Gf977-7

Gf977-7 Provided by University Library of Tübingen Transcribed with Tesseract

To the best of our knowledge this work is free of known copyrights or related property rights (public domain).

De Peccatis In Genere, 7 s $ u * m $ » W non 3 E p ^ R Mu us E R oD U 5 gl ER d J 2 o UE t a x zw. j aR &L C i At T g* R Y 3 P m X 2 m A .&.Ow g * A v VR d AR H E E Rs RMENUT n v Ms Al TRAM : A Ia M - oU OE - s d df n * r Ed » U À Y 4 d RU .H...an (; 5 $ 3 D. s AU - ? 5 ^ ; E d s 5 P A. E » $ A M. " - m Ü u al hs Á ij b ag j m w s Ls A E «t a^ N j d 3A * j d Ms E " Pa aE s. xeh 3 L iE E "a APU 3 Z EU z A a j RE v D r hss R AM PL » i d 36 ;&ä i Wiv €— Á n é i j i ais ss sb eiie s st — TC » .e!iu.r»vn!iï. : .!i.. — r RR " M E ub r d Es - i - Dd 23 d u T — T - s * Mi T DOME r u CR eaghce $s PUR UL 2. I r l-./l'- /gn)m;)p. u- ZQJ/W' f : r — é [M( ZZMLIJ À Cl?-.ääf?/drr (ezfd 2 /Z'J ä///g*äm AA TC (äfänæ/gj Z fæje/w P N12«511865949 Q21 VEU UL UB Tüb nge IN j RN N r * «?ä TEUM ]U [4, r y Enin p , yeiifüm: | T ( &CLI IT1 D Ü l DNB &f am& T prefetim ve Tom "OOT Cumfh ( s?; : * lügu/læ 177 B dtno M R. D. EUSEBIIAMORT Can. Regnl. Latéran. Polling. Eminen Sereminml ac Revereiüdiffi tiffimi Cardinalis LER C.AR I, nec no& . S. R. I. Principis Darmfc dran Landvravu Haf mi DD. JOSEPHI, Ep & &C. &c, ifcopi Augu&am heo Og THEOLOGEA ECLEÉCTICA, MORALIS xzr- SCHOLASTICA Sub Aufpiciis SS.D. N. BenedlähXIV ad fnéentem ;'S.Patrum & Theologoruminfignium, prefertim veterum confcriptá Tomulus VII. | DE PECCATIS iN GENERE. Cum Appïolmmmbmn EAC A MT f Pa BUme-S ï? z8 s Z 4 j^ s « ? Z l - Mi d RO3) A TEU V ANUM udu/læ Find, && JIF. zrcelmrgi mptibób MARTINI VEITH, BxbhoP Anno MDCCLIÉÍ be——— SIMPMUILLLOUM- —— Ü Ei L .?ä.nn..l.t W nkfcnwlq ) " , .——- O N x,/:æ' A —— — x LL e. ERN | — EE E — // »Xat ä/ ( ERX ^ —— y, rA M F— )3 ,O GN g. ;—... Es — SES EX X 273 ( n & f v Es a D 21 AN 2 E —3i E————— Ó s Q mMÁ 3 z IWDEX QUESTIONUAM. Tractatus DE PECCATIS DISPUTATIO I De natura & quidditate peccatorum. ( X UJESTIO 1. Quid fit peccatum. a- Cuale, & habituale? 3 2. Àn detur peccatum Philofophicumi ? 9 X & 3. Qua. INDEX QU 3. Qualis requiratur advertentia ad conftitu- a-w th endum peccatum mortale? 33 ETA 4. Án peccáta ignorantie, & alia, que non lx.jv funt libera in fe fed tantum in fua caufa, u non folum fint peccata materialia, fed K etiam proprie, vere, & formaliter pec- cata? S9 J s. An, & quomodo actus omiffionem gra- viter culpabilem concomitans, velantece- T dens fit peccatum? [ 6. An malitia peccatorum confiftat in aliquo il pofitivo , vel negativo ? 83 BN TW QUJESTIUNCUL £ at De natura peccatorum, 1 QUJEST. 1. An in omni peccato fimul in- ( ld d tercedat aliquis error intellectus? 93 w]nm? 2. An omne peccatum non tantum repugnet fed etiam naturz rationali ? il legi 95 h! 3. An peccata fint inter fe connexa? 96 - 4. Àn QUJ/ESTIONUM. M 4. Àn peccatum etiam poffit dari in'fenfibus, ] Ut tamquam in fubjecto? 96 Uf S. An mortaliter peccans fuum ultimum fi- .nem revera conftituat in creatura? * p ia, H " 6. An venialiter peccans referat fuum actum Y faltem habitualiter ad Deum ? 98 Qp Fird DISPUTATIO II i De Diffiu&ioue . peccatorum. ] QUJESTIO 1. An aliqua peccata fint ex III fua natura venialia? 2. An, & quomodo peccatum mortale trans- eat in veniale, & viciffim? I27 mulit 3. Unde defümatur differentia fpecifica pec- ) catorum ? 155 d 4. Qualis fit regula differentie numericeg pec- catorum ? 179 il 20 9 DI- J INDEX N u DISPUTATIO III. De caufa & effeiu peccati. j: QEI :ZES TIO r. AnDeus fit author pec- |£ cati? !l 197 rl 2. In quo confiftat peccatum habituale, & " macula per peccatum relicta? 206 t 3. An reatus penz & culpe in pe;:cato inter ( fe diftinguantur ? 22I 4. An peccatüm mortale mereatur poenam Ll eternam etiam fenfus ? 242 E QUJESTIUNCUL £, J Solountur oaria dubia de caufa C effe&fu pecca- Zf utin. T QUZEST. 1. An peccatum veniale, vel mortale quoad culpam jam femel remiffum, F h & in inferno puniatur per accidens poena z- terna ? JUIPE( 252 $. Àn QUAESTIONUM. ! 12 . Àn unum peccatum poflit effe pena alte- rius peccati? 254. li [2»] An omne peccatum non folum fit contra li inclinationem naturalem, fed etiam s&n cor- g rumpat naturalem inclinatïonem hominis »ituäe, M ad bonum? 255 ) 4. An idem a&us poffit fimul &H'e peccami- Vi nofus & licitus,. meritorius & demetito- b rius? 256 L p s. An omnia peccata proveniantwex imme- ! diata fuggeftione demonis ?. 258 i p DIS PUTATIO I V, De jprecipuis quibusdam generibus TE peccatorum. if | U/ESTIO 1. An, & quomodo motus Xità c primi fint peccata? 267 I 2. Àn n INDEX QUAESTIONUM. n 2. An, & quomodo morofa delectatio circa $5 objecta illicita in omni materia fit pecca- J YM tum? Et num eatenus detur parvitas ma- 294 ; te'riæ'þcirca objecta venerea? ) 3. An geccet mortaliter, qui fe habet nega- tive ad infürgentes tentationes carnis ? 322 4. An detur obligatio gravis ad vitandum pe- j riculum ptobabile incidendi in determina- tum aliquod peccatum formalegrave? 934 EO u d 1 1 BN N Z MÉ /A& x f x ( o J ( 39 hil Ij* h l llj b i d h*k ! Fiü Qit, L d d NI 3 * x lo ** u ** T **** Tl ** u 4 G Jdopck — WUU Jj AX H UE P ag qui*, a lr x : em r* 3'h M qy ïämga Tractatus V w CATIS | PEC i ic Tractatus in quàtuor Difputationes dividitur : l De pertinentibus äd'naturam-, & quid- didatem peccatorum, Il. De diftinctione peccatorum, v. g. dä diftinctione mortalium, & venialium; deque divérfitate eorum ipecifíca, ae numerica; D.mori Trat. de Peccaiis, À. liI.De I. " w&' 2 DISPUTATIO pl III. De.caufa, & effectu peccatorum, WI"RK v.g. de macula, de reatu culpe, de ï; reatu pone eternse &c. i fi ii IV. De precipuis -generibus peccatorum, v.g. de primis motibus, de morofa de- D lectatione circa objecta illicita, de dele- ,]k étatione fenfibili, & fenfuali, de refi- ä 1 ftentia negativa ad tentationes, de peri- D. i culo probabili incurrendi peccati, de (f M occafione proxima, vel propinqua pec- cati &c. - nf ^ DISPUTATIO L. De Q natura & quidditate peccatorum. , ,l ifputatio hec in feptimas Quzftiones D - dividitur : I. Quid fit peccatum actuale, & habituale? 2. An detur peccatum Philofophicum? mnn 9- Qualis requiratur deliberatio , & adver- L tentia ad peccatum mortale ? Q 4. An DE NATUR. & QUIDDIT. PECCAT. 3 u 40 An peccata ignorantie, & effectus ex :) de precedenti peccato confequentes v. g. blafphemia in ebrietate fint veré, ac d r proprié formalia peccata, cum nova di- ftincta imputabilitate ad novam peenam? Mi f d G S. An actus omiffionem culpabilem conco- lde"'ï mitans v.g. lectio libri omiffionem cul- T &rul pabilem .Sacri concomitans fit verum (f UM peccatum ? I 6. An formalis malitia peccati confiftat in puro negativo, vel pofitivo? o 7 ä catorum. Refolvuntur varia dubia de natura pec- [ QUZESTIO [ Quid fit. peccatum. a&uale, €?. babituale ? OFU ICO I. Peccatum aGuale recté definitur ditium ,. fa&tum , .. vel concupitum contra. legem veffot etrnan Dei. ]ta s.;AUuGUSTINUS..22..con- tra l'auft. c.27. & s. THOMAs. £. 2..0.71. a. 6; PnosaTURn Conclufio. Hec definitio ex Sbitui una parte fatis claré explicat conftitutiva peccati materialia, & formalia; ex aliera parte eft re- um? ceptaà tota antiquitàte ; & ex tertia parte non ( d QU peccat contra leges effentiales bon: definitionis ergo. -Antecedens quoad primum membrum prob, Conftitutivum materiale peccati fünt acus hu- A 2 i mani, F'Uï nl 4 DISPI-JTATIO I. anüu mani, formale autem conftitutivum eft oppo- m d fitio ad legem eternam Dei, ut fupponitur ex j Tra&t. de ZA&tibus bumanis, Difp. 1, $. 4. $uzftiun- «x*'c'n cula 3. & 4. Ergo. "| 1 P DICO IL Peccatum habituale nil aliud gt eft, quàm peccatum actuale preteritum nondum ïiäüüm retraCctatum, & remiffum. L. u Eadem fünt con- PROosATUR Conclufio. lr ftitutiva rei in effe, & confervari; ergo non adi gt eft aliud conftitutivum peccati habitualis, quàm ipfuüm peccatum preteritum , & ejus habituali- h tas, feu permanentia, qua& habetur per hoc T t ipfum, quód nondum fuerit retractatum. m l NDE Solvuntur Objectiones. vt OBJICITUR 1. contra 1. Concluf. 1. Defi- lzinyil nitiones disjunctive non approbantur in Sum- EEY iulis; etgo. p 2. Non eft clarum , quid fit lex eterna Qub " Dei; ergo. Dnfirm "i q RrzsPoxDEO adi.dift. a. Nonapproban- 'thnttn tur in Summulis Logice Sctrupulofe. c. Critice. n. a. Oftenfüm enim eft, omnem definitionem Mm | E effe bonam, dummodó accommodaté ad genium 4 audientdum explicet diftin&ivum predicatum, & partes conftitutivas rei definite: modus au- Wl m]'lip l l V tem explicandi non pertinet ad effentialia defi- nitionis, NU ] [ ] "Ad 2. dift. a. Non eft clarum feregrinis in. B Theologia D. THOME, & PATRUM. c. fami- liaribus. ts DE NATUR. & QUIDDIT. PECCAT. 3 1 l Oppo. liaribus. n. a Sicut enim artes habent fua pro- r priaidiomata, ita etiam fuum idiomahabet Theo- W. logia D. THOM. AUG. & PATRUM. Itaque familiares in ea Theologia norunt, per /egem il af eternam nil aliud intelligi, quàm ordinem pra- iondüm ftabilitum, &incommutabilem divinz fapientiz, ut dirigentis creaturas rationales ad füuum finem ultimum. ftt. O ]ICITUR 2. contra eandem 1. Longé me- "m lior videtur effe definitio Recentiorum dicen- n hbl tium, quód peccatum fit Jibera transgreffo lepis divine; ergo. lx 2 In peccato effentiale conftitutivum eft J libertas; ergo debet exprimi. REsPONDEO adi. dift. a. Eft melior /e- cundum quid. tr. Simpliciter n. a. quamvis enim hzc definitio fit clarior, & ad leges Summuli- , D6 fticas fcrupulofior , non tamen adeó commodé inur ante oculos fiftit partes poteftativas peccati, per quod fimul fungitur locó divifionis, fimul- d que occurrit errori Rabbinorum exiftimantium, a&us internos non effe peccatum, aut eorum prejudicio, qui putant, actus externos non ha- probd bere bonitatem , vel malitiam peccati faltem Criit, materialem. In definitione autem magis fpe- ytionet Ganda eft utilitas, quàm fuperftitiofa füummula- |gatia rum exadio: adeoque preferenda eft illa defi- JcitUD, nitio, cujus plures dantur utilitates , ceteris odus dU effentialibus requifitis non notabiliterimparibus. jia dé 441.9: . C. 3.:d1ft. c: Ergo debet exprimi fal- tem in terminis generalibus. c. [pecificis. n. c. qui s enim v. g. dicit, hominem effe animal, eo ipfo c f in terminis generalibus exprimit, hominem effe 3 g fenü- «MW 6 DISPUTATIO L yii fenfitivum , vivum , fubftantiam. &c. Itaque « qui dicit, peccatum effe contra legem Dei, eo qie ipfo in terminis generalibus exprimit, illud eífe NB liberum, cüm utique objectum legis divins: nul- lus aCtus hümanus fit, nifi liber, ut per fe cuivis eft manifeftum. 1 Mu On]JIcITUR 3. contra eandem 1. Multa funt ; peccata, quz funt contra legem Ecclefie, aut ll reipublice ; ergo non eft neceffe, ut fint contra | legm Dei. d n 2. Datur peccatum zternà pená dignum, n QNDE i quod tamen non eftcontraDeum; ergo. — Prob. Zint. Si quis invincibiliter ignoret exiftentiam tU Dei, .& tamen agat contra re&am rationem, mn v. g. occidendo innocentem talis erit eternà poná dignus, quin agat contra Deum. REsPONDEO ad 1. dift. a. Sunt contra le- V gem Ecclefie, vei reipublic, tanquam Regu- l m r / lam obligationis immediatam. c. ultimam.n.a. Nifi enim Deus preciperet, obediendum effe Ec- : ü clefie, aut reipublice, tam parum peccaret, D) l ac fi cani petenti non daret panem. ALI f d 9. n. a. ad prob. iterum n, a. vel fuppofi- I AM TU tum, poffe dari ignorantiam Dei invincibilem vel unicó: momentó poft femel adeptum ufum wzä i rationis moralem. Eo ipfo enim, quód taliter F[[ agens advertat, fe agere contra aliquid obligans N ( nefcio quid, quod eft Superius omni caufà crea- tà, eo ipfo fub termino convertibili cognofci- tur Deus. ra. [/ ) TMV Q M O* jICITUR 4. conira 'eamlem I. Peccatum n tj veniale eft proprié di&tum peccatum , & tamen "ániecedens hu 41 gon eft contra legem Dei ; ergo. í * j quoad DE NATUR. & QUIDDIT. PECCAT. ? Itaaue quoad 2. membrum eft D. r i o M x,. qui dicit, pec- | " *1 10 catum veniale non effe contra legem Dei , fed df prater legem Dei. Hic queft. 88. art. x. ad 1. fic Tl habet: Penialiter peccans. mon, facit ,. quod lex pro- fetis bibet , nec pretermittit id, ad quod lex per preceptum obligat , fed facit prager legem ,. quia mon. obfervat llünr Todum. vationis , quem -lex - intendit. Idem habc/at :"B.l':, at 2,2. q«IOS. art.1. ad F. Il m 2 Datur pura omiflio peccaminofa v. g. omiffio Dilectionis Dei, & tamen non eftdictum ? idpm, velfactum; ergo. Non . RrsPONDEO adr. dift. a. q. 2. m. Yil eft fimpliciter contra legem Dei quoad fubflan- t timn, hoc eft, realiter, indivifibiliter, atque t at effentialiter fumptam. c. Non eft contra legem | Jecundum . quid, & quoad modum, hoc eft, preci- Contra fivé, divifibiliter, ac integraliter fumptam. n. a. m A Nam juxta D. l'homam omnis lex divina, que u M fecundarió obligat fub veniali, vel ob parvita- E tem materie, vel ob indeliberationem a&us, petai, ex fuo genere obligat fub mortali; nec quiefcit ulla lex in fola obligatione, fed eo ipfo, quód fippol lex fit ordinatio rationis ad bonum commune, jncibiler fimul realiter, ac effentialiter eft ordinatio ho- m u(ür minis ad finem ultimum. Itaque verum eft, od tl quod venialiter peccans non agat contra füb- L oblias ftantiam ejusmodi legis, indivifim, & eflentia- Vufà cet liter fpectate. Contrarium ol d 9. n. a. quoad x. membrum. enim fuppono ex 7ratt. de Adübus bumanis. aut Non eft factum leccatit Tr. a. q. r. m. dift. q. 2. Min. rigorofe. c. laté. n. a. Quia etiam negationcs di- & tamiü cuntur fieri. At Sic enim dicit Apoftolus ad q;w:m A 4 Rom. UU& 8 DISPUTATIO E m'»ül Rom.1r. v.25. coniigit cecitas in Ifradl Et Ev- ]Wf*m angelium: fatte funt tenebra. &c. 4 OBJICITUR $. conira eandem 1. Juxta Ir *üä & communem Theologorum dantur aliqua pecca- 10 ta, qui ideo funt mala, quia prohlbita, alia zil veró ideo prohibita, quia mala; ergo non omne peceatum propterea eft malum, quia eft contra ra legem Dei. N 11 2 Odium Dei eft malum antecedenter ad jl omnem fuppofitionem legis; ergo. ( q. Si omnia peccata effent mala, quia funt "x)uïhld T contra legem tunc poífet Deus in omni pec- ia cato, etiam in odio Dei difpenfare ; fed hoc u implicat; ergo REsPONDEO ad t. dift. a. Dantur. talia ia funt mala fundamentaliter. c.. formaliter. n. a. (( À iqua enim non funt fundamentaliter mala, ut hl V. g. comeftio carnis &c. alia vero funt mala fundamentaliter , petuntque prohiberi quale sz w eft odium Dei. hd 2. dift. a. Odium Dei antecedenter ad fly, 12, i fuppofitionem legis eft fundamentalu:er malum. c. i formalzter n:-2. l W ; A 3. iterum dift. Maj. Poffet difpenfare, I EUUTUI nlü ejusmodi actus effent fundamentaliter mali. c. d*guu fecus. n. Maj. Si enim Deus talia non prohibe- Tif ret, non effet fummé perfectus, aut fan&tus J i N Os]J1CiTUR Ó. contra eandem 1 Qui ageret contra confícientiam erroneam, v. g. levandó d I[R S j feftucam die fefto, putans effe mortale, pecca- retgraviter, & tamen non ageret contra legem N i nj Dei; ergo. ÉIX 2. Deus N DE NATUR. & QUIDDIT. PECCAT. 9 L. 2. Deus non neceffarió punit pececatum, h ergo nec neceffario probibet; ergo peccatum : non eft neceffarió contra legem Dei prohiben- n tem. lt , ü REsPONEDO ad z. dift. a. Non ageret J Of contra legem probibentem levare feflucam. c. orobi- AQntra bentem agere . contra confcientiam. n. a. Quamvis non detur lex ad abítinendum ab hac a&tione, It [i datur tamen lex non agendi contra confcientiam. 4do. tr. a. n. c. & paritatem. Difparitas quigfun: eft; quia condonare peenam non repugnat ulli It p perfe&tioni divine: econtra nullam determinare f obligationem ad penam in peccato repugnat fa- pientiæ providi gubernatoris, At lt TAU QUJESTIO II malu n detur. peccatum. Pbilofopbicum. Int mai J qui OTANDUM I Peccatum Philofophicum dici illud, quod eft contra re&am ratio- Hflet d nem, quin tamen fit contra Deum; eó quód jlum. C agens vel Deum ignoret, vel de Deo non co- gitet. Dehoc peccato queruntur duo: yenfar, 1, Utrum, Ífi daretur, effet mter ml G dignum ? ná po?nä. Yolide- 2. Utrum a&u detur tale peccatum ? us NoTANDUM 9». Hanc do&rinam cepiffe jqgeret fieri famofam occafione cujusdam "Thefis à ». vandt MUSNERIO S. J. Profeffore defenfie in Colle. pece gio Divionenfi 1686. & publicé in fcriptis dictatze, à l Thefis autem illa, prout eam denuntiarunt plu- ? Ui ribus libelis ARNOLDUs Caput Janfeniftarum, $ & ejus I. xäm& 10 DA SpiUsE Av 060 & ejus affecle, fic habét: "Sicut a&us humanus M-x qu » nunquam eft malus, fublata cognitione mali- j ) » tie, fic nunquam eft offenfa Dei, fi non co- at » gnofcatur eífe offenfa Dei. Et Conclufio 1. l Peccatum Philofophicum, feu morale eft actus n » humanus difconveniens nature rationali, & » re&tw rationi. 'Theologicum veró, & mor- ili » tale eft transgreffio libera legis divine. Phi- Va » lofophicum quantumvis grave in eo, qui Yi » Deum ignorat, vel de Deo a&u non cogitat, » eft grave peccatum, fed non eft offenía Dei, HU j neque &ternà poená dignum. NOoTANDUM 3 ab. ALEXAND. VIII u Va 169o. damnatas fuiffe duas propofitiones, qua- i rum fecunda eft ifta: "Peccatum Philofophicum, d A i I » feu morale eft ac&us humanus difconveniens nature rationali, & reGe rationi. "Theolo- i üEW N » » gicum veroó , & mortale eft transgreffio libera Trelt X" Lz H » legis divine. Philofophicum. quantumvis » grave in illo, qui vel Deum ignorat, velde b Vs ü Vil » Deo a&u non cogitat, eft grave peccatum ; n fed non eft offenfa Dei, neque peccatum mor- Ó f M tale diffolvens amicitiam Dei, neque poná IU V eterná dignum. » Hanc propofitionem Pontifex declarat fcan- I N f dalofum , temerariam, piarum aurium ojfenfroam & erroneam. MP [ i NoTANDUM. 4. 'Theologos Societatis , &U nr qui póft hanc damnationem ex inftituto fcripfe- lg runt de illa Thefi Divionenfi, afferere, quód üami P. MUsNERII Conclufio aliter fuerit denun- itün tiata, & excerptà quàm ille revera docuit, aut N W[ fenfit. Sic P. viv4 in hanc propofitionem T x/Ae1 fcri- DE NATUR. & QUIDDIT. PECCAT. II Ts fcribens n.3. ait: "Propofitio hec ortum ha- 3 ul Q » buit occafione arrepta ex quibusdam Thefibus » publicé expofitis 1686. à quodam Profeffore ls d » Divionenfi, in quibus, licét hzc Thefis prout » Jacet, non reperiretur, nihilominus paucis li l, m » per invidiam mutatisin hanc prefentem T hefin » Unaà ex iis concinnata fuit, cüm tamen mens z ll xo) l 4l » Profefforis in manufcriptis expreffa, & verba » expofite Thefislongé alium fenfum haberent, LCpt 2 » quàm faciunt verba hujus 'Thefis profcripte: tl » n ea enim Thefi in manufcriptis Profeffor » diferté loquebatur deillo, qui peccaret cum . VIII » omnimoda Dei ignorantia, aut inadvertentia, 0 Q » & folüm in fenfu conditionato, non abfoluto plitu, » afferebat, quód fi invincibilis, & omnimoda Wenien » Dei ignorantia dari poffet in eo,. qui peccat, Theoho » hic Deum non offenderet, quod non pauci o Jiber » Do&ores docent, nec in hac Thefi damnan- 1333 Iümyis » tur ]tà P. vrvA. Adeoque hic Au&or, vdd dum Pontifex afferit, banc Thefin noviter erupi[fe, VEU aut cenfet, eum falfo fuiffe informatum, quod T fmor- difficile di&u, aut debet afferere, quód alii do- peni cuerint tunc noviter doctrinam in Thefi damna- tam. 3t f NOoTANDUM $. Dari varios Authores, m d qui non tantum docent, tale peccatum, fi da- retur, non fore dignum eterná poená, fed etiam VAU aliqui addunt, illud a&u dari. Quidam in Scri- püs in quadam Univerfitate Germanie annó (riple qu 17I3. di&tatis fic habet: Cowcrus. r. "Non jenu? » eft decifum ab Alexandro VIII, quód fi dare- t d. » tur peccatum puré Philofophicum, illud fo- Ita pl » I€t mortale; & seterná poená dignum. fri LUGO, 12 DISPUTATIO L j HW CoNcrLus.o. Ale- i » LUGO, LA CROIX &c. Pl [ » xander VIIL non decidit abfolutam impoffibi- D " » litatem peccati Philofophici. COoNCLUS. 3. « u » Abfoluta, & metaphyfica impoffibilitas pec- » cati puré Philofophici nec videtur convincenti p í am | , ratione demonftrari. NorANDUM 6. 'Theologos non conve- qmd w nire, quid in illa Thefi fuerit damnatum, Ali- qui dicunt, damnatam fuiffe ipfam ejus univer- q ) falitatem, eó quód univerfaliter doceat, non m effe penz reos, qui Deum ignorant, vel de g Deo non cogitant, non fa&o difcrimine, utrum vincibiliter, vel invincibiliter ignoretur Deus. l :5gjgre NÀ V d Alii cenfent, damnatam fuiffe exiftentiam, ac s pofüibilitatem peccati Philofophici, cum quibus D) &U DICO. Nec datur, nec dari poteft pec- Wt catum Philofophicum. ]ta docet ipfemet P. J ^ DANIEL $. J, qui in hác ipfà caufà fcripfit no- mine totius Societatis. ]ta THOMISTA feré omnes. Ímo Rome in Academia Eruditorum UOX , U alla Sapienza, ne quidem licitum eft defendere du oppofitum, fed Academicis inter Parerga dog- af matica Thefi 25. ponitur hoc:; Peccati Pbilofopbici Commentum merità profcriptum eft, — Qui modus af- tmij n d fertivus tantüm locum habet in illis conclufio- f nibus, quarum oppofitum in ea Academia non Idem docet P. viv A Ug licet publicé defendere. "A in Propofitionem damnatam n.19. ubi ait; Col- liges , quid. dicendum . ad illam queftionem , utrum fit üw | p offibile peccatum purb Pbilofopbicum ?. cenfeo , cafum | Eïïä?ir l punc etiam Metapbyfich e[fe impo[fi:bilem, — N erba au- I ii q tem P. DANIELIS dabimus infra. d " PRo- i DE NATUR. & QuIDbIT. PECCAT. 19 D —— l. ' PROBATUR I. ALEXANDER VIIÍ. da- *ilf l d mnavit do&rinam de exiftentia, & poffibilitate Q j D peccati Philofophici; ergo. Prob. nt, Do- ll ó? Vi &rina propofitionis damnate eft doCtrina de ex- iftentia peccati Philofophici; ergo. Prob. Znt. Doé&trina propofitionis damnate eft talis, quae L Qu tunc revera exíftitit. 2. Quz erat recens., 3. NU Que erat fcandalofa; fed nulla alia do&trina Y UV erat talis; ergo. Major patet exterminis damna- at t tionis, qua fic habet: " SSmus D. N. ALE- ,T 5 XANDER VIII. non fine magno animi fui 6j um » morore audivit, duas Thefes, unam denuó, i Doy, » & in majorem fidelium perniciem füufcitari,, U u » alteram (de peccato Philofophico) pg Novo » erumpere : & cüm fui Paftoralis officii munus 1gubu d pec » fit, oves fibi creditas à noxiis pafcuis averte- » re, dictarum Thefium examen in Theologia met J Wf no » Magiftris, & Eminentiffimis Cardinalibus In- » quifitoribus commifit, qui pluries re MATURE p fer ditorum » difcuffà fua fuffragia expofuerunt. Quibüs » omnibus bené, & maturé coónfideratis fecun- fdert » ; r dam declaravit fcandalofam, temerariam , pia- rum aurium offenfivam, & erroneam. Infu- Mi » per prohibuit omnibus fidelibus fub intermi- us d Ycufo 2 natione divini judicii, ne prefatam Thefin in » praxin deducant." Minor probatur. Do&rina Q non YITA de abfoluta exiftentia peccati Philofophici erat tunc temporis veré exiftens, erat nova, & apta b Ql m f adpraxin pernitiofam: econtra do&trina de pec- cato Philofophico cum ignorantia Dei vincibili, ,aj nec exftitit, adeoque nec erat nova, nec fcan- a d dalofa; ergo. — Znt. quoad 1. membrum probatur ab indu&ione Authorum, qui eo tempore fcripfe- fnt TUnt, Mïm' p'ZISPUTATrO t 14 Wf Tu rünt, & afferuerunt exiftentiam peccati Philo- u b 4 fophici, eo modo, quo facilé poterat applicart uU ad cafus particulares. Propofitioneshujusmodi, j prout referuntur à PHILALETHE CANDIDO li in Catal. Propof; n. 146. 147. 148: 150. 152. Y59. I55. 156. 158. 159. 162. 169. .164. 165. funt fequentes : r . Tum rudes, & inculti pofunt e[fe aliqui j bomines, ut imvincibilis Dei ignorantia, longo etiam n J tempore, in iis contingere po[fit , etiam pofitiva (id eft yl fofitiva exiffimatio , quàd Deus mon fit) ex prava pf [ JDottoris. Zltbei infiru&tione. MOLINA 1I.f. q.2. a&.1. IsourERDO JDifj. 1. de Deo. num. 165. C2 12 Quinos Dif. 14. num. 58. ARRIAGA Difput. ». Set. 3. ManTINON Difput. 15. de rG(! l Peccat: Setk. 1. . 117. 2 Porrü ea ignoratione excufabuntur à peccato , infidelitatis , tbeifmi , & quüd Deum mom colant, mec bonorem ei debitum exbibeant. Jlidem ibidem. m Talis bomo. taliter ignorans Deum mon pecca- 3. bit- mortaliter , etiamft alium occidat , &j putei [e mal? facere ,. mec ideo promerebitur ponam ciernam - -'- mam vatio promerendi penam aternam [oltan defumitur ex e0, quid aliquis bomo faltem àn. confufo mofcat. f ARRIAGA. Jibidem in « offendere .Deum. Summum. Refponf. ad ult.. Obje&t. Et peccatum , quantumvois graviter vationi repugnans CommiJJum. ab invincibiliter T d ignorante , «oel ineulpabiliter non. advertente Deum e[Je, DARELLUS T k L aut peccatis offendi, non efL mortale. n n án. Thefi. apud ZAngloleodienfes defenfa 20. Sfunii 1691. i 4. JPeccatum Pbilofopbicum , feu morale e[z. attus "lmï | Q ra- h bumanus difconveniens nature rationali, €9 re tioni. DE NATUR. & QUIDDIT. PECCAT. 15 ! tioni. iIo: Theologicum «erb , &? mortale eft transere[fo Afl libera legis divine. Pbilofopbicam quantumvis gvave I 3j in eo, qui Deum ignorat , vel de Deo attu non cogitat, W eft grave peccatum , fed mom eft offenfa Dei, meque 0 IJ eterná pená dignum. —MusNIERUSs (autbor fa- ^ Mfg, mofe T befeos Divionenfis anni 1686.) in dittatis pra- lettis in Collegio Divionenfi S. F. Jl $ Si quis adulterium. vel. bomicidium perpetra- W ) verit, non cogitando de Deo, non imputabitur operanti, Ut quàd. offenderit. Deum, fed quàd. occiderit , vel mecba- n f tus fuerit . mec Deus indignabitur , qubd ipfum offen- H derit ,. [éd. propter bomicidium, el mochiam ,. que If ( potef? dici offenfa. materialis ,. ut. diftinguitur. ab. illa tNTACA alia, que potefl dici formalis, quatenus contrabit for- LI$ d maliter. malitiam offenfionis divina. CARDINAL ) DE LUGO Jifp. 5. de Incarnat. Sett. s. juttiy 6. hrriaga loc. cit. cum fübi objecifft: . Ergo ta- GU lis bomo ignorans Deum , non peccabit, mortaliter, et- (4)! jemfi alium occidat, & putet, f& malb facere: Nam T peccatum qmortale defmitur communiter , di&tum, fa&um, vel concupitum contra legem eternam Dei, ille autem j/] T j/ legem eternam ignorat. — Refpondet : talem non prome- r viturum per illud fattum penam eternam, fod tempo- ATT : valem gracem: - - mam ratio promerendi penam eter- uj J j d nam [olim defumitur ex e0, quod aliquis bomo faültem n confufo nofcat [e offendere Deum Summun , quod in TU " T : lil j ignorante mon reperitur. ANec inconveniens eft,. in tali concedere , -eam. attionem mon e[Je pena cterna dignam jf ex ignorantia illa invincibili. Jta etiam P. ESTRIX JAR | 1601 in tbefi defenfa Lovanii 23. 9fulij. 1668. .7. Mortale Tbeologicum - - mon alia caufa pa- ejf [ nam eretur eternam, quam quod fit. malitie infinite: t malitiam oero infinitam ex co babet, quàd fit gravis for- Á wgalis ". 16 DISPUTATIO T giil malis offenfio perfóne dignitatis imfmite cognite quá orf'(l tdis. P.de omwGnE ón tbefi defenfa ibidem 1671. BN i Inde concludens mortale Theologicum fine illa cognitio- T A ne non reperiri. Pt 8. JPeccatum quaniumrois valioni graviter vepu- lr gnans, commifumn ab invincibiliter ignorante , aut non P dl advertente Deum e[fe ,. aut. peccatis offendi , on eft inortale. Cüm enim nulluim etiam iriualem , &9 impli- iand citum JDei contemptum includat , flare potef cum cba* j Wi u Unde tale pecca- ritate perfetta , €9' amicitia divina. um tum e[Jet quidem. grave gravitate Pbilofopbica - - non tamen T beologica, confiflente in repugnantia cum lege, 31j q L:i;ologim & bonitate dioina. PLATELIUS n Synopfi curf. Rn Thbeol. p. 2. c. 3. $ 3. n. 189. àon t 9. Ex optimorum Tbeologorum de&rina nullum ;&m:tae(t gectatum Theologicum , quo fcilicet aliquo modo fepa- n ramur à fine ultimo, &? meremur penas illas borren- x M "l i das daini , & fenjus; commiiti poterit. cum imoincibili W L Dei ignorantia, imo nec absque atbuali cognitione , per quam infinita Dei bonitas , 69 majeftas, aut explicite, , aut cerib füb termiwis cum clariore ejus conceptu con- M f 'TrzRILLUS vertibilibus , implicité nobis innotefcat. r de Confc. prob. q. Y1. EU i Similes funt plurus alie Propofitiones hujus- ii modi Authorum, quas vide in prefato Authore, R Ex his autem liquet, do&rinam de exiftentia l- til h W " peccati Philofophici revera exítitiffe, eamque lh habuiffe fatis amplam applicationem in praxi. A Écontra ex nullo Authorum impreíforum pro- d bari poteft, quód hec do&rina fuerit antiqua, Ti aut quod ullus Authorum docuerit peccatum i [ Philofophicum cum ignorantia Dei vincibili. Pao- "l ïhl A DE NATUR. & QUIDDIT. PECCAT. 17 T i PRoBaTUR ergo Zmt.9. Si Pontifex da- i I k'JW mnaffet propofitionem ob fuam generalitatem; tunc daimnaffet hancé do&trinam , Quód peccatum Philofophicum cum ignorantia Dei vincibilinon il ! fit eterna poena dignum j hoc non poteft dici; y Utj ergo. Prob. Min. Si hanc damnafft e t tunc da: LI mnaffet do&rinam, quam nullus docuit;. hoc I non poteft dici; ergo. Minor patet; quia Pon- At (j tifex dicit, eam doGtrina m nav?fer erupile, & hoc l H dicit re maiuré examindtá. il PROoBATUR Zni. ) ex Confeffione ». p A- £f n NIELIS s. J. qui occafione hujus ipfius Thefis fcripfit Apologiam pro Societate if r Jefu, adeoque neceffarió feivit fenfum Propofi tionis damnatz, maximé cüm fcripferit in Gallia, ubi ifta con- j t hh r woverfiaorta eft. — Isitaquefatetur, propofitio- nem fuiffe damnabilem , quátenus docet exiften- 17175 Qdl tiam peccati Philofophici, idque fatetur nomine totius Societatis in prafata A pologia, quam edi- W, u dit Gallicé füb titulo: £ tl ifTola cujusdam "Theolosi ad Zrcbiepifcopum. Rbemenfan , coram quo quidam W d Profeffores Societatis ratione peccati Philofo- ILLUS phici fuerant accufati, Sic habet: "Ex quo ARNALDUS finxit hovum fi pe&rum peccati lj » Philofophici, ut haberet anfam declamandi uthore. » contra do&trinam Societatis, tanquam laxam, ilentia » hoftes Jefuitarum magnopere defiderarunt in zi » Scriptis Theologorum Societatis, ut in iis re« prasi » perirent veftigia peccati Philofophici. Quan- ? pre » do tumultus ille magnus de peccato Philofo- Yiqui » phico primum exortus eft occafione Thefis Di- ( » Vionenfis, Jefuite declarárunt ftatim ab initio bil » publicé ;. r. DoGrinam péccati Philofophici ]i JD.dmort Tratt. de Peccatis, b "nulló 18 DISPUTATIO L. um » nulló modó effe do&rinam Societatis , & quód sz illam damnent abfoluté, ac fine reftrictione. " » ». Declararunt, fe condemnare Thetin Divio- j ? nenfem, qu& przbuit occafionem huic rumo- QUi j » ri, füb eo modo, quo fuerat concepta. 3- r » uód in illa Thefi, qua peffimé fuerat expret- m ao » fa, Profeffor Divionenfis prorfus contrarium » dicat ad ea, quzx in Scriptis dictaverat. 4. sl « m » Quod ARNALDUS habuerit fcripta illius Pro- » fefforis, ex quibus potuiffet difcere veram T » ejus mentem , & tamen hoc non obftante ite- al ?» raverit denuntiationes. Ad confundendos at » ergo Adverfarios alio non opus eft, quàm ut P ..... z d » tradam notionem de errore peccati Philofo- d phici. Error peccati Philofophici confiftit in at f v » eo, duódhomo, qui ignorat exiftentiam Dei, » non peccet contra Deum , quem non.cogno- m » fcit, fed contra rationem, & quód non pec- yüto d » candó contra Deum peccatum non fit Theo- a logicum, quianon offendit Deum ; fed quód foyit fit Philofophicum, quia eft contra rationem. Mir a » Idem error confiftit adhuc in eo, quód inde L » eruatur hec confequentia, quód illud pec- t » catum, cüm non fit contra Deum, non me- &if » reatur damnationem eternam. Veritas errori füti » oppofita eft, quód peccatum hoc, cüm fit ET contra rationem, ac confequenter contra le- n gem, quam Deus impreffit cordibus noftris, M non tantüm fit Philofophicum, fed etiam Theo- ns]h ?» logicum, hoc eft, contra Deum, & quód me- hum reatur dammationem eternam. En! in quo confiftat myfterium de errore peccati Philo- Rl wl-f'f';üüs DI fophici. Itaque is non confiítit in hoc, quód u : ,hoino ! DE NATUR. & QUIDDIT. PECCAT. 19 T M » homo aliquo tempore poffit invincibiliter igno- li. » are exiftentiam Dei: hec enim do&rina eft » plurium celebrium Do&orum; fed error con- l mO- Dl v » fiftitin hoc, quód ftante hac ignorantia, etiam » in fuppofitione, quód fit invincibilis, pecca- tf Quf » tum tantüm fit Philofophicum, non autem p contraDeum, quempeccator non cognofcit, m » nec Theologicum, & quód confequenter hoc ülih. » peccatum non puniatur damnatione szterna, d) » hoc enim falfiffmum eft; quia, càüm pecca- J f » tumfitcontralegem, quam Deus infcripfit cor- » dibus noftris, evidens eft, quód offendat Le- , Qng » i Plifo gislatorem ipfum. Vide jam ingentem denun- » tiatorum calumniam. Profeffor Divionenfis nl » in fuis fcriptis expreffé docuit, & validiffimé tiam D » probavit veritatem é diametro oppofitam ad n eogno » errorem peccati Philofophici. Denuntiato- D0n pet i The. » res autem audent intrepidé obtrudere hanc » enormem falfitatem, quód ex illis ipfis fcri- f qui » Pro- mationen ptis prodeat error peccati Philofophici. » feffor juxta fanam "Theologiam diftin&é do- J i » cet, & accurató, quód homo, qui fupponitur d t » aliquo tempore invincibiliter ignorare exiften- Don m » tiam Dei femper fit reus peccatorum, quz ag eror » committit tempore hujus ignorantie, quód ní » peccet contra Deum, & quód fe reum faciat 'ontrtle » damnationis eterne, idque probat. Ubi eft y aol » ergo peccatum Philofophicum? ubifunt excu- am Ti » fationes Atheorum? quód fi etiam effent in qiir » ignorantia invincibili, non tamen propterea L ine » peccata definerent ipfis imputari. Id Profef. yi D » for cum aliis Theologis defendit." Hucusque ) DANIEL. Ex quo fequitur, quód peccati 2 ; Philo- m MR h 20 DISPUTJA'TTIO I. Im Qh i Philofophici exiftentia tunc damnata fuerit no- u minetotius Societatis, faltem à P. DANIELE. Ceaterüm an difcurfus hujus Scriptoris fitexactus, Q wulT viderit facilé attentus Lector. -PaonATUR Conclufio 2. Non datur igno- n J : [j ub rantia Dei invincibilis poft adeptum ufum ratio- nis moralem ; ergo nec datur peccatum Philofo- DD ii phicum. - Zint. fuppono ex Tra£t. de.Deo Difput. 1. Aff gl q.1. &2. ubi oftenfum eft, exiftentiam Dei per modum primorum principiorum effe per fe notum at omnibus hominibus fub aliquo faltem predicato jfst, d " convertibili cum Deo. «t PRosnATUR Conclufio 3. Ad contrahen- dH dam malitiam peccati Theologici, ac reatum agtr t pene zterne fufficit, ab homine cognofci op- um pofitionem fuz a&tionis ad aliquid prohibens fu- ghmtl premum, neício quid; ergo etiam fuppofita ij ignorantia Dei invincibili füb conceptu explici- to Conditoris, aut Gubernatoris Univerfi, ta- i, as men non dabitur peccatum Philofophicum. nt. d prob. Si quis in fylvis enutritus nil audiiffet de vl i pona eterna, agnofceret tamen a&tum prohibe- 1f ri à Deo, talis nihilominus mereretur ponam zternam ; ergo & ille, qui ne quidem agnofcit ä:iïïüï ] W ER t oppofitionem fucx actionis ad Conditorem, vel Gubernatorem Univerfi , attamen cognofcit op- 7! y | " El pofitionem füg actionis ad aliquid fuperius fe li h U obligans nefcio quid, reipfa peccat contra Deum. Ug Il CONFIRMATUR I. Quinon agnofcit fuum NT parentem, & tamen malediceret fuo principio, quodcunque illudfit, lederet etiam individuum perfong; ergo etiam qui agit contra fupremam regu- DE NATUR. & QUIDDIT. PECCAT. of iL to. regulam obligatoriam , qualiscunque illa fit, in Nup li, : fpecie, & in individuo ledit eum, qui eft illa regula. l fürip, COoNFIRMATUR 2. Si Janitor ab adftu IQ at arceret hominem , quem agnofcit effe virum po- ITofo. tentem, & dubitat, effe Regem, dignus effet gravi indignatione, ac poena, quamvis non fci- Dintr D retcertó, illum revera effe füum Regem; ergo t etiam gravi indignatione dignus eft, qui agit Dredgn contra Legislatorem Confcientie, quamvis non certó fCciret, eum effe Conditorem & Guberna- torem Univerfi. Ontdie il n RUf CONFIRMATUR 3. Implicat, ut pecca- Dd o tum attingatur tanquam diffonum naturz ratio- ibens fü nali, quin fimul implicité attingatur tanquam ippofit transgreffivum Legis divine; ergo Metaphyficé repugnat peccatum meré Philofophicum. 4mr. explii li, t prob. per hoc, quód peccaturmi attingatur tan- . At quam diffonum naturez rationali, & re&s ratio- df d ni, eo ipfo attingitur implicité ut illicitum, at- que adeo üt prohibitum, & nullatenus patran- proibe ponn dum; ergo etiam attingitur üt implicité oppofi- tum divinge voluntati illud prohibenti, atque agnofci: adeó ut contemptivum divine prohibitionis. em, V ylcitor Confeq. prob. Quando peccatum apparet üt prohi- bitum, itautnullatenus liceat, eo ipfo apparet, peris WE üt prohibitum ab omnifcia, & omnipotente vo- luntate quz unicé illud poteft prohibere; fed i fotc ea voluntas eft fola divina, & Lex e&terna Dei; ergo. inci jvide J mm] [ B 3 Sol- 25 DISPUTATIO Y [gSATW m Solvuntur Objectiones. g Osjgicirum r Qui offendithominem non WW ?jw cognitum fub ratione Regis, non eft reus lefze yil majeftatis; ergo etiam qui agit contra dictamen j re&e rationis, ac contra regulam morum, non E agnofcens, id effe Deum, non eft reus offenfa 2 divina. 2. Quifuratur rem alienam, ignorans effe rem facram, non eft reus facrilegii; ergo etiam :þldidumä ayti qui agit contrahoneftatem nature, ignorans effe preceptam à Deo, non peccat contraDeum. ud Bo 3 Qui in fylva occidit hominem, invinci- »aln biliter putans eífe feram, non eft reus homici- at dii; ergo etiam qui violat pre:cepta re&teratio- nis, invincibilier putans, ea non provenire ab U I aliquo Deo, non eft reus injuriz erga Deum. i RESPONDEO 4d 1. C. a. n. c, & paritatem. Difparitas eft; quia homo faltem implicité co- ] :T EY gnofcit, Legislatorem fuum intergum effe ali- quid majus omni creatura ratio nali. l RzsPONDEO 2. dift.a. Qui offendit ho- n minem non cognitum etiam disjunttive, aut dubi?. c. non cognitum certà. n. a. quienim offenderetho- ia U minem, dubitans an fit Rex, eflet eo ipfo lefze Majeftatisreus; quia effet animo fic conftitutus, t | -.'Jlm' ut illum offenderet, five fit Rex, five alius. Hinc ". RrzsPONDEO 3. Inverto Argumentum : EO u qui offendit hominem dubitans, annon fit Rex, fic offendendó hominem, eft reus lzefze Majefta- b tis ob contemptum interpretativum ; ergo qui agit contra regulam morum , nefciens quidem, g J illam effe Deum, dubitans tamen, an illa regula tj non DE NATUR. & Qümm'i'. PECCAT. , 23 non fit aliquidfublimius omni creatura rationali, "ittoy committit interpretativum contemptum, feque hü'æfæ | dla&n exponit ad omnes poenas, quz à tali Legislatore infliguntur, fi exiftat. LE REsPONDEO 4. dift. a. Sofanl Qui offendit ho- minem non cognitum füb ratione Regis per ju- dicium pofitioé contrarium , & moraliter certum Yavf de non exiftentia Regis.c. quem non cognofcit odum per judicium Zubium. fubdiftinguo. in eo cafu, Vr iDen, in quo prohibitio tollituür per cafum dubium. c. fecus. n. ant. In prafenti autem prohibitio , & , ii confcientia non ceffat reclamare ftante dubieta- !rbonic te de exiftentia Legislatoris feparati. Quód Cleraio veró non poffit dari pofitivum judicium de non Venired exiftentia Legislatoris feparati faltem in prima Jetm, apprehenfione clara, per fe manifeftum eft, & Vrittel] quód idem non poffit dari poft aliqualem difcuf- ii et fionem rei, patet ab experientia interna mentis qdec cujusvis hominis. 4dd 2. & 3. eft eadem Refponfio. li tAt OsjiciTUR 2. Siquis committit furtum, jeretl quod eft contra legem nature, cui annexa eft per Legem Ecclefiafticam invincibiliter ignora- ylo ldl tam excommunicatio, non incurrit excommu- yütum vt d nicationem , üt habet communis cum SUAREZ de legibus; ergo etiam qui committit peccatum, Teltum quod eft contra re&tam rationem, cui perlegem divinam annexa eft pena eterna, non incurrit f j hanc ponam, fi invincibiliter ignorat hanc le- gemDei. ji REsPONDEO TI.n. qii Suppofitum, quód fal- tem in noftro cafu agens, non implicité agno- j.t fcat 10] 4 TL 24 DISPUTATIO T. j AL fcat legem divinam fub termino corivertibili, u prout dié&tum eft. « ï., " REsPONDEO.2.C. n.C. & þarit:. Difpari- tas eft; quia de excommunicatione non poteft g j prudenter fufpicari, aut dubitare, prout dubi- [2 if L tare poteft de lege divina in noftro cafu. . Hinc » 1 RESPONDEO 3. Invertendoargumentum ; Si quis dubitaret, an furto non fit annexa.ex- jtni) n communicatio , & per dictamen reflexum non ia iA J fimul proponeretur licentia actionis relata ad Le- ) DT ) gem Ecclefix ftante dubietate, revera commit- teret contemptum interpretativum Legis Eccle- AT V 1 d fiaftice ; ergoidem eft inprefenti, ubi confcien- tia non dictat licentiam agendi contra confcien- jl x tiam dubiam relaté ad Legislatorem feparatum, IUMH fed potius reclamat nomine illius, qui eft Au- Ó Yi ) thor nature, & ipfius dictaminis, üt conítatab zi experientia interna mentis. Utl OBJICITUR 3. Di&amen ultimum poteft Aa Y i attingere formaliter peccatum przcife üt difcon- fs veniens re&m rationi, etfi ea difconvenientia tn realiter fimul fit ad legem eternam; ergo non l neceffario contrahit malitiam provenientem à Pg refpe&u ad Legem Dei. Zdnt. jrob. Yllud di&a- lii men ultimum eft fimul intelle&uale; ergo poteft Eal jnter duo pr&dicata realiter identiücgta forma- TO liter prefcindere. 2 Philofophi gentiles non cognoverunt tür ia peccatum, üt offenfivum Dei, fed tantum ut diffonum rationi; ergo poteft dari. Zint. eff . t THOM E I. 2. q. 71. art. 6. ad 5. LT R£sPONDEO ad 1. n.a. ad prob. c.a. dift.c. m Poteft prefcindere, nifi unum predicatum im- Uj " pli cité DE NATUR.& QUIDDIT.PÉCCAT. 25 Vj plicité involvatur in conceptu alterius. c. fecüs. n. c. Jam veró prohibitio àt proveniens à fu- i premo. Ente implicité involvitur in.conceptu Qd prime Regule honeftatis; ut oftenfum eft. QU d. RzsPoNDEO 2. n. fuppof. Quod di&ta- À. [liy men ultimum tantüm reprefentet peccatum üt. g. difconveniens re&te rationi ; reprzfentat enim illud etiam üt prohibitum à Legislatore diftincto U Y à natura rationali, in quo apello ad internam ltlls experientiam univerfalem mentis. d (OQmjs ResPoNDEO 3. dift. ant. Poteft attinge- rb re peccatum üt difconveniens rectz rationi, at- Otrie COb tamen cum dubio confufo de Legislatore feparato infüperabili practicé per di&amen reflexum. c. Juritn i el A Jime tali dubio infuperabili. n. a. Nam peccans eo ipfo, quód nefciat, quxnam fit illa regula onftatab morum prohibens, habet dubium confufüm de Legislatore feparato, & ftante tali dubio non mpott u.difo habet fimul di&amen reflexum di&ans licentiam a&tionis, aut tollens practicum dubium confcien- Yenlent tie de non agendó contra legem. 70 Q1 d 9. dift. a. Philofophi non cognoverunt éntem d jj did peccatum üt offenfivum Dei fub conceptu pro- prio, ac diffintto Conditoris. tr. füb confufo. n.a. gopozef: a fonme Patet enim ex 1. p. q. 2. art. 1. ad r. quód juxta D. THOMAM omnes homines cognofcant Deum VOV naturaliter fub quadem confufione. DeinD.'Tho- mas eo ipfoloco dicit, ejusmodi Gentiles non pum U effe excufabiles. i. d OsjicrrTUR 4. Poteft juxta multog ÀÁu: a dl thores dari ad breve tempus invincibilis igno- n m rantiaDeis fed in tali ftatu.peccatum non poteft p5 cogno. pl,cv' DISPUTATIO 1- , 26 j cognofci üt oppofitum Deo ; ergo necütoffen- um y/ fivum Dei. g;m RrEsPONDEO dift. a. Poteft dari ignoran- Q ! tia Dei füb conceptu proprio Conditoris, vel w d T Gubernatoris cogniti tr. füb omni przedicato D d convertibii cum Deo. n. a. Quando fimpliciter g n dicitur, dari ignorantiam Dei invincibilem, id st tantüm intelligendum eft de Deo cognito fuüb yutin conceptu proprio, ac communiter controver- TL fo: fi Authores plus vellent, effent deferendi. a gt O5]ICITUR 5. Eft alia malitia, fi quis agat contra dictamen rationis, quod agnoícit, od provenire à Legislatore Deo: & alia, dum illud lutoyD? non cognofcit, provenire à Deo; ergo fi illa z at ' eft Theologica malitia, hec tantüm erit Philo- um fophica. L REsPONDEO dift. a. Eft alia malitiä di- u ülini verfitate diverfificante gravitatem peccati. c. di- verfificante genus peccati. n. a. Sic enim haud DN b ol dubié eft alia malitia, dum quis hominem occi- dit, a&tu, & reflexé advertens, hoc effe contra Qurtii , Deum; & alia, dum tantüm exercité in impetu dmlg jre: interim tamen utrumque eft Theologicum. du Sic & alia eft malitia, dum Chriftianus fcit, pec- lt "t ndn cato deberi peenam eternam ; & alia, dum v. g. aliquis, Platonicus, vel Origenifta putat, non litilg dari peenam eternam: interim tamen uterque 1 At i n fcienter agendó contra Deum , meretur peenam Ls &ternam; quia peccandÓ fe fübjicit ire illius, j cujus attributa, prefertim juftitie non claré u ihq1 agnofcit. Sic & peccans contra rationem, fe K non fubjicit irz illius, qui proþibet, quamvis claré Dlu l DE NATUR. & QUIDDIT. PECCAT. 27 li claré agnofcat, quousque fe extendant limites indignationis legislativz. n OnjrciTUR 6. Si per impoffibile Deus R dleqy non exifteret, non daretur offenfa Dei; ergo etiam non datur in eo, qui invincibiliter ignorat Dciter Deum. Conf. prob. Non effe, & non apparere, it, i i fj paria judicantur in Jure, & in moralibus; ergo. 2. Non eft demonftratum in caíu faltem rarif- Qu hi. fimo, non effe poffibile, poni peccatum, üt contrarium rationi, non fe referendó ad ullam [ qi regulam morum feparatam ; ergo debet dici It poffibile peccatum Philofophicum, üm]ld RzsPoxpEo adr. Tranf.Znt. dift.c. Ergo 01 etiam non datur in eo, qui ignorat invincibili- jury ter fub omni predicato convertibili, & ignorantià excludente omne prudens dubium de exiftentia Dei. c. ii di qui ignorat Deum, attamen cum dubietate de ex- 15 di' iftentia illius, aut illum agnofcit füb predicato convertibili. n. c. m ha Oftenfum enim eft, femper m ott- ab omni homine cognofci Deum füb przdicato convertibili, nempe Supremi Legislatoris, aut VUntrG Dpett faltem haberi dubium infüperabile per dictamen reflexum pra&icum; üt füprà di&tum eft. giam. N 4d 2. n. a. vel dift. Erit hoc poffibile in homine zondum babente ufüum rationis moralem. c. nj Habere j, I jam babente ufum rationis moralem.n. a. Jerjut enim ufumrationis moralem eft nihil aliud, quàm agnofcere regulam quamdam honeftatis, quam XEnart Tl ftatim per dictamen luminis naturalis intuitivé videt, effe ali | qi quid diftin&um à fe, adeogue ali- n quid feparatum. Dicrs r. Ergo faltem ante feptenpium, j r um (Ate [ mm 28 DISPUTATIO.IL *»iæsm j dum nondum datur ufus rationis moralis; da- j $um ^ bitur peccatum Philofophicum. : A RESPONDEO. n. a. Quia illi a&us prece- dentes ufum rationis moralem, non fünt proprié D iM humani, fed communes cum a&lombus anima- T libus regulatis per eadem principia, per quz regulantur actiones brutorum. Et hinc potius at judi debent dici a&us bomíinis, quàm bumani. ! J DIECES 2. Ex noftra fententia fequeretur g.hc q f x ,c u quód fi infans horreat fpe&rum, & agat contra u fuum horrorem, aut contra regulas Urbanitatis, i ü MT&R peccet Theol icé, & quidem graviter ; fed hoc non pote ü dici; ergo. AMaj. prob Etiam "ohlpü u* GE H infans in tali cafu agnofcit quemdam inftin&um internum arcentem fe à tali actione; ergo. lm IT REsPoNDEOo. n. Iaj ad prob. dift. a. Agno- fcit talem inftin&um in ordine ad àmproportionem haturalem cum objecto diffentaneo fuze naturs. D l c. relaté ad /egislatorem feparatum qualemcunque. AA n. a. Peccatum Philofophicum, de quo con- WW trovertitur, ponitur in homine adulto jam ha- j TM bente ufum rationis moralem, adeoque jam ca- d) pace agnofcendi principia feparata hujus obliga- 3 0809 tionis, & inftinétus faltem füb dubio rium Dicss 3 Non implicat, etiam adultum Tonl li m aliquando relabi ad eum ftatum inadvertentie, d b qui ponitur habitualis in infante ; ergo etiam M n adulto poteft dari peccatum Philofophicum. D 2. Non implicat eum ftatum infantig in homi- I nibusbarbaris continuari ad plures annos; ergo. 4 "[[" REsPONDEO adI. n. a. Sicut enim ille jnfans , qui femel rifu didicit agnofcere matrem, ; pronuntiato-nomine, vel apprehenfà ideà ma- 45 i tris DE NATUR. & QUIDDIT. PECCAT. 29 r / da. tris fue , fimul fertur infallibiliter in perfonam individuam ; ita impoffibile eft, ut, qui femel imw:e- didicit regulam morum efTe feparatum quid, non d 15 nj fératur in illud feparatum, quocunque tempore illi obfervatur regula morum, feu honeftatis. Yt que Adeoque impoflibile eft, ullo tempore reinci- I IU dere in omnimodum ftatum infantiz. Ad 2. tranf. a. n. c. quia tantàüm loquimur 3QUEIEUH, de adulto, qui jam pervenit ad ufum rationis X t moralem per cognitionem faltem dubiam de prin- ul " cipio, & legislatore feparato. l; H OsJiciTUR. 7; ALEXANDER VI Il . Dim tantum profcripfit Thefin noviter ex Orco emer/am ; Vüum fed Thefis de exiftentia peccati Philofophici in Im. cafü rariffimo non erat recenter ex orco emería; . d ergo. JMaj. patet ex terminis damnationis. JMin. n prob. Ea Thefis jam olim erat tradita à prime Matite. note DoGoribus v. g. à Card. LUGONE, HE- tuqe RINCX, BONJ£ SPEI, MARTINONIO, PON- i u TIO &c. ergo. 2 o 7 Thefis profcripta declarata eft /candalofa, Pj C hoc eft, prabens occafionem peccandi; fed fen- ag tentia docens ignorantiam invincibilem Dei in peccato Philofophico non quidem Metaphyfice, jdultum fed moraliter impoffibilem eft opinio meré fpe- rlenti, culativa; ergo. 0 eltt RzsPoNDEO ad :. n. Mgj. In Decreto æphicum. enim ALEXANDRI VIIL prout refertur v. g. jomi. à LA CROIX non dicitur: ex Orco, fed tantüm $ em noviter erupit; quod alium fenfum non habet, jim il quàm cepit fieri famofa, & concitare ftrepitum. Tiatt quz Cenfüra etiam cadere poteft in fententias n ejusmodi Do&torum. (j d [ WUM DISPUTATIO I 30 Rmm*u i s. c. Maj. dift. Min, Eft meré fpecula- m&amä* tiva in Tbefi. trans. in fuis principiis. n. Minor. u j Quamvis enim hi Authores DoGrinam fuam ni- ii tantur reftringere ad cafüm rarum, ea tamen il ex fuis principiis ita comparata eft, ut facillimé j poffit applicari ad cafus plurimos per argumen- gm-u tum à.pari, aut per confequentiam "Theologi- D. cam, prout revera etiam applicata eft ad cafum gtl !j frequentiffimum, in quo quamvis habitualiter 114 J agnofcatur exiftentia Dei, tamen hic, & nunc ET non advertitur ad exiftentiam Dei. E DicEs. Saltem non eft verofimile, Pon- st tificem voluiffe damnare fententiam Cardinal. 3dtontt LUGONIS, & aliorum Do&torum ; ergo. z. REsPONDE?O. dift. a. Non voluiffe id d al abádi reté, trans. indiretlé. n. a. Sic enim & Pater nonnunquam ferit mancipium , ut corrigat fi- zir lium. Hinc potuit fieri, à Pontifice damnatas effe propofitiones aliorum Doctorum laxas, '"Wmu quamvis ad eas referri poffint etiam Conclufio- nes Unius, vel alterius Cardinalis. Ti i Poteft dici, Pontificem hA | O5]JICITUR 8. tantüm damnaffe propofitionem ob fuam Uni- verfalitatem.,, eó quód excufet à peccato Theo- RL logico, non diftinguendó inter ignorantiam vin- cibilem, & invincibilem; ergo. ii 2 Idem Pontifex eódem annó 1690. Menfe Mb Decembri inter 3o. alias propoiitiones damna- I'MWH( vit etiam hanc ordine fecundam : Zametfi detur Ls ignorantia invincibi lis juris nature , bec in ftatu na- "u) "t ture lapfe operantem ex ipfa non. excufat à peccato for- mali; ergo etiam ignorantia invincibilis Dei ex- N cufat operantem ex illa. »ïm * RESPON- A DE NATUR. & QUIDDIT. PECCAT. 51 hnj RE£sPONDEO ad t. n. a. Quia fi Pontifex L. damnaffet in hoc fenfü propofitionem, damnaf- l. fet do&trinam à nullo unquam Theologorum tra- & itn ditam, cüm tamen dicat: eam de novo er upiffe. fic]n, 4dd 2. c. a. dift. c. nvinci- Ignorantia Dei i TO bilis füb omni przdica to convertibii cum Deo iulogi excufat. trans. tantüm füb concepto Conditoris, vel al Qa['um gubernatoris. n. c. Negatur enim, poffe dari DT ignorantiam Dei füb omni predicato converti- ,b bili cum Deo, v. g. legislatoris, poft adeptum ufum rationis moralem. Przcepta juris natura- ib lis faltem /écundaria poffunt quidem ignorari, fi Ctdind illa non immediate, ac evidenter ex primis prin- n cipiis deducantur : fed principia prima juris na- ifei d turalis non poffünt ignorari invincibiliter, Ex- & at iftentia Dei eft inter ipfa prima principia; con- ript f fequenter nunquam poteft ignorari Deus invin- Ammmatas cibiliter. vide Z7aàt. pg Do. Difjut.1. q. 1. G. » hs Qul OsjJiciTUR g. Eximii Do&ores docue- runt poffibilitatem peccati Philofophici; ergo. ontfcem Prob. 4nt. S. THOMAS 2. 2. q. 20. a. 3. C. di- qm Uni cit: Si po[fet e[Je converfio ad Bonum commutabile fine 9 Thet averfione à Deo, quamvis e[fet inordinata , mon e[fet jam Vi peccatum. mortale. Et in c.7. ad Rom. Le&. . di- cit; a&u dari talem averfionem. — Dicendum, in- quit, quàd fine lege poterat peccatum quidem cognofci, » Ma du Jecundum. quod. babet, rationem. inbonefti (id eft. contra uj d rationem exiftens:) mon autem fecundum quod importat. offenfionem Dei. Ergo. iab f 2 nah f Cardinal. sFoNDRATr in JNodo Prede- $ Dd Jüinationis editionis Colon. fol.270. dicit: Cum peccatum fit. e[Jentialiter. offenfto Dei,. & injuria Dei, n fubla- 32 DISPUTATIO IO a 45 füblata cognitione mece[Jarià - fequitur ,* mec " injuriam mec peccatum» mec eternam penam e[Je. Ergo., g Cardina. BELLARMINUS Lib.4. de ul 3 Rom. Pontifice c. 20. ad confirm. dicit : Si finga: r mus IJeum mon e[Je in rerum natura ,. qui leges juflas b. [ AM) ! violarunt , peccabunt quidem n conjcientia , [ed nec &qui Deum offendent , mec ad inferos damnabuntur. Idem m apud LA:.CROIX & LUGO, tenent D. BONA- g x VENTURA, ALBERTUS M., ALENSIS, BEL- vt L LOVAGCENSIS, ANTISIODOREN SIS,«HEj (ygttat RINX, MASTRIUS, GONET G&c. Ergo. Tiv RrsPOoNDEO ad1.n.a. Z4dprob. patet, D. qiina THOMAM in frimo iextu tantüm loqui conditio- aritl Poterit co- naté, d fecundum textum. dift. a. at gnoíci peccatum intelligendó per peccatum Con- Eitfyïlogi[m cupifcentiam Originalem , & exinde confequentes d motus. c. intelligendÓ alia peccata perfonaliter Di-'nHo: TRU libera contra legem natura. n. a. a MAS tantum dicit; hominem non agniturum, tss quód ea rebellio,nature, que datur in peccato f tual Adami, effet objectum difplicentie divine, nifi id docuiffet lex Moyfaica. k PL j n Zdd2. D1co; Eumloqui de ignorantia omni moda: fiplus vult, dico; ex hoc libro parum t Iuf evinci, cum ob denuntiationem Épifcoporum Gallie fuerit tra&us ad inquifitionem ob varias B propofitiones , quas in eo libro notarunt, & Pontifici denuntiarunt Epifcopi Galliz. QU Ads. Dico; BerrLARMINUM locutum effe conditionatà , in quo fenfü vera poteft effe t,ï*fifd'lafxtf Hinc- dift a. Non effent tales propofitio. L digni peená seterná in actu fecundo. c... in actu primo. WWH ! Quia tales homines agentes contra con- nf a. Ícien- | ükl W | Ua DE NATUR. & QUIDDIT. PECCAT. 33 Mu, h fcientiam , peccarent fimul contra Deum;, qui fi non exifteret, non poffet exequi meritum Llh L S»Mp objectivum ad penam. Vel RESPONDEO 2, cum P. vrvA. dift. "Tales homines non effent ij llff/fhc digni infernó ,. & /imul effent digni. c. tantimn I (en non effent digni.n.a. Ex talibus enim propo- 1] fitionibus conditionatis fiepé fequuntur contra- 0v Sl*, hi di&oria. Sicfi daretur mons fine valle, -dare- m tur vertex, & non daretur vertex.. OBJICITUR 1o. Si ab homine invincibi- m pitt ) liter ignorante Deum, fimul cognofceretur Deus, Condi tunc illud probaretur hóc fyllogifmó : aliquis OLn (0 legislator à tali homine eft cognitus; fed ali- At ( quislegislator eft Deus; ergo cognofcitur Deust &qUente atqui hicfyllogifmus non eft bonus, quia medius fonditer terminus non diítribuitur; ergo. RgsPOoNDEo: n. Maj. Probatio enim no- ) THO Ytoror, ftra eft hec: legislator, qui obligat, cognofci. tur üt feparatus à paffo, & ille cognofcitur ob- |ptto ine, nl ligare etiam ftri&té ftante dubio disjun&ivo , an illud feparatum fit Deus, vel aliquid omnipo: tens; ergo cognofcitur offendi ille, qui eft unus j amnä ) putur in genere obligandi, quod ipfum meretur po- nam omnem ob contemptum interpretativum Yponut bv anipotentis. nyr, à QUJESTIO II 'locutum Qualis requiratur. advertentia ad. confHituendum teft d nt tl peccatum. mortale ? ToTANDUM r. duj Quzftionem in eo verfari, j ( " an ille, qui ponit a&tionem de fe peccami- J D. 4dmort Tratt, de Peccatis, C nofíam 34 ( DISPUTATIÓ 1 w!V!m'l nofäm, ad hoc, ut peccet, debeat advertere, MW u fe peccare, id eft, utrum debeat habere non tantüm apprebenfionem fpeculativam de malitia , feu H oppofitione Oljett; ad legem Dei, fed etiam de malitia fuz a&onis interne ? Qusftio autem V fecunda longé diverfa eft à prima: fic enim , qui n j advertit lapidem fibi obftantem in via, habet m v [ )] advertentiam de impedimento objectivo ad am- ggmreqüü bulandum , & tamen non habet neceffario ad- sl vertentiam reffexam ad füuam voluntatem inter- Cae- *MWW nam, lapidem tranfiliendi, vel declinandi. ; ii terüm quaftio hzcpofterior locum habet in va- 1. In omnibus illis a&ioni- ;ümü riis Cafibus. v. g. ]L!m] ) bus, quz fiunt ex ignorantia vincibili, v. g. t dum Judzi ad perfüafionem Sacerdotum petunt ] crucifigi Chriftum, vel dum Paulus promovit m necem Stephani: hi enim adverterunt quidem DT probabilius inconvenientiam quamdam ex parte p objetti, quod eft occifio hominum nullius crimi- vt nis certi convictorum ; non tamen habuerunt ia advertentiam reflexam ad inconvenientiam, feu talleuda malitiam fuz aétionis interne , feu voluntatis. st lt 2.. In iis a&ionibus, quse fiunt ex confüetudine v.g. in blafphemiis, juramentis, contra&ibus Wum injuftis , lafciviis, in quibus profani homines t partim ex confüetudine Regionis, partim ob ib tolerantiam publicam non habent apprehenfio- g nem malitize aGonis interne , licét in ipfo objetto A tm externo, feu aCtione externa apprehendant quam- "n Ü dam deformitatem, feu oppofitionem ad legem. "g 3. In iis a&ionibus, quz fiunt a viris alioquin Ttgi probis, attamen dependenter à prejudiciis re Aj erre- f ipfa erroneis, aut ex aü"e&ioni'bus variis t *&läïuü nis, DE NATUR. & QUIDDIT. PECCAT. 55 Ut nis, in quibus a&u, & reflexé non advertunt M*'* of ad malitiam actionis interne, utpote dependen- mamw feu tem à preterito negle&u acquirende ícientize fnhde debitz, de quo negle&u hic & nunc non cogi- P tant. aim, Q LA 1 NoTANDUM 2. Duplicem effe in hac re Wa fententiam. Una docet, ad committendum pec- catum grave requiri non folum cognitionem di- i. fen r v&tam de malitia objetti , fed etiam reflexam de ma- i, (s litia a&onis proprie interne, ita, ut quis claré co- hibetiny gnofcat, sEsE hic & nunc peccare contra [is ao Deum. "Altera docet, non requiri talem adver- tentiam claram, reflexam, & explicatam , fed lil v m pety fufficere habere cognitionem, feu advertentiam dire&taim, faltem preteritam , virtualiter perfe- DrOmovi verantem de malitia obje&ti. Hec pofterior Y quider fententia confequenter etiam docet, actum ex 1er pat ignorantia vincibili, vel ex negligentia, aut in- JUs criti "ibyenud advertentia culpabili nondum retra&tata prove- nientem, effe verum peccatum formale, & im- enram, i Volüntat putabile ad novam poenam, etiamfi non habeat Vüetadir novam libertatem actualem. ynradioo NoTANDUM 3. lpfam cognitionem, feu ji honuis advertentiam illam dire&tam, & reflexam fic poffe ptin j explicari in exemplo: advertentia, & coghitio yrehenlh diretia eft , qua quis dire&é videt objettum , & aCionem externam. Aeflexa eft, qua quis non ipo aj ht qui folüm videt obje&tum, & a&ionem fuam pro- priam externam, fed etiam cognitionem fui objetti, ag ; aloti & voluntatem fuam, & actionem fuam internam, & ejus oppofitionem, feu difformitatem ad le« judiciis [ gem Dei; feu eft illa, qua cognofcit hic &.nunc wijtt 2 à fe 15 - ]IWM' 56 DISPUTATIO II j W [ à fe cognofci naturam obje&ti, & fuz a&ionis. a OW Sic, & fpectat comoediam, pote& quidem directé i " videre & cognofcere omnia, qua aguntur in Theatro, non tamen cognofcit per aliam cogni- r [ Af tionem reflexam, fe videre omnia, & fe cogno- P;UE fcere omnia, que aguntur in Theatro. Simili j, j modo, dum quis incedit per vias, videt dire&té h uv omnia obítacula v. g. lapidem , quem declinat & tamen non advertit reflexé, fe advertiffe ad igug i, m lapidem. Sic ergo etiam poteft videri exercité ac dire&té obje&ti inhoneftas, feu oppofitio, & h WUM difconvenientia ad Regulam honeftatis , quin i ia TT tamen homo advertat, fe advertere, ac cogno- fcere illam oppofitionem. M uClRlEl, wlmh I]U( DICO. Ad peccatum mortale non requi- ritur advertentia reflexa ad malitiam fue actio- p ti nis; fed fufficit directa. Et hec ipfa adverten- tia directa de malitia actionis non neceffarioó U sik, debet effe actualis, fed fufficit virtualis, & in- D terpretativa, confiftens in eo, quód quis poffit, N & debeat habere advertentiam actualem, fi non NT reflexam , faltem direCtam. ]ta P. MEZGER Tüi Aratt. G. Dz[o 21I. drí.S. $. 1. & P. ANTOINE s. ii J. cum multis aliis, prefertim ALMAINO Qmuoeft. f n MMoral. €. 24. s JCM[ PRonaTUuRn Conclufio z. Zrgumentó P. 4n- Lt t0ne Dantur peccata imputabilia ad culpam :ahsmm mortalem, que fiunt ex ignorantia vincibili ma- tsj litie, qua operans putat, fe recté agere, & o5- Em fequium praftare Deo ; fed in tali a&tu non da- Mp tur advertentia reflexa, vel actualis directa & 'lhwmï 1 mahtlaobje&x 3 ergo. Alaj $rob.. Joan. 16. v.2. dici- *Wfæ DE NATUR-G& QUIDDIT. PECCAT. 57 u a&wmx dicitur : Venit bora, ut ommis , qui interficit vos "i Similes tex- arbitretur. Obfequium fe preflare Deo. r tus multi reperiuntur in Scriptura. Eadem Ma- t 0 jor confirmatur ex illo s. Au G. lib. de fpir. & litt. c.26. Zttendat, quàm in multis offendamus omnes, OM dum: putamus placere Deo, quem. diligimus , vel mon [ ifel difplicere , quod facimus. T dins l PROBATUR 2. "rgumentó ejusdem Autbom i Ü Multi multa agunt ex habituali inconfideratione, trieu & negligentia imo ex difpofitionehabituali vo- Dpult, l luntatis nequidem ferio confiderandi, utrum u aCtio fit licita, nec ne, fed ftatim fe determi- m nandi ad id, quod dele&ac, vel utile eft, five - fit reipfa licitum , five non; fed tales fæpe non habent advertentlam vel fufpicionem malitiz, 100 1egi fig adit &tamen peccant; ergo. Minor patet quoad 1. ab . experientia. — Quoad 2. .patet à communi fenfu, (yener & Scriptura; ita, ut in' omnibus hommlbus, neceltr lis, t Principibus, ]udicibus, Prafeétis innumera committantur, que ab aliis oculatioribus de- quis p lem, l prehenduntur effe manifefté injufta, quin tamen à fuis Authoribus agnofcantur ! MEZGE PROBATUR 3 Malitia actus fecundüm fe VTOIM. merito eiimputatur, qui debuit; & potuitillam o advertere, habuitque advertentiam anteceden- ter faltem directam, ac exercitam ad applican- qi?à dam attentionem; ergo eft dignus peena znt juiy grob. "Talis malitia eft ipfi fufficienter voluntaria, maibili t ac libera faltem in fua caufa, nempe in omiflio- ne debite confiderationis pro dignitate objedti ; d Ü p n ergo Zint. prob. . Tlla ánadvertentia , aut igno- | rantia cenfetur effe.vincibilis, quz potuit, & d , debuit deponi; ergo etiam omiffio fimilis ad- dm 3 verten- ;»'W 38 ')DISPUTATIO I L d vertehtie erit vincibilis , volum';aria , ac li- W bera. Ü E PRosATUR 4. VWincibilis ignorantia non i excufat à peccato; ergo multo minus excufat j / inconfideratio, & inadvertentia vincibilis: ad- W s eoque non requiritur ad peccatum cognitio re- m flexa demalitia, clara, acdiftinda, imó nequi- hii ag dem a&ualis dire&ta. — Con/eq. prob. Ipfa ignoran- g tia vincibilis habitualis, üt Suarez obfervat, tantüm propterea eft libera, & culpabilis, in ii Y k quantum tollit a&ualem confiderationem : & illa drfads omiffio actualis confiderationis tantüm ideo eft ANOLLAI culpabilis, quia potuit, & debuit depcni; ergo i ubi v. g. contra&us eft habitus, feu confuetu- do in ullo genere actuum agendi fine confidera- Mp emiit tione debita principiorum moralium ad fcien- tiam de malitia objecti requifitorum, eo ipfo ta- lis inadvertentia erit culpabilis. ts t PROBATUR $. Facultas "Theologica PA- RIsIENsIS annÓ 164r. damnavit hanc propo- iniy DT fitionem: Nunquam peccatur , mifi prevoia cognitio- ne peccati animus illuftretur , ejusque vvitandi defide- gj rió exftimuletur. Cenfura Facultatis eft hzc: ec 162 propofitio falfa efl, & viam. aperit ad excufandas ex- d cufationes in. peccatis, Eadem Praepofitio damnata Metüt eit à Facultate LovaANIENsI annó 1657. Ml Cenfura ejus eft : Jec propofitio efl contra omnia I Theolopie Chriffiang principia, & immwmera etiam Mi immaniffima bomiman peccata excufat cum pernicie dit, animarum., m Similiter cLERUS GALLICANUS in Comi- * k:'PE' !» tiis General. 17oo. damnavit hanc propofitio- Rl oem: Si peccatores. confumate malitie, cium blafpbe- At mant, DE NATUR.& QUIDDIT. PECCAT. 39 d i Tuant, C? flagitüs [e iwmmergunt, mon babent con- Jiientie flimulos , mec smali, quod.agunt , motitiam, TT cum ommibus Tbeologis propugno, eos bifce atibus [ &i non peccare. Cenfüra eft hec: .Hec propofitio fal- UM a eft, temeraria, perniciofa, bonos wores corrumpit, Wf blafphemiam , aliaque peccata. excufat, €9 üt talis à I tegi Clero Gallicano. jam .damnata. ef. anno 1641. Ergo pfaiguuran, juxta mentem hujus magne partis E.cclefie, quam 1 , formatGallia, non requiritur actualis adverten- lii tia ad malitiam actionis, fed fufficit dire&ta prae- n t terita, aut habitualis dire&ta, feu interpretati- um o va, & virtualis, que poteft, & debethaberi. Q t COROLLARIUM I. Ex di&is colliges, | conft difficillimé agnofci peccata propria juxta illud COnddes Píal.18. v. 13. JDelitta quis intelligit? — ab occul- 1ad (cje iis mieis munda me. Et Jobi 9. v.28. Ferebar eipot omnia;opera wea, [ciems, quid mom parceres delin- quenti (Deus). Quis enim noverit, utrüm non lp w debuerit hinc inde advertere ad malitiam u a&us de fe peccaminofi? vel utrüm non habue- Ri p rit priüs aliquam advertentiam dire&am, quá jimi d neglectà jam inceperit inadvertentia habitualis U non efficaciterretra&ata? velutrüm prajudicia, Yaj & pafliones non deflexerintattentionemanimi ab tio danti advertentiamalitiz dire&a ad erronea judicia, vel aderroneam omiffionem debitez confiderationis. n 1f QOnita ( ConoLLARIUM 2. Colliges, eos Cleri. u & cos verfari in periculofo ftatu, qui non diligen- n j ter ftudent, aut legunt principia Theologix mo- ralis, & alia principia morum, eó quódperhoc, fint in perpetuo habituali ftatu inadvertentiz, sin r t0p0i9 aut ignorantize circa principia morum, & circa naturam aQionum particularium. Id ipfum in- "m telli- M C 4 DISPUTATIO t n 49 gt telligendum de iis Clericis, qui negle&is occu- pationibus veré Clericalibus, prefertim Epifco- g ü d palibus, indulgent lufibus, venationibus, com- d l potationibus, & aliis vanitatibus vel etiam ne- Dj gotiis fzcularibus. Item de iis hominibus laicis, ii J qui.negligunt Conciones, Catechefes, & alia jj) t fubfidia fcientie chriftianze: in iis enim omnibus M! locum habet, ad committenda peccata non re- (Mämm quiri cognitionem reflexam , imo ne quidem di- u IPE[S l[thl reCtam actualem in omnibus a&ionibus de malitia T obje&i ,. vel actionis; pr-out/pluribus explicabi- fgani ayict Fur in fequentiQuæ[ï:. ; 3b udit Solvuntur Objectiones. agl Wa OBjICITUR 1. Eft valde communis opi- yiut, t nio Authorum docentium, quód ad peccatum ET requiratur actualis advertentia ad malitiam actus ; ii ergo huic Do&rinz licitum eft fe conformare. Atl REsPONDEO cum P. ANTOINE. dift. a. o Docent, requiri advertentiam aétualem, «vel t d prefentem, velpreteritam, -qug fit caufa inadverten- oj tie a&tualis pracfentis. c. a&ualem advertentiam fati f in quavis a&tione profentem. n. ant. Neque enim iÜnptr illi Authores faltem plerique volunt, in omni UMT aQione humana, quea confequitur neceffarib ex t d antecedente ignorantia, vel inadvertentia cul- pabiliter contra&ta, femper requiri aCtualem ad- mm i vertentiam de malitia objecti, aut requiriliber- r tatem actualem , prout dicetur in feq. Quaeft. "tl inc RESPONDEO 2. hmu iterum 'di&. a. Docent, : i nind« gequiri aGualem advertentiam in a&u Zeno iiv umE tmd DE NATUR. & QUIDDIT. PECCAT. A4I Ts tive libero. n. in a&u formaliter. in fe ipfo libero. i fubdiftinguo. Requirunt in a&u in fe libero lj m advertentiam actualem directam. c. retlexam.n. a. | lts Senfus patet ex di&tis. Aliud enim eft (filoqui. Isl mur de actibus in feliberis) me advertere in lio- n neftatem objecti, & oppofitionem illius ad le- UtpiDus gem ; &aliud, me advertere inhoneftatem hu- n r ln jus mez a&ionis internz confürgentem ex cogni- tione ipfius inhoneftatis obje&ive ex parte ob- lenijin je&i. Itaque non requiritur, ut quis fe refle- ?ayidi &at fupra cognitionem direétam de malitia actus, ita ut poffit dicere: Kgo adverto , 1ne babere moti- i de malitia a&us, €? tamen illum commütto. Hinc multi multa cognofcunt diffentanea ratio- ni, nec tamen advertunt, fepeccare, quianon nj pl cogmofcunt, nifi folüm directé, & exercité, fe petctüm habere cognitionem de malitia aCtionis; imó ia tales fzpe putant, per aliud judicium fe potius Qtmate habere cognitionem de licentia a&tionis, quant 3. d t fibi fingunt attentione applicata ad motiva con- ilm, t traria, ad quce toto impetu fuarum paffionum, pdventt & præjudlcrorum ob utilitatem qualemcunque Vertent attentione fixiffima feruntur. Vequettt Os5]JrCITUR 9. Ipfa ignorantia non eft ,j L0 vincibilis, ita ut operans ex illa peccet nifi cofirit advertat, dari obligationem deponendi hanc tenta ignoranttam gravem; ergo etiam inadvertentia Rudni ad malitiam actionisnon eft culpabilis, nifi fimul homo advertat, dari obligationem adhibendi quirilibe ) Qu majorem advertentlam & majorem conüdera- tionem circa naturam a&ue Doc, RrsPONDEO. n. a. Sufficit enim, quód | n prius aliquando . adverterit hanc obligationem, g faltem C5 42 DISPUTATIO LT. ". faltem advertentià dire&à, & quód negle&um r W , a^ hujus advertentie, quzs eft cauía fubfequentis aCus erronei, necdum fufficienter retra&tave- g n yit Itaquenon requiritur, ut v.g. Judeus cru- p y u cifigens Chriftum, aut lapidans Stephanum fciat A fe peccare dum occidit, alioquin enim tefte D. Petro non crucifixiffent Chriftum, fed tantüm a " dem requirebatur faltem aniecedens advertentia dire- &a ad obligationem magis confiderandi motiva u n de divinitate Chrifti&c. qua femel pofità omnes f t atl fübfequentes a&us incipiunt fieri liberi, & pec- caminofi in fua caufa. Idem proportionaliter il j 2 dicendum ad omnes alios actus ignorantie vin- cibilis fic liberé contra&e, &nunquüam effica- az citer per media efficaciter deftru&tiva retractatx. i n mep OsjrcrrunR 3. Eftde rationepeccati, ut debeat effe liberum; fed non eft liberum fine »téni advertentia actuali formali, & explicita ad ma- tiris litiam a&us; ergo. Min. prob. Si non adverto a ad malitiam, vel ad obligationem adhibendi ma- m " jorem confiderationem, & advertentiam, in J [ Ü | bt al multis occafionibus non poffum non peccare, v.g. circa Crucifixionem Chrifti, aut lapidatio- & df nem Stephani: Si enim Judeus ageret contra LLWW conícientiam, peccaret, fiageret juxtafuam con- D] fcientiam occidendó blafphemum putatitium, &t Jterum peccaret. A 2; Si advertentia interpretativa ad pecca- t tum eftilla, quam quis foto? , & debet habere, E eo ipfo non dabitur illa advertentia interpreta- Vitin tiva, fi quis non fimul advertat ad debitum , & um obligationem adhibendi majorem advertentiam, odo "t Iä(erüï1 | vel deponendi ignorantiam; efgo tali m non DE NATUR. & QUIDDIT. PECCAT. 43 hgle&um non peccabit. ZInt. prob. Nemo debet habere "n advertentiam füb peccato, nifi cognofcat legem obligantem ad adhibendam advertentiam ; ergo. Il Prob. ant. Sublata hac cognitione tollitur liber- IUn fs iefe D. tas aCtionis ad non peccandum; ergo. REsPONDEO ad r. dift. Min. Peccatum lntin non eft liberum fine advertentia dire&ta prafen- 1 d- te, vel preterita, nondum retra&tata. c. fine nl advertentia tantum prefente, aut reflexa. n. Ál s .Min. Contrarium patet in ea cognitione, qua ij j ü w cognofco lapidem in via: ea enim cognitio di- tolta re&a fufficit ad obligationem tollendi pedem iL VIR juxta leges prudentie, etiamfi ambulans nonre- m d flexé cognofcat fuam imprudentiam, fi nolit le- ttrate vare pedem: neque enim opus eft, ut dicam tAt ut v.g. "non ago prudenter, müfi levem pedem. Idem um (ie ergo eft etiam de peccante contra leges divinas, 1 m aut naturales, in quibus füfficit cognitio dire&ta, |dverto etiamfi operans non cognofcat, fe habere illam hewim cognitionem , ac propterea fe peccaturum. ntap, t 4Ád 2. dift. conf.. INon peccabit , fi nonad- | pett vertat ad obligationem directé advertentia prz- fente, vel preterita nondum efficaciter retra&ta- hpidatt 'et COnI ta. c. tantüm prafente, aut reflexa. n. c. fhameon Diczs r. Si non requiratur ad peccan- TA dum advertentia aCtualis, clara, & explicita, qua quis agnofcit, fepeccare, tunc viaaperitur innumeris fcrupulis; fedhoc eft vitandum, cüm g ; lubere Deus nolit inftar Tyranni hominem obligare ad tl moraliter inevitabilia, eumque verfíari in per- i, * petuis tormentis confcientic ;. ergo. Maj. prob. rtenti Quandocunque homo deprehenderet , feerraffa materialiter, quod in innumeris cafibus fit, fta- 3 n ( tim - 44 DISPUTATIO I. j g tim pöü'et dubitare, an non intercefferit adver- | tentia faltem interpretativa, feu talis, quam g p í potuit, & debuit habere; ergo. ii l 1 ; RrsPoNDEO. n. Maj. Si enim fithomoti- jf morate confcientie, &foleataliàs vitare, quod v if agnofcit. probabilius effe peccatum , fimulque habeat ftudium diligentie moralis, inquirendi in [ u ea, quie Dei funt, & fuz obligationis , fi infu- aämdeïil per foleat habere confuetudinem in actionibus juupii deliberatis non agendi juxta du&um paffionum, ia g & affe&ionum, aut commodorum, eo ipfo ha- bet argumentum moraliter certum , quód etiam i a in cafu particulari non habuerit cognitionem di- re&am de malitia actus, & quód non fecutus stf fuerit du&um paffionum , attentionem à debita qpittiy confideratione avocantium. Vel fi aliqua in- 5 n tercefferit hujusmodi culpa in ejusmodi homini- p ü ?upp'av bus, ad fummum erit venialis, de quibus culpis utique fruftra quis fe torquet inanibus fcrupulis, duny UT cim quilibet debeat effe certus ,. fe habere innu- mera peccata ejusmodi generis non plené deli- hn berata, fed ex inadvertentia, vel etiam igno- tb rantia leviter culpabili commiffa. Quódfietiam fnio per hypothefin ignorantia , aut inadvertentia ab lum initio fuiffet de fe gravis, imó etiam graviter TT : peccaminofa, eo ipfo illa retra&aretur fufficien- Wt n ter per continuum ftudium refrenandi paffiones, RUT & per a&us eflicaciter verfantes circa Deum BIN amore, & zeló, ita ut füubfequentes a&us non ii incipiant amplius effe formaliter liberi in fua '&'*Pffaüi caufa. ltaque homines pii ftulté fe vexantfcru- L N l pulis circa praterita, dum fummó ftudió foliciti ü!e.,"ï funt circa futura. :M Dices k DE NATUR. & QUIDDIT.PECCAT. 45 ; m- adver. DicEs 2. hm Contingit infinities proponi in utramque partem motiva de honeftate, & inho- neftate actus: fic enim v. g. Judeis proponeban- ILhoyj tur motiva de divinitate Chrifti ex confideratio- V, QUi ne miraculorum, & ex altera parte propone- Ulcue Mütdin bantur motiva, quód hzc omnia effent per de- ' monem tum ob Authoritatem Doctorum, tum Bïflï!]fu ex aliis confiderationibus. ii Ergo fi adpeccatum fufficit cognitio dire&a de malitia obje&ti per pultm, modum obje&i in apprehenfionetranfeuntis, & b pl non requiritur judicium pra&icum, quo quis J m judicat fe peccare, poffet quis infinities dubita- lonen d. 1 fecüts re, an non habuerit cognitionem de malitia a&us tranfeuptem, &utrüm non ex impulfu ali- 1à debit cujus paffionis, aut prajudicii culpabilis atten- lia in- tionem avocaverit à confideratione veritatis, loniti- eamque applicaverit ad motiva erronea proprii üsculpis genii. i, RESPONDEO. üt priüs. dift. conf. Poffet ere n J d de hoc dubitare, nifi jam fit affuetus conftanter ; fequendi veriora, & meliora, feque per amo- üm p rem Dei convertendi ad ea, quz funt commoda Qdj divino honori. c. fecus. n. c. Refponfio hec rtendad coincidit cum priori, ut proin in ejusmodi du- t p biis non fit prudens ratio timendi in iis, qui vfuficit amant. Paveant autem , qui non amant, üt D, GREGORIUS n c. ult. Mattb. obfervat. ,pailïonöï ca Deun OsjrcrTUR 4. Si fufficeret advertentia ftns Dd interpetrativa, tunc etiam San&i in innumeris i in u cafibus peccaffent graviter, cüm tamen non cre- yantíet dantur peccaffe formaliter , fed tantüm materia- ) fl liter; fed hoc non poteft admitti; ergo. — Maj. frob. Sic v. g. peccaffet D. Petrus graviter ob D illlam 46 'D'I'SP UTATIO I MW illam fimulationem, ob quam reprehenditur à 4 d D. Paulo ad Gal.2. v. r1. dicente, quód feré fuerit reprebenfibilis: potuiffet enim ipfi dici, quod gt n jpotuerit, & debuerit habere majorem advertentiam W ii de malitiaaétus. Simile contingeret, dum am- putavit auriculam fervo, non priüs expectató P mandató Chrifti. Item, dum Filii Zebedazi af- ii W. Ü fe&arunt primatum. Dum Apoftoli litigarunt f de precedentia &c. Que & alia in Sanüis fuif- mm, llt. ii n fent gravia peccata, ; fi fufficeret advertentia in- im terpretativa. RzsPONDEOo. n. ]Maj. adprob. dift. a. Potuif- E j ginid t fent, & debuiffent advertere malitiam actus ex debito, ac obligatione remota. c. proxima. n. a. ial Proxima obligatio fit per promulgationem legis m in Provincia confcientie, & ea promulgatio de- ag bet fieri per cognitionem directam, prefentem, qmitdi vel preteritam non retratactam de obligatione at n d adhibendi majorem advertentiam, & delibera- tionem. jJam veró de illis Sanctis meritó pre- t fümendum eft, quód ne quidem habuerint co- (oy gnitionem indirectam prefentem, vel prateri- T ia tam ; quia erant affueti femper fequendi meliora Miditsl d claré cognita: adeoque non eft verofimile, quód ulla paffione gravi predominante attentionem ts ln avocaverint à cognitione directa ad motiva op- ? [ i deüdgl pofita. Quiatamen hzcmoralis certitudo etiam A in San&is non eft certitudo abfoluta, ideo re&é "Ut Apoftolus 1. Cor.4. v.4. dicit: ANibil enim mibi Vif con[cius fum ; fed mon in boc juflificatus fum. — In- Vi terim. tamen , fi in San&is interceffiffet aliqua A*U:j culpa avocandó à cognitione directa tranfeunte fuiffet Mdl attentionem ad rpotiva oppofita, vel ea F venia- - DE NATUR. & QUIDDIT. PECCAT. 47 Wd'tur i venialis, vel ftatim retra&tata per aétus amoris Wiied fübfequentes. | id,md O52]1ICITUR $5. Ubi non datur nova, a& Cl formalis libertas, ibi non datur novaratio culpze dim a, Dedot) füfficientis ad diffolvendam amicitiam divinam; fed ubi folüm datur advertentia interpretativa, iaf non datur nova , ac formalis libertas; ergo. | üügamu[ AMin. prob. In tali cafu a&tus eft folüm vitiofus ii denominatioé , ficut a&tus in ebrietate commiffüs; t vel confequens ex ignorantia antecedente vin- cibili; ergo. Prob. Znt. "Talis a&tus folüm eft t Doni peccaminofüs propter omiffionem advertentia 1 ts r antecedentem ad. cognitionem directam tranfeun- jmi n tem de malitia a&us ; ergo. nen lei CONFIRMATUR I. Omiffio ; -advertenti'æ Aito d- formalis fzpe tantum eft culpabilis, in quan- zfentem, tum provenit ab impulfü paffionum, & preju- ipatione diciorum dudum antecedentium ; ergo non eft delibere peccatum in effe&u, fed tantüm in antecedente rib p caufa. derint C CONFIRMATUR 2. . Si fufficeret falis-adä |pretti vertentia interpretativa, que potuit, & debuit K meliore haberi antecedenter in caufa, tunc omnis ille, ] qui qui non haberet maximum ftudium eradicandi xtonet paffiones, femperque eligendi perfectiora, unà otiva o cum forti defiderio conftanti , commoda Dei, jdo etit & Ecclefiz preferendi commodis propriis, pof- fet excidere amicitiá diviná eo momentó, quo (e) re&ö aj v id minimé fufpicatur, quantumcunque alias effet m l homo timoratz confcientie ; fed hoc eft valdé at lii durum; ergo. Prob. Maj. Poffet contingere, apfeunt quód in tali homine alioquin jufto, & timorato neglectus ejusmodi perfe&tionis hic & nunc eum e fuiH'et ob vl D sml&k 48 -DISPUTATIO 1. ajb ob paffionem aliquam removeatà confideratione u debita in negotio maximi momenti, v. g. ubi g^ agitur de falute Provincie; ergo fi reipfà erra- 1j J ret, quamvis id non putet, fiet inimicus Dei. W-V b 1 R£sPONDEO ad1i. n. Maj. Quia ficut in i Phyficis concreta multiplicantur juxta multipli- aM cationem materie, ita contingit in moralibus. gb v. g. Si ponantur plures muri, & ponatur una g Eiä) Ü D albedo replicata in pluribus muris, erunt tamen plura alba, fic etiam, fi dantur plures a&us hu- ag p ais mani continua concatenatione confequentes ad invicem , quamvis illi omnes a&us efficiantur, ii j a ia & denominentur moraliter ab una, eademque libertate primi a&us, omnes tamen actus erunt apnia n 1 peccata. Ad CONFIRMATIONEM I. patet refponfio * a ex proximé diétis. dT dtalt a d 2. CONFIRMATIONEM. n. Maj. ad prob. dift, a. Poffet hoc contingere, nifi in ipfo ne- g ib d gle&u perfe&tionis habuerit jam priüs actualem advertentiam tranfeuntem , faltem dire&tam de Til Vi graviffimis effe&tibus, qui poffint ex eo negle&u "aW confequi. c. fecus. n. a. Hujusmodi enim ho- lona mines poffent advertere , ex negle&u amoris ütfbaty divini, & perfe&tionis poffe oririinnumeras ejus- i db modi tum ignorantias, tum inadvertentias. Si ii igitur hoc dictamen negligant, omnes a&tus fub- DTTN fequentes erunt peccata, in quibus intercedit culpabilis inadvertentia, velignorantia culpabi- Vj litate caufe : hoc tamen advertendum eft, quód, Vi ficut in eo genere negle&us datur malitia gravis, d qil vel levis, ita in fübfequentibus a&ibus gravitas, "KD[]&, , ac de- RUT ?el levitas malitiz afficit illas aCtiones nominat ] "j DE NATUR. & QUIDDIT. PECCAT. 49 T nominat; & hinc, qui vel habent ftudium per- DI fectionis ferium, vel fi non habuerunt, illud ! Elphm refumunt identidem, non eft verofimile, quem- lins] piam peccaturum graviter per inadvertentiam à fs interpretativam . quia fi aliquando intercefliffet du caufa graviter culpabilis, per hoc fuiffet retra- Qrdibus, &ata, & quidem efficaciter: in talibus enim ha- At Una bentibus ftudium fervidum perfe&ionis illud ve- TUl riffimum eft, quod 2. Paralipom, c. 30. dicitur: t Dominus bonus propitiabitur cunttis , qui in toto corde Quenta d requirunt Dominum Deum - - & non imputabit eis, dintr quid minus fanthificati funt. .Ex hoc ipfo autem eum fequitur, quid dicendum de illis, qui pofuerunt (s éru caufam graviter culpabilem a&tuum ignorantie fubfequentium , aut mille inadvertentiarum in :rerþonüo materia gravi, v. g. de Pratore, Epifcopo, Pa- rocho &c. non agentibus, ad que obligantur Vi fui ftatus &c. qui, licét interea eliciant actus j. pl nipfo m charitatis erga Deum, confiteantur, & commu- s adudt nicent devoté, nunquam tamen recordentur de inüm i retractanda, vel deponenda ignorantia, velin- ) nepl advertentia. REsPoNDEO enim, fi in ejus- | enim modi hominibus charitas tam efficax fit, ut vir- (b amot tualiter fe extendat ad excludendum eum ftatum animi, qui ab initio non poterat ftare cum cha- a od entis, 1 ritate Dei, eos fore juftificandos. Siveró actus charitatis in ejusmodi hominibus, üt folent, : acus interc funt mera complimenta, & a&us benevolentiz erga Deum /peculatioi , ita ut non ferió tendant ti aj Eü ) quæ pratià ad media fuo ftatui proportionata , & congrua, ex quibus poffit excludi faktem mora- tia g liter ignorantia, & inadvertentia in genere, non j gfaVim EL fore juftificandos. Et hinc in Tract. 4 ; £ P-æm'zen- D.dmort Tratt. de Peccatis. D 4a um DiISPU'TATIO-I muü So 9 j* tia dixi, etiam a&um amoris intenfüm , putà intenfione /eculativa , fe tenente ex parte actus, H m i & non prattica, non femper effe juftificativum. iil ) n lxn OJH" QUJESTIO IV. ; *LMQS n peccata ignorantie , €? alia, que mon funt j T0 libera in fe, fed tantim in [ua caufa, mon fo- ?(0 g ll làm fint peccata materialia, fed etiam proprit, l veré, C formaliter peccata? j j ! l Mi OTANDUM I.. Quintuplicem poffe effe cau- " mk'x fam variorum peccatorum, qu&, licét non djrins, fint libera in fe, funt tamen libera in fua caufa. ; i Prima caufa eft 1MP 0 TEN T1A, in quam fe quis siitil liberé conjecit, vel ex mera malitiz, vel ex d negligentia graviter culpabili, v. g. fi quis na- ..... N u vigaturus de induftria projecit Breviarium in [ mare, vel noluit ex pigritia reverti domum ad ERN fecum fummendum illud, omiffiones quotidianz n recitationis Breviarii erunt liberz i5 /ua caufa, st w Secunda cauía eft j )f quamvis non fint libere n /e. i D j j l) li POSITIO CAUSJZE NATURALIS, VEL MORA- Ataqr] LIS ad effe&um peccaminofüm, v. g. fi quis ] OUf infecit fontem venenóÓ, vel dolium vini, vel Ml fificario dedit mandatum ad occidendum inimi- L| rjusmw cum &c. Inhocenim cafu homicidia fübfequen- ï E tia non erunt mandanti amplius libera;n fe, erunt dT tamen libera in fua. caufa. Tértia caufa eft co N- ij ht SUETUDO LIBERE CONTRACTA V,.g. per U negligentiam correctionis graviter culpabilem. h 'Talis effe&us eft blafphemia, imprecatio, per- u enim W *m jurium &e. iq confuetmdinario: quamvis ejus- Li DE NATUR. & QUIDDIT. PECCAT. 5r 50!11 pui ejusmodi blasphemie v. g. in ebrietate, vel aliàs Pm l&m fine nova advertentia actuali commiffa non fint Ti libera in £, funt tamen liberain fua caufz. — Quarta v caifa ett INCURIA, & INADVERTENTIA, dum quis non confiderat obligationes füi ftatus v. g. Judex, Preíes, Epifcopus, Parochus &c. w n quamvis enim tales non habeant forté ignoran- Jau L /0 tiam de obligationibus fui ftatus, eó quód illa- rum notitiam dudum jam femel per ferium ftu- dium aquifierint, contingeretamen poteft, quód du eas 6 memoria dimiferint, & confequenter fine debita confideratione precipitandó fententias, lia [üa ul aut refolutiones, agant contra obligationem fui ftatus. Itaque ejusmodi injuftitie non erunt i e qii quidem Jibere in fe, utpote fine advertentia a&uali , Y at commiffze, erunt tamen Jibere in fua caufa, nempe qui m in habitu agendi fine reflexione, & confidera- irim 'xq tione debita. Quinta caufa eft viNCIBILIS omum d IGNORANTIA obligationum füi ftatus, v. g. i dum Chriftianus negligens in Catechefi, Con- ju aj cione &c. vel Epifcopus, Judex, Parochus &c. h aj in ftudio fui officii plurima comittit gravia pec- i, MOR cata orta ex illa ignorantia, utpote caufa pluri- AL morum errorum in prejudicium grave proximi; vini, & & Ecclefi» &c. In omnibus his cafibus queri- lum in£ tur, an ejusmodi actus, quamvis non liberi in fey ubequ attamen /iberi in fua caufa, fint peccata formalia, " & non tantüm materialia; idque, etiamfi in ejus- o modiactibus ne quidem ponatur cognitio directa ypr de obligatione retraétandi caufam , corrigendi ]pible inadvertentiam, & deponendi ignorantiam. NoTANDUM 2, do, P P Dum quaritur , utrum i tales actus fint veré, ac formaliter peccata, poffe qi 2 varium ,uxlm $2 DISPU';'ATIO T. [ di varium effe ftatum quzftionis. Nam 1. poteft gt il qu&ri, utrum ejusmodi a&us veré conftituant a^ unum concretum cum pracedente aGtuali libertate fue caufe ; ita ut v. g. blasphemia in ebrietate w pï commiffa, vel homicidia à Principe vincibiliter j J ignorante injuftitiam fui belli , fint peccatum formale, cujus materiale fit attus externus impera- 1 [Mdl t tus, formale autem conftitutivum illa Jiberías , i[gnmuz qua pofuit caufam füz ignorantie, vel inebria- ; jl j tionis. 2. Poteft queri, utrum ejusmodi actus ,POP* Mf fuperaddant femper novam poenam, & nume- aX rum peccati: v. g. utrum blafphemia fit novum (sbrd. diftinttum peccatum ab ebrietate, vel utrüm £ a o fint geccata homicidii ab ejusmodi Principe com- ial miffa, quot dantur reipfà occifiones confequentes ex caufa libera antecedente, an vero illa igno- & gl rantia vincibilis, & mille neces fint tantüm unum PT peccatum, & nullam mereantur novam peenam. z 3. Poteft queri, utrüm ejusmodi a&us diffol- AMneto vant amicitiam divinam, fi prior caufa jam fuit tl retra&ata in genere, vel fpecie, velfi prior caufa hi tifn Vr libera tantüm fuit peccatum «eniale : v. g. fi in- ebriatio tantüm fuit peccatum veniale, velfi 1004 4. vincibilitas ignorantiz tantüm fuit veniale. lp Quzri poteft, an detur obligatio ejusmodi a&us ii in f& mon. liberos etiam exponendi in confeffione, thü vel utrum fufficiat confiteri folam pofitionem caufe, k nempe contra&ionem ignorantie, vel inebria- p tionem? » ROT NoTANDUM 3. In praxi, in ordine ad ] confeflionem , & in ordine ad obligationem de- i ftruendi pravas confuetudines nihil referre, j utrüm ejusmodi a&us ex prava confuetudine, ve] gvmnmd DE NATUR. & QQUIDDIT. PECCAT. 593 "t vel alia caufa libera confequentes fint peccata in N .mRI][ fe formalia, vel tantüm fint peccata materialia: ll [ üt enim P. DANIEL n Traütatu dpologetico pro 1e h xï"e Societ. de ejusmodi peccatis recté obfervat, cer- tl tum eft r. Talia peccata quamvis non libera in pitcatg fe ipfis, effe materiam neceffariam confeffionis. Wsimperg, 2. Dari obligationem gravem adhibendi efficacia lirtty J media tollendi confuetudinem, habitum, & alias Wüdy caufas ignorantie , inadvertentie , aut talium Tod d actuum. 3. Etiam certum eft, revera talem ho- n minem propter ejusmodi peccata eífe culpabi- [t o lem coram Deo. Exemplum P. pANIEL fum- Wij mit à Gubernatore alicujus urbis, clavisRegni: ( o Si enim Gubernator ex imperitia relinquat ur- fegteti bem fine praefidio, ficque culpabilem prebeat ileigno caufam, quód urbs devenerit in manus hoftium, tUL condemnabitur haud dubié ob omnium malorum n cumulum, qusregno induxit; nec audiretur us df Advocatus rei , fi vellet contendere, talia mala totius Regni Gubernatori non fuiffe libera in /e, aj prorua fed tantüm fuiffe libera in fua caufa. 4. Deni- DAT que certum eft, ejusmodi hominem effe&u fe- E cuto teneri ad reparanda damna provenientia ex onidle ) ejusmodi peccatis. Reflexione. 1. de Peccatis igno- smodid rantie prefatus Author fic habet: " Quod atti- onfe[liong 7) net praxin, idem eft, quam opinionem ex » utraque teneas: utraque enim opinio obligat i d d indi » v.g. mercatorem ad reftituendum lucrum ex contraétu ufurario obtentum, Judicem ad re- od t farciendum damnum fententià injuftà ob igno- onen & » rantiam vincibilem datum: utraque habet pro irregulari hominem, quialium occidit ex igno- ] rei (qe » rantia vincibili, & ad reparanda damna pro- [ 3 »pinquis 'HTM $4 ^DISPUTATIO T. Similiter utra- fmümwm; » pinquis refarcienda obligat. D à j » que fententia in Sacramento Ponitentiz tali j » peccato imponitpoenitentiam proportionatam. n u^ g Et in Reflex. de peccato babitudinis ait: " Utrum- tO, k » que fyftema obligat confüetudinarium ad ex- j ,mt, q » plicandum numerum talium peccatorum, jid qw] » quantum eft moraliter poffibile: utraque pe- [ Dbüm. z » tit explicari tempus, quanto perfeveraverit Mddäll! » in ea confüetudine, & quoties peccaverit in- » tradiem , hebdomadam, menfem &c. ut ob- ii « 07 » tineatur cognitio de ftatu confcientie, utra- » que fententia imponit peenitentiam proportio- v ;.iedet ij ) natam pro numero talium peccatorum; neque » eos abfolvit, nifi videritdifpofitos non folum vlb ad deteftandam confuetudinem, fed etiam ad a » » adhibenda media efficacia pro ejus extirpa- sl tione." ]Ita P. DANIEL /n prafato Trattat, qint u )()] us fufius volui recenfere, ne quis exiftimet, aliam effe doCtrinamSocietatis, dumlegit unum, ipdtr vel alterum Cafuiftam Germanum obfcuri nomi- um nis, v.g. P. BURGHABER 79 Centuriis. 1 n DICO. Peccataignorantie confuetudinis, "T & alia peccata libera in fua caufa funt peccata hufur formalia, in quantum conftituunt unum totum tMiteg morale cum caufa libera , à qua connaturaliter, bnT, vel per fe dependent. Ita cowEr. hic Difp. 6. ET drt. 0. $.. n. pg. & 17. item Difp.5. urt: 4. n Et n. THOMAS 2. 2. q.79. a. 3. ad 3. ubi fic hu habet: " Dicunt quidam, quod tuncincipitpec- jnin » catum omiffionis (dum omittit Breviarium ob » ebrietatem) quando aliquis feapplicat ad actum dtly » illicitum, & incompoflibilem cum illo a&u, K l » ad quem tenetur; fedhoc non videtur verum, l &t »quia DE NATUR. & QUIDDIT. PECCAT. 55 *ï**ï li. » quia dato, quód (fe inebrians, ut non poffit M » pergere ad Matutinas) excitaretur per violen- X i J , tiam, & iret ad Matutinas, non omitteret. L'Im: » Unde patet, quód precedens inebriatio non -ium P Unde di- fuit omiffio, fed omiffionis caufa. COT » cendum eft, quód omiffio incipit ei imputari Umque pf, » ad culpam, quando fuit tempus operandi, ta- Tlneqer men ob caufam precedentem, ex quaomiffio AO » fequens redditur voluntaria. Ita S. Do&or. OOT Idem 1. 2. q. 76. art. 2. ad 3. dicit: "Sicut in emiæ, D , peccato transgreffionis. (feu commiffionis ) Qproport » peccatum non confiftit in folo a&u volunta- ; t tis, fed etiam in a&u volito, qui eft impera- 2 Donfolu tus à voluntate; ita in peccato omiffionis non Q etim » folum a&us voluntatis eft peccatum , fed et- » at D iam ipfa omiffio, in quantum eft aliqualiter N » voluntaria. exne, PROBATUR CONCLUäIO. I. AdGus con- sv fequentes ex caufa libera conftituunt unum to- f moc tum morale cum actu voluntatis phyficé prate- ( rito, necdum fufficienter retractato; ergo. püeudi Prob. 4nt. Opera meritoria conftituunt unum int pett totum morale cum intentione prævia virtuali- qum t0U ter perfeverante, ac influente; ergo idem eft maturd de peccatis ejusmodi, que fequuntur ex a&tu hicDib: precedente voluntatis influente per effectum dependentem à fe. 'p, » Yi PROBATUR 2. A&Giones Sacramentales, l übil iniplt v.g. baptizatio, üt moraliter unitz cum a&tione Chrifti conftituunt unum totum morale , :quod viarium atl eft fpeciale motivum divinz bonitati ad confe- rendam gratiam ; ergo etiam actus meritorii poe- lo & tyr r ne, üt uniti ad voluntatem antecedentem pcenà D 4 dignam, ) j 56 DISPUTATIO 1. uwnrüï*-& Ts dignam, habent fpecialem rationem motivam difplicentie diving, quam nonhabet folus actus y P voluntatis precedens fine unione ad a&um ex- , lll ternum. j 423112191 PROBATUR 3. Opera jufta juftificant, & Atft merentur vitam &eternam, inquantum fümun- p f tur concretive; hoc eft, in concreto, cujus materiale eft ipfe attus , formale autem fides in Chri- Ü Jjï'?ï;þ' j i ftum concurrente gratia fanCtificante, nec ve- jgrdna rum eft, quód fola fides juftificet , aut fola gra- tia fan&tificans fine opere meritorio ; ergo etiam actus peccaminofi ut denominativée uniti ad ma- ia q litiam aétus antecedentis tanquam formam fünt in concreto obje&tum difplicentie, & indigna- EOWUT tionis divine. 1uiytt ub PRoBATUR 4. Peccatum oripginale veré, ac proprié eft peccatum in fe, üt exiftens in fin- tl ARU gulis hominibus, quamvis ratio formalis motiva Ti divine difplicenti: tantüm fit unio, feu de- lpl pendentia ad voluntatem Adami; ergo etiam D aCtus confequentes ex voluntate antecedente Buf funt obje&um divinz ire in fe, ac proprie, in- tf quantum habent unionem, feu dependentiam ad precedentem malitiam propriam. ts TL gt PRosaATUR s. Hecqusftio, an ejusmodi ij l peccata fint ratione fui, & in fe formale pecca- | , tum, denominativé tale, vel utrum formale I iil peccatum tantum fe teneat ex parte caufa, de- pendet ex ea quzftione , an Deus totam gravi- f'fül, diært "Ufty tatem pene ftatuerit foli a&ui antecedenter for- maliter libero, an veró ftatuerit novas poenas Paj la fingulis a&ibus ex precedenti a&u fequentibus, prout uT DE NATUR. & QUIDDIT. PECCAT. 57 "Mi i prout re&é obfervat ». DANIEL in Reflex. 3. Sed Deus ftatuit novas ponas fingulis actibus; EM ergo. Min. patet exfenfu communi ; quia omnes judicant, inzqualiter puniendos duos mercato- f res habentes equalem ignorantiam vincibilem de 1 m contraétu ufurario, quorum tamen unus nullum UT commifit a&um ufurarium , alter veró commifit Mi mille. Maj. prob. Si Deus pro fingulis ejusmodi 3 t effe&ibus ftatuit novas penas, connaturale eft, ii quód tales actus confideret tanquam objectum 9 fuze indignationis, in quo reperiatur materiale Wal peccati pbyficó, & formale peccati faltem morali- hr f ler; ergo. Vi PRosATUR 6. Authores agnofcunt uni- verfim obligationem confitendi non tantum po- fitionem caufe, fed etiam a&tus confequentes ]r veri ex caufa, v.g. blafphemias, vel homicidia &c. nsin i motun in ebrietate commiffa, & contra&tus v.g. ufura- rios ex ignorantia vincibili fecutos; ergo mul- 21 tiplicatur numerus peccatorum , adeoque a&us 1f d fubfequentes funt verum peccatum per modum Vecedent concreti ex materiali actus, & formali malitize jri, i antecedentis. Confeq. prob. INon poteft oftendi Xlentun alia ratio hujus obligationis, nifi quia multipli- cantur peccata numero: quód enim aliàs non ejimi poffet explicari peccatum, aperté falfum eft ; jj pttt E poffet enim quis, qui caufavit unicó imperió form i j voluntatis mille homicidia, üt Theodofius Im- i, d perator, dicere: Ego peccavi graviter contra m p quintum preceptum: zonoccides. Vel: Egoha- enterlt bui feriam voluntatem occidendi aliquos homi- g p ! nes; habeo autem voluntatem reftituendi, fi j alicui per hoc nocui. CoNrIRMATUR. Con- luenff creta P.UUE D s5 58 DISPUTATIO I emn creta tam tmoralia, quàm phyfica multiplican- 2 g j tur ex multiplicatione materiz , etfi detur unica j forma. Sic dantur plura alba, & plura membra 1 ,2 viventia, etífi detur una albedo replicata in plu- u ribus muris, & una anima in manu, & pede. i Ergo etiam dantur plura formaliter peccata, li- cét detur una forma denominans, nempe mali- tia actus interni. Q j PROBATUR 7. Authores univerfim agno- g fcunt, nifi forté unÓ aut altero excepto , obli- gationem reftituendi ex ejusmodi peccatis v. g. n ex fententia injufta Judicis ob ignorantiam vin- | V ld ! W*'æ cibilem , agnofcuntetiam obligationem adhiben- nj i di efficacia remedia ad deftruendam v. g. con- i ] tlübity fuetudinem pravam blafphemandi; fed hzc ob- ligatio non daretur, nifi ejusmodi a&us effent A. peccata formalia; ergo. Min. prob. Non datur L AT obligatio per fe reftituendi fine culpa Theolo- fW'u ï!ä | gica, neque datur obligatio exfcindendi caufam DO peccatorum tantum materialium , v. g. deftruen- ii di naturam corruptam, ne eveniant indelibera- Wi d "of ti actus contrariantes legi; ergo. PROBATUR 8. Si talia peccata non effent hh peccataformalia, tunc effenttantum materialia ; DI fed hoc non eft verum; ergo. MMajorem faten- ii " tur ipfi Adverfarii, ut teftatur P. DANIEL Re- ;iexignomi flex. 3. imoveró quidam ex| Adverfariis inde in- Aj ferunt, quód nequidem detur obligatio corri- n endi confuetudinem v. g. blafphemandi, eó -tl quód a&us fubfequentes tantüm fint peccata ma- 'terialia. Min. prob. Si ejusmodi peccatis à S. Wt Wl Scriptura, SS. Patribus, Theologis primi ordi- 'Mïï : | fis, & fenfu communi attribuuntur omnes pro- i " prie- DE NATUR. & QUIDDIT. PECCAT. 59 RU prietates peccati formalis, tunc non funt tan- t Tsj tüm materialia, fed etiam formalia peccata; fed ; ergo. Min. prob. Hujusmodi proprietates fünt, a. quód immediaté confiderentur üt obje&um di- 9&P€ü, t vine difplicentie, üt meritum obje&tivum po- ne, & üt obje&um doloris, penitentie, & re- 1 m tractationis &c. Sed ha proprietates ejusmodi a&ibus tribuuntur à S. Scriptura, SS. Patribus i. &c. ergo. Min. prob. Sic r. Chriftus in cruce QIo, dj Luc.23. v.34. ait: Pater dimitte illis; mon enim ( V Jeiunt ,. quid faciunt. 2. S. Petrus AGL. 3. Pos fan- Dfam v um , & juflum megaflis, autborem vite interfeciftis. ais Et nunc fcio ; quia per ignorantiam feciflis , ficut & l, gn Dd Principes. ve[tri. Penitemini igitur , &$ convertimi- |hgc o 1 f ni, ut deleantur peccata veftra. 3. D. Paulus r. Ti- moth. r. v.13. Fui blafpbemus, € per[ecutor , & O Ontür contumeliofus ; fed mifericordiam .Dei confecutus fum; Theo quia ignorans feci im incredulitate. Ad quz verba j ear D. CHRYSOSTOMUSs hbhomil. 3. ita difcurrit : A Paulus oflendit , fe fuiffe fubplicio dignum, | verüm nidiere non pema affe&tus, fed mifericordiam confecutus &3. Plures fimiles textus occurrunt in S. Scriptura. onefnt Inter Patres veró, qui hoc dicunt, funt ateria 1. S. BAsrLIUS 7n rebus breoioribus Interrog. 58. m fite ubi fic habet: "Judicium Domini in iis etiam, v » qui ex ignorantia peccant, perfpicuum eft ex jindei » lllis verbis: Qui non cognovit , & fecit digna tio ou » Dlagis, vapulabit paucis." Et in Conflit. Monaft. ändia d c. 2. " Cüm multis in rebus offendamus omnes, (eata t » majorem tamen offenfarum partem ne intelli- at » gimus quidem. Idcirco Apoftolus dicebat: riti t* » JMibil mibi confcius fum, fed mon in boc jufüifica- M » !u5 fun; quod idem eít ac fi diceret: multa pfiü' »delicta 6o DISPUTATIO I. ! j TU j ü !] i » delica committo, que me cómmittere non » intelligo. Propter hanc caufam etiam Pro- j;auieuää? Qu9 » pheta ait: JDelitia quis intelligit? — Item in Miffa L » D. BASILII dicitur: Indulge mihi omne deli- ; u » &um voluntarium, & etiam non volunta- b r » rium. 2 m D. cuavsosTOMUus in Epift. ad Rom. 14. Homil. 26. " Stadium (ait) hec prefens ss "T. » vita eft, & innumeros oculos, quos circum- 93 quaque dirigamus, habere oportet. Neque z z putandum, ad Apologiam füfficere ignoran- ams; erit enim , erit, inquam, quando & ii » gnorantie ponas dabimus, quàndo fcilicet t » & ipfa ignorantia veniam non habebit: nam s » & Judei ignorarunt, fed ea ignorarunt, quo- Mj Et » rum ignorantia veniam non meretur. 209 » Greci ignorarunt, fed excufationem non ha- bebunt. a i » Quód fi ea ignoraveris, quz fciri t ln » non poffünt, prater culpam erit. Si veró d ignoraveris, que fcitu poflibilia funt, & fa- , ia » cila, extremas pomnas merito dabis. Nifi I! » enim vehementer pigri, negligentesque fue- titttadi » rimus in his, qus ignoramus, manum porri- et Deus. tf ?» Idem & Judeis ufuvenit: nam in p » parabolis illis, inquit, propterea loquor, quod videntes non vident. Ne dicas itaque: quo- » N » modo hunc, vel illum fimplicem, & bonum j contempfit Deus? — Sed hoc dici non poteft, ! ' i f&m » eó quód plerumque, qui talis videtur, veri- 1 il » tatis nullam habeat vel curam, vel diligentiam. m à n y Idem in 2. ad. T be[fal. c. 3. Homil. 4. ait: Omninó neceífe eft, ut cui tam multa funt cure, & Qdf W P ignoret, & peccet ex ignoraüone, Jgem in 56« 2» "'*mi DE NATUR. & QUIDDIT. PECCAT. Ói Ti t » C 2. Mattb. Homil.6. . ]Nec de histantummodó st r » puniendi fumus, que fcimus; verüm etiam TM » Qu nefcimus: quin & pro iis, que per igno- Of » | VOl rantiam admittimus. D. Paulus dicit: 7ifi- » monium illis perbibeo : quia emulationem.Dei babent, » Jéd mon. fecundum fGientiam. Verumtamen hoc T » eis in purgationem non füfficit. Jdem de La- iCyfas » zaro Serm. 5. Qui Chriftum efürientem non I Qp » pabulant, cüm & ipfi crederent, fe ad igno- L » ranti& patrocinium pofTe confugere, nec ve- du Kt Ho- » niam, nec excufationem repererunt. Qumdo i » mil. in Pfal. 5o. ad illa verba: . Iniquitatem cognofco. lb (clie » elib: u Eftne quisquam (inquit) qui peccatum fuum » minimé cognofcat ? : eft fane; quotnam enim i, qu » u funt, & fidentem animum gerunt! quotnam » fünt, qui rapiunt, & fe rapere ignorant! 1non ho- » quotnam fünt, qui füum alteri honorem de- que f » trahunt, nec id fentiunt! offotnam funt, S ven qui viduas fpoliant, atque alienas formas cu- n i » riofius intuentur! quotnam funt, qui pupillos h X » opprimunt, nec propterea plorant, nec po- spte f » nitentia ducuntur! quonam igitur pa&ó falu- m porr » tem aflequi poffunt, cüm id ne quidem fciant, um » quód peccent ? " 3 S. GaEGORIUS M. L.9. Moral. c.26. q: g ( bonut » Difficile eft (inquit) quempiam magna agere, » y t & apud femetipfum de magnis aCtibus cogita- g, Vi tionum fiduciam non habere: eo ipfo enim, » ligentigu quód contra vitia fortiter vivitur, mens fe : Omnz » effe magni alicujus meriti zftimat, ne fe pec- care in cogitatione fuze eftimationis putat, , CUIE, 5 J ] » Ante diftriéti autem Judicis oculos tantó de- " »terius. F" ". 62 DISPUTATIO II 4l KWJ » teriüs delinquitur, quantó culpa occultiüs, iL ) & pené incorrigibiliter perpetratur. Et L. 3. j f!ï V Yi » c.10. dit: Sepe, quod bonó ftudió gerimus, » dum difcernere cauté negligimus, quo judice- WW , WbE V tur,fine, nefeimus, & nonnunquam hoc fit » g » reatus criminis, quod putatur caufa virtutis. .: * P " A » Sepe in jufto judicio culpanon deprehenditur, P A i » quod virtus putatur, & unde expe&atur mer- m » ces operis, inde fupplicium jufte fequitur ul- tionis. Et L.5. c. 6. INonnunquam ea ipfa, mj » «ing. W » quz& re&té nos agere credimus, an in diftricti Judicis examine re&a fint, ignoramus: fepe Tttratt » D) 2 enim opus noftrum caufa denominationis eft, » quod profe&tus putatur effe virtutis: f&pe, m g D) unde placari Judex creditur, inde ad irafcen- » dum placidus inftigatur , Salomone atteftante, F m )» qui ait: Ef via, que videtur bomini vetta, no- » vilfana auteit ejus ducunt adnortem. — Unde Sancti ag Viri fua etiam bené gefta formidant, ne pefti- j yimg » » fera tabes putredinis füb boni fpecie lateat lY » coloris. Et L.5. c.7. Nonnunquam jufti in , D » ipfis bonis operibus pofiti trepidant, ne in At » eifdem occulto aliquo errore difpliceant; quos t dum divina flagella corripiunt , authoris fui u ii » » gratiam fe offendiffe fufpicantur. Et cap. 8. dith h Sepe ipfa juftitia noftra ad examen divinz ju- Ut » ftitie dedu&a injuftitia eft, & fordet in di- & lg » ftri&ione Judicis, quod in eftimatione fulget At p operantis. Et L.8. c.3. Plerumque fit, ut LT » homo ftudió humilitatis Zelum reGtitudinis de- Vi ferat, aut zeló reCtitudinis turbet humilitatis » "ii ) ftudium, cumque fervari fimul Zeli Authori- MII'IL tas, & humilitas non poflit, fibimet ipfi ex L: ïc:egg, b »D€r- DE NATUR. & QUIDDIT. PECCAT. 63 M ) » perturbatione incognitus redditur; ita ut ve- : ; hementer ambigat, neapud feductum animum 'jögïäs,' » aut fuperbia fe authoritatem Zeli, aut torpor IU jj * » pavidus fe humilitatem fingat. Et Láb8i c, IT [ooy » I9. Quantumlibet videatur innocens, apud D » diftri&um tamen Judicem noftra nos vita non hod » liberat, fi ei reatus fui debitum mifericordiz TU tur. , benignitas non relaxat. Ekt L. 9. c. 11. ad illud m » Ftiamfi babuero quidquam juftum.'mon refbondebo, D t l » féd meum Sfudicem deprecabor. — . dit: Ut enim fz- itdfri » pe diximus: omnis humana juftitia injuftitia 1U: f » effe convincitur, fi diftricté judicetur. .E; L. Lionis d » IO. ( $. Sine magna iniquitate non fuit, quod j: f » Sophat virum juftum ufque ad obje&ionem (Lrafoen » iniquitatis increpavit. Unde & eorum auda- telatte , Ciam veritas jufté redarguit, fed benigné ad i, t » gratiam reducit; quia apud mifericordem ju- (e Suti ? b) dicem nequaquam fine venia culpa relinquitur, v pdi » cüm per fervorem zeli ex ejus amore pecca- vie ht tur. Sepehocnamque magnis, mirandisque Doctoribus contingit, ut quando alta chari- njlia n i » tate fervent, modum correptionis exafperent, &lingua aliquid, quod non debet, dicat ; quia 1ts quo horis ( mentem dilectio, quantüm debet, inflammat ; Bapi » fed verbo prolate contumelie tantó citiüs jrine j » parcitur, quantó ex qua radice prodeat, pen- i d » fatur. Et L. 11.c.21. In eam cecitatem ve- » nimus, ut nos ipfos ignoremus: nec tamen nefüga p fit, U » hec celeriüs deprehendimus vel perpetrata, yins » Exclufa quippe mens à luce veritatis plerum- » que in peccati foveam poruit, & nefcit. Et umilital;* hotrr » L.12. 0. 14. Sepe homo quzlibet bona inten- ultis , gt 5 tiope agere nititur; fed tamen pro m ! d Q)quæ DISPUTATIO f. l WR& 64 » qua fübrepunt, apud Deum qualiter habean- uï-&-W » tur, incertum eft: quia fubtili examine dif- gt g » cuíffa, utrüm approbentur ejus opera, an re- L » probentur, ignorat. Et L.14. c.15. Sepe de fuo opere fit animus incertus, ut ignoret i » i » omnino, quid virtus, quid culpafit. .Ex pona j » culpz eft, videre bonum, quod agere debeat ; a Et rurfum ex fäk gt » & tamen implere non poffe. » graviori peena culpe eft quod agere debeat, m » & tamen implere non poffe. Et rurfum ex gt » graviori peena culpz eft quod agere debeat, ii » nec videre. Et L.19. c. 14. Crebró pecca- s » tum aut ignorantià, aut infirmitate perpetra- Ft gami » tur, ut nefciat homo , quid velle debeat. » L.25.c.11. Peccatum tribus modis commit- M » titur, aut zgnmorantiá, aut infirmitate, aut ftu- » dió. Et gravius quidem infirmitate, quam üput Ex » ignorantià ; fed multó gravius ftudió. ii » ignorantia Paulus peccaverat &c. £t L.31. Db » c.10. Cüm Domini membra perfequitur, pla- ii d Dum 2 cere fe per hoc Domino füfpicatur. l j crudelitatead perfequendumSynagoga ducitur, IT hoc fe agere impulfu divini timoris arbitratur. lteoypr » ?» Sed quia plerumque vitia colore virtutum dj i ! » tin&a tantó nequiora funt, quantó & effe vi- lr tiaminimé cognofcuntur. Eoin perfecutione » stl d » Synagoga durior exftitit, quó religioforem fe ) Ubl W fidelium mortalibus eftimavit. brtg tl Plures ejusmodi textus (preter alios innu- Ti meros, quos adhuc reperire eft in Patribus ) adduxi in Traé&. de Z4ibus bumanis. Difp. 2. q. 1. ul Ex omnibus autem his lu- '*:'lïcm t qui poffunt videri. culenter patet, quód SS. Patres peccatis hujus- Rl modi N "r DE NATUR. & QUIDDIT,. PECCAT. 65 * den i d modi v. g. ignoranti?, confuetudinis, inadver- )e[a " iL ] tentig &c. liberis & /ua caufa, licét non fint immediaté libera i /e, attribuant prorfus eas- lj W D I dem proprietates, quzs attribuuntur peccatis formalibus; quód nempe fint digna poena, quod Ir ]u fint obje&um divine difplicentie , ac denique t d) & quód fint obje&tum doloris fti 5 pænite'nti'æ, retra- 1 d &ationis &c. CoRoLLARIUM. Exhisfequitur, pluri. Tütit g 1* du mos peccate tum Laicos, turm Clericos, qui, dum negligenter incumbunt ftudio rerum ftatui, i p & Offició convenientium , revera fzpiffimé in- Jord du ] numeros committunt actus vincibiliter erroneos, 5 COTI T Solvuntur Objectiones, , qui OsjgrcrfuR r innulloaé&u datur ab ini: i, D tio imputábilitas, nifi detur libertas; ergo etiam B Ly non datur imputabilitas nova in actibus fübfe- jl quentibus, nifi detur nova libertas, nt. patet $ v Du quia juxta s. AUG. lib. 3. de lib. arbit. JVemo wl peccat im eo, quod caveri mon poteft. TUitrtur REsPONDEO. C.a. n. c. & paritatem, Di- vittutu fparitas eft; quia formale conftitutivum pecca- kf tieft libertas vel antecedens, vel concomitans: (ecutio hinc, etiamfi ab initio non poffit dari imputabi- oorem litas, ubi non datur actualis libertas, quia nec datur libertas antecedens, nec concomitans, fs i poterit tamen dari nova imputabilitas in aétu Patribu fubfequente; quia datur antecedens libertas , & at datur novum concretum peccati : ficut, fi ea- m hi dem albedo replicatà dealbaret novum muru n daretur novum album. Qs k jj D. dhnort Tract. de Peécátis, O]tf: HW 66 DISPUTATIO I. oU i OsJrcrTUR 2. $. AvcusTINUS lib 22. J g )! contra Fauftum Yoquens de inceftu Loth in ebrie- jl tate commiífo, dicit, eum non habuiffe mali- j u l tiam diftin&am ab ebrietate ; ergo tales a&us a tantüm liberiin caufa non habent novam mali- yl Pl dh'tü tiam, aut rationem peccati. Verba s. AUGU- j qu sTINIÍünt: Culpandus quidem eff , mon quantum .T -inceftus. ille j Jéd quantum ebrietas illa meretur. gt " RESPONDEO. c. a, n. c, & þar'itatem. Di- gt fparitas eft ; quia inceftus ille non erat effe&tus s ebrietatis per fe, fed per accidens; quia, cüm s hu nec per fe fit connexus , nec probabiliter pre- p u videri potuerit, necetiam inclinet ad talia, non VL um habebunt.ifta duo unionem moraleminter fe per ï modum connexionis connaturalis inter caufam, äf AUL ! & effe&um: ideo etiam non datur nova impu- tabilitas. Sed aliud eft,. quando aéctus pecca- at p UI minofi vel connaturaliter , vel ob connexionem i liberam ex habitu fequuntur per fe ex caufa li- ml bera precedente. ,J 2HO'BTICITOÓR 9." "Séntentiay quöd talia lii 'peccata ignorantie &c. fint in fe formale pec- $ d catum, eft contra communem Theologorum ; Mu 1 ergo. Prob. Ant. ZuMEL in 1. 2. q. 71. art. 5. RT Q dicit: "Verior, & probabilior modus dicendi sT » videtur oppofitus, nempe, quód omiffio, vel lgt » commiflio inevitabiliter fecuta ex culpabili At n » caufa non eft formaliter mala per denomina- » tionem intrinfecam malitie, fed per extrin- uT d) » fecam à malitia caufz. Hanc affertionem te- "ii » nent omnes feré Theologi Recentiores hujus R » eetatis." Ergo. "t REsPOXN- DE NATUR. & QUIDDIT. PECCAT. 62 AL REesPONDEO. n.a. ad prob. dift. a. 'Theo- A dr logi cenfent, talem a&um non eífe formaliter H malum per denominationem pbyficé intrinfecam. ) i €. moraliter intrinfecam actui. n. a. In sftima- UTm x tione enim moraliin ordine ad peenam vel in- TT dignationem divinam malitia antecedens actus T0 QUj imperantis confideratur üt inexiftens actui füb- Wety, fequenti: ficut etiam in peccato originali mali- n ] tia Protoparentis ob dependentiam refundit ma- e d litiam moraliter intrinfecam in effe&us fubfe- Qli, quentes, in quibus confiftitpeccatum originale. Si autem Author prefatus plus vellet, . dicen- lt dum foret, eum non bené infpexiffe Authores: dUl Y haud dubié enim tunc Recentiores erant SUAREZ, Vter & GoNET, quiexpreflé docent noftram fenten- fer al tiam.. SvAnEz in 1. 9. Difp. 3. Sect, 4. que- Qv imp. ftionem fic ponit: Quo tempore cenfcatur quis pec- lls t nexioY: care peccato omi[lonis? Refpondet: " Prima fen- » tentia affirmat, illam ponere peccatum, licét e u » neque eo tempore, quo preceptum obligat, » pofita fit, neque interior culpa pracefferit. g d ;]tà MARSILIUS; fed eft fententia improbabi- mie » li$;; Secunda fententia eft, quce vult totum ologon , hoc peccatum committi, cüm aliquis dat fuf- TC » ficientem caufam omiffionis, poftmodum ve- du d » ro-tempore precepti nullum effe peccatum. Ytifo, j ]tà ALENSIS, GABRIEL. dertia fententia y al eft, tunc omiffionem imputari ad peccatum, denont &culpam, quando adefttempus implendi pra- » ceptum, eft D. THOM X 2, 2. q. 79. art. 3. ad 3. W t Deinde aperiens fuam mentem dicit: " Exterior tjone?! » omiffio tunc intelligitur fieri, cüm occurrit joe d & licét nullam mortalem » tempus precepti , 2 » mali- me 68 DISPUTATIO' T. gli , malitiam addat, ipía tamen peccatum proprié W' &H » dici potefít; quia, ut actio externa mala fit, " » fatis eft, quód procedat à mala voluntate ; " » ergo idem erit de omiffione." GoNET veró MY loc. cit. dicit: " Dico ignorantiam a&ualem (in 6' " i » exercitio) efTe formaliter peccatum , licéthoc » non habeat à fe ipfa, fed à negligentia fciendi L Id manifefta ratione W p » ea, quaz fcire tenemur. «'ab&am] ( » convincitur. Nam omnis omiflio actus debi- udi a » ti, fuppofitó, quód fit voluntaria, eft forma- » liter peccatum : fed talis eft illa ignorantia. 1 " Unde füprà dicebamus, omiffionem Miffze 3oy yk Q » contingentem in fomno, &in ipfo indire&té » volitam non folüm in caufa, fed etiam in fe w(al ipfa peccaminofam, quamvis id non habeat à J t » vt i » fe ipfa, fed à caufa, feu dependenter ab illa: » ita dicimus in prefenti, ignorantiam aétualem zb » vincibilem eorum, quz fcire tenemur, effe zij , formaliter in fe ipfa peccatum omiffionis; myyi » quamvis id non habeat à fe, fed dependenter dj 1 lg , à caufa, in qua libera, & voluntaria eft." Suprà veró Difp. 3. art. 4. ubi ex inftituto hanc tispi, fententiam de peccato omiffionis probat, addit: u d dia communiter T'beologi, quibus fabfcribunt s U A R EZ, ibai J VALENTIA, SALAS, LORCA, (2 alii. De- i lum nique PAULUS à CONCEPTIONE n Theologia Tk agj Salmaticenfi 'Tract. 12. Difp.2. dub.r. ubi hanc Va noftram fententiam & ipfe fequitur, addit: lia ln DT "Theologi communiter, CA]ET., SOTO, MEDINA; uf[M? | ALVAREZ, MONTEZ, MARTINEZ, SERRA, GODOUS, SALMANTICENSES, (C9 alii innume- "l L,h u debw i. Ex Societate SANCHEZ, BECANUS, VA- tl LENTIA,; $UAREz G&c. Itaque falfüum eft, omnium Ui DE NATUR. & QUIDDIT. PECCAT. 69 n "n omnium feré Theologorum effe, ejusmodi actus, u licét non immediaté liberos in fe, liberos ta- Wt men in fuüa caufa, non effe veré ac formaliter Htw eccata. üdfem OsgriciTUR 4. Nonrequiriturad peccan- J tlg dum minor libertas, quàm ad merendum; fed "tfen fion] ad meritum non füufficit libertas in caufa; ergo. A füne Min. prob. fi talis füufficeret, tunc poffet dor- "TM miens per a&um, quem ex caufa voluntaria ex- d. ercet, in fomnis mereri; fed hoc non poteft Phorctt dici; ergo. & Mil RzsPOoNDEoO r. c. Maj. n. Min. ad prob. c. Ixirdi Maj. n. Min.' Quia üt obfervat GoNET ex D. m ij THOMA Quxmft.23. de veritate art.3. ad 7. Si abl quis dormiens exercet actum bonum, ad quem ib il in vigilia erat intentus, probabile eft, talem iOdem a&um effe bonum, & meritorium à bonitate, & i, d merito ipfius caufz. Certum eft, Martyriumin tifions fomno perpeffum proprié effeactum meritorium yedentt laüreole, &Baptifmum, extremam unctionem, r d aut abfolutionem ab eo receptam, qui illam o at priüs petiit, dum erat fanz rationis, etiam in fomno effe verum Sacramentum: adeoque di- 1 at UARHI fpofitionem internam habitualem effe moraliter j D fimul, & unum quid cum a&ione Sacramentali. Tl Igitur pari modo malitia caufz poteft moraliter vbi at uniri cum effectu confequente. RzsPoNDEO tamen 2. c. Maj. n. Min. ad d d ]D1 prob. n. Maj. Quia a&us in fomno non eft pro- $24 prié a&us humanus, neque etiam eft ejus con- ditionis , ut debeat effe humanus. Itaque non j i $, ) cenfetur in zftimatione morali effe a&us impe- ratus efficaciter ab imperio voluntatis, cum uti- iind que od E 3 N W 70 DISPUTATIO I que effe&us Phantafie in fomno non fint per fe m L » connexi cum caufa libera antecedente. lo OnpjiciTUR $. Sacerdos non validé con- ij fecrat dependenter ab intentione preterita, fi W f u ll confecret in ebrietate, vel fomno; ergo nec ! i formaliter peccat quis dependenter à caufa libe- h ra antecedenter pofita. Prob. Confeg. Non mi- j l l xFWEO nor requiritur libertas ad peccandum, quàm ad conficiendum Sacramentum; ergo. pudi REsPONDEO. C.a. n. c. ad prob. n.a. Chri- vt ftus ob dignitatem Sacramenti, & ob certitudi- g nem formz in Sacramentis requifite non folüm NU) voluit actum humanum poni denominativé, fed &üpipi etiam formaliter in fe, & actualiter liberum ; 20 adeoque requifivit majorem libertatem , videli- ( i "] w cet actualem ad conficiendum Sacramentum, ; j H quàm ad peccandum. Ern. TU OsjgprcerrUR 6, Exnoftrafententia feque- ! Vi retur, hominem poffe fimul mortaliter peccafe, qiimat & fimul poffe effejuftum ; fedhoceft erroneum; ln ergo. Prob. Maj. In cafu, quo quis peenituit at de caufa v. g. omiflionis, conftituitur in gratia, Itf & fi dein fequatur omiffio, peccaret mortaliter, Qub y eó quód illa omiffio fit libera in fua caufa. cpi RrsroNDEo. n. Maj. ad prob. Dico, in tali cafu non ampliüs moraliter exiftere malitiam m caufe; quia jam fuit retractata efficaciter: ad- YT eoque illa malitia caufie non poterit ampliüs per "C nf modum forme denominantis afficere actum fub- b fequentem. B- Driczs cum vasQquzz: Saltem fecuturum J ilud abfurdum, fi Deus in fomno tali homini A i n da nulla DE NATUR. & QUIDDIT. PECCAT. 7I nulla prius fecuta retra&tatione infunderet gra- tiam. RESPONDEO. R. à. Quia talis infufio gra- | Vahü"m ; t tiz idem operaretur, quod operatur retractatio ; deflrueret enim malitiam caufe in effe morali, Eu GUf f & culpe: adeoque malitia caufz fic deftructa non ampliüs afficeret per modum formz deno- M Ti iäI) Qng] minantis actum fübfequentem. REsPONDEO tamen 2. n. a. & fuppofitum, poffibilem effe infufionem grati« fine retractatio- A ( ne peccati faltem generica. D cnity OBJICITUR 7. In Clementina: Si furio- 10n ol itib, & Jus.. de homicidio. Dicitur, quód homicidium perpetratum à puero, furiofo, infano, aut dor- lr 1, vicg miente non inducat irregularitatem; ergo non eft formale peccatum. II REsPONDEO. dift. a. Dicit hoc de homi- cidio cafuali probabiliter nom previfó. c. previfo. f ique n.a. Si enim potuit, & debuit previderi, eó Y p quód regulariter vel facilé ex ejusmodi actione RITODEUIT, libera fequatur homicidium, eo ipfo erat libe- ; penitui rum in fua caufa. Cüm tamen nec ftatus pueri- j griià tiz, nec ftatus furiofus &c. fit femper in homi- yrtaften nis poteftate, potuit contingere illud ne quidem W. liberum dici poffe in fua caufa. Dioo, emalltit OnjrcrTUR 8. Quod non eft formaliter liberum, non eft formaliter peccatum ; fed ta- cr. d les a&us non fünt formaliterliberi; ergo. Min. pplis jrob. formaliter liberum dicitur, quodimmedia- Krom i té, acin fe eftliberum; ergo. 2 Ubi non datur potentia implendi prece- fu. 3l ) ptàm, ibi non datur przceptum; fed in talia&u g 4 V.g. 72 DIS'PUTATIO T. ;QNHM-( (igemt v. g. fomni, vel ebrietatis non datur potentia implendi preceptum; ergo. m,vel * b at RzsPoNwDEo. dift. Maj. Quod non eft yi formaliter liberum formalitate libertatis denotmi- J ld nante. c. formalitate libertatis phyfice inberente. j n.-Maj. Denominativé liberum habet quidem libertatem ex libertate aCtus precedentis; fed p LL illa libertas non phyficé inheret: neque hoc re- vt quiritur; quia etiam aliàs a&us homicidii non gt effet formaliter peccatum , quod nemo dixerit. I ld 2. dift. Maj. Ibi non datur preceptum dul diftinttum adequat? ad a&um antecedentem in fe iuid liberum. c. inadequató diflinttum. n. - .Maj. Lex ii enim prohibens peccatum non folüm prohibet t formale conftitutivum peccati, fed etiam omnia 1tit m conftitutiva materialia peccati. Argumentum IT poteft retorqueri in a&ibus meritoriis, qui et- iam fecundüm fe fine fide in Chriftum, feu fidu- t cia non habent condignitatem vite seterne; ' TU | | la quin tamen fequatur, folam fidem juftificare. Sic etiam a&tus fubfequentes ad caufam liberam Ri l 1 Vg non habent meritum obje&tivum ad penam, & indignationem divinam; quin tamen fequatur, ;I.HILJ,Ca folam libertatem antecedentem habere meritum WMM[ i M objectivum ad illam penam , & indignationem. dU Itaque obje&um ire, & poneg inadequaih, nem- n pe fecundüm formale conftitutivum eft ummn, ac individuum: fecundüm veró conftitutivum ma- * teriale eft multiplex , & eatenus inadequaté prz- u LT "A cepta divina feruntur etiam ad a&tus fuübfequen- h tes , tanquam conftitutivum inade hü cati, quatum pec- NI l OB]J1r- Q ! DE NATUR. & QUIDDIT. PECCAT. 73 d Mb OsJrciTUR 9. Votum, & Promiffum in fomno, vel ebrietate editum non inducunt ob- l, ligationem; ergo nec ejusmodi a&us peccami- fs nofi in fe non liberi inducunt obligationem ad ponam. k QUi RESPONDEO r. ZInt, negari à sU AREZ. t f "Tom.II. de Religione. Lib. r. $i videlicet ante Qdv r fomnum, vel ebrietatem przcefferit animus fe T obligandi talibus verbis, quantumvis in fomno, Dodte vel ebrietate proferendis. Wt RrsPoNDEOo o». "Tranf.a. n.c. & parita- ttem n tem. Difparitas eft; quód nemo ante fomnum ll lz dire&é , vel indire&é cenfeatur, fe velle pofi- 1 protie tivé obligari talibus verbis; imo etiamfi id quis vellet, leges civiles, vel Écclefiaftice, à qua- Dmonp JUDentun rum arbitrio forma, & valor Contractuum de- pendet, id non permitterent. $ qiee OsjrciTUR Io. Authoritas D. THOM 3 du T is enim docet, nec pollutionem in fomno, nec ipfam ebrietatem paffivam, id eft, turbatio: jf nem rationis effeunquam peccatum, fed tantüm i /eran , fequelam peccati; ergo. — fnt. prob. ». 9. quaft. 154. art. 5. C. dicit: Sic igitur patet, quàd notturna fequtr, meriun pollutio munquam ef; peccatum , fod quandoque eft. fe- nttionon queia peccati precedentis. Et 2. ?. queft. 150. art. 1. C. Dicendum, (inquit,) quàüd ebrietas dupliciter i, t m v poteft accipi : unó modó, prout fignificat ipfum. defeftum bominis, qui accidit ex 1nulto ino potate, ex quo fit, TVU t ut non fit compos vationis ; € fecundwm bec ebrietas Uute pre jfequa non nominat culpam , fed defettum pamalem confequen- tem ex culpa. Jrur p&*' REsPONDEO. dift. /u. Dicit, ea non effe peccatum per fe, & ratione füi, c, ratione (ij 3 cau[la E 3 MUR'& 74 DISPUTATIO o caufie preecedents, n..a. Quód enim hic fit fen- l i "T. g fus Angelici, patet legenti totum contextum. Neque hec duo repugnant, quód idem fit fe- N s quela peccati, & fimul fit peccatum denominativé uf liberum : alioquin omnes ac&tus externi, v. g. homicidium , qui funt fequela a&tus interni, non effent peccata, fed foli a&tus interni, quod ) g u lr eft erroneum. Expreffé p. THOoMAS l. cc. q.154. a. 5. C. dicit : JNocturna. pollutio potefl du. rc, pliciter. confiderari : uno odo [ecundum fe, & boc modo mon . habet vationem peccati: alio modo potefl pl confiderari; | per comparationem ad fuam caufam; i n que fi fit culpabilis , fic babet rationem culpe ex Jua [/ jï Qul caufa. -Ubi bené advertendum, quód rationem M culpe non tantüm referat ad caufam, fed ad M il n ipfüm effectum. quantumvis in fe non liberum. OBJICITUR ILI. Ex hac fententia fequun- D tur varia abfurda. I. Quód contrahens infir- 1 »...Ll mitatem culpabiliter v. g. ex deordinatione [ d diete cum. previfione omnium omiffionum 10f A9 0 ;LI'E.VL i .v: Jf v. g. jejunii. quadragefimalis , auditionis Mif- farum. &c. fit horum omnium reus, adeo- niltur j que de iis fequelis debeat fe accufare. il ('00([[6 2. Quod convitia, & blafphemie in fomno W R prolatz fint peccata, fi vigilans contraxerit eam Euf confuetudinem. 3. Si quis ex prava confuetu- '4: du 4 dine abfque plena deliberatione pejeraret, pec- "T caret femper mortaliter. 4. Si quis alios indu- h i [ xit pravó exempló, confilió, aut imperió ad [ (Hfl] peccata, deberet inquirere de numero pecca- torum ab aliis comifforum , & de iis fingulis d 90 "I ! fe accufare; ; fed he, & fimiles fequelz effent l. abfurde; ergo. 4 RESPON; «t DE NATUR. & QUIDDIT. PECCAT. 75 tit ht n REsPoNDEO. n. a. a2 1.. n. Magj. Quia Ecclefia non obligat ad talia precepta impo- iidmk[. as tentes, pofitó fi non potuerint previdere tales effectus;. vel fi caufam jam fufficienter retracta- GUER verint, nulló difcrimine, five contraxerint im- i itr, potentiam culpabiliter, five inculpabiliter. terui, Quo. Y (t RzsPoNwDpEOo 2. Noneffe abfurdum, quod rufticus, qui Sabbathó fe inebriandó contraxit Bd AL dolorem capitis , fic ut non potuerit audire Miffam die Dominicá, teneatur fe accufare, nifi L n tijay retra&taveritpeccatum ; quia prefüumendum eft, Ecclefiam obligare ad. previdendos ejusmodi ao d t actus, vel omiffiones immediaté confequentes ex a&u libero. " Zdd 9. iterum n. Mgj. Quia , ld d ienum, voluntas Antecedens non effzaciter per modum caufe per fe determinat ad ejusmodi effe&us in Vequu fomno commiffos. Rariffimum enim erit, cjus- jes 11 modi blafphemias &c. etiam à confuetudinario vinstioy in fomno confequi. ZÁd 3. dico, talem peccare yniltonie mortaliter in omni perjurio, fi nondum con- lii Yi fuetudinem retractaverit effcaciter, id eft, per TM propofitum /erium adhibendi media efficacia. ex- ateulre. trpandi confüuetudinem. . Et hec eft omnium i omm "Theologorum fententia aliud eft, fi proferret myent t talia perjuria in fomno ; quia in tali ftatu de fe onfüe aliàs licito non datur connaturalis connexio in- iil pEE' ter caufam, & effeCtum. d 4. n. Maj. quoad jios i I. membrum ; quia actus confequentes ex malo pet t exemplo, dependentes ab immediata caufa libera n p non habent neceffariam dependentiam à caufaà jis (f libera mediata occafionante , nec denominantur yle s ab illa. Aliud dicendum in 2. &? 3. membro, quando quis confulit, vel precipit péccatum; o pre- 76 DISPUTATIO I. 1 prefertim fi confülens, vel imperans habeat imperium, & authoritatem in voluntatem alie- j t nam: in hoc enim cafü, quando v. g. quis pre- cipit tria homicidia, neceffarió deberet impe- rans confiteri fingula homicidia. 'Tenemur in Con- [i)) h OBJICITUR ULTIMO. n feflione explicare a&um externum, etiamfi non habeat malitiam diftin&am ab a&tu interno, tan- à dtpää i tüm ideo, ut fic magis explicetur natura a&us interni; ergo etiam.poffet dari obligatio expli- ia EUa candi effe&um ex caufa libera fecutum, etiamfi non habeat rationem formalem peccati, 1800 0 2 ALEXANDER viIIL damnavit hanc ii propofitionem ordine primam ; /n flatu mature g, g lapfe ad peccatum formale, & demeritum fufficit illa al od libertas , qua woluntarium , ac liberum fuit in udd caufa. Ergo. TU &tà k RzsPONDEO ad . n. caufalem. antecedentis. Nec enim caufa obligationis primaria, ac effen- m tialis confitendi a&tum externum eft, ut expli- Ym cetur natura a&us interni, fed ut explicetur na- r g tura peccati, cujus parseft etiam actus externus. j lag Aliud enim eft, quód actus externus non habeat agj malitiam formalem diftin&am ab a&u interno ; n & aliud, quód non habeat malitiam formalem. Mi 4d2. dift. a. Qualiberumfuitin caufa vo- tl luntatis alieng. c. proprig. n. a. Pontifex enim addit: Liberum in caufa fua, peccato Originali, C9 g voluntate Z4dami. peccantis. Loquitur autem Pon. r i& tifex de peccato actuali, ad quod requiritur li- " y bertas propria prefens, vel antecedens. Fï.'ïh w QU.E- ] DE NATUR. & QUIDDIT.PECCAT. 77 U ld QUJESTIO V. Tj | i 4Ín, & quomodo actus omiffonem. gravoiter cul- lw fbe:ez'm pabilem. concomitans , «vel antecedens. fit peccatum ? li s OTANDUM I. nf n Quzftio hec notabilis eft propter aliam magni momenti quzftionem T0 t exinde dependentem, utrüm videlicet omnia Wt d opera infidelium , aut exiftentium in peccato u mortali fint peccata. Cüm enim tales homines n tiz il fingulis momentis teneantur faltem füb veniali ponere a&um converfionis ad Deum , prout t di&um eft in Jiaiiatu de POENITENTIA ; fe- fit i quitur proin, quód omni momento omittendó ii ejusmodi converfionem faltem virtualem ad hi M Deum peccant ad minimum venialiter: fi igitur a&tus concomitantes ejusmodi omiffionem effent ul peccata, fequeretur, quód peccent in omni ,udi Opere. , 18j NoTANDUM 2. Certum effe, quód a&us Jietu omiffioni conjun&us fit peccatum, fi fit caufa &RLertUS omiffionis culpabilis, vel occafio illius, v. g. fi d inordinata paffio ludendi, vel venandi impellat Term ad omiflionem facri; quia quod eft formalis, ymoet vel virtualis caufa peccati, eft haud dubié ma- ulv lum ex circumftantiafinis ; tum etiam quia da- jer eDt tur idem preceptum de removendis caufis pec- jl i catorum, quod datur de vitandis ipfis peccatis, um N nifi moralis difficultas, aut impoflibilitas remo- tionem caufe prohibeat. Queftio hic folüm Jinint ) eft de a&u concomitanter conjuné&to cum omif- fione przecepti, v. g. facri aliunde ex alio mo- tivo u I. jm 78 DISPUTATIO '!V BV tivo volita v. g. ob tempeftatem pluviam &c. vel fi quis ludat, aut ftudeat eo tempore, quo urget preceptum audieridi facrum die Do- yi 4 minico. Ejusmodi érgo a&um concomitantem WP v. g. ftudium effe peccatum tenent LORCA, ul h VALENTIA, GRANADO. Negativam autem (tä rüiü defendunt ALVAREZ, CORNEIO, SERRA, Wä l $UAREZ, GODOJUS, & alii. i — DICOTL Aétus omiffioni culpabilitantum concomitanter conjun&tus, &fupponens aliunde NI firmum animi propofitum ponendi omiffionem, non eít peccatum. Senfusef]; quód (i quis jam yaulit suíibi fit determinatus omittere facrum die fefto v. g. ob tempeftatem pluviam, actio illa v. g. ftudium, Mi autlufus, quam tempore omiflionis affumit, non fit peccatum. Conclüüo T. Talisactus con- hp i. UER QIBIA EUR | at ( D ..... W comitans nec formaliter, nec virtualiter in ma- Znt. M)Rnh 1 litiam omiffionis culpabilis influit; ergo. rob. 'Talis actus jam fupponit aliunde decre- ia dun D tüm omittendi a&um preceptüm ,' & ea omiffio ; fequeretur, quamvis non poneretur ta]is actus ï L 0,' ldl : |[ concomitans; ergo. PROBATUR 2: Ex oppofita fententia fe- n queretur, quód onmnia opera infidelium, vel peccatorum fint peccata, etiam eleemofyna, & lt E'smm( oratio ; fed hoc non poteft dici ; ergo neque B W illud. Maj. prob. Infideles , & peccatores in At omni opere habentconjunétam omiflionem con- 4j &0[)3; verfionis faltem virtualis ad Deum prscepte, WJEQM üàt fuppono ex Tracat. de Penit. Min. patet ex "i. Propofitione 35. Baii damnata, que fic habet: i Oinne, quod agit peccator , *vel férous pecoati, pecca- tunm äl Wüeo [l DE NATUR. & QUIDDIT. PECCAT. 79 i tum efl...Et 40.. In omnibus Q Juis. aCtibus ! peccator Jervit dominanti cupíditati. d "SDQ DCOD DICO 1. A&us conjun&us cum omiffio- M Logt ne culpabili per modum caufz v. g. venatio, lu- irig ayte dus, ftudium, vel fomnus caufans omiffionem facri, praeter fuam malitiam propriam ex ob- O, SERR je&to , fi quam habet , habet malitiam fpecie indiftin&am à malitia omiffionis, quam caufat. äpahüiunm Jns Ita communis. L Onifne PRosATUR Conclufio. Talis actus folum X gl eft malus ex fine; ergo etiam habet fpeciem maliti& ex folo fine, ficut defideria prava. jeffo " £ ul dlini, Soivuntur Objectiones. $as C0] .OBJACLITUR. k contra. 1. Contlufionem. — S. (l m 'THoMas docet, ipfam orationem effe pecca- . d tum, quando fit, dum fieri non debet; fed ie de dum fit urgente precepto v.g. charitatis ad alium keoni actum incompoffibilem, fit, quando fieri non j ts a debet; ergo. ]Maj. prob. Quzft.2. de malo art. I. ad 7. ait:. Hoc ipfum, quod eff laudare Deum, qantt erare pote[? male fieri, fi boc fuat, quando non debet, quando fcilicet bomo alia facere tenetur. . Exgo. Vlum, Y m REsPoNDEo. dift. Magj. Docet effe pec- eyo d catum, quando oratio eft caufa impulfiva ad omit- ORs tendum actum praceptum. c. fi tantum fit con- comitans , & operans jam fit aliunde determinatus (iorem t p ad omiffionem culpabilem. n. Maj. S. Do&or loquitur ibi de eo, qui, ut poffit vacare ora- fi. t^ ;] üc b!þi tioni, omittit aliam obligationem v. g. fi Paro- n L. f:hps, ut poflit orare, omittat adminiftrare Sa- menta, 8o DISPUTATI!IO YT ! « frgot ]i cramentá, vel liberi, ut vacent orationi, fi omittant laborem à parentibus injunétum. a)qïl u2 OsJICITUR 2. contra eandem. Quod fit qu tempore indebito, eft malum ; fed talis a&tio unw"ü M concomitans v. g. fludimn , tempore facri au- r A. z[ diendi fit tempore indebito; ergo. Maj. prob. nter circumítantias a&us boni requifitas eft li TOA d etiam hzc, ut fiat tempore debito; ergo. REsPoNDEo. dift. Maj. Quod fit tem- ii pore indebito per modum caufz impulfoe ad omif- avl fionem a&us precepti. c. per modum atus con- nl comitantis. n. Maj. Si enim füpponatur animus ER jam aliunde obfirmatus ad omiffionem facri, vel ihih dgo; ad non parendum precepto Parentum, Legis- Euf lator ex fuppofitione hujus malitie adeó non e;m' V, prohibet ftudium , vel orationem , ut potiüs b ii velit tempus in talia collocari, quàm in alia h At I t profana. Os]JicriTUR 3. contra eandem. Preceptó j v. g. audiendi facrum, vel obediendi parentibus ld prohibetur illud omne, quod impedit auditio- nem facri, vel obedientiam ,. & quod eft in- dl Vif compoflibile cum precepto; fed ftudere &c. impedit auditionem facri, & eft incompoffibile tbin yi — 'U)H[l'üetmag cum illa; ergo. R&spoNDEO.dift. Maj, Prohibetur omne, Q] ] d M quodimpedit auditionem facri per modum caufie Wtem antecedentis , & impulfive ad determinationem omiffionis. c. quod impedit per modum conno- r E taticonfequentis. n. Maj. Utenim di&um eft, Le- gislator ex fuppofitione voluntatis aliunde de- "Mfon terminate ad omittendum facrum potius vult 2 i utilem. poni occupationem utilem , quàm in REsSPON:- j m i DE NATUR. & QUIDDIT. PECCAT. Bf "j i ia REsPoNDEO 9. dift. Maj. fic: prohibetur Qut omné, quod impedit effzaciter ; & cum effe&u, ut in ormiflionem influat. c. quod tantüm /nefr- rj H fäffi r caciter Àmpedit. n. Maj. Studium autem in cafü pofito, nifi fit motivum omiffionis, non effca- li i citér determinat ad omiffionem facri. Qs d [ Os8]JICITUR 4. contra 9. Conclufionem. — Tn- ordinatus affe&us ad ftudia liabet malitiam fpe- X hi cie diftin&tam ab omiffione facri; fed in cafü D controverfo datur inordinatus affe&tus ad ftudia; utpote ponenda extra tempus debitum; ergo. li tj Vat i RzsPONDEO. dift. Ma. Inordinatus affe- &us ad ftudia deordinatione genérali, prout eà I [ opponitur ordini aliarum virtutum. c. deordi: ATb m natione particulari, prout ea hic & nunc oppo- It o nitur foli virtuti Religionis. n. Maj. Si enim 11 d affe&us ad ftudia effet adeo inordinatus, üt ad- hiefio ad illa inclinaret ad transgteffionem etiam t n plurium aliarum obligationum diverfee rationis; ] at ille affe&us effet diverfe fpeciei, & pertineret ad inordinatum amorem terrenorum. Si veró ddt i d &t tantum hic & nunc in particulari cafü fic adhz- reatfítudio, utillud praponat virtuti religiohis, olb fic continetur tantüm in fpecie irreligionis. D'TGES'r. A&us carens feGtitudine ipfius Jit ortm ftudiofitatis habet malitiam , & deordinationem um at matonet tenentem fe intra obje&tum, & miateriam ftu- diofitatis ; fed tale eft ftudium iu cafu pofito; m conte ergo. 113üyl'£^ Catens reGitu- RrsPoNDEo. dift. Maj. ii dine Generali, prout opponitur generalitati vir- yis tütum. c. rectitudine tantüm particulari. n. Maj. ye Si enim deordinatio adhefionis ad ftudia tánta i D.zdhmori Tra&t. de Péccatis, F efï'etg PISPUTATIO £ " 82 j effet, ut fübje&um fortiter inclinet ad transgref- j fionem cujuslibet precepti, fic effet deordina- gr tio generalis, utpote inclinans animum ad tem- a;nm'Pk poralia. Hic veró tantüm fupponitur inclinare ad omiflionem facri. i Dziczs 2.. Taleftudium caret debità circum- " zl M ftantià temporis ; ergo adhuc eft contra virtu- J tem non folüm religionis, fed etiam ftudiofitatis. REsPONDEO. diít. a Caret debitá cir- ngiot cumítantià temporis defe&u proveniente ex mleït f waIWIWBI deordinatione particulari hic & nunc oppofita ad folam virtutem religionis. c. ex generali. n. a. viod Mu Quando enim circumftantia reddit aliquem actum malum, infpiciendum eft ad qualem fpeciem Ed ipfa illa circumftantia trahat ex füis principiis, guni & motivis. In prefenti illa circumftantia ex Mmïh" fuis caufis tantüm trahit ad virtutem religionis tin t OsjJICITUR 5. conira eandem. Peccatum aroylin Commiffionis pertinet ad aliam fpeciem malitiz, a quam peccatum omiffionis; fed ftudium in cafu u d controverfo eft peccatum commiffionis; ergo Ht i RzsPoNDEO. n. Jj Contrarium pate- AIANTIC bit ex infrà dicendis de differentia Jpecifica pecca- ilrilg torum. Sic enim preceptum : .4dorabis Deum, t Iv &: Non facies tibi fculptile, habet pro obje&o uj tam peccatum commiflionis , quàm omiffionis. NI Idem contingit in aliis preceptis, qua habent üti tife, | aliquid negativi, & affirmativi: interim tamen las a&us, & omiffiones eidem przcepto oppofite Rre- h [ funt in eadem fpecie virtutis, & vitii. M N SPONDERI poteft 2. dift. Maj Pertinet ad ij aliam fpeciem, fi peccatum commiflionis ratione F J&i terminat legem prohibentem. c. fi tantüm r * raii0ne ts à | DE NATUR. & QUIDDIT. PÉCCAT. 83 st Studium vatione. concomitantis. omilfonis. d. Maj. ?W& autem in pofito cafu ratione fui non terminat MLC TM legem prohibentem, ficut terminat homicidium. " At QUJESTIO VI. n malitia. peccatorum confifhat in aliquo po- VOttt virt Ms ftivo, «oel negativo ? t d. OTANDUM. In peccato duo reperiuntur. OVU Primum eft a&us pofitivus, per quem vo- UU: Ol ]untas convertitur in obje&tum lege prohibitum: RUT D ifia converfio ad objectum haud dubié eft ali- lem u quid pofitivum. — Zllerum eft defe&us ordinis-ud ln fecia ultimum finem : & hic defe&us ordinis debiti Quaritur jam, pritcipi eft aliqua negatio vel privatio. Tanta t an formalis malitia peccati confiftat in hac fola reigtis negatione, feu privatione? — an veró confiftat Teeeuun etiam in pofitiva converfione voluntatis ad ob- em at je&um? pofteriorem fententiam przter Recentiores jum t d ífat multos defendunt etiam multi ex 7Lomiflis, Qns; g. videlicet JOAN. à $. THOMA, GODOJUSy, SALMANTICENSES &C. Priorem veró preter Vüium pate sj p Thowüflas infigniores , quos citat P. MEZGER, docent Patres feré unanimiter, adeó , ut PE- ydis Dur, yo ob TAviUus in Tbeol. Dogmat. 'Tom.l1. Lib.6. c. 4., ob hunc confenfum Patrum concludat, multó ) omifioni que hbt confultius effe, in folvendis forté diffücultatibus erim tD fateri fuam infcitiam, quàm à tam unanimi Au- thoritate recedere. t ojpoi j'l DICO. Materiale peccati confiftit in con- verfione ad creaturam. Formalis veró malitia. Pertint joris t peccati confiftit in fola privatione debiti ordinis [ ad ultimum finem. ,U 2 Con- f u 1] - 94 DISPUTATIO KX OT Conclufio quoad 2. partem, de qua eft potif- fimum Controverfia, y- -H.þ PROoBATUR r. Authoritate Patrum. Sic .!.m' 1. NAZIANZENUS Orat. 40. ait: Crede, nullam 9. S. FuL cEN T1vs Lib. r. m mali e[fentiam e[Je. p de fide ad Petrum. — Malum (inquit) wibil aliud L eft , quàm boni privatio. :9,.5. AUGUSTINUS T Ó m Lib.rr. de Civ. c. 9. . .Mali nulla natura eft ; fed il atni[fio boni mali nomen accepit. 4. AÁuTHOR libri gt giinin de divinis Nominibus c.4. Ea (inquit) que funt, oj quatenus funt, & bona funt à bono 5 quatenus. autem grivata funt bonó, mec bona funt , nec conflant. INon aT igifur in demonibus , aut. nobis wnalum inefl, quafi fit b aliquid malum , fed quàd perfe&tionis bonorum. proprio- u in vum, €9 accommodatorum fi prioatio. Relinquitur fmi; ergo, malum ünbecillitatem , atque privationem boni Fri w efe. 5. DAMaAsCcENUS Lib.2. de Fid. Ortbod. n c.24. Neque aliud quidquam eft malum , quàm boni UR jrivato ; baud fecus minirum | ac tenebre. nibil. aliud hum funt, quàm luminis orbitas. Plura talia teftimonia ttrpcd videri poffünt apud svyr vruM, & alios. Jl li 1 PROBATUR 2. Hec fententia approbata 1 d eft à plerisque Theologis in Congregationibus ttnj DI Tridentini previis ; ergo. Prob. nt. Par- LAVICINUS $n Hifloria Concil. Tridentini. Lib. 7. hum pl c.8. num.3. ait: Plerique probarunt id, quod Fw. Baltbafar de Credia ex Ord. Predicat. Epifcopus , ex titi S. Thoma etigm depro i a , mimirum quod, licét Y omne peccatum univer[(ali 4 er loquendó principaliter con- j Jiftat; & velut farmaliter in privatione debite vettitu- lm dinis oppofite , [ecundum quam. partem non eft effe&tus, um TL du ed defettus ; mibilominus fubje&tum - talis: privationis | efüres veré. fübfiflens. "Ri PRO DE NATUR. & QUIDDIT.: PECCAT. 85 Ri PROBATUR 3. Authoritate D. Bonaventa- v&, D Thomne, & Scoti. I. S. BOoNAVENTU- D. , RA in ?. Sent. Dift. 34. quaft. ult. dicit: Con- j tinpit loqui de malo , feu peccato abfirati? (hoc eft, 1Us [j abítracté fecundum rationem mali) 62 bóc modó li iy malum , feu peccatum in ve&to, feu predicatione for- Uftyms mali non efL aliquid , fed nibil; quia non. eft ens , mec nj j bonum , fed privatio boni. 9. D. THoMas 2. 2. UTEGE b quzft. 118. art. s. C. ait: Omne peccatum ex boc D nj ipfo, quód eft malum , confiftit in. quadam corruptione, II ii jfive privatione - alicujus boni. M. lien YII. Part. queft. 86. art. 4. ad 1. - Culpa UI mortalis utrumque babei , €9 averfionem à Deo, &2 ^m rj concerftonem ad.- bonum creatum. — Sed averfio à Deo 1771 eft ibi ficut formale ; converfio autem ad bonum creatum i bj Similes Textus in D. Tho- eft ibi ficut materiale. hi Orl mafuntplurimi. 3. Scorvus in 3.Sent.Dift.37. um li dicit, quód peccatum fit formaliter privatio Boni. D PRonATUR 4. Omnis defe&us conftitui- Ltelmni tur per abfentiam, feu privationem perfectionis d debitz; fed peccatum eft defe&us; ergo. Mg;. T patet ab indu&ione omnium defe&uum ta .m in gationbus naturalibus, quàm in moralibus. hi, D PRosBATUR $. In hac explicatione omnes ini, 17 difficultates poffunt optimé explicari; ergo eft l, i F preferenda. jitpt, gii, i Solvuntur Obje&iones. at a jike v O8]JICITUR 1. Peccatum fzepé in Scriptura exprimitur nomine alicujus rei pofitive v. g. us transgre[Jionis &c. s Privm' 2. In Swiptura malitia peccati refertur ad h 3 , 105 'UW 86 SBDTISPUTATIO- L yd " EWS U id, quod eft in peccato pofitivum. v. g. Job. r5. g dicitür: Tiendit adver[us. .Deum manum fuam , - - cucurrit adverfüs eum ere&to collo, & pingui cervice um b j armatus . eft. v 3 Etiam Patres vocant peccatum mqmalam L affettionem anime. — Ergo. M.* REsPONDEO ad 1. dift. a. Exprimitur fic peccatum fecundum fuum materiale. c. formale. n. a tf'j] t [WW,G d. dift. a. Refertur ad id, tanquam ad radicem formalis malitie , ac fundamentum. c. gl Verum d did tanquam ad formale confZitutivum. n. a. eft, quód ficut difpofitiones in materia ad for- a n mam fundant privationem forme ; ita difpofi- tiones pofitivee contrariantes nature entis de fe "T ordinati ad finem ultimum , fundant privatio- ; iil nem debiti Ordinis ad eundem finem ultimum. gt "d 3. dift. a. Patres vocant malam affe- RT &ionem fecundüm effe materiale. peccati. c. fe- ia cundüm effe formale.n.a. — Senfus patet ex dictis. d,git Authoritas D. THOME. O BJICITUR 2. n Nam r. Dicit, malum effe aliquid pofitivum; Tiy ergo cüm nomina importent obje&um fecundüm tl füuum conftitutivum formale: ficut dum dico; LT homo eft animal rationale, utique fecundum m g formale , prefumendum eft, quód D. Thomas ftet r peccatum fecundüm formale dicat, effe quid po- yta fitivum. Zni. prob. de malo queft.2. art. 11. m ad 13. fic habet: Peccatum . mon eff pura privatio, at ficut - tenebre 5 : fed eft. aliquid pofitivum. Et quzft. ls d 48.'art. r. ad 9. Malumn ef? quoddam bonum adjun- Nj umm, &wn privationi alterius. 2 inter bonum, T Dicit, dari contrarietatem J & malum ; fed contrarietas eft inter pofitiva; ïlk*mu ergo. DE NATUR, & QUIDDIT. PECCAT. 97 V.Hgb n ergo. : Ejus verba ». ». quzft.6. art.2. ad 9. Is hec funt: Deformitas non folum importat privationem fljin debite forme ; fed etiam contrariam difpofitionem. Et de malo quazft. 1. art. r. ad 4. ait : zfus volunta- U PT tis, in quantum fertur n imalum ,. recipit rationem rf mali; €9 boc malum proprié contrariatur .Bono. 3 Dicit, Peccata fpecificarti per aliquid cnig. pufitivum; fed fpecificatio peccati tenet fe in ipfa a d ratione malitiz?; ergo. Min. prob. Species rei ATRU t fumitur à forma. Maj. veró patet ex 1. 2. q.72. T art.9. ad r. ubi ait: Peccatum mon fortitur fbeciem Mertad ex parte privationis «el averfionis ; fed ex. comuerfione jt d ad objettum a&us. ts dei 4. Dicit, quód peccatum fundet reatum Y priatio pene; fed illud, quod fundat reatum, non Utimum, Lib.». ad Hanibalem efít pura privatios ergo. n dift, 34. queft. unic. art. r. ad 1. Dicendum (in- J c f quit) quàd, cüm aliquis punitur pro snalo, quod fa- x d cit, mon punitur pro mibilo ; fed per boc, quod facit , THOYÀ in. fiua a&tione mibilum , id eft , inordinationis defettum. poltnu RrzsPONDEO ad . dift. a. Dicit, malum vt concretiot fümptum effe aliquid pofitivum. c. ab- Nomina concre- m dio; flrattivà, & formaliter. n. a. fecundun torum, licét explicité tantum regulariter im- ) Thone portent formam ; implicité tamen important T etiam partes materiales: fic fi quererem , quid ,2 rl fithomo? malé refponderem , quód homo fit n privaiþj: fola anima, aut quód ignis fit fola forma ipgnis. f qie Neque eft paritas cum tenebris; quia tenebr& m d non important concretum , fed folam formam. Ad 9. idem refpondeo. ;e;'bonvü ld 3. c. Maj. dift. Min. 'Tenet fe ex parte e[peGtirode T d r , j -malitiæ peccati, t tamen hic, & nune re * 4 ad ma- " il 88 DISPUTATIO I, y uwhl TA f ad materiam, c. mon refpethioe. n. Min. Quód enim fpecificatio peccatorum fumatur à mate- £t riali, teftatur p. THOoMAs in 2. Sent. Dift. 34. 5 Iul v art.2. ad 3. ubi ait: Malum per fe , vel abfiratte ^j Jumptum mon. ef1. differentia. fpecifica, .fed. malum per )»' Et rurfüs: Mala r accideng , 9 concrete fumptum. u Mi m * attio [pecificatur. ex ordine ad fiem indebitum , .cui. ad- müfcetur prigatio finis debiti , ex quo ratio mali incidit. « m li . RESPONDEO 2. dift. Maj, . Dicit, ea fpe- cificari à malitia fundamentali in effe morali. c. i l à malitia formali in effe. Theologico. n. Maj. iNam o T401 ut in "raG. de AGib. bum. Difp.1. in qq. $.4. g, dictum eft, differentia fpecifica a&tuum huma- T 010 RRDU norum in effe materiali, ac fundamentali tan- tüm defumitur ab obje&o ; fed in effe formali, 71 ac Theologico defumitur ab ordine,.vel de- Drtud fe&u ordinis ad finem, qui defe&us diverfifi- it iij catur per id, quod importat in obliquo, quia t i negationes, vel privationes non poffunt con- A Uni cipi fine pofitivo , in quo fundantur, quod im- Dd portatur in obliquo. Dein poffet dici, quód MTTT ipfa ratio fpecifica moralis habeat fe materiali- t ter ad denominationem mali formaliter & in tf confideratione 'Theologica fpe&tati: prius enim 4 dfffäü eft, actum humanum fpecificari v. g. in ratione uTT blaspbemie ; & fi queratur ratio formalis, . cur TT blasphemia fit mala Theologicé, primuim attin- Tibn] gitur formalis malitia Theologica confiftens in defe&tu. ordinis ad finem. »xm]m ..... iru) "d. 4. .Dico, peccatum ibi fummi concretiué. kaLl l1 OB]JICITUR 3. Prior eft malitia actus, kmm quàm privatiodebiteretitudinis; ergo. Prop. we Int. — Prius eft concipere a&tum ; ut difformem j reéte "þ*) K l DE NATUR, & QUIDDIT. PECCAT. 89 | Mg qu re&e rationi, quàm üt privatum debita re&i- D tudine ad ultimum finem: ergo. a 2. Pro priori ad privationem reGitudinis ) Wm)m a&us jam conftituitur , & concipitur in deter- jl t minata fpecie mali; ergo etiam pro priori jam Wi yi Prob. Znt. Pro datur ejus formalis malitia. MT priori jam concipitur voluntas intendens in tale U ii obje&um ; ergo a&us pro priori jam conftitui- T It tur in determinata fpecie, quia aGus fpecifican- &t Wij tur ab obje&to. L X [ 3 Privatio re&itudinis moralis eft potiüs I effe&us malitie, & deordinationis reperibilis EU n in a&u; ergo non eft formale conftitutivum. ROU ( REsPONDEO ad 1. dift. a. Prior eft ma- dfe formi litia fundamentalis. c. formalis.n.a. vel/ubdiftingua. tTt de Prior eft malitia formalis formalitate iü effe i direrffe TOYali. C. formalitate in effe Tbeologico. n. a. io, qui Sicut enim formale definitionis eft materiale Syllo- n u gifini, & formale cordis, cerebri, oflis &c. eft n qui materiale bominis; ita formale conftitutivum attus in effe morali eft materiale attus humani T'beologic? L qui fomuttia confiderati. Si enim daretur aótüs difformis ylter &i re&e rationi fine receffü à Deo, haberet fe pet jrt etif modum defe&us naturalis, vel per modum jn ration monftri in natura v. g. per modum tibie curv ; maüls, fed quia illa deformitas, feu curvitas volunta- imi at tis conjun&um habet defectum ordinis ad Sum- onfllets i mum Bonum, fic habet-malitiam fórmalem "Theologicam. TL d 2. dift. a. Coneipitur pro priori in fpe- j a cie mali fundamentalier talis. c. formaliter. talis. w, J n. a. Ipfa enim ratio fpecifica, mali, fi non daretur Deus, nec receffus à Deo, effet tantüm Ldiffuïü ;EE malum u; F$ 9o DISPUTATIO T. ayf malum morale phyficum, & naturale, üt mon- gg)mf) o ftrum, vel curvitas tibie. Sed hec ratio fpe- lt cifica habet fe per modum materie ad illam de- j u j jf nominationem, qua aétus vocatur peccatum i ) formale in confideratione Theologica. ;ïwuä ]: ZA 3. dift. a. Eft effe&us deordinationis, at a Q & malitie fundamentalis. c. formalis.n. a. vel fub- m h difl. Eft effe&tus malitie formalis in genere ma- litiz pbyfice. c. Tbeologice. n. a. Ut enim dixi, g:,gfuppälük | D fpecies mali fine receffü à Deo effet tantüm phyfica, & naturalis per modum monftri, vel d08000 apiit per modum imprudentie in oconomicis, vel per modum erroris in phyficis, quod vocamus s malum morale; non autem effet malum formali- n df ter formalitate 77eologica relaté ad Deum. m at In illo confiftit formalis L OBJICITUR 4. malitia, peccati, in quo peccatum legi opponi- PTIT tur; fed hoc eft aliquid pofitivum ; ergo. 1 M 2 Extrema contrarié oppofita confiftunt gt in pofitivo ; ergo peccatum fecundüm fuam Nuliny malitiam confiftit in aliquo pofitivo. Conf. pa- lüpoy iet; quia Bonum, & malum funt contrarié op- t j pofita, ut habetur 2. Ethic. c. 7. Ildum]rario REesPoNDEo ad1. dift. Maj. Malftia for- : (l malis peccati fundamentaliter fumpti. c. formaliter U i fumpti. n. Min. velfic: Malitia moralis pbyfica, M r & naturalis. c. T'beologica. n. Maj. Senfus patet A ^0 ex diG.is. ia E Ad 2. tr. a. dift. conf. . Confiftit in pofitivo L duh fecundüm malitiam . fundamentalem. c. formalem. WMM-C n. c. vel fabdifl. Formalem formalitate Phyfüa. J HDW c. fqrmalitate Theologica. n. conf. B O3]r- 1 DE NATUR. & QUIDDIT.PECCAT. 9t r )Etm - OnjgicrTUR 5. Odium Dei non eft ca. ] pax ullius rectitudinis ; ergo ejus malitia non M (Ur poteft confiftere in privatione retitudinis. Conf. prob. Privatio eft negatio form« in fub- yi je&to apto; ergo. ht 9 Odium Dei eft formaliffimé malum. an- n tecedenter ad omnem fuppofitionem privatio- Prob. Zni Privatio rectitudinis V r nis; ergo. Tetn jam prefupponit in odio Dei malitiam forma- dit tj ]em. ! rf v RrsPONEDO Zad 1. c. a. n. c. ad prob. dift. a. Dum Jont Y Privatio /irià dicta. c. latb di&ta. n. a. Jd Yocts malitia dicitur effe privatio, hoc intelligitur de dlm fori negatione, abftrahendó, an fübje&tum fit capax, Dan. vel non; & eatenus privatio idem eft, ac nega- (it forma tio. vel diff. fic: Privatio eft negatio forme &t oppot in fübje&o apto ex /uo genere. c. apto in fuo genere. T n. a. A&tus humanus ex fuo genere eft capax privationis, & odium Dei per modum caufz v vtl dym i ponit hanc privationem. RESPONDEO 2. c. à. dift. c. Non poteft . d.j Otarié confiftere in privatione relativa ad actum odii fecundum rationem jpecifiam. trans. genericam. n.c Wi Quod enim in hoc cafu privatio inten- tionalis referatur ad przedicatum genericum, , jmi iil jj dependet ex ufu , & acceptatione hominum, Sens p qui in hoc modo loquendi attendunt ad a&tum voluntatis fecundüm rationem genericam. Ad 2. dift. a. Eft formaliffimé malum for- tin l malitate byfica. c. Tbeologica. n. a. Si enim per u fn? impoffibile Deus poffet diligere illos, qui eum i N odio habent, non daretur in odio Dei malitia 'Theo- ( i 92 DISPUTATIO II — D "Theologica; quiain illo odio non daretur de- i vmW jl fe&tus ordinis ad Summum Bonum. DicEs r. J i j5 Odium Dei opponitur imme- jjp diaté legi prohibenti, non refpicienti ad ullam Bonitatem oppofitam, cujus datur privatio; j ergo etiam habetur malitía antecedenter ad pri- ( vationem bonitatis oppofite. juti 2. Si non haberetur malitia talium pecca- torum per immediatam pofitivam oppofitionem UE ad legem prohibentem, non daretur difcrimen Vr inter przcepta affirmativa, & negativa; fed hoc 0300 non poteft dici; ergo. Maj. frob. Omne prz- , ho ceptum negativum ferretur affirmativé ad ob- 3 at je&um in ordine ad bonitatem*oppofitam, in &gra cujus privatione confiftit malitia; ergo. Habetur as | REsPOoNDEO ad tz. tr. a. dift. c. ii Ui antecedenter malitia fundamenialis. c. formalis. n. li [ c. vel fubdif. formalitate pbyfica. c.. T heologica. n. P UT c. quia malitia aGtus, inquantum habetur for- hl m b maliter per oppofitionem ad legem, non effet tünali, "Theologica, nifi fimul conjunétum haberet de- t fectum ordinis ad Summum Bonum. I 44d 2. n. Maj. ad prob. dift, a. Ferretur af- n firmativé per tendentiam (mplicitam, ac media- ii hic, li zam. c. -explicitam, ac immediatam. n. a. Verum tin. quidem eft, quód omne preceptum etiam ne- Vi gativum interdum intendat bonitatem oppofi- tam; fed ea tendentia eft mediata, & implicita. UT l .ïR TY Diftin&io autem preceptorum fumitur ab iis predicatis, qux importantur explicité. Dein ij N für qualecunque fit difcrimen inter precepta aflir- jl mativa, & negativa quoad modum tendendi , QQEUI] ( femper M n DE NATUR. & QUIDDIT. PECCAT. 93 ) ET femper vérum manet, malitiam formalem in | confideratione Theologica confiftere in defe&u J"Üt'* ordinis ad finem ultimum, fundato in malitia "Wi formali phyfica, quam vopant moralem. At pri tatr aj ! QU/ESTIUNCUL/4E Ti « JDe natura- Peccatorum. g TT [ r dl "UZRITUR r. An in omni peccato fimul tt52; f ) intercedat aliquis error intelle&tus ? . (ine REsPONDEO. Quód fic. Ad hoc intelli- u gendum, & probandum, fciendum, quód de- pig, tur duplex fcientia: wniverfalis , . & particularis. q. v. g. Scit quis in univerali , non effe occiden- c Dibet um innocentem; fed dubitat, an non in cafu hoc farticulari, ubi agitur de falute reipublice, [imis. id liceat. llla fcientia à non nullis vocatur. Thotgiu: [^ f[geculatz"va ; pofterior vero pra&ica. . Dein aliqua ebetr i Jicuntur etiam in particulari; fed ob inconfide- 17* rationem hic, & nunc non occurrunt memoric fal- Wf l tem claré. | Sic omnes fciunt, non effe peccan- dum, ne quidem in particulari ; quia tamen w: non confiderant hanc veritatem, judicant pra- ,&* Gicé fibi hic; & nunc, confultius, & melius 4 W« effe praeferendam voluptatem prefentem Bonis m infinitis abfentibus, - t o PRosATUn Refponfio J ex D. THOMA, &i plt qui 1. 2. q. 77. a. 2. c. fic habet : " Contingit, Titüt Ü eS- » quód aliquis habeat fcientiam in univerfali, ( " » putà nullam fornicationem effe faciendam, jeput » fed tamen non cognofcat in particulari hunc acien- m[euiïï » acum, qui eft fornicatio, non effe £. :v: T dum, "m 94 D'ISTOOUPDATOPBO [. u )! , dum, & hoc fufficit ad hoc, quód voluntas i n GLW » non fequatur univer(alem fcientiam rationis.-- " Poteft igitur contingere, quod aliquis etiam ?!-U il » re&tam fcientiam habeat in fingulari ; fed ta- Ti men in actu non confideret. J pl » Hoc quandoque " contingit ex folo defe&u intentionis , quan- m " [/ [1eq m )» doque ob impedimentum fuperveniens, putà Á » occupationem exteriorem, vel propter ali- ! EuE li fi quam infirmitatem corporalem ; & hóc modó u GM M ille, qui eft in paffione conftitutus, non con- t t fiderat in particulari id, quod fcit in univer- fali, in quantum paffio impedit talem confi- sitoy derationem. P DL » Impeditautem tripliciter. » mó per quamdam diftractionem. Secundó p per contrarietatem ; quia plerumque paflio » inclinat ad contrarium hujus, quod fcientia iM XDH univerfalis habet. b » 'Tertio per quamdam im- » mutationem corporadem, ex quaratio quodam- w ] M » modo ligatur, ne liberé in actum exeat: ficut » etiam fomnus vel ebrietas quadam corporali AU W N D " » transmutatione fa&a , ligant ufum rationis. iptitu » Et quód hoc contingat in paflionibus, patet 189j i » ex hoc, quód aliquando, cüm paffiones mul- Vl f » tüm intenduntur, homo amittit totaliter ufum 8 tl » rationis: multi enim propter abundantiam Kdgn » amoris, & ire funt in infaniam converfi. Et 'f'þþmwm | » per hnc modum paffio trahit rationem ad ju- Wt ». dicandum in particulari contra fcientiam, quam EU » habet in univcrfali." Ita S. Thomas. «l u n PnosnATUR 2. ex S. Scriptura. Prov. 14. ! Hinc j L'R 2 V. 22. dicitur: Errant, qui operantur malum. tm.]' & in Scriptura peccatores paflim vocantur /fulti, adeo, "IN lä fï l DE NATUR,. & QUIDDIT. PECCAT. 95 Wi t adeo, ut commune fit axioma: Omnis peccans Unde & s. cREGonRrUs Lib. 15. Moral. c. 23. d Owminis peccator flultus fit in culpa. Vi h PROBATUR 3. ratione. Omnis peccator V QU judició ultimó practicó judicat, hic & nunc bo- Uf num finitum effe fibi eligibilius Bonó infinitó ; Oi fed hoc eft error; ergo. Min. prob. Nihil pot- | pntr à eft eligi practicé; nifi vel üt ipfa felicitas, vel Ti üt medium ad felicitatem , üt fupponitur ex U. Bo r Tra&. de Actibus bumanis. ergo dum peccator nec WL eligit finem, nec medium revera tale, errat ig i m t ultimo jddicio pra&tico. pitter d QuRITUR 2. An omne peccatum non D n tantüm repugnet legi, fed etiam naturz ratio- nali ? Ingue p Vnd (cni REsPONDEO. Quod fic. Ita communiter Qumdum Tbomifle. tioquol PRonATUR Aefponfio. 1. Illud dicitur con- exat: fb tra naturam alicujus rei, quod repugnat appe- A p titui naturali, & a&ionibus, quz funt fecun- fum d düm appetitum naturalem ; fed omnia peccata ejusmodi funt; ergo. AMin. prob. Appetitus A pi dfiones i rationalis hominis naturalis tendit ad Bonum Yaliter li Summum, & ad felicitatem veré talem: econ- od tra peccatum tendit folum ad apparentem; ergo at | omne peccatum repugnat inclinationi naturali. ioymdlj Hinc mirum non eft, quód ceffante paffione, & Em QUi primo impetu actionis peccaminofz natura in- timé refiftat, & ex contrarietate motuum nafca- T. tur inquietudo mentis, & ftimulus confcientis. PROBATUR 2. Authoritate D. THOMJ£ , ]n u P 1. 2. Q. 7 1. art. ?. C. ubi ait: JNatura uniuscujus- que rei potiffimé eft forma , fecundim quam res [peciena acauthfF » Jorti- DISPUTATIO I. j 96 fipm fortitur. Homoautemin [becie con[tituitur per animam rationalem ; & ideo id, quod efi contra ordinem ratio- g b nis, proprie ef? contra maturam bominis, inquantum l qicin j eft bomo. Vitium autem intantum eft contra naturam ! U j bominis, inquantum eff contra ordinem rationis. [ KMWS PROBATUR 3. ex s. AUGUSTINO lib. 5. l n de lib arbit. c. 13. ! Omne 'itium (inquit) eo ip/o, ; L i quàd voitium eft, contra naturam eft. g QUJRITUR 3. 11 connexa ? An peccata fint int*ey fe NU RESPONDEO. Quód non. 1ta eommu- Bul niter Tbomifie. GoNET hic Difp. 4. art. 1, SORDEO, PRosATUR Refponfi. Reus unius peccati f dl non etiam reus eft alterius. Sic 3. Reg. 15. v. 5. , z li de Davide dicitur: JNon declinavit ab omnibus, que preceperat ei Dominus , excepto [ermone Urie Byt Héibei. Ergo. At ] DAT QuzRITUR 4. Àn peccatum etiam poffit & dari in fenfibus, tanquam in fubje&o ? RESPONDEO. Peccatum non reperitur in IN potentiis fenfirivis fecundüm rationem forma- 1 qni lem malitiz elicitive, fed denominative. Ita quoad 'uf,'?, li Li Ddf rem Tbomifie. PnosaTuRm Refponfo 1. Potentize non ha- ia lg m bent formalem libertatem per modum principii elicitivi, recipiunt tamen denominationem actus J Zdnt. prob. Motus harum UT peccaminoíi; ergo. potentiarum, cüm dependeantà determinatione " t voluntatis , habent fe ad illam per modum ma- W ( terie ad formam moralem, cum qua conftituunt IT unüm totum concretum, quod eft peccatum; "t i ergo. tj PROSA '-M DE NATUR. & QUIDDIT. PECCAT. 97 PRoBATUR 2. authoritate D. THOM X 1. Pt 2. q.24. art. 1. C. ubi ait: "Si paffiones confi- WU , his ln .] » derentur, fecundum quod fübjacent imperio VU » rationis, & voluntatis, fic eff in eis bonum Y Hj » vel malum morale: propinguior enim eft ap- t . » petitus fenfitivus ip fi rationi, & voluntati, » quàm membra exteriora, quoru m tamen mo- Quj » tu$, & a&us funt boni vel mal i moraliter, » fecundum quod funt voluntarii." vide c o- ts NET hic Difp.5. $. 1. QuzRITUR $. An mortaliter peccans fuum ET ultimum finem revera conftituat in creatura? DL11 RzesPoNDEO. Omnis mortaliter peccans AUs t finem füum ultimum, non tantüm interpretatio?, URT fed etiam virtualiter, & in attu exercito conftituit in 1 aj creatura, lta Tbomifie communiter. GowNrzT r Ut hic Difp. 9. art. 2. PnaosATUR Aefpn/o, Omnis a&io huma- bempy na a&u tendit in ultimum finem, feu in ratio- nem fui Summi Boni, & quidquid appetit, vel 5&&0 1 QUf eft ipfe finis, vel medium tendens in hunc fi- Vnem o nem ; ergo in omni actione non tantüm nter- pretatioé , fed etiam virtualiter, & in at exercito ; laqi ratio finis ultimi conftituitur vel inbono revera tali per a&tum bonum, vel in Bono apparenter xtemtt «ntecedens eft D. THO- lm p tali per actum malum. M £ I. 2. q. I. art. G. C. ubi fic ait: "Dicendum, 3tionemd » quód neceffé eft, quód omnia, que homo o b tetitt » appetit, appetat propter ultimum finem. Et » hoc apparet; quia, quidquid homo appetit. molun? » i n appetit fub ratione boni ; quod quidem, fi » non appetitur ut Bonum perfe&um , quod p eft ultimus finis, neceffe eft, ut appetatur, G hi D.admert JraGt. de Peccatis. » Ut MUR. 3 I. y 98 DISPUTATIO » " » ut tendens.in bonum perfectum; quia femper i iil W xy' » inchoatio alicujus ordinaturad confummatio- i » nem ipfius: ficut patet tam in his, qu« fiunt | wl » ànatura, quàm.in his , que fiunt ab arte; & ) )NR ! » ita omnis inchoatio perfe&tionis ordinatur in u » perfe&ionem confummatam, quz eft propter ( A ( D » ultimum finem. « £t ad 3. Dicendum (inquit) ET » quód non oportet, ut femper aliquis cogitet ii » de ultimo fine, quandocunque aliquid appe- tit, vel operatur; fed virtus primz intentio- 1 » m W ?» nis, quz& eft refpe&u ultimi finis, manet in » quolibet appetitu cujuscunque rei, etiamfi u ub d 2 de ultimo fine actu non cogitetur: ficut non oportet, quód, qui vadit per viam, in quo- sulitat libet paffu cogitet de fine. Et ibidem art.7. untpt » ad 1. Dicendum, quód ili, qui peccant, du d d » avertuntur ab eo, in quo veré invenitur ra- tio finis ultimi ; nonautem ab ipfa ultimi finis &t n intentione , quem quarunt falfo in aliis rebus. UXRITUR 6. An venialiter peccans re- 2, a ferat füum aétum faltem habitualiter ad Deum ? d RESPONDEO. Venialiter peccans omnem 044 14 fuum a&um refert habitualiter in Deum. — Sen- fus eft , quód venialiter peccans in ipfo a&u fit df ita faltem habitualiter conftitutus , ut nollet TY actum ponere, fi tolleret fpem , & tendentiam habitualem àd Deum. Ita quoad rem Ttrttd PRaosATUR Refponfio. I. ex D. THOMA, m qui r. 2. q. 88. a. 1. ad 2. ait : "Suflicit, quód l173 » aliquis habitualiter referat fe, & omnia fua » in Deum ad hoc, quód non femper mortaliter AVW,"T?-!OV]D » peccet, cüm aliquem a&um non refert in caturm » Deum . a&ualiter. V eniale autem pec ?) non ! UG,*;&; in1 L ( DE NATUR. & QUIDDIT.PECCAT. 99 l i » non excludit habitualem. ordinationem a&us ^ n ; humani in gloriam Dei, fed folüm a&ualem; Ib Rn » quia non excludit charitatem, qua habituali- i äbmïï » ter ordinat in Deum. P atl PROBATUR 9. In omni a&ione intendi- r tur aliquisfinis ultimus, uüt patet ex Refponfione XUnfi ad Quefl.5. Ergo, cüm in veniali peccato pro fine ultimo non conftituatur creatura, fequitur, ii liil quod faltem babitualiter intendatur finis revera Yimeiei talis nempe Deus, quamvis in ejusmodi a&tu concurrant duo motus aliquo modo contrarii, n, nuxi PI, t in qua contrarietate confiftit deordinatio a&us. UT NorANDUM tamen, quód ea habitualis ordi- f n natio non fittantüm Metapbyfica, qua nihil aliud 1 hm a eft, quàm a&us preteritus, non retractatus; fed Qu peecat etiam Pby/ka , quia , prout explico in TraGt. de fnveniturm Virtutibus Part. . de Charitate, ubi ago de virtuti- Bdf bus infufis, fappono , quod omne firmum animi Y distey propofitum relinquat in anima habitum inchoa- tum, feu inclinationem potentiz in obje&um, t Werala quze inclinatio eft coluntas perpetua , üt patet ex XCGL0S O D. THOMA 1. 2. Q.8. árt. I. C. nDam. ! nb Solvuntur Objectiones. i, Y n OsjiciTUR 1. contra . ad Q. 1. Multi pec- : t cant ex mera malitia, fcientes, femaléagere; er- |ren gononerrant. mt.prob. Jacobi 4. v.17. dicitur: p T0d 'SUM» qD Scienti bonum facere, &j non facienti, peccatum eft illz"j; ergo. ( um ?. Juxta ovipiuM fnultiita conftituti fünt, p t ut dicant: Video meliora, proboque , deteriora fequor; yn t ergo non errant in judicio. 2 R'Espoï*,ï- m P*F Á IOO DISPUTATIO 1. Nonerrant äe W RrsPONDEO 4d . C.2. dift.c. x in hoc quoód fciant, fe malé agere. c. inhoc, quód pl [ p putent, malum effe faciendum, & quidem in or- dine ad fuam felicitatem, vel hanc voluptatem u $) u preponendam eífe motivis oppofitis. n. conf. d oTU Vel diftinguo ant. fciunt, fe malé agere fcientià Univer[ali. c. particulari. n. a. vel fic: fciunt hoc n ( 1 ,,E"'Jg [ in babitu. c.. if a&u judicii pra&tici. n. a. fenfus pa- tet ex di&tis. p 1 j Ad 2. eadem eft Refponfio. dift. a. Vident siigrt meliora judicio /peculativo. c. prattico, & approba- u tivo. n.a. Cenfent enim in ultimo judicio pra- l h ày &ico, a&ionem illam peccaminofam affumen- ; dam effe tanquam medium fuz felicitatis , quod | f Qu falfum eft; cüm revera ad felicitatem infinitam, t t que in omni a&u re ipfa appetitur, ejusmodi YN t a&tus nihil contribuat. m inm OsJICITUR 2. contra eandem 1. Qui pec- cant contra confcientiam, agunt contra judi- N A& d cium reé&um rationis pra&tice; ergo tales non Db errant judicio pra&ico. 2. Etiam nullo exiftente errore in intelle- Vj &u voluntas eft immediaté libera ad agendum in Mtvoyr utramque contradictionis partem; ergo poterit t od peccari etiam fine errore intelle&us. 1l t g REsPONDEO 2 1. tr. ant. dift. c. Ergo ta- lt les non errant judicio pra&tico remoto. tr. INon "Ktifro errant judicio pra&ico ultimo. n. c 'Tales enim errant in hoc, quód putent, hic & nuncagendum "tim ïïiüdiübau eífe contra judicium illud practicum remotum; & hoc quidem in ordine ad felicitatem hominis "ll lj veram, quzs in omni a&u appetitur : quod fua- l d ve eft utigue errare, & errone? judicare. i a. !-3 MW&( l DE NATUR. & QUIDDIT, PECCAT. IOI . Wmn: 4d ». Nego fuppofitum, quód error hic, t im.qubz de quo loquitur Refponfio, antecedat exerci- lg. tium libertatis: illud enim judicium ultimum [ Voliiy practicum erroneum eft ipfum exercitium liber- lt n iert r tatis; nam juxta D, THOM AM I.2. Q. I3. exet- citium libertatis componitur ex actu intelle&us, e: funt l & voluntatis; fic tamen, ut aCtus voluntatis fe ha- DT beat materialiter, a&us autem rationis formaliter. f& Vi OBJICITUR 3. contra eandem 1. Ex hac fententia fequeretur, quód Angeli non potuif- a, k Djtdco p fent peccare; fed hoc non poteft dici; ergo. d sf Prob. Maj. In Angelis dabatur fcientia omnium agibilium ; ergo non dabatur errorcirca agibilia. hi, qi 2. Emi Sequeretur, quód nulla daretur diftin- &io inter peccata malitie, & ignorantie, quiain t, & omni peccato reperiretur ignorantia; fed hce eftfalfum; ergo. , Quy E Sequeretur, quódquilibet peccans effet um j « dst hereticus, quia judicaret, eligendum effe id, quod eft contrarium rationi, & Deo, quale ta- men judicium effet hereticum ; ergo. qre iittt [agndumi REsPONDEO ad x. n. Maj. ad prob. tr.a. dift. ep pütü conf. INon dabatur error antecedens exercitium J libertatis. c. concomitans, feu potiüs con[lituens ! i pl ipfum exercitium libertatis.n.c. quia & ipfi An- j t À geli fuam attentionem in ultimo judicio pra&tico Tds & avertebant à confideratione divinorum, ficque mncagend: pra&icé judicabant, melius effe refiftere Deo, m remt quàm fe fübjicere. jem us Zd 2. n. Maj. Quia peccata ignorantie vo- m cantur , in quibus error intellectus antecedit judi- cium ultimum practicum. "L Jj LL 3 Z 3. 102 DISPUTATIO L j Al 3. dift, a, Effet hereticus , fi hoc judi- t pmlii , caret judicio fpeculativo cum, pertinacia. c. fecus. !H Ti n.a. [udicium pra&icum ultimum differt à fpe- "l culativo in hoc, quód judicium /peculativum tri- d'üi',, i fatlS- buat fubje&o predicatum inconveniens indepen- !Cäxahouliüi 'denter ab exercitio proprig libertatis: econtra Sudicium jratticum tribuat fübje&o predicatum j pe ibfaum aüionem incongrue ad finem intentum; r "& hic error vocatur imprudentia, ac ftultitia, T non herefis. - Hinc fequitur, poffe dari duo ju- s .dicia contraria , nempe fpeculativum, quo quis « judicat,mon e(fe boc melius, fieligat han c aGtio- s mem, & judieium pra&icum, quojudicat , id e[fe iimnh 4melius fibi hic & nunc. u A Vrl "COnprCrTUR 4. contra . ad Q. 2. Datur n faturalis inclinatio ad peccandums; ergo pecca- tum non eft contra naturam, —Prob. Zni. Datur mit at potentia .ad. peccandum ; ergo & inclinatio. "Prob. Conféq.. Omnis potentia inclinatur' ad faos ia um d a&tus; ergo. j 1200 0004 2. Vitia non tollunt pe rfe&iones rxxat,k,urales a ml horhïnig; ergo non funt contra naturam. Es 3 Datur.potiüs propenfio naturalis ad. vi- , juxta illud Poéte: INitimur lg tia, quàm averfio ! 4n voetitum , cupimusque megala. Et juxta Gen.8. 3. v.2I. /Senfus €9 cogitatio bwmani cordis im wmalum o prona. funt .ab adolefcentia. fus, — Exgo. t 4 Potentie fenfitive hominis fpecie con- J*J?,ftlpe( 'Yeniunt cum potentiis brutorum; ergo fi in his b a&tus non funt contra naturam, nec id fequitur "m L .ig:-þgmineq RESPON- j DE NATUR &QUIDDIT.PDCCAT. 103 W]ü REsPoNDEO-adr. n.a. ad prob. dift. à.. Da- L tur potentia defeiva: ad peccandum. c. . perfetti- r s v9a. n.. a. . Poterttia peccandi non eft perfectio TR hominis qua talis ; -alioquin daretur etiam in Ti Mi Deo, & in Beatis. Cüm ergo tendat ad im- Is CCOIF perfe&lonem hom1n1s, non inclinat ad actum. Dd D Quenfum Ad 3. dlft 2 Non tollunt perfe&lones ho- redublicaticé fum- at ht minis denominativé fumptas. t drdun ptas. n. a. Potentie enim hominis fecundum ID i fe nontolluntur per peccatum; tolluntur tamen, t t d quatehus funt humanz, id eft, quatenus funt fübordinate ad rationem, & minifteriales ad ob- jiiet, il tinendum finemhominisultimum. Subhacergo ratione prejudicatur illis per peccatum. j Di 240 9. duit..a Datur propenfio ex corruptio- p p Ut dhi. D »e naturz. c. ex jprincpus naturg.'mn. a d enim obfervat D. PAULUSs, danturin homine r ul due leges,.feu propenfiones: una ad malum, que non eft congenita nature in fuo ftatu pri« mevo connaturali : altera eftad bonum, que pes t eft in oinnibus potentiis per fubordlnatlonem Uil connaturalem ad imperium rationis. ^" rl a Y xtæ M!lv RESPONDEO 2. Propenfionem paturalem yt 68 fenfüum ,. etiam fuppofitó, quód iis in ftatu pu- ( m re nature fit connaturalis, non poffe vocari homo enim fimpliciter ] propenfionem hominis: nominatur, & fpe&atur fecundum animam ; ergo f ecleCf in omni 1'tatu tam nature purz, quàmcorrupte ol f ex fe habetpropenfionem connaturalem. ad omne cilltl bonum. G 4 ld ! oN y 104 DISPUTATIO Y j d ZAd 4. dift. a. Conveniunt fecundum ratio- Whüïm nem /aubalternam , feu genericam. c. [pecificam , aut d ándividualem. n. a. Potentie enim humane prz- ter hoc, quód fint v. g. locomotive, auditive u jn) &c. etiam hoc habent, quód fint humanz, ad- eoque fübordinatz ad imperium rationis. Hinc h in ipfis etiam Organis datur alia configuratio & ml n t charaéterizatio jam in embrione, vicujus potiüs 1 D ordinantur ad animam rationalem, quàm ad ir- g rationalem, d n g Os5]JICITUR $. contra &. ad Q. 3. r. Vir- &l qu ii tütes funt inter fe connexe; ergo & vitia. 2. S / gg'onem lt . J^coBus c. 2. v. ro. dicit: Quicun- 1 que iotam legem feroaverit, offendast autem in umo, fattus eff omnium reus ; ergo. 4j il iirm d 3 Omnia vitia habent unam radicem com- m munem nempe amorem fui, inobedientiam erga xidwdg legem, averfionem à Deo; ergo in hac radice ol funt connexa. ? [ Üntm REsPONDEO cd t. ca:n c & parit. m p Difparitas eft ; quia omnes virtutes tendunt Vr ad unum, nempe ad ultimum finem revera ta- 4 M: lem. Hinc cüm omnes ordinentur ad hunc finém per prudentiam, qus eft ratio omnium 1 l tik mediorum adfinem, eo ipío funt connexe in äyiniüonn prudentia, à qua omnes imperantur, & depen- dent, Econtra vitia non tendunt ad unum Bo- [ -mmm 0 NT num vérétale, adeoque etiam non colligantur a per unam communem deftinationem ac ordina- N tionem unius principii, VVW ! d 91; N pw ll DE NATUR. & QUIDDIT, PECCAT. 105 WW - ZAd 2. : dift. a. Eft omnium reus,- id eff, UET condemnabilis etiam ab iislegibus quas fervat. c. lw reus penarum, quz ftatuuntur in transgreffo- res aliarum Legum. n. a. Sic Matth. s. v. 22. lg dicitur: Reus erit judicio, reus erit Concilio; quod i, Dh nihil aliud eft, quàm condemnabilis ef] à judicio, ol vel Concilio. Et NoTANDUM, quód tam in Votpoti Matthzo, quàm in Epift. S. Jacobi ponatur ag idem terminus Znocbos (£voxoc) quodnihil aliud eft, quàm effe obnoxium. Quód autem omnes Leges transgrefforem unius Legis condemnent, i 1N ratio eft; quia omnes alie ordinant hominem r ad ultimum finem, feu Summum Bonum, quam (i: Qu ordinationem transgreffio cujuscunque Legis infringit. J A "d 3. dift. a. Habent unam radicem ,. 70 tamen zendentem ad unum finem. c. tendentem ad fjem eot unum finem. n. a. Sic amor fui non propendet Ra ümul ad avaritiam & prodigalitatem in eodem y hu n fübje&o &c. r. Ma- OsjyiciTUR 6. conira y. ad Q. 4 litia juxta n. THOMAM eft in voluntate; ergo t d p ss t non reperitur in a&ibus potentie fenfitive, quen t quia idem accidens non poteft effe in duplici fubje&o. al h jp u 2. Si tales a&us poffent effe peccata per denominationem, «etiam aGiones exteriorum al ! M membrorum poffent dici peccata; fed hoc eft jümm) contra D. THOMAM 1. 2. q. 74- art. 2. ad 3« Krgo. vt Ts 3. *8i pofï'ät effe in his a&ibus peccatum formale tunc poffet etiam effe peccatum mor« j 3 tales u ! 106 DISPUTATIO T. [ tale3 fed lhoc eft contrap. THOMAM hiecart. 4 um ubi expreffé docet, in fenfualitate non poffe P effe peccatum mortale, fed veniale tantum. [ yif. : ii ?0 u 2 f REsPONDEO 4d I. c. a. dift.c Malitianon jm eft in a&ibus fenfitivis fubjettivé, .& elicitive. c. denominatiob. n. c Forma enim moralis poteft (prot extrinfecé denominare plura fubjeGa; & hinc Jx 1] I]OIGIH patet difparitascum formisphyficis. Etfic etiam F' nl malitiaj prout fumitur phyficé , tantüm eft in d uro fübjecto, ficut tenebrz. ij f C -Ad 9. dift. Maj. Poffent dici peccata deno- A pf münatioé. c. elzczme 1b Ma/ Senfus patet ex di- ii U Gis. J p | Ad' 315 dift. 0Maj Poffet effe peccatum mor- ( um tale denominative. .c.. elicitivé. n. Maj. Quia dum pn. THOoMaAs negat in fenfualitate polfe efle a u peccatum mortale, tantüm negat, quód in n fenfualitate per modum prlncxpu moventis ) M D À W poffit oriri, & elici peccatum-mortale; cum fen- d l fualitas non feratur ad confiderationem ulti- 1000 ] mi finis Econtra poteft ibi oriri , peccatum pety] veniale, dummodo voluntas.id liberé non im- Btn pediat cüm poffet in quo cafu nec dabitur ullam imperium voluntatis , nec etiam confi- Va deratio circa finem ultimum, & tamen dabitur TU t peccatum veniale; quodnon poteft fieri in pec- cato mortali cum ibi mutetur intentio, & or- M Ex dinatio voluntatis circa finem ultimum. 'IXMMI hac Refponfione fequitur , quóod Thbomifle in D! WM l*ux peccatis venialibus aliquo modó admittant pu- , ram omiffionem liberam ex parte voluntatis, ff; üv ( faltem à DE NATUR. & QUIDDIT. PECCAT. 107 mäm l. faltem circa obje&um per accidens, üt patet MTO ex coxETO Difp. s. art.2. objet. 1. fimul veró ,' tamm motandum , quod.primi motus fenfualitatis facile pofüint effe peccatum veniale, dum proveniunt Malitiam ex negligentia rationis eos non repriments in X d fua caufa, ütinfrà Di/p. 4. q. 1. dicetur. T t VM O3]JICITUR 7. contra g. ad Q.5. — Y. Q,ui' lt peccant ex inordinato zelo, aut ex ignorantia m d vincibili , putant fe obfequium preftare Deo; ergo per tale peccatum non conftituitur firis ultimus in creatura. X d 9 p Si per peccatum mortale conftitueretur fïnis ultimus in creatura, tunc conftitueretur in objecto peccati; fed hoc non poteft dici; ergo. dE0T COT« Min. prob. Obje&um furis v.g. eft pecunia; fed Qu dum in pecunia non conftituit finem ultimum, quia yle d illà utitur ad alium finem v. g. ad fubleygndam , quii paupertatem. | myren J Si conüitueretur Hnis in cfäatura, tunc » n homo haberet.plures fines ultimos ; . fed hoc inen dl eft contra D. THOMAM T. 2:.q.I. ;Maj. prob. prCäCUm "Pot peccator haberet fines ultimos, quot ob- éqonim. je&a peccatorum; ergo. v bt m o 4. Si verum effet, . quód homo in omni a&ione intenderet aliquem finem ultimum,. aut en db epe veré, aut apparenter talem, tunc peccator in omni a&u peccaret mortaliter etiam in eleemo- $, & fyna;, fed hoc non poteft dici; ergo. Maj. u s prob.. In omni a&ione quereret finem ultimum, ije: non veré talem , fed apparenter talem 5 fed hog ia eft mortale; ergo. r RESPO& u j 108 DISPUTATIO I. mätmä RESPONDEO 24 1. C. a. dift. c. Ergo non conftituitur finis ultimus in creatura, nova in- st Muüg tentione afuali. c. intentione preterita necdum retraCtata, & influente in actum. n. c. In ejus- h g modi homine dantur duz intentiones, a&ualis, [ & habitualis; fed habitualis prevalet. Zld ». dift. Maj. "Tunc conftitueretur finis fjcm ultimus in obje&o peccati, tanquam in fine g !(q particulari, & inadequato. c. adequato. n. Maj. gqu t Dum enim peccator recedit à Summo Bono " Unico, incipit habere pro fine ultimo aggrega- ; hii tum bonorum particularium , adeoque quodli- sm, t betobjectum peccati habet fe tanquam pars illius apgregati, & obje&i adzequati. Nec obftat, TT ii Ml quod unum ordinet ad alterum ; quia, cüm 'ejus felicitas fit aggregatum bonorum, eo ipfo y hr &, t confiftit in perpetuo fluxu partium , quarum ln i una fervit ad alteram ; & in tantum qualibet pars hujus totius fucceffivi habet rationem in- at ov adsquatam totius, quia eft inadequaté objectum appetitus pro aliqua differentia temporis, Hine T finis ultimus peccatoris recté definiretur //atus D. emnium. .Bonorum creatorum per differentias. omnium temporum aggregatione perfettus. EH D ld 3. dift. Maj. Haberet plures fines ulti- Bol mos particulares , & inadequatos. c,. totales , & ad- O Q equatos. n. Maj. — Senfus patet ex diCtis. t ZAd 4. n. Maj. ad prob. dift. Maj. Quereret lg !s in omni a&ione finem ultimum apparenter ta- Uu,m. lem, ita ut ordo intentionis ad eum finem quà Y Xalem fit tantüm Pabialis. c. ita, ut fit actualis , ty M ] 9 D & virtualis, n. Maj. Peccator in omni actione inten- m DE NATUR. & QUIDDIT. PECCA'f. 109 n T intendit finem ultimum veré talem , fed id fit LTA virtualiter , per quod non excluditur , quód fj Ws a&ualiter fimul intendat pef aliam intentionem C lg finem ultimum apparenter talem, tanquam me- 8, a&m dium füa opinione proportionatum ad finem Ht naturg., t f OsjJ1ciTUmR B. contra &. ad Q.6. . Peccant Jun n fre venialÀter , qui non eligunt obje&um propter UL I Deum; ergo non referunt illud habitualiter ad Deum. D. X quod 9. Si illud referrent ad Deum, effet a&us meritorius, & laudabilis ; fed hoc eft falfum ; Is ii Vet obf ergo. Min. prob. Idem a&tus non poteft effe meritorius, & fimul peccaminofus; ergo. Quu, cin , o pl 3. Peccator non neceffarioó refert omnem a&um, etiam laudabilem, v. g. eleemofynam , qurm at ad finem ultimum ; ergo multó minus actum tionem d peccaminofum. 4nt. patet; quia aliquando il- TM lam refert ad vanam gloriam. ors D RESsPONDEO ad 1. dift. a. Qui non eli- rer i gunt propter Deum tanquam finem operis. c. ope- T raniis. n. a. Quamvis enim non ordinent ipfum a&um ad Deum ut colendum per ipfüum actum ; Al tamen ordinant ad eum tanquam colendum per operantem congruo tempore: & fic concurrunt ?ks,&dä f in omni a&u duz tendentiz, una ad Deum üt Quærerei tionatum. Summum Bonum, altera ad medium impropor- yenter ! ld 2. dift. Maj. Effet meritorius, fi con- fnené fcé currerent debite circumítantie actus. c. fecüs. WE f n. Maj. . Quamvis laudabile fit appetere Deum, non j i 110 DISPUT.I DE NATURA &c. non tamen eft laudabile appetere Deum. cum '*WW tali tendentia. d 3. dift. a. Peccator non neceffario re- j fert talem actum ad finem ultimum, tanquam finem operis. c. operaniis. n. a. INam datur natu- ralis tendentia in omni actu ad finem ultimum f veré talem ; ficque neceffe eft, ut in omni a&u operans fe ipfüm ordinet in eum finem, adeo- [ que ad Deum, faltem habitualiter, agendó, & L u fic tendendó a&ualiter in eum finem; quamvis Jénm: id fiat fine reflexione, feu concomitante ac&u rationis, ità ut eatenus ob defe&um concur- f ndt rentis rationis a(jualis tendentia phyficé talis, Quomodo que fit per a&tum voluntatis , in genere moris n tantüm dicatur tendentia babitualis: ficut etiam I ( d contingit in aliis motibus voluntatis fine delibe- rata ratione fa&tis relaté ad talem finem, quam- g 'vis fint deliberati relaté ad finem operis u d v. g. Vanam gloriam. Wi | d - M (e ! T. d g, L 7 VA i y/), £k* IN all TT Ti ] lil i l Q l ig»ummui ( jl " J BUTTTTITITUO & ( j hin il A LE ::::: .l- ( -illlll [ Al Eu jER——— 7 Z G EL z j (4 d "g * hij ] t z b 1f80 " n Q DISPU "j | ii &Cl IIl & o ).' LI Ti " CEOCCOCOCOCOCOCQOCOCO Dd [, fillquu DISPUTATIO-.IL L atir De Bulurm D tnj af Diftin&ione Peccatorum. Itn, d. L: Ts quar Iu hac Difputatione funtQueftiones quatuör : Tittfe d lt O 1. An dentur aliqua peccata venialia ex fua natura? lylt t D 1j tht mor) 2. Quomodo tranfeant peccata mortalía Áicüt etn in venialia, & viciffim ? fre delbe 3. Unde defumatur differentia fpecifica 1 Qu peccatorum? . fron 4. Unde defumatur differentia numerica peccatorum ? . QUJAESTIO I. Z4n aliqua Peccata fit ex fua natura cenialia 2 OTANDUM I. Peccatumtriplici modo dici veniale. I. ex caufa. 2, ex eventu. g. ex natura actus. Veniale ex caufa dicitur, quod ob imperfe- &ionem deliberationis, ac voluntatis, quz eft caufa peccati, faciliüs mereatur veniam v. g. fi quis peccet ex infirmitate, ob repentinam paff fionem, vel ob inadvertentiam. u Venia- yp fIN 112 DISPUTATIO II. Veuiale ex eventu eft , quod, licét in fe fitgra- wshh'**kä j viffimum, tamen habet fpem veniz. LHoc mo- do loquendi s. AMBROosrUs de Paradif. c. 14. gavi u^ j dicit: Penialis ef? culpa , quam fequitur profeffio de- d lictorum. Sic veniale opponitur peccato irremiff;- bili Antiquiores cum ALMAINO c.20. Moral. NI tf WILI veniale ex effe&tu vocant, eó quód confequa- tur veniam. jg i PT Veniale ex fua natura eft, quod ex fua natura ejusmodi eft, ut mereatur non prohiberi fub ob- ,al a d ligatione gravi. NOoTANDUM 2. Veniale ex. fua natura divi- umj di dupliciter. 1. Poteft intelligi veniale ex na- idiptti tura, eó quód tanta fit parvitas malitie , vel v ln a&us, ut nequidem po[fit prudenter probiberi à Deo As n 2. Poteft veniale effe fub reatu peene sternz. T ex fua natura, quod, licét in fuppofitione alte- rl Nb rius providentie poffet prohiberi füb gravi, ftante tamen moderná providentià non videatur EURT decenter à Deo probiberi füb poena ceterna. aW NorANDuM 3. Exítitiffe varias opinio- Mietony nes in hac materia. 1. JoviNtANUS docuit, bf nullum dari difcrimen etiam defacto inter pec- t D catüm mortale, & veniale; nec quoad natu- fttatin ram, nec quoadeffe&um. Sic HiERONYMUS Vrl r lib. ?. contra J'ovinianum ad finem ait: ANGteris ap- Ril probare adulterium bomicidium, otiofum farmonem &gc. 5 g d uno fupplicio cenferi. 2. LuTHERUS, poftquam t art.32. docuit: Juftum in omni opere peccare, !t t adeó auxit, poft damnationem illius articuli à "ii LEONE X. factam, fuum errorem, ut diceret : Vg j 1 ! Su/lum in ommi opere bono peccare mortaliter , atta- : Atj "en ex fola Dei mifericerdia venialiter. 9 CAL- 1 VINUS l Üj d! 1 DE DISTINCT. PECCATORUM. 113 C&u&ü tgfa i t VINUS lib.2. Inftitut. c.8. $. 59. idem docuit ; u fed alia ratione. — Habeant (inquit) füü Dei omne Irj Lul peccatum mortale e[fe ;; San&torum delitta venialia WW i e[fe, mon ex fua matura, [ed quia ex Dei müfericordia 6^ 100 j niam confequuntur. .Intelligit autem cALviNus 4.29, Mi per Sanctos folos predeftinatos poft fidem femel Aatfg, adeptam, 4. WrcLEFrFUS, przecurfor Luiberi & Calvini, idem feré docuit. Ut enim refert 3 Vg THOMAS WALDENSIS Tom.o. de Sacrament. btb C. 54. , reprehendit Ecclefiam, quód ignoret di- ftin&ionem peccati venialis, & mortalis: & do- Vidri d cebat, omnia peccata effe mortalia, fi permor- Ab t tale intelligatur id, quod eft meritorium mortis D. v seterne; fiveroper mortale intelligaturid, quod Tidrjd D a&u punietur morte eterna, tunc mortalia effe Wtl eft omnia peccata reproborum ,. & veuialia omnia p fioe d cata prede[Linatorum. Á g NoTANDUM 4. EÉtiam aliquos ex Do&o- m ii ribus Catholicis olim ante Tridentinnm, & Bul« At lam Pir V. docuiffs, omne peccatum plenà Vi ( deliberatum contra quamcunque legem Dei ob yos docd fummam irreverentiam de fe mereri peenam eeter- h itr p nam: imó Deum ne quidem poffe aliquid pro- Qd t hiberetantüm fub levi poena; quia fic judicaret, posmiut irreverentiam erga fe commiffam effe tantüm Niri levi pena dignam. Itaque docent, omne pec. immia . catum , quod dicitur veniale, tantüm effe ve- niale ex mifericordia Dei; quia Deus illud non , p vult punire sternà poená. fe peCC&I& Videtur tamen, ; at quód hi Authores plurimüm differant à fenten- qc d tia praefatorum di[Jentientium; nam heretici etia m d rl 5 dum a&u committitur peccatum , volunt illu À a&u effe pená e&terná dignum : econtra hi Ca« D. 4Amort Tra&. de Peccatis, H tholici j j j j 114 QDISPUTATIO Ir. tholici ob decretum Dei jam preftabilitum non m g 'm!. puniendi talia peccata pomná sterná, dicunt, ejusmodi peccata a&u non effe mortalia, nec actu. ] ( a (f cnse seterne obnoxia. In Sententiam horum u^ II:M Catholicorum propendet ALMAINUS f. 3. mo- ral. c. 20. & GERSON de vit. fpirit. alpbabet. 6. 9 f gt* Aliqui in hunc numerum accenfent etiam EPI- SCOPUM ROFFENSEM 7n art. 31. €9 32. Lutberi, m chczll | fed immerito: is enim expreffé admittit, faltem ID lt ea venialia effe ex fua natura, que fünt ex fub- j lia reptione, üt patet legenti ejus cgi*cigationes in i d art. 31. Lutberi. , a DICO I. Dantur aliqua peccata venialia ais juftorum, que non diffolvunt amicitiam cum Deo; & viciffim dantur peccata juftorum, que "gt at t non funt tantüm venialia. zbteatit PRosnATUR conclüfio quoad 1. partem ex communi fenfu Ecclefie definito in. cON CIL. Tusittt. t TRIDENT. Se[f. 6. c. 11. übi dicitur:: Licit in bac wortali-«ita quantumvis Santti, €2 jufti in levia r D at faltem , . & -.quotidiana , . que etiam venialia .dicuntur, peccata. quandoque. cadani , mon. propterea. definunt e[Je ia Et Seff. 14. c. 5. ubi dicitur: Fenialia, qui- h 1 bus à gratia. Dei mon excludimur , &2 in. que fre- Pnomu quentius labimur €jc. at A Q i d PRosnATUR quoad 2. pariem ex peccato Adami, Davidis, Petri &c. qui erant jufti, & Iäjeaax &31 MU. y tamen peccárunt peccató diffolvente amicitiam divinam. Q W Jil DICO II Dantur aliqua peccata etiamex MT füua natura venialia, faltem ea, quz funt ex füb- nd&m W reptione, & ex defe&tu plene deliberationis. tj W RO f DE DISTINCT. PECCATORUM. I15 T j ^ P8ROBATUR conclufio r. ex Bulla P1r V. Pf lei.x L confirmata à GREGORIO XIII. & UR BANO T VIIL, ubi inter propofitiones Bajanas damna- tenffäm hm» tur etiam hec, ordine 2o. Nullum .eff peccatum, [WS p, 3, l ex fua natura veniale; fed omme. peccatum. TL a. penam diernam. :v aneretur m p PRosATUR 2. ex Sriptura. Chriftus Luc. nuajg 6.'aliqua peccata comparat feflute, alia. trabi. | mim»ïüteu Et Matth. 18. aliqua comparat denario ,. alia talen- M fs 0. Itém Luc. 12. aliqua comparat zoviffimo ni- ts puto , & iterum Matth. 5. noviJino quadranti. Item Matth. 23. aliqua comparat culici ,.alia Camelo. Qtdt venid Sed fefluca, culex, quadrans &c.-funt aliquid par- vum fimpliciter ; ergo. Similiter Paulus 1. Cor. QOU ( l, g 3. aliqua peccata comparat //ipule, fano &c. quae licét atdeant, non tamen damnant eum, qui pa- titür detrimentum. prim t Peccata fe habent üt in- I coxot PROBATUR 3. firmitates juxta illud Pfal. 6. v. 3. Miferere mei iv D TL Domine, quoniam infirmus Jum, fana me Domine - Eripe animaim meam &c. Sed inter infirmitates aliqua: funt mortales, ali non funt ad mortem; ) dfurti f g etgóie PROBATUR 4. De natura amicitie eft, ut ia non qualibet offenfio levis diffolvat amicitiam ; ergo idem eft in amicitia divina, maxime circa e pecca; ea obje&a, & a&tiones, que moraliter evitari A jüftiw ; non poffunt, prout fünt actus femideliberati, & omnes a&us, qui fiunt ex fubreptione. : j miää ^DIEICOII. Nullum efít peccatum plené t deliberatum in individuo, vel fpecie in materia indifferenti, quod feorfim à Deo prohiberi non fit , prout voluerit. poiïïc füb gravi, vel levi RO- neratim | 2 , D(mb 16 DISPUTATIO UI p ,E PROsATUR conclufio r. Nonapparetre- f u2 Ü pugnantia in hoc; ergo. t Eu PROBATUR 2. Adamo potuit prohiberi uj efus pomi füb gravi; ergo idem fieri poterit b [(""Jo circa quodvis aliud obje&um de fe leve. ii d PROBATUR 3. Specialiter contra AL M A I- j f«;.-'y, Hs NuM, &cERsoN, dum volunt, Deum non po[Je [ Mjimk ullam irreverentiam. erga: fe commi[Jam. probibere tan- uam vem leoon, €? fub pena levi. Prius debet giiin ao concipi moduslegis, id eft, utrüm obliget füb gravi, vel levi, antequam poffit concipi modus gnaga irreverentie, aut culpz; ergo non poteft vice siltt. verfa ex magnitudine irreverentiz oftendi im- i poflibilitaslegis prohibentis fub obligationelevi. shelint d "Int. prob. Non poteft concipi Theologica mali- tia actionis, nifi per oppofitionem ad legemgra- deitin viter, velleviter obligantem; ergo. if DICO IV. Itaque difcrimen inter pecca- ii tum veniale, & mortale formaliter confiftit in ii ij diverfitate legum fub gravi, vellevi obligan- lin, vi tium, üt patet ex dictis. hu DICÓ V. Utrüm lex füb gravi, vel levi Dur: intendat obligare, ea intentio defumi debet r. '*MWH ex tenorelegis, ütrüm videlicet graviflime in- m culcet obfervantiam, vel non? 2, Ex natura 1 í obje&Gi, utrüm petat prohiberi füb gravi, vel le- ts vi? & utrüm id petat tanquam requifitum effen- ET tiale.ad confervationem Boni communis, vel Avm utrum tantum exigat ad Bonum commune tan- 1j quam requifitum accidentale, & ad melius effe? le ,l ïmü de'm Sic enim utique homicidium petit prohiberi; i quia fine tali prohibitione gravi Bonum com- Lom 3. Ex gravitate mung confervari non poffet. Uävgmm pons. DE DISTINCT. PECCATORUM. 'nj NW*WM. pons. 4. Ex fenfü Do&Gorum, & Interpre- tum, quorum communi fenfüi Legislatores pre- Jj m fumuntur in dubiis reliquiffe determinationem 1167 w legis, feu obligationem in a&u fecundo. 177 s. Ex confuetudine, & fenfu communi rationabili. UWHLMM Ratio autem eft; quia fenfus Do&orum , con- Mij fuetudo, & fenfus fidelium plerumque aut inve- d7 niunt, aut faciunt legem. — Si enim agatur de Legi- : ii bus pofitivis bumanis, Ordinarié faciunt Legem: I Si autem agatur de Legibus divinis, vel naturali- OLj od "bus, plerumque inveniunt Legems videlicet aut Qdl v per traditionem, aut per infpirationem Spiritus j od Sandi, dirigentis Ecclefiam. .6. Ex determina- Detonel tione Prefidentium Ecclefiz, aut Reipublicz. olgia m Exempla horum reperiuntur in Scriptura. tleengr Sic dum idololatria vocatur abominatio ante Deum, ! eo ipfo ex tenore Legis defüumitur, eam prohi- It g beri füb gravi. Et dum 1. Cor.6. dicitur: For- ol micarii, adulteri , waledici &c. regnum. Dei non po[fi- li gt debhunt, gravitas obligationis intelligitur ex poena. 1 n Drixi: Ex determinatione Profidentium . Eccle- miaet 1 [ie, aut Reipubice, mempe Summi Pontificis, vll i Epifcoporum &c. quia fuppono , ejusmodi Prz- Ty nttr fidentes non folüm habere à Deo poteftatem w vil explicandi Leges , fed etiam in dubiis ponendi, aut ftunat tollendi Legem ad evitandam incertitudinem Le- mulis, Y gum dubiarum. Hinc fequitur, Leges natura- ymune t les, vel divinas f?rii& dubias, in quibus ratio bo- ls d ni publici determinaté non exigit, ac effentia- ;prohi j liter petit diftri&tionem Legum, tran(ire in di- onyn d tonem, & materiam obje&tivam Legis pofitivz, jp? quz verfatur circa quafi indifferentia ad fubftan- d 3 tiam j Pn mx 118 DISPUTATIO II [ n tiam boni publici. Quse obfervatio in innume- tis materiis moralibus eft fummi momenti ; quia w exinde dependet, Leges naturales, & divinas jl ] jl firi&ib dubias, uti que fpe&tant ad difciplinam, æ*(ïP pertinere ad directionem arbitrariam Ecclefiz, ! LMD mco ficque recipere variationem pro diverfitate lo- hu -'corum, & temporum. m Jj n Solvuntur Objectiones. ag gsijt OBJICITUR I. Verbum otiofum ex füa natura eit veniale; erg st ld poteft proh'iberi xut d füb gravi. 9. Lex e ft aliquid extrinfecum ad malitiam i 1 levem, velgravem a&us; ergo peccatum non : ; eft veniale, vel mortale per oppofitionem ad jyam. vel leviter obligantem. t t Legem graviter, m wr 3- Semideliberata peccata funt transgreffio Legis gr aviter obligantis, & tamen non funt ROT iil lg qmortalia; ergo difcrimen peccati venialis à mor- tali non eft, quód illud fit contra Legem /eviter fétttne t Dgd obligantem, & hoc contra Legem graviter - obli- I EC - gantem. fl RrzsPoNDEO ad-r.'dift: a. Eft ex nätu.m iU iif fua veniale in eo fenfu, quód petat tantüm pro- iay, J hiberi fub levi. c. in eo fenfu, quod nen pofft g W Atf prohiberifub gravi.n.a. Aliud eft, quod con- venienter fit fecundüm Leges providentie or- d (ito dinarias; & aliud eft, quodita effentialiter fit in '2",33 RhSqUe -ordine 'ad bonum commune, ut aliter fieri non n j t -poffit. ^ Sic corpus humanum connaturaliter ex- n ET igit integritatem membrorum, non tamen eft illi l li':*.ml effentialis integritas membrorum. Vg Ad DE DISTINCT. PECCATORUM,. 119 imadd, 2« db a. Eft aliquid extrinfecum ad mtiu'abm T malitiam fundamentalem. c. formalem. n. a. Quod k'S, M'*m enim. bono communi plurimum nocet,. petit ( df A quidem prohiberi, non efít tamen prohibitum T Pe independenter à Lege ; quia Deus abfoluté ob drerfege rationes nobis incognitas poteft permittere. ali- quid nocivum bono communi, fi exinde videat poffe elici majus bonum. ld ZAd 3. dift. a. Sunt transgreflio legis gravi- ter obligantis quoad /üb/lantian obje&.c. quoad Yioln « modum objeti. n. a. Dico enim, omnem Legem i p graviter obligantem fimul effe leviter obligan- tem in ordine ad modum objeGi precepti, vel 1 il prohibiti, quamvis denominatio //uliciter fama- YRCREUT) D tur ab eo, quod pertinet ad fubflantiam obje&i. ftonem « OBJICITUR 2. Chrifítus. Matth. 8. v. r9. L dicit: Qui. folverit unum. de mandatis iflis minimis, Av münimus «ocabitur in vegmo celorum. Quod s. m w THOMAS in hunc locum cum aliis explicat, ut vetidisint fenfus fit: Jxcludetur à regno celorum ; ergo omne i peccatum etiam minimum eft mortale. 9 Ezechiel. 28. indifcriminatim dicitur fine p o diftin&ione peccatorum. . z4nima, que peccaot- rit, ipfa morietur. Ec Rom. 6. v. 23. Stipendia JLecmit n peccati mors... Ergo omne peccatum meretur poe- nam asternam. od m j S. AvucusTINUS in variis locis docet, [t, quod ( 3. videnie t uti & S. GREGoRIUs, neminem fore falvan- dum, fi absque mifericordia judicetur à Deo ; piditer i ergo Deus in rigore habet jus etiam pro minimis i fin peccatis infligendi poenam zternam. poitt REsPoNDEO ad 1. dift. a. Qui folverit ] umenelb unuin de mandatis iftis minimis, Zollendó e orum H 4 obli- bl 120 DISPUTATIO II. yit qu g obligationem fer pravam interpretatz'onein. C qui folverit &c. non obfervandó minutias Legis. n.a aisl Chriftus ipfe hoc explicat de falfa interpretatio- g ! H ne Legum, dum addit: .Er docuerit fic bomines. Sic enim, fi quis doceret, mendacium, vel ver- ;qHit nn bum otiofum non effe peccatum veniale, eoipfo peccaret mortaliter. yui g d 9. dift. a. Dicitur hoc relativé ad füb- ) a je&am materiam gravem. c. generatim. n. a. Ibi fromat enim fermo eft de transgreffionibus graviffimis le- :mï:itpldl' gum, in ordine ad quas etiam' referuntur hi tex- v tus. Alii dicunt, hic fermonem effe de pecca- g a to per excellentiam di&o, id eft, idololatria, s a aut alio graviffimo, de quo ibieratfermo : ficut d dum quis dicit, fe pergere in urbem, ex ipfis L circumftantiis intelligitur , utrüm intelligatur J urbs antonomafticó, nempe Roma, an alia parti- eularis. n LL Al 3. dift. a. Docent neminem falvandum ET. à purgatorio, fi judicetur fine mifericordia gra- hg, tisremifliva debitorum pene. c.. debitorum culpe.n.a. At Dicunt enim adducti Patres, neminem ingreffu- hn rum Colum ob nimium onus refiduarum obli- *f gationum ad penam , 'nifi in judicio particulari, W vel ante mortem has gratis Deusremittat. Hoc l; modo loquendi etiam Lib. 9. Confe[. c. ult. S ltnj Auguftinus fuos le&ores rogat, ut orent pro T g ] matre füa defunGa, wtc onfequatur. mifericondiam iT Dei; quo utique nihil aliu " It qjr intelligitur, quàm B condonatio penarum. On2]JICITUR 3. Potuiffet Deus juxtapriüs E MT di&a verbum otiofum prohibere füb pcna in- r i cena, li 'R ferni; ergo quód "a&u»nop incurratur illa p : pro- | l DE DISTINCT. PECCATORUM. FOT "Mll 1 provenit ex mifericordia Dei. Ergo verbum MR i otiofum (idem de aliis) eft veniale ex mifericor- Atl T dia Dei. t fs 2. Peccatum veniale eft offenía infiniti Bo- É h ni; ergo de fe meretur poenam infinitam. Mil 3 S. BERNARDUSs dicit, quód omnes il- liciti motus fint gravis inhonoratio, ac convi- db fl tium Dei. Epifil.42. ad Henric. Ergo. 'am- M H]I REsPONDEO ad 1. C. a. dift. c. Provenit LY fenmtrlir hoc ex mifericordia Dei, quód verbum otio- fum nunquam fuerit fubjedum legi graviter probi- hd benti.c. quod prefuppofita lege graviter probibente f, il non puniatur pená zterná. n. c. Argumentum trmo li poffet retorqueri in quovis a&tu ex fuo genere t i indifferente, v.g. comeftionepomi, que&ipfa yittlpt hoc habet ex mifericordia Dei, quód non fubftet i d p legi prohibenti. "d 2. dift. a. Eft offenfa infiniti Boni, at- m Givand tamen /evis. c. grdvis. n.a. Hoc ipfum enim eft p m in queftione, utrim poffit dari offenfa /evis in- W nj finiti Boni? imó ex eo ipfo, quód Deus fit infi- ao nité bonus, inferri poterit, non omnia morali- iarim ol ter inevitabilia poffe fübttare legi graviter pro- yprialri hibenti. i W ZAd 3. dift. a. Dicit, eos motus effe convitia f o ! De, fümendó hunc terminum concionatorié, j ornt ! & per exaggerationem $m jatore fenfu. c. flricie. n. a. qijrini Hic enim Tropus erit fenfibilis audienti- - ghr, i bus ex ipfa fübjecta materia. OsnjgrerTuR 4. Minimum peccatum plus sj habet virium ad concitandam divinam difplicen- tiam, quàmmaximum opus bonum habet virium (b pa2 T imrf?f ad excitandam complacentiam Dei; ergo mini- p 3 muini 122 DISPUTATIO Il mum peccatum meretur poenam sternam. CO?';/; j prob. Maximum opus bonum meritorium regni gt L eterni non poteft fatisfacere pro minimo pecca- L Tnt " to veniali; ergo. Jntecedens fapponitur ex Tract. de Incarnatione. j ,(:mfx r " 2 Minimum opusbonum meretur premium seternum; ergo etiam minimum opus malum 2 " ,igi at ponam eternam. a à Peccatum veniale eft majus malum ipfo doat infernó; ergo poteft puniri infernó. — Zfnt. prob. gud, n fi daretur optio eligendi infernum , vel pecca- gt tum veniale, potiüs deberet eligiinfernus, quàm peccatum veniale, àt communiter docent Afce- gt variftin t&; ergo. vt RzsPoNDEO ad r. n. a. & füppofitum, u quód complacentia in bono dignificato per gra- od tiam, & difplicentia de malo per naturam fint ia commenfurabilia inter fe: ficut lux, odor, fa- m por, fonus quoad majoritatem non funt com- Vr menfurabilia inter fe, utpote verfantia in diver- , qind fo genere. Dein fuppofitó , quód effent com- litooyp menfurabilia, potiüs dicendum, magis placere 'tit d Deo opus bonum precedens ex gratia, quàm Licétautem Deus t lg difplicere peccatum veniale. iij majorem habeat complacentiam in maximo bo- 'Junbilja, N no opere, quàm in minimo peccato habeat di- fplicentiam, nihilominus per hoc non delebitur a ü allerfus ( peccatum ;. quia illud opus, quod eft objectum nj A At füumm& complacentig, non eft ordinatum ad remiffionem culpe nec placet in ordine ad fa- ln Ti tisfaciendum condigné, . fed in ordine ad pre- li mium, Ex quo patet Refponfio ad Probationem. H d . li "um 1 DE DISTINCT. PECCATORUM. 1293 t Zid 2. dift.a. . Meretur premium eternum enmm"gü ratione operantis, velratione gratie fanétifican- Tf h tis, dignificantis opus, & operantem. c. ratione lUt N fui. n.a Si enim opus fpeGaretur fecundüm fe, & independenter a gratia fanctificante, aut ope- Ewl'pl'æm'iu- rante, nonmereretur przmium zternum füper- WU ml naturale. Cum ergo peccatum veniale non ha- beat aliquid extrinfecum fpecialiter aggravans, í dootn nonmerebitur peenam zeternam. RESPONDEO /amen 2. c.a. n. c &paritatem. Ü [ , TE Difparitas eft ; quia premium eternum congruit bonitati divine perfone operanti, & nature r qi irnt fs operis provenientis ab anima immortali: econ- tra poena infinita erga amicum Dei nec congruit Deo, nec ftatui amici, nec operi. ipaftum d 3. inprimis retorqueo. Ergo minimum bptpe peccatum merebitur peenam etiam intenfivé in- k Q finitam; quia, fi daretur optio inter peccatum A veniale, & inter omnes poenas poflibiles , quam- y n a visintenfivé infinitas, hw potius eligende fo- Yiaindne rent, quàm iftud, efint cüt REesPowpDro 2. dift. a. Peccatum veniale f pl eft majus malum ipfo inferno, attamen in diverfà (à, quin n genere, & /ncommenfurabiliter. c. ineodem genere, & commenfürabiliter. n.a. . Dein, etfi effent com- um b menfurabilia, non tamen poteft infligi minus hat i malum alterius ordinis pro majori malo. v. g. s ddebti Amiffio omnium bonorum temporalium non vi- Lobjit talium, puta auri, & argenti, eft minus malum, jntom: quàm amiffio unius capilli, vel alterius partis dine d integralis viventis : interim tamen non licetpro ii hoc malo v, g. pro abfciffione auricule infligere D jj Sic etiam ma- l j fpolikationem omnium bonorum. jus 124 DTISTOTA T EO !TT. | J uliïlï o g J us bonum eft canis, utpote ens vitale, quàm omnes thefauri in arca: nec tamen pro occifio- ne canis poffum injungere reftitutionem in the- ;um. a N D. fauris. Itaque etiamfi malum culpze ex /uo ge- nere gravius fit, quàm malum pemne, non eft uf E tamen majus malum m eodem genere, neque pro- pterea poterit ordinari ad poenam infinitam , ob AMMU g a alias confiderationes, qu& concomitantur hoc genus malorum, maximé ex eo ; quia hoc ma- "r lum in genere culps non repugnat ftatui amici- T tig, prout D. THOMAS 2.2. etiam circa ipfum um peccatum mortale obfervat, ütin'Traét. de Ati- grpena 80vD30 bus bumanis. Difp. 1. quzft, 1. diéctum eft, & di- citur in Traétatu de Firtutibus. Part. 2. de Cba- du vitate. d DiIcEs. Peccata venialia puniuntur a&uin & du damnatisponá cternàá; ergo de fe merentur poe- inty nam eternam. ZÍnt. contra SCOTUM tenent dus SUAREZ, VASQUEZ, Galii plurimi Theologi. bl REsPONDEO dift. a. Puniuntur per acci- g d dens. c. per fé, & ex merito fuo. n.a. .In damna- Ut ia tis enim deficit ftatus gratiz, adeoque illorum p paffio non eft accepta Deo. Ob hunc ergo de- tüt j fectum, qui per accidens concomitatur pecca- d L tum veniale, nunquam damnatus poteft fatis r pati. , d OB3]JICITUR 5 Deus poffet hominem et- iam innocentem adjicere inferno; ergo multo Wü'ö 4 ISMM sagis accedente demerito peccati venialis, 2n. * i docent SUAREZ, TANNERUS, G alii plures. Et probatur. Plus eft paffer refpe&u hominis, MQEI n quàm homo refpe&tu Dei; ergo fi homo poteft d?'r €rüciare, & occidere innocentem pafferem, PA etiam r ' Tl i DE DISTINCT. PECCATORUM. I25 T EY etiam Deus poterit cruciare innocentem homi- nem. LO u 2 In furto unius floreni, vel aureiultimus Upæ U obolus conftituit ultimató materiam gravem, M D adeoque reatum ponz sterne; ergo furtum ? It unius oboli meretur poeenam zternam. 1 Ulïäm, l 9. Si offenfa illata Ruftico peenam meretur dl f horariam, eo ipfo fimilis offenfa illata iNobili Qitig g meretur bihorariam , & illata Principi trihora- Ltti g riam; ergo offenfa ceteris paribus, illata Deo D t o per leges progreffionis continue Geometrice T £ merebitur poenam szternam. REsPONDEO od r. n.a nd, ( Preplacet enim It2 fententia aliorum "Theologorum, hànc potefta- tem Tyrannidis alienantium à Deo. «Ad prob. TTE dift. a. Plus eft entitativà. c. moraliter. n. a. quia at apud Deum plus valere debet fua imago, quàm U ( apud hominem valere poffit paíferculus. Dein i Thedi etiamfi aliqui dicant, Deum id facere poffe tan- N pMi quam abfolutum Dominum, non tamen fequi- - Tümm tur, id unquam fieri pofle abfoluté; quia Deus i dort nunquam poterit operari precifé üt abfolutus ii Dominus, refpiciendó videlicet precifé ad fuam ir t potentiam , & non refpiciendó ad alias fuas per- od fediones, nempe /apientiem , & bonitatem: ficut & homo, dum agit, refpicere debet ad omnes o circumftantias actus, & perfonz. Quidquid e[go H]lllx'l ergo Deus agit, neceffarió agit ex confenfu, & sjilt. hormonia omnium perfectionum, qua certé Ali non confonant in damnationem innocentis. Zdd 2. dift.a. Ablatio ultimi oboli d relati- x ho om ! vi ad precedentem fümmam, ficque re/pettivi ad Legem graviter prohibentem conftituit ulti- i pgfd»? fri fnato j n 126 DpISPUTATIO II mató materiam gravem. c. ablatio ultimi oboli m ? uth feorfim fumpti, mec refpettivi ad Legem graviter (i) prohibentem. n.a. 2 ) j u d $. retorqueo. — Argumentum enim proba- ret, quód minimum peccatum veniale merere- anlw Pl Ub]lg« tur poenam intenfivé infinitam. —/» forma. n. a. Jäww quia non habet locum Regula dé Tii, nifitan- tüm in quantitate continua, & difcreta, ubi gtl atl omnia fiunt per folam additionem partium: alio- A 3020 quin fequeretur, quód v. g. lux debeat decre- N ícere in proportione Geometrica, adeoque in d g D] diftantia dupla, fubdupla intenfione; item fe- queretur, quód deberet fe diffundere in diftan- endit t a tiam infinitam in partibus aliquotis; item quód quadrata temporumi non fe habeant üt cubi di- ftantiarum ne quidem circiter. ltem, quód fi W homo /expedalis habeat fapientiam ?s duo, homo longior debeat habere in data ptoportione rmajo- l EW vem fapientiam , & quód homo dujlo robuftior et- l: iam eo ipfo duplo mwjorem habeat virtutem, & 3uód in Medicina dofis duplo major duplo ma- Il jorem caufet fanitatem &c. debet ergo in fimili- &tf busnonfolum infpici, utrum ratio extremorum *zïinmomlg fit ratio medii termini proportionalis, qualis bur non eftviribus, aut magnitudine in ordine ad u ;ifmf]] virtutem; quianec vires, nec magnitudo fünt M ratio virtutis, aut fapientie, ut cfefcente illa ' 'Mi t; crefcat ifta; fed etiam videndum, utrüm magni- tudo medii termini proportionalis éexacté com- ahy l | menfuretur magnitudini extremorum, vel in ln Attr humero, velingenere, vel in fpecie, quod i 1 ..( hon contingit in prefenti: nam magnitudo cul- fni ^ ^tij pe, vel pomnze in füo genere non commen fura- tur " l DE DISTINCT. PECCATORUM. 127 Wi tür infinitudini Dei, fed tantüm voluntati divi. Lfämmwi f ne tanquam Regule juxta leges prudentiz. OsjrcirvR 6. Eft poffibile peccatum Eu Tb m mortale impunibile peená &terná; ergo non eft verum, peccatum mortale effe, quod repugnat ('lfmna, l legi graviter obliganti in ordine ad peenam zter- Ti tj nam. Zint. prob. Si Deus Petro dicat: Nom te 'meia, i damnabo ob tuam megationem , pro ea negatione Atott: di non poterit infligi peena zterna; ergo. db ln RESPONDEO n.a. ad frob. n.a. Aliud enim | ts eft, non effe dignum pená; & aliud, non infligi o deni penam. Deus poteft condonare penam: non ktein d autem poteft facere, ut peccatum non fit poená ; g dignum. tüt cubi Afy quid &i ho ^QUASTIO II mote w fn, & quomodo peccatum mortale tranfeat in TE veniale, & viciffim? «s jrdot D ICO T. Idem numeró a&tus moraliä- ad- &quaté fümptus non poteft tranfire de ve- ii EITACIOUR niali in mortale, aut viciffim. 4is, qui Pro explicatione hujus Conclufionis notan- n onint t dum eft, a&tum moralem includere duo, nem- nitijo i pe a&um voluntatis fecundüm füum materiale , & a&um rationi; tanquam conftitutivum formale vecente ) yrün a a&us liberi , prout docet D. THOMAS I1. 2; nb o q. 17. lifí, $ PRosaTUR Conclufio. Implicat, eundem a&um, v. g. voluntatem furandi tranfire de peit, f mortali in veniale, nifi mutetur judicium ratio- od nis practicum ultimum; fed hoc nequit fieri ma- nente pf 128 DISPUTATIO LL nente eodem adequaté a&u; ergo. - Ma].'-. frol um ) li wl Implicat, eundem aétum tranfire de mortali 'in veniale , nifi mutetur judicium fpeculativum de 88 j p w [ obligatione legis graviter, velleviter obligan- u tis; fed fi hoc, etiam debet mutari judicium Maj. patet ;; quia (à daretur ii praéticum; ergo. jl eadem cognitio obligationis confimilis graviter [ obligantis, daretur eadem obligatio. . Min.frob. eatu Wl Judicium pra&icum eft in pofito cafu effentiali- weamut / ter refpe&tivum judicii fpeculativi; ergo ubida- p of ij ET. tur aliud judicium fpeculativum, etiam debet dari aliud judicium pra&ticum. z DICO T. Omnia peccata ex genere fuo tX mortalia poffunt tranfire in venialia ex defectu xf plene libertatis, feu deliberationis. PRosATUR Conclufio r. ts Partim ex con- us fenfu communi Theologorum, partim ex eo; ünim quia peccata non habentia plenam libertatem t d funt moraliter inevitabiliarefpectu omnium etiam amicorum Dei; fed talia non poffünt prohiberi ii i N convenienter füb gravi; ergo. MMin. patet. ex MU di&is in priore Quaj?ione; quia eft contra leges p perfe&e amicitiz, diffolvere amicitiam ob quam- fzemcouj cunque levem offenfunculam moraliter inevi- tabilem. Md du PaosaTUR 2. Impoflibilitas fervandi mo- raliter inevitabilia ex defectu plenz libertatis, quæüturisü Y AU provenit ex conditione humapz naturg in omni ftatu etiam nature integrz, aut pure; fed non UH Gpm poteftfieri, ut Deus in tali ftatu nature huma- : &ret»g ng à fe condite ponat legem , qua femel pofitá FM neceífario moraliter excideret fuo fine ultimo; Itig r ergo. aflrh 'ïi S DICO i PMPJJ[ ( ii ] j DE DISTINCT. PECCATORU M. n H, 129 edg ^ A DICO.III. Ahqua peccatà ex genere fuo Uffülmm h mortalia tranfeunt in venialia ex parvitate ma- terie, ubi ipfa'parvitas materie non petxt fub- Vifer UIM At s ftare legi graviter prohibenti. CoNcLUsIiÓ quowd 1. non habet difficulta- lt ( du l nglk tem: fic enim furtum, quod prohibetur ex gene- re fuo fub graviin Decalogo, ex parv1tate mate- )n npr rie tamen tranfit in veniale. i n PROBATUR quoad, ,&« , Dantur ahqua pec- u cata, que nifi prohlbea z;r in.materia etiam [ parva, vel evaderet Deusminus perfe&tus; vel inferretur grave periculum generi humano, vel L ieef lLa t non obtineretur finis legis, faltem, à. potlorl, aut quoad fubftantnm ;fed id fieri nequit falva QIt £ C0f intentione legis ;. ergo..., 4dnt. prob. ab indu&tio- ne Sic..1..Si Deus permltCeret od1um, füi tan- i d ; [berater tüm ob remlevem ,. etiam lev1fümum -m | íüo ge- nere, aut fi permitteret fe invocari in teftem uf etd falfitatis, dum precifo v, g. agitur de obolo, non Y potir eífet perfe&us, ergo odium Dei,. & perjurium lr t non excufant ob parvitatem materiz. 2. Nifi Qs fub gravi prohiberetur quzvis dele&atlo vene- 0)qun. rea extra conjuglum crearetur grave prejudi- t t cium geheri humano , quia evitaretur recta edu- catio prolium, plerisque dele&ationem vene- rrand ream quafituris fine procreatione prolium, ani- » ]ert mi: Chriftianorurmi rédderentur carnales;. & in- ao difpofiti ad capiénda, velamanda divina; ergo. ; lu E 3. Si liceret v.g. ante communionem, dum ur- r u get preceptum , fumere faltem. bolum panis; m non obtmeretur finis legis, nempe reverentia n U generalis erga Sacramentum confiftens in eo; ne praponatur cibus terreftris cibo. colefti : jl D. dhmort Trat. de Peccatis, ! Ple- 150 DISPUTATIO ILlL J »t Plerique enim non curarent peccatum veniale, d M. & fic facilé per confuetudinem contrariam abro- garetur lex, ferviens ad ingens decus Ecclefiz ; hl Á j ergo, ubi ipfa parvitas materizpetit fubftarelegi " Jb j graviter prohibenti, peccatum ex genere fuo ) mortale non tranfit in. veniale ob parvitatem n materiz. 1 hr ) [ DICO IV. Aliqua peccata ex genere füo ;SNWP feigri mortalia tranfeunt in venialia etiam ex intentio- ne tacita Legislatoris; ' TU PaonaTUm Coóntfufio ab exemplo. — Sic efus ii dndi carnium die prohibito eft de fe mortale, tranfit tamen in veniale, v. g. quando datur quidem & lp caufa rationabilis, fed non plené fufficiens ad gt excufandum à lege totaliter; . vel quando difpen- Em'coaiefcum fatio nititur motivis quidem füufficientibus in or- LüiDOVl A diné ad obligationem gravem, fed non fufficien- t N tibus ad difpenfandum ab obligationelevi. Sic etiam circa leges naturales, ac divinas dubias 1 u ille obligationes, quz aliquando aghofcebantur imd3 à Do&oribus tanquam graviffimz , poffünt nunc tranfire in obligationem levem, aut viciffim, ob At t f mutatum fenfum Do&torum, aut interpretatio- ne - D mauthenticam prefidentium Ecclefiz, ut fuprà jam annotatum eft. üps [ tl DICO V. Adüus venialis ob fui multipli- 3 ) cationem per fenontranfitin mortale; nifi tunc, tf quando actus frequentati coalefcunt in unam NT materiam , aut fummam de fe gravem. . P j PnosaTUR Conclufio r. quoad 1. partem. ex Tridentino Seff. 6. cap. 1r. ubi fic habetur : b alia pec- EM quzäl:i, & jufii propter. quotidiana , ac seni . xgia m DE DISTINCT. PRCCATORUM. 131 M ts cata non defimunt e[Je jufti; ergo per fe non coa- LI ! decu& ln lefcunt. PROBATUR 9. Peccata venialia fingula Pemfubim 18 fs tantüm merentur poeham finitam; ergo etiam LI omnia fimul fümpta tantum merentur finitam, adeoque non zternam. PROoBATUR 3. quoad 9. partem ab indu&tio- MT ne, Sicablatio plurium obolorum fücceffivé AD sv fit fumma gravis; transgreffio regularum in Re- ligiofo, aut perpetua inobedientia in liberis T g caufant difplicentiam, & deordinationem gra- Ms g vem; idem eft de omiffionibus, & negligentiis ? r i repetitis. Ergo a&us venialis ob fui multipli- Yif cationem tranfit in mortale, quando a&us fre- Ufodfe quentati coalefcunt in unam fummam de fe gra vem. ^ T0 o Vff DICO Vl A&us de fevenialispoteftfieri mortalis ratione finis lv f , vel effe&us, quem s du caufat. PaonATUR Conclufio ab exenplo... Menda- ol cium de fe leve, ordinatum tamen ad. occifio- p triin, . nemproximi, velad denigrationem gravem viri illuftris: furtum veniale caufans omiffionem 1a- ttreato d r cri eo ipfo ex fine, vel effe&u tranfeunt in pec: catum grave. Idem eftde quovis alio peccato de.fe quidem. levi, quod prebet. occafionem fi al gravis fcandali, feu ruinz fpiritualis in fe, vel a, nf t in proximo uti fünt. v.g. verba fcurrilia, aut fo- nin u cietates prav&, conventicula, choree, &trans- 2 greffiones legis , qu&fiunt ex contemptu: heec " enim omnia in ejusmodi circumftantiis , in qui- bus confiderata qualitate perfonarum prabent hd caufam gravibus peccatis internis, autexternis, 2 eo ] j ]]läm 132 x DISPUTATIO II g g eo ipfo referri debent ad mortaha ratlone finis, qulU vel effe&us. jit^ 11 in' j5l Solvuntur ObJeähones. ehi ; pl OB]ICITUR 1. conira 1. concluf. 1. Poteft [ quis üno actu coritinuo auferre rem alienam, ita .-R' Pl j MI ut in primo inftanti Dominus ponatur effe gravi- uxlä*mu [ ter invitus, in fecundo autem inftanti fit tan- s n tum leviter invitus; ergo idem peccatumfecun- ia -dum fe invariatum in-primo inftanti poteft effe deuit grave, &in fecundo inftanti effe leve. (ITUR 2. Poteft quis eundem a&tum odii , temera- ? ji 15 rii judicii &c; continuare per plura inftantia, ita iqu ut in primo-inftanti non habeat caufam juftam L-] (5 excufantem à peccato gravi, in fecundo autem qu y ánftanti incipiat habere ejusmodi'caufam; ergo. À 3* , Poteft Deus eundem aCtüm perplurain- AU ftantia contmuatum condonare in fecundo, vel ^ tertio inftanti per condonationem. extnnfecam, fsv faltem quoad-malitiam gravem; ergo. 4. .Eadem propofitio manens eadem potefc J Duny; tranfire.de vera in falfam; ergo idem poteftfieri quoad actum voluntatis in ordine bonitatis, vel Htl U hi ll malitie moralis.. REsPONDEO ad r. tranf. ant. dift, conf. T OE l]* Ergo poteft peccatum mortale tranfire in venia- p h Mpllw le quoad malitiam materialem. c.. quoad malitiam formalen..n. c. Si enim operans etiam in fecun- WO *FMDEl do inftanti putet, Dominum effe gràviter- invi- tum, peccabit graviter etiam in fecundo inftan- l üu. 3 A Si autem fciat, Dominum in fecundoinftan- ti non effe invitum, eo 1pfo mutat ultimum di- hi &amen ) r DE DISTINCT. PECCATORUM. 133 &amen'practicum, quod eft pars a&us liberi, prout ex Tra&atu de Actibus bumanis fuppono. d 2 & 3. idem refpondeo nesl hs d 4. c. a. n. c. & paritatem. Difparitas eft ; quia veritas a&us non eft adequaté intrin- [lllf I PO feca a&ui, cüm fit conformitas inter objectum, & cognitionem: econtra bonitas actus moralis T i, d eft adæquat(ä intrinfeca a&ui , utpote refultans WUA unicé ex refpe&u judicii practici ad legem gra- CUT viter, vel leviter obligantem, prout fubftat co gnitioni Hinc etiam füuppono ipfam liberta- i od d d tem à&tus effe adequaté intrinfecam acui 100] (806 Os2JICITUR 2. contra 2. Conclufs1. Mora- titlnti, lis impoflibilitas non peccandi non excufat à ln u mortali; ergo etiam peccata femideliberata ob VO dUf moralem impoffibilitatem ea vitandi non pro- pterea à mortali tranfeunt in veniale "Int. prob TRUE Confuetudinarii habent moralem neceffitatem iperpluni peccandi; ergo Prob.ant. ex D. AUGUSTINO f confuetudinarios ad- Vrl Lib. Confe[]. dum afferit ftrictos effe vitiis non ferró alienó , fed fua fer- 2 T rea voluntate ; ergo 2. Damnati funt in morali neceffitate ad gl blafphemandum , nec tamen excufantur; ergo. Qnt4 , V 3 In ftatu nature lapfe eft homini morali- ter impoffibile diu abftinere ab omni peccato : d & etiam gravi, fine gratia indebita Salvatoris, & 1üre p tamen imputarentur talia peccata etiam fine gra- od md txa ergo. ii RESPONDEO ad 1. dift.a Moralis impof. rrawter f fibilitas aliunde proveniens , quàm ex ipfis prin- ano cipiis intrinfecis humanz libertati non excufat. quiti^ c. preveniens ex bis ipfis principiis intrinfecis liber- r u j tati. " 134 DISPUTATIO It y r tati. n. a. Nam fi impoflibilitas proveniat aliun- " Poæfl de, quàm ex imperfectione libertatis, eo ipfo gt relinquit libertas in perfecta indifferentia ad eli- qeum gendum utramlibet partem. Hinc etiam patet " i i Refponfio ad grob. quia in confuetudinariis, &in qxt;m : ftatu naturz lapfz non reperitur moralis impof- g m fibilitas proveniens à principiis intrinfécis huma- g ng libertati, fed ab extrinfecis, nempe à propria dj malitia antecedenter liberé contra&a, vel à pec- g. cato originali, 4ld2.mn. a Quia in damnatis non folüm st st datur moralis , fed etiam pb»yfica neceffitas blafphe- h dii mandi, cüm ceffet indifferentia judicii in utram- libet partem; eó quód conftituti fint in ftatu &t a t termini, putà, in eternitate, ubi non datur T fucceffio opinionum. Confequenter remanent in ea difpofitione voluntatis, in qua illos mors o 2 r invenit, zi . 4«/d 3. patet Refponfio ex di&is ad r. ORBJICITUR 3. contra eandem 1. Si femi- a. n deliberatio transferret mortalia in venialia, tunc transferret etiam venialia in meras imperfectio- Vif nes non peccamjnofas; fed hoc eft contra fen- 1080 r fum communem; ergo. Maj. prob. Eft major di- minutio malitiz ex mortali in veniale, quàm ex IT veniali in nullam; ergo. 2 ünsy Homo agens femideliberaté tantüm agit aj üt femihomo; fed femihomo omninó non pec- 4 ldV][jj]da cat; ergo. .Mim. patet ; quia, dum homo v. g. : ts in fomno occidit alium hominem, non pro pterf n €a peccat. REsPONDEO ad z. n. Maj, Quia femide- [ ! liberatio tantüm tollit gravem malitiam, non b"äüü;fu in omnem. g l DE DISTINCT. PECCATORUM. 135 u IN omnen., Poteft etiam retorqueri in aliis caufis enmlm u fite. i transferentibus mortale in veniale v. g. in par- vitate materie : fi enim differentia inter decem M eflim n aureos, & obolum tollit malitiam gravem, fe- ) manM Yi imy queretur vi obje&tionis deveniri poffe ad mate- riam levem, minorem infinities oboló, quene m/tarhum quidem obhgaret fub veniali. D ipoyr Zd prob. dift.a. .Eft major diminutio feorf m Wi fumpta. c. famul fumpta. n. a. Effet enim haud À tnt dubié major diminutio, fi femideliberatio fimul tolleret malitiam gravem, & levem. d hf Itatamen, ut illa femiffis VT Zld 9. dift. Magj t f adhuc fe teneat ex parte rationali.c. ut tantüm fe teneat ex parte irrationali. n. Maj Si enim ! Q0n st homo tantüm agit fecundüm potentias fenfiti- dl us vas, velfecundüm phantafiam inftar pfittaci, vel fimie, prorfüs ligatà potentià rauonah, non d aget üt femihomo, fed plané aget üt non homo, m utpote inftar bruti. Si veroó fimul concurrat potentia rationalis, quamvis modó imperfectó, jonus p adhuc fimpliciter aget üt femihomo, & datur lo- cus peccato. Idem intelligendum de femidor- n f miente, quod de femideliberato. J OB]JICITUR 4. contra eandem. 1. Vota, & qud promiffiones ne quidem füb veniali obligant ad unpa aliquid moraliter impoffibile ; ergo nec Deus ) W obligat ad vitanda femideliberata peccata. fomow| 2. Ecclefia non obligat nec quidem füb ve- niali ad legem Ecclefiafticam v. g. jejunii in cafü, onprop quo moraliter eft inobfervábilis; ergo nec Deus us i obligat in cafu femideliberationis. jn, 7 3. Non poteft dari regula pro d;gnofcendo ftatu 136 "DISPUTATIO II. y» It i I ftatu hujusmodi femideliberationis à pleno con- fenfu ; ergo nullam inducit obligationem. d l DWM | , REsPONDEO ad 1. C.a. n.c. & paritatem. gt Difparitas eft; quia vovens, & promittens eft ipfum obligans, ac principium obligationis: ta- a i lis autenr non cenfetur, fe velleobligare ad mo- 7 bj ralem impoflibilitatem. Sic etiam Deus non ü) l M prudenter ageret, conftituendó hominem, quan- ï um tum eft ex fua operatione, in morali impoffibili- ( vll T tate fervandi fuas leges; poteft tamen pruden- ;l,gesEcdtü'. ter relinquere obligationem legis aliàs obferva- qen dl bilis jam aliunde conftitute b) quamvis exinde vini fuperveniat moralis difficultas ex parte hominis, cujus tamen Author non fit Deus. Hinc obfer- ww D) l hi vo, malé agi ab iis Authoribus, qui examinan- mixna dó naturam legum naturalium v.g. circa proba- j us bilifmnum, & alias obligationes ftatuum refpi- Aeünel ciunt tantüm ad ftatum naturz lapfz , & ubicun- r que reperiunt moralem difficultatem, ftatim tol- lunt obligationes legum : neque enim natura le- v I r gum naturalium infpicienda eft pro ftatu naturz lapfz, in qua moralis difficultas jam indu&ta eft Tpema ex malitia humana originali; fed regulanda eft d juxta ordinem in natura pura verofimiliter con- Af ftitatum. it i MU RESPONDEïO 2. dift.a. Vota &c. nonob- ligant primarib, & graviter ad moraliter inobfer- itinj ETU vabilia. c.. ecundarió , & leviter. n.a. quia qui vo- vet caftitatem, fecundario etiam vovet abftine- M "t M.&[ re à femideliberatis aCtibus faltem füb obli gatio- nelevi. Certé SUAREzZ l. 9. de votis. c. 9. con- P j mu b J trarigmnon*audet defendere. * L LE * Ad 2. l DE DISTINCT. PECCATORUM. 137 Mil t d 9. tr. a. n. c, & paritatem. — Difparitas X eft; quia leges divinz plerumque verfantur cir- Cs ca obje&a non meré indifferentia ad bonum commune humane Societatis, & Ecclefie ; fed TOTIRN ln circa talia objecta, quz fetunt precipi, & quo- rum obfervantia nece[Jaria eft ad bonum commu- Mrtadn 2 as ne Hinc mirum non eft, quód in legibus na- turalibus, & divinis detur, & urgeatur obliga- OMW Quj ril tio, quamvis fuperveniat morali; difficultas in earum obfervatione ex malitia humana : econ- iif p dl ojbr tra Leges Ecclefiaftice plerumque verfantur cir- LO0 C ca obje&a de fe indifferentia , ita ut füubftent de- terminationi liberrime Ecclefie; hinc ifta obje- pttelonis Tc ob &ta non peiuni eo usque urgeri, ut etiam perfe- veret obligatio, quantumvis fuperveniat moralis I ejamina tf o impoffibilitas in earundem obfervatione. Drixi TRANS. Si enim etiam Leges Eccle- Rn rl L bl fiaftice aliquando verfantur circa objeéta nece[Ja- ria adbonum commune, veladaliostines à Deo i, t Va praftabilitos, tunc etiam Leges humanz ejus- modi perfeverant in fua obligatione, quantum- ofano r vis fuperveniat difficultas moraliter infuperabilis. mindida Sic v. g. fi detur lex, ne quis durante obfidione vll dl exeat in caftra hoftium, vel ut miles maneat in miltez n ftatione, obligant leges, etiamfi hujusmodi ha- beant difficultatem moraliter inobfervabilem fine T prefentiffimo difcrimine vite. jer ol Zd 3. w.a.n.c. Neque enim ex co, quód in materiis moralibus non poffit facilé determi- qiaqu" yvec a y nari modus, & menfüra obligationis, ceffabit propterea obligatio. Ut enim habet n. Av G u- jb o j cad STINUS Lib. 21. de Cioit. Dei. c. ult. Quenam malitia fit tanta, ut -ultimó fujiciat ad peccatum ve- I filalts E DISPUTATIO II. : n nlSIl.N 138 il Eïmw miale, €$ quenam fii tanta, ut primb fuffciat ad peccatum mortale , diffcillumum ef? imvenire, periculo- i J ) SW' lofum definire , nec tamen inutiliter dicitur aliqua ma- litia excufare à mortali. Idem ergo dici debet M circa femideliberationem. j gfd RrsPONDEO ?. n.a. Regulaenim poteft gt effe, femideliberationem tunc dari, quando bomo i fæpïusl non efL in flatu, expedità, €9 apté ver[andi in alüs aim Jiis negotiis , v.g.in ftudiis, in Reipublice admi- i niftratione, in cura temporalium , maximé fi ea ii negotia petant attentionem, acreflexionem ani- n mi ad varias circumftantias, fine quibus idonea vutte determinatio fieri non poteft. Ejusmodi obje- d sl &a funt, dum agitur de gravi prejudicio pro- zdpi ximi, velde objectis primum futuris, veldedi- zimga fpofitione aliqua animi ex fua natura ftabili : cüm enim libertas animi, & judicii ad indiffe- , dl pb rentiam requifita neceffario eam debeat habere expeditionem intelle&us, & voluntatis, ut non N Vr tantüm reftringatur ejus attentio ad umum, vel frid alterum obje&um, fed neceffario debeat effe in- differens ad a&tus varios tam contrari, quam con- $ (uy tradictori? oppofitos, clarum eft, tunc non dari "tl plenam libertatem, quando non datur ea expe- 3nn BI ditio animi ad confideranda diverfa, &ad eligen- At da diverfa. Ita requiritur, utlibertas tanta fit, uj Af quanta requiritur in aliis feriis negotiis ad hoc, Etta: 362 j ut poffit confiderare, &eligere diverfa. d lis ftatus femideliberatus folet darifrequenter in "d W femidormientibus, femiebriis, femidelirantibus du ob febrim, vel aliam caufam. Quód fi tamen guis dubitet, an habuerit perfe&am libertat em in g " ) DÉ DISTINCT. PECCATORUM. 139 WMHM in a&u graviter prohibito, fervire Wm»lm poffunt ,hæ : 11 Regula. 1. Si etiam finito a&u adhucæ'perfeveret 1 di i ebrietas, fomnus , delirium, vel ftatim in eam difpofitionem reincidat, prefumendum eft , et- iam in ipfo a&u utpote intermedio interceffiffe LT tl Rl eam ligationem potentiarum animi indifferentis, 2. Si fepius ante hujusmodi ftatum, & J TT Xlte u a&um firmum quis propofitum elicuerit contra Ti Ht determinatum peccatum, nec longo tempore in jbrm d vitio verfatus fit cum deliberatione animi, fignum Qu idoy eft faltem moraliter certum , deliberationem ple- nam non interceffiffe, w julio r 3. Si aliàs facillimé folet fervare legem, , lod quando eít perfe&é mentis compos, eamque exadé fervet jam à longo tempore, iterum pre- j ais a d füumendum, deliberationem in actu tranfeunte E yat habet oppofito dubio non interceffiffe, iis, 00 4.. . Si homo fit aliàs timoratze confcientiz, j g, Y & plurimüm abhorreat à peccatis, prefumptio ftat in dubio in favorem deliberantis. jet d ; (umud 5. Quando malitia objecti dependet à ferie, t r & complexo plurimarum circumítantiarum , & r a effe&uum v.g. dum agitur velde periculo gravi vad digt incurrendorum peccatorum, vel dum agitur de damnificatione gravi proximi per lzfionem, de- ss nl tisad tra&ionem, vindidam &c. clarum eft, quód j B gravitas effe&us dependeat à plurimis circum- ftantiis, que proin fubítare debet attentioni at ia animi, & illi difpofitioni, ut faltem poffit totus ille ftatus objectivus circumftantiarum , & effe- jl Quum agnofci, & perpendi. u hher""]' 6. Quan- DISPUTATIO Ir yj DISTT 140 6 Quando agitur de malitia a&us in fe qui- j&t MN dem indivifibili, fed tamen circa obje&ta primum g futura, aut de difpofitione animi de fe /Zabili, int v.g. de confenfü in herefin,: qui utique non a tantüum dicit affenfum errori preftitum, fed et- f «n-öl 4 $ iam pertinaciam , id eft, preparationem animi in il F&mllll ea difpofitione perfeverandi; vel dum agitur de íi judiciis temerariis, quorum utique gravitas tan- j tüm defumenda eft ex gravi prajudicio ergapro- suid ximum,. quod fine //abili quadam difpofitione, , ii animi fertinaciter perfeverandi in ea difpofitione " non contingit, iterum clarum eft, ad plenam sarem deliberationem requiri, ut animus expeditus fit v etiam ad confiderandam feriem quamdam a&tio- tl num, &effe&uum ipfi pertinacie , aut fZabilitav m tam haerefis, quàm judicii inherentium. at ia JXIICES Datur femideliberatio, quando Frabu quis in fuo animo etiam perfe&iffimé eft expedi- Duilus tus ad alia negotia feria decenter pertractanda; D]OENN ergo hec defcriptio perfe&tz , & imperfe&e li- od bertatis non eft bona. Prob. ZAnt. Datur femi- fircrtut deliberatio in avertendis primis motibus blafphe- mie, hzrefis, temerarii judicii, vindicte gra- ttteite j u vis, complacentie obfccene &c. in quibus uti- t d que primis motibus adhuc animus eft expeditus tht ad alia negotia bené pertractanda; ergo. Ti RzsPONDEO n.a. ad prob. dift. a. quoad 2. memnbrum. In hujusmodi primis motibus datut EL "u expeditio animi ad alia negotia gradatóm expe- dienda. c. primó momentó, quo durat primus Vibl motus, //atim expedienda. n.a. Neque enim, Wi [ qui v. g. deliberat de bello, de eligendo ftatu, hï g A O!"- , 1ï"gjnü dcl &dificanda domo, de ferenda fententia m ts PA 1 DE DISTINCT. PECCATORUM u&mw 141 aob;mm tis &c. ftatim primó momentó apté'confiderat Wdhr ommnes circumftantias effentiales ad prudentem electionem requifitas. lU i ltaque nec idem fieri ln ij poterit in ferenda fententia de licentia, & obli- gatione legis, de apputfu teftium animze, donec Dem EU magnurc tandem dlfcernatur, utrum obhgatlo gravxs, vel levis fit. egr lst Dxce lQ MRUIO RESPONDEO 9. n:a. ad prob. n. a. emm, in tali cafu non tam dari femideliberatio- M t eadlf li nem, quàm inadvertentiam, que longe eftaliud, quàm femideliberatio. In primis ergo motibus " zd pl T poteft quis excufari à mortali ob. defe&um ad- MT 4 vertentie ad malitiam gravem; quia illa folüm inadvertentia eft graviter cülpabilis; quani quis at fü AU joteft , &5 debet füb obligatione gravi fuperare iNon autem videtur Deus füb -mortali exigere 0 quid tantam inténfionem animi in omnibus acGtibus TAU humanis innumer Is, ut in-primo ftatim momen- gt to fübite emotionis requirat fummam attentio- m nem ad malitiam objeéti dependentem à pluri- Davrft mis circumftantiis exacté perpenf s, nifi defe&us vudiph advertentiz jam'fit culpabilis in caufa preceden- mte r te cum plena libertate pofita: longéautem aliud qibsu eft circa a&us externos magni momenti v. g d Ccirca homicidium, ubi ftatim ratio di&tat , nihil )rg effe fufeipiendum fme previa, & magta dehbe- 1 a ratione, cüm malum fit irremediabile. ]taque; yibs d cüm non' detur lex graviter obligans ad caven- gjion ey das omnes inadvertentias circa actus internos, & ii pro circa feries effe&tuum obvias, nec cedentes fta- qeque " tim in grave prejudicium aut Reipublice, aut uend Dei, aut Ecclefie, in omnibus iftis five dican- xntelïïf"[" tur a&us kmzdelzberatz, five dicantur a&tus inad- Jverien- y a 142 '"DISPUTATIO IL vertentie , peccatum mortale tranfibit in veniale u gt m gv ex defe&tu legis hic, & nunc graviter obligantis. O8]ICITUR s. contra 3. Concluf. 1. Odium ginye Dei recipit parvitatem materiz; ergo & omne y gt l b girid aliud peccatum. "Int. prob. V elle offenfam Dei j u capit parvitatem materie; ergo & odium Dei. D Int. prob. Velle furari, eft velle offenfam Dei ; l WC faü fed velle furari capit parvitatem materig ; ergo & velle offenfam Dei. g sudii 2. Fruftratio rei juramentó promiffze v. g. unius crucigeri capit parvitatem materiz; fedea fru- um ftratio eft perjurium ; ergo perjurium admittit a, m , parvitatem materig. MICITUR REsPONDEO.24 1. n.a. ad prob. n.a. ad bu- jus. prob. dift. Maj. — Velle furari eft velle offen- z fam Dei interpretative. c.. dire&té, & formaliter. n. d t MMaj. 'Talis fur non intendit Deum offendere, ts imó potius vellet, Deum non offendi: habet ämg enim pro objecto direéié volito tantüm fuum comiiodum ,. cum quo contra ipfius inclinatio- IT nem conjungitur offenfa Dei. ]Jamveró volun- LOU tas indire&q non poteft vocari fimpliciter odium TET Dei. - BD Ad 9. tranf. Mi aj.þ dift. Min. Eft perjurium Afl g promi[forium. c. affertorium. n. Min. . Quando enim ï-ll-f. l]]p dicitur, perjurium non capere parvitatem ma- * ltir terie, fermo eft de aífertorio, in quo Deus fu- ïgfüfïihl]m mitur in teftem falfitatis, iNon autem illud fit IT in promifforio; in hoc enim promittens unum ww üdmtu a[ferit , & aliud. eft, ad quod fe obligat ; afferit fe T ! habere animum fervandi promiffum, & in hujus À "j veritatis teftem Deum invocat, ficque eatenus um " l eft juramentum affertorium: in quo fi revera 'ülznomþ non n DE DISTINCTL PECCATORUM. 143 non haberet animum folvendi, effet perjurium fimpliciter di&um, & grave pec catum , etiamfi Ln mï tantüm promiffiffet obolum. - S ed ftante veraci- | M tate hujus affertionis infüper fe obligat ad dili- du A i gentiorem obfervantiam hujus promiffi obipfam reverentiam divini nominis, quod affertioni Don appofuit: cim autem hzc irreverentia non tan- ta fit, utpote fa&ta in re /evi, circa quam pro- miffarius non poteft effe graviter invitus, etiam lt lu malitia infidelitatis non eritgravis; & confequen- ter, ficut irreverentia erga Deum capit parvi- . itia ; tatem materie, ita etiam juramentu forium capiet parvitatem materiz, m promif- 1524 Ui OBjJICITUR Ó. conira eandem 1. Adulte- Hrele of rium quandoque effet bonum Reipublica ad evi- frniir, tanda bella; ergo non eft verum, hoc crimen Lf non admittere parvitatem materig ex eo, quód s hr femper cedát in grave prajudicium generis hu- m fur mani. Y d) 9. Datur parvitas materiz in omnibus aliig ml preceptis; ergo & in fexto przcepto. ii t RErsPONDEO ad 1. diít.c. Si ipfa poflibi- litas exceptionis in cafü particulari, &ipfalicen- J p tia excipiendi non e[fet nociva. generi humano. c. fecüs. n. c.. In probatione enim dictum eft, non huivdt ttem Yi omne adulterium in cafu particulari fore noci- MoDast vum generi humano, fedforenocivam licentiam m ii generalem ,. que reftringi non poffet à generali Jtets wl malitia, fi daretur licentia exceptionis particue laris; quia fic multiplicarentur adulteria fine j; t &i fine, vel ob multiplicationem difpofitionum in u d homine reperibilium, vel ob frequentiam argu- pf mentationis à pari, maxime inter gentes, qui- [! bus DISPUTATIO: 11 j Dlim 144 " bus Deus equé debet provideré de Lege nàtu- rali univerfali, ac Chriftianis. ]taque neque ii z&uswf*äx apud Chriftianos reperiri poteft licentia alicujus éxceptionis in cafu particulari, quo adulterium quiad i non przjudicaret bono communi geheris huma- P ": ni; quia fi ea daretur, non tantüm leviter, fed graviter-noceret bono communi ob ia t j [! Pronitate'm j ad abufüm univerfalem. Ad/2. tranf. a. n.c. & paritatem. . Difparitas a zi eft; quiain hac materia omnis etiam faruitas in- clinatione moraliter infuperabili trahit ad majora; DI x atque ad malitiam confümmatam, faltem gene- Watuni raliter; quod non fit in aliis preceptis. Cate- rüm, utrüm aliquod objé&um petat. prohiberi T fub gravi, defumendüm eft ex complexo effe- dgrety &uum, quos caufant: jam veró inclinatio in hü- d jusmodi materia veneréa eftab intrinfeco; eaderü L frequenter occurrit ;; preterea occafiones fünt ju- m Igitur, fi mumere, maximeé ad a&us internos. MUX permitteretur fimé gravi prohibitione deleGtatio i ii venerea, .eoipfo homo ob fréquentiam trans- q greffionum /evium conftitueretur in ftatu nioralis lrinoy impoflibilitatis obfervandi legem principalem; & Sinf in ftatu plurium transgreffionum etiam graviuin vf moraliter inevitabiliun: — Hinc etiam.parva gra- hr j viter prohibita funt quoad concupifcentiam; vel Dl 3l dele&ationem veneream; prout id- declaravit * t ( ArLEXANDER VIL. r8. Martii annó 1666. dum h !t damnavit fequentem, propofitionem: ordine 46: "rf Efl probabilis opinio ;! que dicit , tantm e[Je veniale l:'x?m ofculum - babitum. ob' dele&tationem. carnalem , C fenfi- a u bilen, que ex ofculo oritur , . feclufo. periculo. ulterio- um Per hoc tamen, quód wifmz*w L m confen[us, & pollutionis. omnis UA lh;l )u DE DISTINCT, PECCATORUM. 145 i M&stmr, v omnis dele&atio venerea, quantumvis modica, | l hm W Mi fit peccatum mortale, non fequitur, etiam illos a&tus per fe effe peccatum mortale, qui tantüm QO dl continent périculum remotum ad illam dele&a- !t lal 1 l ! tionem, & non proximum aut propinquum, quales aCtus funt innumere cogitationes remot? DP Ü difponentes, nec caufantes periculum propinquum ad talem delectationem. Y D O2j1ciTUR 7. contra 4. Concluf. 1. — Legis- t J lii ns lator humanus non poteft rem levem precipere fub obligatione gravi; ergo neque in materia j falreng gravi poteft imponere levem obligationem. - d. ( 9; Votum in materia gravi univerfim obli- t al gatfuüb gravi; ergo etiam lex humana. ooylio d 3. "Agere contra preceptum naturale in ma- Tiatioi d teria gravi eft peccatum grave; fed agere con- Jf d tralegem humanam in materia gravi eft agere Qnes finod contra praceptum naturaleinmateriagravi; er- ; lr go. Min. prob. "Talis agit contra preceptum na- g ded turale obediendi Superioribus in materia gravi$ nentam r ergo. ; pfatorior Rzrz$PONDÉO ad r. tranf. a. h. c. & parit. Difparitas eft; quia, etfi regulariter bonum com- f p mune non poftulet, rem Zevem pr&cipi à Legisla- tore humano /ub gravi; exigit tamen, ut aliquan- nprt Cettito t do etiam res magne pr&cipiantur fub lewi, v.g. ( dedint in lege jejunii, cenfuris, & fimilibus. d 2: n.a pl Quia füppono, hominem fe g o poffe obligare fub venialiad votum etiam in ma- teria gravi. upa " W,O(*! Al 3. c. Maj. n. Min. ad prob. dit. a.— Agit yriib contra preceptum obediendi Superioribus in materia gravi materialiter tali, c. fermaliter tali. n. a. (5 K Or- yn D.zdmort Tratt.de Peccatis. j TU 146 VWUDISPUTATIO TI. Formalitet gravis materia eft, quz vel ex natu- NU n ra graviter nocetbono communi, velnon poteft füfcipi, nifigraviter invitó Dominó naturz. , EU qüï:w j 27 OsJrcrrum 8. contra-5. Concluf. v. — Jaxta $.. AUGUSTINUM Serm. de penit. iracundiay f W gin P diu temeatur , & 'ebrietas, fi a|fidua fit, funt mor- talia; fed iracundia, & ebrietas funt venialia; (j d ergo venialia repetita conftituunt mortale. 2 üxta eundem relatum capit. 7res funt. at d reddt de Ponit. dift. Y Quamois parva, fed tamen crebra, qu& , fi colleta contra mos fuerint , ita mos obruent, $, gt ï,pi ii é$ oppriment, ficut unum grave peccatum. Ergo. RzsPONDEo ad . dift. Maj. Sunt morta- st lia, quando incipiunt coalefcere in unam prodi- vt galitatem, vel inhoneftatem vite Chriftiane, TT 11 velin contriftationem, & damnificationem pro- z a ximi gravem. c. fecüs. n..Maj. Si quis enim cre- Wt bró excedit in potu, quamvis maneat rationis IN w i wl t compos, nec caufet alia peccata in ebrietate, nihilominus peccat mortaliter; quia multumbo- X Trsyy norum fucceffivé prodigit, & quia vita ejus in- cipit potiüs fieri beftialis, gravemque indecen- 151 d tiam inducere vite Chriftiange. Sic etiam ira- Vttlin cundia v.g. mariti, aut uxoris perpetua, ac SPORDI quotidiana graviter perturbat domefticam fami- t n liam. UT Ad 2. 'eodem modo. dift.a. Nos obruent, ü r coalefcunt in unum v. g. grave impedimentum charitatis erga Deum, & proximum, vel erga 5 ) Ó TT li obligationes fui ftatus. c. fecus. n. a. Sape fit, du l quód multis peccatis venialibus ita hebefcat ftu- :g( ln dium virtutis, ac bonorum operum, ut nulla 4 *-MJ &pro- Pa amplius refidua üt a&tivitas in amore Dei, ximi; i L i DE DISTINCT. PECCATORUM. 147 Qu &M l; W ximi; & tunc omnia venialia fimul fümpta ob- ' ruent hominem convincendó inftar multorum s lum teftium, quód non habuerit charitatem, feu ve- /W b ram amicitiam ad Deum; utpote cui non exhi- l !fmzm Mü f(ng bet'actus amoris practicos, ubi ad eos obhgat reäus ordo amicitiz, & charitatis. UE n "OBJICITUR g. contra eandem 1. Malitia pec- L cati non eft fimpliciter infinita; ergo poteft ad- 1pl. D [ &quari per peccata venialia repetita. fütmo; 9 Si venialia repetita non conPc1tue1enu LT mortale, fequeretur, eamnon peccaturum gra- T h viter, qui effet determinatus ad committenda . toy omnia venialia indifcriminatim ; fed hoc eft con- ag tra commünem 5 ergo. ? il gu Si quis fe obligaffet votó ad non meh- XU0tempt tiendum, & tamen mentiretur indifcriminatim 1 C QR oblata quavis occafione, peccaret graviter con- Ra tl tra votum ergo & ille, qui frequenter com- Aee mittit venialia contra preceptum dile&ionis Dei. n mulol ii ol RrEsPONDEO ad t« retorjuendó. — PerfeGtio yeida bominis non eft infinitaj ergo poteft adequari fe & 11" per multiplicatas mufcas. REsPONDEO ?2 tranf. a. dift. c. 'Erga pot- i fhcamhm eft adequari, ümagmcudo perfe&ionis confiftat in numero,. vel menfura. c. fecus.n. c. Quia ad- Ohrost squatio per multiplicationem tunc folüm locum dimont habet, quando perfe&io utriusque conftituitur Sic v. g. ingenium Ari- vdt per eumérum. par tium. $n ftotelis, vel Angelici non ad&quabitur pet ad- ditionem infinitorum ingeniorum hebetium. podi I, ll' ld 2. dift. Maj. . INon peccaret per fe ratio- ne mtmerz- tranf. per. accideris tatione periculi incie D 2 dendi Iw t DISPUTATIO II 148 i mjgcmä " [ dendi in mortalia, vel ratione Zmpedimenti, quod ] mü j N " Ü 1 objicit aGtivitati charitatis. n. Maj. Charitas ef- nadb^ J fentialiter tendit ad ftudium virtutum, & bono- ;iabom'ïf"ïä 7 rum operum, ubi ea exigit ordo charitatis; cui ! g tendentie non poteft objici impedimentum effen- T^ P tiale fine gravi peccato. t d 3. tranf.a. n. c. & parit. Difparitaseft; guird quia in tali cafu frequentatio a&uum in zftima- tione morali coalefceret in wunam gravem irreve- yin auit tentiam erga obligationem voti; & ipfe vovens qrii cenfetur fe tacité obligare füb gravi ad haben- ;utiomeu&: ! j dam faltem aliquam curam fervandi voti, nec s 3 Drenit committendi contemptum formalem: econtra Ti ; non adftringitur homo pr&ceptó dilectionis Dei tht ad fpecialem curam vitandi quodvis peccatum n : veniale in uno determinato genere füb obliga- i& m tione gravi. Es OBjICITUR Io. contra eandem 1. Eft in Sacerdote major indecentia ad tertium quodvis at Qu iil Y verbum mentiri, quàm intra decem annosfemel omittere Dreviarium; ergo fi illud eftpeccatum odl d ored mortale, etiam erit iftud peccatum mortale. 2 Unum mendacium eft majus peccatum, af ( Atdge quàm omiffio unius conftru&tionis in Breviario ; ergo etiam fumma mille mendaciorum eft majus t tf peccatum, quàm omifliones mille conftructio- ttí f num. i 3. Unum peccatum veniale tollit unum W hii gradum gratie ; ergo tot peccata venialia, quot quis habet gradus gratie , tollunt omnes gradus Ut WB lug iliius, adeoque totam gratiam. RzsPoNDEO ad r. dift. a. Eft major in- f '"mb] "fl decentia materialis.c. fermalis. n.a. MA TERIA- d LIS Ri ) DE DISTINCT, PECCATORUM. 149 t Lis indecentia eft, quz fe tenet ex parte obje- l Pt [ Qu &i in individuo /ecundum fe fpe&tati independen- Ut ter à circumftantiis extrinfecis in ordine ad varia alia bona Reipublice, Ecclefie, aut gloriz di- | phariætis;; pulipa ving. FonMarrs veró indecentia eft, qua provenit ex oppofitione ad legem a&u exiften- Difitgs tem, confiderató jam a&tu /ecundim omnes. circum- lt j af Jlantias in ordine ad bonum commune Reipubli- Jam fecun- p m ce, Ecclefie, aut glorie divinz. At düm talem confiderationem magis meretur fub gravi prohiberi unica omiffio Breviarii, quàm p dl i Y multiplicatio mendaciorum. Ratio eft r. Quia perfolutio Breviarii eft obfervabilis ; abftinen- l: t dleonis] tia vero ab omni mendacio generaliter refpe&tu omnium hominum etiam rudium non eft ita fa- T p cilé obfervabilis. 2. Determinatio transgreffio- Tp nis circa Breviarium eft facilé determinabilis : econtra determinatio mendaciorum ad gravem j t fummam coalefcentium non effet facilé deter- j qu minabilis. 3. Bono communi non ita opponi- m p tur multiplicatio mendacii officiofi, quàm oppo- nitur gloriz divinz via ad frequentes transgref- o fiones penfi Canonici. Imó etiam ex fuppofito; p quod non daretur major ratio in gravi prohibi- ; breo tione omiffionis Breviarii, daretur tamen major U indecentia formalis ex oppofitione ad Legem vonltui Ecclefiafticam, que utique non femperrequirit tolft Ut meritum prohibitionis obje&ivum ex natura actus. widit t "Ad 2. tranf. a. dift, c. Nifi coalefcerent hz mop* omiffiones in unam fummam totalem fübftantem legi graviter prohibenti.c. fecüs. n.c. Porró ea T coalefcunt in unum, qus velex.natura, velex Mu - E3 vfü 1 pDiSPpPufATTüUd 1 T 156 " Pl | ufü hominum, vel ex intentione operantis co- Q1 ordinantur ad invicem ; hec autem omnia con- D g r ! currunt in pluribus conftru&ionibus Breviarii, nonautem in multis mendaciis officiofis, nullam i Á ( w inter fe habentibus coordinationem , necexna- tura actionis, nec ex ufü hominum, nec ex in- Ff;foäfftenüi tentione operantis. g Zdd 3. tr.a. dift. c. "Tollunt gradus gratie ,Lrri d beterogeneos, tranf. bomogeneos.n. c, figradus gratize jj lt effent homogenei, etfi infuper vera effet illa g fententia de imminutione alicujus gradus gratic r per quodvis veniale, re&é procederet argu- mentum: nec enim ulla in homine jufto datur i i um o forma fübftantialis, aut alia caufa, quz ultimum gradum gratiz faciat adeó quadratum, & immo- 300 tl us bilem, ut nullo peccató veniali emoveri poffet. Dein féequeretur, hominem per frequentatio- EAU z T nem venialium id commodum confequi, quód ejus gratia nulló ampliüs peccató veniali immi- ET d n nui poffet. Verüm longeé aliter fe habet in gra- dibus heterogeneis, quos füppono dari ex Pbi- TC a. r lofopbia in omnibus, que intendi poffünt; quia, cüm remiffio graduum confiftat in produ&tione Aitartm t imperfe&ioris gradus, quàd fieri poteft in infi- EUA nitum, nullum eft periculum incidendi aliquan- m lo do in gradum gratiz abfoluté imperfe&tiffimum, aut perveniendi ad deftructionem omnimodam 40 tiün charitatis, nifi in eo cafu , quo ceffatin volun- üogqm Mi tate ftudium perfectionis, virtutum, & bono- 'eu ) i rum operum, utfic definata&tivitas animeejufte. dU OBJICITUR II. conira eandem 1. In cafu, "At xl quo quis fücceffive aufert v. g. mille crucigeros, divitis idy äiblatio ultimi erucigeri refpe&u hominis Mif T habet u DE DISTINCT. PECCATORUM. ISI g habet rationem peccati mortalis,..quin coale- lt OW [ fcat in unum cum precedentibus; ergo repetita 1 M venialia habent malitiam gravem fine illa coale- Tif v fcentia. . ZInt. prob. Sola ablatio ultimi crucigeri fl ! Uecel habet conjunétam cognitionem gravis malitiz ; II Teti ergo. 2. Cdalefcentia obje&orum efï aliquid in- determinatum; ergo non eft bona regula mo- jour Ü rum, & gravis obligationis. nt. prob. INon B poteft v. g. determinari, . utrum coalefcant in ts m unum omifliones v. g. centum aut ducentorum Qofeet Pater Nofler &c. qus quis habet ex voto , vel ex i ifo d penitentia injun&a. Item an in divite coale- fcant in unum omiffiones eleemofynz refpectu tl Iny (inr Ioo. aut 200. pauperum. Item an coalefcant in unum omiffiones attentionis fub Breviario per Wi pole n annum continuate, autperduos, veltres dies, aut menfes. Item an coalefcant in unum omif- i, i Aut ancoa- rendi r fiones concionum Io. 20. vel rco. lefcant omiffiones Le&ionis Theologiz moralis a p du in Confeffario, aut Parocho per tres, aut decem annos. vt Item an denegatio obfequiorum aliàs Item an debitorum centupla, vel ducentupla. prdtdi vt if denegatio fignorum amicitiz 1o. aut 20. & fimi- lia. Ergo. nj d REsPONDEO ad I. R. a. ad jrob. dift. a. (f Ablatio ultimi crucigeri, üt refpetiva priorum omimut frin v ablationum habet' conjunc&tam cognitionem gra- vis malitie. c. üt nonm refpettiva. n. a. Si enim ; t ii tendat in ultimum crucigerum fecundum fe, fic utique non habet agnitionem gra vis malitie. I ht Ad 9. Retorqueo in furtis minutis. n forma T 1 Dico enim, tunc coalefcere mi flf n. a. qd prob. n. a. a&us d K 4 y Dlm'» 153 DISPUTATIO II a&us in unam malitiam gravem, quando aggre- j gatum attuum contingit fübftare /peciali attentioni g ilius, qui habet poteftatem, & animum obli- Rgümïmf ! gandi. Hinc, quia in voto, & in penitentia ä « n | injun&a ex communi zftimatione intentio obli- mLM gantium fertur fpecialiter ad aggregatum actuum hi ffn' lpl n ufmmm tanquam fpeciale obje&um, & motivum divine complacentie, aut gratie , in hoc cafu locum Jnïïm*- b habet coalefcentia a&uum: econtra, quia in j n Breviario non fertur attentio Legislatoris ad ge- s Lt neralitatem actuum, vel omifüonum, fed ad t n a&us fingulos ; quia fic exigunt leges prudentize s at D legislative, ille omifliones non coalefcunt ; nec g refert, utrüm ejusmodi aggregatum omiffionum, b vel actuum babeat majus meritum obje&tivum ad prohibendam fpecialiter generalitatem á&uum, EU T. Bo WT vel omiffionum, quia Legislator non femper illud gravius precipit, vel prohibet, quod de fe me- Eu tht retur gravius preecipi, aut prohiberi, eó quód prudentia legislativa confideret multas circum- . m ftantias extrinfecas actui, puta, facilem frequen- tiam mali, difficultatem obfervationis in a&u, f [ "m & neceffitatem in ordine ad bonum commune, r üt fuprà oftenfum eft. Sic utique frequentior effet transgreflio in materia Breviarii, quàm in tl materia voti, vel penitentie injun&ze; quia Wi illa materia, puta penfi Canonici quotidie urget, lttyy & occurrit; effet etiam difficilior obfervatu, & NUOR aliunde involuta multis gislator horret. perplexitatibus quas Le- iij d W Quop sr QUXRATUR, quandonam in L. fimilibus incipiat gravis obligatio in ordine ad Atf il " aggregatum actuum, vel omiffionum ? g REsPON- I)TH' n DE DISTINCT. PECCATORUM. 153 m»qmag " REsPoNDEo. CTuncincipere, quando con- j lümiw; Ícientia incipit dictare manifefté ex communi l Üj eftimatione dari jam gravem injuriam , damnifi- fü pæmw Ht cationem, contriftationem , aut derogationem juris divini, vel humàni erga Deum, vel pro- RRU f Mi d ximum, prout ipfi Adverfarii admittere cogun- tur in determinanda gravitate v. g. calumnis, Wt Gilpor detra&ionis, fcandali, inhonorationis paren- OM ; tum &c. qu& omnia peccata fupponunt zftima- glslatorisadgs tionem, &taxationem privatamin tribunali con- t &j Ícientie conformem zftimationi communi ho- Bd minum, aut Do&orum, aut Legislatorum. t Trotidont OsjgiciTUR 12. contra 6. Conclufionem. t, n Non poteft dici, quid proprié fit formalis con- temptuslegis; ergo ex hoc capite venialia non CoEWIT) tranfeunt in mortalia. feperilt dl m 2 Superbia capit parvitatem materiz; ergo & contemptus formalis, qui videtur effe fpecies 1 ii ilos cttu füperbiz. 3 Contemptus Dei effet hzrefis, vel bla- nf ionk i d fphemia; ergo non datur contemptus formalis purus in lege divina. / if 4 Non videtur effe major malitia conte- fegentü mnere legem]leviter obligantem humariam, quàm j g i wansgredi ipfam legem; ergo faltem in lege hu- ydo; qii mana datur parvitas in contemptu legis formali. yidieuga feriti, i RESsPONDEO ad X. n. a. Et dico, con- temptum formalem nil aliud effe, quàm animum J qugsL& , explicité, vel interpretativé obfirmatum ad con: ndona Jlantem , & continuam transgreffionem legis aliàs y ordie de feleviter obligantis. Et ratio eft; quia ipfa ;! incuria de obfervatione legis aliàs leviter obli- : .RESPII" gantis DISPUTATIO II. MWU 154 ao gantis irrogat in eftimatione morali gravem irre- " verentiam circa ea objecta ,. in quibus Legislator Tij Bxff.( u) vt meritó cenfetur exigere fub gravi faltem aliqua- "i lem curam obfervationis. Hinc ficut in materia j y (: : furti animus perveniendi ad fuüummam gravem per furta minuta eft grave peccatum, ita etiam V animus transgrediendi paffim leges leviter obli- gantes in iis materiis, ubi ex frequentatione T. aé&tuum oritur inordinatio graviter Legislatori difplicens, eft peccatumgrave. Hzc defcriptio probatur ex eo; quiafolvit omnes difficultates. MTRT 2ddinetoria. . C Quia contemptus forma- lis non eft fpecies füperbiz, fed negle&tus gene- ia diff ET ralis, ac de fe continuus debite obfervantie üotUn dj erga legem , quz ob ipfam fuam generalitatem, Qu àc univerfalitatem obje&i excludit parvitatem materia. Drixri: £ranfoat 4ní. quia fuperbia & t o v ' circa obje&um ef[fentialiter graviter obligans non I m W ! l Y N " h d admittit parvitatem materie; qualis füperbia mv effet v. g. contemptus omnium Do&orum Eccle- N V Nb v fie, & omnium Patrum. !in, l. "d 3. Nego fuppofitum, quód contemptus formalis fitcontemptus Legislatoris; fed eft tan- Mi "ingd, tum incuria obfirmata, & generalis, ac conti- nua circa 1 egem de fe obligantem etiam füb levi. ïigrimen(' | MWW ; 4d 4. Nego fuppofitum, quód contemptus formalis fit contemptus legis: hic enim inter- FU nü Lt pretativé reperitur in omni transgreffione legis ; fed eft generalis obfirmata incuria legum, qua- PL *Jïüwn lem Legislator merito cenfetur prohibere fub gravi etiam in materia aliàs levi, faltem circa l i eas leges, ex quarum negle&u gravi oriretur circa ) R grave damnum bono communi, utifit v. g. con- l DE DISTINCT. PECCATORUM. I$5 bt UI'WW , conftitutiones ordinis, aut obligationes ftatus, il in quibus intentio paffim non obfervandi legem TM conftituit in eftimatione morali obje&um gravis IDAD r difplicentiæ in Legislatore humano, vel divino. IQ j d lnitn i QUJASTIO. III. Ut t lr 'Unde defumatur. differentia. fpecifica. pec- lat catorum ? S ls OTANDUM I. Oti f Certum effe, quód multa i peccata differant fpecie, üt furtum, homi- QUerva cidium &c. dübium tamen eft de multis aliis pec- Tf catis, utrum differant fpecie, ficque inducant obligationem exprimendi fpeciemin confeffione. priata i f Hujusmodi peccata funt v. g. inceftus in primo, fecundo, tertio & quarto gradu; dele&atio mo- Jipus v js fipe rofa circa folutam, aut conjugatam ; fornicatio uml fponfi cum alia fornicatione fimplici; fornicatio Sacerdous cum filia confeffionis ; berefís v. g. Jontenyt Jriana, &c. imprecatio mortis, & imprecatio alterius gravis.damni, vel infamie; fcandalum -f ii ad furandum, occidendum, aut fornicandum preter intentionem datum pravó exempló 5 di- qm (bler contemp" vinatio per pa&um expreffüm, veltacitum; fa- crilegium ex percuflione , vel aliud facrilegium epim V. £. ex fornicatione cum perfona facra; bla- fimcl phemia contra Deum, & contra Sanctos; per- nn, v jurium affertorium ; & juramentum imprecato- yibet ! rium. Circahczc peccata, & eorum differentiam fen d videri pofTunt variz fententie Theolo gorum in 'm OF'» Summiftis, n NOoTAN* DISPUTATIO. II 156 NoTANDUM 2. Triplicem effe fententiam qui de regula differentie fpecifice in Moralibus. ani ï; Prima eft THOMISTARUM communiter do- ii ; amyh centium , quód peccata differant fpecie /ecundiun qu :?þ;'ü!- oljetta formaliter divera, id eft, habentia diverfa D")', d motiva, üt hoc videtur docere p. THOMAS hic quzft. 72. art. 1. C. — Et ratio illorum ett; J quia univerfim a&us humani diftinguuntur fpe- 4 cie juxta diverfitatem fpecificam obje&i. Alii gl ex TThomiftis fimpliciter dicunt, quód peccata j t differant fpecie fecundiam objetta formalia , five dif- ss ferant circa obje&ta materialia , five non. Ma- nEl teriale obje&um v. g. in jejunio eft ipfum jeju- vll nium, formale autem eft ipfum motivum pr&- zij cipiendi hunc actum. Et hinc ifta explicatio Secunda fententia eft 1 coincidit cum priori. hst SCOTI, & scOTISTARUM, quoód differentia an o fpecifica peccatorum debeat defumi ex diverfi- m tate fpecifica rettitudinis oppofite peccatis, nempe FT ex diverfitate virtutis cuivis peccato oppofite. 'Iértia eft communis RECENTIORUM, quóddi- lts tl verfitas fpecifica peccatorum defümatur ex di- um fe verfitate fpecifica legum oppofitarum , feu prece- EUhnir] ptorum, ubi tamen ftatim nafcitur quaeftio, un- Tif de defumatur ifta differentia fpecifica legum ? NorANDUM 3. juxta omnes Theologos Q t | 7flimmdi i certum effe, quód omnia illa peccata differant " fpecie, quz habent objeGta formaliter diverfa, D id eft, diverfa motiva prohibitionis, vel prz- Ut cepti. Quaeftio folum eft, utrum illa fola diffe- rant fpecie, fic, ut nulla dentur peccata fpecie M d D [ | ! "m diverfa, que non differant ex obje&o formali Mi diverfo , id eft, ex motivo? Sic enim videntur peccata WFVICQI l DE DISTINCT. PECCATORU.M. 157 lt D] N peccata effe fpecie diverfa, Jaborare die feflo, & Til omittere facrum die fe[to , tiamfi fit idem motivum vtriusque, & eadem rectitudo oppofita, nempe Pt D dpé virtus Religionis. D. TOV DICO L Peccata univerfim differunt fpe- cie ex oppofitione ad leges fpecie diverfas. d -PRoBATUR Conclufio t. Conftitutivum Büutr j Mj d formale peccati eft oppofitio ad legem juxta di- &a Difp x. Oneft. 1. Ergo etiam differentiale QU p iij üed fpecificum defumitur ab oppofitione ad leges ( d fpecie diverfas; quia univerfim differentia fpe- cifica fumitur à formali conftitutivo rei, & op- m g OtfUD pr pofitio ad legem non mutat fpeciem, nifi ipfi termini hujus relationis, feu oppofitionis diffe- du rant fpecie. Ttenta al PROBATUR ». Immediata attentio bomi- difrenti num in difcutienda diverfitate fpecifica pecca- t dv torum refertur tantum ad precepta v.g. Deca- i, logi, non veró ad motiva legis, vel ad virtu- T tes oppofitas; ergo habita formaliter oppofitio- , quié ne adleges diverfas, habetur formaliter diftin- r erd &ivum fpecificum peccatorum. —Nec potef? dici, füprace quód homines folum attendant ad connotata di- g, t ftin&ionis fpecifice. Contra enim efl, quód fola gt connotata non fint tuta, & univerfalis regula Theoiot conftituendi differentiam fpecificam peccato- a df ru ifot ; d mi)lCO II. Ipía diftin&io fpecifica legum Ü v pr? fumitur ex motivo legum Zmmediato J ac formali d if ; e[fentialiter. diverfo. at he PaosaTUR Conclufio. Non poteft affi- Qp f gnari convenientius diftin&tivum legum; ergo. j nu i Ex hac proin Conclufione fequitur, quodrefpi- Fu] ciendó DISPUTATIO. It J DISTH 158 g ciendó ad regulam differentiz fpecifica mediatam, ac remotam vera. fit fententia THO MISTARUM; " refpiciendó tamen ad regulam szmmediatam, ac ;muhlzäi? :Wmü"ïw j proximamn fententia RECEN TI ORUM fit vera. W m DICO IIÍ. Motivum formale legis ali- quando eft ipfa honeftas, ac re&titudo virtutis ,,l;?æinrat oppofite; aliquando vero eft ipfa difformitas aétus fecündum fe. A TU PRoZATUR Conciufio. Poteft humana u voluntas tendere in malum quà malum; ergo TAS n etiam voluntas Legislatoris averfiva poteft ten- ff 1 dere in ipfam difformitatem actus ratione fui, ^ Iu l tanquam in motivum prohibitionis. Zntecedens dufte füppono ex Philofophia de anima. DICO IV. Ad hoc, utmotivumformale Jiucrm ii legis fit effentialiter diverfum ab alio motivo le- 1 Ts Q gis, requiritur i. Ut contingat illud a&u fübftareattentio- Aiocd "u ni Legislatoris in ordine ad aliam condendam i , W legem. 2. Ut ea diverfitas à Legislatore a&tu ordi- d) n Edf netur ad effe&us diverfitatis fpecifice, PROBATUR & zxPLICATUR Conclufio. tjud) d Dantur varia peccata, ubi darentur quedam "Y g motiva condendi legem diverfam, que tamen i ütrdn motiva à Legislatore aétu non affumuntur , nec attenduntur in ordine ad effe&us diverfitatis i l 1 fpecifice; ergo , ut a&u diverfificent legem di- verfitatefpecifica, requiritur, ut aétuattendan- *'& &) J | u tur. nt. prob. Sic v. g. daretur motivum ali- [ ter prohibendi furtum refpe&u pauperis, quàm p U J refpe&u divitis: item daretur aliud motivum j Rj prohibendi furtum illi, qui in gravi neceffitate Ccon- ) "l DE DISTINCT. PECCATORUM. 159 i conftitutus re ablatá 11fu1*uä eft ad füblevandam U fuam inopiam, & aliud prohibendi furtum illi, i. (! DT qui re ablatá abufurus eft ad faftum velluxuriam, & tamen non obítante hac fundamentali diver- Ts [ fitate diverforum motivorum illa furta non dif- , lh vimï ferunt fpecie in ratione furti; ergo. Exv quibus Wi d omnibus d h CorLrGiTUR r. Diverfitatem fpecificam Tilt; « peccatorum ultimató defumi à diverfitate fpeci- o fica honeftatis alliciengis, vel à deformitate vi- tii abfterrentis, acualitertamen fübftante atten- 15 fone k Áipà tioni Legislatoris in ordine ad effe&us diverfi- l tatis fpecifica.. Vübfrmy CoLiLiGITUR 2. Ín determinanda diffe- OOO rentia fpecifica peccatorum non valere parita- tem rationis; quia Legislator faltem humanus ao non cogitur attendere in ferendis legibus ad pa- OW ritatem, vel majoritatem rationis; fed fufficit ipfi; quód lex fit fimpliciter rationabilis fpe&tató gresit r bonó communi; nec tenetur appendere in fta- i teralegem comparativé ad omnes aliasleges, in- - Condüf veftigandó, an hzec vel illa lex, fideterminare- it gl tur per legem diverfam in ordine ad diverfos effectus, foret rationabilior alterá; quia hoc non qu fmel Duntot m requiritur ad rationabilitatem legis: neque hoc ipfi effet poflibile, fpe&atà limitatione intelle- divertas " &us humani in n gené egislatore; cümtales compara- tiones fint po b iles infinite, nec tot, quin dnttend plures. pit Imo juxta dicta in mea PHILOsOPHIA POLLINGANA de Infimnito, ne quidem in mente eïiS, qU» Dei datur melioritas comparativa ad infinitum collecivé fumptum. i necä; Cor- 160 DISPUTATIO IL j COLLIGITUR 3. FU l Differentiam fpecificam g dependere à voluntate ac determinatione Legis- Jatoris; adeoque ubiintentio Legislatoris fecun- ma&ïws; U | ao P dum fe eft dubia, differentia fpecifica pratticó, at & applicativ? dependebit etiam ab Interprete Au- ïgi' ï l : | uY | thentico legis , & in hujus defe&u à fenfu Do- &orum, aut à fenfü communi, vel à confuetu- aM il dine: & fic major Do&orum confenfüs erit pra- A I &ice f'ufficiens principium regulativum differen- m tis fpecifice, Ratio eft; quia dependet à de- Ri vt di terminatione Legislatoris, utrum velit, motiva divería aétu fubftare fue attentioni in ordine ad gmrett sullgn, effe&tus diverfitatis fpecifice, velnon, id eft, utrum velit iis objectis alligare pofitivam obli- vuriate D. di: i gationem ad effe&us diverfitatis fpecifice , qua- les effe&us fünt diftin&io in confeffione, & poe- LT na, diftin&tio legum in exhortationibus, incre- gupui pationibus, & recenfionibus claflicis legum. & d i, li a Ti n Solvuntur Objectiones. r | OsgrciTUR 1. comira 1. Concdufonem, . D. FUW TnRonaAs,.hic quzft. 72. art. 6. ad 2. expreffé qinp, q dicit : peccata non fpecificari per diverfasleges; t df lm ergo, nt. prob. ex ejus verbis, qus&fichabent: "m D Unde fecundkm. diverfa precepta. legis mon. diverftfi- T ( cantur peccata fecundum Jpeciem; ergo. . RE£sPONDEO. n. a. ad prolj diftt.a. Non i diverfifiecantur fecundum di rífa precepta L ' l diverfitate remota, & ultima. c. immediata, ac T proxima. n. a. ADDO, quód D. THOMAS AT i tantüm loquatur de preceptis affirmativis, J ,&U afferit enim, quàd modus affir- ;c negativis : DN ü mativus, L MW ) DE DISTINCT. PECCATORUM. 161 UT i mativus, vel negativus non diverfificet a&um rmiüiüdm ] fpecie in genere morali eo ipfo, quód modus egishtnr:&gi affirmativus, ac negativus non neceffario fiant Peii i ex motivo diverío; fed interdum fiant folüm Tlétyeu majoris claritatis, ac expreffionis gratiá. VET OBJICITUR 2..conira eandem. Peccata di- Vi fs verfificantur fpecie fecundüm fui converfionem, QUET non veroó fecundüm fui averfionem: ergo non li df diverfiicantur fecundüm oppofitionem addiver- r fam legem. Coijféq. patet; . quia oppofitio ad le- db m gem pertinet ad averfionem aétus, non autem YU d ad ejus converfionem, eo ipfo, quód non con- t ii vertatur adlegem, fedavertatur. ÁNT. PROR. Vi ol I. authoritate D. THOMJ, qui I.2. q. 72. art. Nite, g 8. c. dicit: Species peccati attenditur mon ex parte i, p inordinaiionis, que e[l prater intentionem. peccantis li, i Jed magis ex parte ipfius a&tus, fecundim . quod ter- du iis münatur ad obje&um, im quod fertur intentio peccan- Et ideo, ubicunque occurrit diverfum motivum inclinans intentionem. ad peccandum , . ibi eft diverfa B ANT. PRORB. 2. ratione. Jpecies peccati. Speci- m | ficativum actus debet efTe aliquid pofitivum, non j at negativum ; ergo non defumitur ab oppofitione netisige ad leges diverías. EC RESsPONDEO. dift, a. Diverfificantur. fe- Tl ? cundüm fui converfionem materialiter , & funda- ) mentaliter. c. formaliter. n.a. diverfa enim conver. i'irta- Y fio prabet quidem fundamentum ftatuendi diver- fam legem; fed non conftituit femper formaliter j p pmulith ! diverfum fpecie peccatum, prout patet in fra- Gione jejunii, ad quod quis obligatur ex prece- T200 pto, ex Vvoto, &ex poenitentia. zdd prob. 1. d ex D. THOMA, dift.a. Non attenditur ex parte ! modw D. ZdAmori Tratt, de Peccatis, L inor- El;ic.- 162 DISPUTATIO II j inordinationis, ac oppofitionis, in quantum i&a dicit aliquid negativum. c. in quantum dicit ali- r.] qqi " quid pofitivum. n.a. Ea enim oppofitio dicit re- m d fpe&tum adlegem, quirefpe&us, feurelatio eft W»,/ D aliquid pofitivum, & fecundüm hunc refpectum ftatim intelligitur, diverfificari peccatum. — d ] !J.om 9. prob. dift. a. fpecificativum a&tus debet effe V mr .' ; aliquid pofitivum quoad fundamentum negationis, & oppofitionis. c. quoad e[fe formale negationis, N & oppofitionis ad legem. n.a. Senfüs patet ex diGis. um Dicszs. D. Tbomas in præfäto textu affe- sijri m rit, ibi reperiri diverfitatem fpecificam pecca- gad torum, ubi réperitur diverfum motivum ad pec- ii m candum alliciens; ergo univerfim differentia il fpecifica debet defumi à motivo, &obje&to for- in gt N mali. if RESPONDEO. C.3. n..C. Sienimdico: Ufi- ii cunque veperitur bomo, veperitur animal, non eft 1vl bona converfio, aut confequentia: ergo ubicun- fjnina s que reperitur animal, etiam reperitur bomo. Sic D. iil w THOMAS non dicit: ubicunque reperitur diver- verti aj fa fpecies peccati, reperitur diverfum motivum M D inclinans ad peccandum, quod neceffarió fieri "»' fin ( deberet, fi exindefumeretur fpecificativum pec- V, q catorum; fed tantum dicit: wbi reperitur diver- ii fian. motioum, ibi veperiri diverfum . [pecie peccatum. V Manifeftum enim eft, quód ex motivo v. g. gulee Ug hi prorfus manente eodem poffit quis peccare in B W triplici fpecie peccati, nempe contra legem je- jj Q junii, contra obligationem voti, & penitentiz ilüy injunde. Hanc effe mentem D. THo M , pa- eufih,e;'feu) tet ex ejus do&trina in 4. Dift. 16. q. 3. art. 2. ] que&- d DE DISTINCT. PECCATORUM, 163 '1mqm ) quaftiuncula 3. in C. ubi ait: Direndum, quid ali- lt quando circum[Lantiam irabere in aliam fpeciem pec- Pl H 5 leU cati manifeffum. efz, [ed quomodo boc po[ft e[Je, ef dubium : quidam enim dicunt, quód boc accidit, in Atc rf Bectum, quantum ille circumflantie accipiuntur àt fines vo- luntatis ; quia à fie a&bus moralis accipit [beciem. A dl Sed boc mon videtur. fufficienter ditkum : quia aliquans Tut n de variatur fpecies peccati, [ine boc, qubd intentio M t obferoat ad circumflantiam illam: ficut. fur . ita liben- uI i accipereb as aureum mon facratum , . ficut. facras tun;, 69 tamen in aliam jpeciem peccatum mutatur, Áb Jiilicet. de. furto. fimplici in facrilegium. — .Et ideo ali- ue ter dicendum eft, quàd omnis circumflantia poteft fpe- *orivumadpa ciem peccati mutares féd mon femper wmutat (id eft, D dfeny non univerfaliter reperitur talis circumftantia, fU ubi tamen reperitur differentia fpecifica) cim enim negationes , 9 privationes differant fpecie fecun- Xdty: U dum differentiam babituum , &2 pofitionum oppofita- i, Wt rumn , é? malum fit privatio, opportet, quàód ubi di- t u u verfum bonum à «virtute aufertur , ibi fit diverfa fpes d cies peccati: : una autem. fola circum[lantia Yeitudi- r nem virtutis aufert unde fi alie circumfLantize nul- üm motin lam aliam obliquitatem peccato iribuant , mon muta- of f bunt [peciem. — Quód autem fur rem alienam confe- um cratam dccipidt , aliam deformitatem fmpoxtat; quiá yir d quecunque irreverentia circa ves facras adbibita, fpe- i u cialen Yationem peccati babet, 9 ideo talis circum- Jtantia dicitur. fpeciem mutare. ]ta D. THOMAS, r ; Ex quo patet. 1. quód ipfemet differentiam fpe- m lt cificam peccatorum defumat non à converfione, , pæl]l[f[» fed ab averfione, & negatione, refpectiva ta- R0 menfubje&ti, feu à deformitate, & oppofitione adlegem, velhoneftatem legis. 2. Quod dif- .W'm 2 ferens Ll; « J 164 DISPUTATIO 1. vl ferentiam fpecificam averfionis defumat à fpecie M " p U virtutis, feu honeftatis; quam tollit, adeoque w etiam ab obliquitate, feu deformitate in tali ne- A j j gatione reperibili. Hinc LU fc RESPONDEO 2. D iftin&tione generalï ad 1 2 omnes ejusmodi textus. Dicit D. THOMAS, ! r quód differentia fpecifica peccati fecundum effe m materiale confiderati non fummatur à negatione, il vel oppofitione. c. fecundüm etfe formale. n. a. sT j ^. D MATERIALE enim peccati eft dictum, vel fa- &um; fic autem habet fpeciem a&tus humanus ELUMU ' Í ab obje&o converfionis. Ethocdocet n. TH0- pl MAS I.2. q.72. art. i. ubi querit, wtrim peccata i, etnt differant [pecie fecundim. objetia? Sed fi fumatur gsxmota fecundüm rationem FORMALEM "Theologicam ;?Eïäum. ( peccati, fic confiftit in privatione, & fic induit il h g fpeciem fecundüm diverfitatem deformitatis re- 5 hn peribilem in obje&o , qua diverfitas fumitur à H iM h r'mt' q w variis principiis, üt dictum eft. CowrIRMATUR Refponfio ex 605 quia y Wt $. THOMAS q.2. de malo art.6. afferit, pecca- 5j t tanon differre fecundüm differentiam precepto- t df rum; addit tamen, quod, fi aliqua effent pecca- B) ta, folüm quia prohibita, in his rationabile ] qui [ effet, ut fecündüm differentiam preceptorum v&uH fpecie differrent. Ex quo datur fundamentqm j i Hinc Refponfionis tertiz. *etgin| RrsPownro 3.dift.a. Dicit p. THoMAS ^ 4 ^ n t dicit, a&us humanos differre fpecie fecundüm RI h obje&a in confideratione Ztbica, feu Pbilofopbica, L: prout opponuntur legi naturali. c. in confidera- h K tione Tbeologica, prout opponuntur legi pofitice. d i n.a, Extextuenim preallegato colligitur, quod tantum d L DE DÍSTINCT. PECCATORUM. 165 Wt : ms i tantum Confideret peccata, prout fünt in fe ma- l1a; in qua confideratione haud dubié opponun- D / tur legi naturali: fpecies autem ejusmodi pecca- Y pri torum habet fe inftar materie ad fpeciem pecca- ti Theologici, ficut fpecies fübalterna ad fpe- : D. TROI utdim ciem infimam, velficut forme partiales in phy- ficis ad formam totius. Et hinc illa deformitas L ii b r : moralis eft tantüm fundamentalis in ordine ad ma- litiam "Theologicam, prout dictum eft Difp. 1. lt v tUts hp Quaft. 2.. .De Peccato Pbilofopbico. OsB]JrCITUR 3. contra eandem. 1. Lex pro- 0,1; hibens v.g. in furto habet fe per modum obje&i b fj &i f n negle&i, econtra utilitas ex furto habet fe per modum motivi affumpti; ergo i//a, non illa fpe- Ti Leandui cificat a&um. Confeg. prob. Miud potiüs fpecifi- cat a&um, quod actus effentialiter, & intrinfecé Vi t refpicit; fed motivum neglectum non effentiali- s fuat ! ter refpicit; ergo motivum negle&tum non fpe- cificat actum. J 10; d 9 P Voluntas dire&é intendit utilitatem fur- fint, p ti, non transgreffionemlegis; ergo non i//a, fed ip r illa fpecificat a&um. Confeg. prob. A&us magis dintpe fpecificaturabeo, quod diretté intenditur, quàm matndbit ab eo, quod tantüm indire&ié intenditur ; ergo. D t A&us magis fpecificatur ab eo, " quod Junentt habät f e ad a&tum er fé, quàm ab eo, quod ad a&um tantüm fe habet fer accidens ; fed utilitas ) THOMïi furti intenta habet fe per fe, &transgrefliolegis T tantüm fe habet per accidens ad a&umfurti ; ergo. ngivaþïf AMin. quoad ?. membrum prob. Éx una parte trans- n con greffio non intenditur, ex altera parte poffe: ]u p a&tus furti dari fine formalitate peccati ,. neimpe j in eo, qui nonhabet cognitionem malit T jgu at Ia i9 - L 3 166 DISPUTATIO IEF RrspPoNDEo ad r. tranf. a. dift. c Non Ed fpecificat a&tum denominativ?. füumptum , & in ra- a qu g tione a&tus bumani.. c. reduplicativé fumptum , & in ratione a&tus peccgminoff. n. Cüm enim pec- (Q,"' p catum qu4 tale dicat privationem, neceffario » d ejus effentia non dicit affumptionem, fed abje- » Gionem motivi. P A&us de- 2im ld 2. tr. a. n. c. ad prob. dift. a. nominatiot füumptus, & in confideratione Kibica qodpl du p&m fpecificatur ab eo, quod dire&é intenditur. tr. ao u reduplicativé fumptus & qua peccaminofus. n. a. Sen- fus patet ex dictis. df Kodem modó. dift. a. ia a&um d 3. Specificatur ab eo, quod fe habet per fe in ratione a&us Pbuma- T "i denomünativé, etbic? ac moraliter fpectati. c. .f.ïdfm, reduplicativt & in ratione a&us peccaminofi Theo- , UL logicà fpe&ati. n. a. Sic enim includit negatio- firatn nem ordinis ad ultimum finem, quse negatio .mïw V neceffarió accidit aé&tui peccaminofo pofitivo ; , Ut itaque & ratio peccati accidit a&tui denominati- i, u vé fumpto, & in füo effe materiali conftituto iL OB]ICITUR 4. contra eandem. 1. Juxta di- P &a differentia fpecifica peccatorum fuümitur à iC f Legibus, & harum differentia fumitur ab obje- 2 El &is; ergo fimpliciter dicendum eft, differentiam La fpecdicam peccatorum fumi ab Obj&&ls. MT 9 . Iu Deo tantüm datur una voluntas ad- eoque unalex; ergo, fi fpecies peccatorum fü- ftt 3 fed( meretur à legibus, omniaforentejusdem fpeciei. UTRY 3 Peccatum cordis, & operisopponuntur an legibus fpecie diverfis, & tamen non differunt hm fpecie; ergo &c. Zint. quoad 2. membrum eft iü,p Ti D. THOM hic queft. 72. art, 7. C. quead 1. M'Hiþ* P&*I qmemn- l" DE DISTINCT. PECCATORUN. 167 U Y membrum. probatur. . Peccatum cordis, feu pravi DIf defiderii opponitur decimo precepto Decalogi, l4 fum ml) Ahdniy econtra peccatum operis opponitur /eptimo prg- cepto; ergo. N REsPONDEO adI. c.a. diít.c. Si obje&ta Jl 1 formalia legis funt etiam immediatum objetum a&us peccamünofi. c.. fecüs. n. c. quia fpecificati- T vum aétus faltem debet refpici ab a&u fecun- hi j düm fuum effe pofitivum. Cüm ergo refpicia- tl tur ab actu peccaminofo /ex accedente defectu, Ms feu negatione confirmitatis ad legem , re&té in- de fumitur effe fpecificativum actus defectuofi. tf Econtra ad actum peccaminofum non pertinet Dd n refpicere ad objettum formale legis , aut certé non r fefti; pertinet ad eum, refpicere ad illud objectum iif [ formale , üt ratione fui formale conftitutivum Q tntio peccati , fed tantüm üt fundamentale; fufficitergo ye w ilud refpici üt fundamentum formalis malitice fl actus. Et hinc etiam operanti fufficit, quód d fciat, dari diverfam legem ; nec requiritur, ut Juconftt fciat rationem , ac motivum formale legis. 1 Jura vddo. idilt.a3. Datur tantüm una voluntas p fanir vealiter, c. formaliter. n. a. potfunt enim Decreta t d die divina, & Leges diftingui ratione, prout in dife Trati. de DEo di&um eft. dit Ad 3. n.a. quoad 1. membrum; quia feptimun, qolontas d & decimum prgeceptum , fextum, & nonum non di- n ftinguuntur, fed tantüm ponuntur ita explicité, denet majoris claritatis, & exemplificationis gratia: oppomlüï. aCus enim Znternus , & externus non diverfificant fpeciem peccati, fed tantüm complent pecca- o dl A&us inter- gaui tum, üt D; THOMAS Oobfervat. nus habet fe per modum incoimnpleti , & acceden- ' C' ïdï [ te 4 T 168 BISPUTATIO TT te externo fit completus. Quod ver talis ex- W preffio explicita non femper ponat novum fpe- qi ii y jl d cie peccatum , patetex eo; quia in illo decimo t precepto enumerantur ea, ques non funt con- mf w cupifcenda, nec domus, nec bos, nec afinus &c. Cüim tamen clarum fit, non effealiud fpecie fur- [ii d tum bovis, & aliud afini. Sicut ergo in ipfo p objecto majoris claritatis gratiá propter obtufa i legäa i Judeorum ingenia diftin&é exprimuntur vitan- " [egum ! da, ita etiam exprimitur actus internus. "] RESPONDEO 9. n. 3. uoad 9. membrum. d [ W yu. 0m Quamvis enim folum defiderium furti, & ipfe E a&us externus conftituant unum peccatum in p fuo genere perfettum , ac completum , non tamen 1 (et ex hoc planum eft, ea feorfim fpeGata ex fuo genere non differre fpecie. Sic enim partes to- n st tius, materia & forma conftituunt unam fub- d OU ftantiam completam, & tamen hz duz fubftan- t t ti& incompletz differunt fpecie. Sic etiam cor- pus , & anima conftituunt unum totum comple- wl dini tum, & tamen differunt fpecie. Certé in con- feffione debet exprimi a&tus externus opere con- Fj , at fumatus; nec videtur id precifé ex eo feeri, quód aliàs non poffit füfficienter explicari aCtus 0 d internus; fed etiam ex eo, quia a&us tendens T imperativé in actum externum tanquam jra/fen- r tem habet alium. modum effentialem tendendi, hn quàm actus tendens tantüm in actum primo fu- x ü.& C](fblu turum: defiderium enim pro fuo immediato ob- M w je&to habet actum voluntatis futurum; econtra ï E vcluntas de a&u preefenti habet pro fuo objecto fl immediato ipfum obje&ctum externum. l itn Quod fi d X ille alius modus tendendi tantüm pertineret ad circum- W Qu Y | DE DISTINCT. PECCATORUM. 169 nb circumftantiam a&tus , non ad fpeciem, hocipfo AT t J ! J non videretur neceffarium,. quód deberet ex- primi ille modus tendendi, & fic in ordine ad ! D0n D af hunc finem non effet opus explicare a&um ex- ternum. U O3]ICITUR $. conira eandem. 1. Si diver- l p p Wt d * fificarentur peccata fpecie per oppofitionem ad Wil diverfas leges, tuncetiam transgrefliones diver- Mul farum legum Écclefiz, vel Principis differrent "E Ípecie; fed hoc non poteft admitti; ergo &c. Lt j Min. prob. Omnes transgreffiones votorum fim- plicium funt ejusdem fpeciei; ergo & transgref- 1 petaton ! D0n at fiones legum humanarum. Confeq. prob. Eft ea- u er f dem ratio deutrisque; ergo. Zint. prob. Ratio, IDptrtrto cur trapnsgreffiones votorum fimplicium fünt m (b ejusdem fpeciei, eft, quia Deus in obligatione fervandi voti univerfim habet idem motivum, jve fbl Y etmt nempe virtutem fidelitatis, five. dein votum fit ad peregrinationem, five ad eleemofynam fa- Qntyt Cmtém t ciendam; fed talis eft etiam ratio in legibus hu- manis; ergo. Min. prob. E.cclefia, aut Princeps YOtec er t f univerfim in omnibus legibus habet pro motivo virtutem obedientie ; ergo. jj P Ti ttd D Non videtur conveniens, quód Ciziftic- 'quam i "us contra Legem Ecclefie die Veneris modera- té comedens carnes peccet contra temperan- n n p r tiam, & Cartbufianus die Jovis contra füum vo- mediato tum comedens carnem non peccet contra tem- j u perantiam, fed contra fidelitatem tantüm ; ergo etiam dicendum , quód agens contra preceptum fio dé n ( Ecclefie tantüm peccet contra obedientiam, x non contra temperantiam. —Confequenter fuffi- ceit qu $ DISPUTATIO II. y) 1 il 170 TE cit in confeffionali dicere: 'peccavi contra ali- « P ur quod preceptum Ecclefie in materia gravi. fi;rmï u 1 '.JVM] 3. Qui committit adulterium prohibitum lege divina , maturali, & politica, non committit uici "d malitiam triplicis fpeciei, neque tenetur in con- u il f IH feflione exprimere, quód adulterium in fua Pro- hiU vincia fit fpecialiter prohibitum à Principe ; ergó m ii i diverfie leges non conftituunt diverfitatem fpe- n cificam aétus. 4. Qui omittitSacrum die Dominicó & Fe- ib o ftó, agit contra leges fpecie diverfas, id eft, q, puïtv tendentes ex diverfo motivo formali, & tamen s u non committit duo fpecie peccata; ergo &c. id, m vathof "Int. prob. Die Dominico motivum legis eft cul- tus Latrie, & die Fefto cultus Dulie; ergo. tittt (00d obl RzsPoNDEO ad r. c.Maj. n. Min. ad prob. tr.a, n.c. & paritatem. Difparitas eft; quia in n & ag votis Legislator obligans ad obfervationem voti tantüm attendit ad motivum fidelitatis, non PT veró ad honeftatem materialem aCtus: econtra hgt in Legibus Ecclefie Legislator obligans ad ob- Qutyrtn fervationem Legum non tantüm attendit ad mo- Á t tivum obedientie , fed ad fpecialem honeftatem tf materialem in quavis lege reperibilem; ad quid lMtogy enim attendat Deus eft quaftio facti, que de- tl ( pendet à teftibus idoneis de intentione Dei. M Cum ergo Doctores plerique teftentur de tali [i. i;] tendentiaLegislatoris Divini, ita etiam cenfen- "u hfüeficl dum eft ; maximé cüm in dubiis Deus Ecclefie mhüüfüas reliquerit poteftatem non folüm explicandi le- W ti 2 gem, fed etiam determinandi modum legis natu- rfalis, & divinz inífpecie infima, ubi eft dubia, n , & indeterminata, Cüm ergo Ecclefia in hujus- T10G1 d : l[[l DE DISTINCT. PECCATORUM. 171 M modi fenfum Do&orum predominantem | faciat t fuum, faltem tacité, prafertim in objectis indif- lt p ferentibus ad bonum commune, revera non Bs of D dabitur alia obligatio in voto, nifi diverfitas materiz petat aliam legem. fitri o Dixri. Jranf. 4fni.; quia non videtur uni- | l'iI]Cipe;g, verfim id verum effe; quoód omnia vota indu. iverütatemij cant malitiam ejusdem fpeciei: neque enim jux- ta fenfüum communem fatisfaceret in confeffione, Jl qui emiffo voto continentie , ac virginitatis hr ii perpetuz, poft violationem illius diceret: fum Ti t transgreffus aliquod votum in materia gravi. d ml Aliud eft, fi materiz votorum in ratione ardui- nb tatis, aut honeftatis non notabiliter differant in l; n eftimatione communi v. g. votum eleemofynz, Jf procurationis Miffie , peregrinationis nonlonge d qiit &c. quamviscenfeam, etiam in his à Deo fuiffe ionem vor ele&am, & acceptatam fpecialem honeftatem Jtis, nf materialem in voto reperibilem , & non praci- NOSTDUM fé generale meritum fidelitatis: in quo cafu uti- hg d que exprimenda effet fpecies voti violati. gt Zd2. tr.a. n.c, &paritatem. Difparitas pa- indatt tet ex dictis. qy d qil REsPONDEO ». n.a. Cum probabilius du etiam in his, & aliis votis, de quibus proximé entio Ut di&um eft, debeat fpecificari materia voti, quan- do cenfetur à Deo in ordine ad conferendum a d um C fpeciale beneficium fpecialiter effe acceptata, & attenta honeftas, vel arduitas reperibilis in ma* s D teria voti determinati. lod d 3. c. a. dift. c. Si leges ille nducani no- I st 1 Si nen babeani amimum in- pde vam obligationem. c. ,,,,, troducendinovam obligationem.n.c. inhocenim p 15 eafü M DISPUTATIO 1t. 172 vfun), M cafü lex divina non intendit introducere novam bb mmüïa*"' obligationem füpra obligationem naturalem, fed m tantüm declarat legem naturalem: multó minüs T lí id intendit lex politica, quz folum urget obfer- V La vantiam per taxam nove ponz. ,»], A D n u Ad 4. n. a. quoad 1. membrum. ad prob. dift. a. habent talia motiva, tanquam materialia. c. for- Eü. eeititt Wi malia. n, a. Motivum MATERIALE eft, quod D movet, motivum FORMALE eft illa ratio, /ub sf qua movet. Sicergo motivum formale Ecclefize icm d utroque die eft honeftas reperibilis in boc actu stl Qllü Religionis five mediaté, five immediaté cedat sutps ob incultum Dei. Itaque eft eadem ratio forma- vetmlcint lis tantum in intentione Duliz, utpote fubor- ET dinate ad cultum Latrie , quz eft in ipfa inten- zigi tl tione Latrie. Ceterum hune modum tendendi sopit eíTe in precepto Ecclefie, fümitur ex fenfu Do- i, la &orum, qui formant fenfum, & confuetudinem f Wtl in obje&tis ad bonum commune indifferentibus, NT feu adiaphoris. . l Dricrs.. Ex datis Refponfionibus fequere- As t tur, quód differentia fpecifica dependeret à ju- 4 fitti dicio Doctorum; fed hoc non poteft dici ; ergo t n &c. Min.prob. Judicium Do&orum przfüppo- Vr nit differentiam fpecificam, & aliquam regulam MT difcriminandi fpecies peccatorum; ergo &c. Sforedf ResPoNDEO. tranf. Magj. n. Min. ad prob. lLl i E Y j dift. a. prefupponit differentiam fpeciüicam in tT 1 ) ii manifeflis, & in principiis generalibus.c. in du- Bs biüs. n. a. füppono' enim, quód Legislator tam ïþ'lï.lïk'n divinus, quàm humanus füis Prefectis non tan- us ii ';E'mmcä tum relinquat jus exflicandi legess fed etiam in Obícu- u 0 L DE DISTINCT. PECCATORUM. 173 W.l va obícuris, aut cafibus particularibus, de quibus TO n dubium eft, at ad eos extendatur intentio legis, Ti lmhüm determmandz, & con[Lituendi legem ; & hoc eft jus, )lJlD Ug ut ita dicam, Pretorium etiam in Hierarchia facra Cüm enim Legislator non potuerit, vel ob convenientiam noluerit aliquid determinare r.«zd,w Vi U pro fingulis circumftantiis particularibus, fed lÀLg ef tantum verfari circa principia generalia morum, eP nlara.w, ipfa prudentia legislativa, & gubernativa exigit fimd D ut fuis Vicariis non folum relinquat explicationem, fed etiam determinationem legum naturalium, & bl TO Mi divinarum. Quoód fi hoc jus tribuit fuis Vica- rll$, ex ejus confenfü tacito certo poterit etiam n ub f regere confcientiam univeralis fenfus DoCtoruim, Dote f vel confuetudo generalis rationabilis. Explicatio Ll at J tendend autem legis tunc folum locum habet, quando lex jam prefupponitur conftituta, fed nefcitur ezfeniDo yfuetu folum tenor, & intentio legis. Sl ergo pro par- ticularibus circumftantiis certum eft, nullam Vr dari intentionem legis, fruftranea eft explica- tio Hinc manet inconcuffum axioma, quód vl fntd Do&ores tenentes unanimiter fententiam in du- YetttieL 2 ) biis, &particularibus circumftantiis, in quibus ( a ratio boni communis non manifefté exigit indi- n præ(u"D* Ípenfabiliter determinatam legem, Znveniant, aut faciant legem; quod ipfum applicari debet in de- j t go&c terminatione differentig fpecifice ; quia deter- minatio differentice fpecific; eft impofitio nove i. df f LClECïm obligationis videlicet inordine ad explicationem diftin&am in confeffione. busc | pnoltt O jrcrTUR Ó. contra omnes Conclufiones. He regule differentie fpemücæ in particulari non eftl (i t folvunt difficultates circa queftiones in hac re ) contro« [n j 174. DISPUTATIO. f1L i p controverfas; ergo non funt facilé applicabiles, adeoque nec utiles in praxi, acproinnecbons. MHæïeïm ZdInt. prob, ab enumeratione plurimorum talium peccatorum, de quibuslitigatur inter Do&ores, jb : [W utrum differant fpecie. Catalogum ejusmodi peccatorum recenfet LA cROrIX lib.6. part. 2 ; t à n. 979. usque ad n. 1134. REsPONDEO. n. à. Nulle enim regule f pod applicatu faciliores fünt, quàm noftre. Ratio jaadn eft; quia in hac noftra fententia conftitutio dif- g. ferentiz fpecifice faltem in materiis dubiis, in n quibus natura ipfà nil certi exigit ad difcriminan- «l das leges, dependet ab arbitrio Legislatoris; : i adeoque etiam ultimatoó ab arbitrio Ecclefiz, zl imoó & à Do&orum fermé unanimi fenfu, ac lr confüetudine, que omnia principia in dubiis uN " poffunt ponere, aut tollere differentiam fpecifi- FA cam in ordine ad obligationem exponendi illa in confeflione. in quibusnam Y Wt Ut veró pateat, iil materiis ex noftris regulis facilius pofhit ftatui differentia fpecifica, apponam hic brevem Ca- tD qis talogum peccatorum fpecie differentium ex fen- la m 1. d tentia noftra, attamen cum communiori Docto- rum non diverfa. TR At CATALOGUS 1. Mi "t yti ' peccatorum ípecie differentium. f l ] t | | : 9 1 Ignorantia myfteriorum fidei, & herefis, 92, Apoftafia, & Infidelitas. :om'aï:ä 3. Apoftafia fimplex, & poft fidem juratam, 4.De Ü 'e;w 0[L DE DISTINCT. PECCATORUM. 175 ii 4 CIriu j Defe&io ad. Judaifimum, Paganifmum, aut Herefin. V'D0nm u s. Diffenfionesnotabiliter diverfze v. s. Lu- FiftrDnis theranifmus, Calvinifmus, Arianifmus. ETA 6. Peccatum fimplex, & quod eft ex moti- Ub g nem. tivo, ac confidentia facilis veniz per confeflio- i i ) " Indu&io alterius ad peccandum contra- ol i Onf n hit fpeciem illius peccati determinati, ad quod Fs dj fit inductio. kfj 8. Idlocumhabetetiam tunc, quando pec- j Lt catum eft commune utrique; & hinc non fuffi- cit dicere: induxi alium ad peccatum, fed ex- iro Per primenda eft fpecies peccati. Di n x d d 9. Id verum eft, etiamfi fcandalum fit tan- tum indire&um, & fübfecutum peccatum non Yi u fuerit intentum dire&e, tent lo 1 qibunz 1c. Hinc v.g. in pravis colloquiis, acob« Íceenis addenda eft qualitas perfonarum audien- a pl Benen tium, quibus prebetur fcandalum v. g. an fint tnium r t Religiofz, conjugate , folute &c. II. mün o Scandalum Parochi differt À feandalo alterius privati; quia ille ex juftitia obli bonum exemplum. gatur/ ad 12. Sufürratio, & inimicitiarum procura- tio inter propinguos; quia repugnat pietati, fal- tem fi propinquitas illa fit in primo gradu. renti 13. Divinatio, quz fit commifcendó facta profanis. r 14. Simonia juris naturalis, & divini à Si- monia Ecclefiaftica. j IS. Blafphemia , que fit contra Deum, & ;40' blafphe« 176 DISPUTATIO II y DISW blafphemia, qua fit cóntra Beatifmam Virgi- d &mW u ( j nem aut Sanctos. 16. Perjurium affertorium, promiíforium, g & execratorium. i du / 0 17.. Votum, quod precifé fit in honorem W ,41'*. San&i ab eo, quod expreffé, & immediaté fit r i Deo. jgn 18. Votum juratum à non jurato. " Dd 9. Odium, detra&tio, irrifio, contumelia " contra parentes, avum, proavwm, ab aliis injuriis erga privatos. j gt 20. Injuria illata comjug? ob fpecialem obli- situtu gationem amoris, & reverentis. g qi »r. Injuria illata fratri, vel forori ob fpe- m a ciale vinculum juris naturalis. at 29. Percuffio, vel inhonoratio Clerici ha- &t bens annexam excommunicationem. b 23. "Transgrefüio precepti de lfe levis in N odium Superioris. ag 24. Injüria contra benefa&orem cum fpe- y n ciali ingratitudine. ? UO v 2s. Occifio truculenta v. g. prefcindendó i, ! i membras; quíia accedit feritas. y 26.. Crudelitas erga bruta caufa recreatio- r nis v.g. affandó , autexcoriandó vivaanimalia; f Hnia quia eft contra legem humanitatis nature huma- ne inditam. Á ls 3 Ml 27' Publica inhonoratio Ecclefiz per rixas U publicas, percuffiones, contumelias &c. ; 'äml g 28. Imprecationes in malis foriune abimpre- Pitln cationibus in malis honoris, corporis, anime ; fi illa mala determinaté intendantur. UY i g 29. Dele&atio morofa pra(tis, feu incli- nans, j meu [ i DÉ DISTINCT. PECCATORUM. 177 A v nans, & indu&tiva ad actum externum cum per. fona determinata, vel cum aliis circa obje&um | prom'm fpecie diverfum. — Quod etiam dicendum de de- lectatione feníuali, vel tactu. Si autem dele- Vülty &atio foret tantüm /Peculativa, hoc eft, non in- Ltl du&tiva ad a&tum externum, ac inclinans, non eft fpecie diverfa, itit Vidg La Croix lib. 6. part. »; D. 1023. & 1624. 10, Of 3o. Defideria à ditj je&orum. prava juxta diverfitatem ob- 31. ldque, etiamfi defiderium tantum fit . feidnd conditionatum füb hac conditione: i Jiceret, fuppofitó , quód tale obje&tum fit lege naturali n n prohibitum ; quia talis conditio non removet malitiam intrinfecam obje&tivam à propenfione Q Ceri l in obje&um; & quia eft confenfus abfolutus in | fs dele&tationem obje&i tanquam praefentis. 32. Pollutio cum imaginatione perfong, tanquam prafentis. « a ' 99. Procuratio pollutionisin afte fO haben« te votum, velin confanguineo faltem primi H præfciudendä gradus. 34. Specialis dehoneftatio naturein modo, b d contra morem etiam beftiarum; muunindu 35. Fornicatio completa ab incompleta. shrg hn 36. Impeditio generationis. 37.. Sollicitatio penitentis facta à Confef* j p fario in ipfo Sacramento, velpaulo poft; aut j quia audivit ex Confeffione, perfonam facil& g ii effe feducendam, 38. Áttentata fornicatio impotentis, fri. j, at gidi, vel Eunuchi, 3 Stuprum. 7 eru M'., D.zímert Trait. dé Peccatis. M 401 Ru. 178 DISPUTATIO It. yll 1 40. Raptus. h æuW 4m 41. Adulterium duplex à fimplici. 42. 'Ta&us conjugati, & ofcula. jm j 3 Ta&us, & ofcula obfcæn-a obligati (i p votó cum obligato. E at 44. Abufus rei Sacre, aut verborum Scrx- H a l pturez ad turpia. 435 Talium tra&atio ftatim poft Miffze ce- K gitr lebrationem, aut communionem. putm d »I fïe 46. Autin Templo. 47. Autcum propinquis ex cognatione fpx— j »cpetcan, rituali. «t 48. Aut cum confangumels & amebus in Es primo gradu. u t 49. Inceftus in primo gradu ab mcefcu in " emgulh fecundo vel tertio gradu. w n SO. Aut in linea re&ta. M 51. Pollutio, Sodomia, beftialitas. iv 52 Aut peccatum cum doemone sititoi 53 Rápina à furto. DT 54 " Ablatio Rei Sacrz. ayrefg 93 Detractatio fcandalofa, $el damnbfa. 10 DO 6 56 Contumelia in faciem. "77 97 Confe&io Sacramenti in ftatu peccati W mortalis. 58. Vel receptio. 59. Communicare in mortali, & infüper Q fine jejunio naturali, quod contrahlt duplicem fpecie malitiam. LIT. 60. Confecrare, ac communicare fimul. - In his omnibus patet, facilé poffe applicari J f A 1 Regulam noftram, quöd nempe differentia fpe- A cifica Mhnm qu ) DE DISTINCT. PECCATORUM, 179 Itj cifica peccatorum habeatur ex oppofitione ad di- verfasleges, feu tales, quarum motiva forma- [ei lia füunt diverfa. In aliis autem hic hon enume- (tty D ratis differentiis, in quibus Do&ores litigant, hec multum prevalet in unam partem commu- Teory nior, in praxi non eft urgenda expreffio fpecifi- ca in confeflionali, prefertim in fexto pre&ce- o Mif pto; imó nifi fit gravis prefumptio , peniten- ! tem facilé potuiffe peccare in determinata fpe- cie, eó quód frequenter in ejusmodi perfonis u foleat fie peccari, nec funt explorande exa&é TTv omnes fpecies infime, fed relinquende funt di- &amini penitentium,' qui fi putent, non effe neceffariam majorem explicationem, vel fi non Ddf cogitant de fingulis fpeciebus infimis, facilé lo- cum habere poteft excufatio, & ignorantia in- vincibilis. Ratio eft; quia Chriftus, & Ecclefia lus in fimilibus habent poteftatem in fpeciebus infi- . mis determinandi materiam Sacramenti, utproin, fi Ecclefia velit in tali circumftantia non exquiri expreffionem quarumvis fpecierum infimarum, f dmmi Vide di&a in revera non exigatur à Chrifto. Tra&atu de Zfchibus bumanis. Difp. 1. $.4. qq. 3. ii p AUE QUJESTIO IV. ib jr dlit . Qualis fi& Regula differentie mumerice Peccatorum ? &t lts OTANDUM 1. Qugeftionihuic locum de&it feg obligatio confitendi omnia mortalia nume- ] ro diftin&ta, atque in illis exprimendi nümerum d [ 2 pec. | J anïle 180 DISPUTATIO II. ] peccatorum. TRipENTINUMSeft. 14. Can. 7. íin J de hac obligatione loquens ait: Si quis dixerit; g Wweï nece[Jarium. mon. e[fe jure. divino , confiteri omnia , & fingula peccata mortalia , anatbema ft. j , ! n L NorANDUuM 2. Non effe queftionem de P al diftin&ione numerica $byfià tali, íed moraliter tali; quia manifeftum eft, plures actus phyficé ;/-'/«g; qma Oi Eldimm inter fe diftinétos coalefcere in unum moraliter numeró peccatum. Sic, qui patrat homicidium, vtf prius habet propofitum, | dein preparat arma, Vrv ingreditur viam, fepiüs iterat propofitum, con- ftituit fe in infidiis, & plurimos elicit a&us defi- of derii, & confiliipravi, donec tandem compleat, quod propofuerat. Queritur proin, an tali in st qi confefüione füfficiat dicere : Occidi per infidias aifus, myu. J inimicum. NOoTANDUM 3. Aliqua obje&a a&uum zt, ii peccaminoforum effe difparata, feu totalia, alia ».gu(mm W vero effe coberentia, feu partialia. Obje&ta co- iüm v HJRENTIA feu PARTIALIA fünt, queexfua pntigm natura petunt, vel ex ufu hominum folent uni- popr rij & conjungi. Id autem folet contingere, ïivemuonf; quando pluraobje&ta habentrationem mediorum duendui adfinem, vel rationem proprietatum concomi- tf - tantium, & fubfequentium in ordine ad acuum Ti u moraliter completum. Sicàpari juxta D. THO- mtmup li MAM hic quazft. 72. art. 7. C. in edificio pofitio ET fundementi, erectio parietis, & impofitio te&i. N OFU ordinantur ad unum totum , quod eft domus: E fic & in furto no&urno extinctio lucernz, appli- n Tilg li tatio fcale, apertio feneftre, afportatio cru- tl ienz ordinantur ad ünum totum, quodeft fur- M tum. Singula hujusmodi obje&a vocantur par- m. mk tialia, i DE DISTINCT. PECCATORUM. 181 I lislia, ipfum veró complexum omnium vocatur f:&th obje&um totale. DrsPARATA feu TOTALIA rmmm [ objeéta funt, quz ex fua natura, vel ufu homi- num non ordinantur ad invicem v. g. fi quis ad Uflnpe patrandum fecurius furtum occidat domefticos, ) ipfum bomicidium, & furtum vocantur obje&a L difarata; quia unum non folet effe ordinarium I mord medium ad alterum, adeoque nec ex natura fua, tthonici nec ex confuetudine regulariter connexa fünt. pand t Oi NoTANDUM 4. Aliquos a&us effe inter ii fe continuos , & alios interruptos. Sic qui per in- Vr I tegram horam fecum init rationem committendi n aj i furti, elicit quidem a&tus phyficé plures circa TE idem objectum , omnes tamen illi a&us funt CoNTINUr. Econtra fi durante hóc propofitó Á m comedat, dormiat, vel alia negotia fufcipiat, i, & poftmodum prius propofitum refumat, a&tus Qpl t ili dicuntur INTERRUPTI. Quod fi interru- AUs ptio fufcipiatur fponte v. g. ftudium, vel non nf urgens negotium, dicitur ónterruptio voluntaria. Ts $i veró non fponte füfcipiatur, fed urgente ne- nredirum ceffitate vel officii, vel nature, dicitur interru- Q U ptio nece[faria ; & talis fit per fomnum , menfam, p t negotium urgens &c. Difcrimen inter utram- D. TR que interruptionem eft, quód in priori animus fco p cenfeatur quiefcere à priori prepofito, ac ceffa- re, non autem in pofteriori; eó quód invitus nftité diüm "abítrahatur à priori confilio, nec fponte depo- nat , fed tantüm feponat confilium. Alii inter- W. q orauod ruptionem Jeram fic explicant, utfit illa, quz u) di liberé affümitur v. g. fomnus voluntarius, aut uptionem nece[Jariam. v.o« a^ il menfg : econtra interr cant 3 182 DISPUTATIO II : cant illam, que non eít in poteftate hominis, ) i W; üt fi quis opprimitur fomnó. gl j NoTANDUM $. Preterea alia eft interru- hf ( ptio jbyfia, & alia morali.. PHvstrcaAeft, que b M .»;J,'[CICV Y datur, dumacus vel per unicum momentum ad g n alia obje&ta diftrahitur retentó animó refumen- di aétum interruptum. MonaALis eft, dumex T circumftantia temporis vel ex natura actus in- z telligitur, priorem voluntatem hic, & nunc deponi, aut quiefcere fine animo refumendi p (iypmt actum, NoTaNDuM 6. Interruptionem aliquan- ómtr u aditn do fieri cum retra&atione peccati formali, vel virtuali, wel interpretativa : àt fi quis concipit eapr propofitum ferium diligendi inimicum, ac de- ido du erüfit nuó poftmodum incipiat odiffe ,. vel fi exhibeat im. a&us reconciliationis externos fine odio ; in tali enim aétu datur inte W ris odii, rpretativa ret.r.a&atig prio- qui d NorawpuM 7. Aliquando 'aftum effe unum du u in fe, & tamen oljetia efle plura, v. g. fi quis T conmas Dyu unico i&u occidit plures; vel fi unica detractio- ne detrahit pluribus. In tali cafu fübjectum de- fqn'o m nominationis in homicidio eft potiüs paflio, AE pO quàm a&io ; quia homines attenduns potiüs ad ii obje&um, feu homicidium paffivum, quàm ad * Lf homicidium a&ivum, hoc eft, potius attendunt ao ad damnum datum, quam ad caufam:; concre- Bb tum autem denominationis eft aéctus internus, N tU feu a&tio voluntatis libera. "W l DICO;L A&us phyficé unus eft morali- s A ü ter multiplex juxta numerum fübje&torum deno- l h. minationis zotglium, — Senfus eft, quód, fi obje&a EM At alicu- Og DE DISTINCT. PECCATORUM. 183 «)OWQ hm: alicujus aCionis non habeant quamdam unionem moralem, connexionem, feu coordinationem, TM eo ipfo debeat explicari numerus obje&torum. MDUT PnosnATUR Conclufio. Inmoralibus mul- D OTenh tiplicantur concreta juxta multiplicationem ma- At r terie non tantüm /ubjeitioe , fed etiam objettive tel d eo modo , quo fit in naturalibus; ergo, etiamfi Ts f detur una phyficé forma denominans, acmalitia formalis a&tus unica, nihilominus peccata erunt QO r plura numero. CoNFIRMATUR. Omnes ', etiam Adver- Moen d farii fatentur, quódin occifione triumhominum 11 mj per unam a&ionem v.g. explofionem fclopeti Too debeat explicari numerus occiforum; nec e i, ad ulla ratio ftatuendi hanc obligationem, fi non vl echidon ponatur diftin&io numerica peccatorum in hoc t i, i cafu. Ergo. DICO IL A&us continui circa obje&ta Vatoyrt regulariter coberentis, & coordinata ad unum finem funt unum numeró moraliter peccatum. xüwneüem X ]ta communis. natd ExrLicATUR Conclufio. Sic v. g. pre- Áluni paratio armorum , ingreffio vie, & ipfa occifio us pl habentur pro uno numeró peccato. Similiter in fornicatione colloquia prava, tactus antece- ij ts ) qit dentes, & fubfequentes cum a&u principali ha- bentur pro uno numero peccato, & fufficit pce- ia m o nitentidicere: occidi bominem, vel: fornicatus fum. PROBATUR. In fimilibus a&ibus datur uni- yy i tas materie, & unitas formz conftitutivz pec- cati; ergo datur unum peccatum. zut. prob: TU tonme Tn fimilibus datur ex parte materie ordinatio, & Dd fubordinatio partium ad invicem, & ex p 5l U ul M 4 i [? j 184. DISPUTATIO If y j ) jl a&us interni datur unitas intentionis virtualiter perfeverans in omnibus à&ionibus; ergo etiam af datur unitas peccati, quia concreta multiplicari jn l j non poffunt fine multiplicatione materie, aut d formz. ii E DICO IIL A&us phyficé plures circa ob- je&a difparata funt plura peccatas v.g. fi quis in gt furto committit homicidium, erunt duo nume- EULU ró peccata. Aut fi poftmodum committat fur- tügatot tum in Ecclefia, aut novum, erit diftin&um s numeró peccatum. V0 PnonBATUR Conclufio. In talicafudantur vlf plura fübje&a denominationis totalia, necex na- rmonum turafüa, nec ex ufü communi regulariter con- t nexa; ergo dantur plura concreta. &t d DICÓO IV. Interruptio moralis a&us cum um retractatione tacita, vel expreffa conftituit plu- M ra numeró peccata. PRosATUR Conclufio. Stante tali inter- t g hw ruptione ceffat a&us moraliter effe continuus; Al ergo fit multiplex. À ii DICO V. A&us interruptio per qualem- Ti J cunque ceffationem five Jiberam, five nece[fariam : fifrin n conftituit novum peccatum etiam moraliter, Ui itm quandocunque ponitur nova malitia a&us jn- dfv terni. PROoBATUR Conclufio. g j Concreta moralia m multiplicantur, quandocunque ceffat vel unitas ii il )N materie phyficé, vel etiam, quando ponitur fo- Nin | Tüm nova forma; atqui in cafu pofito vel ceffat continuitas materig, aut faltem ponitur nova Wu lt ità l phyficé malitia ipfius a&us; ergo multiplicatur ; peccatum, Nec eff paritas cum concretis natu- D W ralibus, " DE DISTINCT. PECCATORUM. 185 um t l ralibus, ubi multiplicatio folius formz non au- 1j t get aQivitatemtotius; nec enim redditur murus IOR tj V D albior, fi in eo fünt due albedines in ordine ad a&ivitatem in oculum , quàm fi ponatur unica; fl nec fortius aget calidum, fi fint duo gradus ho- mogenei caloris in fubje&o , quam fi unus tan- " l]m tum, prout fuppono ex Philofophia. Econtra dhufm) lioy OCj longé alius eft effe&us, fi voluntas poft ceffa- tionem aliquanto tempore interpofitó redeat ad "t dils eundem a&um. DICO VI. Mhalitia tamen novä ifta inter- iil l i, tter na, acphyfica, adeoque & numerus peccato- rum internorum füfficienter explicatur per natu- i t ram, durationem, aut aliam circumftantiam fr du eum a&us externi, cui regulariter ille numerus ineft. XPLICATUR Conclufio. V. g. Si quis il dicat, fe perfeveraffe in inimicitia per hebdo- madam, menfem &c. Sufficienter explicatur l t numerus a&uum internorum quamvis interru- je at ptorum five Jiber?, five meceffarb. Idem contin- git, fi quis confiteatur homicidium, aut forni- J cationem prameditatam per menfem, annum Ttut/rin &c. Sufficienter fatetur malitias internas plures, ) nordit, quamvis interruptas, & etiam moraliter nume- j s d rÓ diftin&as: non quód fit ille numerus accura- tus; fed quia plus non re Ym nem facramentalem. quiritur ad obligatio; z r Ul PRonATUR r. Eeclefia poteft determina- d re obligationem exprimendi numerum : peccato- tovd rum quoad cafus partieulares juxta regulas pru- otitur f dentie legislativz ; fed eam actu determinat eo mitpi "modo, quo in conclufione di&um eít; ergo. od Min. patet ex confuetudine Ecclefiz , & fenfu Do- ] N &orum, 186 DISPUTATIO !I t ss &orum, qui v.g. in homicidio , odio &c. folum requirunt expreflionem temporis , quo quisinea g i w voluntate perftitit. - Maj. autem Jüupponitur ex züimf analo! Tra&atu de Penitentia. Difp. 2. H PROBATUR 2. Ecclefia ne quidem exi git r Il ia explicationem malitie fpecie diftin&e , quando explicatur a&us , & circumftantia, cui regulari- g j u ter illa fpecies ineft; ergo neque exigit explica- tionem malitie numero diftin&e, fi iftajam ineft ii nature, aut cirmcumftantie aótus füfficienter ;;'ædenzem'av expofite. Znt. prob. Quando quis dicit, fe in 1] rixa occidiffe hominem , non tenetur explicare n verba contumeliz, imprecationis, odiuminter- num, mutilationem, velvulnerationem gravem D 28 ( previam: & quando quis confitetur congreffum in duello, non tenetur explicare numerum illa- Ed torum vulnerum, interruptiones ob acclama- L tionem fpe&antium ,, deprecationem vulnerati, i ) colloquia, &incidentes proteftationes &c. quz m omnia habent plures malitias etiam fpecie diftin- aofb Q &as , quod ipfum contingit etiam in fornicatio- /) Sequep [ ne, & in aliis materiis peccatorum connexis; buegmm ergo, etiamfi in obje&is regulariter connexis oopot a&us phyficé interrupti fuerint, ita, ut etiam (uT moraliter conftituantur plures numero malitice, "ll non tamen datur obligatio ineundi earundem t calculum fpecialem in facie Ecclefiz , nifi folum L ts per expreffionem nature, & circumftantis a&tus, D J cui regulariter infunt. u PROBATER 5i* Ecclefia habet poteftatem D N determinandi materiam Sacramentorum quoa hh fpeciem infimam: & ratio prudentiz legislativae exigit, utnon requiratur alia recenfio numerica mmwm pec- o t DE DISTINCT. PECCATORUM. 187 T peccatorum circa obje&a connexa, nifi per na- s) M VU W lm /WW turam, ac circumftantiam aGus , cui regulari- terinfünt; ergo. 2ni. quoad 1. membrum fppo- nitur ex T'ra&. de Ponit. Difp. 2. quoad 2. membrum ge.quidemïz * probatur. Sirequireretur exa&ior recenfio, con- feffio fieret plané tortura, & carnificina per ob- i, G ligationem inquirendi in diftin&ionem a&uum CT internorum moraliter incomprehenfibilem, vel » ibjar in diftin&ionem moralem a&uum externorum us fif qirii dependentem à varia eftimatione prudentum; ergo. r n lj um Solvuntur Objectiones. 1 OBJICITUR 1. contra 1. Conclufionem 1. Si t Bünerum idem actus contineret plures numero malitias, tunc qui unicó furtó aufert decem aureos, com- TOE mitteret decem peccata mortalia; fed hoc eft Y vl falfum; ergo. Maj. prob, quilibet aureus babet p r defe quantitatem fufficientem ad conftituendum n mortale, ficut homicidium ; ergo. 2 m fomit: Sequeretur, quód abigensgregem ovium rur ao committat tot peccata, quot funt oves; fed nfet OOT hoc non poteft dici; ergo. jo, t 3. Quód Theodofius unó imperió occidens yn tadi feptem millia hominum commififfet tot homici- yi at dia, & peccata; fed; ergo. 'læ, til f 4. Quód Princeps uno confenfü in bellum yuntied injuftum obligaretur in confeffionead exprimen- um numerum occiforum ; fed hoc eft impoffi- bile; ergo. pl trn & 5* Quoód detrahens Ordini, vel Monafterio debeat indagare in numerum damnificatorum ii quoad honorem; fed; ergo. ;nüollUïfif l 6. Quód j 188 DISPUTATIO IL. m 6. Quod fur deberet indagare, ad quot Q] giad y perfonas pertinuerint res ablatz. 7 Quod frangens jejunium deberet dicere, a utrüm comederit unum, vel duos pullos galli- od Vl ! naceos; fed hoc eft falfum ; ergo. j RresPONDEO ad r. n. Maj ad prob. dift. a. j m ita tamen, ut fufficientia illa hic & nunc non fü- ao matur feorfim per modum obje&i zotalis. c. fecus. st n. 8. Aureus enim in cumulo non conftituit vt objeétum totale totalitate antecedente actionem Votem peccaminofam ; ficut tamen conftituit obje&um totale cujuslibet vita hominis occifi. a dtequ "d 2. eft eadem refponfio. vidlplt d 3. €? 4. n. fequelas; quia hzc enumera- &i drar tio diftin&a eft moraliter impoffibilis: circiter t autem jam explicatur numerus peripfam circum- n h ftantiam ftragis hominum aliunde per famam no- tin, g &tb ta, aut belli aliunde publice noti. Ad s. n. fequelam ; quia talis detra&io non N afficit jura fingulorum üt feparata, fed üt con- l M jun&a; ficque non prajudicat fingulis ratione fui, & per fe, fed üt membris communitatis, vt fl LT adeoque non habet fingulos pro obje&o toiali. as & Aliud eft, fi detrahitur pluribus prejudició per- É fonali, & tanquam objeGis difparatis, ac non UT jj nf l connexis inter fe per modum unius familig. d 6. Id concedo, fi habet rationem pro- AH]] babilem fufpicandi, quód res ablatze pertinue- " M rint ad plures. 'Luw"ma M Ad 7. n. fequelam; quia partes convivii, MMT aut refe&ionis non fumuntur feorfim per mo- M]m 4l l dum obje&ti totalis. NG Os]r o DE DISTINCT. PECCATORUM. 189 l ldagm, ü O2jICITUR 2. contra eanden 1. — Diftin&io hl numerica eft tacita aliqua obligatio adexprimen- 108 ülü lg [ r dum numerum peccati; fed talis non datur in n cafu conclufionis; ergo &c. Min.rob, Senten- tià oppofita eft probabilis; ergo &c. — Zt. prob, TY. Eam tenent LUGO, TAMBURINUS, GOBAT, ATU t ( a ILLSUNG, STOZ, GONSALEZ, VELASCO, MARTINUS DE $. JOSEPHO, LEANDER DE | 00 quit $SS$. SACRAMENTO, BERIZELLI, MEGA "n i k FERANDINUS, PONTIUS &c. Ergo. iij v 2. Si ifte numerus deberet exponi, tunc ideo, quiazquivalet moraliter pluribus; fedhec lat u ratio nihil probat; ergo &c. Min. prob. Etiam a&tus odii durans per duas horas zquivalet plu- : C hia ribus, imó tot actibus, quot reperiuntur inftan- tiatemporis. Idem eft de a&tu concupifcentiee CM continuato, & tamen non debent neceffarió ex- primi inftantia temporis ; ergo. A RrsPONDEO adr. tr. Maj. n. Min. ad frob. , lil [j r dift.a. Sententia oppofita eft probabilis /jecu- nuammit lativé. tr. pratticé. n.a Juxta plerosque enim ex Adverfariis ad hoc, ut poffit explicari natura o u s ilius actus, debet exprimi numerus occiforum, fi commodé poffit fciri. Et huic refponfioni d W etiam favet fenfus fidelium. v umj v p ld 2. n. Maj. Ratio enim noftraeft; quia in hoc concreto, quod eft homicidium , multi- g plicatur materia concreti, quod non fit in tali- bus a&tibus internis continuis , nunquam phyfi- lt o cé completis durante inquifitione ante ceffatio- i p nem ipforum actuum. "m "j Os]r J DIS'HN 190 DISPUTATIO Uf Wld Ü OsJrcrTUum.3. contra eandem x. Wolun- tas dandi eleemofynam decem perfonis, aut in- finitis non habet bonitates diftinctas decem, aut mbguur((? x W s infinitas; ergo etiam voluntas occidendi, vel g ( fpoliandi decem , non habet tot malitias. MTL'UJ L . Sia&us contraheretmalitiasjuxta nume- rum obje&orum, tunc malitia a&tus, quo quis g?f:&meropecc vult evertere turrim cum prafidio, cujus nume- T rum ignorat, effet effentialiter inexplicabilis ; n fed hoc eft abfurdum; ergo. ; ineeti RrsPoNDro adr. Volüntatem efficacem, dosetit Vieudemi & pra&ticam dandi eleernofynam decem determi- natis pauperibus moraliter equivalere totidem qiqiiti a&ibus. Sed id non contingit, fi quis vultdare t a eleemofynam infinitiss quia ea voluntas nec eft du effcax , nec prattica , fed voluntas tantüm compla- t &entie , & preparationis animi. Hinc quoad 1. L Agtig anembrum conceditur paritas. Ex quo autem fic i infertur: ficut voluntas eficax, & pra&tica dan- 1 g di eleemofynam decem pauperibus coram Deo Mlnis t idem meretur premium, quod mereretur ipfe NT a&us, fi poneretur; itaquoquefatendum, apud m nj Deum mereri eandem penam, qui habet pro- j Wi pofitum de fe eficax occidendi decem homines, T h quam mereretur, qui aGtu decem occidit. Hinc debet etiam explicari in confeffione voluntas A ! Vilg occidendi decem; quia alioquin non explicare- Hdm ! tur fufficienter malitia actus. Zd 2. n. Maj. Quia talis a&us habet mali- t&*!wp tiam correfpondentem ftragi hominum üt cogni- lu te in confufo: & fic non effet. malitia determi- ETA effio 3 N TW patiu numeri, fed multitudinis, cujus expr per- E DE DISTINCT. PECCATORUM. 191 hLY pertinet ad differentiam numericam peccato- Pt i rum. TM ? OCtlnd I) " OBJICITUR 4. contra reliquas ! Conclufiones. dl Ex datis principiis non poffünt convenientet re- folvi fequentes Cafüs, nec dici, quot commit- Isf tantur péccata; ergo date regule pro difce:- WU Qu nendo numero peccatorum fünt inutiles. ' Ant: DNUTS p—rob. I. Si quis toto ann $o , O perfeveret in ddio , 4 nunquam retractato. 2 Si meretrix Mp f perfeveret plgribus annis in at quæü:u meretricio. "$ Sieademfitparatafeproftituere pluribus. Ttbre t 4. Siquis tota quadragefima habeat volun- F rtmt AUntsnee tatem non jejunandi. 5. Si quis tantum per aliquot horas' perfe- i ny veret in defideriis furti, homicidii &c. dc u 6. Siquis dimidium diem infumat in furtis ,. qu t ebrietate, lafciviis &c. h yidint b ) 7. .Si quis in rixa, & ira proferat plures blafphemias, contumelias, perjuria &c. a 8 Si Sacerdos in ftatu peccati mortali con- TE fecret fimul mille hoftias. j t g 9. Si idem uno a&u continuo, vel " hom'm; interrupto centum perfonas abfolvat. paruu; « E IO. Si idem legat tres Miffas in Nativitate pne volt Domini. n n 1. Si idem centum perfonis Euchariftiam difpenfet. st 12. Si quis per viginti annos differat refti- tutionem, vel actum dile&ionis Dei &c. mnit j 13. Si quis frangat votum pluries à fe re- * novatum. i 14. Si j 192 DISPUTATIO II. y UIW A4. . Si quis dubitet de tribus fidei articulis RgstW & fimul uno a&tu. j IS. Si quis uno a&u blafphemet in tres di- Y " *WM vinas perfectiones, omnipotentiam , juftitiam, a providentiam. ia 16. Siquis uno a&u oderit tres homines. d ? "T. Ti 17. .Si quis uno a&u tria divería mala im- precetur, v.g. paupertatem, infamiam, morbum. g 18. Si quis uno a&u velit alteri eripere in- p jufté tria regna, vel dominia. 19. Si quis calumnietur al terum in *tribus materiis diverfis. mæ&; 20 "TIU Si quis eidem detrahat in una quidem dodonem t materia, fed apud tres homines. 2I. Si quis uno a&u ftatuat omittere omnes &t t dtmyt horas. Canonicas diurnas. 99, Siquis incipitlegere obfccenum librum, l Wa & facta admonitione deliberet, ac poftmodum i iterum pergat. d 23. Si quis infidietur hofti in via, animo Yibl q illum occidendi; ibi veró comperiat, hoftem 1,:4q , primum poft menfem tranfiturum , ficque reno- : abfo!uriol vet voluntatem occidendi poft menfem. u &'efgm 24.. Si quis conftitutus in propofito furti "$, audiat concionem contra furtum, & facta con- LL cione in propofito pergat. 4 V d 25. Si quis ex tzedio, vel laffitudine defi- ET ftat à propofito, pauló tamen poft refumptis viribus redeat in eundem actum. 2 li LT TA 26. Si quis in profecutione affe&us pecea- "i minofi cafu interrumpitur, & dein ftatim refu- mitaffe&um. . Hi omnes cafus non poffunt con- 4 Jæ( l!u venienter refolvi ex datis principiis; ergo. D TT á ESPON- A )u ] DEÉ DISTINCT. PECCATORUM. 193 lul : At R£sPONDEO.n. a. & dico. ZA 1.. Debereexplicaricircumftantiam tem- M li, jl potis, nempe perfeverantie annus; ex hac enim circumftantia füfficienterjuxta intentionem Ecclefie explicantur aétus intermedii. iNeque - opjs Id m enim Ecclefia prudenter obligaret ad difcutien- Dian, myjy dum , áàut confitendum accuraté numerum a&uum internorum in ejusmodi diuturna perfe- Afl verantia interruptorum aut phyficé , aut mora- lag litet. Ad ?. 3. & 4. idem refpondeo. bv 4d $. & 6. Dico, fimiliter explicandam effe durationem tetnporis, fi probabile fit a&us It tn internos intra hoc exi fuiffe interruptos. guum fpatium tempori: Tun [b Z 7. Eadem elt refponfio. qutuotz Z 8. 9. & t1, Dico, committi probabi- lius tantüm unum peccatum ; quia fubje&um de- i, t nominationis, quod deriominátür peccamino- yri, i fum, non eft confecratio, Euchariftie difpen- , ia 1 fatio, abfolutio paffo? fpe&ata, fed atbio) fpe- Gata. Si ergo non multiplicatur fubje&turh de« o t nominationis, nempe ipía aCtio, qux utique i & fe una eft pbyfià, velob continuationem morá- liter, non erit multiplex malitia. Simile.eft ii bl a&u judiciali continuo, cujus omnes partes co- if re ordinantur ad ununi aétum judicialem totalein. Zd 1o. Refpondeo, effe fex peccata; tíia s p ob tres confecrationes; & tria ob tres indignas Tont communiones, d 12, Dico ol $ eXplic-andam effe Circum- j ftantiam temporis, li D .admort Tratt. de Peccatís. N d yl I(Tmt 194 DISPUTAT IO IT AHO' Wi ld 13 Dico, effe unum peccatum; quia W & forma denomi- j UE fübje&tum denominationis , ( nans eft una, nempe votum, cui accedit reno. n vatio, & infractio. jf W' l ji Jf d 4 s. Dico , committi unum pec- p "l D catum ; quia fübjectum denommatloms, quod I,JEP','W, l immediateé fübftat attentioni hominum in reto, gri Yi eft veracitas Dei, vel honor divinus lefus, gui if quamvis.illi in obliquo refpiciant varios articulos i choü fidei, & perfectiones varias divinas Namunmr "d 16.. Dico, committi tria peccatas quia dunun V fubje&um denominationis ,' .quod fubftat atten- g, d tioni hominum eft jus alienumlefüm: cümergo Drapinr: ledantur trium hominum jura, etiam peccatum l Dxfo, erit triplex. xl o d 17. Dico, committi unum peccatum; atf quia fubje&um denommatlonls non eft violatio z « fanitatis, fame, aàut bonorum fortune, fed E violatio benevolentie debite erga proximum, ls a que benevolentia tantum in obliquo refpxcrt illa TU ror i tria bona, vel mala. r d 18. Dico, peccata fore diverfa . fi jura Atton p regnorum fünt diverfa, fi autem jus ad omnia Aapiri tria eft ejusdem ratloms, & fundamenti, erit tht a unum tantum : nam fubjectum. denominationis totug peccaminofum eft j jus alienum. violatum ; ergo , fi k*kï holïem [ non multiplicantur jura, eo ipfo erit tantum Bu nde unum obje&um totale ad&quatum, nempe jus x trium regnorum. qu W PT [ d 19. Dico, unum effe peccatum ; quia fsj A tantum in re(io v1olatur jus ad famam, que in d li obliquo refpicit varios fontes. 4ld 0. Ü uhl CHW n -DE DISTINCT. PECCATORUM. 195 1 Pïfüïmn;; d 2o. Dico; explicandum effe nümerum audientium. Ratio eft ; quia fübje&tum deno: Qs minationis, quod immediaté fuübítat attentioni hominum, non eft jus a&ivum ad famam, fed Driti u jus paffivum in fingulis hominibus: : cüm ergo minationis,; hoc violetur, ficut funt plura jura in pluribus Onintm j hominibus paffiva, que violantur, ita erunt 1 i plura peccata. Multi tamen in hoc pun&o fen- tiunt oppofitum. : Vi g Vi Ad 21. Dico, unum effe peccatum ; quia Ti juxta communem zftimatipnem ha partes ordi- D at nantur ad unum totum, quod eft Breviarium lün; cint diurnum , adeoque non funt obje&a totalia. Alii tamen multi tenent oppofitum. einpet — ^Zd 22. Dico, fore unum peccatum; quia ea fufpenfio a&tus non eft ab/oluia, fed conditio- p p nalis, vel deliberativa, & tic daturadhuc phyfica j d o continuatio , ac virtualis perfeverantia prime fomg, intentionis peccaminofz. - T p Dico, fore novum- peccatum ; umj quia prior intentio per fruftrationem propofiti cenfetur completa, aut fublata, adeoque fufci- diti, j piturnovum propofitum, prout LuGO exifti- j lm mát; nec prior intentio efficaciter, ac virtuali. ünti, t ter influit in novum propofitum, nifi fuiffet gponipd prius propofitum ita abfolutum, ut ftatuerit as ep occidere hoftem, quocunque tempore invene- rit. Et eatenus deberet explicari circumftantia p i u j, I temporis, quo quis perfeveravit in propofito ad explicandum numerum.probabilem actuum internorum. tD d 24. Dico, dari novum peccatum ; m QUZ at | io peccati, inci pit poft I quäa , ubj datur retrac N2 tefum- " 196 DISPUT. II. DE DISTINCT. &c. jl * refümptum peccatum novum peccatum; ergo etiam , ubi deberet dari retractatio, incipit no- vitas malitie; confequenter malitiofe excuffo I9 ftimulo confcientise retractandi peccatum , cen- fetur fieri novum defiderium peccati prorfus eo modo , ac fi quis poft deliberationem jam con- clufam non peccandi peccaret de novo. i 4Ad 95. Dico, fia&us ex fua natura talis fit, ut ad illum non foleat rediri, tunc intentio n nec abfoluté, nec deliberativé virtualiter ex- tenditur ad fecundunr actum; adeoque primus j a&us cenfetur ex fua natura completus, & fe- upesd cundus cenfetur novus. Aliud eft, fifacilé fo- ynpat leat rediri, ut in convivioaditeratum ufum cibi "i ! prohibiti tempore jejunii. [v Z4d 26. Dico, fi a&us ex füua natura, aut jltuy intentione agentis prima non ordinantur ad in- q vicem, eos fore plura numero peccata per in- terruptionem etiam cafualem, & hoc maximé At Aliud veró eft, contingere circa actus internos. &T fi ex naturafua petuntcontinuationem: ideoque in his pofterioribus non eft neceffe apponere ) (f circumftantiam durationis; in prioribus veróid Ui neceffe eft, fi aliunde non poffit claré, & certó facilé iniri numerus talium actuum internorum, quo cafü deberet exprimi &numerus. Refpon- l fiones hucusque conformiter ad noftras regulas Ms date plereque fünt etiam conformes commu- niori opinioni Do&orum. j il Ts à j ! — DISPU- Dlm[m & Q $& Coo & I97 * fi&atlomp * ll[l()fm eccam DISPUTATIO IIl l 1] De ratæonem k Ldetoy, Caufa, & Effe&u Peccati T tuy lf rj N vmm hac Difputatione erunt fequentes Que- ; dj QU In ftiones | compl iij fíc 1. An Deus fit Author peccati? æ!zmmufuml 2. In quo confiftat macula per peccatum relicta? B tf d «d 3. An reatus pene, & culpe diftinguan- tur? w n 4. Anpeccatum mortale mereatur peenam . Maint eeternam etiam fenfus ? t d p S. Queftiunculecirca varia dubia de caufa ririts d & Effectu peccatorum ? d lo u gv QUJSTIO I w M inolru r 4n Deus fit zdutbor peccati? ( d OTANDUM I. Duplici modó poffe infti- tui quzftionem; an Deus fit Author pec- cati moraliter videlicet, vel pbyfi?? MomRarr TER Deus effet caufa peccati, illud fuadendó, l 3 prz- j 198 DISPUTATIO. III. WW precipiendó, vel non 1mpedlendö dum poteft, (Vh] W?UW & tenetur. PüvsriczE vero effet Author pec- cáti, producendó ipfam malitiam peccati; feu i t ( j determinandó phyficé voluntatem ad eandem malitiam j ) i NoTANDUM 2. Caloinum ,. Zevinglium, [ Laitberum &c. crudé profeffos effe, quod: Deus j jl n fit Author peccati , ficut Author eft aliorum m, Mm effe&uumnaturalium; quia videlicetDeus pby- j pmm ficé praedeterminat ad omnes a&us, prout fufe T N legi poteft in BELLARMINO de Peccatis..- "i A k 'uowisTE veró, qui defendunt, Deum a M phyficé predeterminare ad omnes a&us, ne- N V9 0 gant quidem, Deum effe Authorem peccati, fed "[ in modo explicandi non conveniunt. Aliqui st L enim cum GoNETO hic Difp.6. art.3. $. r. di- n cunt, Deum tantüm determinare ad actus in ra- d i x tione entis, eum veró non attingere alias for- at malitates defectivas in a&u reperibiles, nifi füb Y ratione entis Econtra alii, inter quos P. MEZ- ROT GER hic Difput.23. art.3. dicunt, Deum non Aema r prefcindere ab aliis formalitatibus, fed etiam iretfoni eas attingere non tantüm füb ratione entis, fed gt f etiam fub aliis formalitatibus. Sic enim habet porefl, l citatus Author: Colliges tertib contra Gonetum, ra- xtwq zl tionem fundamentalem , cur. Deus phyficé. premovendó 2 tnti ad attum peccati non tamen caufet formalem malitiam tityr peccati, mon e[Jey.-quàd infinita fua - caufalitate in. noftris a a&ibus ex duabus formalitatibus inter fe identificatis RURj unam ab alia po[Jt pre[cindere ,. fed quàd- in ratione actus reperiatur formalis terminus diving omnipotenti, Il €9 caufalitatis , que eft ratio entis àt fic, non autem P WR 1eperzatw formalis malitia peccati, : que eft extta totum At genus n DE CAUSA, & EFFECT. PECCATI. 199 T genus entis , ac folian infrà genus privationum moralis ö.e.ü" Aüïho; | defe&tus. reperitur. Verüm an hec differentia in mäm tl Goneto ,. & ejus Compendiatore fit tantüm no- Tif el» minis , nolim litigare. i li'p'ma Tij DICO I. .D,e.u-s non eft caufa moralis peccati. t d PRosnATUR Conclufio. iy d à Dtus prohibet peccatum , quantum eft ex parte fua; & quan- Ml tum eft ex parte hominis, non tenetur illud im- As n pedire; ergo non eft caufa mor alis. I171 Sic Pfalm.5. . "Ant. quoad 1. patet ex Scriptura. NI v.5. dicitur : JNen Deus volens imiguitatem tw es. t & Sap. r4. v.9. Odio funt Deo inpius, €9 impie- Of o las ejus. woad 2. prob. Exigit providentia Wi Ài Conuditoris, & juftitiatribuentis cuique jus fuum, TAT ut permittat creaturam rationalem operari juxta ldu t conditionem fuz naturz libere, velin exerci- pv dis t tium divine mifericordie, aut vindi&te; ergo. qbls, CowriRMATUR exempló , quod dat D. TT THOMAS hic quzft. 79. art. r. C. ubi dicit, eur, D Gubernatorem navis non dici caufam moralem gu, li d fuübmerfionis ex eo, qaód non gubernet navim, Aine n nifi quando ceffat à gubernatione eo tempore, T quo poteft, & debet gubernare. Jam veró g G Deus, tanquam gubernator univerfalis non te- pf um , netur in particulari ob bonum commune impe- tmun nlnmä" dire malitiam privatam: ficut & gubernator non " d tenetur impedire proje&tionem mercium ob bo- i;r( num totius navis. DEICQAL Deus caufat materiale peccati. T PRosATUR Conclufio. Materiale peccati j r eít ens; fed omne ens caufat Deus; ergo c. hzec 1 efl D w N 4 200 DISPTTATIO II ig du hee eft ratio D. THOM hic quzft. 79. artic, i 2 C. ". DICO IIT. Deus non determinat in ma- üy u) teriali peccati ad rationem l: W] Jpecificam a&tus , fed ij tantüm ad rationem entis generícam. PRonATUR Conclufio r. Poteft fic Deus à determinare, fut detur mutua naturz prioritas s inter determinationem Dei determinantis ad ra- tjionem entis, &inter determinationem creaturz determinantis ad gradum fpecificum : & hec p &t fuppofitio fola congruit perfe&ionibus divinis, & naturz humanz libere : ergo datur. "nt, um A Jubponitur ex Philofophia de Znima, & ex 'Tra&, kim, i de Deo. Difp.6. viri vl PRoBATUR 2. Auth. n. THOME hicloc. aly. cit. ubi dicit, Deum in ordine ad peccatum fe n habere eo modo , quo fe habet anima quoad ELIT claudicationem tibie , ad quam determinat per lm modum principii moventis; atqui anima non a, determinat ad gradum fpecificum hujus motus las curvi, fed tantüm ad rationem genericam mo- Vi C tus progreffivi; ergo & Deus fic determinat ad Uty , yationem genericam entis. CL ROBATUR 3. $i Deus determinaret ad hftti ) gradum fpecificum actus peccaminofi, cui acci- LT l dit formale peccati, feu defettus ordinis ad ul- lu timum finem, non poffet intelligi , quin effet ïïllltm'üm q Author ipfius malitiz ; fed hocimplicat; ergo &c, * f Maj. brob. Si anima fimul effet caufa tibie, & H"dw difpofitionum omnium, ex quibus oritur cur- þ**ï"m vitas, €o ipfo effet caufa curvi inceffus, & cur- vitatis : fimiliter, fi quis in lucerna locó lucis u um: hi ponit lapidem, eo ipfo eft caufa tenebrar ii : & fi T bDE CAUSA,'ET EFFEC;I'. PECCATI. 2OI M. & fi quis effet caufa & calami, & atramenti, & arte defe&tuofe , eo ipfo etiam effet eaufa L s riptionis defe&tuofz; ergo idem effet, fi Deus TM V, determinaret non folüm ad gradum genericum D entis , fed etiam ad gradum fpecificum ipfius flj) actus. Mp Solvuntur Obje&iones. ltjonem u Aiün: ( T O 3 j1ctTUR 1. contra Conclufimem 1. Deus dicitur creaffe, & feciffe omnia mala; ergo & náy ; peccatum. — 2mt. prob. lfai. 45. v. 7. dicitur: lw T Faciens pacem . É9 creans malum. * Et Amos. 3. V.6.. Si erit malum in civi tate , quod Dominus non 1041 tl fecrit. Ergo. Ittn j $ 2 Deus dicitur decreviffe a&us peccami- if u nofoss; ergo & peccata. Sic Genef. 45. v. g. Wi y ubi eft fermo de venditione Jofephi, dicitur: ] um JNon ve[tró conftlió , fed Dei voluntate buc Et miffus fum. Vi at G. 4. v.27. & 28. ubi eft fermo de crucifi- porant xione Chrifti; dicitur: Convenerunt facere. Sfudei, d quod manus tua, g confdium tuut. decreverunt. feri. lbidem c.2. v.23. Hunc (Jefum) defmité confilió ttitit d & prefcientia Dei traditum , per manus iniquorum "Nopd afigentes interemiftis. n qi 8 Deus utitur peccató tanquam medió ad Q füum in tentum, & ad finem preftabilitum ; er- j go &c. Sic 1. Reg. ». v.25. de Heli filiis dici- tur: JNon audierunt vocem Patris füi , quia volutt oritr d JDominus occidere eos. !EUSI u 4. Deus dicitur aliquos predeftinare in eo- "as rum creatione ad damnationem ; ergo intendit eorum peccatatanquam medium ad finem, — Zni. uenehfüïä, $ pmb(, 202 DISPUTATIO III. Jl C.lma 0b. gt Proverb. 16. v.4. habetur: Univería pro- (s pier femetipfum. operatus eft Dominus , impium quoque bl ad diem malum. . Et ad Rom. 9. Deus dicitur fa- deueü"w j;, cere. aliqua vafa in contumeliam. .. Item Sap. 14. v.I1. Creature Dei in odium fatte funt. Ergo. ) st Sic Í] ii 3 Deus dicitur precipere peccata. 2. Reg. 16. v. 10. dicitur: Dominus precepit Sémei, u It il ut malediceret .Dauvid. Et. Joan.13. v.27. Chri- DJGCW L ftus ait ad Judam: Quod facis, fac citius. Et.s; jonaon p Reg. 22. Dominus dicit: Quis decipiet zfcbab? &2 alea Jüetit. Spiritus coram Domino , C2 ait : ego decipiam jpot jlum , & .dixit Dominus: egredere , & fac ita. stj 6. Deus eft Author indurationis, & exce- ia cationis hominum; ergo & peccati. Anta PTOb- r i od Exod. 7. dicitur: Indurabo cor Pbaraonis. Et lfai. [ " j 6. v.Io. -Exceca cor populi bujus , 69 aures ejus 'f»:x dlü.l aggrava, & oculos ejus claude , me forté videat oculis al t Jiis ,. & auribus fuis audiat , & corde fuo intelligat, i S il €g convertatur, & fanem eum. Item Ifai. 63. v.17. hi in- Quare errare mos. fecifti IDomine de viüis tuis ? hd. dura[li cor noflrum, me timeremus te. Et ad Rom.9. Qu d r Yat. v.18. Cujus vult , miferetur, & quem vult , indu- NUTT Ergo. ao j REsPONDEO a4d r. dift. a.* Deus dicitur Ex & i feciffe omnia mala pene. c. malà culpa. n. a. "0 fnt contextu enim patet, fermonem ibi effe de pce- xin t nis, & punitione peccatorum per peftem, fa- . n mem &c. "4dd2. dift. a. Deus dicitur decreviffe actus MT * iin peccaminofos decretó confequente ad fv r lt;CütiO- DT 4 nem, & previfionem peccati. c.. Znteedente. n. a. h Wmmæ t Ex fuppofitione enim peccati Deus decernit Mij aliqua fieri füb modo, vel ex ordine ad deter- mina- T!I) qm?w d DE CAUSA,ET EFFECT. PECCA TI. 203 tlj minatum finem Sic venditionem , & crucifi M,pm xionem Chrifti üt preftabilitam à Judeis ipfe ) TT decrevit ufürpare ad determinatum finem Item SHP ] L zAd 3. dift. a. Deus utitur peccató tanquam medió ad finem intentum perinif[jvà. c.. receptive. t i n. a. Permittit nonnunquam Deus aliqua pec- 1 præfopu& cata, necabiis per grauam fpecialem preemunit; u ( L d ] quia decrevit ob antecedéntia peccata infligere determinatam ponam qua non vult homi- dj d nem liberare per fpecialia auxilia N ld 4.:n. a. ad. prob.- dift. .a Dicitur talia 1€WL facere decretó permiffvo. c. elettivo..mi Deus i d a 1mpium creat permittendó illi libertatem;: cujus li /171! p abufus fiet obje&tum divinz juftitis, &;contu- n Il melis. TT d s. dift-à Dicitur. aliqua. . precipere, TU fumendó preceptum pro. permiffione. c.. pro lege. n. a. j ii Sic, ubi.Matth. 19. & Marci. 1o. dicitur, ii Moyfen præczpz[e dare libellum repudii, manife- diy t Idem ftum eft, ibi fermonem effe de permif[one. Dados quoque clarum eft circa illum fpiritum menda- gj i cii, qui fe ultró obtulit ad decipiendum , . & tantum petiit permiflionem. . .Similiter Chriftus Jny ditut dicit, fe non jam impedire velle infidias inimi- na,EI corum, ficut prius impedierat , 'quando.nondum diy venerat bora; & hoc voluit dicere per illa verba: fac citiüs ylin;i Poteft etiam dici, preceptum in fimi- libus denotare tantüm ordinationem puram rei rerie acx ad fuum finem quoad modum, pr&fuppofità tamen | IW liberà determinatione ejufdem quoad fubflantiam: hudrttl fic fi quis determinat fe ad furandum , poteft s d* quis furem determinare ad furandum potiüs di- n d viti, quàm valde pauperi &c. d 6 204 DISPUTATIO IIIL Em Ail6. dift. a. - Deus eft Authorindurationis, & excecationis, fubtrabendá lucem, & gratiam in- vj debitam.c. pofitiva determinatione ad peccatum. sss gt n.a. Sicutquifübtrahit folem, caufat tenebras, y yl Uf & frigus , & glaciem ; ia DEUS fub- l wahendo gratias indebitas facit, ut homo ope- ! ÉÀ jga retur opera tenebrarum, & fit iners ad bonum, J d eó quód homo fuis viribus reli&us per gratiam ordinariam non foleat, aut certé prevideatur gt st non operaturus falubriter. T OBjrcrTUR 2. contra eandem 1, Deus vult peccata; ergo etiam caufat. 2mt. prob.' Pecca- guo, I iil deDe ta cadunt füb providentia, & ordinatione Dei; Mil ergo illa vult, 2, Deus vult penitentiam; ergo & pecca- básert ta, fine quibus illa dari non poteft. zi t KD Peccata non fiunt Deo nolente; ergo volente. .4nt. prob. Volenti Deo nihil refiftit; ERY ergo. Mdl -4. Deus eft Author potentis peccatricis ; Tb ugqä ergo etiam peccati, quia caufa caufz eft etiam ; caufa caufati. btmita Eul REsPoNDEO ad r. n. a. ad prob. dift. a. Peccata cadunt füb providentia permiffiva. .. ap- Agoy probativa. n. a. 'Sic enim etiam in republica hu- d f mana multa cadunt mala füb providentia Legis- UM latoris permifliva. LU ] ld 9. dift. a. Vult peenitentiam voluntate n t conditionata. c. abfoluta, n.a. "Tantum vult peeni- emm om tentiam ex hypothefi, fi preceflfit peccatum. Em ld 3. dift. a. Non fiunt Deo nolente noli- tione impeditiva. c. probibitiva. n. a. Aliud enim N eft velle impedire, & aliud eft prohibere, " i d4 lu DE CAUSA, ET EFFECT, PECCATL 205 lr lii 4l 4. C. a, dift. c. Si peccatum fit effectus J mece[fitate pbyfica confe Dea J quens ad pofitionem caufze, k vel a&us primi proxi ibl Si tantüm fit contin- genter ex determinatione voluntatis Zibera confe- DEU V m quens.n.c. lllud axioma tantum habet locum in caufis neceffariis. p ll OBJICITUR 3. contra3. Concluf. i, Etiamfi D p Deus determinet ad omnes gradus a&us li beri, d rerie non tamen ipfi adfcribitur malitia a&tus; ergo poteft determinare ad omnes formalitates 11 D cati. nt. péc- prob. Si optimus fcriba fcribat calamo Éf hn inidoneo, non adícribitur ipfi defe&us ; ergo lt D idem eft de Deo. 2. Malitia a&tus non reperitur in eo, quod T p habet a&us ex fe pofitivi, fed tantum ex circum- ftantiis liberi arbitriis ergo poteft Deus caufare Ente; « totam entitatem a&tus quóad omnes gradus etiam iüledto determinativé. Int. prob. Etiam blafphemia Dei non eft de fe mala v.g. in amente, velnar- at rante; ergo eft tantum mala ex circumftantiis, ile ditit 3. Anima dire&iva motus in tibia curva determinat ad omnes gradus hujus motus ; ergo j ia etiam Deus in a&u peccaminofo. m REsPONDEO ad 1. n.a. ad prob. dift.a. . Si myllio hv fcriba non fit ipfa caufa calami, & omnium di- nl fpofitionum, ac circumftantiarum. c. fecus. n. a. TgO, cüm Deus non tantum poneret actum, T fed etiam totum a&um primum proximum, & i p complexum omnium circumft antiarum, eo ipfo effet caufa defectus. d olente d 9. tranf. ant. dift. c. Poteft caufare Aiu & a&um /ine determinatione ad circumftantias, à qui- "bus contrahitur a&us ad malitiam. tranf. cum ibcmw det£ra Jl g N 206 DISPUTATIO HI1. j i deterininatione ad ipfüm gomplexum*cïrcumüantig- rum. n.c. p d j i Dixr tranf. quia in Tra&atu de ZAib. buman. r probatum eft, quód a&us liber fit intrinfecé li- yi D] ber, adeoque non fit indifferens ad alias circum- ftantias; fed habeatintrinfecum refpectum effen- tialiter contingentem ad tales circumftantias. A: "d. . Idem refpondeo, quod. refpondi p ad 1... Quia fi dependeret à determinatione ani- g v riu t me curvitas, vel re&itudo tibie, fequeretur, ii a quód a nima.effet caufa obliquitatis in motu, . fi s a determinaret ad ipfam curvitatein tibiz. Cüm u t 'ergo Deus determinaret eodem modo ad totum g o .complexum actus primi proximi, €o ipfo deter- Hnnid d minareþ ad malitiam Peccati. TRSTINUS I vatcdi t QUJASTIO II . N nfiflat. peccatum babituale , & macula , u t du quo co ,r, d per peccatum. velitia? 18045 lj OTANDUM r.- Ínter -precipuos -effe&tus tpefi peccati mortalis effe maculam anime ,. qu& r riihil aliud eft,. quàm privatio pulchritudinis, ac il nitoris convenientis in anima; ficut folet con- M iin; tingere in rebus corporeis, Exiftentia talis ma- Xoifig cule-fupponitur ex variis textibus, & modo lo- ag quendi Scripturz , ubi anima dicitur dmmunda, li naculata , inquinata , comparaturque panno men- d dtruat2; & peccatum vocatur mmunditia , nacu- LU qu Ja, fordes &c. . Sic Jofue 22.. v.17. dicitur: Pec- "i hi in- praefentem. diem ma- u Suo ;cq/tis in Beefpbegar, é& usque cula d DE CAUSA, ET EFFECT. PECCATI. 207 RU cula : bujus. fceleris in vobis permanet Hinc & jufti- ficatio hominis vocatur ablutio, & mundatió. Sic Do n. Ezechiel.36. v. 25. dicitur: Effundam Jüper. os Tl n aquam mundam, €9 mundabünini ab ommbus inqui- addsti namentis ve[tris. Meryüumf NoTANDUM 2 Hunc effe&um . peccati Jrcumüannm effe effe&tum formalem: ficut'v.g. effe&tus ex- uodrf tinétionis luminis funt tenebr&, & effe&tus per- Lermmatwne. ditionis pecuniarum paupertas & animz unitee corpori vita, & albedinistoóalbum. Ratio eft it 1eque [ I»HU' ll D]O[ quia ipía averfio à Deo formaliter conftituit turpitudinem anime per modum formze deno- lidtla, ( f minantis, & ipfa converfio , feu adhefio inor- dinata ad bonum creatum formaliter conftituit, U d & denominat animam immundam. Hinc & s. AUGUSTINUS relatus à s. THoMA opufc.ór. C. 13. dehoc effe&u formali loquens ait: ,Ani- | » ma media inter Deum, & creaturas, conver- fione ad Deum illuminatur, melioratur, & per i, w » ficitur, converfione ad creaturas obtenebra- r » tur, deterioratur, & corrumpitur Et s. THOMAS hic q. 86. a. r. ad 2. ait: , AGio intel- j ia le&us perficitur , fecundüm quod res intelli- Ts gibiles funt in intelle&u per modum ipfius in- diridits d » telle&us, & ideo intellectus ex eis non infici- jat 0 » tur, fed magis perficitur fed actus volunta- hatia st » tis confiftitin motu adipfasres, ita quódamor » rei amate animam conglutinat; & ex hoc ani- i t , ma maculatur, quandomordmate inhzret fe- gpanm Iu » cundüm illud Ofee 9. Facti funt abommablles, ul ? ficutea, quz dilexerunt. Varias effe in hac re fen- dighr NoTANDUM 3. tentias. . ScoTus in 4. Dift. 14. q. 1. afferit, jun macu- DISPUTATIO ttf D'HFA; 208 d i maculam péccati confiftere in ordinatione páffi- va ad poenam üt disconveniente animz , feu in ii [IW n relatione rationis refultante in anima propter t culpam commiffam, quam dicit appellari mazu- ) Wwfv lam, Teéatum , & offenfam füb diverfa ratione; " ; nam quatenus refpicit animam , vocatur MA CU- /w . [ LA; quatenus refertur ad ponam, vocatur " u[g;&f,llläm REATUS POENAZ ; quatenus veró provenit ex I m ATR( voluntate divinz ordinationis ordinantis pecca- torem ad pomnam vocatur OFFENSA. Scotum HWDOE jutet fequuntur GABRIEL, MAJOR, ALMAINUS, & alii plures. Alii cum v ASQUEZ dicunt, ma- 4 du culam confiftere in fola denominatione extrin- um feca proveniente à peccato przterito non re- i mua tra&tato. LoRCA, MARTINEZ, NUNO &c. ujgt à dicunt, maculam confiftere in aliquo habitu, a, t an d quo anima habitualiter convertitur ad bonum creatum. D. THOMAS cum fuis dicit, macu- j btl ]am peccati confiftere in privatione nitoris ani- d me, adeoque, cüm in moderna providentia ille q d nitor confiftat in gratia fanctificante, macula vlocitvo confiftet in privat:one gratize fanctificantis. Bu NoTANDUM 4. Apud n.THOMAM, & t ddtyj Antiquos non occurrere nomen peccati babitualis ; imünn apud Theologos veró fequiores prefertim T H 0- titeten MIsTAs paílim confundi nomen peccati habi- ial tualis cum macula, perinde ac fi deformitatem LUE peccati fumerent pro ipfo peccato, cüm macu- Y0]I la, & deformitas peccati realiter idemfint. Ve- Pyer rum quia hec ipfa deformitas peccati füpponit "i a&ionem faltem formaliter, aut logicé quoad D m modum inferendi antecedentem ad ipfam macu- lü A uez cotrn- fl :'« Jam, ideo RECENTIORES cum Vasq imuniter l hr O g DE CAUSA, ET EFFECT. PECCATI. 209 lnormm ] Ti muniter defcribunt peccatum habituale quód fit' peccatum | atbuale preteritum — mondum /— retra&tatum. Idf äppd] t Itaque quzftio hec , in quo confiftat peccatum habituale? idem vult dicere, acfi queram, in lVf r quo confiftat deformitas peccati nondum dele- b of ti, feu macula peccati in fenfu faltem reali ? UET DICO I. Peccatum habituale formaliter V ov ia non dicit maculam. Qrlnayrs PRosATUR Conclufio. Illaà. deformitas ?h d anime, quamnomen macule exprimit, intelli- 0 At gitur ad actionem peccati confequi per modum QUtc , effe&us, aut proprietatis phyfice aut metaphy- Xitdne r fice; ergo peccatum habituale formaliter non Yetn/) 10 confiftit in macula, Confeq. patet; quia tó babi- 1 od tuale fübje&to denominationis non fuperaddit d ld effe&um, fedtantum füperaddit habitualitatem, f d o & durationem a&us antecedentis: fic v. g. in- TOR tentio habitualis non eft effe&us intentionis, Y Sint fed eft prior intentio perfeverans, eo modo, od quo eadem eft res in effe, & confervari, quin i, n per hoc involvat effe&um , aut proprietatem à ia fe emanatam. — Znt. prob. Authoritate D. TH O- WA ME, ad cujus acceptionem ipfum nomen macule x fenfum fixum obtinuit. In 2. Sent. dift. 4». in w[æ[emm iil expofitione textus ait: JMacula efl medium inter t aChwun peccati, 6 veatum quafi effettus attus, & defomiut fundamentum | reatus. Ergo. DIGCO.;IL Peccatum habituale dicit actum , 002 jnit. ! peccati preteritum nondum retractatum, aut voti jus obje&ivum ipfius Dei ad indignationem non- dum condonatam. J f j o PRosBATURConclufio, Juxtadicenda pec- catum habituale habet Zuplicem deordinationem, Va JD.dmort Tratt. de Peccatis. O feu d h 210 DISPUTATIO 71II. conü&" jl feu maculam, unam - confiftentem in deordina- j jfi j tione rationis nondum retractata, alteram in pri- j vatione divinze amicitie, ac in jure divino ad Y quo " indignationem, & penam ; ergo confiftit in utro- W 1 It Au'] que ex iftis. -r'iomï DICO IIL.. Macula adequaté fl,lmpta di- [f n cit privationem pulchritudinis anime prove- nientis ex una parte à gratia fan&tificante, aliis- 13: Lal m inj que donis fupernaturalibus, ex alia parte prove- nientis à ré&itudine voluntatis, & intellectus 3 t habitualis ad' finem. ). ( PRoBATUR Conclufio. D. TRoMAs per maculam hoc intelligit ; ergo id per maculam gabain uinz fignificatur. Confeq. patet ; quia hujusmodi ter- mini non habentes anticipatam notionem fuünt d qUï C 40 primó. occupantis. Zint. prob. D. THOMAS hic q. 86. a. 1. C. dicit: ,Macula proprié dicitur in hopiti YT » corporalibus, quando aliquod corpus niti- » dum perdit füuum nitorem ex conta&u alterius drin d » corporis: ficut veftis, aurum, & argentum, gj » aut aliud hujusmodi. In rebus autem fpiri- p dord tualibus ad fimilitudinem hujus oportet macu- at pit ]am dici. DICO Y ?» Habet autem anima hominis dupli- » cem nitorem; unum quidem ex refulgentia ti p AC » luminis naturalis rationis, per quam dirigitur » in fuis a&ibus; alium veró ex refulgentia di- 13, Mi » hum vini luminis, fcilicetfapientie, &gratiw, per » quam etiam homo perficitur ad bené & decen- Ulghri » ter agendum. — Eft autem quafi quidam anime ;tig » taCus, quando inhzret aliquibus rebus per n , » amorem; cum autem peccat, adhaeret rebus ;q&:&;mb aliquibus contra lumen rationis, & divinv Tf Unde ipfum detrimentum nitoris ex f*»ïüllmr.»ä,( » .legis. » tali !Ul DE CAUSA, ET EFFECT. PECCATI. 21l Ril ' » tali.conta&u proveniens, macula anime me- vt » taphoricé vocatur. Ll DICO IV. Hinc fequitur, dari duplex COUMiliar l genus macule : una eft caufalis, intrinfeca , & coníftitutiva actus peccaminofi, id eft, ipfía de- ii f h ordinatio rationis, ac voluntatis in genere mo- dite ris; eaque tam in peccato mortali, quam venia- lm li. Alia.eft caufata, & extrinfeca. a&tui, .confi- RU ftens videlicet in privatione donorum fuüperna- y Vi turalium, & grati& fanctificantis. Senfus patet ex dictis. r DÁ4CQ-V. Hinc /at& loquendó poteft dici, TR peccatum habituale effe maculam, feu deformi- Nanod tatem.anime habitualem, intelligendó per ma- 0ftnem i culam eam, quz eft caufalis, & conftitutiva 0UAf [ ipfius. actus. E d -PRosATUR- Conclufio. Laté loquendó Qupts n quzlibet res poteft fumi pro fua proprietate me- ao d taphyfica, & viciffim. Sic v.g. poteftdici, quod. ag vifibile fit bono; ergo etiam poteft dici, quód y at j ipfa deordinatio, feu deformitas rationis perfe- Qu verans fit partialiter peccatum habituale. Waj i. DICO Vl Noh tantum datur maculaani- r m in peccato mortali;'fed etiam in veniali : u n fed ea non confiftit in diminutione gratia fanGti- ficantis, fed in deordinatione voluntatis. ii i u PRosBATUR Conclufio. Quando $. THO- s du MAS loquitur de remiffione peccati venialis, di- jim a cit, non effe opus infufione novi habitus, aut y u doni fupernaturalis, fed tantum effe opus reGti- ficatione voluntatis per novum motum reGtitu- ]ere ;fl'l ( dinis in Deum; ergo agnofcit, maculam non ij & de- f j* QOnüüere in alio, quàtn i 2 (n deformitate , ordi- 212 DISPUTATIO IIL y gcsa. ordinatione voluntatis. Prob. zfnt. p. 3. q. 87 nkiüOW a' 2. C. fic habet : ,Unumquodque tollitur per » füum oppofitum, peccátum autem veniale non ale W md!L » contrariatur habituali gratie, . vel charitati ; » fed retardat a&um ejus, inquantum nimis in- P haret homo bono creato, licét non contra r'" W[ » ,,æda » Deum. Et ideo ad hoc,. quód peccatum ve- » niale tollatur, nonrequiritur, quódinfunda- mreqmm tur aliqua habitualis gratia; fed füfficit aliquis à k » motus grati& , vel charitatis ad ejus remiffio- du nem.' ! hi (V » Et ad r. ,Dicendum, quód etiam re- » miffio peccatorum venialium eft effe&tus gra- ^eimdüc tie, per aCtum fcilicet, quem denovo elicit; i confi » » non autem per aliquid habituale de novo ani- MTUI » me infüfum du DICO VII Macule peccatorum caufía- As les, & conftitutive funt in diverfa fpecie juxta NI diverfitatem fpecificam peccatorum «DJ, J'm, PROBATUR Conclufio r. Macula caufa- didi MXU lis, feu deformitas peccati conftitutiva confiftit ET Rex in deordinatione rationis, & voluntatis; fed ea hi dunm diverfa eft juxta diverfitatem fpecificam pecca- Pxomo torum. i df reg PROBATUR 2. Authoritate D. THOM £, WE ffde qui hanc deformitatem confiderans per modum iv af proprietatis metaphyfice ad actum peccati p. 3 Atriy q.87. a. 2. ad 3. ait »Dicendum , quód, ficut a » in corpore contingit effe maculam duplici- l: d » ter: uno modo per privationem ejus, quod ", requiritur ad decorem, puta debiti coloris, gn "an » aut debite proportionis membrorum alio j » modo per fuperinducionem alicujus impe- d t » d1entls decorem, puta luti, aut pulveris; ita ]ij ]We ,etiam ll DE CAUSA, ET EFTECT. PECCATI. 2198 à 'que'mllüv.&v» , €tiam anime inducitur macula uno modo per lm Vemk, » privationem decoris gratie per peccatum mor- - fhifl[x » tale: alio modo per inclinationem affe&us in- » Ordinatam ad aliquid temporale, & hoc fit TU i Et ideo ad tollendam QU » per peccatum veniale. » maculam peccati mortalis requiritur infufio Fetcatuy » gratie;. fed ad tollendam maculam venialis Quditg Uf d » peccati requiritur aliquis a&us. procedens ex » Bratia, per quam removeatur inordinata ad- B rj äq Jf » hefio ad rem temporalem. DICO VI1II. Hinc per omne peccatum l lls l inortale inducitur nova macula primi generis od videlicet conftitutiva. T PRoBATUR Conclufio. In omni peccato Vif mortali datur nova deordinatio intelle&us, & z voluntatis; ergo. Dj DICO IX. Modus loquendi, quo per r hh u peccatum , culpbam, reatum culpe , aut per peccatum babituale intelligitur ipfa duplex prafata peccati Wiv o deformitas, feu macula , quamvis fitimproprius, n B debet admitti, & retineri. diun p PRonATUR Conclufio. Hic modus lo- quendi eft receptus non tantum in fchola D. ) THOMEN THOM £, fed etiam apud reliquos Theologos, M modut & Afcetas: infuüper habet exemplum in aliis fimi- t p libus locutionibus, ubi effe&us, vel proprie- ii tas metaphyfica fumitur pro caufa; ergo debet u p retineri, ne fiat confufiolinguarum. —Prob. 4nt. g, d quoad 2. membrum. Sipeccata tam inlatino, quàm germanico vocantur abominationes , fordes &c. ii yun: ? licét fequantur tantum ad peccatum, tunc re- Yj g vera datur hic modus loquendi; fed peccata in quovis idiomate dicuntur abominationes &c. " L " Qs ergo. SDISPAUTA'TTO Irt $14 jv ergo. Min. patet ex Notand, 1. Sicut ergo vir- tutes vocantur merita, & chyrographa oliga- g " i gationes, licét merita tantum confequantur ad a&us virtutum, & obligationes ad chyrographa; wml n du fic etiam peccata vocantur abominationes, im- ) uv munditize, fordes &c. licét imimunditie, fordes MO p &c. primum confequantur ad peccata. MY T 12 W Sol'vuntur Objectiones. YT Y ÓB]JICITUR r. Poteft dici, quód pecca- zil tum habituale confiftat in privatione gratic fan- ex ob &ificantis, üt relativa ad peccatum preteritum , [ h t [ ergo debetfic dici. nt.prob. Subtraétio gra- ts tic fan&tificantis eft formalis ratio perfeverantie zini: p peccati; ergo peccatum habituale conftituitur Eepumus Per füb- ii ddt per fubtra&ionem gratie. —Zfnt. prob. tra&tionem gratie Deus denominatur indignans, E feu non ponens remiffionem peccati; ergo. wwl 2. Infufio gratic fantificantis eft formali- pntanegl ter remiffio peccati; ergo illius negatio eft for- vt d 1tüsvolnt ;paliter negatio remiflionis, feu habitualitatis, 3 Si poffet fine negatione gratie fanctifi- qum W cantis intelligi peccatum habituale, tunc etiam * frmul TO poffet intelligi ejus habitualitas ; fed hoc non X)&F ji poteft dici; ergo. Min. prob. Si poffet intel- Wi Y H I hí « ligi habitualitas, tunc etiam poffet intelligi no» litio Dei de non remittendo peccato fine ifta AMin. [ gratia; fed hoc non eft verum ; ergo. prob. Nolitio Dei remittendi peccatum non poteft intelligi fine negatione gratie fanctifican- tis, tanquam fui objedi proprii; ergo. REsPON- Vil D hWi N DE CAUSA, ET EFFECT. PECCATI. 215 : Sm ( REsPONDEO ad1. n.a. ad prob. dift.a. Sub- Lcm tra&io gratie fanGificantis efít formalis ratio fonkqmmw perfeverantie peccati quoad connotata extrinfeca. L m Connotatum lts c. quoad con/?itutiva intrinfeca. n. a. extrinfecum peccati nihil aliud eft, quam a&ualis Ug i Qtt punitio, feu indignatio Dei, quz incurritur: conftitutivum intrinfecum autem peecati eftipfum jus ad hanc indignationem, feu fuübtractionem 1 amiciti$ ; perfeverantia juris hujus formaliter non ponitur per hoc, quód offenfus actu non TT tollat indignationem , fed quód non tollatur T0 at meritum obje&tivum ad ipfam indignationem. I preterin "d. tranf. a. & c. Nego füppofitum, quód A habitualitas peccati dicat adequaté negationem prirenm remiflfionis: peccatum enim ficut eft meritum Gof obje&ivum indignationis diving , ita habituali- MC tas illius dicit continuationem hujus meriti ad ii negationem condonationis, & indignationis. f m Dzxa tranf. Znt.. quia infufio gratic preefüp- ts d r ponitantecedentem voluntatem Dei condonandi yubdi peccatum, & fic formalis remiffio peccati eft PIMES potiüs voluntas infundendi gratiam fan&ifican- Dei remiflio «s tem, quàm ipfa infufio gratiz. peccati formaliter debet effe eadem in omni , n a d ftatu, & providentia, cüm effentiz rerum mu- tari non poffint; atqui in ftatu pure nature re- pl miffio peccati non confifteret in infufione gra- : inlig tiv€ fan&ificantis; ergo. sio It 5,' RzsPoNDEo 2. dift. a. Infufio gratiz eft efg(), i formalis remiffio peccati confiderati fub ratione eccatum; turpitudinis, ve] macule. c. fub ratione meriti ob- z n jttivi, feu macule caufalis. n. a. Gratie enim a infufio. non tollit deordinationem voluntatis, R í O 4 qu& j 216 DISPUTATIO Ill | y um que eft maculacaufalis; fed prefupponit motum monefthw voluntatis in DEUM , quo reftituatur prior g | pulchritudo animz : adeoque infufio gratiz jam Dua 1 prafüpponit, deftru&tum effe peccatum füb ra- d tionemeriti obje&ivi ad indignationem. Hinc "d e gin RzsPONDEO 3. dift. Zur.fic: Infufio gra- tie eft remiffio formalis peccati fub ratione in- o adequata ipfius habitualitatis. c. füb ratione ad- g o equata. n. a. Ad tollendum enim peccatum ha- *,."fmw, L bituale duo requiruntur, nempe retra&iatio vo- ia gmnüfhlmü luntatis ex parte hominis, & extin&tio juris ad indignationem ex parte Dei; per infufionem s u iecriton. gratie folüm tollitur jus ad indignationem ex parte Deinon veró retraGtatio ex parte hominis, M vidiul, REesPoNDEo 4. dift. a. Infufio gratie eft zi formalis remiffio peccati formalitate pby/ica. tranf. t ul metapbyfica. n. a. Quia jus ad indignationem, 3 n a per quod conftituitur peccatum habituale for- Dass ] maliter formalitate meiapbyfia, tantüm tollitur POT tns dU per voluntatem non irafcendi ; fed quód Deus in hac providentia infuper velit ponere formam Mifreguni plofcam, qua homo denominatur acceptus Deo, at p J non eft de effentia metaphyfica remiffionis. 1, i t , "d 3. c. Maj. n. Min. ad prob. c.. Maj. n. Min. 8 gj & dico, obje&tum nolitionis divine de remit- ie, ( u tendo peccato in confideratione metaphyfica ha- p bere pro obje&to exclufionem à beneficiis ami- A pm j citie tam debitis, quàm indebitis, & ordina- tionem ad poenam : quia vero in hac providen- d tia inter illa beneficia eft elevatio ad ftatum fi- Horum Dei per gratiam fan&ificantem , ideo h quidem verum eft, quód de facto habeat pro X d obje&o pofitionem , aut negationem gratiz; [] o fed ] ii V M DE CAUSA, ET EFFECT, PECCATI. 217 li N ts nf fed non eft hoc de effentia remiffionis, aut non remiffionis. füín W*; Diczs r. Meritum obje&ivum, & jus ad Rnj indignationem fundatur in ipfa turpitudine, feu Uten, d macula peccati; ergo prius eft tolli maculam, QCI lii ib vtj quàm tolli jus ad iram. RESPONDEO. dift. a. Fundatur in turpi- Ab nty D petqt tudine, feu macula conffitutiva peccati, & caufa. c. confecutiva , & caufata. n. a. Jam füpra dictum mf eft, dari duas maculas, unam conflitutivam peccati, Tifb i quz confiftit in deordinatione rationis, alteram p at caufatam, que confiftit in exfpoliatione donorum itione. füpernaturalium. . Jusadindignationem divfam patedong non poteft tolli, quin tollatur illa prior: poteft if graa'æe tamen, ac debet priüstollijus ad indignationem, Ia antequam tollatur macula illa pofterior confe- d cutiva, feu caüfata ex indignatione divina. ibtode f DicEs 2. Ipfa retractatio peccati, & füb- m tolt latio deordinationis in voluntate non eft fuffi- ii " ciens ad tollendum jus indignationis ex parte X Dei fine gratuita infufione gratie fanGificantis; ag ergo adhuc prius eft infundi gratiam fanctifican- tifni tem, quàm toll: jus ad iram, & confequenter remiffio peccati confiftit formaliter in infufione Mfa Jit zienti gratie , & habitualitas peccati in denegatione ial hujus gratig. —4mt. prob. Creatura non poteft nicis d fatisfacere pro peccato mortali; adeoque nec , od poteft tollere jus ad indignationem divinam fine X IOVidf*f gratuita infufione gratiz. lu RzsPoxwpEo. dift. a. iNon eft fufficiens fine infufione gratie ex libera determinatione ye, P tf Dei in moderna providentia. c. ex natura rei. n. a. Poffet enim Deus condonare peccatum n gr*b O s etiam TU 218 DISPUTA'TIO IT. etiam fine infufione gratie fanctificantis; adeo- " h 4 hu que poteft illud jus ad indignationem tolli ante- cedenterad decretum infundendi gratiam fan&i- W i t ".W ficantem: poffet enim Deus velle homini poft retractationem peccati conferre beneficia nova fine ordinatione ad penam, quo hoc folo ha- E bito in confideratione metaphyfica haberetur y, ui remiífio peccati. pQ OBJICITUR 2. Illud. eft conftitutivum Vil peccati habitualis , quod eft obje&tum divine vl difplicentie ; fed hoc non eft folum peccatum dnlii f pretgeritum, nec fola negatio retractationis, ne- qué"deordinatio voluntatis perfeverans ; ergo spl f eft macula confiftens in privatione grativ fan- badp Jioynt &tificantis. Maj. patet; quia obje&um habituale eft obje&um ire divins. Min. prob. Peccatum u preteritum datur etiam in Magdalena v. g. poft DEU remiffionem peccati: retraétatio datur etiam in RTR eo, qui eft attritus, & tamen eft in ftatu pec- ITR cati habitualis : ipfum veró decretum Dei nor tl poteft effe obje&tum irz divine; ergo fola ma- Volbhong cula eít obje&um difplicentiz divinz. t df ol f REesPoNDEo. c. Maj. dift. Min. quoad 1. membr. Obje&um difplicentie non eft pecca- Drnp] tum pr&teritum üt non fübflans ampliüs juri di- t l vino ad indignationem. c. üt fub/jans. n. Min. :ï:anr:em, | Peccatum habituale dicit duo, nempe negatio- Jï]l*m nem retra&ationis fufficientis , & jus ad iram nondum condonatum: quamdiu ergo peccatum à perfeverat fübftare huic juri , tamdiu eft obje- &um divine difplicentie. Dricrss. Ex hoc fequeretur, quód ipfa ne- :'1'7 ; e difpli- l gatio condonationis fit obje&um divin i centi$ ; UT ) DE bAUSA, ET EFFECT. PECCATL 219 UM centie ; fed hoc non poteft dici; ergo. Maj. AETN prob. Peccatum preteritam nondum condona- Ü tum nil aliud dicit, quàm peccatum, & nega- d homjm' ) tionem condonationis; ergo. Vf o RrsPONDEO r. n. Mgj. ad prob. tranf. nt. dift. c. Si negatio condonationis eft ratio, & Átt ifers motioum irg. c. Si tantum eft conditio removens prohibens , aut circumflantia fub qua peccatum um movet iram divinam. n. c. Negatio condona- D w tionis tantüm facit, ut ira divina non impedia- litpety tur tendere modó averfivó in peccatum, quod Ti ratione fui eft obje&tum difplicentie, quamdiu hts non ponitur retractatio füfficiens , aut fatisfa- Te mie &io condigna. fum hltd REsPONDEO 2. Retorquendó. v. g. Debi- & Decaun tum nondum condonatum eft obje&um folutio- TE nis; ergo etiam negatio condonationis eft ob- o m t jectum folutionis, Vel fic: Peccatum nondum m r abfolutum eft materia neceffaria abfolutionis ; n D ergo negatio abfolutionis eft materia neceffaria ' abfolutionis. LT Similiter obje&um à Deo prohi- T bitum eft obje&tum volitum a&us averfativi, & ] al odii. Aliud ergo eft, quód potentia feratur L] pd g in obje&um in hac, vel illa circumftantia pofi- pils n ä tum ; & aliud eft, quód feratur in ipfam cir- jm, Md cumftantiam , tanquam motivum fui actus, r It OBJICITUR 3. Peccatum habituale eft effe&tus peccati aCtualis preteriti; fed caufa non Md eft pars fui effe&us; ergo nec peccatum ritum eft pars peccati habitualis. prræte- D 2 Poteft dari peccatum preteritum non T retractatum cum mnegatione remiffionis , quin qu detur peccatum habituale ; ergo peccatum ha- i (5 bituale um 220 DISPUTATIO IIYI y bituale aliud dicit, quàm peccatum preterittuum j , it sii quN T cum negatione remiflionis. ZInt. prob. poteft poni, quód peccans ftatim annihiletur proximo whu( Wmï(n WULLAM il inftanti ad peccatum ; ergo in hoc cafu non da- s ii tur peccatum habituale. Wi RESPONDEO I. Retorg. in intentione ha- ) bituali. Qu RrzsPoNDEo 2. dift. Maj. Eft effe&ctus 15 qmïü r formalis. c. pbyficus. n. Maj. Quia caufa intrinfeca haud dubié eft pars fui effe&tus, ficut corpus, (Rermu & anima ipfius hominis. x gt "d 3. n. a. ad prob. tranf. a. dift. c. Non üt. D dabitur peccatum habituale, nifi poffit Deus re- ä 4 n producere talem hominem , & a&uale jus pri- In tali enim ftinum ad penam. c. fecüs. n. c. zino v . cafu dabitur adhuc jus ad peenam eo ipfo, quód T*0900 poffit Deus talem hominem reproducere ad poe- OOA M nam. PUR OsJrerrta. 4. Peccatum Originale eft ais &liquod peccatum habituale ; fed hoc confiftit A n a in privatione gratie fanGificantis ; ergo &c. 'Trident. Seff. $. dicit, quód munde- 1 s m JMin. prob. .« mur à peccato originali; ergo fupponit, quód pec- catum Originale confiftat in macula. ( REsPONDEOo r. tranf. Maj. n. Min. ad prob. n. a. ' TRIDENTINUM. enim tantüm dicit, AA Je ! quód per baptifmum mundemur ab eo, quod in generatione contraximus; quod verum eft, et- iamfi macula illa tantüm concomitetur peccatum &:Iäxnm lg originale per modum proprietatis. l "i d f RzsPoNDEO 2. tr. Maj. n. Min. ad prob. 1 m&'t [ dift. Znt. dicit, quód mundemur à peccato Ori- Ug ginali, fumendó hoc peccatum in confideratione -Häm&fä phyfica. o f It DE CAUSA, ET EFFECT. PECCATI. 22I M LT bbyfica. C. metapbyfica. n. a. In confideratione Cl fbyfica ves fümitur cum omnibus fuis proprieta- WM pr D 0 z tibus, & eatenus omne peccatum tam Originale, quàm actuale eft immunditia; fed in confidera- tione metapbyfica fumuntur tantüm Ti predicata , qu& veniunt in conceptu definitivo rei: & fic peccatum Originale eft potiüs ille ipfe reatus L d 1l "n inherens, qui eft caufa ire divine, & &ionis gratig. fubtrg- )l MT T OsjgrciTUR $s. Si macula non & ft confti- | ? tut ivum peccati habitualis, lt tunc vera eft pro- | puEsDe : pofitio 56. — B Az1: n peccato funt. duo; " tus , & reatus; tran[eunte a&tu. mibil remanet ,. mifz Vab jior Yeatus, lal ai J&u obligatio ad penam; fed heec Propofi tio eft da- mnata à PIO V. & GREGORIO xrr I.5. ergo. 1f u r ye REsPONDEO. n. Msj Quia etiam juxta nos remanet tmacula conftitutiva peccati, & con- fecutiva, prout priüs di&um eft. BArus ficut rj non admifit gratiam fan&ificantem diftin&am , äkhoc conij': ita nec admifit ejus privationem, & in hoc con- J T / fiftit ejus error. i, dU p ; ] QUJAESTIO III. Jl n reatus pene ,. €? culbe in ain d Je diflinguantur ? peccato z'ntelï , qui n d OTANDUM I. Certum effe, quód in omní p peccato dentur duo reatus, videlicet reatus CHlpe , & reatus ?vne; non tamen conveniunt lfs df Theologi, quidnam fit ifte reatus culpe ,- & u Teatus peme; non tamen conveniunt "Theologi, Md wl quidgam fit ifte reatus culpe, & utrum fit fe- para- DISPUTATIO III. 222 quiuf j "T pafabil«is à reatu poene. — Illi, qui dicunt, hos ) duos reatus effe feparabiles, dicunt , quód per i i yin abfolutionem facramentalem tollatur reatus cul- j [ pz, remaneat tamen reatus poengz , pro quo nf " ( j ulteriüs tollendo putant ordinari fatisfactiones, , Jal 1 i h & indulgentias. | F z2 Mu A NoTANDUM 2. Scotif]as cum MASTRIO communiter docere, quód reatus culpe, & po- MU ne non diftinguantur ; adeoque dum per abfo- lutionem tollitur reatus culpe, tollitur etiam Jf y reatus poenee. Hinc docent, eas fatisfa&tiones, l hu que in hoc, vel altero mundo poft abfolutio- :ä ï , riem luende funt, non habere proprié rationem lr E iene, fed tantüm rationem w//rone? compenfationis s2 Oj fic quafi ex promiffo debite, inquantum poeni- d tj te ns fe Deo obligat ad compenfandam offenfam, t & damnificationem divini honoris Deo illatam.. ii NoTANDUM 3. Dari alios, qui dicunt, : reatum ponz, & culpe identificari, fic, ut per "WV abfolutionem tantum tollatur de reatu pomne, TW AA WV juantum tollitur de reatu culpe ; & quia rea- q Wiry tus poenee non to llitur totaliter per abfolutionem, tl [ ideo putant, nec reatum culpz tolli totaliter: UL dicunt enim reatum culpe remitti quidem fim- Truny pliciter., inquantum remittitur. ipfa.fubftantia [ [ ceng, nempe obligatio ad infernum , non ta- IT men eam culpam remitti totaliter; fed remanere Tiuïäm fecundüm quid, id eft, fecunduüm aliquam par- H Mï Uip] tem, fecundüm quam etiam remanet reatus po- Bu j ne. Hanc fententiam fcripfi Ingolftadii fub A. ii RO P. OANNE EVANG. RASSLER, qQui pro Te,ügzw ea fententia citabat sCO TUM, RUBION , DU- d id(f.*:w IUM, IïANDUM, ALMAINUM, GABRIEL, EK HOL* Ü f Ün DE CAUSA, fIT EFFECT. PECCATI. 2293 g i HOLKOT afud Salas. Iltem cum MAsTRIO m]l]i, Vi M nobiliores Scotiftas, THYRsUM, GONZALEZ in peculiari Tra&k. de bac ve edito, & alios. .Me- ïüliüæ : D rumtamen in hoc errat, dum pro fe citat Mz- iif Jirium ,. & mobiliores Scotiflas:: Maftrius enim ma- nifefté. docet fententiam oppofitam l um , ac longé diverfam in JVotando 2. explicatam. Jl db [ NoTANDUM 4. Ponam poffe accipi pro VVl r porm firitb ac rigorofé di&a, & pro /ate di&ta, if quz non eft ejusdem rationis univoce c um pena ftridté dicta. — Pena ftritt ditta, Bb df ac fimpliciter ta- Iis eft illa, quz infligitur contra voluntatem )ropriäratipnf " : J patientis , adeoque cum indignatione contra " 1 l perfonam, cujus voluntas nondum c oncordat cum voluntate puniti, üt habet n. THOMAS üufanin Do o 1. 2. q.87. art. 6. & 7. C. Econtra pena latà ditta , Q du eft illa, que füfcipitur libenter, & fponte, con- KMXE, U'., fequenter fine indignatione punientis, aut pu- EL niti, eó quód voluntas punientis jam concordet e gt cum voluntate puniti. Et talis peena non eft fimpliciter pena , fed tantüm feécundum quid, & "UI tl tott cum addito : pena /atisfattoria » prout ibidem D. THOMAS explicat, j quin t ;. T NoTANDUM 5. Apud p. THOMAM non ym, bt occurrere hoc nomen reatus culpe, fed tantüm reatus, velreatus pene. Quia autem D. 'rHo- f p d MaAS admittit triplicem peenam peccati, nempe ne tedij remorfum :confcientize ob deordinationem volun- i tatis nohdum fe fubjicientis Deo, & penem ma- j U cule, & penas externas, ideo difcipuli p. TzROMz& SUart re&té ad diftinguendos reatus hujus triplicis po- Ll h [.F. / n& , reagum maculg vocarunt reatum culpe reatum — ERE j 224 " ia reatum veroó poenz refiduz (impliciter vocarunt yir reatum pone , abítrahendó , utrüm ea pona feu culps habeat g P poft füblatum reatum maculz, fimpliciter rationem poene , vel non. In qua meüW | p re, cüm fignificatio nominum nondum haben- » japt tium conftantem notionem przftabilitam fit in arbitrio hominum, non poffunt improbari. [ L) Pma fi t mb DICO L Reatus culpe, & reatus pone ftrittà di&e identificantur realite r. geput: PaRoBATUR Conclufio r. Pena ftri&é di- jutma t &a dicit peenam infli&tam voluntati repugnanti, à t ac nondum concordanti cum voluntate punier- s at g pel tis; fed reatus hujus poenz identificatur realiter cum reatu culpz; ergo. Maj. patet ex D. TH O- jedml ht MA hic q.87. 2.6. C. ubi ait: " Dicendum, » quod in peccato duo poffunt confiderari, fci- vitutt Q Ym , licet a&us culpe, & macula fequens, planum » eft autem, quód ceffante a&u peccati rema- s. net reatus in omnibus peccatis a&ualibus: hm » » A&us enim peccati facithominem reum peng, t ii inquantum transgreditur ordinem diving jufti- delae » ? tig, ad quem non redit, nifi per quamdam tary w » recompenfationem pomnz , que ad equalita- Ostfe n DT » tem juftitim requirit, ut ille, qui plus fue » voluntati indulfit, quàm debuit, contra man. "tf i » datum Dei agens, fecundüm ordinem divine t t D juftitie aliquid contra illud, quod vellet fpon- ii Y taneus, velinvitus patiatur. - - Unde cet- il » » fante a&u peccati remanet debitum poeng. ! h*:*ï'?ïhah- » Sed fi loquimur de ablatione peccati, quan- "lin » tüm ad maculam, fic manifeftum eft, quód Wt q! » macula peccati ab homine auferri non poteft, ;ub lüm nifi per hoc, quod anima Deo conjungitur Sünus »Ppet rj * L BP lmïï 'UW: » þe'r voluntatem. ^ Unde macula àb homine llïI"lW i D) tolli non poteft, nifi voluntas hominis ordi- Lt » nem diving juftitim acceptet, ut fcilicet vel ! n l » ipfe fibi peenàm fpontaneus affumat in recom- DOttg f penfationem culpse pr&teritz, vel etiam à Val f » Deo illatam patienterfuftineat: utroque enim IQb ) modo pcona rationem fatisfaCtionis habet. I t p » Pena autem fatisfa&toria diminuit aliquid de » ratione poene: eft enim deratione pene, ut Teuli » fit contra voluntatem. Pona autem fatisfa- M ; » &oria, etfi fecundum abfolutam confideratio- Ülcttepus » M r nem fit contra voluntatem, non tamen ut nunc, & per hocefít voluntatia: unde fim- MTR » pliciter eft voluntaria, fecundum quid'autem "Diendt » involuntaria. Dicendum ergo eft , quód re- nl i » mota macula culpe poteft quidem remanete 10y, Va reatus non ponz fimpliciter, fed fatisfatorie. Wa k a D. Thomas. i al PnoBATUR 2, D.THOMÁS expreffé di- us cit, quód reatus pdene flridté, ac fimpliciter v d nj di&te femper referatur ad culpam nondum ex- ü [ u pun&am; ergo reatus ponz ítridié di&e, & T reatus culpe non feparantur. "dnt; prob. loc. cit; gipir a, 7. C. fic habet: ,,Peena poteft dupliciter confi- Ts » derari, fimpliciter, & in quantum fatisfa&to- j d » ria: pdena fatisfa&toria eft quodammodo vo- j vt » luntaria. Si veró loquimur de pena fimplici: BI » tet, fecundüm quod habet rationem penz, » ficfemper habet ordinem ad culpam propriam." nim pe gl g Quód autem de culpa a&tu inherente loquatur, patet ex iis, qus& dicit in 2. Sent. dift; 30. a. 2. umhïf C. ubi ex peenalitatibus hujus vite ptobans ex- n $ : iftentiam culpe originalis , ait R Alius eft error Q COWME' D. 4mort dTa&t, de Peccatis, P ge OTUmIS 226 DISPUTATIO III. h th » eorum, qui in puero nato poenam conceden- : j W » tes culpam negabant; & hoc manifefté divinz j p » juftitie repugnat, ut aliquis obligetur ad pce- f D nam, qui culpam non habet, cüm ponna jufté P j l » non nifi culpz debeatur; ideo concedendum, v etiam culpam trahi ex parentibus. ^ Mi DICO.-1E N Reatus culpe, & reatus poene yid iU fimpliciter loquendo (fine addito , utrum fu- la Y mantur ftri&é, vel laté) diftinguuntur. g C PRoBATUR Conclufio. Simpliciter 1o- v «t Ja quendo reatus culpe denotat reatum macule, t n feu pofitivz indignationis divinz per fubtractio- zpotd t nem obfequiorum amicitie : econtra reatus po- 3 n ne fimpliciter importat obligationem ad pcna- N litatem compenfativam nulla amplius exiftente ] t um macula ex deordinatione voluntatis, autex füb- ] Irpn traCüone gratie; atqui hoc modo funt fepara- i, t biles ifti duo reatus; ergo &c. Maj. patet ex teu d communiori acceptione moderna Theologorum, D à qua dependet fignificatio nominum, & muta- tio ipfius fignificationis, fiqua foret neceffaria: Qu at voptr d ficut & confuetudo dependet à majori parte communitatis. JMin. prob. 1. Ex communi fen- "&f ( lu F j fu Theologorum, quibus fupponitur effe notus modus tendendi divinus, vel ex traditione, vel dlütre n infpiratione. 2. Authoritàte D. THOM £ , qui in 4. dift. 18. q. 1. a. 2. quaftiunc. 3. C. ait: n :äzverüo Dj NY » peccato duo funt, fcilicet converfio ad com- » mutabile bonum, & averfio ab incommutabili hd u h j » Bono; & fecundum hoc funt duo effectus » peccau ; Unus eft indignatio Dei ad nosaver- 4 » fioni peccati refpondens : Alius eft poena in- » Ordinata converfionem ordinans; & quia t »primoó n DE CAUSA,; ET EFFECT;, PECCATI. $67 Pt '/ Ul&l)'lfeü'edu » primó in peccato ex parte noftra eft conver- » fio, & quod eft prius in generatione , pofte- p » rius eft in deftruGione, ideo ex parte Dei VOL D) rimó eft reconciliatio ejus ad nos, & fecun- dum hoc eft liberatio à pena. ] Sed poena. eft » duplex, fcilicet exterminans hoftes, & talis &reawspæq peena ex reconciliatione ipfa removetur; alia D. n í » U. » poena eft, quz corrigit civem, &filium, vel » amicum, & debitum ejus.poteft removere re- ais ERN ) conciliatione jam fa&a; & ideo fimul, cüm » peccatum remittitur quoad maculam, remit- t pl i, » titur quoad poerram eternam, que eft exter- , minans, fed non quoad peenam temporalem." 4 r Et ad r. ait: ,Sicut actus preexiftens fuit caufa Jl r » macula, & tamen tranfeunte a&u non tranfit j, r » macula; ita actus mediante macula fuit caufa at las » debiti peenz , & ideo non oportet , quod cef- Mj ytt 5 fante macula debitum peenz ceffet." Etado. ht » Dicendum (inquit) quód ille, cui remiffa eft mb , Culpa quantum ad maculam, adhuc dignus eft Q l » propter a&um, quem commifit, ponam fü: LP iampt » ftinere, quamvis non fit à Deo alienus. ]ta t S. 'Thomas. Ex quo patet, indignatione Dei yurdfent fublata adhuc remanere fimpliciter rationem pc- vilioe, V ne, quamvis non ita ftri&té dicte : patet etiam, noud, d quód averfio Dei à creatura, feu indignatio nil j MM aliud fit, quàm fubtra&tio obfeguiorum amici- od at ti: fcilicet beneficiorum , gratiarum, & virtu« ncommutaþ tum füpernaturalium , feu indu&tio macule, ad o d quam confequitur ordinatio ad penam ftricté N j al st talem; y eftpæü'f B D P3 Solvun- &i 258 JDISPUTATIO III Solvuntur Obje&iones. f0 OsjrciTUR r. contra 1. Condufionem. Per gt baptifnum tollitur reatus culps originalis g Üf totaliter & tamen non tollitur totaliter rea- rdti tus poene; ergo reatus ponze, & culpsz funt g feparabiles. ZAnt. quoad 1. memnbrum patet ex J 'Trid. Seff. . ubi ait: Sj quis a[Jerit , non tolli - Waovx E iotum id, quod.veram, €9 propriam rationem pecca- L » &i babet , anatbema fi. — Quoad 2. membrum proba- T dur. Poft baptifmum remanet fomes peccati, t N mors, & miferiz hujus mundi, quze funt poeena j ago P[m peccati originalis; ergo. * d pry Ad TooNDE RrzsPoNDEO n.a. quoad 2. membrum. prob. dift. ant. Remanet fomes &c. ita tamen, vodir t ut non amplius habeant rationem poenz. c. fe- vàr tb cus n.ant. d. Refponfio eft s. THOMZ I. 2. q. 85.a.5. ubi dicit: ifta in homine relicta effetan- eir, quam occafionem glorie promerende, quod lhoctun, ipfüm habet Trid. Seff. 5. ubi ait: Manere autem i in renatis concupifcentiam , *vel fomitem, bec S. Sy- ha gl rl nf nodus fatetur G Jentit, que cim ad agonem relitta füt, mocere non conféntjentibus mom valet, quin imb fhir, u qui legitimà certaverit , coronabitur. Ex quibus vi- Dras ! detur colligi, quód hzec omnia relicta fint non Y p in vindictam, adeoque fine reatu poenz pro- ET prié dictae. h s Diózs r. "poflolus Rom. 5. agnofcit, mor- m tem effe proprié poenam peccati Originalis; ergo. 4dnt. prob. Sicait v. 12. Perunum bominem pecca- H tum intravit in mundum , g per peccatum mors, hIQh&Q j € iia in omnes bomines mors pertranfüt; fed par- nj «,ïzüä ticula illa relativa ia videtur effe relativa ad cul- bidmg. pam; ergo. UM RESPONX- lUt DE CAUSA, ETEFFECT. PECCATI. 250 [l RrsPoNDEo. dift.a. Agnofcit mortem Q] effe poenam in nondum renatis.c. in renatis fubdift. agnofcit effe peenam materialiter talem. c. formali- hflll' tOtam d. &Ullpz ter talem. n.ant. Complexum miferiarum hujus mundi, quamvis fit de fe natum aptum inferri WMM ad vindictam peccati, hic & nunc temen non MJM)KK fungitur officio vindicis, fed occafionis ad pre- 1] WMF mium. 1 Mi DrcEes 2. S. Zuguftinus 1. 6. contra Julian. du j 13 C.5. dicit: Baptizatus ommi peccato caret, mon ommá " malo; ergo poenalitates hujus vitz etiamin rena- tis habent proprié rationem penz, ac mali. lzm REsPONDEO. dift. a. INon caretomni ma- uf lo materialiter tali. c. formaliter tali. n.a. Malum MT ( maierialiter tale eft, quod de fe aptum, & ordi- IELS ( natum eft ad nocendum hofti, & ad vindican- felia lt dam injuriam, hic & nunc tamen non ordinatur tl q : Ms ad hunc finem, fed ad promerendam gloriam. Et hanc effe mentem s. AUGUSTINI, patet ex in i lib. ». Capitul. c. 4. ubi ait: Concupifcentia cum gt paroulis nafcitur ; in parvulis. autem baptizatis à rea- i, ( tu fokoitur , ad agonem relinquitur. b Drcss 5. Chriftus pro peccato originali, 'reh'äi f & pro peccatis aCtualibus fuüftinuit poenas: pro- i o g prié diéas, & tamennon habuit reatum culpe; ergo non identificantur. RESPONDEO. dift, a. nofott Suftinuit peenas pro- hgnibsf prié dictas proprietate poene materialiter talis. c. 1. d formaliter talis. n. a. D. TuHoMas 1.2. q. 87. j f a. 7. C. docet, peenas Chrifti tantum fuiffe fatis- " factorias, non autem fimpliciter diétas. Ibidem ad 3. ubi fibi objecerat, quód Chri- n ftusnonpeccaverit, & tamen fuftinuerit peenam, hn E. 3 adeo- 230 DISPUTA;.TIO IIl, y um 'adeoque pomna non femper infligatur pro culpa, quu aj j refpondet: JDicendum ,. quód. Chriflus penam fufüi- nuit fatisfa&toriam, mon. pro füis, Jed pro no[iris pec- fj f catàs. De hac autem pona fatisfa&toria in C. di- ao j ! cebat: Pena dupliciter pote[l confiderari , [impliciter, QU & in quantwum fatisfa&toria ; pena fatisjatloria eft h quodammodo voluntaria ; i wveró loquamur de pona fünpliciter , fecundum quod babet. vationem. pene , fic " , —— d Scien- ;»: itos tf Jemper- babet. ordinem , ad . culpam. propriam. dum tamen, quod aliquid videtur e[fe penale, quod 55 Dun gt t tamen mon babet fünpliciter .vationem pene; pana enim efl [pecies mali , malum. autem e[? privatio boni. a, & Ita ille. dipowp! 9 Si reatus OBJICITUR P^ conira eandem. ag culpe, & pone ftricté ac fimpliciter dictze iden- 1tls, o u n tificarentur, tunc verum effet, poft peccatum 4 NI ! nil aliud remanererealiter , quam reatum ponz ; L j ] : Vi T fed hoc non poteftdici; ergo. .Min. prob. ex il n propofit. 65. Baji damnata à Pro V. qua fic ha- ij w bet: Jn peccato fünt duo, a&tus &2 reatus ; tran[cum- l : MTR ie a&ku mibil remanet , mifi reatus, eu obligatio ad ii penam. D UMT ResPoNpnEo n. Magj. Quia remanet macu- TUTT, la, feu privatio gratic fan&tificantis. Propofi- tio damnata in hoc errat, quód non admittat u de p Mer tii maculam proprié di&am , feu privationem gra- um tie fan&tificantis, üt patet ex contextu. lpfa Ifttg AK li & macula, licét etiam ifta juxta D. THOMAM fit Ri effe&us peccati, non tamen proprié loquendó hs "w habetrationempene; quianoninfligitur à Deo, A fed eligitur ab homine. Ü In abfolutione facramen- li aüm OBJICITUR 3. p 1 tali totaliter remittitur culpa, & tamen non Áits remit- T M u DE CAUSSA, ET EPFECT. PECCATI. 251 o ht am i Ra remittuntur ponz ftridé tales; ergo &c. — Znt. T quaad , x« snembrum Jfupponitur . ex. . communi fenfu Theologorum, -& ex eo; quia videtur difficile, EOR quód Deus adhucrefervet iram erga converfum; Vr cüm peccatori promittat, fe non recordaturum LT LT peccati, & ipfi promittat omnia figna amicitia. int. qubad 9. memb. frob. Poft abfolutionem re- LT !f i manent pene purgatorii ; fed hz funt pens firicté dicte; ergo. JMin. prob. Videtur incon- ! dj veniens, Deum fuo amico impotenti ad folven- m j dum irrogare tam atroces poenas, nifi animó r vindicandi, & exprobrandi culpam; ergo. .RESPONDEO. nm. a. quoad 2; membr. quia ipfaze d. d n pene purgatorii non habent rationem pomne ictt zi firidé talis, cüm voluntarié fufcipiantur ab iis, pipeat qui decedunt ingratia. 244 prob. n. Min. ad prob. Iu dift. a. Videtur tam gravis poena effe fpecies n g. vindicte , attamen ul/ironee , ac fimpliciter vo- N ii luntarie. c. non wltronee. n. a vel dift. fic: j wig; t Videtur hoc inconveniens, nifi fumma perfe&io N juftitie in amico exigat tam gravem compenfa- tionem, & voluntariz vindicte preftationem. jf c. fecus. n. ant. Vel denique tertió dift. : Vi- gt Mp detur effe fpecies vindi&te materialiter. talis. c. jom u formaliter. talis. n. a. Ille enim pornz non funt REU cum indignatione erga perfonam , & ex motivo oeito odii; fed ob equalitatem juftitie, quzejubetpar TpoyA pari referri etiam in eo , cujus voluntas jam con- J p li cordat cum puniente. Yi J d "Osgrcerrum 4. contra 9. Conclufionem . Ubicunque fimpliciter loquendo reperitur rea- j)lg i j tus peene, etiam reperitur aliquis reatus culpz; Ü MJ ergo funt infeparabiles. Prob. 4ut. Ubicunque T rgpe- 252 DISPUTATIO IlX reperitur reatus poene, ibi dicitur peena fufti. Etv BPropnä neri pro peccato, & non vi taciti pa&ti, aut d um compenfationis ultronez ; ergo adhuc exftat in $ mente vindicis motivum peccati. a um 5 2 Omnis poeena eft tacita exprobratio cul- W Dj pes; ergo &c. Prob, Znt, Quevis pona tacité [:5) fir dicit: Pide, qubd peccaveris , m [ j rum fit deliquijJe in Dominum; ergo, j agnofcey quam ama 1 fed u 9) 3 In humanis nemo eum torquet extremis i m füppliciis, quem recipit in intiium amicum ; q ergo nec Deus: & confequenter quemcunque m fati Deus torquet perfonaliter, ipfi non eft remiffa i, qii culpa totaliter, j neque eft reftaurata amicitia tog iv told taliter. yasun d drbi RzsPONDEO ad r. n.a.. ad prob. c. a. dift. c. Ergo peccatum füb ratione converfionis ad crea- s turam adhuc exftat-per modum motivi in inten- g tione vindicis. c. fub ratione averfionis à Deo.n.c. u Peccatum dicit duo, converfionem, & aver- , qui g fionem: füb ratione averfionis à Deo fundat ra- p t tionem reatus culpe, id eft, macule; füb ra- vt tione autem cenverfinis fundat reatum penz. Qu Imó füb hac diverfa confideratione peccatum eft 10 f ipfe reatus peene, & culpe. Ttaque, dum pec- t p catum remittitur in abfolutione, remittitur qui- U QUf dem totaliter in ratione culpe, fcu averfionis, ita ut nec minima pars averfionis remaneat ; * liegeum eil, ** Wj non tamen remittitur fub ratione reatus poeng N ] genericé fumpte, prout abftrahit à ftri&e di&a, uT vel fatisfa&toria, quzeftinvoluntaria fecundum quid. Hzc refponfio eft conformis principiis I T D. THOME in 2. Sent. dift. 42. q. 1. a. ». C. ubi / um ait; / DE CAUSA, ET EFPECT. PECCATI, 235 i ait: ,Proprié reatus nihil allud eft, quam obli- "t X p Ti » gatio ad penam; & quia hec obligatio quo- ill » dammodo media eft inter culpam, & posnam » exeo, quód propter culpam aliquis ad poenam Pt » obligatur, ideo nomen medii fümitur ad ex- » trema, ut intetdum ipfà culpa, veletiam pc- AT » na reatus dicatur." Et ad obje&ionem $. ubi agm() M] n fic fibi objicit: ,Infufa gratia ceffat privatio gra- » ti€ ; fed adhuc tamen aliquis reatus manet, IOl'qile[em Mülte a » quo homo faltem ad penam temporalem obli- » gatur; ergo videtur, quód per privationem 0U t » gratie reatus poft actum remaneat.". Re- hn s fpondet, quód in puniente per infufionem gra- rfv tie non tollatur illa inordinatio, ques habetur per receffum à Deo, adeoque peccatum non LTA tollatur füb illa formalitate, que vocatur rea- EY tus penz, feu converfionis. »Dicendum (in- QR » quit) quód in peccante fünt duo defe&us: n at unus eft, qui eft in ipfo a&u peccatifecundum y, n » quod aliquis limites legis divinz , & rationis Deo d » TeCte transgreditur: Alius eft in ipfo peecan- i f » te privatio virtutis ex priori defe&tu induéta. p » Quamvis autem, cüm aliquis gratiam recupe- » rat, fecundus defe&us tollatur , non tamen æpcf.catumef i, unyt » €X toto primus füblatus eft ; quia oportet, at » ut, quantum voluntati fuz obedierit prater 3 aneit » legem Dei, tantum in contrarium recompen- jr remu » Aeto Similiter in 4. Sent. dift. 18. q. r. a. 2, r c. ait: ,Dicendum, quód in peccato funt duo, r » Converfio ad commutabile bonum, & averfio rb » abincommutabiliBono; & fecundüm hoc funt » duo effe&us peccati: unus eft indignatio Dei j p 144 » ad nos averfioni peccati refpondens: alius eft L 3 ,,pæna 234 DISPUTATIO II - H » pona inordinata . converfionem .ordinans." j gin 30' D 'Talia habet 1. 2. q. 86. per totum, d. 2,- dift..a; Eft exprobratio. culpe corre- g Giva, & purgativa. c. averfiva, & indignativa , ii g n. a Reatus culpe fimpliciter dicit reatum macule, & jus ad averfionem Dei à creatura, if f ii quod non amplius datur. REsPONDEoO 2. dift. a. .Eft exprobratio ;';r.;mrem'.fx& culpe denominativé, & materialiter fumptee. c. formaliter fumptee. n. a Quia illud, quod. erat am n gj & vocabatur culpa, eft adhuc objectum expro- brationis ratione converfionis ad creaturam; jairtis non tamen amplius habet rationem culpe feu isD 201 a&us avertentis à Deo, nec conftituit hominem TM üt obje&tum indignationis diving. MIPSIS Pl ts Conl ,-dd3. n.a Quia & Pater corrigit filium, vel ad exemplum aliorum , vel ob gubernatio- Eal nem familie ; quamvis illum amet, & paret illi ERN hzreditatem. fiuni O8]ICITUR 4. coníra eandem. 1. Idem eft d emmy peccatum, & culpa; ergo fi peccatum non to- ltin taliter remittitur per abfolutionem. ttmfübr 2 Si quis per integrum annum, vel toto ul A vite tempore confiteretur femper idem pecca- ftatime E tum, femper abfolveretur à culpa ; ergo nun- « oj quam fuit totaliter remiffa culpa, tam parüm, | ^ lml quàm reatus poeng. & lf 3 Theologi in Concilio Tiid. plerique fen- ff ferunt, in abfolutione non remitti totam cul- L W Q pam, actotaliter; ergo probabiliüs non remit- L Ul[t titur totaliter, licétremittatur fimpliciter. Prop. D W 4dnt. ANDREAS VEGA Doétor Salmanticenfis Ci[umtm (qui interfuit Concilio Tiidentino, maximé tunc, NI [ ffl [ quan- m DE CAUSA, ET EFFECT. PECCATI. 235 li ts Oltp, .quando Patres, & Theologi femeftri fpatió plus LUTMM quàm $0. vicibus convenerunt ad difcutiendam IT materiam juftificationis ; ideoque optimé fcivit 3 J i ( fenfum Patrum & Theologorum in eo opere, quod de juflificatione V enetiis edidit,. & ipfi Con- R cilio dedicavit) lib. 13. c.36. diftin&é pronun- tiat, per contritionem, . aut abfolutionem facramentalem lp dimitti quidem femper culpam , - quantum ad boc ,. ut tll i Jüum . fattorem. mon. amplius faciat inimicum Deo, at- lii aj jamen mon [enper dimitti in iotum, aitque, quoad ag Wf decretum. juftificationis prevvaluifJe meliores "T'heologos, qui cenfuerant , [atisfattiones moflras. mon. exfoloi. tan- i o ln PRO POENA TEMPORALI, quag tmortalibus Vr jont ef? debita pofl juftificationem ; . fed eas. etiam preftari 4 PRO IPSIS PECCATIS, Ergo juxta VEGAM, Tav;gf: flin & alios Concilii Patres 3c "Theologos poft ju- ) pb ftificationem remanet macula per fatisfactionem ,ai delenda, non mortalis; ergo venialis, in quam culpa mortalis per abfolutionem quodammodo 30 eft commutata. ARLUO 003 REsPONDEO ad 1. dift. a; , Idem eft pec- J catum fub ratione inadequata fumptum, & culpa. tranf. g, V Sub ratione adequaia fümptum, n. a, ia p Peccatum enim dicit duo, nempe reatum poenz, m nþf & reatum culpe; hunc füb ratione averfionis à n p Deo, illum fub ratione converfionis ad creatu- ram. Adeoque non fequitur, quód i totülm yenie É non tollitur , etiam pars non tollatur totaliter, feu reatus culpe. j t jsmon d ld 2. dift. a. Abfolveretur à Cu!pa denomi- natio? accepta. c.. reduplicatioé accepta.n.a. Pec- jct jit. / ii catum enim femper habet quamdam punibilita- tem, feu indignitatem ad majores gratias, vel maximäï' majo« m DISPUTATIO IIYL, 236 ;di. majorem gloriam , quam homo accepiffet, fi n non commififfet peccatum veniale. Hac ena damni, feu indignitas poteft minui in infinitum. u inp Íta videtur docere n. THOMaAS in 4. dift. rg. D q.I. &.3. quzftiunc.4. " Dicendum (inquit) [ i 7 p Ti » Quód quidam dicunt, quód in prima abfolu- » tione tantum dimittitur vi clavium, quantum g s. n » dimitti poteft: fed tamen valet iterata con- sueqid » feflio tum propter inftru&ionem , tum pro- » pter majorem certitudinem, tum propter in- g u j » terceflfionem confefforis, tum propter vere- » cundie meritum. Sed hoc non videtur ve- f iom m » rum ; quia, fi effet hec ratio iterandi confef- » fionem, non tamen effet ratio iterandi abfo- jrumi, , lutionem, & non requireretur, quód haberet n J r] J » ufum clavium ille, cui fit confeffio: & ideo » dicunt, quód etiam in fecunda abfolutione ii » Viclavium de peena remittitur; quia etiam in 1h tina » fecunda abfíolutione confertur augmentum inmdi » gratie ; & quantó major gratia recipitur, mi- DUT » nusdepunibilitate peccati precedentis manet, tynij, ] Unde qxd, qi » & ideo minor pena purgans debetur. » &in prima abfolutione alicui plus, & minus P peta, ï;lvatur tjb » de poema dimittitur vi clavium , feeundüm » quod plüs fe ad gratiam difponit ; & poteft n u » effe difpofitio, quód etiam ex vi contritionis &t i Unde etiam non eft in- » tota pena tollatur. ,m » Conveniens, fi per frequentem confeffionem t » etiam tota pena tollatur, ut peccatum omninó u—wüþget » maneat impunitum." Ita D. Thomas. W W& Zdd 3. dift. a. plerique fenferunt , non fem- j perremitti totalitér culpam denominatio? fumptam. lt Q l] V EGA tantüm liig lj Gk. reduplicatiot fumptam. n. a. grguit 4 u DE CAUSA, ET EFFECT. PECCATI. 23;7 DP s n arguit eos , qui docuerunt, pcenam fatisfa&to- ! .W riam non folvi pro peccato, cum quo identifi- EM ET. cantur reatus culpe , & reatus penz, fed tan- tüm pro pena, quod etiam nos i pfi negamus ; ftin ( quia fatisfa&tio folvitur pro pecca li à to, quatenus remanet fub ratione reatus pons ; eoi pfo enim, A t quód non faciat ampliüs peccatum ho minem ini- Wt p micum Deo, non manet ampliüs füb ratione LT culpe ne quidem leviter. Et hunc effe fenfum t huius Authoris, patet ex €J jus verbis , que fic U t habent: Quamvis quidam Theo logi contenderent , fa« o mb tisfattionem non fieri pro culpa » Qquandoquidem illa poft ornd n abfolutionem jam non erat ; iamen alii meliores "Theolo- Virai dj 8i pravvaluerunt ,. qui , ficut Scriptura, & SS. Dotto- QUi res docent , [atisfathiones verb, & hr ib roprib fieri pro culpa affirmarunt. Eflo enim Der contritionem , vel t dbf abfolutionem culpa fit dimi[Ja , neque maneat , quantum ad boc, ut inimicum Deo qiuetmi faciat fuum fa&torem, tamen t'ügietr dimi[Ja non eft in totum » Jéd adbuc manet. in imputa- moptür t ijone dioina; quia Deus eam i nputat ad reatum pena Ltemporalis. Fatendum tame tlf n, illum modum lo- . [ quendi, quód fatisfaCtiones przftentur. proprié jg, a pro peccato , & quód mundetur pecca tum, & , ha folvatur culpa contra&a, eminenter effe con- formiorem unanimi fenfui Patrum & Concilio- T rum per decem prima fzecula. n u dii O53]ICITUR Ó. contra eandem 1. Poft a'- cnfefrt folutionem remanet aliqua macula peccati; ergo t omi manet culpa etiam in ratione culpz. — Prob. Zmt. Davip poft abfolutionem , & remiffionem à 0ft NoL Deo acceptam adhuc rogat, fe lavari à macula ue& culpe; ergo &c.. "dnt. prob. Poftquam j Nathan Propheta Davidi dixerat: Doi n inus trans- n rN L| (uli j 23'8 DISPUTJOJUTTO" FT. Pt u tulit peccatum tuum ; ille nihilominusadhucro / gat: j d Znplius laoa me ab iniquitaie mea; ergo. 2. rlt. QU D. THoMas hunc locum exponens g "i lg ait: JDavidem defidera[Je potius , ut amundetur à culpa, W quàm ut liberetur à pena temporali. Similes expofi- stl tiones habent HIERONYMUS, BASILIUS, jl THEODORETUS in Gloff. Ordinars & AuTHOR A " QUZSTIONUM 700. (2 «et. Téflamenti. q. x12. j u al Ergo etiam hi Patres crediderunt, poft remiffio- ia nem peccati fimpliciter di&tam remanere aliquid g, culpz. 3. Inanimabus pürgatorii adhuc veré da- gioramd j di tur macula peccatorum etiam illorum, à quibus u fuerunt abfoluti in vita; ergo. "Int. prob. in- dei det M " h inedonQ primis, quia ipfum nomen pvrgatorii fignificat purgationem macule, ac feditatis, non autem Vd.c precifé folutionem compenfationis ex pac&to iniird quafi tacito inter Deum, & animam. EÉt s. Bo- molyt NAVENTURA in 4. Dift. 31. a. 2. q. r. cum &iv aliis T'heologis ac Patribus conformiter ad Scri- B i0nes, ]i pturam defcribit animas üt £mmundas ,. fordidas , i, jl tiíaculatas, fedas &c. juxta illud: mibil coinguinatum intrabit in regnum Det. Denique Huco 4S. li. 3pe tl 1 cum aliis dicit ; in purgátorio expurgari /coriam feccati, quod utique eft aliqua macula. Ergo. 1um d Eu RzsPONDEO ad1. n.3. Quia quampri- 1üm homo per veram cohvetfionem cordis con- A t vertitur ad Deum, etiam ceffat averfio Dei per MT L fubtractionem donorum ftatüm hominis conde- W T N l i " t centium. vel dift. Zn;. Remanet aliqua macula confiftens in privatione donorum indebitorum ex li s : A natura, vel pacto, vel confiftens in deordina- 1 Jt r n m u m tione potentiarum confequente ad deordin atio- nem HL DE CAUSA,ET EFFECT. PECCATI. 239 t f nem voluntatis.c. fimpliciter dicta confiftens in f a, privatione donorum Zebiterum ex natura , aut IOC W emï pa&o. n. Zfnt. Utenim in Prenota ndis dictum eft, ] I:'i Wif j reatus culpe fimpliciter dicit ord inem ad macu- 2 Wil er lam confiftentem in privatione gratiz fanétifi-. , M , l cantis, aut confüetorum officiorum amicitie, n fl qua macula nonreperitur poft remiffionem pec-. lm ( cati in peccatore, aut in animabus purgatoriis 1. lt quia non ampliüs datur indignatio , & averfio. d d Dei, nec ira averfiva affedus quoad precipua officia amoris, '& amicitizg , fed tantüm actio 1drred vindicativaamantis Patris ob exigentiam juftitice, "d prob. dift. a. petit fe lavari à macula con- ln ] qi &pii fiftente in deordinatione potentiarum , aut in n i privatione donorum indebitorum ex natura fta- o tus, aut pacto. c. a. macula hic & nunc in Scho- lis fampliciter dicta. n. a. Sicüt enim feníüs ver- j r n n Hsn borum dependet ex ufu hominum, fic haud du- AE bié pro diverfitate temporum, locorum, & cir- gu [ cumftantiarum alligantur eidem verbo diverfze. mït j notiones. u li Idem contingit cum ifto verbo: ma- l ht cula, culpa &c. nunc enim huic verbo ex ufü TT ii "Theologiz Scholaftica: fimpliciter alligatur tan- tüm quedam relatio ad indignationem Dei, & Py,'ggff f.fwimu q, i. averfionem divinam erga hominem, juxta ac- J quom ceptionem D. THOMJE , qui hoc.nomen prus. qtydsti denter reftrinxit ad notionem- determinatam ,. ac ftriam ;; quamvis in idiomate Patrum , & oX plebis per ifta nomina intelligatur quevis macula nint u** etiam caufalis, & conftitutiva peccati, confi- gqullämfï ftens in privatione debite re&titudinis , aut in jpuntt ablatione donorum indebitorum, aut jurium ad pate oflicià amoris & amicitie cum Deo. | deorü' d 2. n ] l DISPUTATIO 1ik 240 1 u dub Ad 9. dift. a. dicunt, Davidem mundari & M D €ulpa denominatio fampta. c. formaliter, ac re- y Sumpta in ratione "a duplicatioà fumpta. fübdiff. culpz /até di&tz. tranf. /lridtià, & fimpliciter, ac o ls l aE ex ufu Scholarum diécte. n. a Ex di&is enim j jg'.]':xï patet, quód culpa fimpliciter, & ftri&tó di&a in d ore Scholafticorum tantüm fignificet reatum ma- g T cule, üt fundantis indignationem Dei erga ho- minem:; inquofenfutunc temporis non ampliüs g, U dabatur in Davide. 1 MHW d 3. n.a. ad prob. dift. à. — Anime purgato- jat lj rii dicuntur Zmmunde &c. immunditia prove- u p ul niente ex habituali deordinatione potentiarum, & ablatione donorum zndebitorum ex natura, vel i, p pa&o.c. donorum debitorum vi converfionis Dei 5 lg ad creaturam per affectum amicitiz. n. a. Dicit vt p t p. THOMAS, quod in animabus purgatorii de- tur adhuc deordinatio potentiarum ex peccato ais reli&a , ficut concupifcentia ex peccato Adami, dutem, & privatio donorum indebitorum, ac jurium, at d puta ad regnum Dei, qua non tolluntur, nifi dré f per fatisfa&tionem peenalem fic conftituente Deo. atur n I. 9. q. 87. a. 6. ad 3. fic habet: JDicendum, qubd * prlia vemotá inaculá fanatum ef; oulnus peccati ,. quantum ad zi voluntatem: requiritur autem adbuc pena ad fanationem 3tn0 t aliarum «irium anàna. Ect in 4. dift. 21..2.9. a. 1. if quaftiunc.3. c. Quedam venialia funt majoris ad- j berentia, quàm alia, [écundum uod affetus in ea u a l if i magis inclinatur ,. &2 fortiiss in eis Á gitur ; &2 quia ea, Ü Qf que funt wajoris adberentie tardiàs purgantur , ideo (v « quidam in purgatorio diutius , quàm alii torquentur , ! Jecundim quod affé&tus eovum ad venialé fuit magis Tij W inmeaus ldem prorfus eodem modó fufiffimé Wllllfm in lr li u DE CAUSA, ET EFFECT. PECCATI. 241 Jni n pluribus locis explicat cREGORIUS NYssE- j füfmilimm i US. Et locó proximé citató ad 1. D. THo- RUT MAS fic refpondet: Dicendum, quid acerbitas pene lii & propri refpondet quantitati culpe ; — fed diuturnitas re- « lr d * fpondet radicationi culpe in fubjetto. Unde potef? con- ] & ftr l&ö & tingere , quid ille diutius im purgatorio moretur , qui V r minks affligitur. Et ibid. queftiunc.2. ad 1. cüm um D j fibi objeciffet " quód omnis purgatio refpiciat Wi feditatem , dicit: Reatus, quamois mon importet ditatem , quantian in fé efl ; tamen babet ordinem ad Wi K fuditatem ex caufa fua. Igitur ex hoc, quód juxta UW p. THOMAM purgetur foeditas radicalis prove- W niens ex adhzfione potentiarum, & affe&uum um ad creaturas, per quam fuit activitas charitatis wO diminuta, colligitur, quód pena purgatorii tan- !] 214 Dd tüm refpiciat peccatum fecundüm ejus converfio- r nenadcreaturas; nonautem refpiciat peccatum n fecundum averfionem ejus à Deo, aut averfionem n At Dei à creatura, füb qua ratione peccatum for- maliter dicitur culpa. Sed per paffionem fuc- v, uj Yf m ceffivé activitas potentiarum languentium recu- ag peratur, donec tandem affe&us animse deducan- ,' äWJM,: P tur ad priftinam puritatem, & promptitudinem 4j p charitatis. Sicut enim juxta D. THOMAM in purgatorio poteft tolli culpa peccati venialis in v ii L iis, qui difcefferunt fine bono motu voluntatis, 1 WMW ita poteft tolli defe&tus lanpuoris potentiarum T d ad promptitudinem charitatis per ejusmodi me- "dÀ dium, feu meritum paffionis laté dictum. loc. cit. quzftiunc. 1. ad 4. fic habet: Dicendum, quid ngMWsï ii nl Jboft banc vitam mon potef? e[fe meritum refpettu pramiü e[Jentialis , fed vefpettu alicujus accidentalis poteft e[fe, d quamdiu manet bomo £n f2atu vie ali qiiP D.zdmort Tratt. de Peccatis, quo modo; & ideo [// ] ( 242 DISPUTATIO IIL jid Jl in purgatorio potefl e[Je attus meritorius , quantüm—. ad remi[fonem culpe venialis, . Et ad 1. dicit, quod pountt m ij non ponatur novum formale conftitutivum me- riti, fed tantüm materiale, dum ait: JJomo bic L unp (id eft, in hac vita) meruit, ut ibiilla pena fit aneritoria. fibi. ul QUJESTIO IV. u hn peccatum mortale mereatur. ponam eter- T »feritate ( nam etiam fenfus ? il i DOl OTANDUM I. Effearticulum fi—deï de fa&o ti6arUtd, peccato mortali infligi poenam eternam: id " enim in terminis continetur J/ai. 66. Marc.9. s at Mattb. 25. 9. The[[al. 1. Et ex aliis locis Scti- y tud l Hinc & SS. PP. cum omnibus pture colligitur. s. i Do&oribus Ecclefie femper agnoverunt, hz- Qul M reticam effe doctrinam oRrGENrs, qui lib.r. l i XUQA W Periarchbon c. 6. docuit, poenas damnatorum ali- quando effe finiendas , & ipfum diabolum in i, du 0, if füum priftinum ftatum fore rediturum. De illo BI $. AUGUSTINUS l. 21. de civ. c. 17. ait: - lum tiltop jropter boc, & monnulla alia, & maximb propter Votào alternantes fine ce[Jatione beatitudines , ac wiferias & UUfi p ton mmerito damnavit . Ecclefia. i * NorAxDuM 2. Darivarios Do&ores Ca- 1 UAf tholicos, qui non obftante hac do&rina defen- 1 Q dunt, ex privilegio extraordinario, ac difpen- j fatione quosdam ex inferno liberatos effe. Go- NET hic Difp. 8. a.6. n. 95. & 100. ait: ,Suppo- u ( » nimus certum de fide, pcnas inferni faltem æt] ss as effe. P » delege communi nullumkfinem habitur h »Hec !l n DE CAUSA; ET EFFECT. PECCATI. 243 g iil M » Hs&c fuppofitio, üt dixi, de lege communi, N » & ordinaria intelligenda eft ; quia non repu- Ui WO d » gnat, aliquos per potentiam extraordinariam, T d » & fingulari quodam privilegió ab inferis revo- ID » cari, ut de L'rajano Imperatore quidam exifti- » mant precibusD. Gregorii ex inferno revocato,; ltap. THO M. in 4. difp. 45. q.2. qd. i. ABUL. N VINCÉNT. BELLOVÀC, BELLARM.: SIXTUS SENENSIS, NAVARRUS.&cC. S9ed quidquid Air j » fit de veritate hujus hiftori$, quaim BAR 9O- h? » NtUs rifu dignam cenfet ad annum 644. tom. » wJamEJei [ .6. negari non poteft, ex tanta multitudine » mortuorum, quos Chriftus Dominus , & Apo- T41 254 D ftoli, aliique San&i refufcitarunt, plurimos in » peccato mortali obiiffe; atque adeo ex infer- FUi no, velalioloco, ubi detinebantur , fuiffe " u ont » » revocatos, fubindeque non repugnare, ali- weut, t quos ex fpeciali privilegio , & potentia extrá- i, qui » ordinaria à pcmnis inferni liberari. Ita c o: VOPU um du NET, cui neutiquam confentio; fed potiüs credo, refufcitatos obiiffe in ftatu gratie, ve i X eorum animas adhuc in ftatu viz reli&as, &tar- il tum in loco penarum nterea affervaàtas fuiffe. jtmi f NOTANDUM 3. Queftionem in eo vér- A fari, utrum peccatum mortale per fe éx nalitià intrinfeca mereatur poénam aternam , vel tati- tum per accidens tatione legis diving vel ratio- yDotre hn ne fubje&ti; quod, quiain &ternum erit priva- tum gratià, aut maculatum fine retra&tatione; ET " in &terpum punietur. Dein queritur, àn ea pona, qu& in damnatis eft eterna, norntantum NU m* fit etetra in ratione damni, fedetiam quoad poe- ijam' Jénfus, NoTaNs ;me ! Q 244 DISPUTATIO IIT. y gb NoTANDUM 4. WVarias effe Do&orum in "m j upm hac re fententias. Aliqui docuerunt, peccato 1b mortali deberi peenam infinitam, tam zntenfivo, ; m quàm extenfià quoad durationem temporis. £ EJJ Hanc tenet ALMAINUS lib. 3. Moral. c. ultimo. i Econtra Thomifíe cum aliis docent, peccato J dridd n 'mefo mortali tantum deberi infinitam poenam extenfi- vé quoad durationem , non autem fimul inten- OTW fivé infinitam. Prior Sententia probabilis cen- fetur etiam àsUAREz Tra&. s. de ibus bum. ;f m Difp. 7. Se&. 5. DICO I. Certum eft peccato mortali de gt fato infligi poenam eternam, non folüm damni, s fed etiam fenfus. [p05 z w PRosnATUR Conclufio. quoad .2. part. po- OTW tifflgum ex Scriptura, ubi etiam poena fenfus d,edtit dicitur effe sterna. Sic Matth. 25. v. 46. & niwitt vt Marc. 9. v.42. dicitur: Damnandos ituros in fup- jlicium eternum. — Mai. 66. v. 24. Vermis eorum mon tU. ln 7Rorietur, €9 ignis eorum mom extinguetur. Judith. vem I6. v. 21. Dabit ignem €9 «vermes in carnes eorum, 10 tnpts ut urantur in fempiternum. Similiter Evangelium i Tim vocat ignem gehennsa nextinguibilen Matth. 3. im, dj Marc. 9. Luc. 3. Et in Apoc. c. 14. v.11. dici- üpr af n tur: üumus tormentorum eorum afcendet in fccula Jeculorum. Que omnia denotant s&ternitatem 'rIPIROBATUR etiam quoad ponam fenfus. u DICO II. Peccato mortali debetur pena Vi eterna etiam fenfus per fe, & ex malitia intrin- feca actus. "t j Xin PRoBATUR Conclufio z. Quandocunque At Legislator prohibet a&um füb quacunque pena, ts ;rgnsgrediens legem eo ipfo meretur illam pc- nam Vtls It DE CAUSA, ET EFFECT. PECCATI. 245 i lii '(JCUerma h nam ex ipfa natura transgreffionis; fed Deus l, Wi?: prohibet peccatum fub poena etiam fenfus zeter- na; ergo &c. Vi t PROBATUR 2. UT Deus eft infinité fapiens & bonus;-ergo non eft prefüumendum, eum vo- L luiffe ftatuere poenam &ternam etiam fenfus, fine o n merito intrinfeco hujus ponze ex parte actus um f peccaminofi. li od PROBATUR 3. Peccatum eft contra eum, NI qui eft infinite potentie , & dignitatis ; ergo etiam meretur fuüummum aliquod genus pomz: o confequenter, cum infinita Zntenfià effe non hTA poffit quoad ponam fenfus, debebit effe faltem eterna, feu extenfivé infinita. p PRosATUR 4. Quipeccat, quantum eft a p r de fe, confítituit rationem füi ultimi finis, & TAT fummi boni in creatura per inordinatam con- i imi verfionem ad illam; ergo dignus eft feparari à Veris r caufa, & principio bonorum omnium: atqui i. ) hoc non fieret, fi tantum excluderetur ad ali- Min. "BILUE] quod tempus à bono etiam fenfus; ergo. Vi Dtg Qrob. Tali modo homo adhuc retineret faltem yis Mu radicem, &jus ad communionem cum fummo r bono per ceffationem peenarum quoad fenfus ; ia i ergo. y t PRoBATUR 5. Sunttantum poffibilia duo fumma extrema,nempe cumulus bonorum omnium, du p & cumulus malorum omnium, id eft, divifio in- qultiti: ter fummum bonum, & inter fummum malum, feu negatio bonorum omnium; ergo, qui per pec- T catum mortale fe feparat à Deo, necin eo vult Tnd habere partem, meritó incidit in negationem feu in cumulum malorum r 'N omqium bonorum, Q 3 anium, $46 DISPUTATIO III ;HUSL tAt oxhnium y interq - use utique etiam poeng fen- fus eft. y aol gt mde Y PRoBATUR 6. Peccatum mortale mere- vl tur geminam pcnam damni, & fenfus, faltem li Hlþl 5! adtempus; ergo etiam eternam. — Prob. Confeg. 41 Peccatum mortale ex fua natura hoc ponit, ut " g malum, in quod femel incidit, fit irreparabile; f0l ergo. Prob. Znt. Peccatum mortale tollit con- "I Wi imy m dignitatem ad omne meritum, quod eft ex ami- hst citia Dei; ergo malum, in quod incidit, ex na- tura fua eft irreparabile. Prob. Confeq. .Si tollit at hOTW omnem condignitatem meriti, tunc tollit etiam jus rigorofüm ad reconciliationem , condona- lao f (ur vm], [: tionem peccati, & reliqua, amicitiz obfequia; li ergo eft irreparabile, b 1 Cnvefo PROBATUR 7. Qui fe ipfum occidit, me- retur eternam mortem, nec habet jus ad refu- tb g b fcitationem ; ergo etiam, qui per peccatum mortale tollit principium; vite interne, non 100 t TEOAA. meretur refufcitationem à morte internaanime, & ejus precipuis confecutionibus, inter quas M eft etiam pona fenfus. PnosnaTUuR 8. Debitor pro illata injuria, Onptrm a uamdiu non condigné fatisfacit, femper manet A&f q 4 ebitor ponalitatum debitorum culpam confe- lst quentium ; fed peccator per totam eternitatem , NU ve non debite fatisfacit pro injuria Deo illatas er- Vs & go &c. JMin. prob. Peccator per mortalepecca- m od tum privat fe jure etiam ad eliciendam vel mi- d nimam cogitationem de poenitentia; ergo fe f conftituit ultró in ftatu impotcntiæ eterng fa- tisfaciendi pro injuria, [ ) Wi tj l E 'PR—OBA-; It DE CAUSA,ET EFFECT. PECCATI. 247 PnosATUR g. Peccator eít virtualiter h ita conftitutus, ut ftante prefente complexo 4 T m omnium circumftantiarum femper, ac eternum j Hf vellet peccare; ergo'dignus eft peena eterna. "h i Videri poteft s. cuRYsosroMus Homil. 25. u in Epift. ad Rom. & Homil. 9. in 1. Cor. . Et 5i A imeg TROMAS l.3. contra gentes C. 144 Ut n Peccato mortalinon debetur DICO IT l quodefzu de condigno pena infinita fecundum intenfio- T l Qsj nem. Ita D. THOMAS 1.2. q.87. a.4. cum ! i I T l communi. 11 N 1, nl PaonATUR Conclufio. Pena correfpon- 1 nj det peccato fecundum ejus converfionem ad creaturam ; fedin hoc genere non meretur po- at nam fimpliciter infinitam intenfivé; ergo. JMir. rob, Converfio ad creaturam fecundum fe ab- f t ht ftrahendó ab ejus averfione à Deo non habet inordinationem infinitam; ergo füb hac ratione üy t Zint. eft n. non meretur penam infinitam. a THOME loc.cit. queft. preced.- G qiu, 1 Solvuntur Objectiones. OnjgICITUR I. contra. T. Conclufionem 1. amilte u M Poteft dici, quód vternitas poenz tantüm cor- refpondeat peccato, in q uantum eft averfio à g cipun t ft converfio ad u zi Deo, non veró in quantum e u s non erit creaturam; ergo faltem pana fenfi Deo t eterna. nt. jrob. ex D. THOMA loc. cit. q. t 87448. 4.ad g. ubi ait: Dicendum , .quüd duratio g pena ve[pondet durationi culpe , non quidem ex parte g 9 attus, fé d ex parte macule. m[læ qu 2 Idem loc. cit. a. 5. ad 3. ait: ZEfernitas 04 pene Pi 248 DISPUTATIO II yd n pene mon vefpondet quantitati culpe , — fed. irremiffibi- girim gt ltati illus; ergo non meretur eternam ponam fenfus. o REgsPONDEO ad r. c. a. dift. c. INon erit ii o eterna, nifiper fe conjungatur cum radice irre- ais parabilitatis. c. fecus. n. c. Converfio enim, Dd quando conjungitur cum averfione à Deo, que D l ' eft principium feparationis à principio bonorum dzinin: omnium, eo ipfo amittit jus ad omne bonum, m adeoque etiam ad ceffationem pensg , aut con- at donationem, & ad meritum condonationis. Jinoy ld 2. dift. a. INon refpondet immediaté, t n ac formaliter. c. . concomitanter. n. a. Quia dum v nl zternitas per ferefpondet averfioni à Deo, fimul tomdri] concomitanter, ac realiter refpondet omnibus 3 Bu hic & nunc connexis infeparabiliter cum aver- atf fione à cumulo bonorum omnium. At OBJICITUR 2. contra 9. Conclufionem . x. A Pena debet effe proportionata cu lpes fed poena n &terna non eft proportionata culpe momenta- 1fni tj nez; ergo &c. AU 401 2 Si deberetur eterna peena peccato mor- ttompanf tali, tunc ideo, quia peccans haberet affe&um ltll peccandi eternum; fed hoc nihil probat ; ergo il &c. Min. prob. Etiamfi haberet talem affe&um, r ] tamen talis affe&us non equivaleret peccato Ef Wil reVera eterno; ergo per hoc non haberet com- menfürationem cum sternitate. At J dnt. prob, Per NI J Ttiy hoc, quód aliquis habeat affe&um fübeundi [ martyrium, vel peragendi omnia bona opera s T omnium Sanctorum non habet meritum omnium | W N i !] San&orum, & Martyrum ; ergo &c. Confe- "i j i quenter falfum eft principium D. T HOoM ; hic, quód WWW lo llL DE CAUSA, ET EFFECT. PECCATI. 249 !mþl, . atl æm quód voluntas apud divinum judicium pro fa&o reputetur. / ldlllc N([ RzsPONDEO r. ad rz. retorquendó in homi- cida, qui condemnatur ob. momentaneum ho- Vr BUA micidium ad metalla, vel aliam poenam perpe- i, tuam toto vitze tempore, üt CHRYSOSTOMUS Homil. ?5. in Epift. ad Rom. obfervat. Sic Htl L etiam obunicum a&um v. g. blafphemie, autlefie majeftatis multi condemnantur ad carceres per- o QU petuos, vel mortem corporalem irreparabilem. REsPoNDEO 2». dift. Min. Non eft pro- M g portionata proportione aritbmetica. c. geometrita, 14 ( aut morali. n. Min. Sicut enim fe habet injuria ftii]n illata terreftri Regi ad peenam temporalem, atta- fünélampj " j Qd men diuturniorem deli&o; ita fe habet injuria illata Enti infinities excellentiori ad poenam infi- 1 nities majorem. Dein füppofitó, quód non ha- Gah[mn : beret locum etiam commenfüuratio geometrica, ha« ls; lr beret tamen locum commenfuratio moralis, quce i t zftimat terminos comparationis ex habitudine mutua adinvicem; quamvis i pfa complexa non v p fint commenfurabilia ad alia complexa. h dl "d 2. c. IMaj. n. Min. ad prob, dift.a. Etiamfi j t haberet talem affe&tum ijmeffcacem, tamen non gt &quivaleret peccato revera zterno. c. Si ha« j beret affe&um de fe effcacem &c. n. ant. Affe- jrnet &us enim de fe efficax femper zquivalet ope- j il r & premio commenfurato ipfi operi; fed um i quando ipfüm opus externum habet vel fpe- cialem difficultatem, vel quando effe&us eft ab- i g ritumomw? foluté impoffibilis, vel quando effe&us non con- I fifit in a&u immediaté dependente à libertate g hominis, tunc non zquivalet operi. Qs OsJ[t j uf "DISPUTATIO ITI. 280 L j O5]JICITUR 3. contra 3. Conclufionem 1. Pec- ii catum mortale e ít malitiz fimpliciter infinite Yoa i f Nl f*og, ergo debetur illi infinita poena in omni genere Y W a adeoque etiam intenfivé infinita. pone, V ml 1] 2. Peccatum mortale in genere malitie fu. j [: pe.rat infinitas malitias peccatorum venialium ; gt fed infinite malitie venialium mererentur pc- nam infinitam etiam intenfivé talem; ergo & a?gäpectz v peccatum mortale. REsPoNDEo ad r. dift. ant. Eft malitie l0s fimpliciter infinitz infinitudine unius generis, ac i relativa ad averfionem à Deo. tranf. omnis generis, l M ?0NDI xb & refpetiva converfionis in peccato reperibilis. n. ant. .Sicut homo dicitur fimpliciter rationalis, us a etiamfi non fit fecundum omnes partes fui con- uN ftitutivas rationalis; ita etiam poteft dici pecca- d tum malitiz fimpliciter infinite, licét ea infini- ET tudo tantum afficiat unam ejus partem , videli- RUi cet averfionem à Deo, cui refpondet poena da- ol IT mni, pariter eo genere infinitudinis malorum à infinita. Fopu, .Min. Quia irlxünþitum ex- 8 i d 2. tr. Maj. n tenfivé tantum mereretur poenam. infinitam ex- ESrufi tenfivé, id eft, penas infinitas, quamvis non rf effent infinite intenfive. AO ! d) i OnJICITUR 4. Contra eandem . Peccatum d mortale eft majus malum omni malo pcenz ; ergo, Q u I W etiamfi ponatur poena infinities intenfa, tamen iní peccatum erit majus malum: ergo dignum efít EOE q * i ) þæna in tenfivé infinita. 9. Deuspunitinfra condignum ; ergo pc- l i pa intenfivé finita eftminorillapeena, quam me- , fetur; ergo, quam meretur, folum eft infinita. 3. Pec- Iins 0 DE CAUSA, G EFFECT. PECCATI. 951 ' CWMFM" 1 I: 3. Peccatum mortale meretur poenam infi- Iolttries 14j t " nitam quoad durationem; ergo etiam quoad in- tenfionem. — Prob. Confeg. Minus malum eft peena Df Dütte dj intenfivé infinita, quàm extenfivé infinita quoad durationem temporis; ergo &c. ZInt. patet ; AORU veió 1 Dierenn quia, fi Deus determinaret pro uno inftanti po- nam intenfivé infinitam, non ita abfterrerentur LUE homines à: p - eccato, ücut per infinitam exten- fivé, u a Enin go RESPONDEO 1. ad1. Retorqumdäinpe'ccatq veniali. Itj nj p RzsPONDEO 2. dift. a. Eft majus malum f0 x omni maló pene, füb dioería tamen ratione Yi r mali. tranf. in eodem genere , ac ratione mali. Jl n.a, Neque enim eft punibile majus malum Vr d p quócunque maló minori diverfe rationis ; alio- [ ex i quin occidens canem poffet puniri fumma pe- ym, V cuniaria aliquot millionum, cüm pecunia tam x gt bonum non fit in genere phyfico, quàmi animal. nvl m Itaque attendi debet in commenfüratione po- narum ad leges prudentie?, ad perfetiones vin- x itin dicis, & ad vires paffi, quz omnia non fuadent z n penam intenfivé infinitam pro converfione ad y (uoni creaturam quà tali. Vel denique RzsPoNDEO 3. dift, a. Peccatum in ra- y, Mi tione aver/ionis à Deo eft majus malum omni maló pona. c. in ratione converfionis ad ereaturam. n. a. ia g, d Poena autem fenfus tantüm correfpondet con- N verfioni ad.creaturas, quz eft tantüm malitice finitz. Zld2. n..a. quia hoc eft limitare omnipo- muni; q tentiam , & fapientiam divinam , quód non o U poflit invenire penam proportionatam deli&to. jun W" Aliud li 4l 252 DISPUTATIO IIT. qut M Aliud etiam eft, quód de fa&o puniat infra con- i W i dignum; aliud, quód non poflit punire fuppli- *WQ [5'4 j ció condignó. P ial d L Zd3. c. a. dift. c. Ergo etiam meretur [ j uN H ponam infinitam quoad intenfionem , & fimul ,,'lmh? cum.intenfione. n. a Seorfim fumptam. /fubdift. Si fit poffibile tale infinitum. tranf. fi non fit pofibile. fT g n.c. Quia pona intenfivé infinita cum exten- LU. um fivé infinita eft majus malum, quàm fola peena £2 Q U extenfivé infinita ; itaque peccatum mortale EE non meretur fimul utramque. ponue zny Dixi 7ras. Quiaeuamfi non daretur pe- a, na extenfivé infinita, tamen peccatum mortale 1080] non mereretur poenam intenfivé infinitam ; eó Bof quód ifta tantüm correfpondeat converfioni ad & n creaturas, que non eft malitie infinite, prout QOT eftaverfio à Deo.. Vide plura de infinitudine 1 t malitie in peccato in 7ratiatu de Incarnat. ubi ex i, Q inftituto examinatur, utrüm peccatum mortale l, malitie fit fimpliciter infinitz, lr 11 Qju QUJESTIUNCUL A. zl j Apptnd Solountur oaria. dubia de caufa, €? efeciu 30; q peccatorum. " D UXRITUR I. Án peccatum veniale, vel V dj UT .. mortalequoad culpam jam femel remiffum, in inferno puniatur per accidens posná eterná? : uT REsPoNDEO cum di[linctione. Si culpa pec- .*ïïmua cati venialis jam fuit dimiffa ante peccatum mor- tale, pro quo infligitur damnatio , poena illius tün erit temporalis ; fi veró nondum fuit dimiffa; "l erit Lm DE cAUSA, ET EFFECT. PECCATI. 253 P hi, eritzterna. — Refponfio hiec eft contra scoT UM WWW & ejus difcipulos, qui in 4. Difp. 21. q. r. dicit, peccato veniali neque per accidens in inferno D G t deberi poenam eternam. Eft veró ad mentem RUT SALMANTICENSIUM, -prout refert Author | umpm]- jïä Compendii "Vra&t. 12. dub. 4. n. 37. Linjg [j qum a PnaosaATUR Refpnfo 1. Authoritate D. qia fly THOME, qui in 4. diít. 22. q. 1. a. 1. ad 5. ait: AO D Dicendum, quód pro illa parte poenz , que remifía eft in confeffione , vel contritione, U d nunquam punietur, fed pro refidua; in zter- OROR o num tamen, üt quidam dicunt; quia ratione fori, in quo punitur, seterna poena debetur: iülim, : » OOT » icut eft in venialibus, que in purgatorio pu- niuntur pceená temporali, & in inferno zterná. i, o b itini Sed hocnon videtur fimile; quia veniale ideo nurmi, i » in inferno eternaliter punitur, quia femper manet, cüm non fit ibialiquid, quod culpam Va t " delere poffit, fed pena ex hoc ipfo, quod ? folvitur, ex piatur. Et ideo alii dicunt, quód pena, cujus eft aliquis debitor poft culpam Us » remiffam, in &terno punietur temporaliter: N nec propter hoc fequitur, quód fit in inferno ? 1 ] T a redemptio; quía pena, que& folvitur, non redimitur ; nec eft inconveniens, quód, quan- tum ad aliquid accidentale poena inferni mi- g vend' » nuatur ufque ad diem judicii, ficut etiam au- fadreni: getur.^ Ita D. THOMAsSs. pani du PROBATUR 9. Ad folvendam condigné B n penam non requiritur reconciliatio cum offen- fo ; ergo etiam in damnatis ad folvendam prz- j E M " m li cifé obligationem penz non fundatz ampliüs 1n 254 D,ISPUTA—TIO IIl n in macula peccati, non requiritur reconciliatio ;WM l per gratiam. E j md'tiï'-Wy UZERITU & 2. Ánunuüm peccatum poffit » effe pona alterius peccati ? UT Wi " [ RrzsPONDEO. Unumpeccatum poteft effe k poena alterius non per fe quoad culpam, fed per *lta P; MEZGER accidens ratione annexi. i 'Tra&:6. Difp. 24. a.2. Senfus eft, quód pec- catum in fatione culpe non habeat rationem n a cne, habeat tamen rationem pcene ratione Jj , (is effe&uum, qui conne&untur cum fequente pec- JiooxDi cato. 'T'ales effe&us funt fubtra&io auxiliorum gdentidy magis abundantium, quibus deficientibus homo yanime d labitur in nova peccata; inordinatio , & affe- anpadl &io animi , velcorporis, qu& certa quedam BOTWUM yeccatà v. g. ire , lafcivie, invidi&, comitari avl folent; itern affe&tus afflidtivi tam animi, quàm a lum corporis, qui ex peccatis oriuntur, üt funt in- famia, morbi, paupertas, & vermis confcien- 1 Mi ti&. ii d ProsATUR Refpnfo quoad 1. part. Pecca- deriei tum in ratione culpe non habet proprietates LONTIR adprdn poene; ergo. nt.jrob. Poma debet effe con- tra inclinationem patientis ; culpa autem eft du juxtainclinationem: dein peena à Deo affumitur p t in emendationem culpe; culpa autem non pot- n eftüic affumi: denique pena infligitur fecundüm r fe&am rationem, & ab ipfo Deo ; non veró tOyppc culpa; ergo. n - PROBATUR (Quoud 9. part. Scriptura tefta- on "If tur, unum peccatum effe poenam alterius, n ftenfum eft; ergo per accidens, & lg períe, üt o g, fatione annexi, 44ni. prob. KRom.1, dicitur: , Vyi DE CAUSA, ET EFFECT. PEÉCCATI. 2535 LT Qui, clan. cognoviffent Deum , non ficut Deum glori- ficaverunt , propter quod tradidit illes Deus. in defide- 1 p emlmp :'. ria cordis eorutn in immunditiam. . Et 2. T heffal. 9. Qui charitatem veritatis non receperunt LL » Ut faloi fZe— veni ; ideo mütiet illis: Deus ltl i credant. anendacio, ol)emtz'onem errori$ , ut ls; UZXRITUR 3. Árn omhe peccatum non J eül QUOu folüm fit contra inclinationem:naturalem, prout lr in.1. Difputat. in Quejliunculis qq. 2. dictum eft ? T pere n Sed etiam an corrumpat naturalem incli uf nem hominis ad bonum ? natio- Muf af RrzsPONDEO 1. Inclinatio hdminis ad ho- CT neftum entitativé fpe&tata eft identificata cum ii t í natura animz rationalis, adeoque entitativé fpe- H( Qu &ata non poteft corrumpi per peccatum. ll; t Inclinatio hominis PRosnATUR Refponfio. V, qur adbonum, ac honeftum, eft zqué neceffaria ho- it, ht mini ad fuum finem, ac propenfio aliorum en- us li tium, & animalium ad fuos fines ; ergo eft uni- B verfalis, adeoque infeparabilis, ac confequenter m [ jl W realiter identificata cum natura anime rationalis. j p Idem coNFIRMATUR ab experientia 5 quia videtdit nullus deprehenditur homo tam barbarus, qui 1 A t non edat aliqua figna propenfionis ad honefta- tem v. g. ad colendos parentes, educandos li- ia d t 0 ] beros, diligendos amicos, & benefa&tores, aut aiürci qui non approbet faltem virtutem. RESPONDEO. 2. $, gt Inclinatio hominis ad bo- num minuitur per peccatum extrinfeé , id eft, d per oppofitionem obítaculi, ac impedimenti , T ne propenfio naturalis ita prompté, ac expedite T adfuum bonum exeat; hoc autem fit per paflfio- nes, quz immediaté ad fe rapiunt cogitationes p ani« N y um 256 DISPU TAT IOA III. anime, & affe&us, quibus dum anima occupa; d b d vana, & inhonefta, non. habet tempus j tur a eafdem occupationes , & affectiones eliciendi n o n t eïvr [ erga honefta. [ PROBATUR Refponfio AuthOritafe D. THO- MA hicq.85. a. 1. C ubi ait: ,Cüm peccatum J » fit contrarium virtuti, ex hoc ipfo, quód jl ]gn t, diminuiturbonum naturz, quod Ia q » homo pecca EKt.a.2. C. Du- ]kn: eft inclinatio ad virtutem. fsl jnts u pliciter poteft intelligi diminutio: uno modo ex parte radicis, alio modo ex parte termini; 49 TUDI Primó quidem modó non diminuitur per pec- fbv » catum, eó quód peccatum non diminuit ipfam 1. ]t. naturam; fed diminuitur fecundó modó, in MATOR quantum fcilicet ponitur impedimentum per- b » tingendi ad terminum. inc f nf RzsPONDEO 3. Perpeccatum non amit- aimdnn titur inclinatio naturalis ad bonum totaliter. utinpi Heec Refponfio eft contra Lutheranos, & Quefne- EX liftas, qui dicunt perpeccatum amitti libertatem AU0C ad bonum, & tamen remanere potentiam ad honm peccandum, ac fe vulnerandum. PaTrrhec tl Re[ponfio ex di&is; quia inclinatio entitative eft *ulsordin idem cum natura, que non poteft tolli: impe- EM dimenta autem poffunt tolli, & iis ftantibus da- Vil j tur remorfus confcientie , quinilaliud eft, quàm j motus quidam inclinationis naturalis ad honeftum ï.::ï j"Pï (s Mlm, w contrarius a&ui prave voluntatis. D N "QuxRITUR 4. An idem a&uspoflit fimul t'-& à effe peccaminofus, & licitus ; meritorius, & de- hlh meritorius ? 1 RESPONDEO. Av Idem a&us materialiter fpe- &atus poteft effe fimul eneritorius, & demerito- i YiuS, ! ij 100 ln ;; DE bAUäA, ETEFFECT. PECCATI. 257 rius, fuppofito , quód fit tantum D l " N niale. peccatum ve- ls j PROBATUR Rfonfo i. v.g. Mendacium UCIM l mulierum OBsTETRICUM /Egyptiacarum erat meritorium , & demeritorium : meritorium exin- :»Umpecd i H tentione finisfalvandi parvulos: demeriterium au- tem propter ignorantiam vincibilem, feuadver- t ( tentiam interpretativam ad malitiam mendacii. KExodi. Y Idem contigit in mendacio RACHAB lo: g LVT abfcondentis exploratores. Jo/ue. 9. ltem in mendacio jUDrTH ad exploratores Affyriorum titir Yrdtit dicentis, fe veniffe ad détegenda loca urbis mi- nus munita. 55Ji. 10. TM PaosATUR?2. Nonimplicateundemactum Va externum mifericordig extrinfecz per intentio- nem vanz glorie, & intentionem juvandi pro- t pon «t ximum fimul denominari bonum, & malum ; ergo u t idem non implicat in actu interno , ut per inten- w d tiones diverías denominetur meritorius , & de- t t meritorius. [ ducn PROBATUR 3. Non implicat, ut in eo- ? ht dem fuübjecto ftent fimul peccatum veniale, & À at "m habitualis ordinatio ad ultimum finem; ergonec vlttoli L repugnat, ut idem eodem momento eliciat duos. j fantie a&us diverfos, unum bonum, alterum veniali- hunid ter malum circa diverfa objeGa. Ergo etiam ]st nonimplicat, ut idem a&us refpiciat duas inten-. 5 tiones diverfas, unam bonam, alteram veniali- vtl ib ter malam. rtoris PROBATUR 4 S. BEnNARDUs teflatur, eundem actum poffe effe laudabilem, & vitupe- n rabilem ; ergo & meritorium, & demeritorium. Ui l. de precept. & difenfat. c. 14. ait: ,In eo, qui T D.adimnort Atatt. de Peccatis ,la- DISPUTATIO IITI. gt CAUSA, 258 r joni » malum facit, & bonum putat, laude dignam duxerim vel folam intentionem piam; necpla- l t | vintid » ne condigna remuneratione fraudabitur in » opere quoque non bono ipfa bona voluntas: ) L^ » attamen fine malo quocunque pon erit decg- ". » pta fimplicitas." , pitt QuaxniTUR'5. Ánomnia peccata prove- a niant ex immediata fuggeftione doemonis ? RESPONDEO. Quoód non omnia peccata i. Ai vnint t proveniant ex diréta, & immediata fuggettione domonis, fed tantum indirei, in quantam per as Rn feductionem Adami fuit caufa corrupte nature g vexil proclivis ad peccandum. Ita s. THOMAS I. p. . C. ubi ait . m ) Dicendum, quód caufa lctarentu q. I 14. a. letvotod alicujus poteft aliquid dici dupliciter : uno modo dire&é, alio modo indirecte. Inciredé i ie t m quidem, ficut dum aliquid agens caufans ali- » quam difpofitionem ad effectum dicitur effe L. N dT occafionaliter , & indire&té caufa illius effe- &us : ficutfidicatur, quód ille, qui fecatligna, lat ft caufa combuftionis ipforum. |Et hoc mo- Attds »€ » do dicendum eft, quód diabolus eft caufa j-"mdufh', 1 d erer , omniüm peccatorum noftrorum ; quia infti- » gavit primum hominem ad peccandum, ex , tim » cujus peccato confecuta eft in toto humano Atyrm » genere quedam pronitas ad.omnia peccata. *.".:zdï'equgndl , Directé autem dicitur effe aliquid caufa alicu- n , jus, quód operatur dire&té ad illud; & hoc wauggcü » modo diabolus non eft caufa omnis peccati: Ummm C nonenim omnia peccata committuntur infti- » Püg » gante diabolo, fed quadam ex libertate arbi- » trii, & carnis corruptione; quia üt Origenes D Periarchon c. 2. etfi diabolus non » dicit l. 3. OEJ"lläi » eílet, ) ) DE CAUSA, ETEFFECT. PECCATI. 259 4 i n » effet, homines haberent appetitum ciborum, Pt n : ftülljy » & venereorum, &hujusmodi; circa quz mul- ta inordinatio contingit, nifi per rationemta- Q2 Vij T DOn erit » lis appetitus refrenetur, & maximé fuppofita » Corruptione naturg, Refrenare autem & or- » dinare hujusmodi appetitum fübjacetlibero ar- lt » bitrio. Sic ergo non eft neceífarium omnia edemuir! » peccata ex inftin&u diaboli provenire." Ita 1 Ui t $. Do&or. Alium modum, quomodo omnia d ld peccata fint indire&é à diabolo, proponit 3. p. , u q.8. a. 7. ad 2. quód nempe diabolus omnibus aftyz t VTEQUST dederit exemplum fe avertendi à Deo, & fic extulerit vexillum. cum intentione, ut omnes i, d ilum imitarentur; ficque omnia peccata funt ipitr: faltem ex voto illius, & generali cohortatione 4 d tacita , idque conformiter ad illum textum Sap. n us d 2. v.25. Imitanur autem illum, qui funt ex parte i ücurd ius. Sichabet: ,Dicendum, quód gubernator wit ts d ? non femper függerit fingulis , utfuz voluntati » s i obediant; fed proponit omnibus fignum fuse u D » voluntatis, ad cujus fequelam aliqui excitan- » turindu&i, alii propria fponte: ficut patet in "TE ni; qii » Duce exercitus, cujus vexillum fequuntur gtea » milites, etiam nullo perfuadente, Sic igitur puoxd » peccatum primum diaboli propofitum eft omni- ao » busadfequendum, quodquidam imitantur per » függeftionem ipfius, quidam propria fponte qil i Etfecundüm hoc omni- 4d IUUd. j » fine ulla fuggeftione. » um malorum caput eft diabolus, inquantum amis p » ipfum imitantur. tt* ripet! . Solvuntur Obje&iones. j ü dläbg" OBJICITUR 1. contrag.ad . 1. I.D.THO- p 2 MAS$ y TT 260 DISPUTATIO IITI. j ii MAS docet, quód peccata venialiaetiam jam re- gtl miffa quoad culpam puniantur pena sterna; ergo &c. Prob. Znt. In 4. dift.21. q. 1. a.2. qq. l ae g. ait: ,In illis, qui damnantur, non poteft ali- o » qua poena dimitti, neque aliquis reatus tolli, ! u) A,m[ » cüm careant charitate, per quam & culpa pur- s » gatur, & reatus tollitur ; & ideo culpa venia- d Ia » lis in eis femper manebit, vel reatus ejus, fi M[lïrl » etiam ante peccatum mortale veniale dimif- jj tf » fum fuiffet, quantum ad culpam manentereatu. j Qt Ergo. 2. Damnatus tamdiu manet fub reatu pae- .; aurva h. n.Jl ne, donec ejus folutio fiat Deo grata, & acce- i, i prabilis; fed ifta nunquam fiet Deo grata; ergo szoatie damnatus femper manebit fub reatu peno. M. rob. 'Tota ratio, cur peccator éxiftens in pec- ipi. di aol €ato mortali non poffit juxta communem Theo- logorum folvere posnas ex peccatis remilfis refi- m M iil duas , eft, quia ejus folutio non eft Deo grata; ergo. o m ? 0pttt Non profunt damnatis indulgentie, feu fatisfactiones Chrifti, & San&orum; ergo ne- v i "OTG que illis prodeft propria ecrum fatispaflio. n 4. Non profünt damnatis Miffe pro illis &5 C0 t oblate, velanniverfaria; ergo nec propria fa- tispaífio pro peccatis venialibus, aut mortalibus 9. quoad culpam jam remiflis in vita. ïfiiunemd Y RESPONDEO ad I. n.a. "Ad prob. . dift. ant, Ü j MT n Hoc dicit, fi veniale dimiffum fuiffet per feante mortale in znferno. c. fi dimiffum fuiffet in mundo. N " n. ant. Nam fenfus verborum n. THOM; fo- ( ]üm eft ifte: ergo etiamfi peccatum veniale fer fé remitteretur in inferno ante peccatum mor- tale, Ut DE CAUSA, ET EFFECT. PECCATI. 261 füi&liammm, tale,;nihilominus remanente reatu culpze puni- d. petur e&ternum fer accidens, prout loquitur in 4. 4l, TT dift.21.a. 1. ad 2. ad Card. Hannibalem: . Hicfen- T, od fus manifefté eruitur ex eo; quia alioquin in ÀN r hoctextu involverentur contradictoria: dicere- Qn j turenim , peccatum veniale remiffum effe, & Hinc bené ob- dl l tamen remanere reatum culpa. Wt d fervanda eft interpunétio ; inter dimiffum fuiffet, V veiie l & quantum ad culpam , ne forté remiffio conjunga- ul tur cum illis terminis: quantum ad culpam. Cer- té ea interpun&tioin Edit, dfutwerp.de anno 1612. t t bené obfervata eft. 4l . n. Maj. o b Contrarium enim patet ex Deguiy a humanis, ubi puniuntur condigné deli&a fine á Wil Ü w J reconciliatione. 1 j hd prob. dift. a. Tota hzec ratio eft, cur od ts peccator non poflit folvere peenas &c. per /atis- ii t fa&tionem. c.. per fatispaffüonem. n. a. Satisfattio enim non fundatur in actionis intrinfeca zquali- NT tate cum malitia peccati, fed in dignitate per- fone operantis: econtra fatispaflio fundatur in s yirn; df £qualitate intrinfeca paffionis cum actionis de- ordinatione. u t i& Mif gt Zdd 8. C« à; h. €. -&9 . parit. Difparitas eft; quia fatisfa&tio aliena non neceffarió acceptatur p pro peccato, adeoque ut acceptetur , debet ha- ys, a n bere yationem deprecatoriam. Deprecatio au- D tem vim habet ex merito deprecantis, & ejus, 4pi * pro quo oratur: econtra fatispaflio id nonrequirit. uffege! d 4. idem Refpondeo; quia debet in per- afüfttt fona, pro qua offertur fru&us pafüionis Domi- ]J THOF nicz, dari aliqua difpofitio grata Deo per mo- Vi D dum conditionis. T d R 3 Dr- 262 yt um DISPUTATIO TIII. [its .W DricEs. Exhoc fequeretur, quód in infet- gl no detur redemptio , ac mitigatio pomnarum, . adeoque etiam mifericordia ; quod eft contra fenfüm communem, & rationem. ft" Rs REsPONDEO cum s. THOMA nD.à. Red- emptio enim locum non habet ; quia aliud eft j Id5] g Jolvi, aliud redimi: illud dicit a&ionem propriam, velpaffionem: iftud alienam; quianemo fe ipfum m redimit. st Similiter per hoc, quód Deus minuat ponas damnatorum in cafu pofito, non exercet igi. TO mifericordiam, fed juftitiam; mitigatio tunc di- citur fieri, quando condonatur pona alias de- TTE g. bita: econtra hicremittuntur penc tunc, quando non ampliüs funt debite juxta wqualitatem ma- raari | 25 RUNQU litie, & ponz. OBJICITUR 2. contra eandem ex scoTo. m vl du a 3. Peccatum veniale ex eo, quod conjungatur cum mortali, non fit mortale, fed manet ve- ngadi v niale; ergo illi etiam àt conjun&o cum mortali tantüm debetur poena temporalis. Ut y 20 Deus punit infra condignum juxta com- 340 Dr mune axioma; fed tali modó puniret ultra con- W dignum; ergo. á yrerm ESPONDEO ad r. c. à. di(t. c. Ergo illi tht bt conjun&o cum mortali debetur peena tempo- DI falis per fe. c. per accidens. n. c Ex eo enim, "i b quód radix poene nunquam deleatur , nempe n H «culpa, & quód peccator fe ultró conjecerit in -a,lg tl hunc ftatum, per accidens etiam manet pena. L d 2. c. Maj. n. Min. Quia poteft Deus & rk.a "m etiam hóc modó punire infra condignum, fi re- V mifliorem ab initio ftatuat penam , quàm exige- D u [ ret culpa. DicEs: [ m[m It DE CAUSA, ET EFFECT, PECCATI. 263 "R nl IUO Dricrs. Ex di&is fequeretur, aliquando multa venialia quoad penam non folüm poffe 5 ld zquare,.fed etiam fuperare peccatum mortale; g, fedhoc non poteftdici; ergo. Maj.prob. Pe- 8044 f | na peccati mortalis eft folüm intenfivé finitag ia ergo poteft füuperari per multiplicata venialia, n j vel faltem zquari. Qpj RzsPONDEO Ir. tranf. Maj. n. Min. Id QU Dre enim abfurdum. effe negat Author Compendii Xitn, ts Salmantic. ; o ResPoNDEOo 2. n. Maj. Quialicet pene o x d fenfus conveniant genere, non tamen conve- L piuntfpecie. Sicut ergo in fuppofitione, quód ii gradus caloris fint heterogenei, gradus primi innumeri nunquam adequabunt unicum gradum Z DEDU feptimum : vel ficut dolores innumeri ex levi n n purctione non adzquabunt intenfiffimum dolo- rem v. g. exaduítione; ita etiam ponz fenfus hu o innumerz correfpondentes peccato veniali non i adequabunt poenam fenfus correfpondentem uj peccato mortali, eó quód he peng differant )uj genere. OsnjprcrTUR 3. contra R. ad Q. 4. I. Si üc ! idem aétus poteft effe meritorius, & demerito- rius, tunc fimul poffet effe meritorius, & non r p* sneritorius; fed hzc funt cantradi&toria; ergo. c at d MMaj. prob. . Effe demeritorium eft effe non me- ritorium ergo &c. j at 2 "m Idem actus non poteft effe fimul verus, & falfüs; ergo nec meritorius , & demeritorius, J po;'ek, 3 Ex hoc fequeretur, quód aliquid coin- ag quinatum, & dignum penis purgatorii poffit in- Jl QUZE trare in regnum Dei 3. fed hoc eft contra Scri- ] pturamg y 4 964 DISPUTATIOTLUN-! pturam; ergo. Maj. prob. . A&us demeritorius jj gt u coinquinat, & tamen ftante illo poffet quis re- cipere premium a&us, quod eft ipfa gloria; g ergo. REsSPONDEO 2ad t. Retorquendó inprimis in D J eodem a&u, qui fimul eft univerfalis ratione ,in predicati, & fingularis ratione fubje&i. ]tem "n j in contritione, qua eft fimul profecutiva, & W A i averfiva. Item in a&u fimul fcientifico, & opi- nativo &c. Deg RzsPoNDEOo 2. n. Maj. ad prob. dift. . De- I V meritorium eft effe non meritoriurm formaliter. c. j iM realiter. n. Sicut enim effe animal non eft effe &l rationale formaliter, & tamen non excludit ra- eigion tionale realiter, ita etiam tendentia demerito- 1 Omii Yia non excludit tendentiam meritoriam realiter gin fecum identificatam. u REesPoNDEO 3. dift. Maj. effet ,. & non tit, n effet relaté ad diverfos fines, & motiva tenden- i g tiarum meritori», aut demeritoriz. c.. relat&'ad Y eofdem fines. n. Maj. ?zlorumin& d 2. c. a. n. c. €? parit. Difparitas eft; quia i ] Veritas, & falfitas, affirmatio, & negatio ver- Srülttem fantur circa idem obje&um fecundum. idem: &j econtraactus meritorius, & demeritorius non n verfantur circa idern objectum fecundum idem; antur enim diverfifines, & tendentiz diverfe, i übbyt prout oftenfum eft. t in ZAd 3. n. Maj. Sieut enim alia merita pecca- l. ) il torum, antecedentia, vel concomitantia, vl ytg fubfequentia ad peccatum veniale non habent imy jus ad gloriam confequendam ante expurgatio- hn nem deli&i; ita etiam idem aótus non habet jus L a [0 HL DE CAUSA; ET EFFECT. PECCATI. 265 A&Werl*r ad gloriam confequendam ante expurgationem Ü IHO pof'e; R 1 demeriti proprii fundati in eodem actu. PT K i ,, O3JICITUR 4. contra R. ad Q. 5. I. Droa- NYs1US C.4. de Divinis Nominibus dicit, " quód Id anultitudo demonum fit caufa am;:zium malorum fibà, & Drm alüs; ergo. t g 2. DaAMaAsCENUSs 1.2. de Fíide Oribodox. U ii c.4. dicit: Ommis immunditia, 69 ommis malitia à ln l diabolo excogitate funt ; ergo. : 3 De quolibet peccatore dici poteft, quod pl [0] an,8. v.44. dicitur: Jos ex jpatre diabolo eftis. Atf E *t Matth. 13. v. 3 8. Zizania funt filii nequam,, id 'aizin d eít, diaboli ergo omnes operationes niale fünt 1005 d ex függeftione deemonis. Tif p 4. QOmnia bona opera funt ex immediata ia redi fuggeftione bonorum Angelorum; ergo & mala ex fuggeftione deemonum. Znt. patet ex DIO- IOT NYsIO, cüm dicit; Divina nobis mediantibus dn- BH gelis perferuntur. i. (2 RzesPoxNDEo adr. dift.a. Eftcaufaomnium malorum indirett?, ponendó principia occafiona- Dipriad lia peccati, puta ignorantiam, concupifcentiam, infirmitatem, & propenfionem ad malum 5 vi- j ag y d ciffim veró tollendó prafervativa à peceato c. dnentti directà. n. a. m Rs Ad 2, . dift. a. Omnis malitia eft excogitata teynirdt à diabolo ut referenda in genus humanum.indi- direttà. c. diretià. n. a. da rj zAd 3. dift. a. Peccatores funt ex diabolo mcomitamif. per imitationem, & impletionem voti.c. parendóà nige 14 immediaté faggeftioni. n. a. Chriftus IN PRIMO TEXTU femetipfum explicat, dum addit: De. a a M du 101 fideria enim patris veftri vultis facereg adeoque funt 9 ex $66 DISPUT. III. DE CAUSA &c. ex patre diabolo tanquam adoptivi, qui pecca- AÀD sECUN- i tores recipit in filios adoptivos. DUM TEXTUM pariter dift. Peccatores funt j u l zizania originatione radicis. c. aQtualis maligni- Sunt enim filii dia- tatis, & ipfius fruttus. n. a. boli non per hoc, quód operentur ex ejus fug. j2 geftione, fed quod in iis ex operatione daeemonis Sic & As- reperiantur principia peccatorum. RAHAM Vocatur pater Judeorum, quin imme- l] Dl[pü' diaté fuggerat omnes bonas cogitationes. hi ld 4.. C. a. n. c..(9 parit. difparitas eft; quia ad peccandum füfficit homo fibi ipfi, non autem peccaw ad bené operandum. lta refpondet s. TROo- TM MaAs hic 1. p. q. 114. a.3. ad 9. Dicendum, in- quit, quàd bomo potejl per fe ipfum ruere in peccatum, diai Jéd. ad meritum proficere non poteft mifi divino auxilio, u quod bomini exbibetur tmediante minifterio zingelorum. Jl hp -Et ideo ad omnia bona noflra. cooperantur Z4ngeli ; non iamen ommia mofwra peccaia procedumt ex demonum bt Y Juggeftione. REsPONDEO 2. tranf. a. dift. c. Ergo de- mones cooperantur ad omnia peccata fpectandà , Ani genus. C individuum. n. c. Senfus eft, nullum (l effe genus peccati, ad quod deemones non im.« n pellant. ]ta n. 1:z0nMaAs loc. cit. dum addit: Quamois mullum genus -peccati . fit , uod non iuterdum t demonum. fuggeftiane proveuiat, ^ l M Nü!!ï L D li 1 DISPU- t l $0Co» $ 267 ldüptm T0 AD N ! QULpe SEORGENIURGE RRIORGAS ERE OND EOE IUO EEE BE " U a H&UELS l DISPUTATIO IV At nj IITTT ] De precipuis quibusdam generibus T0 ia N peccatorum WU. quhe OY In hac Difputatione queritur Mpam d P An, & quomodó primi motus fint p[ UUML peccata? mX/UG« Tl l l)m 2. An, & quomodo delectatio morofà TW d circa quevis objecta peccaminofa fit ] ttijj peccatum ? 11 1 x ir gt 93« An peccet graviter, qui fe negativé u n habet ad infürgentes tentationes car- nis ? o It x 4. Andetur gravis obligatio vitandi peri- Jid culum probabile, feu occafionem I00GS propinquam incidendi in determina« « d dua tum peccatum mortale? ii QUJAESTIO I ZIn ? quomod) motus. primi fint peccata? OTANDUM , Dari varios motus tam in appetitu fenfitivo ; quàm in appetitu irafci- bili, ac concupifcibili in anima circa amateriam omnium DI 268 P V DISPUTATIO 1v. p omnium paffionum animz. Quzftio ergo eft, 4 depfäm' an hi omnes motus paffionum in anima, vel in l n i] W mjs potentiafenfitiva, quamprimum exfurgunt, fint Pa peccata venialia, aut.mortalia? ab: (qU ! NOoTANDUM 2, Quód primi motus paffio- W vf num v. g. concupifcentie, & affe&uum fint in duplicidifferentia. . Aliqui enim vocantur primo- " N jrimi, illi videlicet, qui omnem advertentiam [ br rationis precedunt, & naturaliter in appetitu g P fenfitivo, vel aliis potentiis excitantur. Alii ij ( J vocantur fecundà - primi , illi videlicet, qui fiunt o " cum aliquali advertentia, & femiplena delibe- qui t ratione, adeoque funt imperfe&é liberi. 1ta & d hosterminos explicat Go NETU s. Sed p. T HO- 'vï frior MAS, & alii, ütinfrà videbimus, motus primo« E AH primos vocant eós, qui oriuntur in appetitu natus ivl rali, v.g. fames, qui motus oriuntur nulla pra- fs cedente phantafia, vel imaginatione, adeoque EU non fübjacent libertati. Econtra fécundo-primos ii d vocant eos, qui oriuntur im afpetitu rationali, vel fenfitivo, dependente r à precedente phanta- qien, t f t fia, & imaginatione, ficque fübjacent imperio tT rationis. ltaque ad vitandam confufionem di- t2 1 Y verfifignificati, motus primi-primos, qui oriun- tur in appetitu naturali, & prout. hic terminus wl Mif fumitur à p. THoMA, vocabimus /at? difios; fed motus, qui oriuntur in appetitu rationali, ïm QO ji vel fenütivo dependenter à przcedente phanta- W fia, vocabimus motus primo- primos firi&ià. diGtos, j & de his folis in prefenti queftione agetur. lt OTANDUM. 3. Motus primo - primos A't lhj effe etiam in duplicidifferentia. ArrQuienim, JQE n ta- lrl u qqamvis dependeant à libertate medigi£ , no ij l N men "Bw DE PRJEC. QUIB. GENER. PECCAT. 269 QWH m lj ll a]u men dependent hic & nunc ab /mmediata, & lun exfw t a&uali libertate, feu advertentia; quia depen 'ha dent tantum ab aliqua precedente caufa libera, Prlmnrom» v.g. ab aliquo fomento paffionum antecedente ! &uum liberé pofito, puta ab aliqua cogitatione, ab m I ( aliquo affectu, actione, verbo, vel à negligen- OP dXE tia repnmend:, ac corrlgendl radicem paffionum, If il 110 ac naturam corruptam per media huic fini juxta IULII veró oriun- ? C conditionem ftatus congrua. N tur nulla precedente negligehtia, vel caufa po- f fitivé hbera, ac culpabili, quamvis ex fuo ge- nere nati apti int dependere à dlrec'hone liberi ANML l]eq "du NI D8 arbitrii, fi adbiberetur applicatio rationis. les motus primo-primi funt, qui excitantur vel à DUs, D) 1 T0 PAU deemone,velà confuetudine contra&ta,vel àphan- tafia precedente finelibertate precedente pofita. Wt tuliy Inter eos, M. d NOTANDUM 4. qui in lujus- modi motibus primo-priris admittupt malitiam t nris venialem, effe difcrimen in modo loquendi: | d aliqui enim , qui admittunt puram omiffionem n n liberam, tanquam conftitutivam peccati, refe- Mbutat i runt totam malitiam ejusmodi motuum ad omif- p ol fionem illam voluntatis, qua quis negligit re- W'b, li primere hos motus: alii vero, qui cum Thomi- f0UL 2 ftis non admittunt puram omiffionem liberam bimis K tanquam conftitutivam peccati , referunt deno- pp&l'll n minationem peccati acmalitiam ad ipfum actum st concupifcentie, feu motus primi de fe non libe- 1] ! r jrmlb rij 1n quantum tamen connotat omiífionem vo- n u luntatis non reprimentis paffionem, ac motum. t Ambo tamen in hoc conveniunt quód ad pec- Àu catum veniale ejusmodi motuum concurrat omif- T fio libera voluntatis. His prenotatis , DI- h 270 DISPUTATIO Iv. D?PR ( DICO I. Motus primo-primi in appetitu g J s u | J naturali nunquam füntpeccatum. : Ita Theologi T omnes. gem* Y PRosATUR Conclufio. Tales motus pri- r mo-primi, üt fames &c. non dependent à liber- y [ 5 i tate, &àjudicio deliberativorationis; ergo &c. j DICO II. Motus primo-primi in appe- " titu rationali, velfenfitivo femper funt peccata a fs, QU venialia, quando potuerunt precaveri in fua g ü caufa, & per negligentiam faltem venialiter cul- [ g prit pabilem nondum retra&tatam non fuerunt impe- Y D.v diti in fua caufa. lm PRosATUsR Conclufio r. Authoritate D. xlot, d THOMJ, qui q. 25. .De veritate. a. 5. ad 5. fic FTTT ait: ,Ex hoc ipfo, quód fenfualitas eft fubjici- gartapi » bilis rationi, a&us ejus, quantumvis ratio- hnupts , nem preveniathabetrationem peccati.^ Idem zinun, in 2. Sent. dift. 24. q. 3. a. 2. fic habet: "Dicen- j i » dum, quód omnes primi motus, qui fenfua- 1j dl » litati adfcribuntur, üt verba Auguftini affe- ln N » rUnt, peccatum fint; fed motus przcedentes, ul :, [ ] Q » quos naturales diximus, qui imaginem non trinpel, 1 » fequuntur, fed folüm naturalium qualitatem a&ionum, ratione peccati carent : fecunduüm du [ " lt agj quod poteft verificari quorumdam di&tum, qui dicunt, quód motus primo-primi non fünt pec- Rl »,ïi?;t ET catum ; fed motus fecundo- primi funt pecca- tl .tum, ut per primo-primos motus naturales, i & per fecundo-primos motus fenfualitatis in- ?i' ) telligamus, in qua peccatum eít: peccatum enim non eft aliud, quàm inordinatus actus , j li m us* v79,7353 ad genus moris pertinens; nullus autem mo- » tUS DS U DE PRJEC. QUIB. GENER. PECCAT. 27I UT " 4l , tus ponitur in genere moris, nifi habita com- » paratione ad voluntatem, & ideo ibi incipit » genus moris, ubi primó dominium voluntatis » invenitur; habet autem voluntas in quibus- n ,dam dominium completum, in quibusdam MW&eW veró incompletum. Completum dominium O'Pdmiing » habet in illis a&ibus, qui ex imperio volunta- It f , tisprocedunt; & hi fünt a&tus deliberationem Vr , fequentes, qui rationi adfcribuntur. Sed in- AT , completum dominium habet in illis actibus, t Q] m i » Qui non per imperium rationis procedunt, fed » tamen NB. voluntas eos impedire poterat, ut Ál , lic quodammodo voluntati fübjaceant, quan- » tum ad hoc, quod eft impediri, vel non im- Zajäjf » pediri ; & ideo inordinatio, quzinhis a&i- t dl » bus contingit, rationem peccati caufat tan- TU o tum incompleti; & ideo in his a&ibus pecca- MA » » tum levifimum, & veniale eft." Ibidem ad v "Ui ait: "Voluntatem effe caufam peccati, con- n qiii » tingit dupliciter; vel per fe, vel quafi perac- 1 lp cidens, quando non impedit, quod impedire » Qpl » poteft: ficut dicitur aliquis facere id, quod us » nonimpedit, cümimpedirepoffit, & hocmo- lm qui )» doeft caufaprimorummotuum." Ibidemad4. ts n » Motus (inquit) ifti quodammodo funt in po- Sienim yan d teftate noftra; &alio modo non funt. pi ol » quilibet eorum fingulatim confideretur, ficin- nailut poteftate noftra funt; quia quemlibet eorum QUs r » preveniendó impedire poffumus: fi autem fl » omnes fimul confiderentur, fic in poteftate æ:mæ » noftra non funt; quia dum uni obvenitur, ex o alia parte motus illicitus poteft fubrepere." l a S. Do&or. Ut autem ífciamus, quosnam ]u auwf vocet ] DISPUTATIO D]PMC'Q 272 IV. vocet primos motus fenfealitatis, qui funt pec- joil at W&m | catum, loc. Cit. à. 1. fic ait : "Eft in nobis tri- a » plex appetitus, ftilicet naturalis, fenfitivus, ! t "T. , &rationalis. Naturalis appetitus, puta cibi, yu ". » eft, quem non imaginatio gignit, fedipfa qua- litatupr naturalium difpofitio: hic autem mo- u yt » Ih j TR tus in nullo rationi fubjacet, nec obedit; un- de nec in eo peccatum eft. Appetitus fenfiti- " »n n vus eft, qui ex precedenti imaginatione, vel M P fenfü confequitur; & hic vocatur motus fen- st lu) " 15;" d um » fualitat Appetitus autem rationalis eft, qui confequitur apprehenfionemrationis; &hic josta qdd, « dicitur motus rationis, qui eft actus voluntatis. Sed rationis apprehenfio dupliciter effe poteft. s fu. du Una fimplex, & abíoluta, quando fcilicet fta- tim fine difcuffione apprehenfum dijudicat; & vitinftin, atxlbette talem apprehenfionem fequitur voluntas, quz dicitur non delibérata. Alia eft inquifitiva, ailrolh, adyolun quando fcilicet ratiocinandó bonum, vel malum, conveniens, vel nocivum inveftigat, & talem tpedt OWU apprehenfionem fequitur voluntas deliberata. Ratio ergo inferior, qua& terrenis difponendis 10, Theol intendit, utroque modo motum voluntatis cir- 1 petd ca terrena elicere poteít; vel quando fübitó ap4 dup prehendit hoc üt bené conveniens, vel noci- HUGUSTAY vum corpori, &tunc fequitur motus rationis V lrb inferioris , qui dicitur dele&tatio, quia tunc ac- d i cipit illud, quod corpori dele&tabile eft, üt fa- vt ciendum; velquando inquirendó deliberat, & ) h'l(ml[m tunc non poteft fequi appetitus ante delibera- rP tionem finitam, &tunc confentire dicitur in de- D r b Je&ationem. Ratio autem füperior, quia per cun- Qi« fe ;ebus terrenis non intendit, (ed folum fe 2 dum l n I DEPRAC. QUIB. GENER. PECCAT. 273 lt Vg N g dum quod regulatur rationibus zternis, non fe- AT quitur ipfam aliquis motus, nifi deliberatus re- rl i fÍpe&u horum terrenorum , & ideo refpe&u eo- R, n r rum non attribuitur fibi dele&atio, fed folum 'ïg."f) (fd j ultimus confenfus, qui eft confenfüs in execu« ij n aufeg; tione operis. Y I ob PRoBATUR 2. Effe&us de fe peccaminofi At confequentes ex«caufa, vel per commiffionem, l It J vel omiffionem liberé & culpabiliter pofita non [ Wa retra&tata, funt peccata faltem venialia ; fed ta- Utn j les funt ejusmodi motus; ergo. Maj. patet ex i, Difp.r. quzft. 4. . .Min. prob. ACtus repugnan- Ti teslegi Dei, exiftentes in fübje&to ufum ratio- Atden nis habente funt peccata, üt patet ex Dj/). . 10 r q.5.5 fed ejusmodi funt motus primo-primi in a la ( appetitu fenfitivo, ergo. Min. prob. Quia fi li- beré fiant libertate immediata, habent rationem Wt q ln peccati formalis, üt Difp. 1. di&umeft; ergo fi OE etiam dependeant à libertate mediata , erunt pa- Vi u riter peccatum formale. Qpus i PROBATUR 3. Authoritate PETRI dé soTo, Theologi Pontificii primarii in Concil. inei d - n as Trid. & fpecialiter in noftra JDiecefi "duguftana omnibus prefcripti à Card. oTTONE EPI1ISCO- quihliiz PO AUGUSTANO, Is in Inftru&ione Sacerdo- j Y tum 1. 8. fic habet : "Primi motus illi funt, qui : ots t , gia t » in nobis deliberationem rationis preveniunt ; » de quibus dicendum , quomodo peccatum fint. Siblet, v » Primó occurrunt motus potentiarum vegetati- j du » Varum, quos diximus rationi non parere, üt a i » fames, vel quicunque alius appetitus ex fola j lt » qualitate- corporis proveniens, & nullam fe- g, u » quens apprehenfionem, feu cogitationem : - D. hmort Jratt. de Peccatis, S i l'olum::' »ho$ Iv. gl 274 DIÍSPUTATIO 5 hos placet multis vocaremotus primo- pmmos, L um u q i hoc eft, maximé primos, & minus, imó pror- L. » fus non in potef'cate noftra ex1&entes , in qui- emem gl » bus, quantumvis in illicita aliqua ferantur, » nullum eft peccatum; ut fi quis in die jejunii ! " J nimium famefceret, aut appeteret cibum ali- Jl » 1 u » quem prohibitum ita fuit fames in Chrifto fine ullo procul dubio peccato, hujus ratio s f sb manifeftiffima eft ; nam hi motus nullo modo funt rationi fübditi, quare omnino extra ra- GmmDr. tionem voluntarii fünt: nullum itaque in his ;*, din peccatum , ficut nec meritum. Poft hos in- iegrinen M venimus motus appetitus fenfitivi ex appre- j henfione fenfibilium , & corporaliumbonorum g Tif j n d emanantes, quales fünt omnes paiïiones, quas diximus, feu affe&iones appetitus concupi- &i il fcibilis, '& irafcibilis, defiderium alicujus de- ; r le&abilis, gaudium de illo prefenti, triftitia iet st - de tnàlo.dliquo, & nocivo: dehis igitur, cum um ad illicita feruntur , peccata venialia effe, Scri- t t ? ptüf&? , & Patribus eft confentaneum, üt D. icultm THOMÁS if 4. dift. 24. a. 2. qq. 3. a. r. & 2. E 3651 ? Et r.2. q. 74. a. 3. poft Magiftrum afferit, & ratiore ipfi nature confona id probans. Et 0U " hós motüs etiam multi vocant fecundo- -pri- A0 mos ; quia poffunt à ratione comprimi. Quód m hæ( lgltlll in eis peccata fint, poteftex illa fenten- n n * tia Paüli oftendi, qua ipfe hos motus in illici- Nüntine ta lamentabiliter in fe agnofcit : JNon, quod DN »Mg volo bonum, boc agoy fed, quod odi malum, boo rb f(mo fcilicet concupifcere: itaque illud ma- "i ( ". ]um vocat, &imperfectionem quamdam boni ; U L , nam de'eg mcelhgxt D. AUGUSTINUS, quod Qu ,ibidem EO DEPRJZEC. QUIB. GENER, PECCAT. 275 WWW ibidem ait: Jelle adjacet mibi, pevficere autem 'MMW » vion invenio , unde nom babitat in:ime (hoc eft in u M » carne mea) bonum. . Et quamquam hec de fo- n » mite, & habituali inordinata concupifcentia, j Titte » que manet poft baptifmum, intelligi poflint, » qu& peccatum, & ma]um dicitur, quia caufa L t 1 eft peccáti; tamen a&us, & motus illius iriilli- ïmamw » cita Paulus mala quzdam deflenda confitetur, DAttiloe pro quibus clamat: Jufelix ego bomo &c. & ad- OR dit: Gratia Dei per. Sefum Chriftum. Denique D il ii 2 docet, etiam hos motüs mortificandos efle, t hs » & comprimendos; // fpiritu (inquit) fa&ta car- Et quamquam facta enüävf ag » nis mortificaveritis , voivetis. Xrdgoony » carnis de omhibus peccatis carnis intelligi pof- Wdins fint, tamen & hos motus intelligendos effe tb t oftendit illud, quod dicit: Caro concupifcit ad- ii verfus [piritum. . Meritó igitur AUGUSTINUS tbni, vl » docet, in hismotibus nunquam peccaáturn effe, bt quamquam minimum certé, & ideo veniale i ex imperfe&tione actus; Ubi hoc duntaxat l M um t difficultatem ingerit, quomodo videlicet mo: LM&N v tusrationem pravenientes peccata effe poflint; cüm in eis non fit voluntarium, quaré non. inn d » ais | ? nulliputant, peccatum hoc veniale effe, oimif- : ; fionem rationis non comprimentis hunc io- ' f u V 5 tum; fed hec nomina funt, Aperté itaqué 5 dicendum, inhismotibus effe peccata; quia, hecit cüm à ratione comprimi poflint, imó & cave- gt » N:MH »ti, ne infurgant, fj fingulatim finguli confi- , derentur, in eis eft aliquid voluntarii." g nl PETRUS de sSOTO. : g l DICO IIL Motus primo-primi in áppe- p pec- titu fenfitivo, vel rationali, femper funt 2 catà smwï«j? J 276 DISPUTATIO I V. cata venialia, quando non reprimuntur à ratio ne concomitante. Ita GoNET hic Difp. 5. a.2. i appeuw $. 1. & alii. Ln W PRoBATUR Conclufio r. A&us de fe pec- Weranonf' caminofi dependentes in fui continuatione ab wl f*'*** omiffione concomitante funt peccatum; fed ta- Y 1 les funt hujusmodi motus; ergo. [l Maj. patet ex Difp. 1. q.5 ;:3.3 [ PROBATUR 2. Authoritate D. THOME *:.559:74.-8/9..ad 3. »Dicendum, (inquit,) j, i g, ] » quód perpetua corruptio fenfualitatis eft in- e-,unbu , » telligenda quantum ad fomitem, qui nunquam Enr » tollitur totaliter inhac vita: tranfit enim pec- Vs i » catum originale reatu, & remanet a&u. Sed 8 d t » talis corruptio fomitis non impedit quin prem » homo rationabili voluntate poffit reprimere ts » fingulos motus inordinatos fenfualitatis , fi z od » pr&efentiat, puta divertendó cogitationem ad » alia Sed dum homo cogitationem ad alia di- m » vertit, poteft etiam circa illud aliquis inor- Ts 2 dinatus motus infurgere : ficut dum aliquis at fem » transfert cogitationem fuam à dele&ationibus Wi » carnis ad ípeculationem fcientie , infurgit mb z quandoque aliquis motus inanis glorie imprz- ^ pnnu » meditatus ; & ideo non poteft homo vitare Mte, omnes hujusmodi motus propter corruptio- fed hoc folum fufficit ad » nem predciam ; Win rationem peccati voluntarii, quód poflit vii tare fingulos. Hm DICO IV. Meotus primo-primi in appe- h i titu fenfitivo, vel rationali funt tantum peccata fü";þ venialia, etiam circa obje&ta de fe graviter pro- ibita. PRo- Omerumm lf lt DE PRJEZC. QUIB. GENER. PECCAT. 277 ] H PRosATURConclufio. r. Motus primo-pri- Ri mi in appetitu naturali, vel rationali vocantur : Mi ili, qui habent femiplenam , ac imperfe&am 1 ! deliberationem antecedentem, vel concomitan- [ ! tem; fed tales tantum funt peccatum veniale ob Wt i imperfe&ionem atus, üt patet ex Difp. 2. q.4. , y ! PROBATUR 2. Authoritate D. THOM I. 2. q. 74 a. 3. ad 3. fic ait: ,Dicendum, quód mte Mg u (mqi » illud , quod homo facit fine deliberatione ra- ihry d tionis, non perfe&é ipfe facit ; quia nihil t » operatur ibiid, quod eft principale in homine: ^f j » unde non eft perfe&é actus humanus, & per » confequens non poteft efTe perfecté actus vir- Dd dpdt, g 2 tutis, vel peccati, fed aliquid imperfectum » in genere morum. Unde talis motus fenfua- V r litatis rationem preveniens eft peccatum ve- dfb ? niale, quod eft quiddam imperfe&àum in ge- xv nere peccati. u d J d t PROBATUR 3. Authores ätiam motus d an d ejusmodi /ecundo - priimos tantüm referunt ad pec- u cata venialia, üt patet ex GONETO hic a. 3. Ergo multo magis erunt tantüm venialia motus v i j n primo-primi, qui precifé oriuntur ex libertate d m vt antecedente, & non concomitante. j u j i Solvuntur Objectiones. d Os5]JICITUR I. conira 9. Conclsz'onem. $. siid Ex hac Conclufione fequeretur, quód omnes motus primo-primi effent peccata venialia; fed n Omnes hoc non eft verum; ergo. JMaj. prob. gl potuerunt pracaveri per majorem fervorem cha- fitatis, l 3 DISPUTATIO IV. ynl 278 n* ritatis, & per majorem fervorem p : re'c,um recur- rentium ad divina auxilia. j n u p Sequeretur , quód omnis ille, .qui poft baptifmum non nititur omnibus mediis fibi mo- um f mw: raliter poffibilibus corrigere naturam corruptam, & exfcindere radicem vitiorum , peccaret in Eüjm [ d æüf omnibus motibus primo-primis; fed hoc eft ni- mis grave; ergo. Maj. prob. Ex omiffione hu- ao g jus conatus moraliter poflibilis omnes motus primo-primi confequentes effent ipfi in füa caufa " liberi; ergo. fytcrmo REsPoNDEo ad r. n. Maj. ad prob. n. a. sst Quia motus primo- primi ftant cum intenfiffima t ml charitate, üt patet ex D. PAULO, maximeé in at ommo neo-converfo, adeoque in homine adbibente zb bt ftudium perfectionis ftatui fuo conveniens, ac moraliter poffibile, fpe&ata conditione perfonz, ssl i, d illi motus primo- primi non fünt regulariter li- zi N beri in fua caufa, nifi illi tantüm, qui ex difpo- &t w fitione caufarum propinqua facilius precaveri, & impediri poterant. In aliis autem hominibus ; & non adhibentibus ferium conatum ad extirpan- tincperen dam radicem vitiorum per ftudium bonorum Apet operum fuo ftatui competens admittitur, omnes "i motus primo- primos fenfualitatis, in quantum ts T ex illo negle&u dependent, revera effe venialia. VMfs| "d 2. dift. Maj. Qui non nititur corrigere "inin. naturam corruptam quoad eos aétus, qui indu- LT cunt fpeciale periculum quantumvis remotum Wij peccati formalis tranf. qui non inducunt. tale peri- P eulum. fubdiffinguo. ui non nititur naturam Ani corrigere quoad eos actus mediis generalibus per- á l Í UL tinentibus ad ftudium perfedionis füo ftatui con- u inuum ITI DEPRJEC. QUIB. GENER. PECCAT. 2790 Ts congruum, c. mediis particularibus fuperantibus moraliter fuas vires. n. Maj. Dico ergo, quod Is homo teneatur pr&écavere peccata formalia, J tej etiam per impeditionem eorum motuum, qui rf introducunt fpeciale periculum peccatorum for- fii a gie] malium. - Si veró non introducunt fpeciale pe- TU iil riculum, nontenetur homo eorumdem motuum habere curam, nifi tantüm generalem, adhibendó TT ] ' media generalia ad perfe&tionem fui ftatus con- if grua. OnjJICITUR 2. contra eandem, x. Hocipfum Mi dgi; ] auatet eft nimis durum, quód deficiente ftudio perfe- &ionis per media ordinaria, ac generalia ftatim (14, D incipiant omnes motus primo-primi fieri volun- Q d tarii in caufa; ergo. Prob. Znt. In pauciffimis Qurait, : hominibus poteft fupponi ftudium perfe&ionis foeot competens, adeoque fequeretur, quód feré in du omnibus hominibus motus primo-primi effent n, ia peccatum veniale; ergo. v put 9) st Si deficiente generali ftudió perfe&ionis m d jam inciperent motus primo - primi effe volunta- fs Wt rii, & peccata, tunc fequeretur, concupifcen- alnititt tiam in renatis plerisque effe peccatum ; fed hoc eft cóntra Tridentinum; ergo. Min. patet ex hi, n vt Trid. Seff. $. ubr ait: n renatis mibil odit .Deus concupifcentiam , quam 4poflolus aliquando peccatum Voittg tf am y i, t appellat, Sacra Synodus declarat., Ecclefiam Catbolic nunquam intellexiffe peccatum appellari, quod verà, C ts T propri? in venatis peccatum fit 5 fed quia ex peccato eft & ad peccatum inclinat :. fi quis autem . contrarium Jen- ais Maj. prob. Per concupifcen- ferit , anatbema fit. j tiam intelliguntur motus inordinati paffionum mms I S4 pri- 580 DISPUTATIO IV. y! alc- primo-primi, qui intali homine effent peccata; Wm ergo. qs jco RrzsPONDEO adr. n.a. ad 5rob. c. a. n. c. y ml quia remiflio quoad ftudium perfe&tionis, & fer- n vorem charitatis eft venenum univerfale bono- u ul jg f rum operum, & vita pravarum inclinationum t omnium latentium in natura: adeoque non eft li nimis durum dicere, quód omnes hi effe&tus, h u ii b licét tantüm liberi in fua caufa, fint tamen pec- cata formalia in eo fenfu, quo D ijþ- 'I- qa 4. di' at &um eft. hat In confirmationem hujus addo Authoritatem POR Cardinal. CAJETANI, qui in r. 2. q. 74. 3.3- Bu fic habet: ,Quando committitur aliquis aétus um m » inordinatus voluntarié , five voluntarié fit Aiper VA » Dofitivé five negativé, eft peccatum commif- » fionis, ut patet in deleGationibus malé per- [u » Ceptis, non imperatis quidem, fed nec exclu- d » fis; incurià nempe nautz fübmerfionis pecca- t » tum committitur. Unde cüm concupifcen- DEaY) » tia carnis adverfus fpiritum fit malus a&us, eerin » & voluntarius negativé, fequitur, quód fit i, folin » peccatum commiffionis, quando peccatum eft. iib » ln eodem articulo adverte, quod circa motus at » fenfualitatis eft aliquid certum, & aliquid vi- 'ï";hi, ln » detur incertum. Certum eft, quód omnes t 4l » motus mali, quos voluntas poteft, & debet M 1 » prevenire, fi non przvenit, quando, ficut , & » quomodo debet, funt peccata. )KMMU Sed quód vo- d » luntas poffit, & debeat femper fingulos mo- » tus fenfualitatis, aut vanitatis prevenire, non Wi 0! J videtur confonum, eó quód videtur, quód M h effet obligatio ad impoffibilein reali executione KT N » fin- Why DE PRJEÉC. QUIB. GENER. PECCAT. 981 Hmee&wm » fingularum preventionum. Si tamen Autho- » titas AUGUSTINI & Authoritas veneranda Üj *erfe&m l » ($- THOME) penfetur, & ratio in littera in- » finuata, non apparebit hoc diffonum : cüm h » enim peccatum veniale fit imperfectum quid Ut i li AE »in genere moris, & peccati, propter quod » & fine deliberatione committitur, confequens MT T r » eft , quód imperfe&a ratio potentie, & de- » biti fufficiat ad commiffionem ipfius. Unde DD]þ.[ f', concederem, quod eft in nobis imperfe&a po- » tentia ad reprimendum, vel obviandum fin- lls » gulis motibus malis, non tamen omnibus fi- Ul.i.q,(',,,,; mulífümptis; quia dum attendo uni, & do Itrígi d operam rei facre, infurgit alius. Attamen du » talis imperfe&ta potentia cum aliquali debito FUU » fufficit ad rationem peccati imperfe&i" .Tta uodw CAJETANUS. d "d 9. n. Mgj. Quia per concupifcentiam n Tridentinum intelligit depravationem nature, h uj non autem ipfos a&us, ac motus primo- primos mriTia exinde exfürgentes: aut fi intelligit etiam ipfos j g acus, folüm eos intelligit, qui non dependent Iptatnt ullo modo à libertate hominis, nec immediaté; nec mediaté. Qd at Id colligitur ex ipfo textu Tri- Ligit dentini, dum ait: , Manere autem in baptizatis n » concupifcentiam, vel fomitem, S. Synodus qui ot: u t » fatetur; qus cum ad agonem reli&a fit, no- ii i » cere non confentientibus, fed viriliter repu- Viriliter autem re- Y d qii' » gnantibus non valet." fny ol pugnare etiam eft precavere hoftem in caufa. OsjgriciTUm 3. contra 9. Conclufionem. Y. vt [htir, f Motus primo- primi non funt prohibitilege Dei ; ergonon datur obligatio pofitivé eos impediendi aüexeaf In [ 3 282 DISPUTATIO IV.- yn in fua radice. ZÍnt. prob. Hi motus funt a&us 4 potentiefenfitive; fed hi fecundum fe non funt * o prohibiti ; ergo &c. n 2. Studium Perfe&tionis Chriftianz efiam um L laboriofum non eft caufa efficaciter deftru&iva u talium motuum primorum ; ergo etiam omiffio " i hujus ftudii non eft efficax caufa influens in po- [/] 1] fiionem talium motuum. Confeg. prob. Caufa jgitot fs effectiva illa fola eft, cujus negatio tollit effe- &um; ergo.- ao .RESPONDEO adr. n. a. ad rob. c. Maj. n. hdj Min Quiaomnes a&us potentie fenfitive funt T P ANONCUP nate apte oriri dependenter ab imaginatione, j u in quam folam libertas animz habet immediatam J poteftatem;. adeoque fübjacent dire&ioni ratio- ?0NDI .- nis, in quantum coordinanda eft phantafia, ut E n n non oriantur, nec tentent animam ad affenfum. t nin o Omne autem, quod fübjacet imperio, aut di- EY re&ioni rationis in fua caufa, eft obje&um legis. al Hinc & ea concupifcentia,. que eft in potentia ii fenfitiva, in quantum dependet à libertate, pro- tinDed hibetur nonó preceptó: non concupifces. . Ita do- b w Cet D. THOMAs in 3. Se&. r. dift, 40. q. r. a. . dinte j in C. ubi ait: ,Intentio legis eft, ut homines ad Niliom] » virtutem inducantur; ad virtutem autem non ld. » fufficit, ut a&tus virtutis qualitercunque fiat ; n » fed oportet, ut homo fciens, & volens, & At v » propter debitum finem perfeveranter , & de- » lectabiliter operetur. Similiter etiam non fuf- RT M » ficit, quód a&us contrarius qualitercunque T » pretermittatur, nifi etiam voluntas illud fa- m*,':þ! » Ciendi derelinquatur, & paffiones inclinantes Ll fs » ad actum illicitum ordinentur ; & ideo in pre- GREGGRH: »ceptis m DE PRJEC. QUIB. GENER. PECCAT. 283 L i » ceptis Decalogi non debuit folüm prohiberi Atj , a&us illius ,..fed etiam concupifcentia illicita- » rum rerum. Ilbidem ad 5. fic ait; Concupifcen- il Atleí A Qd » tia, que eft in primis motibus, non eft con- » tralegem, fed prater legem ; & ideo pecca- "D tum veniale eft." Dicit autem hec p. T Ho- TA Df ? p MAS ex illo fuo principio, quód peccata venia- W*fu [ri L lia non fint contra legem. r tl Diczs. Pros v. G GHEGOR 'IUS XIII. damnarunt propofitionem BA1r 50. quz fic ha- [ m A? leftini bet: Prava defideria, quibus ratio mon confentit , & qu& bomo imvitus patitur , f[ünt probibita precepto: d gt Merinmel; NON CONCUPISCES, Erg À o data refponü'o nonv fubfiftit. r REsPONDEO ad banc illationem dift. a. Sunt i, rohibita prava defideria, quibus ratio non con- alfrntm j , entit zantim formaliter. c. nec formaliter , nec g, ul interpretativó. n. a. Barvus enim etiam ea, anlg qu2 neceffario fiunt fine ulla libertate mediata, T aut immediata, docebat effe peccata, & prohi- cadbetde r bita in Decalogo, Hoc ergo in Baio damnatum njs hi eft; non vero damnatum eft, motus concu- lp pifcentie liberos in fua caufa e (Te peccata, & itlonias: prohibita in Decalogo. Z Ad 2.. dift. a. Non eft deftructiva totaliter. c. f ao v partialiter.n.a. — INam ftudium perfe&ionis faltem dcvolat, Hinc ita hebetat vires paffionum, ne noceant. a, U $. THOMAS in 4. dift. 15. q. 1. a. 4. &d 1. de fa- elm m tisfacione per orationem , & alios actus chari- uiltec? tatis loquens ait: Zantum quis detrabit carni , quan- tum addit fpiritui; eb quàd bec duo principia fibi invi- n d cem conirarientur. i Quó etiam pertinet illud D. GREGORII homil.15.in Ezech. Dum crefcit in - nobis " 584 DISPUTATIO IV. | g g i nobis fortitudo amoris intimi, infrmatur procul dubio f fortitudo carnis. g J U OsJrcrTUm 4. contra eandem. 1. Juxta p. [ j æ GREGORIUM inlib. Moral. JNon nocet fenfus, ubi vizd deeft confenfus ; ergo primi motus non funt pec- yii catum. g tllb 2. Ec,clefza)i. 18. V. 30. non prohibetur ha- j bere concupifcentiam, fed eam fequi ; nam di- i ' citur: Pofl concupifcentias tuas non eas. Ergo non st datur obligatio eas precavendi. Imo ipfe ». AUGUSTINUs hanc confequentiam approbat ditit f P l. 5. contra Julian. c. 3. dicens: Fruffra dittum eft, joft concupifcentias tuas mon eas , fi jam quifque reus À, dif. msis qn efl 5 quia tumultuantes , C2 ad mala trabere. mitentes Va $t lt femit £as. Ts 3 Apoftolus non prohibet concupifcentias rl in corpore, fediis obtemperare; ergo non da- Prob. Znt. Rom. 6. UET tur lex eas precavendi. t V.12. dicit: JNon regnet peccatum in mortali corpore p «eflro , ut obediatis eju* concupifcentüis ; ergo &c. bytam Ubi iterum s. AUGUSTINUS C. I. de Nuptiis, &2 NOSTINU, Concupifcentia obfervat, non dixiffe Apoftolum: ünji lm qon. fit peccatum , fed : me regnet peccatum per ap- robationem, & confenfüm voluntatis, ac pro- at o s du pterea addidiffe: Ut obediatis ejus concupiJcentiis. RzsPoNDEO ad 1. dift. a. Non nocet ïm'.um; u fenfus, ubi deeft confenfüs etiam znterpretativus. c. ubi tantüm deeft confenfus formalis. n. a. Qui * lts fu. enimpatitur hoftem in urbe, interpretativé con- Pavl fentit ejus aCtibus; ergo etiam, qui per defidiam Ti fuam permittit pravas inclinationes, & defideria i HUUN trahentia ad malum, illis non repugnandó per u- m MZ; DE PRJEC. QUIB. GENER. PECCAT. 285 L ftudium virtutum, interpretativé confentit in earum operationes, & folicitationes. W'm, [.m 4dd 9. dift. a. Non prohibetur habere.con- hmj [j cupifcentiam, nec formaliter , nec interpretativà 10 ton i VL 1 volitam. c. tantüm formaliter non volitam. n. a. Qui enim hofti permitteret direptionem fuz do- l ol mus, velurbis, tacité, & interpretativé con- L t fentiret operibus ejus. Idem eft, fi permitteret , I tranquillé folicitationes procorum fue uxoriss ergo etiam, qui permittit liberé activitatem con- NT Mp ayj cupifcentiz originali, interpretativé obedit ejus defiderio. " F"u [ "jf "d 3. dift. a. Prohibet obtemperare con- 1777 cupifcentiis confenfü ve/ formali, ve] interpre- tativo. c. tantüm formali. n. a. Quód autem ille, qui non refiftit concupifcentiis in fua radi- paplenta ce, precavendó earum motus primos, inter- qpunt hi, Nní pretativé eis obtemperet, patet ex eo; quia fic jam fe habet negativé ad earum folicitationes m vj femper periculofas, quod non licet. ji; t OBJICITUR 5. contra eandem I. Juxta' s; iM jl AUGUSTINUM Concupifcentia fe babet in[lar Ev folicitantis 4damum , id eft, rationem ad confen- fum, prout fcribit lib. 2. in Genef. contra Ma- j micbeos; íed ea folicitatio Evi&e non erat Adamo peccatum ; ergo nec motus pravi concupiícen- N n tiz. mgprmtii'f»i 2 Motus primo-primi funt inftar primi con- greffus hoftilis ; fed miles non tenetur vitare, jl preü[iV'SEf & precavere hoftiles congreffus ; ergo nec ho- mo motus primo - primos. i erdelfi ^ &delw 3. omo non tenetur vitare, & precavere Ó «;. extrinfecas folicitationes ad peccatum maximé p , dome- 286 DISPUTATIO IV. j domeflicorum, v.g. mariti, vel Domini; ergo nec tenetur homo pr&cavere motüs primo-pri- 10 mmos. Q] ( REsPONDEO 2di. c. Maj. dift. Min. . Non d erat Adamo peccatum, fi non potuit previderi, ! à & precaveri. c. fecus. n. Min.. Hinc inverto: Á Jhah Si Adamus Evam perpetuo folicitantem ad pec- Á catum non reprehenderet, nec per ferias com- ^ minationes, ac fi opus, etiam per caftigationes TTE precaveret pro viribus tam crebras folicitatio- (att nes fibi femper periculofas, fine dubio peccaret ; m jni j ergo etiat, qui non praecavet primios motus g, Birt uN J fempef fibi periculofos, eos compefcendó. n "t d ». c. Maj. dift.. Min. Non tenetur eos In nj vitare, fi hon evidenter obtineat faciliüs viéto- TT riam declinandó congreffum.c. fecus. n. Mim. n Hinc inverto: Dux tenetur vitate congreffum Ü & Ui lioftium, àc crebras velitationes, fi prevideat, »nwiil fe effe in periculo, hóc modó perdendi vires Val exercitus, aut forté amittendi viétoriam; ecori- ii tra moraliter certus fit de victoria, fi declinet 3 Im, hos leves congreffus. Ergo & homo primos NT motus tenetür vitare ob eandem rationem, af ogfe prout pluribus obfervàt D. CHRYSOSTOMUS M W Jf in Epifi. ad Cor. "d 3. dift, a Non tenetur vitare, fi mo;. m p ( rfaliter vitari monm po[fnt. c. fi poffmt vitari. n. a. Q ngat Poteft enim inverti : Üxor Catholica tenetur d N W j Marito Lutherano perpetuó folicitanti ad Apo- Rn ftafiamferió repugnare, & precavere hujustnodi W folicitationes etiam implorandó Magiftratum ad ;.mj M urgendam obfervantiam pa&torum convento- u 5[';:'.« primos rgm; .er,go & homo tenetur ptecavere "t inotus, hn DE PRJEC. QUIB. GENER. PECCAT. 287 N If i motus, maximé eos, quos fentit pre cateris periculofos, [13 OBJICITUR,Ó. contra eandem. I. Concu- pifcentia non parit peccatum, nifi accedente It Wej a confenfu; ergoprimimotus non funt peccatum. 4int. prob. Jacobi r. dicitur: Unusquisque tenta- n ! p f tur à Concupif;entia abftrafus , & illetus ; deinde concupifcentiay clm conceperit, parit peccatum. quod Ti f j D. AUGUSTINUS explicat per affenfüm. Nam lib.6. contra S'ulian. c. 1. fic ait: .Profetlb in bis ver- Eülipts bis partus à pariente difcernitur; pariens enim eft con- A P cupifcentia, partus peccatum s fed concupifcentia mon n parit , mifi conceperit ; mon concipit , mift illexerit,, id ( Hf d ftdb eft , ad malum perpetrandum obtinuerit voluntatis affen- fum. INoli ergo confentire concupifcentie tue $ mon [tt t Jf eft, unde concipiat de te. Similia habet Epift. 260; t od ad 4filicum, ubi ait: Quamois infint , dum fumus ais in/corpore mortis.bujus, defideria peccati; [i mulli eo- wv rum adbiberemus confenfum , mon e[fet , unde diceremus n t Patri nofiro , .qui eff in colis: dim ^ yra s dte nobis debitq nofera. Ergo. Emi 2. Mala commiffa à fubditis non cenfentur Volfriüia fieri per confenfum interpretativum Principis, TOU aut Superioris, quando fine maxima difficultate precaveri non poffunt ; 'ergo. EORH "Ln 3 Obligatio precavendi primos motus eft Nl moraliter inobfervabilis, & eft caufa infinito- inidl rum peccatorum venialium 5 ergo non datur. «ehijd Prob. Confeg.. . Nulla datur obligatio, juxta pru- dentiam legislativam, quin fit melior non ipfàs lts "a ergo, fi hujus obligationis negatio eft melior obligatione ifta,. non datur.. RzsPON- ecaVereS 288 DISPUTATIO IV. | jb RzsPONDEO 2adI. dift.a. INon parit pec« Tl r] WMW catum, nifi accedente confenfu faltem interpre- tativo. c. tantüm formali. n. a. Jam fuprà often- Ágitf / fum eft ex ». THoMA in 2. Sent. dift. 24. q. 3. * u a. 2. quód fufficiat confenfus interpretativus. A m u b luU d 2. dift. a. — Quando non poffunt preca- s " !7 veri fine maxima difficultate aliunde non cadente j [ u lt füb obligationem legis. tranf. aliunde cadente fub j ] TM obligationem. n. a. Si enim v. g. graffatores j publici, ficarii, perturbatores quietis publice, s. contrabandifte &c. exterminari non poflint fine eoipfo exercitu, tenetur Princeps hunc condu- TU (f Ti cere, utut alias fibi, & fübditis onerofum ; quia prudentia eligit minus malum pre malo majori, ALUT maximé fi aliunde bonum publicum, aut Impe- x d rator precipiat confcriptionem exercitus in or- il Sic & in prefenti tenetur at i dine ad alios fines. Jv homo affumere ftudium perfectionis per media fuo ftatui congrua aliunde preceptum à Deo in f t ihdtte Q ordine ad extirpandas paffiones anime , & pre- cavendas incurfiones hoftium. ER DxicrEs. Homo non tenetür.ad moralem pram difficultatem fuperandam; fed datur moralis dif- At p ficultas in precavendis primis motibus; ergo. DurTr INon tenetur RrsPONDEO 1. dift. Mzj. j ad illam moralem difficultatem fuperandam, nifi quat illa ipfa difficultas fit pofzerior obligatione naturali, & dependens à peccato. c. fi fit primüm confe- | quens ad anteriorem obligationem naturalem. n. Maj. iNam natura in füo optimo ftatu conftituta ob- li Clqne UT ligat ad vitanda omnia pericula, & ad omnes machinationes hoftium longé arcendas à finibus 43[10 lts provincie, Corruptio autem nature, &mora- TT $ n [l [ DE PRJEC. QUIB. GENER. PECCAT. 999 & J Ri n lis difficultas primüm confequitur ad illam le. llïtm i get naturalem ; quam proin Deus non tenetur j hn il lat d mutare in gratiam generis huimani rebellis. RzsPONDEO 2. iterum dift. Maj. Non Mi 0t pf tenetur vitare tmoralem difficultatem infüperabi- lem fub obligatione gravi, fi mala exinde con- lt fini fequentia fine obligatione poffmt vitari. c. fi non nl od pofnt vitari fine obligatione. n. Mazj. In pra- r fenti autem, fi Deus permitteret liberam graffa- 3 qitiyd tionem ejusmodi defideriorum fine obligatione Em p illa reprimendi, confequerentur innumera pec- od cata graviora. Itaque melius eft, ut prohibeat TT fub veniali negle&us precavendi ipfa prava de- fre t n fideria quantumvis prima, ad evitanda majorà ,al peccata, & mala. 6058 10 Zd3. dift. a. Obligatio priecavendi primos v t motus cura particulari fingulorum eft moralitet Q ye n6 inobfervabilis. zranf. Cura Eenerali pet ftudium u perfectionis. n. à. Cüm enim diligens emenda: TA tio nature corrupte cuivis per fe aliunde in- cumbat, non poteft dici ftudium perfe&ionis fta- iE:ur«zd n tui congruum, effe moraliter inobférvabile. Ar- rl gumentum probaret, quód Deus debuiffet tol. x lere multas alias leges divinas, maximé Mofai- N t cas, quarum jugum tefte D. PETRO A. rs. p V. IO. portari non poterat. Adeoque ad prob. ii f Confeq. dift. a. Illa obligatio non datur, cujus negatio eft meliornon ipíà in eftimatione divína; um d a autmelioritate fimpliciter tali, & finali. c, tantüm in zftimatione bumana, aut melioritate fecundum eoit $i non daretur ob. At quid, vel immediata. n. a. ligatio precavendi primos motus, id forté me- Jb ïl lius effet homini; fed non Deo, cujus honori non U / - Ddhmort Tratt. de Peccatis. 290 DISPUTATIO IV. j n (i llm non cederet, fi permitteret liberum curfüum ho- fülis nature, que ob fui inordinationem ante g r(]ümom" baptifinum erat obje&tum divinz difplicentig. Neque ex ea permiffione obtineretur ultimatus due R «t fun finis legislatoris, qui per baptifmum omnes vult 12] í regenerari in novam creaturam, in eumque fi- p « b jl nem fpondet fuas gratias, & ordinatSacramenta; " atqui in novam creaturam regenerari importat u D etiam immutationem inclinationum , & paflio- TT il num. Imo finaliter ea licentia nec effet melior Q n homini; quiaficnon impediendó motus primos, t homo facilé laberetur in grave exitium, ficque dgeren pertraheretur in damnationem. p pett DricEs. Saltem non eft conforme pruden- gontetd tie legislativz, obligarehominem ad praecaven- x t dos eos motus, qui primüm contingere poffunt stl poft decem , viginti, aut quadraginta annos; a, i ergo faltem non erunt peccatum veniale motus us m primo-primi, nifi immediate dependeant ab im- hts perio voluntatis, jamque fint przparati per mo- TRUGRUDL dum difpofitionis in fuis caufis proximis. 1 QUa d REsPONDEO. dift. a. Non eft conforme a ul prudentie legislativae fic obligare hominem ad :f[:.mundus | N eos motus precavendos attentione, & curá par- liculari.c. attentione, & curà generali. n. a. Hoc ? i foret inconveniens, fi omnem deordinationem ht naturz in fpecie, aut numeró homo teneretur "a jam à longé previdere, & precavere; non eft "i autem inconveniens, quód homo obligetur ad M precavendas deordinationes naturz in fua radi- IBOMQ-'Q', ce per generale ftudium, ac diligentiam mora- Ul lem ordinandi füas potentias in fuüm finem. TM OBJ» IOW DE PRJEC. QUIB. GENER. PECCAT. 291 hben;mw I. Si motus L d O 8 JI1CITUR 7. contra eandem. primo-primi effent peccata venialia ob neglec&tum Nl l corre&ionis in fua caufa, tunc ejusmodi motus ts effent etiam peccatum veniale v. g. confligenti m Qty cum ira in fomno cum fuo inimico ; fed hoc , ag non eft verum ; ergo &c. Min. prob. S. Av- ts GUSTINUS lib.1. de Civ. c.25. ait: Zlla Conca- d pifcentialis inobedientia , quanto mapis ab[que culpa i, b eft im corpore non confentientis , [i absque culpa eft d in corpore dormiüentis. Ergo. mdömumspf D 2. Si teneremur precavere primos motus, fé n f i ad id teneremur folüm ratione periculi, quod invehunt pertrahendi ad affenfum ; fed ex hoc Min. Wiv i capite nontenemur eos przcavere ergo. D r prob.| Non tenemur precavere pericula morali- lpl ter inevitabilia ultra curam ordinariam ftatui Tij du congruam; fed hujusmodi pericula per primos d motus funt moraliter inevitabilia3 ergo &c. Min. patet; quia etiam fan&i omni füà curá non ial ;xapqatjpn: potuerunt evitare hos primos motus. MMaj. pa- tet, quia alioquin deberemus exire ex hoc mun- ss jn d t do, dum fcatet tot periculis, faltem ab extra, quot mundus parvus, nempe homo , fcatet in- vl ternis. g hr "a t 3. Obligatio, quz non agnofcitur à majori parte hominum tam Do&orum, quàm indocto- od jomo t rum, non debet afferi, nifi ftabiliatur claris, & convincentibus textibus SS. Patrum & Docto- veres rum Ecclefie ; fed obligatio precavendi primos y ag motus in fua radice, ac reformandi ipfam con- us cupifcentiam , ne exfurgat, eft talis obligatio; jietit' ergo . &c. f | To RESPON- y j 292 DISPUTATIO IV. sls Vü RrsPONDEO adr. n.Mgj. Ratioeft; quia j qni tales motus primi in fomno non funt proprié a&tus ginitt humani,cümnec fint liberi in fejneque in fua cau- n fa; ant,fietiameffent liberiin caufa, eatenus non du continent generale periculum folicitandi ad af- h:r fenfum, aut ad omiffionem culpabilem in iis re- p x.tu primendis. Itaque non funt a&us proprié hu- vtl Obh -mani, in ordine ad obligationem moralem. A'*æï f "Ad2. tr. Maj. n. Min. ad prob. tr. Maj. n. Min. 1 ito p j Quia majus eft periculum in folicitatione interna, J quàm externa, tum quia eft generale periculum n on d refpe&u omnium hominum, tum quia fzpius re- ltl currit infinities, ac demum, quia natura non etr n eft ita prona ad folicitationem externam, quàm at t internam, igitur major ratio eft pracavendi hos ziii) primos motus, feu folicitationes quoad pericula igbs, n interna, quàm externa. ; n RrsPowpEro 2. dift. Maj. Non tenemur 2f vitare pericula moraliter inevitabilia in ratione titudi periculi remoti. c. in ratione periculi proximi. n. DAT Dico proin, quód omnia pericula proxima pec- Wum, cati, feu propinqua, üt vocantur, teneamur REU vitare, & quidem pericula peccati mortalis de- * terminati ejusmodi füb obligatione gravi; peri- t Pum cula autem propingua ad peccatum veniale, nifi UMT MT neceffitas cogat, tenemur vitare füb levi. arimi l REsPoNDEO 3. tr. Magj. dift. Min. Sed AT I W T hujusmodi pericula per primos motus funt mo- raliter inevitabilia in ratione periculi remoti. c. fite proximi. n. Poteft enim fieri, ut faltem fücceffu ;Wlü, W temporis per diligens ftudium homo eó deveniat, ET TAR s ut etiam primi motus orti fine libertate conco- *nom, l mitante, UET DE PRJEC. QUIB. GENER. PECCAT. 295 li : 'n.fu mitante, vel proximé antecedente nullum am- r pliüs contineant periculum propinquum ad af- M fenfum formalem, velinterpretativum, & hoc " non ita difficile eft, ut tandem fic per plurimos licigi , a&us reflexionum, & affectuum contrahatur ha- Diien bitudo, ne aut exfürgant, aut, dum exfurgunt, Econtra fi NIS i ftatim füperentur, & occidantur. uTT non daretur obligatio precavendi eos motus in lt My, 1 -l fua radice, fi, homo relinqueretur à Deo in mo- iciwionejn;f rali periculo propinquo affenfus feu formalis, tb feu interpretativi , quod divinge fanctitati , & bonitati non convenit. l ii ZAd 3. tr. Maj. n. Mim. Quia obligatio hec ( agnofcitur non folüm à communi fenfu Patrum, T0 ( quorum textus poffent adduci innumeri, fed Tatrtd etiam ab aliis Doctoribus, prefertim Thomiftis od x potioribus, imo etiam à communi fenfu fide- lium, dum inftruuntur de obligatione ad cona- Nots tum perfe&ionis cuivis ftatui congrug. Certé n d Scripturafrequenter hanc obligationem inculcat, ii x dum v. g. afferit, quód fideles debeant nafci Ti non ex carne , fed jpiritu, quod debeant regenerari pr, t intus in anima, quód debeat vetus bomo exui, & st Chriflus indui: quód debeant crucifigere carnem cum i p vitiis, €&9 concupifcentiis omnes , qui Cbrifti funt, nvl ! Galat. s. & quód debeant mortificari membra, que Áblet Junt füper terrain.. Coloff. 3. Quód vetus bomo de- beat deponi, C5 indui movus, qui renovatur fecundium s yus f imaginem ejus , qui creavit illum. &c. Qui textus obligant non folüm ad perfe&dionem bons vo- rioull i üen t luntatis, fed etiam ad habitualem perfe&ionem, & adaptationem potentiarum , ne repugnent p rationi, & folicitent indefinenter ad malum; ibemreg T^5 quod f 94. DISPUTATIO IV. vt M gl quod ipfum utique nil aliud eft, quàm primos gi motus corrigendos effe in radice. ii QUJIESTIO- II. " ^ lllm;ï:m,l;' T ZIn, C quomodo morofa dele&tatio circa. olje&la illita im omnà materia fit peccatum? Et Va ANum eatenus detur parvitas materie circa Ob- N je&a Venerea ? jdhust OTANDUM I. In hac re occurrere termi- g NG nos, quorum non efít omnium eadem ex- v dra plicatio in Autboribus. ! Igitur nota CQ I. DELEcTATIONEM nil aliud effe, quàm i Jümplicem complacentiam .cum quadam. affettione dele- 3 df Gationis interna circa aliquod objeftum fine defiderio mtdis) ilud affequendi, wvel exequendi. il 2. Ea dele&atio, quando eft de re turpi OA pertinente ad luxuriam, vel aéctum venereum, vo- dntem t catur & ipfa enerea. 3 DEgLECTATIO MoROSsA vocatur i hx «m, ( omnis delefatio voluntaria de turpi objetto apprehenfo, du üt prafenti; adeoque non vocatur morofa ex €o, 4*, ( Dd quód poft fufficientem advertentiam rationis ali- MEUTT quamdiu duret per notabile fpatium temporis; ;S;Eïl*lïpe ] fed poteft fieri poft fufficientem advertentiam, p t & deliberationem in unico inftanti. Dicitur dgw lg autem tworofa ex eo ;5 quia voluntas immoratur M dy in fola oble&atione animi circa ejusmodi obje- W .lhu &um, non pergendó ulterius ad ipfum defide- WM | rium, aut executionem operis. Obfervandum rmh; tamen, TT DEPRJEC. QUIB. GENER. PECCAT. 295 ld ] b C& tamen, quód dele&latio morofa lat fumpta dicatur etiam de omni dele&atione circa quodvis aliud obje&um illicitum, prout fumit La Croix lib. 5. lii num.77. 4. Dele&atio alia eft rationalis, alia fenfualis CT f RATIONALIS, feu fpiritualis eft illa, que ver- H t fatur circa objectum,, atque unicé fiftit in anima non tranfeundó ad corpus per commotionem fpirituum vitalium fenfibilem v. g. ad iram, vel RUT alium a&um illicitum. SENsuALISs autem ab j? Authoribus dividitur in fenfibilem , üt vocant , & dour d in fenfualem fimpliciter dittam. 5. SrNsIBILIS eft, & vocatur illa, que "PT verfatur circa obje&um proportionatum cum DA fenfibili commotione fpirituum vitalium , non Ht g dftin tamen genitalium ad generationem fervientium. 'Talis dele&atio fenfibilis datur v. g. in calefa- v &ione manus poft intenfum frigus, in vifione rei pulchrz v. g. florum, & prati, in ta&u rei dieut blandz v. g. holoferici, vel in ofculo ad fuum Alii Au- Qu ol infantem, in vifione rei curiofe &c. thores hanc dele&ationem vocant naturalem feu E t ) 1 FOF€f fenfiticam, quz denominatio etiam valde acco- M moda eft ad naturam rei. 6. Dele&atio sexsuALIS fampliciter dita, izärätionise feu Venerea vocatur illa, quz verfatur circa ob- u n je&um turpe in carne cum commotione fenfibili glrett fpirituum ad generationem fervientium. Delectatio cARNALIs ab Aliquibus j D 7' v. g. à P. vivA in propofitionem 40. ALE- y i XANDRI VII n.4. vocatur ea folüm, qu«e eft um fénfualis , feu venerea.. Econtra ab aliis v. g. La jipin ur omnis illa, quz € Ob[en; Qoix l.3. p. r. n. 891. Vocat 4 296 DISPUTATIO IYv. yn e& in corpore, feu carne, five fit fenfibilis tan- g tum, five fit etiam fimul fenfualis , & venerea.: t ü Hinc dividit dele&ationem carnalem in Senfibj- «s [ lem, & Veneream. Verüm prior acceptio hujus I;QXM ï | termini eft univerfalior, & menti Ecclefice Ro- p [ manc conformior, & ufürpatur fic in Italia, & l / ( Hifpania, üt patetex P. vivA loc. cit. " ht NOTANDUM 2. In hac materia bené di- w:- if ,;T :fi ftinguenda effe obje&a, & a&us, qui funt pec- agiri catum i5 fe ipfis, & qui funt tantüm peccatum D TE ratione periculi proximi incidendi in peccatum. Peccata YN SE 1PsIS fünt tria. d E I. AóGtus ex- at ternus in fe graviter prohibitus, üt homicidium,. E pny fornicatio, voluntaria pollutio. 2. Hujusmodi [ u à, fj a&us committendi ferium defiderium, & propo- m u fitum. 3. Deleé&tatio libera, ac deliberata de M €o committendo, vel commiffo, velut inten- / tionalitér r&fente, & aGuali. Peccata autem Md d tantüm RATIONE PERICULI propinqui fünt cogitatio, v. g. de homicidio, & vindicta, vel 15 Qu dl l de returpi; quia cogitationes de fe facilé difpo- T 2 ä il peni nunt vel ad delectationem morofam , vel ad de- ^ " i fe pl fiderium, vel ad ipfum a&um externum, que - W tria funt intrinfecé mala. &c. i NOoTANDUM 3 Dele&ctationem poffe ha- - at mj q bere obje&ta diverfa. I. Poteft verfari circa. at fubftantiam obje&i. 2. Circa modum, ac cir- hi cum(tantiam ; v. g. fi quis deleétetur de lapfü x hïm j temulenti in cloacam ; vel de rixa duarum mu-- dww 1 lierum, in quo cafu non datur dele&tatio; vel de damno temulenti gravi; velde odio mulie- ts rum. []Ih 3 * - Poteft verfari circa cognitionem ipfius A D obje&i ID DE PRJEC. QUIB. GENER. PECCAT. 297 LT L UT obje&i de fe bonam, &hóc modó ipfe Deus com- »&veæ placet de ftudio v. g. Confeffarii de objectis aT EM prohibitis. 4. Cirea cognitionem malam obje&ti prohibiti v. g. de ingenio Pi&oris, aut Poetee Esl Ecdeüakg imaginum obfíceenarum, aut poematum; de in- genio furis, aut blafphemi &c. Mbeg NoTANDUM 4. Varia jamin hac re prod- iife Decreta: üt enim refert P. vivA loc. cit. hr 1 uf i. CLEMENS virn. & PAULUs v. jufferunt denuntiari Inquifitoribus Fideieos, qui afferunt: MUU T Ofculum ob dele&tationem carnalem. babitum , nec mon amplexus , &? ta&bus ob folam dele&tationem non effe "- Aäæ crimen lethale. 9. ALEXANDER VEI. damna- bbl vit hanc propofitionem 4o. ? probabilis opinio, p qu& dicit, e[fe tantüm. veniale , ofculum babitum ob Ti L ( d dele&ationem carmalem , & fenfualem. ( FR AN CI$8- cus à Matre Dei in Theologia Morali Salm. V t Duda legit fenfibilem ) que ex oftulo oritur, feclufó peri- LAU- culó confenfus ulterioris, & pollutionis. $P. yrtit DIUS AQUAVIVA Prepofitus Generalis S. J. Mi bb precepit fuis Jefuitis in virtute S. Obedientiz, & füb pena Excommunicationis, ne ullus é So- VOR €ietate publicó, aut privatim non modoó üt ve- m ram, vel probabilem, fed nec ut tolerabilem quidem do&rinam ulla ratione doceat, aut fibi v pl H placere fignificet, & fecundüm illam confilium vetari cuiquam det; Íícilicet im ve venerea exiguam ali- quam dele&tationem deliberat? quefitam propter levita- im, & eyr zem materie excuari à wortali. Quod Preceptum ; durmtr deinde Congregatio nona Generalis Decret. 24. jterum confirmavit. df j odf NoTANDUuM s. Dum quszritur, utrüm in hac materia detur parvitas materie , queítio- uitiont?:ä ! : nem, 198 DISPUTATIO. IV. j üti incïma nem, ac controverfiam non eífe, an aliqua de- le&atio circa obje&um intrinfecé malum v. g. 42 as fornicationem , poffit effe peccatum veniale? in hoc enim confentiunt Authores, talem dele- if &ationem effe femper peccatum mortale; fed PT.U effe controverfüm, an dele&tatio venerea, feu yu "ITJF, fenfualis dire&é quefita per atta&um, quz ver- l] , fatur v. g. circa partes obfcoenas cum commo- n j " "1] tione fpirituum feminalium, poflit effe peccatum jj veniale? Et in hac controverfia, üt refert P. ula VIVA hic n.3. fuerunt aliqui Authores ante zcillni DamnationemPontificiam pra/fate propofitionis, nili, t inter quos refertur LEDESMA , SOTO , CA- d m RAMUEL, JAVELLUS, qui docuerunt, talem ia dele&ationem per ta&tum, aut afpe&um &c. 1 m non effe mortale de fe, fi abfit periculum con- dm, u fenfus in defiderium fornicationis, vel in pol- iil ((g'-!/ïl, f lutionem. Reftatautem quaftio r. An dele&a- DRO Y tio etiam illa, qua verfatur circa partes obfcoe- b nas fine ulla commotione fpirituum, fit pecca- ATE tum mortale ? 2. An fit mortale delectatio fen- Alnfention fibilis, fi exinde prevideantur orituri motus ve- t j nerei; quin tamen dire&é intendantur, prout poteft fieri ex ofculo, fi exinde prevideatur .::.:Iale. oriri motus venereus ? His neceffario & utili- - oum ter prenotatis. 3 r DTCO- E Omnis dele&atio deliberata de "i, E " N] d obje&o reali graviter in fe peccaminofo eft pec- " catum mortale. Ita omnes. L W PRosATUR Conclufio. Ratione pn. TH 0- tlj Dtin. M;€&. Omnis dele&atio de obje&to graviter pec- fCEuz v n caminofo vel approbat ipfum obje&tum, vel af- Aj fectum um [ DEPRJEC. QUIB. GENER. PECCAT. 299 d 1 ln (f t fe&um inclinatum ad illud ; fed utrumque eft peccatum mortale; ergo. JMin.prob. D. TnRo- Rn Y ]0[65, tilea; MAS hic q.74. a. 8. C. fic ait: Quod aliquis cogi- tans de fornicatione deleCtetur de ipfo a&tu cogitato, m U]We; T0 t boc contingit ex boc, quód affettio ejus inclinata eft in bunc atcum. Unde, quàód aliquis confentiat im ta- l8 QD t lem. del&&tationem , boc nibil aliud. eft , quàm quod ipfe confentiat im boc, quód fuus affe&us fit inclina- Mlb ius im fornicationem: mullus emim dele&tatur , mifi in VMT i eo, quod eft conforme appetitui ejus : qubd autem ali- i As quis ex deliberatione eligat , quod affetus fuus con- : ity yi formetur bis, que fecundim f& funt peccata mortalia, À I) efi peccatum mortale. Unde talis confenfus im dele- Et hoty, Gationem. peccati mortalis efL peccatum mortale. Hfcn ad s. Dicendum ( inquit) quàd etiam confenfus in Srimfrm delettationem , que procedit ex. complacentia aütus bo- , gl wücidi cogitati, efL peccatum mortale. ' | DICO II. Omnis dele&tatio voluntaria s d circa obje&um, quod formaliter, aut per con- u t nexionem neceffariam per fe ex füo genere, vel j QO at ex intentione operantis fovet affe&tum adactum graviter in fe peccaminofum , efít peccatum l p mortale. f;a'zmg l i AT PRosATUR Conclufio. r.Non pote& dari ratio, cur ta&us, & afpe&us rei cum dele&a- tione carnali, & fenfuali juxta propofitionem t damnatam fint peccata mortalia, etiam in eo ia cafü, quo nullum datur periculum confenfus ulterioris, aut pollutionis; nifi quia per fe, & od ex fuo genere formaliter, aut per connexionem neceffariam fovent affectum ad actum de fe pec- yputt caminofum, puta ad fornicationem , feu pollu- ie&llml ) tio- DISPUTATIO Iv. 300 DVPREC- tionem voluntariam, aut certé ad delectationem gl circa illa. Ergo &c. Znt. patebit ex folutione qpilnt? Il obje&tionum. yrlid PROBATUR 2. Ratione p. THOM . Ideo v d juxta D. THOMAM dele&atio de fornicatione eft mortale, quia fovet, & approbat affectum HSE [ ffïh l inclinatum ad peccatum mortale; ergo etiam delectatio circa alia obje&a in eum finem difpo- hu WA ciinls nentia, quze fovent, &approbant hunc affectum, eft mortale. iM Af PROBATUR 3. "lutboritate s. T HOME 9. ii 2. q. 154. a. 4. C. ubiloquens de ofculis, & ta- u AL &1bus, fic habet: ,Aliquid dicitur effe peccatum y.thuy » mortale dupliciter. Uno modo fecundüm , i » fpeciem fuam, & hóc modó ofculum, ample- i o » Xus, & tactus fecundüm fuam rationem non UM [lll]] » nominant peccatum mortale : pofï'unt enitm ROAT ( » hec abfque libidine fiéri, vel propter confue- COT » tudinem patrie, vel propter aliquam neceffi- m Alio modo » tatem, aut rationabilem caufam. iil » dicitur effe aliquid peccatum mortale ex fua Phona » caufa; ficut ille, qui dat eleemofynam, ut tRDRUI » aliquem inducat i 1n herefin, mortaliter peccat » propter intentionem corruptam. Dictum eft t ftt IU » autem füpra quód confenfus in deleGtatio- ^to wl » nem peccati mortalis eft peecatum mortale, n » & non folüm confenfus in actum. Et ideo, Vil » cum fornicatio fit peccatum mortale, & multó *'*ïü;'.erp » magis alie luxurie fpecies (puta, fodomia, N j » mollities &c.) confequens eft , quód confen- n QY » fus in delectationem talis peccati fit peccatum Bu » mortale, & non folüm confenfus in actum. Oi J » Et ldeo, cüm ofcula & amplexus hujusmodi f » PIO- L DEPRJÉ£C. QUIB. GENER. PECCAT. 50I | düf&l " n f ; propter dele&ationem fiant, confequens eft, » quódfint peccatamortalia; & fic folüm dicun- tur libidinofa. Eit ibidem ad 2. ait: Ofcula, & 109 » ! fomigi » ta&us, quamvis fecundüm fe non impediunt ?» bonum prolis humane, procedunt tamen ex ht af ergo gt » libidine, quz eft radix hujusmodi deleGtatio- » nis, & ex hoc habent rationem peccati mor- f& dj talis. » Eit q. 15. de Verit. a. 4. dicit: Simpliciter la ïfe&um » concedimus, confenfum in delectationem for- nicationis, vel alterius mortalis effe peccatum » » mortale. Ex quo fequitur, quód quidquid fl t » homo agit ex confenfu talis delectationis , ad D h fttd hoc, ut hujusmódi dele&tationem nutriat, vel » teneat, ficut funt turpes ta&tus, vel libidi- lty i JO 001 » nofa ofcula, vel aliquid hujusmodi, totum eft peccatum mortale, Exhoc patet, quód Jut erin D. THOMAS ofcula, & ta&us fine rationabili hi caufa fa&a, dum habent concomitantem deleGta- d tionem carnalem, füpponat procedere ex affectu Aiomy 4 ad talia peccata, feu ex libidine. m PRonATUR 4. SS.Patresagnofcunt, omne yjnu, t fomentum concupifcentie , & affectus ad ali- jf quam fpeciem luxurie, fi deliberaté querantur, Ditm d effe peccatum graviter prohibitum 5 ergo & de- ia le&atio voluntaria circa obje&tum, quod per fe l mogtale, ex fuo genere, aut ex intentione operantis fo- D vetaffe&tum ad talia objecta in fe peccaminofa, . ao eft graviter prohibita. nt. prob. I. S. In £- t NJEUS 1.2. contra hzref. c. 56. dicit: ,Chriftus ) iav » quedam juffit quibusdam abftinere non ope- » ribus, fed etiam his cogitationibus , qua ad od TU » Operaducunt, quafi malis, & nocivis, & ne- s hup » quam, 2, TER- Í DISPUTATIO y n 302 I -V. 2 TrRTULLIANUS l. ad Scapulam C 9 a , Dominus (itiquit) non tantüm eum adulterum 1,:: qui » effe definit, qui cominus in alienum matrimo- ! jl » W nium cecidit, verüm etiam illum, qui afpectus » » concupifcentia contaminavit; adeoque quod i o » prohibetur adminiftrare, fatis periculofé ani- i » mus fibi reprefentat, & fruftra per volunta- ,';,g;ymra » tem expungit effectum. Cujus voluntatis tan- k » ta cum fit vis, cur non folatium fui faturans lAt » pro fa&o cedat? pro fa&o ergo ple&etur ; i hij » vaniflimum eft dicere: volui, nec tamen feci, » ficut malum non perficis, nec concupifcere pl É t » debueras. Jdem de Spettaculis c. 13. &?. 14. ait: hd » Omne fpe&aculum fine concuflione fpiritus m d » non eft; ubi enim voluptas, ibi & ftudium, per quod fcilicet voluptas fapit. 'Etiam ille, bt h » Anditr qui modefté fpectaculis fruitur pro statis, vel » nature conditione, non tamen immobilis ani- jume, » mi eft fine tacita fpiritus paffione ; nemo ad vt » voluptatem venit fine affe&u; nemo affe&um Téimyn » fine cafibus füis patitur. Ceterüm, fi ceffat Qs die d » affeQtus, nulla eft voluptas. Jdem de Idololatria ?» c.2. Dominus (inquit) adulterium etiam in At » concupifcentia defignat, fi oculum quis impe- » gerit libidinofó, & animam commoverit im- 'nm ia (] )» pudicé. EtL.de Cult. Feminar. c.1.2.62 3. ait: &t (f » INon venit de integra confcientia ftudium pla- *«*äïuntluü » cendi per decorem, quem naturaliter invitato- At » rem libidinis fcimus.Non debemusaperire viam I E—'y*ual'[ » tentationibus, quz nunquam inftandÓ perfi- PW.H » ciunt, certé velfpiritu fcandalum permovent. (i, » Dominus ampliandó legem, concupifcentiam DUn 'n: N » à faco ftupri non diícernit in poena. &l Y 3. Ev- l lv' DEPRZJEC. QUIB. GENER. PECCAT. $303 i ln 3 Evsg2ivs Demonftratione Evangelica t Emlmm " ; lg ].5. c. 8. ait : Chriftiani arbitrari debent, non ?» illas fibi accommodatas effe leges, quibus pro- UCTES f; hibetur occidere, me&chari, furari; fed animi » » libertatem ab omni morbo plurimi facere, & prJ'CUIOIE: ab imis partibus, ac de profundo cogitationis » E ol D P) tanquam à radicibus malitiam pullulantem re- Vl fecare. B. » " r L.6. c.23. ,Scit adverfarius nofter, quanta IN » fit vishujus cupiditatis. Objicit quippe oculis j CUIICUpif(; » irritabiles formas, ficque vitiis pabulum fub- » miniftrat, cum intimis vifibus ftimulos omnes 48 conturbat, & naturalem illum inflammat ar- AU » j fodun » dorem, donecirritet hominem, & implicatum decipiat. Precipitur autem à Deo , non tan- Ti » » tüm adulterium effe vitandum , fed etiam co- 50 v » oj z gitationem , ne quis afpiciat alienam, & animó T » concupifcat; adulteram enim fieri mentem, fi » vel imaginem voluptatis ipfam fibi depinxerit: ngmoafe&: n ft mens eft enim, quz peccat, quz& immoderate » libidinis frué&tum cogitatione comple&itur , in ini lr füm a i » hac crimen eft, in hac omne delictum. "Ti PaosBATUR s. Afpe&us mülierislibidino- goret t füs, quem Chriftus Matth. 5. nomine adulterii nf damnat, confiftit in ea dele&tatione, de quaagi- fhliun turin Conclufione; ergo. Znt. prob. V erbailla ger n Chrifi p. caRvsosToMUs fic explicat, ut fermo fit de afpe&u, quo fovetur affectus ad u Mdö K peccandum. Homil. 17. in Matth. fic ait: » Chriftus non a&tum folummodo , fed impudi- | permoïf'f vjl » Cum quoque coércet afpe&tum, propter quod edm , | pænf l » ait: Qui viderit mulz'erem ad- concupifcendum »Jam 304 DISPUTATIO IV. » jem mecbatus. efl eam án. corde fuo, hoc eft di- at » cere, qui dat operam venufta corpora cu- dion! » riofius intueri, & decoras aucupari facies, ta. lii » lique animam fpe&taculó pafcere, & obfcenos ais gj » pulchris vultibus oculos affigere: non enim 1' l » idcirco Dominus advenire contentus eft, ut Iu j » folummodoó corpus à malis aCtibus, fed ut priüs » animam quoque ab hujusmodi cogitationibus guitis n QV eptereb, pn p PRonATUR Ó. Authoritate s. AUGUSTINI, didr d qui l. 12. de Trimit. c. 12. fic habet: ,Nec fane, giadtit » cum fola cogitatione mens obleCtatur illicitis, e d » non quidem decernens effe facienda, tenens ,nitupi » tamen, & volvens libenter, quz ftatim , ut ,» attigerunt animum, refpui debuerunt, negan- tnin] z hu » dum eít, effe peccatum, fed longe minus, hm » quàm fi & opere ftatuatur implendum." Et ne guisquam putaret de veniali tantüm loqüi s. B AUGUSTINUM, addit: ,Si delectationibus illi- j5 » Citis, à quibus continuó fe deberet avertere, tptte l cogitatio libenter fola pafcatur, nec facienda sEf » decernat màla, fed tamen, fuaviter in recor- vtt, & » datione teneantur, totus homo damnabitur, lts » nifi hec, que fine voluntate operandi, fed 5lqn tamen ecum voluntate talibus animum oble: » At i » &andi folius cogitationis fentiuntur effe pec- ':'fäeaatione, » cata, per mediatoris gratiam remittantur. MUET hu PaosnATUR 7, Authoritate s. ANTONI» EKEQ du p.osfit.ss 0 1. $6t : s dNulli.dus stb l- i » bium eft, quód , qui dicit verba turpia, » lafciva hac intentione, ut fe, velalium pro- M M » Vocet ad luxuriam, velíe mente dele&andi »1ll isationm h MTI l DEPRAC. QUIB. GENER. PECCAT. $305 jü, Utef;» dtgy » iü locutione, & éogitatione turpium extra » matrimonium , mortaliter peccat ; fed ubi Wil 5 fs » talia vetba turpia dicuntur ex quadam levitate ad folatium, quamvis de fe non videantur mor- » talia, tamen per accidens poffet effe mortale Ts . ht l w 2 ratione fcandali, feu ruine inde fequentis in » mente alicujus. Idem videtur dicendum effe ii , de facientibus, vel cantantibus cantilenas ple- » nas lafcivii$: fed audientes libenter talia nofh Attyn » tantum ex quadam lévitate, & folatio vano, NT fed etiam dele&ationem deliberatam in tali » Vrl materia audita querentes non videntur poffe M D 1 excufàri à mortali, ficut nec à delectatione morofa turpis cogitationis, cüm ex auditu fe: u 1h g quuntur talià, precipué in mentibus infirmo: rum." Ita ille, lj , PROBATUR &: Authoritàte $; FRA NCi- iv p n g $cií 8ALES. Qul Jnirodutk. in itam [piritualem .4. €. 6. fichabet : "Quandocunque homo oc- NOOROO m $ cupatur fübito motu deleé&tationis; qui imme- , diaté fequitur ad tentationém , antequam ad: 3 fer if » Vertit, & hoc ad fümmum poteft effe leve j » quod majus fit, fi quis, poftquam advertitma: du i, d ; lum , in quo eft aliquanto tempore per negli- m o » getitiam, vult deliberate, & difputare cumi , dele&atione , an debeat éam acceptare, án re: ; d Qu if 5 jicere: adhuc majus fit; fi quis eam advertens , aliquo tempore per veram negligentiam in ea v » maneat fine propofito eamrejiciendi; & fi vo« D] N J luntarié ex propofito habeat complacentiam in tali dele&atione. hoc propofitum eft pecca: a um D ]1 gl » tum mortale, fi objectum; de quo habemus de: » le&ationem, eft notabiliter malum. T U RO* D. chmort Ira&t. de Peccatisi yme 306 DISPUTATIO IV. Authoritate coNcIiLrI Pa PROBATUR 9. COLONIENSsIs celebrati annÓ 1536. In expli- gt gtl catione /exti. precepti fic habet: "Cüm. Chriftus animi libidinem, ac concupifcentiam tam fe- s » hu/ » rio prohibeat, fimul quoque prohibet, quacun- /"Ufw J vifi ) que eam excitant, vel nutriunt, qualia funt 1f » verba impudica, lafcive hiftorie, fpurie can- J jj MA » tilene, imagines indecore, deinde ofcula, ta- w&A]f » &us, cogitationes, nimius ornatus, & comptus :Iu W » corporis, occafio, & potifhmum crapula, » otium, & his fimilia: : propter quod cüm pro- if Qub » hibuiffet concupifcentiam , ftatim fübjecit : ibl » Quod. fi oculus tuus dexter. [candalizat tey erue eum, His verbis docetur omnis » €9 projice abs te. ints, m Y » concüpifcentiarum occafio diligentifimé vi- » tanda, adeoque cavendum nobis ab omni eo, a 15 d » quod nos in hujusmodi peccatum pertractu- » rum timemus, etfi tam charum nobis foret, ptint, » quàm manus, & pedes, imó dexter oculus. t » Primarió ergo hoc videtur monuiffe Chriftus, PA » ut, fi contingat nos vite confuetudinem ha- Atrtpi bere cum eo homine, à cujus favore tota no- Eul » )» ftra felicitas poft Deum dependere videtur, Ariti jt, lt » atque interim fuggeftione diaboli fiat, in ejus ) hominis domo afpectum noftrum in muliercu- n D) ]am aliquam incautiüs conjectum mala concu- sm b ' » pifceritiz ignibusinardefcere, tunc potius effet, Vi » ut eam occafionem evitemus, quàm ut prefen- D NI [ ti nos periculo committamus. v DICO JlI. Dele&atio voluntaria, etiam RUT fenfibilis tantüm circa obje&a, quibus anne&titur Wm]]( A h periculum proximum incidendi in dele&ationem ] A D fenfualem voluntariam, eft peccatum mortale. l [ PROZA- ) DE PRJEC. QUIB. GENER. PECCAT. 397 PanosATUuR Conclufio 1. Seexponere pe- A D riculo proximo peccati mortalis eft peccatum : "C]lm Qæ mortale, ütinfrà q. 4. dicetur; er ht go eþiam inhac materia fic dicendum eft. l PROBRATUR ?. Authores, qui aliàs in 1 QUij 'Theologia Morali cenfentur laxiores, fatentur ^ [urgt effe practicé improbabile, quód in tali dele&a- t W tione fenfibili nonreperiatur peccatum mortale ; 1 m ergo &c. ZInt. prob. v.g. 1. P. Vrv A hic n. 4. ia tj dicit: "In eo diftinguitur delectatio venerea, Qu » feu fenfualis à delectatione meré fenfibili, quod bt i 3 ) illa fentitur in carne cum commotione fpiri- TX T tuum fübfervientium generationi circa partes ? » QD r » libidinofas, & ideo etiam vocatur dele&tatio iil v ?» carnalis. . Sed deleGatio fenfibilis eft illa, qua Ff » folüm placet ta&tus, vel vifus v.g. proprii cor- p g » poris, vel alieni absque ullalibidine, ob pro- Yb r » portionem, & connaturalitatem cum organo r » ta&us, vel vifus; üt quando tangitur res blan- muiüe ( da, v.g. felis, holofericum; vel quando vide- »2 fu. » turrespulchra, üt pulcher equus, pratum, qua& fiteti ? ) naturaliter dele&ant; vel quando mater ofcu- latur infantem fuum. — Porró deleCtatio ifta ta- g i )» jjz d » &iva, üt ta&iva, feu fenfitiva procul dubió j a » culpa vacat, fi non ordinetur ad malum finem, » & non exponat hominem periculo delectatio- t u » nis fenfualis. Unde, fi ea tantum delectatio ss inups » habeatur tangendó vel alterius manum, aut ? ) faciem pulchram afpiciendó, folüm in his a&ti- » bus habertetur vehiale, fi fiant ex levitate ani- UM » mi, aut curiofitate, & periculo duntaxat levi, hus & remoto dele&ationis carnalis; idque verum d » » efTet, fi ofculum inter virum , & mulieretn ha- l n x »bere- [ DISPUTATIO y? K $08 IV. pl » beretur ex ea tantüm deleGatione fenfibili : Lllï hod » quia tamen moraliter impoffibile eft, quódhu- nid ye » jusmodi ofcula fiant ob dele&tationem fenfibi- D 4l » lem, & non habeatur etiam periculum proxi- ) , mum delecationis fenfualis, idcirco non eft » practicé probabile, quód hujusmodi ofcula va- a['R f,] » cent lethali culpa." 2. LA CRO1X l. 3.p. 1. /g€pt ] 1.894. dicit: "Plusquam viginti Authores do- W HLMUO l , cent, non effe mortale, velle tantüm delecta. hr » tionem fenfibilem, que oritur in ofculis, vel gtpi » tadibus. Hec fententia eft fpeculativé pro- 3500 » babilis: quiaautem , quamdiu fumus in hoc ial o ..... » Corpore, non videtur moraliter poffibile, ut A0 » cum tali dele&atione fenfibili deliberaté qua- at » fita, & adiniffa non adfit periculum proximum 1 dpafol » dele&ationis venerez; hinc MENDO; & sPo- » RER recté docent, hanc fententiam regulari- Dl 2, i » ter non effe practicé probabilem. Certum » enim eft, vix poffe ita fifti in illa dele&atione a NU » fenfibili, quin accedant dele&tationes venerez, in quas confentire, vel fe exponere confen- t d , i , tendi periculo, fecundüm omnes eft mortale. » Preterea, fi delectatio fenfibilis fit circa obje- n i [ m » &um per fe turpe, omnes docent, effe morta- » le; quia experientia probat (inquit sPORER) à m fo, NT » quód dele&tationi fenfibili quefite, vel admit- » í€ circa obje&tum de fe turpe infeparabiliter j i l [ » femper fit conjun&a dele&atio venerea, in » quam pariter ordinarié confentiet voluntas QU » itamalé difpofita." Ceterum quandonam de- le&atio cenfeatur effe voluntaria, quefita, vel 1 A)m "h ddmiffa, aut quando cenfeatur dari confenfus in m ilam, aut quando periculum fit remotum, vel Tl proxi- Y DE PRJC. QUIB. GENER. PECCAT. 309 Ut f proximum in ejusmodi confenfum , & qualia pe- )üee UUM ricula fugienda fint in peccatis formalibus, dice- L fef tur in fequentibus, Ti ( l d t Solvuntur Objectiones. Dele&atio morofa non eft ( ET OBJICITUR I. lr aliquo preceptó graviprohibita; ergonecgravi- ter peccaminofa, Prob. Zfnt. Si effet prohibita, n d L v tunc ifto precepto: JVon concupifces ; fed per hoc non eft prohibita; ergo. Min. prob. Per hoc iil lm preceptum tantüm prohibetur ea concupifcen- tia, queeft voluntas efficax peccandi in opere ; ii fed dele&atio eft tantum fimplex complacentia drtiqe Ti cum affe&tu, & voluntas inefficax; ergo. 2. Apoftolus enumerans peccata luxuriz TTR tantum enumerat fornicationem, immunditiam, adul- ul y n terium, fodomiam &c. nullibi veró facit mentio- nem dele&ationis morofe; ergo &c. d Wt 3 Apoftolus, quando Epbef. 5. dixit, ca- vendam effe turpitudinem, fornicationem, ava- Qner t ritiam , fcurrilem fermonem, poftea folüm addit: nd t Excludere à regno Dei fornicationem , immunditiam, frito avaritiam &c. Ergo omittendó turpitudinem , & enuri fcurrilem fermonem , qui habetur cum dele&atione j fP0t0] deobje&to, cenfet eam non excludere à regRo , vlalt Dei: atqui per hoc intelliguntur juxta Gloffam [ amplexus, & ofcula, quaz haud dubié hab;ntur iete, ! cum dele&atione; ergo. gt volu andont REsPONDEO r. ad r. n.a. ad prob. tr. Maj. n. Min. d bujus prob. n. Maj. Prohibetur enim quæülsf7 [ affe&us ad peccandum inclinans dire&é volitus formaliter, vel interpretativé, lta hoc explicgt U3 Ils æmotü;; 410 DISPUTATIO IV. j Chriftus Mattb. s. cüm eum vocat adulterum, 4 c A qui viderit mulierem ad concupifcendum , quod D. CHRYSOSTOMUS intelligit de eo, qui in fe 12305 vt 3il m fovet libenter affe&um ad adulterium , prout bj Probat. $. Conclufionis 2. oftenfum eft. f o REsPONDEO 2. n.ant.adprob. tr.Maj. n. Min. l Ad prob. tr. Maj. dift. Min. Dele&atio eft tan- tüm fimplex complacentia, & voluntas inefficax, li li 1amui inefficacia proveniente ab impedimento extrin/e- c0.C. à preparatione voluntatis interna. n. Min. srmet ite di Talis enim folüm prohibetur ab opere metu in- ; Militi ferni, vel metu temporalis incommodi; czte- aon; rüm, dum voluntas fe oble&atin opere per amo- 1 rem fimplicis complacentie, & fic deliberaté iafequi affe&ivé fiftit fibi obje&um uüt intentionaliter i. 4 b prafens, ac exiftens, defe jam effet preparata ad peccandum in ipfo opere, ceffante metu in- z idiptn ferni, aut incommodi, autlegis prohibentis. Eft d autem valde inhoneftum, fovere affe&um ad ob- IV je&tum ex fua natura à Deo prohibitum, üt pate- 0454 n bit ex Quof?. feq. wrepitim "d 2. retorq. D. Paulus etiam non enume- aimm i rat defiderium abfolutum homicidii, aut adulte- lispoy rii; ergo non eft peccatum. ff Tantüm enume- REsPONDEO 2. dift. a. E:gedita ] rat fornicationem, vel immunditiam fumptam E lt al vel realiter in opere, velintentionaliter in affe&u. J mmü c. iantinn in opere. n. ant. Fovere enim affe- &um, & delectationem circa obje&a prohibita à x"ï Deo, vel natura idem eft , ac ea perpetrare in animo per complacentiam, &amorem, üt ex D. ul ) THOMA fuit diéctum. Aw d 3. eodem modó dift.ant, 'T'antüm ponit Ts "^L immun- n DEPRJEC. QUIB.;GENER. PECCAT. 31E t z&ukem immunditiam &c. veleffeGivé, wvelaffe&tivé ta- [ Um,q» lem. c. iantüm effe&ivé talem. n. ant. Ratio, 990, qmw cur D. Paulus in pofteriore textu omiferit turpi- TU jn tudinem, non eft, quia nonexcludit à regno Dei ; fed quia füperfluum eft, bis explicité ponere, F..Ma/l h quod tacité comprehenditur uno, eodemque t efl t nomine, aut genere, puta in genereimmunditiei aof corporalis, vel intentionalis. TU r OB]icrnpUuR Dele&tari de virtute non nix Jj fufficit ad meritum; ergo & dele&ari de peccato ab in homine aliàs jufto non fufficit ad peccatum. 2 Boj Malitia operis non femper redundat in vt dele&ationem; ergo ex eo, quód opus fit ma- tlb lum, non fequitur, etiam delectationem de opere odl effe malam. | Znt. prob. Malitia irtrinfeca forni- cationis confiftit in damno prolis ob educatio- prauia Ti nem: fed hzec non redundat in fimplicem dele- nis D &ationem; ergo. um di , REsPONDEO ad 1. tr. a. n.c.. Ut enim D. THOMAS q. I5. de l/eritate. a.4. ad 13. obfervat, !u plusrequiritur ad meritum, quàm ad demeritum, Ws cüm bonum fit ex toto, malum autemex quolibet def e&tu. utati RESPONDEO 2. dift. a. Dele&tari de virtu- te non fufficit ad meritum, fi talis dele&atio fue- fi enut rit impedita per defe&um ordinis ad Deum. c. fecüs. n. ant. Si enim talis delectatio ponatur y lum TU inhominejufto fe referente habitualiter in Deum, qinz dico, etiam actum ejusmodi effe meritorium: in prohibf; peccatore autem deficiente illo ordine neceffe eft, etiam dele&ationem non effe meritoriam in xpEIu'?Jf actu fecundo. q,ü!ä d ». dift.a. Non femperredundat effettivo. c. affettivb, n. ant. quia affe&tivé ponitur totum » 4 obje- DISPUTATIO IV. yn 312 gt p obje&um in animo , adeoque etiam ejus malitia faltem inchoativé, in quantum affe&us intrinfecé duio nl t Qs difponit ad a&um qui jam habet inhoneftatem, ac malitiam ejusdem ordinis cum objeäto nem- quidi n pe ad defiderium abfolutum. O8]ICITUR 3. D. TRHOMAS 2.2. q. 154. )u i a.4.C. Tünc folàm amplexus, & ofcula dicit &i effe mortalia, ac libidinofa, quando ordinantur ad ipfam f01n1cat10nem, ergo, quando fiftitur " u in fola dele&tatione fine ulteriori ordinatione, t ea non fünt peccatum mortale. "l l 9 171 In furto, dehonoratione parentum, vo- luptate gule , & odio datur parvitas materize; miftm ergo & in dele&atxone morofa. [ 3474 REsPONDEO ad 1. n. vel dift. a. Dicit effe ii o mortalia, quando ordinantur ad formcatlonem Tk ilm ordinatione interpretativa. c. tantim formali , AC explicita. n. ant. Qui enim affumit dele&atlonem IT Q per fui effe&um connaturalem, nempe commo- ia ul tionem fpirituum genitalium, quz ex fua natura lod tendit in opus externum, eo ipfo interpretativé 1] g ordinathanc dele&tationem in finem illi connatu- &t ve ralem, fi nullam aliam habeat caufam , motivum, 3, pf &finem actionis affumpte, nifi ipfam dele&tatio: T& aj nem ) "d 2. c.a. n.c. & paritatem. Difparitas eft ; ssl quia tota malitia reperitur hic, & nuncin quavis materia, five parva, five magna; ficutin blafphe- i l mia, vel odio Dei, ubi pariter non datur levitas e ex parte materig , fed tantüm ex defe&tu adver- h Econtra in aliis ma- tentie, vel deliberationis n teriis tota malitia non reperitur in materia par- AU ) va$ fic enim in parvo furto non reperitur da- mnifica- N DE PRJEC. QUIB. GENER. PRCCAT, 313 mnificatio gravis, aut in levi injuria gravis con- : N triftatio proximi. Ts OsJiciTUR 4. Poteít quis dare caufam ObJBüO, l venialiter peccaminofam ad commotionem fpi- rituum, & feminis refolutionem, quin per hoc TAUR i ! peccet mortaliter; ergo ex eo , quód dele&tatio fl d morofà ifta caufet, non fequitur effe peccatum T mortale. ZInt. brob. . Sic P. v1v A hic n. 16. di- l [ cit : Diflinguende funt actiones male leviter influxice Vi ad commotionem fpirituum g pollutionem ab attionibus graviter influxivis; mam ille , ut nonnulli afpe&tus mu- U0O V lierum, twnnulli ta&tus, nonnulle comedie, & lectiones 1 Dd librorum obfcenorum, monnulla verba amatoria v.g. di« cendá: cor meum, animamea, ob folam vanitatem, &g ad Dist df conciliandum «oanum amorem , communiis docent cum TU Vafquez, Salas, Le[J. Bonac. apud Dianam, &? Tambu- i, t vinum, qubd non excedant culpam «venialem , quamvois 1n. EE üis prevvideatur etiam pollutio facutura , dummodo abfit yeeuno: periculum confenfus , aut grave fcandalum. xl z 2. Poteít dari affectus leviter culpabilis ad u furtum grave, homicidium &c.5 ergo, etiamfi Tf dele&Gatio venerea foveat affe&tum ad fornicatio- , I nem, poteft nihilominus effe tantüm leviter in- f ordinatus; adeoque tantum peccatum veniale. REsPONDEO ad 1. dift. a. Poteft quis dare putad caufam venjaliter culpabilem, fi ipfa hec com- (inqu motio fpirituum nec intendatur zndiretl? nec intere pretative. c. f tantàm non intendatur formaliter , feui j qir lr diretlà. n. ant. Ilud dicitur indire&e intendi, quod fic ponitur, ut nullus alius fit primarius, ac t gf precipuus finis movens ad a&tionem. Hinc Au- thores, qui agnofcunt culpam venialem in hujus- nateri«';" modi a&ionibus, aliquando expreffe addunt epfï: F un 3 pisPALTAUTIO: Ylyss y K 314 d y quód ponantur ex alio fine v. g. vanitate, curio- fitate, ftudio placendi, & conciliandi amorem « a m u amicitiz, ex levitate animi, feu ex propofito fa- tisfaciendi fue levitati, & inconfiderationi. R ! Econtra fi tales a&iones utut leviter influxive " ordinarentur jndiretié, vel interpretatioà ad com- o j [ motionem fpirituum, eo ipfo agnofcunt in ejus- modi a&u v.g. ofculo, peccatum mortale. Ad- st Tupoyt do, quód r. viv A non faciat propofitionem ge- neralem : otmnes tattus , omnes afpettus &c., fed par- gl ticularem: nonnulli ta&us, monnulli afpectus , ubi ( L:z;xoc videlicet ex conditione particulari perfonarum UI abeít omne periculum, velfcandalum. Faten- tl QTI dum tamen, hancipfam do&rinam p. v rv x etiam É1 li üt limitatam non effe prattict probabilem , fifola LT. Aliud curiofitas, vel levitas pro fine habeatur. enim eft neceffitas, & aliud utilitas. L ; Zdo. tr. a. n. c. & paritatem. Difparitas ll eft; quiainaliis materiis affe&us fubjacet im- st perio rationis, nec habet principium tam peri- uf culofum inipfa corruptione naturz. Deinaliud D) eft affe&us ad peccatum, aliud approbatio af- &t n fe&tus ad peccatum. Affectus ad peccatum '.:?us tttd poteftfehaberead voluntatem per modum prin- db v cipii agentis ad paffum ; fi veró accedat appro- 'ESC'EC igneu batio affe&us, voluntas fe habet per modum Euf principii agentis ; hoc ipfum autem eft graviter " inhoneftum, pofitivé per,modum principii agen- 1 tis ponere affe&um quemvis inefficacem ad pec- A : catum grave. OBJICITUR 5. Poteft quis fine peccato qmortali defiderare affe&u inefficaci id, quod eft In i peccatum mortale; ergo etiam pot eft quis po- ) N l fitivé 1l ! DE PRJEC. QUIB. GENER. PECCAT. 515 Ul n fitivé approbare per dele&ationem affe&um in- "TU t Tl eficacem ad peccatum mortale. Prob. 4nt. Poteft quis affe&u inefficaci optare mortem pa- A IT üum rentis ob pinguem hereditatem; ergo. 2. Licitus eft affe&us ad peccatum condi- WW ad [ tionatus, füb hac videlicet conditione: / liceret ; H ( fed sdelectatio morófa eft tantüm talis affeCtus 5 d conditionatus ad peccandum; ergo. Mipema RESsPONDEO ad r. n.a Hoc ipfum enim TU P eft in queftione, & contraria do&rina damnata i il ) ]i eft ab INNOCENTIO xr. dum damnavit hanc x propofitionem 13 Sicum debita moderatione fa- n hs TE C cias, potes absque peccato mortali de *vita alicujus. tri- Jiari , & de illius morte naturali gaudere, illam in- li, ( efficaci affe&tu petere, & defiderare ; mon quidem ex Al difplicentia per[one , [ed ob aliquod temporale emolu- menium. D ZÁd 2. n. Maj. vel dift. Licitus eft talis af- bt feQus, fi modus tendendi conditionatus tollat n p in affe&u modum tendendi abfolutum , &.fimul , Dine conditio tollat in obje&to malitiam fundamenta- prOc lem. c. fecus. n. Maj Senfus eft, quód talis d pfcca Jj modus tendendi conditionatus ex duplici capite o p poffit effe vitiofus: fi enim v. g. operans in fe ag accendit ignem amoris erga obje&um 1lhc1tum, t mudt & fornacem cupiditatis in corpore, hic ignis non ardebit conditionaté fed ardebit abfoluté d p & femper tendet modó abfolutó in objectum, ficut alie potentize appetitivz, v. g. appetitus ( cibi; adeoque modus conditionatus tendendi non tolht malitiam a&us, cüm non fit conditio- ] ( natus in fuo effe&u, & affe&u, quem caufat. lf Dein füppofitó, quàód modus tendendi tam ex parte 316 DISPUTATIO I V. as parte intelle&us quàm ex parte voluntatis ac M. Wn potentie appetitivz effetperfe&té conditionatus, ul À eo quód nullus accendatur affe&us pofitivus, jut C UL d / & abfolutus in animo, vel corpore erga obje- 1 &um, requireretur tamen, ut fimul etiam tol- yt leretur malitia fundamentalis in obje&o, v. g. fiquis dicat: Libenter blafpbemarem contra Deum, i id liceret : vel occiderem . quemvis obvium pre ira, d* fi mon effet Deus ; in tali cafu purificata .condi- suudfmd tione per impoffibile , obje&um nihilominus gprumi maneret inhoneftum fundamentaliter, & pete- immilt ret prohiberi. Et fic adhuc effet gravis inho- &il neftas, conformare fuum affe&um, & delecta- as ] tionem tali obje&to fundamentaliter inhonefto. zib « Aliud effet, fi quis dicat: Comederem hoc die d etim libenter carnes, fi non effet dies Sabbathi; hic sl enim conditio tollit malitiam objecti, utpote & i de fe indifferentis. Si ergo aliunde affectus na- ET. turalis ad comeftionem carnium non pofitivé w u roboratur, vel augetur per deleQationem vo- Qn, luntariam in tali affe&u cum gravi periculo ob Tormdto immoderanuam affectus transgrediendi legem ts ia pofitivam Ecclefiz, etiamlex non prohibet affe- ^ a &um conditionatum ad obje&tum, etiam üt ap- prehenfum fuüb circumftantia operis externi pro- r "t hibita, Vide.LA- cRorx l.5.à n,81. At Drczs. Ex hoc faltem fequeretur, quód delectatio morofa non fit peccatum mortale, ü "^ df " quando non verfatur circa obje&um intrinfecé Qw NU malum ; ergo Conclufio non eft univerfaliter j vera. REsPONDEO. dift.a. Hoc fequeretur cir- Mhlä AUU], [ €a objecta prohibita lege naturali, vel divina. n. bhumana. 7P[: L DE PRAC. QUIB. GENER. PECCAT. $17 * W d "tl bumand.- Jübdift. fà non ver[étur citca obje&um a&u exiftens, & /ub tacito modo conditionato fe habeat. tr. VM g Si verfétur circa obje&um a&u exiftens, aut fine Qfg T tacito 1odo conditionato. n. a. VU £ Delectatio morofa poteft dari de objecto actu exiftente, v. g. dum Mido, . ( ]u quis gaudet de a&uali comeftione carnis prohi- bita, quam actu habet, vel habiturus eft, vel Wm ft u ihà t babuit; & hoc eft femper peccatum mortale, quia conformat fuum amorem obje&to formali- i ter peccaminofo , non prefcindendó expreffé A ht de ejus malitia. Si veró non verfetur de ob- r je&o a&u exiftente, tunc eft peccatum mortale 1 b d tl circa omnes leges divinas; quia leges divinze immediaté, ac directé attingunt a&us internos, ao de Vili: f adeoque etiam dire&é precipiunt, ne quis con- formet fuum amorem internum, & affet&tumtam 1, nb animi, quàm corporis obje&to abfoluté prohi- us bito v. g. comeftioni pomi vetite à Deo. Id- m wl ] que patet ex communi fenfu Authorum fere NUOR omnium, qui agnofcunt malitiam gravem in hac i p conformatione amoris interni, & approbatione ( ESC 1 affectus interni. Yi L l d " " OsjricrTUR 6. Poteft haberi deliberaté ag affe&tus tantüm venialiter peccaminofus ad ob- m je&um graviter prohibitum; ergo etiam poteft j haberi dele&tatio morofa, & approbatio affe&tus At QU venialiter peccaminofa ad objectum graviter pro- moyt hibitum. — Znt. prob.. Quando Eva vidit lignum Vi pulchrum vifü, & fru&um defiderabilem, potuit d deliberaté concipere, & admittere affectum ve- nialiter tantüm peccaminofüm. ad illum guftan- j dum; ergo. l 2. Poteft dari dele&atio licita, vel ad fum velu*i n inum 318 DISPUTATIO tV. p mum venialiter peccaminofa de variis objectis ] fusos ! j ORU graviter peccaminofis, üt tamen abítradtis à E— circumftantia prohibita; ergo etiam poteft dari j gl dele&tatio morofa de obje&to üt abftra&to à cir- cumftantiis individualibus, ac realibus, fed ta- «l d men üt exiftentibus intentionaliter in obje&o. Á nt. patet ex variis exemplis. Sic parens poteft delectari in prole fpuria ob ejus egregias dotes. zuif l Item poteft quis dele&ari de artificio imaginis, gigptit aut ftatuzlibidinofe, de cafu temulenti in cloa- ;;gu:ntordix cam cum veftium gravi lefione, de pecunia, sl vel conventione per fcelus parta, de ftrage ex- gt ercitus fibi ingrati, quamvis non hoftilis, & dexteritate adhibitain lufu cum damno proximi, " EI.E.SPOXD : d de pollutione no&urna &c. &potn 3. Non eftpeccatum mortale, fe exponere TO periculo peccandi tantüm remoto ; fed dele&ta- Utf tio folüm tenuis cum levi commotione fpirituum w genitalium eft tantum periculum remotum ad tirrs, V a&um peccati lege prohibitum, v. g. ad forni- funpet cationem; ergo &c. 4. Dele&tatio Conjugum de copula haben- atidtet d T lat da, vel habita non eft mortale; fed talis etiam P eít dele&atio morofa foluti fine ulteriori con- 55 fero 'Talis dele&atio ^0 j fenfu; ergo &c. JMin. prob. tacité folum refertur ad objectum fub circum- dl ïmwmol ftantia licita, püta conjugii aliquando contra- hendi, fi daretur, vel dabitur, vel przceflit; !*:*'—"'Em I li Prob. 4nt. 'Talis dele&atio poteft eó N ergo. D referri; ergo tacite eó refertur; quia generalis intentio operantis eft, operari fub ea relatione, Il al & modo, qui minüs, vel omnino non eft pec- li, caminofüs, ac legibus prudentie conformior. [ RESPON- N [ L DE PRJEC. QUIB. GENER. PECCAT. 319 REsPONDEO adI. n. a. Si fermo fit de Dd obje&o prohibito lege naturali, vel divina. ?!&Mpotgf;: d prob. n. a. Poteft enim cum communi Tho- lii miftarum fupponi, Adamum in hoc non potuiffe li, t peccare venialiter, üt habet Author 77eol. Mo- i Ql Si ral. Salmantic. "Tra&. 12. Difp. 3. Dub. 2. X p enim dele&atio in fe fufcitaffet talem affe&um, "d dot jam eo ipfo fubjeciffet rationem fuperiorem im- à Imagmj pulfui appetitus inferioris in iis, quz immediaté Mtdy repugnant ordiniadultimum finem; & in natura o corrupta ea fübjectio tacite approbatur per ta- [ lem deliberatum affectum. Ls REsPONDEO 2. dift. a. Poteft haberi ta- 10 MOrR lis affetus deliberaté fine dele&tatione , aut alia actionepofitiva approbativa. tr. cumtali dele&ta- Ptf tione. n. à, bl Longé alia malitia eft, quando quis tolerat affe&um ad peccatum, quem habet du in potentia fenfitiva, vel appetitiva appetitus ID inferioris, & dum pofitivé approbat hunc af- ul fe&tum per delectationem liberam, quxs eft ef- fentialiter actus pofitive approbationis, eó quód ponatur hzc pofitiva approbatio per actum ra- 'T: d n COR - tionis fuperioris aut negativum, aut pofitivum. Eft autem indecentia gravis, quód creatura ra- vt tionalis deliberaté conformet füuum amorem, & ib cuvit affectum cum obje&o graviter repugnante ordini jo t ad ultimum finem. Dixr tr. Zni. Quia exami- j ?IæCi: nabitur que/l. féd. , an confenfus negativus in ) p motus concupifcentie , feu affeCtus appetitu gt inferioris fine dele&atione fit mortale. L r a nne RzsPoNpEo 3. Simpliciter n. a. à4 jacet, Ü & þ7zat; quia omnis affectus appetitus inferiorjs a DISPUTATIO 1 V, ynée 920 g il ad obje&u'm'prohibiwm deliberaté pofitüs, vel toleratus videtur incfudere dele&ationem taci- I) Qu " tam in obje&o , adeoque approbationem pofiti- J vam affe&tus fe conformantis amore, amicitia, penculw Ji PAU & feedere cum obje&to repugnante legi divins. j "d 9. tr. a. . c, & paritatem. — Difparitas eft; Ji lii ü quia obje&tum peccaminofum, etiam üt przci- füm à circumftantiis individuantibus, ac reali- 101, &t bus in effe obje&ivo intentionali retinet adhuc &il malitiam dignam gravi indignatione divina, nem- )d pe fpontaneam conformitatem affectus, & amo- t d ris ad obje&um reale re ipfa prohibitum lege di- j 12 9 vina. Dixzr £r.ant.. Quia in adduiis exemplis m l; fjuM i f non univerfim przcifio affe&us, & complacen- TO tie admitti poteft: quando enim complacentia, ac deleGatio habet pro objecto bonum re ipfà tiptitud jubee t precifum à malitia obje&i, qualia funt v. g. EY opera Dei in creatione hominis, tunc re&té fer- tur dele&atio in tale opus Dei üt precifum à ss nl itdbgin malitia non per voluntatem; fed per ipfum Au- thorem*naturs. Econtra, fi bonitas obje& RLT m fj m non.eft precifa à malitia antecedenter ad no- ftram voluntatem, & independenter ab affe&u u An ] A lt humano , videtur effe inconveniens, ac inho- neftum ferri cum affectu in tale obje&um iri Atformd RTO propatulo geftans fuam malitiams quia affe&us connaturaliter attingit obje&ctum in ftatu obvio; Vi Et hinc ingenium Sculptoris, vel Poetz libidi- LY nofi &c. non videtur in cafu particulari poffe qub Q effe obje&um appretiationis practice per com: L Qu f D placentiam , & dele&ationem in tali obje&o; Tsl quia dele&tatio non eft precifivà, nec etiam af- ii jf fe&us potentiz appetitiv& pracücé eft precifi- - Sdlmweli Vvus, a Wf DE PREC. QUIB. GENER. PECCAT. 321 li, m vus, fed tendit in obje&um üt.apprehenfum, acinvolutum circumftantiis hic & nunc cognitis. UM WIE, amif «4d3. c..Maj. dift. Min. Eft folüm remotum periculum ad a&tum extermum. c. ad inhonefta- elggj diji ht tem a&tus interm, nempe deleGationis, & com- placentiz. n. Min. Dele&tatio de obje&o pro- iU i [ra DEU hibito non ef: mala ratione periculi ad actum externum, fed ex fe; quia eft conformatio af- Iümt Eu fectus ad aliquid prohibitum à Deo. t uN d 4. dift. Maj. Dele&tatio folius appetitus | ; mbl rationalis non-eft mortale in talibus. tr. appeti- tus fenfitioi, aut appetitus rationalis redundantis pl il in appetitum fenfitivum. n. Maj. Hinc etianr Atf in cogitationibus de ftatu matrimoniali licet fo- m luto appetitu rationali appetere copulam, & de um illa gaudere, ut aliquando habenda ex fine aliàs licito, diftin&o à voluptate, fi abfit periculum E u appetitus fenfitivi, & confenfus in illum ; quo cafu deletatio illa rationalis erit, vel non erit xon vuis d peccatum grave juxta gravitatem periculi. Sed ib d fi foluti generaliter , & confuíé ferantur in ri aïeäf omnem actum copulz, abftrahendó à ftatu con- nubii, fic eorum delectatio etiam rationalis eo , d mho: ipfo conformatur affe&ui, & obje&o etiam illi- j 1 cito; quod utrum fiat, vel non, ex difpofitione yi d habituali cujuslibet defümi debet. fat od wiz lii Drczs. Si omnis deleé&tatio morofa de ob- j p je&o graviter peccaminofo eft grave peccatum, a fequeretur, vitandas effe omnes cogitationes, verba, & actiones, ex quibus pronum eft füb- ii o p fequi delectationem amorofam ;5 fed hoc eft ni- Ü mis difficile5 ergo &c. T. r X RE- I D. 4fuort Tratt. de Peccatis. p 3252 DISPUTATIOÓ'1V. gt RrEsPONDEO. n. Mj Quia, üt ex di&tis üïmüa fæ colligitur; non omnis dele&tatio morofa eft mor- j u tale. I. Si dele&tatio non eft formaliter, aut interpretativé qu&fita, fed contra voluntatem Iu P concomitatur aCtionem , ubi intenditur alius fi- T nis a&ionis, & fimul dele&ationi non datur con- p 2, Si illa delectatio non js t fenfus, feu approbatio. d verfatur in appetitu fenfitivo, fed tantüm in ra- tionali, & fimul obje&um hujus dele&ationis ap- s g prehenditur cum circumftantiis licitis in appre- henfione. 3. Si infüper non concurrat ullum NraND g q periculum dele&ationis fenfualis , aut redundan- tis in potentiam fenfitivam. sbed &nm,. us QUJESTIO III. x lod A "n peccet. mortaliter , qui f& babet. negatiot ad infurgentes tentationes . Carnis ? ts Mi OTANDUM 1. Per carnis tentationes poffe DT intelligi duo valde diverfa. I. Inquantum r fünt motus carnis fine concomitante complacen- üut tia, dele&atione, vel affe&ione etiam indelibe- "IRTY, rata. 2. Inquantum fünt indeliberatz affectio- u nes feu animi, feu potentiz fenfitive circa ob- w M je&um graviter hic & nunc prohibiturn. 1 o NOoTANDUM 2. Queftionem confiftere in j ii eo, an quis in tali cafu teneatur contra tenta- X tionem adhibere refiftentiam poftivan ? an veró Ts 1 füfficiat, fe habere negative, fic, ut tentationem l T nec approbet, nec improbet? Porro ipfa re- D ! fiftentia alia eft effcax, alia imefhcax. ErricAX 100f 3 eft , .qua applicantu- . ;edia ad reprimendos hu- "i jus- ^ DE PRJEC. QUIB. GENER, PECCAT. 323 ilaU'EXd jusmodi tentationis motus idonea, qualia funt UT oratio, vel applicatio animi, & phantafie ad mealiter,' alia cogitanda, varii a&tus mortificationis &c. dU IxErFriCAX eftfoladifplicentia, &averfio animi dtt d ab obje&o fine applicatione animiad alia obje&a Lt q impedientia, vel retrahentia ab obje&to tenta- dearog tionis, faltem nifi illa difplicentia, & horror fit At D - ratione fui vehemens; facit tamen, ut voluntas z 1159 non confentiat in tentationem, interpretativé 'cþp:e. illam approbandó, - aut tolerandó. n 'NoraNDuw 3. Certum effe ex queftione Mi fequentes quotiescunque datur periculum pro- ximum labendi in confenfum dele&tationis plené deliberatum, ac pofitivum, dari obligationem adhibendi media evadendi pericula moraliter homini poffibilia. ^ ii NoTANDUM 4. Varias referriin hac re Y Authorum fententias. ALiQUI enim dicunt, abfente periculo confenfus pofitivi in dele&atio- xiney! fiem, ne quidem committi veniale, fi voluntas | t fe habeat negativé. Pro hac fententia referun- T tüur à LA CROIX CAJETANUS, SANCHEZ, g TAMBURIN. &alii. ArLtrir autem,ut CASTR O- d PALAO &c. docent, tantüm committi pecca- du o tum veniale, fi non fiat refiftentia pofitiva. Eam À fententiam explicant SALMANTICENSES, fi ) ( f tion fit periculum pollutionis, quo cafu agno- l: fcunt peccatum mortale. Valde tamen commu- d l? rl nis fententia docet, eíTe mortale, fi non-fiat pofitiva refiftentia; & hujus fententie eft etiam at 1 p SUAREZ, VASQUEZ, AMICUS, ARRIAGA, RHODES, PLATELLIUS, &ipfe BUSENBAUM i "d Author aliàs minime rigidus. 2 DI- y 324 DISPUTATIO IV. [ Füh | DICO. Eftpeccatum mortale, ad infür- yl gt gentes motus indeliberatos delectationis vene- a rez poft plenam eorum advertentiam non refi- ftere refiftentià pofitivà de fe efficaci, faltem ii (f P per converfionem ad aliud obje&um. — Ita com- guit munior. ) m V ASQUEZ 1. 2. Difp. 108. q. 74» C. 2. docet, g, hancfententiam effe certam, & contrariam etiam fpm improbabilem, quod ipfum cenfeo. aiefott PRosnATUR Conclufio r. Confenfus inter- at pretativus in peccatum mortale eft mortale$ fed iedenta negle&us talis refiftentize pofitive eft confenfus t po interpretativus in peccatum mortale, nempe in miii i dele&ationem veneream; ergo. .Min.prob.. Ille &ge confenfus eft interpretativus in talem dele&atio- t m nem, quiillam voluntarié.non reprimit, cüm simclin poffet, & deberet; fed hoc contingit; ergo &c. Min. prob. Illa dele&atio deberet reprimi, quae nydü alv conformat amorem, & affe&tum animi cum ob- IETTN je&o graviter prohibito, & continet periculum lrtadt confenfus pofitivi in dele&tationem; fed talis eft illa dele&atio; ergo &c. Maj. prob. . Si confor- iaf n mat amorem, & affe&tum cum obje&o prohibi- siünis e to, jam invehit materialem indecentiam , feu tb q malitiam fundamentalem in animum , eamque stf m valdepericulofam; ergo,fi poteft, debet evitari. Conféq. patet ex communi fenfu, & lumine naturz Atnion V j peripfuüm confenfum Do&orum fufficienter noto. PRoBATUR 2.. Exponere fe periculo pro- Y [ ximo confenfus in dele&tationem veneream, eft T H peccatum mortale; fed hujusmodi negle&us re- (mühll ^ j fiftentiz pofitive eftfe exponere proximo peri- /fmll ! culo confenfus in talem dele&tationem ; . ergo. At Min. V DEPRJEC. QUIB. GENER. PECCAT. 525 WBW, ii L Min. prob. Periculum proximum eft, quod fre- A uenter poft fe trahit peccatum , vel quod à t priori nofcitur effetalis nature, ut difficillimum j fit illi conftanter in ferie cafüuum confimilium re- fiftere, quin frequenter fequatur peccatum ; Maj. fed tale eft periculum in prefenti; ergo. TU eft definitio recepta. Min. prob. tum ex confenfu TU Authorum, tum ex ipfa natura objeGti. d PROBATUR 3. Omnes Authores fatentur, Vi in tali cafu tentatum obligari fub mortali ad po- fitivam difplicentiam de tentatione; ergo etiam ais d ad refiftentiam pofitivam. dnt.. prob. Difpli- centia non poteft effe feria fine defiderio ferio d hi L expellendi hoftem é provincia per media facil- 1b lima, qua funt in promptu ; fed refiftentia po- fitiva, ac converfio ad aliud obje&um eft tale g egtt medium facillimum, quod eft in promptu; ergo non poteft dari difplicentia feria fine refiften- u g j i tia pofitiva. g PnosATUR 4. Si virgo fe haberet per- miffivé ad ta&tus impudicos alterius fine pofitiva Ti j $at refiftentia, vel paterfamilias ad conflagrationem füz domus, eo ipfo cenferetur confentire inter- ml qin, pretativé; ergo etiam interpretativé confentit, qui habet fe negativé fine pofitiva reüftentia ad , M deformationem fui affe&tus, & transformatio- ht ine n nem materialem fuüi amoris in obje&um prohibi- tum. Hinc, üt bené advertit LA cRorx hic g 1.5. n. 111. locum habet illud adagium , quod viedby! v habetur Cap. Eifi de Judeis: illam retributionem. (motus ejusmodi) impertiuntur, quam mus i pera, gt t ferpens in gremio, &9 ignis in fimu fuis confueverunt bofpitibus exbibere. y/ X 3 So. " ym 326 DISPUTATIO IV. rit m d Solvuntur Objectiones. od à OsgiCiTUR r. Dantur Authores graves a fentientes oppofitum ; ergo oppofitum eft pro- o u babile, adeoque tutum in praxi. Confequenter non peccat mortaliter, qui omittit refiftentiam "T T pofitivam. - Znt. brob. Oppofitum docent AN- GELUS Verb.cogitatio, CAJETANUS Vverb. dele- gl Gatio, NAVARRUS in Summa c. 16. n.9. & alii ium plures. Ergo. p jgran RrsPONDEO r. n.a. adprob. dift.a. Do- pere a cent oppofitum conditionatà c. ab[oluté. m. ant. j^ Omnes enim hi Authores docent, folüm tunc ,uä!ele&a non fore peccatum grave refiftentiam negativam, ,Ie'mnis ] fi quis certus fit, in fe nullum dari periculum, & i eont b&toil actu fe fimul refle&tat ad refiftentiam, ac difpli- centiam habitualem, ac virtualem füi animi con- ts tra talia peccata. Econtra in eo cafuü, quo non ts w advertit quis in fe talem preparationem animi f i fim d habitualem, ac difplicentiam virtualem, ipfimit fatentur, eífe peccatum mortale. $i enim hi Ajusmod Authores bene infpiciantur, tantüm docent, Apient quód, fi quis in fe advertat duos motus inter fe 3tat qui contrarios, unum aó&tualem vitii, alterum vir- inden tutis oppofite eminenter fortiorem, ac morali- 3 mj ter infüuperabilem, non teneatur elicere pofiti- Ó f?ad 7.P I!. vum actum diiplicentie de motu vitii, fed ipfe t ii neglectus tentationis, üt fubftans cognitioni de AE refiftentia animi virtuali fit jam virtualiter refi- n Ub vUO] ftentia,. & omiffio affiftentiz ad partem debilio- s w rem vitii fit interpretativé acceflio ad virtutem g 1" Oppofitam, maximé cüm omiflio hujus affiften- EU Fiæ, & approbationis ad vitium procedat ex tam cauta 'lEHS n,"' D DE PRJ£C. QUIB. CENER: PECCAT. 527 jj cauta confideratione virium fuarum, & ex moti- T vo prevalentig virtutis moraliter infüperabilis. Itaque in hoc cafu omiffio a&us pofitivi ex tali f motivo eft virtualis difplicentia vitii. Hinc Onfequei. REsPONDEO 2. dift. Docent hi Autho- Ll res, nonrequiri refiftentiam pofitivam formalem. r Senfus 3114 c. equivalentem, & virtualem. n. ant. patet ex dictis. Quód vero hic fit genuinus fen- t füs eorum Authorum, pàtet ex eorum verbis attenté ponderatis. .0 CAJETANUS loc. cit. dicit: " Oportet di- j li UE » fcernere caufam , quare continuatur illa cogi- ; lt » tatio deleGtabilis: nam, fi ex complacentia de- TOi » leGationis illius provenit , quód negligit pro- ridin d » hibere continuationem illam, voluntaria fit Siautemnon dl » dele&atio illa, & veré morofa. t ex complacentia, fedexnoneftimatione com- » X mote cogitationis, & dele&tationis negligen- W d » tia provenit, puta, quia fcit voluntatem füam conftantem, & confidit, quód propter jn ] B » hujusmodi commotionem phantafie , & con- ln cupifcentie non furget in confenfum malum, yuitt peccat quidem, quia poteft, & debet conari hrun t ad repellendum hujusmodi intima bella, & pe- » ricula, maxima & quantum in fe eft, implere acmoxatfv vb » j ilud: Per[equar inimicos meos , & non convertar, b donec defiriant; mon peccat tamen mortalitery ii niirt » quia NB. in veritate ifte diffentit, virtualiter , faltem ; imó putat, fe non continuare a&tive üittt n » COgitationem illam dele&abilem, fed fe parat » in illam." Ita Cajetanus. um j NavanRUus vero c.11. de dele&t. qmorof. lo- "a quens n. 11. ait : "Confenfus, & voluntas inter- ed!'J X 4 ppreta- 328 DISPUTATIO IV. g p » pretativa, vel tacita dele&ationis eft culpa bl lethalis; at ifte confenfus tacitus, quem alii " ygil interpretativum dixere, CATETANUS autem j 'üanüï-, n » negativum , non pofitivum appellavit, tunc » demum eít peccatum mortale, quando qua- TU ü!b wl » tuor concurrunt. I. Utid, de quo fumitur du » dele&tatio, fit culpa lethalis. 2. Ut, qui de- zil l] noittd » le&ctatur, advertat, fe dele&ari. 3. Ut non » obfiftatdeleétationi, eam à fe depellendó. 4 (j » Ut absque rationabili caufa omitteret , eam à " deqrdi » ferejicere: etenim, fi omitteret eam à fe depel- gi, v natur ?» lere, quia novit fe ea vi, & virtute animi » pollere, ut certus fit, fe non ita vi&tum iri, v non effet culpa lethalis. z deor » Idem /dicendum , fi » ideo deleGationi non refifteret, eamque à fe hn I » non repelleret, eó quód crederet, eó magis gt ?» illam augeri, quó magis refiftet. Idem eftet, at vol fi dele&ationem illam omififfet expellere, ne n.ayt fuam occupationem honeftam , & neceffariam, i, i 2 aut utilem derelinqueret, quale eft, audire confeffiones." h j ]ta. Navarrus. W. Ex quo iterum patet, quód negle&tus refi- Turo ftentie pofitive debeat procedere ex motivo tepricu ^ tacito difplicentie erga peccatum , & ex con- Yimyj, fideratione preparationis interne pofitivé con- ET trariantis vitio. Idem autem eft, five quisa&u Vr eliciat actum contrarium vitio, five quis fe re- LT flectat ad fuas difpofitiones pofitivas contrarian- tes vitio, & ex earum confideratione omittat Vr U novum a&um pofitivum. Sic enim utique ea- dem eft intentio, dum quis fe movet ad infti- Ws lts M gandum calcarti equum , five dum fe movet ad li conüderandum , num bené currat adterminum, quo ! DE PRJEC. QUIB. GENER. PECCAT. 5329 Q ü[, m quo pofito non eft opus calcari.. Eodem modó W(lls, q Vn eft laudabilis induftria Magiftri, five pofitivé H I g V adhortantis difcipulos ad profectum, five invi- gilantis, num fponte tendant ad profe&tum; in ) dO( d qu quo cafu tam pofitiva adhortatio, quàm omiffio UA illius ex eodem motivo eft ejusdem meriti, ac Qul virtutis, & utraque füpponit, aut ponit virtua- Ut li Jem voluntatem profe&tus. dl Q, ] OB]ICITUR 2. Permiffio rei non habentis M deup gravem deordinationem, ac malitiam, non eft Qbl mortale; fed inordinata commotio appetitus QUE fenfitivi naturàliter, & preter voluntatem ex- H orta fine probabili periculo confenfus non habet ittdn,| gravem deordinationem , ac malitiam; ergo. ubl AMin. prob.. 1ta& commotiones non funt prohibite us per preceptum : JNVon concupifces , nifi quatenus (b f trahunt voluntatem ad affenfum; ergo. Int. gl t prob. ex propof. 5o. BA Jr damnata: Prava defi- w deria, quibus ratio mon con[entit, €9 que bomo invi- d a ius patitur, funt probibiia precepto: INon concupi- fces- jl RrsProNpnEo c. Maj. dift. Min. Exorta 3 4 DO fine periculo confenfus etiam interpretatioi.c. tan- [ ( Vum formalis. n. Min; Eodem modo dift. prob. t ! iU NNonífunt prohibite, nifi quatenus trahunt vo- jul nq luntatem ad affenfum interpretatioum. c. . tantum qiii u formalem. n. ant. BAgus in hoc erravit, quód Cotut omnes motus etiam involuntarios habuerit pro Je o mortali, quamvis non habeant affenfum inter- Wi 'pretativum, In prefenti autem, fi quis non Qu f «2 habet curam de refiftentia, nec confiderat pre- : myri parationem fui animi, ut certus effe poffit de i^ evitatione periculi, idque ex motivo difplicen- n $ tic 339 DISPUTATIO IV. j ci$ occulto, cenferetur habere confenfum in- t a d terpretatxvum. OB]JICITUR 3 Obligatio, quz eftmora- )lenaml qu liter inobfervabilis, non datur; fed talis eftob- Q ligatio refiftendi pofitivé, & efficaciter hujus- p , " " modi tentationibus; ergo. Maj. patet ex eos ! li quia lex debet effe rationabilis, & moraliter ob- idw^) fervabilis Min. prob. Hujusmodi commotiones, mmot *s fuppofito peccato originali, facillime oriuntur, 'me necanimus virtutibus non confolidatus in prom- (( qU ptu habet uniformem conatum pofitivum in tot bt circumftantiis adverfüs vitia; ergo. ResPoNDpEo dift. Maj. INon datur obli- ZUUP if gatio moraliter inobfervabilis difficultate prove- &lri niente ex matura legis , vel natura fubjeGtic. ex autlo conditione fübje&i pofita per peccatum. n. Maj. Sic enim confuetudinario, qui fibimet ipfi confcivit lioynt tl moralem impoffibilitatem fervandi legem , non ponituralia lex; fed perfeverat lex latain ^homi- DN nem conditionis primigeniz pofite à conditore. lt peim Hinc etiam non conítat, quod Deus poft pecca- te&ationi tum Adami aucta difficultate ob corrüptionem BVT nature relaxaverit leges naturales correiþon- al í dentes nature fans. sR RzsPoNpro 2. tr. Maj. n. Min. ad prob tinof dift. ant iNon habet in promptu hunc conatum TT animus non confolidatus virtutibus ordinariis ho- Eu dl mini Cbriftiano ad falutem aliunde neceffariis. tr. m j extraordinarüs. n. ant Homo enim, qui habet tm ó) L*m amorem Dei non tantum fpeculativum, fe te- 1 d?lr(rn nentem tantüm ex parte actus , fed operativum, Til I & practicum, eo ipfo habet ftudium virtutis, & mudm horrorempeccati ; quiautemita conftitutus eft, non T W, DEPRJEC. QUIB. GENER. PECCAT. 331 i : n non fentiet diflicultatem, fi declinet fuam atten- tionem ad aliud obje&tum poft advertentiam ] guf ERE Ibé plenam, quód hoftis jam fit intra muros. lr h OnJrcrTUR 4. Juxta communem non eft ju üi rave peccatum, Íi quis prebeat culpabilem Tirditn caufam venialiter peccaminofam hujusmodi ten- At tationibus; ergo neque eft grave , fi quis infur- QO 0rn li gentes commotiones animi non expellat pofitivé. ZInt. patet in eo ,. qui v. g. curiofo afpectu , col- t ul!m u ) loquio &c. cum feeminis vano, acinutili, vel lectione vana eft fibi caufa talium tentationum, du qUaàs VASQUEZ, VIVA &c. non incufant pec- cati mortalis. Confeq. Prob. Pejus eft caufare ex hg Wi « fine aliàs leviter peccaminofo has tentationes, quam eas ex focordia non repellere; ergo. L Laf REsPONDEO, dift. a.. Non eft grave, fi g, t nec formaliter, nec interpretativé intendat de- a le&ationem appetitus fenfualis, & non fit pro- iend " babile periculum incidendi in confenfum hujus lp dele&ationis.c. fecus.n.a. Ratio curin pofi- u tione caufze non reperiatur confenfus interpre- r tativus ad. fübfequentem dele&tationis motum, eft; quia in tali actione conftat, dari finem ab- TL foluté preftabilitum alium, quàm delectationem, C Conamt & cum ea actione ftat pofitiva difplicentia, ac dnrit efficax refiftentia per averfionem animi ad aliud s[arist obje&um. Econtrain eo, qui tolerat ingruen- qi ] tem tentationis motum fine applicatione animi adalium finem, aut objectum, non datur inten- i, l at tioilla, vi cujus veraciter poffit dicere, fenon intendere dele&tationem interpretativé, cüm fa- d cillimé poffit ftatuere fibi aliud obje&tum imme- diatum DISPUTATIO IV. yn 332 diatum apprehenfionis, & appetitus, quàm de- q reBESiO le&ationem fenfüualem. Caterümadverto etiam, g i in pofitione caufz& valde timendum effe, ne ani-- günen h- mus femetipfum decipiat, ut, dum nititur fe T w perfuadere, a&ionem fieri ex intentione alterius u finis, revera tamen pro interno motivo predo- D 1 minante habeatur dele&atio fenfualis. 1 OBJICITUR $. Si requireretur pofitiva " refiftentia ad tales deleCtationes, tunc quoties animo proponitur novum illicitum, vel novus geapra i, &i dele&ationis motus, toties deberet reiterari actus refiftentiz pofitive ; fed hoc non poteft dici; ) Jits ergo &c. Min. rob. . Quia hec obligatio effet nimia tortura confcientiarum. fs CO 2 z Si hec refiftentia requireretur ad infur- gentes motus dele&ationis, tunc etiam require- at retur ad eos motus carnis, qui non habent con- EURT jun&am dele&ationem ; fed hoc eft nimium; quest ergo. Maj. prob. Authores loquuntur indifcri- mäs.u.Mj. minatim de omnibus motibus concupifcentig; at ergo. s ljismo RrsroNDEo ad x. n. Mmgj. Quia pofitó d efe femel a&u pofitivo contrariante his motibus re- üute linquitur in animo virtualis refiftentia, feu at- ü interrog tentio exercita ad preparationem animi contra- Vif riantem huic tentationi, quod juxta ARe/ponfionem RR &d Obje&t. 1. fufficit. Hinc, ficut, fi Turcarum Wï V d aliquis fuo mancipio per totum diem in aurem T M clamaret blafphemias contra Chriftum, utique Ra non teneretur tota die elicere ac&tum pofitivé adm; W contrarium, fed fufficit, fi ab initio proteftetur, TU D & in ea proteftatione virtualiter, aut habituali- advmm ter perfeveret ; ita fufficit, fi tentatus refiftat cum bldlpm; [ DE PRJEC, QUIB. GENER. PECCAT. 333' m»qnäma cum reflexione ad conftantem preparationem adverloer;: animi, feu decretum femel conceptum non con- | eüe) W fentiendi. Imó hzc ipfa conatio, qua animus TT nf fe extricat ex violenta tra&atione tentationis, DI d jam ett refiftenua pofitiva. d ». tr. Maj. dift. Min. Effet nimium, fi :UVO D j requireretur refiftentia pofitiva formalis.c. fi tan- V pofí tüm oirtualis. n. Min. Sufficit enim homini, fi 1* QU habeat actualem advertentiam, faltem exercité ldu adfirmam preparationem animi contra tales ten- s tationes , & ex ea confideratione tentationes pl d negligat. intid DicEs. Ex hac do&trina fequeretur, quód homines timorate conícientie continuó debe- Fal il rentangi, an non neglexerint pofitivam refiften- 1 tiam efficacem ; fed hoc eft nimis grave; ergo. i REsPONDEO. dift. Maj. Deberent angi, fi ii requireretur refiftentia formalis. c. fi tantüm vir- d tualis. n. Maj. Si enim tantum requiritur adver- tentia ad preparationem animi obarmati adver- ia fus hujusmodi tentationes, poffunt utique mo- ypti raliter eífe certi de refiftentia virtuali , ficut uU. poffunt effe certi de hac ipfa advertentia. Si t enim interrogarentur, cur non adhibeant for- j cuttt malem refiftentiam , refponderent haud dubié: j ideo: quia non deprehendunt periculum con- D fenfus, quod nihil aliud eft, quàm agnofcere p preparationem animi, & difpofitionem potentia- rum firmam contra vitium. Quod fi nec hoc , Uf j p adverterent directé, ac exercité, eo ipfo certi vt funt, fe non habuiffe plenam deliberationem, n ; & advertentiam ad ftatum objeCtivum peccati, & obid ipfum certi funt, negligentiam non poffe ] eue 534. DISPÜTATIO 1V. p nj effe peccatum mortale, fed tantüm ven'iale. [ q"mdo ; ;ifiïa W Hinc bene cAJETANUS loc. cit. addit: ,Hinc » habes, unde poft pleram advertentiam multas , 0 , negligentias excufes à peccato mortali; quia ii g » parve funt, in his precipué, qui habitualiter » in animo gerunt fé potius velle mori, quàm qi gaun » peccate mortaliter. Et, üt puto, nunquam, J ». a ut rariffimé fic hábituati in ante dictam mor- , talem negligentiam incidunt. — Si enim contin- 3 d n a Lini » Eit, hos effe negligentes in hujusmodi cogita- » tionibus dele&abilibus, non eft eorum negli- zi jate p » gentiaex affe&tu ad dele&ationem de illo maló » Opere, quod cogitatur, nec detinentur à tali b IOT » dele&abili, üt fic, fed magis ab aliqua paffione du s hd , concupifcenti& , quz fine tali.dele&tabili de- » tneret. Et hzc ita accipiantur ad excufan- gl detdnb dum, utnon faveant ad negligendum." — Ita : ajetanus. ht hn EE QU/ESTIO IV. fronirs üpiated fn detur obligatio grarois ad eitandum periculum 4 df o probabile incidendi in. determinatum aliquod Tietr f peccatum formale grave? '"JCEP.NE | ial : OTANDUM TI. Periculum peccandi effe '. gl aliud qmateriale, aliud formale. MATERIA- " [ LE eft, quod fecundüm fe quidem natum apturni d ;ï&:"lh eftalliceread peccatum formale, fed hic & nunc j ob bonam difpofitionem fubje&ti, im quod agit, Du'—'fe non habet vim aétu inclinandi illius animum. J Sic v..g. quando s. JOANNES DE DEO dua$ MLM teretrices longà vià abduxit inurbem remotam, Wl, N aut W .DE PR ZC. QUIB. GENER. PECCAT. 555 W*um Ws aut quando s. ANDREAS SALAS adibat lupa- ii naria, & joculabatur liberrimé cum meretrici- fs bus, animó illas convertendi, erat quidem pe- Tj riculum materiale,fed nonformale, FoRMALE Vi periculum eft, dum obje&um natum aptum eft *1110!1', Q confiderata difpofitione fubjecti idonea actu. per- ) n movere animum, & inclinare ad peccandum. CO TNOTANDUM 2. Aliud periculum dici fro- ' Bf ! ximum, aliud remotum. PRoxiMUM /lri&lé ac- l k ceptum, & in ufürpatione veterum fimpliciter di- um—aäicogm m &um eft, quod quis creditur nunquam, autraró Niby aditurus fine peccato formali exinde committen- do. rj " ] RzMoTuM vero eft, in quo conftitutus | i T pf creditur nunquam , aut non nifi rariffimé pecca- Mi d turus. Ita definit NAv ARRUS n Summma c. 3. Yj n. 10. & feq. ubiait: ,Ponitens tehetur abftinere lm L ab occafionibus propinquis, fed quales dicun- » » tur hujusmodi ? Refpondeo, quód mallem » audire alium' apté refpondentem , quàm.re- [ » fpondere; quia nemo, quem viderim, id pro » dignitate definit; & fufficiens ejus determinatio eft difficilis. inimà » Primó quidem, quoniam non » videtur fatisfacere illa definitio GR EGORIE ) n » in Cap. Negotium. de Poenit. dift. 5. & in Ho- D ) mil. 24. in Evang. licét fitomnium optima, fci- d d » licet quód eftilla, qua non po[fumus, aut non fine fmpat » magna difficultate uti fine peccato; quoniam s. LEO m » dicit, difficile effe militi, & negótiatori abfti- ia » nere fe à peccato fuam artem exercendó, & » T D D) tamen non eft neceffe , ut deferat fuam ar- tem --- - x n an, » ;Refpondemus 3. ut aliqua occafio fit h u ju's- » modi, non fatis eft, ut penitens , & Confef- mrc: » farius 336 DISPUTATIO IV. jf farius credant, quód, nifi peenitens fe abfti- g Tn » » neat ab ea, nonnunquam ob eam peccaturus m 0 eft mortifere in fuis officiis. Refpondemus 4. L;æeill » quód occafio propinqua, à qua poenitens de- wwndm( bet abítinere, eft omnis illa, & fola, quc eft j ,ucat, » » talis occafío peculiaris, qua credit , «vel debet credere. g uta g p » Confe[Jarius, vel penitens, nunquam, «el rarà fe ufü- » rum eá, fine peccato mortali , bené perpenfis ejus gi jf mrcumüantns. Dixi: PECULIARIQ ad ex- lii » "1 » cludendam occafionem GENERALEM, quam » NrRDi ?» pr&bet officium ars, aut exercidlum, quo » poffumus utilicité, credimus tamen, nos ali- um W PRO )» quando in ea peccaturos mortaliter, hecenim non eft talis occafio ltà NAVARRUS An0m] . Econtra Periculum PRoxiMUM /até dictum A0f CU eft, quod in fimilibus circumftantiis, in perfo- 211 nis fimilis conditionis frequenter conjungitur cum lt peccato. ]ta hunc terminum fimpliciter acci- éynm. Sic P. LA ,piunt Authores Recentiores varii. fis N CROIX l.5. n. 252. dicit : "Periculum proxi- 1 qiit , mum eft, quod Pabet frequentem conjun&ionem mf , cum peccato. Remotum eft, quod non babet *ucula;em Si- » frequentem conjun&tionem cum peccato. 'fïe, W » militer occafio proxima eft, quz fimilis con- «lü], HUII » ditionis homines frequemter inducit ad tale wlnmm' peccatum, vel de qua per experientiam con-: ftat T ?) quod in peccatum commuuniter inducat VN) » Remota eft, quz, quamvis aliquo modo indu- W "*dhml' » cat, non tamen habet frequentem conjun&io- l » nemcum peccato, uti Authores communiter. li ltara cRoix loc.cit Et ». viv A inpropof. Wn l 41. ALEXANDRI VII. 0.2 ltem P. MOYA, JI[EI tis qui eft fautor alioquin omnium laxitatum in dl! Ti 4 Sele& j Vl DE PRAJC. QUIB. GENER, PECCAT. 3537 ii Ut Select, qq. Tra&. 3. q. 5. n. 3. ubi ait: "Suppo- » D0, Occafionem proximam peccandi eam di- At » Ci, que& ex fuo genere talis eft) ut homines i » fimilis conditionis frequenter ad peccatum. mor- 01&, l ! M[ fi » tàle inducat, velexperientia conftet, in tali , homine talem effe&um habere." Quia ergo wj hi hzc acceptio pofterior termini eft receptior his ii temporibus, ideo, dum loquimur de periculo &RIS, al ü proximo fimpliciter, loquemur de eo in hoc lU qur fenfu. j RT NoTANDUM 3. Aliud periculum effe aj- men) W r foluté proximum, aliud re[petljo proximum. |An- SOLUTE PROXIMUM dicitur, quod refpectu AMLUS, feré omnium hominum folet frequenter eífe LE din conjun&um cum peccato; ut eft tactus puden- ,itpt j dorum in alia perfona , vel fexu cum mora, & g m fine neceffitate; quia talis cenfetur omni homini JOtet at effe periculum proximum faltem in non conju- A gatis ad invicem, REsPECTIVE PROXIMUM m eft, quód tantüm refpe&tu paucorum eft proxi- QU inum ob fpecialem indifpofitionem fubje&ti;s & ] þr; particularem fragilitatem v.g. colloquium cum , d inuliere, " quod in plerisque aut eft periculum fnii Q1 nullum, aut tantüm remotum, poteft uni effe j t periculum proximum ob confuetudinem pravam, Q u* vel ob particularem affectionem pravam, r du NorANDUM 4. Aliud periculum etíam formale dicitur certum, aliud probabile , aliud leve. modpinnfx Q j Periculum cER TUM eft, quando quis firmiter m fibi perfuadet, fe in tali occafione peccaturum, An J PnaosAILE eft, quando non quidem ita fir- 5 miter, attamen ob prudens motivum meritó tl f credit, & valde timet, ne peccet; v.g. quia Mu D.dmort Tratt. de Peccatis, occa- j DISPUTATIO IV. jn 338 occafio eft de fe valde illicitiva, & ipfe novit fuam fragilitatem. Lzvtr eft, quando non qu d n quidem putat, fe peccaturum, timet tamen ali- quo modo , feu fufpicatur, fieri poffe, ut ca- . dat. « Pra&ticé loquendó putat Go B A T, eum, qui fcit, fi decies accedat ad tale confortium, ]i fe o&ies, velfepties cadere, periculum illi effe j moráliter certum ; fi autem ter, vel quater folüm cadat, effe periculum tantüm Probabile, quod Terigpl h] etiam dicit CARAMUEL, quamvis quinquies ca- dat, fiquinquiesnoncadat. Si autemnunquam M j Alv u) cadat, aut forté femel, ac raró, &potiüs velu- ;i cafü, erit periculum /eve. Ita LA cRoi1x. gt vt '"NoTaNDUuM $. Ex hac terminorum ex- quantu, plicatione evidens effe, quód juxta acceptio- igdreil nem Authorum hujusmodi Aecentiorum idem fit u dond periculum $roximum, & probabile; quia eodem i modó utrumque definiunt: quod nempe utrum- que illud fit, quod frequentem habet conjunétio- i ainy nl nem cum peccato. Econtra juxta ufurpatio- nem Peterum non idem foret periculum proxi- um r mum, & probabile , dum videlicet per pericu- wf lum proximum intelligunt illud folüm, |quod nunquam aut rarb folet effe fine peccato. Quia bf wf ergo haec vox periculum proximum , feu propinquum non habet uniformem, conftantem, & univer- lat ii &py falem notionem, feu ideam apud Authores, quaftio meliüs inftituitur fub ifto termino periculi Em t probabiis , quam fub illo periculi proximi. Gtew ! "N NoTANDUM 6. Aliquando periculum pro- i ximum fieri poffe remotum, non per mutatio- T. nemoccafionis, aut circumftantie externe, fed "i per u DE PRJEC. QUIB. GENER. PECCAT. 339 ! &iþh; per mutationem occafionis, ac difpoütionïs in- Ri terne : dum videlicet homo, quamvis conftitu- T te tus in eodem periculo v. g. domo, fe commu- pogäl Ü niendó diligentibus orationibus, eleemofynis, )BM,F: exercitiis mortificationis, & alio modo agendó, (Ohfor prudenter credit, fein eadem occafione exter- ln ij é na non amplius peccaturum. maferfolü T NoTrANDUM 7. Aliud effe, quódhomini Ut ( conítituto in periculo probabili poflit denegari o abfolutio ; & aliud, quód ipfe ad fugam periculi hii teneatur füb mortali: poteft enim contingere, A CROIL quód penitens quidem non teneatur fub mortali vitare periculum, fiille judicet, fore impofte- p rum remotum , quod tamen confeffarius judicat Tworn illi expedire ad falutem, adeoque quód oblige- niat tur ad vitandum illud periculum , aut ejus devi- Q tatio ipfi imponatur pro poenitentia: confeffa- um nj rius enim poteft beneficium abfolutionis dene- gare non folüm illi, qui eft illius incapax ob de- du fe&um propofiti, aut contritionis; fed & illi, tjn p cui juxta regulas prudentiz abfolutio non credi- m tur profutura ad emendationem, prout contin- N git in confuetudinariis, vel conftitutis in peri- s. ( culo proximo externo, quod abfoluté vitare o 'Tales enim,. quamvis fint veré non poffunt. Ó Vr contriti, & proponant adhibere media, fitamen us extra cafuüm neceflitatis, puta articuli mortis, * ob notam eorum inconftantiam cenfeantur longé I) conftantiores futuri in fervando propofito, & alacriores ad conatum ferium emendationis, ab- u folutio differri poteft; utfüppono ex Tra&. de "d )4 a Penitentia, ^ Quia Confeffarius tanquam V icarius Chri- Y ) j j 2 ynr 340 DISPUTATIO IV. ';.jbm; Y Chrifti tenetur femper éligere id, 'quod eft poe- gdipt nitenti falubrius. gt NoTANDUM 8. Certum effe apud omnes, ) -;J]Oæ quód nemo poflfit fe exponere periculo proximo -'fEI pit peccandi extra cafum neceffitatis, relaté ad. de- i i terminatum peccatum , quin hoc ipfo peccet n graviter: id enim colligitur ex dictamine nature, n & ex Declaratione Summorum Pontificum, qui P damnarunt fequentes propofitiones. I. ALEXANDER VIL. n.4. Non eft obli- gis V, 1 gandus concubinarius ad. ejiciendam concubinam, fi bec sgrobd nümis uiilis e[Jet ad oble&tamentum concubinariüi vulgó tenlde REGALO, dum deficiente illa nimis egré ageret vi- iam, €9 alie eþuZæ tedio magno concubinarium affice- "gt MATIT II vent , C alia famula mimis difficil inveniretur. — Ubi P. VIVA addit: Zec propofitio ef] j O AN. SAN- t9E d v CHEZ JDifp. 10. n.20. 2. INNocENTIUS XI. n.ór. Potefl ali- MO qundd quando abfoloi, qui im proxima occafione peccandi vver- Jatur , quam poteft, & non vult dimittere; quin imà toms dieray 9 ex propofito querit , aut. i fe ingerit. 3. N. 62. Proxima occafio peccandi non. efl. fu- vm r 1 d gienda, quando caufa. aliqua utilis , aut bonefla non fu- giendi occurrit. tttire n 4. NN. 63. Licitum efk querere direcià occafio- türiad mem: proximam peccandi pro bono fpirituali , *vel tempo- 'attrlh vali noftro, «el proximi. 3übenis NorANDpUuM g. Aliam occafionem dici L voluntariam , aliam ?nmvoluntariam. VOLUNT A- i ;W(XE RIA, prout P. VIVA hic n.2. explicat, eft, qu&e T poteft phyficé, ac moraliter deferi. INvo- Ti LUNTARIA eft, que aut phyficé eft neceffaria, M üt cüm quis in eodem carcere cohabitat cum ln con- I DE PRJEC. QUIB. GENER. PECCAT. 534I rl concubina; aut eft moraliter neceffaria, quando fcilicet fine peccato, aut valde gravi incommodo T deferi nequit, üt mancipium, vel filiusfamilias, Itb qui non poteft fine peccato deferere fuum Do- Graveautem incommo- Vi minum, vel parentem. o p dum eífet, fi v. g. deferendó occafionem vita Tenam magno difcrimini effet exponenda, aut fi viro üficum, ( honorato incurrenda effet gravis infamia, fi fa- j milia ad mendicitatem e i-ï'et redigenda &c. — His | hii prenotatis jne, f DICO. Datur gravis obligatio vitandi pe- ii vj riculum probabile peccandi, quando vitari pot- qgns eft fine valde gravi damno fortung , honoris, vel corporis. Ita caRDENASs in propofit. 1 N- ny. Ü 'i NOCENTII III. & P. VIV A n ropoft. ALE- TE XAND.VIL LA CROIX hic l 5. n.257. cum communi. I PnosnATUR Conclufio r. Ila obligatio, quam circa dictamina legis naturz agnofcunt fe- zþzumnäav "TE ré omnes Do&ores, & cujus Adverfarii mani- | fefte errant in fuppofito, vel exprefIé fuam fen- tentiam retractárunt, datur; fed talis eft ifta ob- ligatio; ergo datur. Maj. patet; quia dictami- Wäf J na nature in plerisque DoGoribus non prafu- muntur ita effe depravata circa obligationem ar- I duam introducendam, nifi compellantur eviden- j ul tia di&taminis naturalis , & luminis naturz ; ma- ü o ximé cüm depravatio luminis naturalis potiüs foleat tendere ad relaxationem , quàm ad reftri- 010X &ionem libertatis. Min. prob. quoad 1. membrum. 15 1. Teftimonio cCARDEN. hic n. 28. ubific habet: h Hanc fententiam docent tanquam ceriam commumüter Wil DDottores. 2, Probatur idem membrum ratione MAU^ hi X^3 P. CAR- 342 DISPUTATIO I V. DEFW P. CARDENAS. Omnes Authores in materia ) Í vf nonos probabilifmi tam tenentes partem affirmativam, quàm negativam , fupponunt, non effe licitum, jj a $ pntá l fe exponere periculo probabili peccati formalis; u ergo. fnt. prob. Omnes Authores in ea mate- i ria docent neceffitatem dictaminis reflexi morali- Y d Í j"n, " ter certi de licentia aCtionis pra&ica; ergo fup- ponunt, non effe licitum, fe exponere pericu- g m 5 i lo probabili peccati formalis. lnt. patet ex Au- thoribus, de quibus inter centum vix unus re- p ii [ n perietur, qui neget neceffitatem hujus dictami- nis reflexi moraliter certi. Confeq.. Prob. Di&a- Fa men illud tantüm propterea requiritur, ne ille, vriüly qui fequitur rem probabiliter prohibitam füb gra- ia vi, dicatur fe exponere periculo probabili ex- gunm de cidendi amicitia divina; nec eft excogitabilis p alia ratio, unde probari poffit neceffitas dicta- t pl minis reflexi, fi licet fe exponere periculo pro- viiil, babili excidendi amicitia divina; ergo. 30 PTO- ml batur idem membrum. Authores omnes, qui do- tcn du cent, vitandam eífe occafionem, & periculum Lnfis v proximum i5 ibef, in decurfu doGrine füz fuü- ff munt hoc nomen periculi proximi in eo lato tiioner fenfu, ut comprehendat etiam periculum pro- ii babile; ergo fimul docent, vitandum effe peri- UT culum probabile. m prob. llli Authores in Va decurfu do&trinze fuüzm ex una parte tenentur ne- -Kä&r, W ceffario periculum probabile referre ad alter- D utram partem extremorum , videlicet vel ad claf- n'f'-ï'm, | M fem periculi proximi, vel ad claffem periculi re- ) iz*hïk';,]& moti, cüm tantüm agnofcant ifíta duo divifionis ) Fdli t membra; ex altera parte rationes illorum, & mo- ! H&u f [ oba- dus tgndendi infinuat, quód periculum pr bile ag L/ DE PRJEC. QUIB. GENER. PECCAT. 345 lt lo bile referant ad claffem periculi proximi; imó Ess Q del de nonnullis illorum id manifeftum eft ; ergo. MMaj. quoad 1. membr. patet; quia alioquin Do&ri- QG na illorum effet effentialiter defeCtuofa, & ne- " 0t gligeret in hac re precipuum pun&um contro- Téferi n verfie: cümenim periculum proximum definiant, 4j ol quod e[t rarà fine peccato ,. remotum autem, quod I p rarb eft cum peccato , negligerent periculum me- L guterdi dium , quod nec raró eft cum peccato, necfere Df nunquam, fed frequenter tantüm.' . . Maj. quoad . Ui li membr. prob. NavaRRUus approbat definitio- i nem D. GREGORTII de periculo proximo, effe it, i nempe illud, quod diffcie eft fine peccato, quod vrfifa etiam in periculo probabili verum eft, & ratio- 1] nes eorum defumpta ex Scriptura urgent etiam Til pro periculo proximo; & confequentie eorum, dias Q feu applicationes ad cafus particulares, üt de t probabilifmo, referuntur etiam ad periculum p y ] probabile, &alii manifefté confundunt, ac pro- p QUi mifcué fumunt probabile , & proximum , ergoidem At eft fenfus verbi etiam in czteris Authoribus, Vraelt: cüm fignificatio verborum plerumque fequatur jnek acceptionem, ac ufum communem aliorum. f( Hoc ultimum . probatur. NavaARRUSs in Summa c. 3. n.14. dicit; imdiy jubor: ? Nemo poteft abíolvi, nifi ftatuat faltem vir. toenir! » tualiter, nunquam fe impofterum mortaliter i i y » peccaturum, & confequenter evitaturum oc- ld » cafionem, quz ex fe fit mortifera, aut pecu- yyr » liaris hujusmodi, quam probabiliter credit, pec- "T » cati mortalis caufam fibi forejuxta illud Eccle- » "Falis Wumay fiat. qui amat periculum, | peribit in illo. » eft occafio , qua credit, fe fere femper ad pec- LCllth?; Y 4 ,,calndum 344 DISPUTATIO IV. j " lul » candum impulfum iri. EtgjoAN.SANCHEZ [ yr 9 l. 1. Decal. c. 8. n. r. " Certiflimum (inquit) eft, iofif » opus ex fe veniale, aut indifferens in mortale » tranfire, fi operans occafioni ita proxime ex- r q gt » ponatur, & eum in morali, ac proximo pec- T » candi mortaliter periculo conftituat; quia fa. ;» lutem fpiritualem contemnere convincitur, fe a J I » tam frobabili ejus amittende periculo objiciens. Et n. 3. "In hoc probalili peccandi mortaliter pe- g, » riculo fatende funt circumftantig illius pec- s W Mi i » Càti, cujus periculo fe expofuit. u Min. primi Zrgumenti probatur etiam quoad 2. T n membrum, Quod videlicet Authores oppofite ub d xf fententi? aut retra&tarint, aut erraverint in op- p pofito.. CARDENAs hic c. 3. n.24. ait: "Cara- E » 1nuel in Theolog. Regular. 1651. docuit, lici- ol » tum effe, fe exponere periculo probabili pec- ial » Candi: eandem affertionem probat in Theolo- n » gia fundamentali Edit. Francofurtenf. Sedin n » Theolog. fundament. Edit. Lugdun. 1657. re- TT tra&avit hancfententiam. . Et fundament. 11. yBrami » n. 504. exprefTé dicit; effe improbabilem , & oden » ratione demonftrativa probat, illam effe im- qttoy probabilem. .Et hanc Leander à Murcia l. ». vubomg » Difquifit. nixus precipué Authoritate Cara- lm » muelis, & ejus Sophifticó fundamentó (re- NUIY » traGato) defendit, licitum effe exponere fe Ll 1 iütyty » periculo probabilipeccandi. Etnoviflimé Ma- tidg » gifter Hozes ad propof. 63. eam opinionem Mp » priftinam Caramuelis admittit tanquam proba- qui » bilem. Etn. 46. Caramuelem, & Leandrum j » fecutus eft noviffime Lumbier." lta cAR- l l DENAS, Uüomg]( J Idem J DE PRJEC. QUIB. GENER. PECCAT, 345 n .SM Idem Author loc. cit. c. $. a. I. n. 72. ait. 1 (Wllij | » JOAN. SANCHEZ Difp. 10. n.6, afferit, con- ET du » cubinarium poffe abfolvi ter, vel quater , an- tequam expellat concubinam, quando. fub r » omnimoda ejus poteftate eft, illam expellere, lu quä » dum tamenhabet firmum propofitum expellen- Witel » di illam. Sed quod magis mirandum eft, ci- btj » tat plurimos Authores pro íua fententia, Ml Suarezium, "Thom. Sanchez, Azor, Medi- TT nam, Vegam, Ludovic. Lopez, & Emanuel. Ex quibus aliqui expreffé docent » Rodriquez. oppofitam fententiam. Alii veró tradunt do- t ob » &rinam, quz non fpe&at ad hanc materiam, Wi üàt manifefte oftendi. His falfis citationibus » i s » Joan. Sanchezii non pauci Authores decepti "T » funt habentes fidem illi Do&ori. Machado bl » "Tract. ». 1. 7. afferit, pro ea opinione prafati RAT » Sanchezii ftare graves Authores, quos refert J N » Sanzius. Similiter Leander à Murcia citat i » eadem opinione eosdem Authores, quos fi nioa: examináífet, vidiffet falfitatem citationum., ii » Eodem vitió laborat Leander à SS"? Sacra- a d mento ; imó magis exorbitat in hac citatione Jani l » Authorum." Ex quibus patet, oppofitam du fententiam niti mendaciis, & ventis. gl ( PROoBATUR Conclufio 2. Periculum pro- babile peccandi, feu amittendi gratiam Dei eft d certé malum animz prefens, grave, & à quo- vido? d libet prudente fugiendum ; fed nemini licet abs- que neceffitate fübire tale malum grave prafenss yunr Periculum amittendi vitam, I ergo. Maj. prob. lm honorem, vel omnem rem familiarem, vel digni- tatem magnam eft grave malum prafens; ergo 3 » & pe: yib 346 DISPUTATIO IV. & périculum amittende gratie diving. — 2fn. e/ il vel [ j evidens per fe, quod fi veró quis neget, accedat P d inermis ad leonem, üt cARDENAs ofervat, in qi Iepf ea diftantia, in qua non eft evidens, illum fore Vm ] m occidendum, fed folüm fit probabile. Itemtem- pore magnae tempeftatis omnem fuam fubftan- v u Md tiam committat navi, & folvat é portu, quando eftfolüm probabile, navem fübmergendam. Item gtl al (f "mercator committat omnes fuas merces viro ex- traneo fibi prorfus incognito, quem eas furatu- ss m fa Item $ frt rum non eft evidens, fed folüm probabile. Rex non adhibeat prefidium defenfioni oppor- laT tunum, quando eft probabile, non tamen evi- f dens, illud effe expugnandum ab hoftibus. Cüm ergo homines adhibeant omnia media ad vitan- 1 lu i, m dum tale periculum, ubi agitur de fumma bo- TLI n norum, manifeftum eft, ipfum periculum pro- um babile effe magnum malum prefens. 1 u PRosBATUR 3. Quilibetprzceptó non pec- lm à candi tenetur, quantum moraliter poteft, red- dicatm dere fe fecurum de non amittenda gratia Dei; ergo etiam tenetur vitare periculum probabile. eprobd i 4dnt. prob. 1. Senfus communis, & dictamen na- ture dictat, quód charitas erga fe ipfum viole- .ïïæ, (ug ts tur graviter, fi non reddat homo fe fecurum, i quantüm moraliter poteft, de non amittendo fümmo bono; ergo. Prob. 2. "o Quilibet tene- Mu tur vi appetitus naturalis ad finem ultimum ten- g dere vià, quantüm moraliter fieri poteft, tutá, DI & recedere à via probabiliter trahente in infer- num; ergo etiam tenetur vitare periculum pro- SIDH babile peccati mortalis. Prob. 5. Quilibet te- hi netur fub reatu gravis imprudentige naturalis, "Q : poli- J DE PRJEC, QUIB. GENER. PECCAT. 347 Ü politice, vel &economice vitam, honorem, ac LA rem familiarem, quantüm moraliter fieri poteft, VM lw conftituere in tuto ; ergo. Zfnt. patet: Sic enim ?"S, J]Juln graviter reprehenderetur etiam inter gentiles, 5 m qui non agnofcunt peccatum fornicationis, fi Áit fj tamen pater non retraheret filiam à periculo in- Qf Qua, famie exinde redundante. Et paterfamilias re- t ] l prehenderetur graviter, fi omnia bona neceffa- CO ria pro fuftentatione uxoris, & liberorum fine n neceffitate relinqueret in periculo probabili in- Md | : cendii, furti &c. 1 ii PRosATUR 4. Chriftus docet; vitandum Q D li. ( effe periculum probabile peccati; ergo. Znt. prob. Matth. 5. dicit: Si oculus tuus dexter [canda- dl ia den o lizat te, erue eum, €9 projice abs te5 expedit emm tibi, ut pereat unum membrorum tuorum , quàm totum a corpus tuum müttatur in gebenmams (5 fi dextera ma- nus tua [candalizat te, abfcinde eam , & projice abs te. l:g&bnoupf: SS. Patres hunctextum ex- Ergo. Confeq. prob. d plicant non tantüm de certo periculo, fed etiam h piül deprobabili; ergo. dnt. prob. SS. Patreshunc s textum explicant de occafione cujuscunque per- T fone, qu& provocat ad peccandum; fed in tali n occafione generaliter fumpta etiam reperitur pe- fb riculum probabile; ergo. Maj. prob. ex AvG. p at EUTHIMIO, THEOPHILACTO n bunc locum, dlb t & HILARIO Can.4. ATHANASIO d. 70. PA- jhmute CIANO ÉEpifl.3. contra lNovatianoss, CYRILLO d t ALEXAND. in Joan. c. 18. leb. 19. ANASTA- at SIO 4.7. SALVIANO [. de Providentia. n PROBATUR 5. Illi, qui gerieraliter juxta Qu j ConftitutionesEcclefie non funt abfolvendi,quin j vitent 3498 DISPUTATIO. Iv. n vitent occafionem peccandi certam , obligantur E ad fugam ejusmodi occafionis per fe ex natura [ f periculi; fed qui verfantur in periculo probabili ,a peccandi, generaliter non fünt abfolvendi, quin g QQN]EL'T illud evitent; ergo. Maj. patet; quia generalis ,U8 obligatio non abfolvendi non poteft fundari in j L li : particulari refpectu ad.conditionem hujus, vel .,1',' illius fübje&ti, utrüm illi expediat abfolutio, vel E , Authoritate s; CAROLI BOR- u ii l i i non. AMin.prob. ROMEI, qui in fua Regula aurea Confe[Jariorum à yn t Vicario Generali Cardinali caARPEGNA Rome um o approbata, & nunc toti Clero Romano, aliisque j vtilu chriftianis provinciis commendata fic habet: Dd » Deinde nec eos abfolvat, qui cum peccatis m t » mortalibus fimul etiam eorum occafiones vi- , qu » tare plenarié non proponunt. Sub occafio- iz vl » nem peccatr mortalis omne illud cadit, quod B] x peccandi mortaliter caufam adminiftrat, eó t quód vel per fe in peccatum inducat, vel ejus lt » occafione ponnitens ad peccandum allicitur, ut focetu » certé confeffarius metuere poífit, quód ex gt perverfo, quem induit, habitu non magis ab- LX ftinebit à peccato, quàm priüs. Prioris or- t fomin » dinis occafiones funt, qus fuápte naturá in sbf confenfum peccati mortalis trahunt. Alteriüs 9) ubak generis occafiones funt, que, etiamfi per fe W y » licent, tamen INB. PROBABILITER timetur, » ne is, qui confitetur, in eadem ipía, qu& olim Y Y W [ » admifit, peccata relapfurus fit, fi in iisdem » operibus perfeveret. Tales plurimi folent in nj U. » caftris effe, mercaturam fequi, magiftratus » Obire, advocati officia exercere, aliaque id Riim [ T genus, qui dum quis traGtat, fit fiepé, ut vo- » Ccibus Aj I E PRJEC. QUIB. GENER. PECCAT. 349 Lm: 0104 ? » cibus blafphemis, furtis, injuftitia, calumniis, hr odiis, fraudibus, perjuriis, & aliis fceleribus il » 'th'endJ » tantam confuetudinem adícivérit, ut NB. » CONJECTURARIliceat, quód in idem lutum QU a » relabentur Omnes, qui funt hujusmodi, vel Hf nj » negotium deponant, velfàltem absque licen- nbuws ] )» tia, & obedientia pii, ac probati Sacerdotis QInio » nonexerceant; qui quidemhominem eo modó NOLT 30 » onftitutum abfolvere non debet, fi x xisTi1- od » MAT, ad eadem peccata rediturum, quamdiu n N .Multo ma- P » in antiqua occafione perfeverat. » gis confeffarius circa ea actionum difcrimina il » extirpanda allaborare debet, que nullam ne- D DAR » ceffitatem reipublice , vel utilitatem fecum s 1 n » ferunt, quz, quamvis ex priori ordine non » funt, nihilominus ad maléagendum infle&unt, il, qu n » ac facillimó negotiÓ fzpiffimé ad diverfa pec- » cata trahunt, üt choreis intereffe, agere cum uv » Dithtt blafphemis, verfari cum fcurris, malorum fe » focietatibus hominum adjungere , tabernas Hit LO » frequentare, otio indulgere, fimilesque a&io- nnagi nes, in quibus üt plurimum peccare mortali- Ttni 2 ter homines folent; qui quidem non debent Jt r anté abfolvi, nifi animó abalienató , penitus Mi » illa fe deferturos effe polliceantur Irass. CAROLUS BORROM/EUS. duni 3 n $1 D1CAS. S. CARoLuM füpponere, quód ( a quis cum approbatione fui Confeffarii poflit in [1 J tali occafione relinqui; ergo non datur obliga- ii tio per fe, eam vitandi. no^ RESP ONDEO. diít. a Poffe relinqui ad i ) allï tempus , quamdiu ob difpofitionem extraordina- riam videtur ex occafione proxima fieri remota. i C. a. 350 DISPUTATIO IV. ym c. a. con[lanter, & fine tali mutatione periculi yomt proximi. Addit enim loc. cit. equum ef, ut vite emendatio, €? quedam illius approbatio per temporis in- "2 fimm tervallum expettetur. Adeoque fupponit, fi con- fequerentur iterum lapfus, & perduraret prior Id ftatus, hominem non poffe in eo ftatu relinqui. "] i l d ( Solvuntur Objectiones. g p d i j dl OBJICITUR r. Ubi probabile tantüm eft periculum, ibi probabile eft, fecuturum pecca- od tum, & probabile eft, non fecuturum; ergo, nisty ficut in aliis materiis datur facultas inter duas 131 probabiles fequendi utramque , ita etiam hic. ssf Ita CARAMUEL n 7 beolog. fundament. Edit. Fran- u conm cofurt. aof T 2. Periculum remotum peccandi eft adhuc ia periculum probabile peccandi; fed periculum txktu remotum non tenemur vitare füb gravi; ergo teusti nec tenemur vitare omne periculum probabile. t veti Maj. prob. Periculum remotum eft, cum quo i, d nihilominus aliquando,quamvis raró,conjungitur t f peccatum ; ergo adhuc efít probabile. *iitn. 3. Quando alicui videtur probabilius, fe Atf non peccaturum, poterit formare abíoluté ju- ei q dicium, fe non peccaturum, non obftante pro- t babilitate oppofita comparativé minori, quód L M fit peccaturus; ergo in tali cafu poterit adire Ul-uw periculum non obftante periculo probabili pec- | : candi. S OVU i REsPONDEO ad 1. C. a. n. C. & paritatem. Mrol Difparitaseft; quia in aliis materiis per dictamen 1008 9d l reflexum tollitur periculum omnis peccati for- W i malis: L wl DE PREC. QUIB. GENER. PECCAT. 55I n GHEW ?Wï Ix malis: econtra in hoc cafü per dictamen refle- xum non tollitur periculum omnis peccati for- mpm ^ malis Itaque non tollitur revera periculum Db t Agrot fummi mali; & ob hoc ipfum non licet adire difcrimen li ld ». dift. Maj. Eft adhuc periculum pro- babile tenue. c. fampliciter tale. n. Maj. Quia pe- l&l riculum probabile fimpliciter di&um definitur effe illud: cuj FREQUEN TER annexumefl peccatum. bteind ZAd 3. dift. a Quandoalicui videtur proba- UL bilius exceffu probabilitatis exc/udente formidinem VTa I n d prudentem oppofiti. c. fecüs.n.a Contingit fzpe in moralibus, quód major probabilitas boni even- v tus excludat formidinem oppofiti ob complexum 21 n variarum confiderationum, affectionum, & paf- fionum przftabilitum ; &ideo poteft contmgere, NTATNT ut quis formet judicium practicum abíolutum d gl denonfecuturopeccato. Idemcontingitinprze- Tor di&ctionibus rei fperatz; fic dicimus v.g. fore fe- m od renum, venturum amicum, viCtoriam ceffüram In tali du Chriftianis, & fimilia, quz fperamus. r m ergo cafü, fi quis fine formidine oppofiti for- J met judicium practicum non formidolofum, fe i, non peccaturum, cüm fit conforme aliis judi- at ; ciis, que habentur conformia prudentiz, poteft dici, quód non peccet; prout id etiam conce- obihutepv Verüm fi non habeat ü]luon, u dit P. vivA hic n. 15. u tantam fiduciam, ac fpem ut formet judicium dl prudens exclufivum formidinis, non aget licité OBJICITUR 2 Oppofita fententia habet pro fe fufficientem Authoritatem , & rationem; 314 Znt. g ergo eft probabilis, adeoque tuta in praxi prob P. SEegponrr in Dictatis Ingolftadii citat bj pro ptISBRÜSATIOSIY, 322 pro eafententia sU AREz. Difp. 35. de Penitentia, üi Ohfeï'vat SeG.3. n. Io. FILLIUCIUM, & PALLAVICI- fb q H a NUM, LEANDRUM, CARAMUEL, LUMBIER ! MURCIA, HOZES, SPORER &c. Ergo. [ jf 5 2, pb Eft communis perfuafio populi, quód in dubio, an aliquid fit peccatum mortale, vel gl ',,.'..'a«lïm i non? pofílit quivis agere, quod libet, quin n WUl g jt ullam habeat notitiam de neceffitate dictaminis reflexi: ergo cenfet, adiri poffe probabile peri- gt "i culum peccati formalisfinegravi peccato; adeo- fäm, f ( que oppofitum non videtur repugnare lumini naturali. REsPONDEO ad1. dift. a. Habet fufficien- va ii tem Authoritatem antecedentem ad. damnationem jfe, u r To propofitionum , de quibus actum eft JVor. 8. tr. confequentem. n. a. Ita refpondere videtur LA m M cROIX, dum hic n.25. fuam fententiam potiffi. 2045 müm probat ex propofitionibus damnatis. EE RESPONDEO 2, dift.a. Habet fufficientem Em authoritatem retractantem , & deceptam. c. mon ne at errantem in fuppofito. n. a. Superius jam often- E fumeft, CARAMUELEM retractaíffe, MURCIAM, zomn & LUMBIER fuiffe deceptos, quod ipfum fa- 3nlüntar tendum eft de P. sPoRER: exfcribit enim lo- 2 f cum CARAMUELIs ex Theolog. Regul. igno- d rans, ab ipfomet Authore eum locum fuiffe re- 34 1l tra&atum ;; üt videri poteft in Trac&t. de Penit, v.hEX q P.SPORER n.324. Similiter P. GOBAT utitur 'qu argumentó Caramuelis oDje&t. 1. reje&to, & ab ipfo Dl Caramuele retractato. RrzsPoNDEO 3. n.2. Quod enim attinet Jl n $UAREZ, & FILLIUCIUM, ii peffimé citantur M'HJ l Pro oppofita fententia ; prout etiam CARDE- [ N AS N DEPRJEC.QUIB. GENER. PECCAT. 353 34 NAs obfervat. SuAREz loc. cit. tantüm dicit, eum, qui eft in periculo committendi aliquod iL W peccatum indeterminatum grave, fi per annum i p differat Confeffionem (füppofitó, quód aliàs fit FR in ftatu gratiz) non teneri ad confeffionem tan- Wtj quam medium vitandi peccatum; quia omiffio lbt confeffionis non eft ipfi occafio determinati pec- T cati. Econtra, fi confeffio ipfi foret moraliter i neceffaria ad vitandum aliquod peccatum de- 40 hn terminatum , fatetur ipfe 'met , quód ten,eretur L confiteri, IpgM Tom.o. de Religione "Tra&.o. 1. 3. c. g. b if fatetur, confuetudinario quoad perjuria necef- ln farium effe, ut tollat occafiones externas peje- l AN ij randi, fi hx funt illi occaffo proxima. FrirLru- Vi civs veroó Aefponf. Moral. tom. z. im Infiru&t. p Confe[J. c. 2. a. 3. dicit: " Quando adeft fpecialis Yi obligatio ex occafione proxima , non eft ab- Vr folvendus , nifi proponat, fe eam relicturum. n u » Ad hoc autem, ut occafio fit proxima, duo duj d » requiruntur. 1. ut fit voluntaria; unde, ATH » quando moraliter vitari non poteft, non dice- tur voluntaria. T » 2. ut ex fuo,genere talis fit, j in h » que frequenter inducat homines fimilis condi- - tionis ad peccandum, velutconftet experien- hg p 55 p l » tia, in tali homine habere talem effectum. à as .]ta ille. Ex quo patet, id ipfum vocari occafío- n nem proximam, quod nos vocamus periculum pro- j babile. Ad ». dift. a. Eft perfuafio, quód quivis t poflit agere in dubio fine dictamine reflexo for- maliter , ac explicite tali,.. quo tollatur periculum jn? : Ddmort Tratt. de Peccatis. Z pec- ii CU DISPUTATIO IV. 354 l, TTUN peccati formalis. c. exercité , aut equivalenter tali. i git n. ant. Di&amen reflexum «quivalenter tale r ) Ój voco apprehenfionem fimplicem hujus veritatis, i, & quód in dubio ftri&é tali non detur lex eligendi tutius: fola enim apprehenfio hujus veritatis I) deiP gt cordi humano , & nature rationali infcripta eft lil T locó judicii reflexi: ficut contingit in intelle&u [ p u Wl primorum principiorum, quorum nuda appre- M m henfio eft fufficienter determinativa ad actiones varias intelle&us , & voluntatis , quod fi indu- g jl bio ftatim agat etiam fine tali apprehenfione Concoritante, falfüm eft, quód non peccet. Et gtl hoc fignum eft, quód tunc femper cum remorfü n confcientiz agatur. us E OB]JICITUR 3. Antiquiores Authoresfo- làm docuerunt, vitandam effe occafionem pro- g RD ximam, feu ütvocarunt, propinquam ftri&ié M fumptam; ergo mron datur dictamen naturz ge- vim nerale de fugiendo periculo etiam probabili. v Prob. Confeg. M O Y A "Tra&. 3. de Sacram. penit. 'jlï?om q.5. n.4. ait: " Aliqui occafionem proximam LT Ut » definiunt, ' qua nunquam, vel fere nunquam , utitur homo fine novo peccato. Et ita cum tl imt » Sanchez, Navarro, Suarez, Trullo, Cordu- LT " n , ba, &aliis explicat Leander à SS. Sacramento." EU La SpomntR de Sacram. penit. n. 323. habet eandem i itf definitionem, additque: ita LAYMA N, G&alii t paflim. Vil 2. lidem Authores etiam in applicatione g ad cafüs particulares oftendunt, fe tantüm lo- qm'-ï;m qui de occafione proxima in przfato fenfu ftri- lt &é fumpta; ergo. ZInt. prob. Exempló v. g. &t Tf NAYVAR- W DEPRJEC. QUIB. GENER. PECCAT. 355 Vi NAVARRUS Ccap. 3. n. 17. applicans fuam defini- æl]lliïalenm tionem ad cafum particularem dicit: "Secunda T » refponfio, que ex predicta definitione colli- ] RLTN » gitur, eft, quód re&é faciant confeffarii ab- lj v » folvendó multos adolefcentes, qui verfantur M , inter mulieres emendó, vendendó, laborandó, flttg , &converfandó absque cohabitatione in eadem I t ! » domo; licét non proponant perpetuo abfti- Ti » nere ab occafione peccandi, quam id illis pra- » Wi , bet, quamvis fzepius peccent voluntate, ver- Hf » bis, aut ta&ibus impudicis, & etiam copula; Mbyt, | » quia occafio, qus ex hoc praebetur ad peccan- duf » dum, non eft ex fe peccatum mortiferum, ne- » que hujusmodi, ut fere femper faciat mortali- ydrtorasf , ter peccare eos, qui ea utuntur. Et confe- dj w » quenter prefata definitio occafionis propin- um t » que non convenit illi.^ Ita Navarrus. . Simi- r U les plures applicationes facit n. fegq. prefertim um d 25. & 26. REsPONDEO I. ad 1. dift. a. Docent hoc TU a p in Tbefi..c. im ejus deduttione, extenfione, ac expli- ] jre n catione. n. ant. Illi Authores etiam comprehen- dunt cafüs intermedios inter occafionem /ritté j Lt Hinc etiam NA- u proxümam, & inter remotam. furmeot VARRUS loc. cit. n. 14. dicit: "Nemo poteft i a , abfolvi, nifi ftatuat, fe evitaturum occafionem, TL » quam probabiliter credit peccati mortalis cau- » fam fibi fore. RzsPONDEO ?. dift. a. Docent hoc tan- n J » quam regulam remotam. c. proximam. n. ant.. Pro- [; nl i u ximam enim regulam NAVARRUS dicit eífe di- m, quo homo credit, fe ) p]l) 1 &amen rationis practicu 2 pec- *H yi 356 DISPUTATIO IV. peccaturum in tali occafione, vel non pecca- 4007 i neïfll] [/] turum. Ita damnat n. 14. eum, qui credit, fe i i peccaturum. Et n. 26. ac 15. excufat eum, qui g Ü ii Pa j credit , fe non peccaturum, quod dictamen cre- dulitatis proprie neceffario fupponit confidera- g g D tionem circumftantiarum tenentium fe ex parte " " difpofitionis in operante. Hinc fs i hts I REsPONDEO 3. dift.a. Docenthocde oc- j .cafione proxima materiali. c. formali. n. ant. Ra- i, u tio patet ex refponfione precedenti: cüm enim dul cenfeat, eum non poffe adire periculum, qui gt du " ( probabilier judicat, fe peccaturum , eo ipfo cen- "m fet, refpiciendum ultimató effe ad difpofitionem d fuübje&ti operantis, feu ad periculum formale, j Docet hoc & (á ZÁd.2. n. a. ad prob. dift. ant NAVARRUS de eo, qui habet caufam rationa- amddt bilem neceffitatis, & infuper de eo , qui ob parti- l rusl'em "cularem difpofitionem animi hic , & nunc credit, ii dità fe non peccaturum.c. generaliter, ubi nulla datur t&bey rationabilis caufa neceffitatis , & fimul prefata tonitent credulitas. n. ant. Sic enim femetipfum explicat aW n.r5. "Dixi, quód Confeffarius regulariter non li 00t » debeat abfolvere eum, qui non vult relin- Bo 2» quere occafionem, que fere femper, qui funt ttttür » fimilis conditionis, facit mortaliter peccare 5 z » quia bene poterit, quando concurrunt tales ')':"Ud u 3j » circumftantie , qua perfüadent, quód nunquam l aut raür) peccabit propter eam. Et videtur, j » quód id poffit credere Confeffarius, quando [ d jl » concurrünt quatuor. I. vera peenitudo prz- d Tiv E teritorum. » 2. verum propofitum non. pec- ( U » candi, cüm fe invenerit in ea. 3. credulitas, P U ,quod ll DEPRJEC. QUIB. GENER. PECCAT. 357 N Wn » quod Deo juvante non peccabit, cüm fe in- T0 » veneritinea. 4. quód fübfit rationabilis caufa t ] , non fe feparandi ab ea. " Poftmodum inter [ lp tales rationabiles caufas ponit etiam confuetu- Q uj dinem patrie v.g. in ofculis, velchoreis; puta, Lt cüm ea non ultro adit, fed tractus lege commu- nis honeftatis, üt fit in choreis nuptialibus, vel ioedey aliis publicis ex imperio parentum, & conditio- L ne ftatus, üt nonnunquam adftringuntur uxores MT nobilium in Balis, üt vocant. Ratioautem eft; Tohn, Ü quia abfoluté ex occafione proxima per fpecia- Atifots lem preparationem animi poteftfieriremota; & pl ideo, fi accedente tali caüfa rationabili neceffita- Vi L tis quis putet, fe actu habere eam difpofitionem Diet d animi, ut credat, fe non peccaturum, pericu- D ROA lum non eft illi mortiferum: fed aliud eft, utrum ii r Confeffarius femper prudenter agat, credendó x od ejusmodi affertioni, non nunquam ex circum- jl ftantiis, & experientià parum credibili; dum fa- m p cilé peenitentes femetipfos fallunt, vel, fi fe non fallunt, non eft ipfis utile, fi relinquantur in j fl ejusmodi occafione. TU Obligatio graviffima circa OB]ICITUR 4. gt legem naturg, qua non oftenditur ex univerfali di&amine hominum, non datur ; fed talis eft j pecme m obligatio de vitando periculo probabili peccati; )u ergo. Maj. patet $, quia obligatio in re tanti mo- j s menti, ac univerfali principio morum debet eífe ^ qUL" fufficienter promulgata per lumen naturale, quod pl eftinnatum omnibus. ^ M. prob. Siprobaretur ex univerfali didtamine hominum, tunc etiam ij non'?' ex eo, quód ad licentiam a&ionis juxta omnes i cred';' Z 7) Docto- i ) 358 DISPUTATIO: IV. Do&ores ultimum dicamen pra&icum debeat jj PUL effe moraliter certum ; fed hoceft falfum; ergo. Min. prob,.. Eft enorme difcrimen inter pericu- TL ni? lum committendi peccatum formale ónimpedibile gj per a&um novum homini liberum, & inter pe- riculum committendi peccatum formale, atta- (j iäAL'üäff l men impedibile mediante actu novo homini libero ; ergo, fi Authores generaliter agnofcunt obliga- zi "s tionem vitandi illud periculum conftitutum in dictamine practico dubio, non fequitur, eos in- 5:(51 j g fuper agnofcere obligationem vitandi iftud pe- J riculum fecundi generis; dni. patet ex communi fenfuhominum. Sic utique magis homines hor- ia gl rent periculum probabile amittendz vite eventu inimpedibili , quàm periculum ejus amittende gt D) impedibiliter folo arbitrió , & conatu proprió; quia poteft femper bene fperari de propria vo- Th pl luntate ; nonautem poteftbene fperari de eventu valde dubio independente à libertate, vel co- ; jl natu humano. Sic fur non ita timet periculum I ji; fufpenfionis non fubeundz nifi dependenter ab siagl) aliquo novo furto, vel alia a&tione fibi libera, -.f::talem n ( quàm timeat periculum fubeunde fententie mor- tis ex jam przcedente furtoà fe non dependentis, lteos imis t REsPONDEO. tr. Maj. n. Min. ad prob. c. Maj.n. Min. ad bujus prob. dift. a. Eft enorme difcrimen materiale, c. formale. n. vel fubdift. Eft :&inppax 1 difcrimen formale diverfitate formali inadequata. c. adequata. n. a. Quamvis enim difcrimen fit j diverfi generis, & notabiliter pejus in uno cafu, quàm in altero 5 ratio tamen formalis evitandi ! Ui hoc difcrimen faltem inadequata, ac fufficiens t5 eft J DE PRJEC. QUIB. GENER. PECCAT. 359 T i eft incertitudo excidendi fine.ultimo, quz in- ls D certitudo eft formaliter eadem, five proveniat g N ex caufa extrinfeca , five ex ipfa inconftantia il W"ïi proprii arbitrii, & ex voluntaria aditione peri- 1&0k[ culi. uam tenent l) OsjgrcrrUR 5. Sententia, q ts graves Authores, eft pra&icé tuta ; fed oppofi- AUE Obf Min. tam tenent graves Authores; ergo &c. j jrüb.. GoBAT, SPORER &c, funt graves Au- ht thores. Maj. patet ex eo ; quia fententia, quam lw l tenent graves Authores, eft pra&icé probabilis. Wuptg - REsPONDEO. n..Maj. Conftat enim, quód TT D etiam fententie à gravibus Authoribus antea Ti CV0 defenfz à fummis Pontificibus fuerint damnate, Atl üt patet legenti MOJ AM RESPONDEO 2. dift. Maj. Eft pra&ticétu- Japró Qf ta, nifi ea Authoritas excedatur ratione, & au- d thoritate oppofita in tantum, ut non maneai am- Dr AT plius comparative probabilis.tr. fecus.n. Maj. xi: Tianféat ; quia & hoc falfum eft , quód liceat Lt d fequi quamlibet opinionem probabilem compa- fl rativé talem, fi fit notabiliter minüs probabilis, e A. Hum. Va üt fuppono ex "Tra&. d ngtit RESPONDEO 3. Eft tuta, nifi jam tacité Quod autem fit ipt füt damnata. tr.. fecus. n. .Maj. ! tacité damnata per damnationem propofitionum, j u tandis, non folüm tenet LA J quas pofui in preno cRorX hicn.257. Sed etiam patet ex circam- iue Pontifex damna- j ftantiis; quod PROBATUR. vit, non dari obligationem vitandi occafionem jund in quo tunc ifte terminus m proximam in eo fenfu, xiffi- accipiebatur à plerisquer'l*heologis etiam la | fuäi? 4 mis 3 560 DISPUTATIO I V. yn mis; fed hic terminus tunc temporis etiam & [a: d o xiffimis accipiebatur pro periculo probabili; er« go. Min. prob. Moja v. g. & ». GABRIEL ao tunc vixerunt, & fünt certó inter laxiores; fed um hi ita definierunt ; ergo. Mim. prob. Mogja4 ais "Tra&. 3. de Penitent. quem fcripfit anno 1669. ij i dicit: Occafío proxima eft , que FREQUENTER gtj - bomines fimilis conditionis im peccatum inducit. Et T P. GABRIEL, qui fcripfit Rome 1662., q.58. J."MW de Peccatis n.7. dicit: Occafionem proximam e[fe, rsgrwidm' Idem qu£ FREQUENTER. dd peccandum inducit. iib CARDENAS oftendit de aliis, qui fcripfit annó T 1683. i, u DICEs; Dantur tamen Authores, qui tam ii g r ante, quàm poft damnationem earum propofi. tionum hunc terminum occaffo proxima fumpferunt umms j T0 pro ea occafione, que fere fümper inducit ad pec- catum; ergo, cüm damnationes fint ftri&tz in- terpretationis, in eo fenfu debent accipi. z. N 2l 2$ U prob. Sic fumpfit P. FABRI 1669. in Zfpologia Cafuftarum, Dialog. 17. n. 70. P. SPORER 1686. Vb t tde de Penit. n.329. REsSPONDEO I. c. a. dift. c. SiuhorumAu- ...... UE li Xl( nI ] thorum ufurpatio fuerit recepta à majori parte Do&orum. tr. fecus. n. c. Sicut enim confue- dl UT u AR tudo dependet à majori parte communitatis; ita i fignificatio verborum dependet ab acceptione w u PAW famofiori Do&torum, & communiori, REsPONDEO 2. tr. a, dift. c. Nifi con- o i m l n w ftet, Pontificem refpexiffe ad fenfum obvium ^ ':U( propofitionis ab Authore intentum, & nifi ipfi- i [ met l DEPRJEC. QUIB. GENER. PECCAT. 361 Dmeüm'a; met Authores, quorum damnata eft propofitio, thiml;'» DI hunc terminum fumpferint pro periculo frobabili. c. fecus. n. C. Quatuor enim ille propofitiones li, damnate funt ex Authoribus, qui ipfimet hunc L t jf terminum occafío proxima fampferunt pro periculo probabili, id eft, pro eo, quod frequenter con- TLT neGitur cum peccato: fic v. g. eft damnata hec j i propofitio , quod non teneatur quis deferere 6671 l occafionem proximam, quando tolli non poteft abs- que gravi damno in fama, vel pecunia. Hac " ä propofitio tradita effe perhibetur à pzcAsTIL- hiler LO0 Tra&. 8. de Penit. Difp. 10. dub. 23. à su A- REZ, SANCHEZ, PALLAO, LUGO; atqui hi 8 t Authores per proximam occafionem intellexe- . Til runt periculum probabile ;. ergo. Min. prob. X €X CARDENAS , qui hic c.2, n. 6. fic habet: H jdyt » Proximam occafionem Suarez Tom. 4. in 3.P. n » Difp. 32. Se&t. 2. n. 4. ficdefcribit; que ex fuo E y. d » genere talis eft, ut FREQUENTTER inducat i » homines fimilis conditionis ad tale peccatum, OE J » Vel certé ut experimentó conftet, in homine » habere talem effe&um. Quam etiam defini- » tionem admittit Luco Difp. 14. de Ponit. hl » S€G. 10. n. 149. SANCHEZ l. 1. Decalog. c.8. griptt od » H CasTROPALAO Tom. z. Tra&. , » Difp.2. pun&.g. P. DrcasTILLO Tom.2. jutisyi g » deSacram. Tra&.g, Difp.3.dub.19." Ttaque patet, quod, fi Pontifex fumpfit verba in fenfu obvio ab Authoribus intento, neceffario de- INiü u buerit occafionem proximam fumere pro perif- nri culo probabili. OsjiciTUR 6. Si vitandum effet pericuä &niü; lum £s DISPUTATIO IV. yn 362 æ[l-em()fäm ]um probabile, tunc poenitens non poffet in eo relinqui etiam prima, vel altera vice; fed hoc quuid Ni'm(*fCä* eft contra communem aliorum ; ergo. Min. pa- tet; quia Authores communiter agnofcunt, ta- alb lem prima, vel altera vice poffe relinqui in oc- cafione , fi facilé evitari non poffit. m D Mi 9. Sihocpericulum effet vitandum ratione mali graviffimi, quod continet, tunc neque 1 « g poffet adiri ob valde magnum commodum tem- porale, vel damnum evitandum ; fed hoc eft es, aujn) i falfum ; ergo. Maj. prob. Hoc periculum fem- per effet in genere mali altioris ordinis, quàm as ul iil damnum temporale quantumvis magnum. Si effet vitandum ratione mali, quod gl 3' 8280 ! 4 continet, etiam effet vitandum periculum remo- tum extra cafum neceffitatis; fedhoceft nimium ; D ; ergo. Maj. prob. In damnis corporis, vel for- tunz prudentia exigit etiam vitari pericula re- T] x ^ mota, dum agitur de fumma rerum. À v ám i ä REsPOoNDEO ad r. dift. Maj. Non poffet in eo relinqui nifi ex fuppofitione fpecialis fer- TMl voris, ac difpofitionis interne, qus ex periculo TA probabilifaciatremotum. c. fecus. n. Maj. Quan- Á do enim iterató experimentó conftat, eam difpo- T fitionem ex occafione proxima non feciífe re- ' -?J:. t motam, propterea ceffante fuppofitione etiam debet ceffare licentia. 'fïsmori ZAd ». dift. Maj. Tunc neque poffet adiri talepericulumex motivo magni temporalis com- modi, vel damni vitandi, nifi accedat /jecíalis Ut g difpofitio interna, quz ex occafione proxima faciat N DE PREC.QUIS. GENER. PECCAT. 363 MT L faciat remotam.tr. feeus. n. Maj. Ut enim ob- . fervat NAVARRUS, ad hoc, ut quis poffit re- linqui in occafione proxima voluntaría, requiri- g tlyji ] tur preter caufam urgentem etiam credulitas, quód non fit ampliüs peccaturus , que creduli- Vn nj tas fundari poteft in fpeciali fervore, vel metu differende abfolutionis , aut incurrendi alias Ü te Dn t grave damnum ex devitatione periculi infallibi- liter fecutura, fi fe non emendet ; & nullus eft LT. peccator, qui non poffit ponere eas difpofitio- &itte n nes animi, in quibus poflit fundari predi&a pru- Yi g dens credulitas, fi paratus fit fübire omnia me- n dia à Confeffario prefcripta, & certó ftatuat Md m occafionem abfcindere, nifi fe emendaverit: hic Ym enim metus reddet illum cautiorem. d. Drxzi: in occafione proxima v OLUN T ARIA; CM fi enim occafio vitari non poffit, ea credulitas, a quódhomo nunquam fit relapfürus, non exigitur, l fed precifé propofitum efficax per applicationem N mediorum de fe efficacium , & moraliter poeni- tenti poffibilium. j ] T ld 3. dift. Maj. Etiam effet vitandum pe- li (ut riculum remotum extra cafüm neceffitatis, fi ea «t I lex vitandi pericula remota effet moraliter ob- ToT fervabilis. c. fecus. n. Maj. In temporalibus R 6 damnis corporis, vel fortunz, ubi pericula re- mota non adeo frequenter occurrunt, tranfeat, W quód perleges prudentiz debeant vitari pericula y porah [ remota: econtra in moralibus tot occurrunt pe- ,edzt W ricula remota, ut vix fit negotium, aut fun&io, "dU in qua non aliqugndo peccetur. Onjr DISPUTATIO IV. WC- | 364 gl OngyrcrTUR 7.. Sivitandum effet pericu- , lum probabile , non poffet ab ullo hominum ! qeegruD qreliths adirimilitia. &c. fed hoc eft falfum ; ergo. .Maj. jrob. Ifta continent periculum probabile pec- Jj i candi, eo ipfo ; quia in hoc genere à pluribus jairid fimilis conditionis frequenter peccatur; ergo. ':Vw, D& 2 Choree, compotationes no&urns in gt hofpitiis juvenum cum puellis, ludi theatrales a, u vulgó opera, & fimilia frequenter conjunguntur cum j peccatis, & tamen non prohibentur generaliter; sl qit ergo non neceffario. datur obligatio vitandi pe- ( riculum probabile. ;m ! M Vuapo 3 Multe actiones peccaminofz habent oc- ] 'cafionem internam, nempe depravationem na- T ture, que vitari non poteft fine remediis feve- ii rifimz difcipline, & tamen ad illam vitandam Mv " l, non obligantur; ergo. qgüdiy 4.. Dantur peccata, quz fequuntur frequen- ter ex occafionibus non adeó necaffariis, v. g. ais Dct converfatione cum altero fexu, leCiione Roma- M nicarum, efu, ac potu calidorum &c. quorum O tamen evitandorum non datur gravis obligatio ; érgo. ) im a RrsPoNDEO adr. dift. Maj. INon poffet adiri militia &c. ab eo, cui eff periculum proba- s VW Ji bileformalis peccati.c. cui non eft tale periculum. n. M. Dantur enim multi pii milites, merca- tores&c, Ergo non eft generale periculum for- malis peccati: dein etiam in iis, quibus eft pe- À riculum formale, poteft facilé converti in re- ls motum periculum, fi parató animó recipiant me- j ï L dia emendationis, & ferio tangantur metu dene- WA ( gande I DE PRZEC. QUIBP, GENI;JR. PECCAT. 365 nde W ij l gande abfolutionis, nifi illa remedia a'dhibe'ant, ngo 18 ficque eorundem applicatione femet perfuadeant, Idj hi ut credant, fe deliberaté non relapfuros. !Ll 4dd2. c.a.dift. c. — Ergo non datur obligatio & n vitandi periculum materiale. c. formale ,. ac refpe- um &ivum. n. c. Si enim hujusmodi occafiones ita ii comparate funt, utnon fint indu&tive ad pec- r Lj catum , cujuslibet difpofitio infpicienda eft, an H[UIICUZ ii fit ipfi refpectivé formale periculum, vel non? I Vl quod fi quis deprehendatur, jam femel peccaffe graviter occafione hujusmodi periculi, & con- 2hott fiderata difpofitione interna probabiliter credat, Vi fe etiam impofterum frequenter cafurum, ftatim tf b arcendus eft ab occafione: quod fi nondum ex- V pertus fit fuam fragilitatem, & aliunde talis animi fit, ut credat, fe non peccaturum, poteft re- linqui in tali periculo remoto, faltem in iis cir- b fs cumftantiis , in quibus ob morem patriz fine magna inconvenientia non poteft fe eximere. xl Aliud dicendum, fi poffet fine inconvenientia 1&, u gravi fe eximere. Ceterüm fi quis fciat in ludis n Dl, h theatralibus, vel conventiculis dire&é tractari obfcena, ea haud dubie prohibenda, & vitanda Y J funt generaliter, nifi quis cogatur fubgraviflimo vite ,. velbonorum periculo, quo cafu ex occa- p fione proxima tenetur facere remotam per in- NI (l duftriam extraordinariam moraliter fibi poffibilem. n!w 1 A 3. Dico; in hoc etiam cafu deberefieri Ya occafionem remotam ex proxima, quod poffi- u Qpo bile eft per media extraerdinaria, & poenitentias " medicinales conditionatas pro cafü reincidentiz, quze faciant DE PRAECIP. &c.. 966 DISPUT. IV. g s ( faciánt credulitatem, quód non fit peccaturus deliberaté. AAd 4. dift. a. Quorum evitandorum non J datur obligatio, nifi detur confenfus interpre- tativus.c. fecus. n. ant. Nam & ejusmodi actio- nes externe cenfentur interpretativé volunta- rie, fi non datur alius finis ponendi a&ionem Vibl caufalem: Ífi veró detur alius finis ponendi aCctionem caufalem, non eft peccatum mor- tale, nequede illo cafu urget V conclufio. OD A. MI D. GO DAT ] CITNR- Em — Do3r N ER z —— —— ( 7 PA - X/ U 223 n tll.)!, ) N « o X* VA ?!0) $; $)2 UI O 9 /2) Xü xx MASS -zegx " EC W AN AV A » WE A m : € a nll) L n P Trtn atb T P A: —— s — - "; -nj«ül-(w. —— d 2 E a. PR t x $* d z 2 d .'( * zi 27 p Em has ;3 pr! x 2 16 s : ?3 A : WR AR -1..-: E * A. E u E d Á* RUE E -- pR d ä J U. .'— " As ". * g gX j t Av s 2 A p » T g u u P iï—. z T i s a ;f-' 'X! L d r2 À * Vr d i LE ? :: a * M 5 2 3 ^ A m E o - a* 23 8v a LP z 3j * m ii Ó A i Á a x * Qioyt ia ia p A f E 2 n "A TP " N "s : i * ^ P i^ D i Pa p d p m d d. VN J ?j E D i E ht j E [À m g 3 CO L v ier. ! i p * * . M st M s A —: d x A^ are d z o ; L v » ii d " : o5 * E :' 7 j 2 . i * R d ib at H sb É 22f 7* ^i E E , i ?; ": x x r 1* D ) r z uT AE ; f "s Yi " g d t ljis . ás &, d . xX RCR z d " a / j a2 ia s 2 p * fs ix 39 , d* d 27 MT - D a $- E. $ A. t D. i L . d » "- E 2ecn 2 " 7 b " Iu 2 K s s Pos £ M t " .;/ i2 , D * Eu Z 4 8 A t z A D o i 2 o iï : " BL u $a PA "" " Ti COT d f 2 t " den- 5 ) p P Es uT . " d N of A 223 4 P z E : ?. pE d E & u us d) z Toe" Y GE i : "d d 6o o 5 PE lnl ; Mror m n ^i m v " d d d M j h 27 2 (* m d u a hk À WaE " 2 P B g. dv E . iA i, A ? tss ". 4 4 N d m d M GE t A ^" .Kf. E . » m " E 7 id fu. , gl p ii ia t T "u p $ -)/ 2 ^ g -E' d ï : t p E N 3 - x [ AT s Mu ? i vt a -t : /, [/A f, s P . p e W^ i E A Wipus s ; 2 E D ( d ;. T ; A m " Ws H ; d i. * * w 2NE z / p ao V p - z $5 LUA ", : o A j b ? AR E » ul aM T ag 2 1 a P ; "4 * v : i ";A * dj .ä ;, p :: * ï Á " x & ä : co pE D z R. D. EUSEBII 4MOR T, HIHIHHI | 16 o Can. Regul. Latérán. Polling. Eminentiffimi Cardinalis L E R C.AR £, l: IT 15 VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset Serenifimi ac Reverendifümi DD. JOS$E P H J, Epifcopi Augufh S. R. I. Principis Dwrmit 111 Land"ravu Hatfiz &c.&c. 5 heo! O*y 15 ä 14 o THEOLOGIA c ECLECTICA I(HIIIIIHNIIIIIHII 13 ä ä MORALIS zr SCHOLASTI(— E 12 Sub ZAufpiciis SS.D. N.Benedi&iXIV. — 11 ad tnentem 10 & 10 um : JS.Patrum & Theologorum infigniU— Hmmml wwwu prefertim veterum confcriptàá. 9 2 Tomulus VII. 8 Dg PECCATIS ixN GENERE. T. Cum. zpprobationibus N- ERN IIHIH[I II!IHHHIIU AC E IH 4 — JJ 6 z W a "E f W »» » HHIIH 52 —— M i, 5 C TAT ii T2 Dv 4 - 3 Auou/la: Vind. & F. welmrgz I mptibus MARTINI VELLLB,..JBibli 2 ll l IIII!)II IlllH)IIIIlIIIIWIIHI)H1III!ll.HIIIlI)l*llllIIIII!IIIIIHIWIIIIIIIII!Hl 1 M Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com 2 3 5 6 7 9 !— o