eft, quz, quamvis aliquo modo indu-

W "*dhml'

»

cat, non tamen habet frequentem conjun&io-

l

» nemcum peccato, uti Authores communiter.

li

ltara cRoix loc.cit

Et ». viv A inpropof.

Wn l

41. ALEXANDRI VII. 0.2

ltem P. MOYA,

JI[EI tis

qui eft fautor alioquin omnium laxitatum in

dl! Ti

4

Sele&

j

Vl

DE PRAJC. QUIB. GENER, PECCAT. 3537

ii

Ut

Select, qq. Tra&. 3. q. 5. n. 3. ubi ait: "Suppo-

» D0, Occafionem proximam peccandi eam di-

At

» Ci, que& ex fuo genere talis eft) ut homines

i

» fimilis conditionis frequenter ad peccatum. mor-

01&, l

! M[ fi

» tàle inducat, velexperientia conftet, in tali

, homine talem effe&um habere."

Quia ergo

wj hi

hzc acceptio pofterior termini eft receptior his

ii

temporibus, ideo, dum loquimur de periculo

&RIS, al ü

proximo fimpliciter, loquemur de eo in hoc

lU qur

fenfu.

j

RT

NoTANDUM 3. Aliud periculum effe aj-

men) W

r

foluté proximum, aliud re[petljo proximum. |An-

SOLUTE PROXIMUM dicitur, quod refpectu

AMLUS,

feré omnium hominum folet frequenter eífe

LE din

conjun&um cum peccato; ut eft tactus puden-

,itpt

j

dorum in alia perfona , vel fexu cum mora, &

g m

fine neceffitate; quia talis cenfetur omni homini

JOtet at

effe periculum proximum faltem in non conju-

A

gatis ad invicem, REsPECTIVE PROXIMUM

m

eft, quód tantüm refpe&tu paucorum eft proxi-

QU

inum ob fpecialem indifpofitionem fubje&ti;s &

] þr;

particularem fragilitatem v.g. colloquium cum

, d

inuliere, " quod in plerisque aut eft periculum

fnii Q1

nullum, aut tantüm remotum, poteft uni effe

j t

periculum proximum ob confuetudinem pravam,

Q u*

vel ob particularem affectionem pravam,

r du

NorANDUM 4. Aliud periculum etíam

formale dicitur certum, aliud probabile , aliud leve.

modpinnfx

Q

j

Periculum cER TUM eft, quando quis firmiter

m

fibi perfuadet, fe in tali occafione peccaturum,

An

J

PnaosAILE eft, quando non quidem ita fir-

5

miter, attamen ob prudens motivum meritó

tl

f

credit, & valde timet, ne peccet; v.g. quia

Mu

D.dmort Tratt. de Peccatis,

occa-

j

DISPUTATIO

IV.

jn

338

occafio eft de fe valde illicitiva, & ipfe novit

fuam fragilitatem.

Lzvtr eft, quando non

qu d

n

quidem putat, fe peccaturum, timet tamen ali-

quo modo , feu fufpicatur, fieri poffe, ut ca-

.

dat.

«

Pra&ticé loquendó putat Go B A T, eum,

qui fcit, fi decies accedat ad tale confortium,

]i

fe o&ies, velfepties cadere, periculum illi effe

j

moráliter certum ; fi autem ter, vel quater folüm

cadat, effe periculum tantüm Probabile, quod

Terigpl

h]

etiam dicit CARAMUEL, quamvis quinquies ca-

dat, fiquinquiesnoncadat. Si autemnunquam

M

j

Alv

u)

cadat, aut forté femel, ac raró, &potiüs velu-

;i cafü, erit periculum /eve. Ita LA cRoi1x.

gt

vt

'"NoTaNDUuM $. Ex hac terminorum ex-

quantu,

plicatione evidens effe, quód juxta acceptio-

igdreil

nem Authorum hujusmodi Aecentiorum idem fit

u dond

periculum $roximum, & probabile; quia eodem

i

modó utrumque definiunt: quod nempe utrum-

que illud fit, quod frequentem habet conjunétio-

i ainy

nl

nem cum peccato.

Econtra juxta ufurpatio-

nem Peterum non idem foret periculum proxi-

um

r

mum, & probabile , dum videlicet per pericu-

wf

lum proximum intelligunt illud folüm, |quod

nunquam aut rarb folet effe fine peccato.

Quia

bf

wf

ergo haec vox periculum proximum , feu propinquum

non habet uniformem, conftantem, & univer-

lat

ii &py

falem notionem,

feu ideam apud Authores,

quaftio meliüs inftituitur fub ifto termino periculi

Em

t

probabiis , quam fub illo periculi proximi.

Gtew

!

"N

NoTANDUM 6. Aliquando periculum pro-

i

ximum fieri poffe remotum, non per mutatio-

T.

nemoccafionis, aut circumftantie externe, fed

"i

per

u

DE PRJEC. QUIB. GENER. PECCAT. 339

! &iþh;

per mutationem occafionis, ac difpoütionïs in-

Ri

terne : dum videlicet homo, quamvis conftitu-

T te

tus in eodem periculo v. g. domo, fe commu-

pogäl Ü

niendó diligentibus orationibus, eleemofynis,

)BM,F:

exercitiis mortificationis, & alio modo agendó,

(Ohfor

prudenter credit, fein eadem occafione exter-

ln ij é

na non amplius peccaturum.

maferfolü

T

NoTrANDUM 7. Aliud effe, quódhomini

Ut (

conítituto in periculo probabili poflit denegari

o

abfolutio ; & aliud, quód ipfe ad fugam periculi

hii

teneatur füb mortali: poteft enim contingere,

A CROIL

quód penitens quidem non teneatur fub mortali

vitare periculum, fiille judicet, fore impofte-

p

rum remotum , quod tamen confeffarius judicat

Tworn

illi expedire ad falutem, adeoque quód oblige-

niat

tur ad vitandum illud periculum , aut ejus devi-

Q

tatio ipfi imponatur pro poenitentia: confeffa-

um

nj

rius enim poteft beneficium abfolutionis dene-

gare non folüm illi, qui eft illius incapax ob de-

du

fe&um propofiti, aut contritionis; fed & illi,

tjn p

cui juxta regulas prudentiz abfolutio non credi-

m

tur profutura ad emendationem, prout contin-

N

git in confuetudinariis, vel conftitutis in peri-

s. (

culo proximo externo, quod abfoluté vitare

o

'Tales enim,. quamvis fint veré

non poffunt.

Ó Vr

contriti, & proponant adhibere media, fitamen

us

extra cafuüm neceflitatis, puta articuli mortis,

*

ob notam eorum inconftantiam cenfeantur longé

I)

conftantiores futuri in fervando propofito, &

alacriores ad conatum ferium emendationis, ab-

u

folutio differri poteft; utfüppono ex Tra&. de

"d

)4

a

Penitentia, ^ Quia Confeffarius tanquam V icarius

Chri-

Y

)

j

j

2

ynr

340

DISPUTATIO IV.

';.jbm; Y

Chrifti tenetur femper éligere id,

'quod eft poe-

gdipt

nitenti falubrius.

gt

NoTANDUM 8.

Certum effe apud omnes,

) -;J]Oæ

quód nemo poflfit fe exponere periculo proximo

-'fEI pit

peccandi extra cafum neceffitatis, relaté ad. de-

i i

terminatum peccatum ,

quin hoc ipfo peccet

n

graviter: id enim colligitur ex dictamine nature,

n

& ex Declaratione Summorum Pontificum, qui

P

damnarunt fequentes propofitiones.

I.

ALEXANDER VIL. n.4. Non eft obli-

gis

V, 1

gandus concubinarius ad. ejiciendam concubinam, fi bec

sgrobd

nümis uiilis e[Jet ad oble&tamentum concubinariüi vulgó

tenlde

REGALO, dum deficiente illa nimis egré ageret vi-

iam, €9 alie eþuZæ tedio magno concubinarium affice-

"gt

MATIT II

vent , C alia famula mimis difficil inveniretur. — Ubi

P. VIVA addit: Zec propofitio ef] j O AN. SAN-

t9E d

v

CHEZ JDifp. 10. n.20.

2. INNocENTIUS XI. n.ór.

Potefl ali-

MO

qundd

quando abfoloi, qui im proxima occafione peccandi vver-

Jatur , quam poteft, & non vult dimittere; quin imà

toms

dieray

9 ex propofito querit , aut. i fe ingerit.

3.

N. 62. Proxima occafio peccandi non. efl. fu-

vm r

1 d

gienda, quando caufa. aliqua utilis , aut bonefla non fu-

giendi occurrit.

tttire n

4. NN. 63. Licitum efk querere direcià occafio-

türiad

mem: proximam peccandi pro bono fpirituali , *vel tempo-

'attrlh

vali noftro, «el proximi.

3übenis

NorANDpUuM g. Aliam occafionem dici

L

voluntariam , aliam ?nmvoluntariam.

VOLUNT A-

i

;W(XE

RIA, prout P. VIVA hic n.2. explicat, eft, qu&e

T

poteft phyficé, ac moraliter deferi.

INvo-

Ti

LUNTARIA eft, que aut phyficé eft neceffaria,

M

üt cüm quis in eodem carcere cohabitat cum

ln

con-

I

DE PRJEC. QUIB. GENER. PECCAT. 534I

rl

concubina; aut eft moraliter neceffaria, quando

fcilicet fine peccato, aut valde gravi incommodo

T

deferi nequit, üt mancipium, vel filiusfamilias,

Itb

qui non poteft fine peccato deferere fuum Do-

Graveautem incommo-

Vi

minum, vel parentem.

o p

dum eífet, fi v. g. deferendó occafionem vita

Tenam

magno difcrimini effet exponenda, aut fi viro

üficum, (

honorato incurrenda effet gravis infamia, fi fa-

j

milia ad mendicitatem e

i-ï'et redigenda &c. — His

| hii

prenotatis

jne, f

DICO. Datur gravis obligatio vitandi pe-

ii vj

riculum probabile peccandi, quando vitari pot-

qgns

eft fine valde gravi damno fortung , honoris,

vel corporis.

Ita caRDENASs in propofit. 1 N-

ny. Ü

'i

NOCENTII III. & P. VIV A n ropoft. ALE-

TE

XAND.VIL LA CROIX hic l 5. n.257. cum

communi.

I

PnosnATUR Conclufio r.

Ila obligatio,

quam circa dictamina legis naturz agnofcunt fe-

zþzumnäav

"TE

ré omnes Do&ores, & cujus Adverfarii mani-

|

fefte errant in fuppofito, vel exprefIé fuam fen-

tentiam retractárunt, datur; fed talis eft ifta ob-

ligatio; ergo datur. Maj. patet; quia dictami-

Wäf J

na nature in plerisque DoGoribus non prafu-

muntur ita effe depravata circa obligationem ar-

I

duam introducendam, nifi compellantur eviden-

j ul

tia di&taminis naturalis , & luminis naturz ; ma-

ü

o

ximé cüm depravatio luminis naturalis potiüs

foleat tendere ad relaxationem , quàm ad reftri-

010X

&ionem libertatis.

Min. prob. quoad 1. membrum.

15

1. Teftimonio cCARDEN. hic n. 28. ubific habet:

h

Hanc fententiam docent tanquam ceriam commumüter

Wil

DDottores.

2,

Probatur idem membrum ratione

MAU^

hi

X^3

P. CAR-

342

DISPUTATIO

I V.

DEFW

P. CARDENAS.

Omnes Authores in materia

) Í

vf

nonos

probabilifmi tam tenentes partem affirmativam,

quàm negativam , fupponunt, non effe licitum,

jj a

$ pntá

l

fe exponere periculo probabili peccati formalis;

u

ergo.

fnt. prob. Omnes Authores in ea mate-

i

ria docent neceffitatem dictaminis reflexi morali-

Y

d

Í

j"n,

"

ter certi de licentia aCtionis pra&ica; ergo fup-

ponunt, non effe licitum, fe exponere pericu-

g

m

5 i

lo probabili peccati formalis.

lnt. patet ex Au-

thoribus, de quibus inter centum vix unus re-

p

ii

[ n

perietur, qui neget neceffitatem hujus dictami-

nis reflexi moraliter certi.

Confeq.. Prob. Di&a-

Fa

men illud tantüm propterea requiritur, ne ille,

vriüly

qui fequitur rem probabiliter prohibitam füb gra-

ia

vi, dicatur fe exponere periculo probabili ex-

gunm de

cidendi amicitia divina; nec eft excogitabilis

p

alia ratio, unde probari poffit neceffitas dicta-

t pl

minis reflexi, fi licet fe exponere periculo pro-

viiil,

babili excidendi amicitia divina; ergo.

30 PTO-

ml

batur idem membrum. Authores omnes, qui do-

tcn du

cent, vitandam eífe occafionem, & periculum

Lnfis v

proximum i5 ibef, in decurfu doGrine füz fuü-

ff

munt hoc nomen periculi proximi in eo lato

tiioner

fenfu, ut comprehendat etiam periculum pro-

ii

babile; ergo fimul docent, vitandum effe peri-

UT

culum probabile. m prob. llli Authores in

Va

decurfu do&trinze fuüzm ex una parte tenentur ne-

-Kä&r, W

ceffario periculum probabile referre ad alter-

D

utram partem extremorum , videlicet vel ad claf-

n'f'-ï'm, |

M

fem periculi proximi, vel ad claffem periculi re-

) iz*hïk';,]&

moti, cüm tantüm agnofcant ifíta duo divifionis

) Fdli t

membra; ex altera parte rationes illorum, & mo-

! H&u f [

oba-

dus tgndendi infinuat, quód periculum pr

bile

ag

L/

DE PRJEC. QUIB. GENER. PECCAT. 345

lt lo

bile referant ad claffem periculi proximi; imó

Ess

Q del

de nonnullis illorum id manifeftum eft ;

ergo.

MMaj. quoad 1. membr. patet; quia alioquin Do&ri-

QG

na illorum effet effentialiter defeCtuofa, & ne-

" 0t

gligeret in hac re precipuum pun&um contro-

Téferi n

verfie: cümenim periculum proximum definiant,

4j ol

quod e[t rarà fine peccato ,. remotum autem, quod

I p

rarb eft cum peccato , negligerent periculum me-

L guterdi

dium , quod nec raró eft cum peccato, necfere

Df

nunquam, fed frequenter tantüm.' . . Maj. quoad .

Ui li

membr. prob.

NavaRRUus approbat definitio-

i

nem D. GREGORTII de periculo proximo, effe

it, i

nempe illud, quod diffcie eft fine peccato, quod

vrfifa

etiam in periculo probabili verum eft, & ratio-

1]

nes eorum defumpta ex Scriptura urgent etiam

Til

pro periculo proximo; & confequentie eorum,

dias Q

feu applicationes ad cafus particulares, üt de

t

probabilifmo, referuntur etiam ad periculum

p y

]

probabile, &alii manifefté confundunt, ac pro-

p QUi

mifcué fumunt probabile , & proximum , ergoidem

At

eft fenfus verbi etiam in czteris Authoribus,

Vraelt:

cüm fignificatio verborum plerumque fequatur

jnek

acceptionem, ac ufum communem aliorum.

f(

Hoc ultimum . probatur.

NavaARRUSs in Summa c. 3. n.14. dicit;

imdiy

jubor:

?

Nemo poteft abíolvi, nifi ftatuat faltem vir.

toenir!

»

tualiter, nunquam fe impofterum mortaliter

i i y

»

peccaturum, & confequenter evitaturum oc-

ld

»

cafionem, quz ex fe fit mortifera, aut pecu-

yyr

»

liaris hujusmodi, quam probabiliter credit, pec-

"T

» cati mortalis caufam fibi forejuxta illud Eccle-

»

"Falis

Wumay

fiat. qui amat periculum, | peribit in illo.

»

eft occafio , qua credit, fe fere femper ad pec-

LCllth?;

Y 4

,,calndum

344

DISPUTATIO IV.

j

" lul

» candum impulfum iri.

EtgjoAN.SANCHEZ

[

yr 9

l. 1. Decal. c. 8. n. r. " Certiflimum (inquit) eft,

iofif

» opus ex fe veniale, aut indifferens in mortale

» tranfire, fi operans occafioni ita proxime ex-

r q

gt

» ponatur, & eum in morali, ac proximo pec-

T

» candi mortaliter periculo conftituat; quia fa.

;» lutem fpiritualem contemnere convincitur, fe

a

J I

» tam frobabili ejus amittende periculo objiciens.

Et n. 3. "In hoc probalili peccandi mortaliter pe-

g,

» riculo fatende funt circumftantig illius pec-

s

W

Mi

i

» Càti, cujus periculo fe expofuit.

u

Min. primi Zrgumenti probatur etiam quoad 2.

T

n

membrum, Quod videlicet Authores oppofite

ub d

xf

fententi? aut retra&tarint, aut erraverint in op-

p

pofito.. CARDENAs hic c. 3. n.24. ait: "Cara-

E

» 1nuel in Theolog. Regular. 1651. docuit, lici-

ol

»

tum effe, fe exponere periculo probabili pec-

ial

» Candi: eandem affertionem probat in Theolo-

n

»

gia fundamentali Edit. Francofurtenf. Sedin

n

»

Theolog. fundament. Edit. Lugdun. 1657. re-

TT

tra&avit hancfententiam. . Et fundament. 11.

yBrami

»

n. 504. exprefTé dicit; effe improbabilem , &

oden

»

ratione demonftrativa probat, illam effe im-

qttoy

probabilem. .Et hanc Leander à Murcia l. ».

vubomg

» Difquifit. nixus precipué Authoritate Cara-

lm

» muelis, & ejus Sophifticó fundamentó (re-

NUIY

» traGato) defendit, licitum effe exponere fe

Ll

1

iütyty

» periculo probabilipeccandi. Etnoviflimé Ma-

tidg

» gifter Hozes ad propof. 63. eam opinionem

Mp

» priftinam Caramuelis admittit tanquam proba-

qui

» bilem. Etn. 46. Caramuelem, & Leandrum

j

» fecutus eft noviffime Lumbier."

lta cAR-

l

l

DENAS,

Uüomg](

J

Idem

J

DE PRJEC. QUIB. GENER. PECCAT, 345

n

.SM

Idem Author loc. cit. c. $. a. I. n. 72. ait.

1 (Wllij |

» JOAN. SANCHEZ Difp. 10. n.6, afferit, con-

ET

du

»

cubinarium poffe abfolvi ter, vel quater , an-

tequam expellat concubinam, quando. fub

r

»

omnimoda ejus poteftate eft, illam expellere,

lu quä

»

dum tamenhabet firmum propofitum expellen-

Witel

»

di illam. Sed quod magis mirandum eft, ci-

btj

»

tat plurimos Authores pro íua fententia,

Ml

Suarezium, "Thom. Sanchez, Azor, Medi-

TT

nam, Vegam, Ludovic. Lopez, & Emanuel.

Ex quibus aliqui expreffé docent

»

Rodriquez.

oppofitam fententiam.

Alii veró tradunt do-

t ob

»

&rinam, quz non fpe&at ad hanc materiam,

Wi

üàt manifefte oftendi.

His falfis citationibus

»

i s

»

Joan. Sanchezii non pauci Authores decepti

"T

»

funt habentes fidem illi Do&ori.

Machado

bl

»

"Tract. ». 1. 7. afferit, pro ea opinione prafati

RAT

»

Sanchezii ftare graves Authores, quos refert

J N

»

Sanzius.

Similiter Leander à Murcia citat

i

»

eadem opinione eosdem Authores, quos fi

nioa:

examináífet, vidiffet falfitatem citationum.,

ii

»

Eodem vitió laborat Leander à SS"? Sacra-

a d

mento ; imó magis exorbitat in hac citatione

Jani l

» Authorum."

Ex quibus patet, oppofitam

du

fententiam niti mendaciis, & ventis.

gl (

PROoBATUR Conclufio 2.

Periculum pro-

babile peccandi, feu amittendi gratiam Dei eft

d

certé malum animz prefens, grave, & à quo-

vido?

d

libet prudente fugiendum ; fed nemini licet abs-

que neceffitate fübire tale malum grave prafenss

yunr

Periculum amittendi vitam,

I

ergo.

Maj. prob.

lm

honorem, vel omnem rem familiarem, vel digni-

tatem magnam eft grave malum prafens; ergo

3

» & pe:

yib

346

DISPUTATIO IV.

& périculum amittende gratie diving. — 2fn. e/

il vel [

j

evidens per fe, quod fi veró quis neget, accedat

P d

inermis ad leonem, üt cARDENAs ofervat, in

qi Iepf

ea diftantia, in qua non eft evidens, illum fore

Vm ]

m

occidendum, fed folüm fit probabile.

Itemtem-

pore magnae tempeftatis omnem fuam fubftan-

v

u

Md

tiam committat navi, & folvat é portu, quando

eftfolüm probabile, navem fübmergendam. Item

gtl

al

(f

"mercator committat omnes fuas merces viro ex-

traneo fibi prorfus incognito, quem eas furatu-

ss m

fa

Item

$ frt

rum non eft evidens, fed folüm probabile.

Rex non adhibeat prefidium defenfioni oppor-

laT

tunum, quando eft probabile, non tamen evi-

f

dens, illud effe expugnandum ab hoftibus. Cüm

ergo homines adhibeant omnia media ad vitan-

1 lu

i, m

dum tale periculum, ubi agitur de fumma bo-

TLI

n

norum, manifeftum eft, ipfum periculum pro-

um

babile effe magnum malum prefens.

1

u

PRosBATUR 3. Quilibetprzceptó non pec-

lm à

candi tenetur, quantum moraliter poteft, red-

dicatm

dere fe fecurum de non amittenda gratia Dei;

ergo etiam tenetur vitare periculum probabile.

eprobd

i

4dnt. prob.

1. Senfus communis, & dictamen na-

ture dictat, quód charitas erga fe ipfum viole-

.ïïæ, (ug

ts

tur graviter, fi non reddat homo fe fecurum,

i

quantüm moraliter poteft, de non amittendo

fümmo bono; ergo.

Prob. 2.

"o

Quilibet tene-

Mu

tur vi appetitus naturalis ad finem ultimum ten-

g

dere vià, quantüm moraliter fieri poteft, tutá,

DI

& recedere à via probabiliter trahente in infer-

num; ergo etiam tenetur vitare periculum pro-

SIDH

babile peccati mortalis.

Prob. 5.

Quilibet te-

hi

netur fub reatu gravis imprudentige naturalis,

"Q

:

poli-

J

DE PRJEC, QUIB. GENER. PECCAT. 347

Ü

politice, vel &economice vitam, honorem, ac

LA

rem familiarem, quantüm moraliter fieri poteft,

VM lw

conftituere in tuto ; ergo.

Zfnt. patet: Sic enim

?"S, J]Juln

graviter reprehenderetur etiam inter gentiles,

5 m

qui non agnofcunt peccatum fornicationis, fi

Áit fj

tamen pater non retraheret filiam à periculo in-

Qf Qua,

famie exinde redundante.

Et paterfamilias re-

t ]

l

prehenderetur graviter, fi omnia bona neceffa-

CO

ria pro fuftentatione uxoris, & liberorum fine

n

neceffitate relinqueret in periculo probabili in-

Md |

:

cendii, furti &c.

1

ii

PRosATUR 4. Chriftus docet; vitandum

Q D

li. (

effe periculum probabile peccati; ergo.

Znt.

prob.

Matth. 5. dicit: Si oculus tuus dexter [canda-

dl ia

den o

lizat te, erue eum, €9 projice abs te5 expedit emm

tibi, ut pereat unum membrorum tuorum , quàm totum

a

corpus tuum müttatur in gebenmams (5 fi dextera ma-

nus tua [candalizat te, abfcinde eam , & projice abs te.

l:g&bnoupf:

SS. Patres hunctextum ex-

Ergo.

Confeq. prob.

d

plicant non tantüm de certo periculo, fed etiam

h piül

deprobabili; ergo.

dnt. prob. SS. Patreshunc

s

textum explicant de occafione cujuscunque per-

T

fone, qu& provocat ad peccandum; fed in tali

n

occafione generaliter fumpta etiam reperitur pe-

fb

riculum probabile; ergo.

Maj. prob. ex AvG.

p at

EUTHIMIO, THEOPHILACTO n bunc locum,

dlb t

& HILARIO Can.4. ATHANASIO d. 70. PA-

jhmute

CIANO ÉEpifl.3. contra lNovatianoss, CYRILLO

d t

ALEXAND. in Joan. c. 18. leb. 19. ANASTA-

at

SIO 4.7. SALVIANO [. de Providentia.

n

PROBATUR 5.

Illi, qui gerieraliter juxta

Qu

j

ConftitutionesEcclefie non funt abfolvendi,quin

j

vitent

3498

DISPUTATIO. Iv.

n

vitent occafionem peccandi certam , obligantur

E

ad fugam ejusmodi occafionis per fe ex natura

[ f

periculi; fed qui verfantur in periculo probabili

,a

peccandi, generaliter non fünt abfolvendi, quin

g QQN]EL'T

illud evitent; ergo.

Maj. patet; quia generalis

,U8

obligatio non abfolvendi non poteft fundari in

j

L

li

:

particulari refpectu ad.conditionem hujus, vel

.,1','

illius fübje&ti, utrüm illi expediat abfolutio, vel

E

,

Authoritate s; CAROLI BOR-

u

ii

l

i

i

non. AMin.prob.

ROMEI, qui in fua Regula aurea Confe[Jariorum à

yn t

Vicario Generali Cardinali caARPEGNA Rome

um o

approbata, & nunc toti Clero Romano, aliisque

j vtilu

chriftianis provinciis commendata fic habet:

Dd

» Deinde nec eos abfolvat, qui cum peccatis

m t

» mortalibus fimul etiam eorum occafiones vi-

, qu

»

tare plenarié non proponunt.

Sub occafio-

iz vl

»

nem peccatr mortalis omne illud cadit, quod

B]

x

peccandi mortaliter caufam adminiftrat, eó

t

quód vel per fe in peccatum inducat, vel ejus

lt

»

occafione ponnitens ad peccandum allicitur, ut

focetu

»

certé confeffarius metuere poífit, quód ex

gt

perverfo, quem induit, habitu non magis ab-

LX

ftinebit à peccato, quàm priüs.

Prioris or-

t fomin

»

dinis occafiones funt, qus fuápte naturá in

sbf

confenfum peccati mortalis trahunt.

Alteriüs

9)

ubak

generis occafiones funt, que, etiamfi per fe

W y

»

licent, tamen INB. PROBABILITER timetur,

»

ne is, qui confitetur, in eadem ipía, qu& olim

Y

Y

W [

»

admifit, peccata relapfurus fit, fi in iisdem

»

operibus perfeveret.

Tales plurimi folent in

nj

U.

»

caftris effe, mercaturam fequi, magiftratus

»

Obire, advocati officia exercere, aliaque id

Riim

[ T

genus, qui dum quis traGtat, fit fiepé,

ut vo-

» Ccibus

Aj

I

E PRJEC. QUIB. GENER. PECCAT. 349

Lm: 0104 ?

»

cibus blafphemis, furtis, injuftitia, calumniis,

hr

odiis, fraudibus, perjuriis, & aliis fceleribus

il

»

'th'endJ

»

tantam confuetudinem adícivérit, ut NB.

»

CONJECTURARIliceat, quód in idem lutum

QU a

»

relabentur

Omnes, qui funt hujusmodi, vel

Hf nj

»

negotium deponant, velfàltem absque licen-

nbuws ]

)»

tia, & obedientia pii, ac probati Sacerdotis

QInio

»

nonexerceant; qui quidemhominem eo modó

NOLT 30

»

onftitutum abfolvere non debet, fi x xisTi1-

od

»

MAT, ad eadem peccata rediturum, quamdiu

n N

.Multo ma-

P

»

in antiqua occafione perfeverat.

»

gis confeffarius circa ea actionum difcrimina

il

»

extirpanda allaborare debet, que nullam ne-

D DAR

»

ceffitatem reipublice , vel utilitatem fecum

s

1 n

»

ferunt, quz, quamvis ex priori ordine non

»

funt, nihilominus ad maléagendum infle&unt,

il, qu

n

»

ac facillimó negotiÓ fzpiffimé ad diverfa pec-

»

cata trahunt, üt choreis intereffe, agere cum

uv

»

Dithtt

blafphemis, verfari cum fcurris, malorum fe

»

focietatibus hominum adjungere , tabernas

Hit LO

»

frequentare, otio indulgere, fimilesque a&io-

nnagi

nes, in quibus üt plurimum peccare mortali-

Ttni

2

ter homines folent; qui quidem non debent

Jt r

anté abfolvi, nifi animó abalienató , penitus

Mi

»

illa fe deferturos effe polliceantur

Irass.

CAROLUS BORROM/EUS.

duni

3 n

$1 D1CAS.

S. CARoLuM füpponere, quód

(

a

quis cum approbatione fui Confeffarii poflit in

[1 J

tali occafione relinqui; ergo non datur obliga-

ii

tio per fe, eam vitandi.

no^

RESP ONDEO. diít. a

Poffe relinqui ad

i

) allï

tempus , quamdiu ob difpofitionem extraordina-

riam videtur ex occafione proxima fieri remota.

i

C. a.

350

DISPUTATIO

IV.

ym

c. a. con[lanter, & fine tali mutatione periculi

yomt

proximi.

Addit enim loc. cit. equum ef, ut vite

emendatio, €? quedam illius approbatio per temporis in-

"2

fimm

tervallum expettetur.

Adeoque fupponit, fi con-

fequerentur iterum lapfus, & perduraret prior

Id

ftatus, hominem non poffe in eo ftatu relinqui.

"] i

l d (

Solvuntur Objectiones.

g p

d i

j dl

OBJICITUR r.

Ubi probabile tantüm eft

periculum, ibi probabile eft, fecuturum pecca-

od

tum, & probabile eft, non fecuturum; ergo,

nisty

ficut in aliis materiis datur facultas inter duas

131

probabiles fequendi utramque , ita etiam hic.

ssf

Ita CARAMUEL n 7 beolog. fundament. Edit. Fran-

u conm

cofurt.

aof

T

2.

Periculum remotum peccandi eft adhuc

ia

periculum probabile peccandi; fed periculum

txktu

remotum non tenemur vitare füb gravi; ergo

teusti

nec tenemur vitare omne periculum probabile.

t veti

Maj. prob.

Periculum remotum eft, cum quo

i, d

nihilominus aliquando,quamvis raró,conjungitur

t f

peccatum ; ergo adhuc efít probabile.

*iitn.

3. Quando alicui videtur probabilius, fe

Atf

non peccaturum, poterit formare abíoluté ju-

ei

q

dicium, fe non peccaturum, non obftante pro-

t

babilitate oppofita comparativé minori, quód

L

M

fit peccaturus; ergo in tali cafu poterit adire

Ul-uw

periculum non obftante periculo probabili pec-

|

:

candi.

S

OVU i

REsPONDEO ad 1. C. a. n. C. & paritatem.

Mrol

Difparitaseft; quia in aliis materiis per dictamen

1008

9d

l

reflexum tollitur periculum omnis peccati for-

W

i

malis:

L wl

DE PREC. QUIB. GENER. PECCAT. 55I

n GHEW

?Wï Ix

malis: econtra in hoc cafü per dictamen refle-

xum non tollitur periculum omnis peccati for-

mpm ^

malis

Itaque non tollitur revera periculum

Db t

Agrot

fummi mali; & ob hoc ipfum non licet adire

difcrimen

li

ld ». dift. Maj.

Eft adhuc periculum pro-

babile tenue. c. fampliciter tale. n. Maj.

Quia pe-

l&l

riculum probabile fimpliciter di&um definitur

effe illud: cuj FREQUEN TER annexumefl peccatum.

bteind

ZAd 3. dift. a

Quandoalicui videtur proba-

UL

bilius exceffu probabilitatis exc/udente formidinem

VTa

I n d

prudentem oppofiti. c. fecüs.n.a

Contingit fzpe

in moralibus, quód major probabilitas boni even-

v

tus excludat formidinem oppofiti ob complexum

21 n

variarum confiderationum, affectionum, & paf-

fionum przftabilitum ; &ideo poteft contmgere,

NTATNT

ut quis formet judicium practicum abíolutum

d gl

denonfecuturopeccato. Idemcontingitinprze-

Tor

di&ctionibus rei fperatz; fic dicimus v.g. fore fe-

m od

renum, venturum amicum, viCtoriam ceffüram

In tali

du

Chriftianis, & fimilia, quz fperamus.

r m

ergo cafü, fi quis fine formidine oppofiti for-

J

met judicium practicum non formidolofum, fe

i,

non peccaturum, cüm fit conforme aliis judi-

at ;

ciis, que habentur conformia prudentiz, poteft

dici, quód non peccet; prout id etiam conce-

obihutepv

Verüm fi non habeat

ü]luon, u

dit P. vivA hic n. 15.

u

tantam fiduciam, ac fpem ut formet judicium

dl

prudens exclufivum formidinis, non aget licité

OBJICITUR 2

Oppofita fententia habet

pro fe fufficientem Authoritatem , & rationem;

314

Znt.

g

ergo eft probabilis, adeoque tuta in praxi

prob

P. SEegponrr in Dictatis Ingolftadii citat

bj

pro

ptISBRÜSATIOSIY,

322

pro eafententia sU AREz. Difp. 35. de Penitentia,

üi Ohfeï'vat

SeG.3. n. Io. FILLIUCIUM, & PALLAVICI-

fb q

H

a

NUM, LEANDRUM, CARAMUEL, LUMBIER

!

MURCIA, HOZES, SPORER &c.

Ergo.

[

jf 5

2,

pb

Eft communis perfuafio populi, quód

in dubio, an aliquid fit peccatum mortale, vel

gl

',,.'..'a«lïm i

non? pofílit quivis agere, quod libet, quin

n

WUl

g jt

ullam habeat notitiam de neceffitate dictaminis

reflexi: ergo cenfet, adiri poffe probabile peri-

gt "i

culum peccati formalisfinegravi peccato; adeo-

fäm, f

(

que oppofitum non videtur repugnare lumini

naturali.

REsPONDEO ad1. dift. a.

Habet fufficien-

va ii

tem Authoritatem antecedentem ad. damnationem

jfe, u

r To

propofitionum , de quibus actum eft JVor. 8. tr.

confequentem. n. a.

Ita refpondere videtur LA

m M

cROIX, dum hic n.25. fuam fententiam potiffi.

2045

müm probat ex propofitionibus damnatis.

EE

RESPONDEO 2, dift.a.

Habet fufficientem

Em

authoritatem retractantem , & deceptam. c. mon

ne at

errantem in fuppofito. n. a.

Superius jam often-

E

fumeft, CARAMUELEM retractaíffe, MURCIAM,

zomn

& LUMBIER fuiffe deceptos, quod ipfum fa-

3nlüntar

tendum eft de P. sPoRER: exfcribit enim lo-

2 f

cum CARAMUELIs ex Theolog. Regul. igno-

d

rans, ab ipfomet Authore eum locum fuiffe re-

34

1l

tra&atum ;; üt videri poteft in Trac&t. de Penit,

v.hEX

q

P.SPORER n.324. Similiter P. GOBAT utitur

'qu

argumentó Caramuelis oDje&t. 1. reje&to, & ab ipfo

Dl

Caramuele retractato.

RrzsPoNDEO 3. n.2. Quod enim attinet

Jl

n

$UAREZ, & FILLIUCIUM, ii peffimé citantur

M'HJ l

Pro oppofita fententia ; prout etiam CARDE-

[

N AS

N

DEPRJEC.QUIB. GENER. PECCAT. 353

34

NAs obfervat. SuAREz loc. cit. tantüm dicit,

eum, qui eft in periculo committendi aliquod

iL W

peccatum indeterminatum grave, fi per annum

i p

differat Confeffionem (füppofitó, quód aliàs fit

FR

in ftatu gratiz) non teneri ad confeffionem tan-

Wtj

quam medium vitandi peccatum; quia omiffio

lbt

confeffionis non eft ipfi occafio determinati pec-

T

cati.

Econtra, fi confeffio ipfi foret moraliter

i

neceffaria ad vitandum aliquod peccatum de-

40 hn

terminatum , fatetur ipfe

'met , quód ten,eretur

L

confiteri,

IpgM Tom.o. de Religione "Tra&.o. 1. 3. c. g.

b if

fatetur, confuetudinario quoad perjuria necef-

ln

farium effe, ut tollat occafiones externas peje-

l AN ij

randi, fi hx funt illi occaffo proxima. FrirLru-

Vi

civs veroó Aefponf. Moral. tom. z. im Infiru&t.

p

Confe[J. c. 2. a. 3. dicit: " Quando adeft fpecialis

Yi

obligatio ex occafione proxima , non eft ab-

Vr

folvendus , nifi proponat, fe eam relicturum.

n u

»

Ad hoc autem, ut occafio fit proxima, duo

duj d

»

requiruntur.

1. ut fit voluntaria;

unde,

ATH

»

quando moraliter vitari non poteft, non dice-

tur voluntaria.

T

»

2. ut ex fuo,genere talis fit,

j in h

»

que frequenter inducat homines fimilis condi-

-

tionis ad peccandum, velutconftet experien-

hg p

55

p l

» tia, in tali homine habere talem effectum.

à as

.]ta ille.

Ex quo patet, id ipfum vocari occafío-

n

nem proximam, quod nos vocamus periculum pro-

j

babile.

Ad ». dift. a. Eft perfuafio, quód quivis

t

poflit agere in dubio fine dictamine reflexo for-

maliter , ac explicite tali,.. quo tollatur periculum

jn?

: Ddmort Tratt. de Peccatis.

Z

pec-

ii CU

DISPUTATIO IV.

354

l,

TTUN

peccati formalis. c. exercité , aut equivalenter tali.

i

git

n. ant.

Di&amen reflexum «quivalenter tale

r

) Ój

voco apprehenfionem fimplicem hujus veritatis,

i, &

quód in dubio ftri&é tali non detur lex eligendi

tutius: fola enim apprehenfio hujus veritatis

I)

deiP

gt

cordi humano , & nature rationali infcripta eft

lil

T

locó judicii reflexi: ficut contingit in intelle&u

[

p u

Wl

primorum principiorum, quorum nuda appre-

M

m

henfio eft fufficienter determinativa ad actiones

varias intelle&us , & voluntatis , quod fi indu-

g

jl

bio ftatim agat etiam fine tali apprehenfione

Concoritante, falfüm eft, quód non peccet.

Et

gtl

hoc fignum eft, quód tunc femper cum remorfü

n

confcientiz agatur.

us

E

OB]JICITUR 3.

Antiquiores Authoresfo-

làm docuerunt, vitandam effe occafionem pro-

g

RD

ximam, feu ütvocarunt, propinquam ftri&ié

M

fumptam; ergo mron datur dictamen naturz ge-

vim

nerale de fugiendo periculo etiam probabili.

v

Prob. Confeg. M O Y A "Tra&. 3. de Sacram. penit.

'jlï?om

q.5. n.4. ait: " Aliqui occafionem proximam

LT

Ut

» definiunt, ' qua nunquam, vel fere nunquam

, utitur homo fine novo peccato.

Et ita cum

tl imt

» Sanchez, Navarro, Suarez, Trullo, Cordu-

LT

"

n

, ba, &aliis explicat Leander à SS. Sacramento."

EU

La

SpomntR de Sacram. penit. n. 323. habet eandem

i itf

definitionem, additque: ita LAYMA N, G&alii

t

paflim.

Vil

2.

lidem Authores etiam in applicatione

g

ad cafüs particulares oftendunt, fe tantüm lo-

qm'-ï;m

qui de occafione proxima in przfato fenfu ftri-

lt

&é fumpta; ergo.

ZInt. prob. Exempló v. g.

&t Tf

NAYVAR-

W

DEPRJEC. QUIB. GENER. PECCAT. 355

Vi

NAVARRUS Ccap. 3. n. 17. applicans fuam defini-

æl]lliïalenm

tionem ad cafum particularem dicit: "Secunda

T

» refponfio, que ex predicta definitione colli-

]

RLTN

» gitur, eft, quód re&é faciant confeffarii ab-

lj v

» folvendó multos adolefcentes, qui verfantur

M

, inter mulieres emendó, vendendó, laborandó,

flttg

, &converfandó absque cohabitatione in eadem

I t !

» domo; licét non proponant perpetuo abfti-

Ti

» nere ab occafione peccandi, quam id illis pra-

» Wi

, bet, quamvis fzepius peccent voluntate, ver-

Hf

» bis, aut ta&ibus impudicis, & etiam copula;

Mbyt, |

» quia occafio, qus ex hoc praebetur ad peccan-

duf

» dum, non eft ex fe peccatum mortiferum, ne-

» que hujusmodi, ut fere femper faciat mortali-

ydrtorasf

, ter peccare eos, qui ea utuntur. Et confe-

dj w

» quenter prefata definitio occafionis propin-

um t

» que non convenit illi.^ Ita Navarrus. . Simi-

r

U

les plures applicationes facit n. fegq. prefertim

um d

25. & 26.

REsPONDEO I. ad 1. dift. a.

Docent hoc

TU

a p

in Tbefi..c. im ejus deduttione, extenfione, ac expli-

] jre n

catione. n. ant.

Illi Authores etiam comprehen-

dunt cafüs intermedios inter occafionem /ritté

j Lt

Hinc etiam NA-

u

proxümam, & inter remotam.

furmeot

VARRUS loc. cit. n. 14. dicit: "Nemo poteft

i a

, abfolvi, nifi ftatuat, fe evitaturum occafionem,

TL

» quam probabiliter credit peccati mortalis cau-

» fam fibi fore.

RzsPONDEO ?. dift. a.

Docent hoc tan-

n J

»

quam regulam remotam. c. proximam. n. ant.. Pro-

[; nl

i

u

ximam enim regulam NAVARRUS dicit eífe di-

m, quo homo credit, fe

) p]l)

1

&amen rationis practicu

2

pec-

*H

yi

356

DISPUTATIO

IV.

peccaturum in tali occafione, vel non pecca-

4007

i neïfll] [/]

turum.

Ita damnat n. 14. eum, qui credit, fe

i

i

peccaturum.

Et n. 26. ac 15. excufat eum, qui

g

Ü

ii

Pa

j

credit , fe non peccaturum, quod dictamen cre-

dulitatis proprie neceffario fupponit confidera-

g

g D

tionem circumftantiarum tenentium fe ex parte

"

"

difpofitionis in operante. Hinc

fs

i

hts

I

REsPONDEO 3. dift.a.

Docenthocde oc-

j

.cafione proxima materiali. c. formali. n. ant.

Ra-

i, u

tio patet ex refponfione precedenti: cüm enim

dul

cenfeat, eum non poffe adire periculum, qui

gt

du

"

(

probabilier judicat, fe peccaturum , eo ipfo cen-

"m

fet, refpiciendum ultimató effe ad difpofitionem

d

fuübje&ti operantis, feu ad periculum formale,

j

Docet hoc

& (á

ZÁd.2. n. a. ad prob. dift. ant

NAVARRUS de eo, qui habet caufam rationa-

amddt

bilem neceffitatis, & infuper de eo , qui ob parti-

l rusl'em

"cularem difpofitionem animi hic , & nunc credit,

ii dità

fe non peccaturum.c. generaliter, ubi nulla datur

t&bey

rationabilis caufa neceffitatis , & fimul prefata

tonitent

credulitas. n. ant.

Sic enim femetipfum explicat

aW

n.r5. "Dixi, quód Confeffarius regulariter non

li 00t

» debeat abfolvere eum, qui non vult relin-

Bo

2»

quere occafionem, que fere femper, qui funt

ttttür

»

fimilis conditionis, facit mortaliter peccare 5

z

»

quia bene poterit, quando concurrunt tales

')':"Ud u

3j

» circumftantie , qua perfüadent, quód nunquam

l

aut raür) peccabit propter eam.

Et videtur,

j

»

quód id poffit credere Confeffarius, quando

[

d

jl

» concurrünt quatuor.

I. vera peenitudo prz-

d

Tiv

E

teritorum.

»

2. verum propofitum non. pec-

( U

»

candi, cüm fe invenerit in ea.

3. credulitas,

P

U

,quod

ll

DEPRJEC. QUIB. GENER. PECCAT. 357

N

Wn

» quod Deo juvante non peccabit, cüm fe in-

T0

» veneritinea.

4. quód fübfit rationabilis caufa

t

]

, non fe feparandi ab ea. "

Poftmodum inter

[

lp

tales rationabiles caufas ponit etiam confuetu-

Q uj

dinem patrie v.g. in ofculis, velchoreis; puta,

Lt

cüm ea non ultro adit, fed tractus lege commu-

nis honeftatis, üt fit in choreis nuptialibus, vel

ioedey

aliis publicis ex imperio parentum, & conditio-

L

ne ftatus, üt nonnunquam adftringuntur uxores

MT

nobilium in Balis, üt vocant.

Ratioautem eft;

Tohn, Ü

quia abfoluté ex occafione proxima per fpecia-

Atifots

lem preparationem animi poteftfieriremota; &

pl

ideo, fi accedente tali caüfa rationabili neceffita-

Vi

L

tis quis putet, fe actu habere eam difpofitionem

Diet d

animi, ut credat, fe non peccaturum, pericu-

D ROA

lum non eft illi mortiferum: fed aliud eft, utrum

ii r

Confeffarius femper prudenter agat, credendó

x od

ejusmodi affertioni, non nunquam ex circum-

jl

ftantiis, & experientià parum credibili; dum fa-

m p

cilé peenitentes femetipfos fallunt, vel, fi fe non

fallunt, non eft ipfis utile, fi relinquantur in

j

fl

ejusmodi occafione.

TU

Obligatio graviffima circa

OB]ICITUR 4.

gt

legem naturg, qua non oftenditur ex univerfali

di&amine hominum, non datur ; fed talis eft

j pecme

m

obligatio de vitando periculo probabili peccati;

)u

ergo.

Maj. patet $, quia obligatio in re tanti mo-

j s

menti, ac univerfali principio morum debet eífe

^ qUL"

fufficienter promulgata per lumen naturale, quod

pl

eftinnatum omnibus. ^ M. prob.

Siprobaretur

ex univerfali didtamine hominum, tunc etiam

ij non'?'

ex eo, quód ad licentiam a&ionis juxta omnes

i cred';'

Z

7)

Docto-

i

)

358

DISPUTATIO: IV.

Do&ores ultimum dicamen pra&icum debeat

jj

PUL

effe moraliter certum ; fed hoceft falfum; ergo.

Min. prob,.. Eft enorme difcrimen inter pericu-

TL

ni?

lum committendi peccatum formale ónimpedibile

gj

per a&um novum homini liberum, & inter pe-

riculum committendi peccatum formale, atta-

(j

iäAL'üäff l

men impedibile mediante actu novo homini libero ;

ergo, fi Authores generaliter agnofcunt obliga-

zi

"s

tionem vitandi illud periculum conftitutum in

dictamine practico dubio, non fequitur, eos in-

5:(51 j

g

fuper agnofcere obligationem vitandi iftud pe-

J

riculum fecundi generis;

dni. patet ex communi

fenfuhominum.

Sic utique magis homines hor-

ia

gl

rent periculum probabile amittendz vite eventu

inimpedibili , quàm periculum ejus amittende

gt

D)

impedibiliter folo arbitrió , & conatu proprió;

quia poteft femper bene fperari de propria vo-

Th

pl

luntate ; nonautem poteftbene fperari de eventu

valde dubio independente à libertate, vel co-

;

jl

natu humano.

Sic fur non ita timet periculum

I

ji;

fufpenfionis non fubeundz nifi dependenter ab

siagl)

aliquo novo furto, vel alia a&tione fibi libera,

-.f::talem

n

(

quàm timeat periculum fubeunde fententie mor-

tis ex jam przcedente furtoà fe non dependentis,

lteos

imis t

REsPONDEO. tr. Maj. n. Min. ad prob. c.

Maj.n. Min. ad bujus prob. dift. a. Eft enorme

difcrimen materiale, c. formale. n. vel fubdift.

Eft

:&inppax

1

difcrimen formale diverfitate formali inadequata.

c. adequata. n. a.

Quamvis enim difcrimen fit

j

diverfi generis, & notabiliter pejus in uno cafu,

quàm in altero 5 ratio tamen formalis evitandi

!

Ui

hoc difcrimen faltem inadequata, ac fufficiens

t5

eft

J

DE PRJEC. QUIB. GENER. PECCAT. 359

T i

eft incertitudo excidendi fine.ultimo, quz in-

ls

D

certitudo eft formaliter eadem, five proveniat

g N

ex caufa extrinfeca , five ex ipfa inconftantia

il W"ïi

proprii arbitrii, & ex voluntaria aditione peri-

1&0k[

culi.

uam tenent

l)

OsjgrcrrUR 5. Sententia, q

ts

graves Authores, eft pra&icé tuta ;

fed oppofi-

AUE Obf

Min.

tam tenent graves Authores; ergo &c.

j

jrüb.. GoBAT, SPORER &c, funt graves Au-

ht

thores. Maj. patet ex eo ; quia fententia, quam

lw

l

tenent graves Authores, eft

pra&icé probabilis.

Wuptg

- REsPONDEO. n..Maj.

Conftat enim, quód

TT

D

etiam fententie à gravibus Authoribus antea

Ti CV0

defenfz à fummis Pontificibus fuerint damnate,

Atl

üt patet legenti MOJ

AM

RESPONDEO 2.

dift. Maj. Eft pra&ticétu-

Japró

Qf

ta, nifi ea Authoritas excedatur ratione, & au-

d

thoritate oppofita in tantum,

ut non maneai am-

Dr

AT

plius comparative

probabilis.tr. fecus.n. Maj.

xi: Tianféat ; quia & hoc falfum eft

, quód liceat

Lt

d

fequi quamlibet opinionem probabilem compa-

fl

rativé talem, fi fit notabiliter minüs probabilis,

e A. Hum.

Va

üt fuppono ex "Tra&. d

ngtit

RESPONDEO 3.

Eft tuta, nifi jam tacité

Quod autem fit

ipt

füt damnata. tr.. fecus. n. .Maj.

!

tacité damnata per damnationem propofitionum,

j u

tandis, non folüm tenet LA

J

quas pofui in preno

cRorX hicn.257. Sed etiam patet ex circam-

iue

Pontifex damna-

j

ftantiis; quod PROBATUR.

vit, non dari obligationem vitandi occafionem

jund

in quo tunc ifte terminus

m

proximam in eo fenfu,

xiffi-

accipiebatur à plerisquer'l*heologis etiam la

| fuäi?

4

mis 3

560

DISPUTATIO

I V.

yn

mis; fed hic terminus tunc temporis etiam & [a:

d

o

xiffimis accipiebatur pro periculo probabili; er«

go.

Min. prob.

Moja v. g. & ». GABRIEL

ao

tunc vixerunt, & fünt certó inter laxiores; fed

um

hi ita definierunt ; ergo. Mim. prob.

Mogja4

ais

"Tra&. 3. de Penitent. quem fcripfit anno 1669.

ij i

dicit: Occafío proxima eft , que FREQUENTER

gtj

- bomines fimilis conditionis im peccatum inducit.

Et

T

P. GABRIEL, qui fcripfit Rome 1662., q.58.

J."MW

de Peccatis n.7. dicit: Occafionem proximam e[fe,

rsgrwidm'

Idem

qu£ FREQUENTER. dd peccandum inducit.

iib

CARDENAS oftendit de aliis, qui fcripfit annó

T

1683.

i, u

DICEs;

Dantur tamen Authores, qui tam

ii

g r

ante, quàm poft damnationem earum propofi.

tionum hunc terminum occaffo proxima fumpferunt

umms

j

T0

pro ea occafione, que fere fümper inducit ad pec-

catum; ergo, cüm damnationes fint ftri&tz in-

terpretationis, in eo fenfu debent accipi. z.

N

2l

2$ U

prob.

Sic fumpfit P. FABRI 1669. in Zfpologia

Cafuftarum, Dialog. 17. n. 70. P. SPORER 1686.

Vb

t tde

de Penit. n.329.

REsSPONDEO I. c. a. dift. c. SiuhorumAu-

......

UE

li

Xl( nI

]

thorum ufurpatio fuerit recepta à majori parte

Do&orum. tr. fecus. n. c.

Sicut enim confue-

dl

UT

u

AR

tudo dependet à majori parte communitatis; ita

i

fignificatio verborum dependet ab acceptione

w

u

PAW

famofiori Do&torum, & communiori,

REsPONDEO 2. tr. a, dift. c.

Nifi con-

o i m

l

n w

ftet, Pontificem refpexiffe ad fenfum obvium

^

':U(

propofitionis ab Authore intentum, & nifi ipfi-

i

[

met

l

DEPRJEC. QUIB. GENER. PECCAT. 361

Dmeüm'a;

met Authores, quorum damnata eft propofitio,

thiml;'»

DI

hunc terminum fumpferint pro periculo frobabili.

c. fecus. n. C.

Quatuor enim ille propofitiones

li,

damnate funt ex Authoribus, qui ipfimet hunc

L

t jf

terminum occafío proxima fampferunt pro periculo

probabili, id eft, pro eo, quod frequenter con-

TLT

neGitur cum peccato: fic v. g. eft damnata hec

j i

propofitio , quod non teneatur quis deferere

6671 l

occafionem proximam, quando tolli non poteft abs-

que gravi damno in fama, vel pecunia.

Hac

"

ä

propofitio tradita effe perhibetur à pzcAsTIL-

hiler

LO0 Tra&. 8. de Penit. Difp. 10. dub. 23. à su A-

REZ, SANCHEZ, PALLAO, LUGO; atqui hi

8 t

Authores per proximam occafionem intellexe-

.

Til

runt periculum probabile ;. ergo.

Min. prob.

X

€X CARDENAS , qui hic c.2, n. 6. fic habet:

H

jdyt

» Proximam occafionem Suarez Tom. 4. in 3.P.

n

» Difp. 32. Se&t. 2. n. 4. ficdefcribit; que ex fuo

E

y. d

» genere talis eft, ut FREQUENTTER inducat

i

» homines fimilis conditionis ad tale peccatum,

OE J

» Vel certé ut experimentó conftet, in homine

» habere talem effe&um.

Quam etiam defini-

» tionem admittit Luco Difp. 14. de Ponit.

hl

» S€G. 10. n. 149. SANCHEZ l. 1. Decalog. c.8.

griptt

od

» H

CasTROPALAO Tom. z. Tra&. ,

» Difp.2. pun&.g. P. DrcasTILLO Tom.2.

jutisyi

g

» deSacram. Tra&.g, Difp.3.dub.19." Ttaque

patet, quod, fi Pontifex fumpfit verba in fenfu

obvio ab Authoribus intento, neceffario de-

INiü u

buerit occafionem

proximam fumere pro perif-

nri

culo probabili.

OsjiciTUR 6. Si vitandum effet pericuä

&niü;

lum

£s

DISPUTATIO IV.

yn

362

æ[l-em()fäm

]um probabile, tunc poenitens non poffet in eo

relinqui etiam prima, vel altera vice; fed hoc

quuid

Ni'm(*fCä*

eft contra communem aliorum ; ergo.

Min. pa-

tet; quia Authores communiter agnofcunt, ta-

alb

lem prima, vel altera vice poffe relinqui in oc-

cafione , fi facilé evitari non poffit.

m

D Mi

9. Sihocpericulum effet vitandum ratione

mali graviffimi, quod continet, tunc neque

1 «

g

poffet adiri ob valde magnum commodum tem-

porale, vel damnum evitandum ; fed hoc eft

es,

aujn) i

falfum ; ergo. Maj. prob. Hoc periculum fem-

per effet in genere mali altioris ordinis, quàm

as ul

iil

damnum temporale quantumvis magnum.

Si effet vitandum ratione mali, quod

gl

3'

8280

!

4

continet, etiam effet vitandum periculum remo-

tum extra cafum neceffitatis; fedhoceft nimium ;

D

;

ergo.

Maj. prob.

In damnis corporis, vel for-

tunz prudentia exigit etiam vitari pericula re-

T] x

^

mota, dum agitur de fumma rerum.

À

v

ám

i

ä

REsPOoNDEO ad r. dift. Maj.

Non poffet

in eo relinqui nifi ex fuppofitione fpecialis fer-

TMl

voris, ac difpofitionis interne, qus ex periculo

TA

probabilifaciatremotum. c. fecus. n. Maj. Quan-

Á

do enim iterató experimentó conftat, eam difpo-

T

fitionem ex occafione proxima non feciífe re-

' -?J:. t

motam, propterea ceffante fuppofitione etiam

debet ceffare licentia.

'fïsmori

ZAd ». dift. Maj.

Tunc neque poffet adiri

talepericulumex motivo magni temporalis com-

modi, vel damni vitandi, nifi accedat /jecíalis

Ut

g

difpofitio interna, quz ex occafione proxima

faciat

N

DE PREC.QUIS. GENER. PECCAT. 363

MT

L

faciat remotam.tr. feeus. n. Maj. Ut enim ob-

.

fervat NAVARRUS, ad hoc, ut quis poffit re-

linqui in occafione proxima voluntaría, requiri-

g

tlyji

]

tur preter caufam urgentem etiam credulitas,

quód non fit ampliüs peccaturus , que creduli-

Vn nj

tas fundari poteft in fpeciali fervore, vel metu

differende abfolutionis , aut incurrendi alias

Ü te

Dn t

grave damnum ex devitatione periculi infallibi-

liter fecutura, fi fe non emendet ; & nullus eft

LT.

peccator, qui non poffit ponere eas difpofitio-

&itte n

nes animi, in quibus poflit fundari predi&a pru-

Yi g

dens credulitas, fi paratus fit fübire omnia me-

n

dia à Confeffario prefcripta, & certó ftatuat

Md m

occafionem abfcindere, nifi fe emendaverit: hic

Ym

enim metus reddet illum cautiorem.

d.

Drxzi: in occafione proxima v OLUN T ARIA;

CM

fi enim occafio vitari non poffit, ea credulitas,

a

quódhomo nunquam fit relapfürus, non exigitur,

l

fed precifé propofitum efficax per applicationem

N

mediorum de fe efficacium , & moraliter poeni-

tenti poffibilium.

j

]

T

ld 3. dift. Maj. Etiam effet vitandum pe-

li

(ut

riculum remotum extra cafüm neceffitatis, fi ea

«t

I

lex vitandi pericula remota effet moraliter ob-

ToT

fervabilis. c. fecus. n. Maj.

In temporalibus

R 6

damnis corporis, vel fortunz, ubi pericula re-

mota non adeo frequenter occurrunt, tranfeat,

W

quód perleges prudentiz debeant vitari pericula

y

porah [

remota: econtra in moralibus tot occurrunt pe-

,edzt W

ricula remota, ut vix fit negotium, aut fun&io,

"dU

in qua non aliqugndo peccetur.

Onjr

DISPUTATIO IV.

WC- |

364

gl

OngyrcrTUR 7.. Sivitandum effet pericu-

,

lum probabile , non poffet ab ullo hominum

!

qeegruD

qreliths

adirimilitia. &c. fed hoc eft falfum ; ergo. .Maj.

jrob.

Ifta continent periculum probabile pec-

Jj i

candi, eo ipfo ; quia in hoc genere à pluribus

jairid

fimilis conditionis frequenter peccatur; ergo.

':Vw, D&

2

Choree, compotationes no&urns in

gt

hofpitiis juvenum cum puellis, ludi theatrales

a, u

vulgó opera, & fimilia frequenter conjunguntur cum

j

peccatis, & tamen non prohibentur generaliter;

sl qit

ergo non neceffario. datur obligatio vitandi pe-

(

riculum probabile.

;m !

M

Vuapo

3

Multe actiones peccaminofz habent oc-

]

'cafionem internam, nempe depravationem na-

T

ture, que vitari non poteft fine remediis feve-

ii

rifimz difcipline, & tamen ad illam vitandam

Mv

"

l,

non obligantur; ergo.

qgüdiy

4..

Dantur peccata, quz fequuntur frequen-

ter ex occafionibus non adeó necaffariis, v. g.

ais

Dct

converfatione cum altero fexu, leCiione Roma-

M

nicarum, efu, ac potu calidorum &c. quorum

O

tamen evitandorum non datur gravis obligatio ;

érgo.

)

im a

RrsPoNDEO adr. dift. Maj. INon poffet

adiri militia &c. ab eo, cui eff periculum proba-

s

VW

Ji

bileformalis peccati.c. cui non eft tale periculum.

n. M.

Dantur enim multi pii milites, merca-

tores&c, Ergo non eft generale periculum for-

malis peccati: dein etiam in iis, quibus eft pe-

À

riculum formale, poteft facilé converti in re-

ls

motum periculum, fi parató animó recipiant me-

j

ï

L

dia emendationis, & ferio tangantur metu dene-

WA (

gande

I

DE PRZEC. QUIBP, GENI;JR. PECCAT. 365

nde W

ij l

gande abfolutionis, nifi illa remedia a'dhibe'ant,

ngo

18

ficque eorundem applicatione femet perfuadeant,

Idj

hi

ut credant, fe deliberaté non relapfuros.

!Ll

4dd2. c.a.dift. c. — Ergo non datur obligatio

&

n

vitandi periculum materiale. c. formale ,. ac refpe-

um

&ivum. n. c.

Si enim hujusmodi occafiones ita

ii

comparate funt, utnon fint indu&tive ad pec-

r

Lj

catum , cujuslibet difpofitio infpicienda eft, an

H[UIICUZ

ii

fit ipfi refpectivé formale periculum, vel non?

I

Vl

quod fi quis deprehendatur, jam femel peccaffe

graviter occafione hujusmodi periculi, & con-

2hott

fiderata difpofitione interna probabiliter credat,

Vi

fe etiam impofterum frequenter cafurum, ftatim

tf b

arcendus eft ab occafione: quod fi nondum ex-

V

pertus fit fuam fragilitatem, & aliunde talis animi

fit, ut credat, fe non peccaturum, poteft re-

linqui in tali periculo remoto, faltem in iis cir-

b

fs

cumftantiis , in quibus ob morem patriz fine

magna inconvenientia non poteft fe eximere.

xl

Aliud dicendum, fi poffet fine inconvenientia

1&, u

gravi fe eximere.

Ceterüm fi quis fciat in ludis

n Dl, h

theatralibus, vel conventiculis dire&é tractari

obfcena, ea haud dubie prohibenda, & vitanda

Y

J

funt generaliter, nifi quis cogatur fubgraviflimo

vite ,. velbonorum periculo, quo cafu ex occa-

p

fione proxima tenetur facere remotam per in-

NI

(l

duftriam extraordinariam moraliter fibi poffibilem.

n!w

1

A 3.

Dico; in hoc etiam cafu deberefieri

Ya

occafionem remotam ex proxima, quod poffi-

u

Qpo

bile eft per media extraerdinaria, & poenitentias

"

medicinales conditionatas pro cafü reincidentiz, quze

faciant

DE PRAECIP. &c..

966 DISPUT. IV.

g s

(

faciánt credulitatem, quód non fit peccaturus

deliberaté.

AAd 4. dift. a.

Quorum evitandorum non

J

datur obligatio, nifi detur confenfus interpre-

tativus.c. fecus. n. ant.

Nam & ejusmodi actio-

nes externe cenfentur interpretativé volunta-

rie, fi non datur alius finis ponendi a&ionem

Vibl

caufalem: Ífi veró detur alius finis ponendi

aCctionem caufalem, non eft peccatum mor-

tale, nequede illo cafu urget

V

conclufio.

OD A. MI D. GO

DAT

]

CITNR-

Em

—

Do3r

N

ER

z

——

——

( 7

PA

-

X/

U

223

n

tll.)!,

)

N

«

o

X*

VA

?!0) $;

$)2

UI

O

9

/2)

Xü

xx

MASS

-zegx

"

EC

W

AN

AV

A

»

WE

A

m

:

€

a

nll)

L

n

P

Trtn

atb

T P A:

——

s

—

-

";

-nj«ül-(w. ——

d

2

E

a.

PR

t

x

$*

d z

2

d

.'(

*

zi

27

p Em

has

;3

pr!

x

2

16

s

:

?3

A

:

WR AR

-1..-:

E

*

A.

E

u

E

d

Á*

RUE

E

--

pR

d

ä

J

U.

.'— "

As

".

*

g

gX

j

t

Av

s

2

A

p

»

T g

u

u

P

iï—.

z

T

i

s

a

;f-'

'X!

L

d

r2

À

*

Vr d

i

LE

?

::

a

*

M

5

2

3

^

A

m

E

o

-

a*

23

8v

a

LP

z

3j

*

m

ii

Ó

A

i

Á

a

x

*

Qioyt

ia

ia

p A

f

E

2

n

"A

TP

"

N

"s

:

i

*

^

P

i^

D i

Pa

p

d

p

m

d

d.

VN J

?j

E

D

i

E ht

j

E

[À

m

g

3

CO

L

v

ier.

!

i

p

*

*

.

M

st

M s

A

—:

d

x

A^

are

d

z

o

;

L

v

» ii d

"

:

o5

*

E

:'

7

j

2

.

i

*

R

d

ib

at

H

sb

É

22f

7*

^i

E

E

,

i

?;

":

x

x

r

1*

D )

r

z

uT

AE

;

f

"s

Yi

"

g

d

t

ljis

.

ás

&,

d

.

xX

RCR

z

d

"

a

/

j

a2

ia s

2

p

*

fs

ix

39

,

d*

d

27

MT

-

D

a

$-

E.

$

A.

t

D.

i L

.

d

»

"-

E

2ecn

2

"

7

b

"

Iu

2

K

s

s Pos

£

M t

"

.;/

i2

,

D

*

Eu

Z

4

8

A t

z

A

D o

i

2

o

iï

:

"

BL u

$a

PA

""

"

Ti

COT

d

f

2

t

"

den-

5 ) p P

Es

uT

.

"

d

N

of

A

223

4

P

z

E

:

?.

pE d

E

&

u

us

d)

z

Toe"

Y GE i

:

"d

d

6o

o

5

PE lnl

;

Mror

m

n

^i

m

v

"

d

d

d

M

j

h

27 2

(* m

d

u

a

hk

À WaE

"

2

P

B g.

dv

E

.

iA

i,

A

?

tss

".

4

4

N

d

m

d

M

GE t

A

^"

.Kf.

E

.

»

m

"

E

7 id

fu.

,

gl

p

ii

ia t T

"u

p

$

-)/

2

^

g

-E'

d

ï

:

t

p

E N

3

-

x

[

AT

s

Mu

?

i

vt

a

-t

:

/,

[/A

f,

s

P

.

p

e

W^

i

E

A

Wipus

s

;

2

E

D

(

d

;.

T

;

A

m

"

Ws

H

;

d

i.

*

*

w

2NE

z

/

p

ao V

p

-

z

$5

LUA

",

:

o

A

j

b

?

AR

E

»

ul

aM

T

ag

2

1

a

P

;

"4

*

v

:

i

";A

*

dj

.ä

;,

p

::

*

ï

Á

"

x

&

ä

:

co

pE

D

z

R. D. EUSEBII 4MOR T,

HIHIHHI

|

16

o

Can. Regul. Latérán. Polling. Eminentiffimi Cardinalis L E R C.AR £,

l:

IT

15

VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset

Serenifimi ac Reverendifümi DD. JOS$E P H J, Epifcopi Augufh

S. R. I. Principis Dwrmit 111 Land"ravu Hatfiz &c.&c.

5

heo! O*y

15

ä

14

o

THEOLOGIA

c

ECLECTICA

I(HIIIIIHNIIIIIHII

13

ä

ä

MORALIS zr SCHOLASTI(—

E

12

Sub ZAufpiciis

SS.D. N.Benedi&iXIV. —

11

ad tnentem

10

&

10

um

: JS.Patrum & Theologorum infigniU—

Hmmml wwwu

prefertim veterum confcriptàá.

9

2

Tomulus VII.

8

Dg PECCATIS ixN GENERE.

T.

Cum. zpprobationibus

N- ERN

IIHIH[I II!IHHHIIU

AC

E

IH

4

—

JJ

6

z

W

a

"E

f

W

»»

»

HHIIH

52

——

M

i,

5

C

TAT

ii

T2

Dv

4

-

3

Auou/la: Vind. & F. welmrgz

I

mptibus MARTINI VELLLB,..JBibli

2

ll

l IIII!)II IlllH)IIIIlIIIIWIIHI)H1III!ll.HIIIlI)l*llllIIIII!IIIIIHIWIIIIIIIII!Hl

1

M Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com

2

3

5

6

7

9

!—

o