Gf977-23 Provided by University Library of Tübingen Transcribed with Tesseract

To the best of our knowledge this work is free of known copyrights or related property rights (public domain).

 De Contractibus In Specie. VII. Vitiis Capitalibus. Supplementum continens Consitutiones quasdam SS. Dn. N. Benedicti XIV. Propositiones Damnatæ, 23 ag C 25 $- x — "-- » N ? n EL s M A ^s m X j AE z o u - m e . r DI - T. A m RI x ts a m g "3 E o DA E^ 3 ^ x E MT " Lj - 3vs. V. PA ^. um L MAU t w u ^ h. & WT. od P 55 X J ( K^ n E ii x i : 3 3C ^ :* $ p ^ . N - x E ** 2 " i 2 x x UM i * R p I d z $ Lj ; - de 5 1 VP d. t«.u- * 3 s E P t A.W u M. wh 1 i m * Ea t v * sf j .M ^ - .ww i - zi RR | y & z 111 Y A v i E * 6s " d ,../ i .u r T* .W us .u - T a sb s x u 1 Pv d í 3 d z 1 v u-.w - i "s m 5 Sé KK & ; M TE .W E M w iM j ; 1 .N.,. *& x EEE Meiacte g ETA. /3777;(*7 /&/uL A'/Zk./? " T2 //? * fodiac i Égee P cenfe (ï/f)z'f/ Z/z 54?32&71 äij 44 dN —R N12«511867860 021 —— ETH EAU OU HU UB Tübing 'E f 7 n ii r — — W& p R— p Em L L r —— —— n-w.lu.. E MVE II m hu H / M -a R.D. EUSEBII AMORT, Canon. Regul. Lateran. Polling. Eminentiffimi.Cardinalis L ER C.A RI, nec non Seruuüum ac Rwerendlmml DD: JOSEPH I, Epifcopi Auguüam S. R. I. Principis Daxmiïadlam Landgravii Haihæ &c.&c. "'heologi, IHEOLOGIA ECLECTICA, MORALIS ET SCHOLASTICA j Sub Aufpiciis SS. D. N. Benedi&i XIV. ad mentem S5.Patrum & Theologorum infignium, prefertim veterum confcripta. 'lomulus XXIII Dg fCONTRACTIBUS iN sPECIE iVII. VITIIS. CAPITALIBUS SUPPLEMENTUM continens ConfHitutiones quasdam SS. D. N. BEN EDI— CTI XIV. PROPOSITIONES DAMNAT Cum zápprobationibus. ä Y Y ,; 4lugu[ie Vindel. & fFirceburgi, "* Sumptibus MARTINI VEITH, Blbhop Anno M DCC LII. .,E———— — —— -—2 —— n EEE -—— cmmicEM iM — —— u ey W — s (X (( i i N — A SC 2 : i 2 7 a??»/ Eu l E ul ) ) AU m i INDEX QU.JESTIO NY U At in lracdlatu CONTRA](DZETIBUS IN SPEGIE. & I De Precario. ( YU ESTIO 1. Quid fitPrecarium?. 2 2. Quid fit Precaria? 3. Quid in Precario operetur pactum de non revocando ante certum tempus ? ibid' 4. An Prelatus vel alius Adminiftrator rerum Ecclefiafticarum poflit Precarium confti- tuere fine jufta caufa? ibid. T2-9 s. An INDEX | M . An Prælatüs vel alius Adminïf*crator rerurm Wo Ecclefiafticarum poffit ex caufa rationabili ad quinquennium Precarium conftituere fi- 4 ne requifitis folennitatibus? 6. An Precarium folvatur morte concedentis vel Precatarii ? ibid. —R GÜÓ— 7. Ad quid obligatur Precatarius in cafuü ,quo P ] iora- res precario conceffa perit? vel deter ibid. tur? U $.5. T - De Commodato. UJESTIO 1. Quid fit commodatum? 5 ( 6 2. Ad quid obligetur commodans? j 3. Ad quid obligetur Commodatgrius ? ibid. $. 3- De Depofito. ..... UJESTIO 1. Quid fit Depofitum? 9 ibid. ll 2. Quotuplex eft Depofitum? 3. An Religiofi , Prelati , Minorennes poffint IO ( in fe recipere Depofitum? II ]1 lt 4. Ad quid obligetur Deponens? ?h ibid. g s. Ad quid obligetur Depofitarius? 6. An, & quando Depofitarii teneantur ad 12 Md preftandam culpam etiam levem ? ! 7. Queenam fint caufze excufantes àreftitutio- l l I3 ne Depofiti? 8. An QUAESTIONUM.. Tetun g. An Depofitarius in periculo incendii , vel Ondbi hoftilis incurfionis teneatur potius fervare geref. res depofitas pre rebus propriis? 15 ! edeni $. 4- ^ V'l Y De Emptione & F'enditione. ii Xerion. UJESTIO 1.. Quid fit Emptio ac Ven- f ditio? j 2. Quotuplex eft Emptio ac Venditio? ibid. g. Qusnam requiruntur ad validam venditio- 17 nem ac emptionem? 4. Quid & quotuplex fit pretium juftum !ibid. tum?g s. An, & quenam poffit conftitui generalis regula pro taxando pretio jufto? 18 ? ibii 6, An, & quznam poffit dari regula pro dif- ferentia inter pretium fummum & infi- mum ? 19 7. Ad quid obligetur venditor erga empto- * 20 m ! rem?2 8. Ad quid obligetur emptor e rga v.endi to- 1bh pJpA rem? 9. An re nondum tradita dominium & peri- s poiï culum rei vendite fit penes emptorem vel venditorem? 24 l 10. Quid juris, fi emptor aut venditor fue- ieantur 1 rit lafus in contractu? " 29 11. Quenam lefio cenfeatur fieri ultra dimi- dium? 3l .reih'mü'li 12. ÜJ -- INDEX 12. Quenam res poffit vendi? 32 ,Q 13. Quid agendum, fi quis emerit vel eme- 1 re modico pretio poffit rem alienam vel furtivam ? 34 14. Anresrare, v. g. gemmee extraordina- rie, floresIndici, picture aut Monetz an- ! T tique , Manufcripti Codices antiqui &c. í poflint vendi pretio, quocunque venditori libuerit? d IS. An is, qui fcit, pretium mercis brevi M t notabiliter minuendum v. g. propter co- piam frumenti aliunde advehendi licite ad- [ huc res fuas vendat currente pretio , non J monito emptore. 36 " 16. Quales aiones funt annexe venditioni ...... à & emptioni, ita ut jufte intentari poffint? 27 17. Àn tuta confcientia re/rabi poffit pro tre- centis florenis predium, quodante ducen- tos ànnos emptum fuit pro trecentis flore- Xl nis, nunc autem zftimatur tribus millibus J florenorum licet nulla accefferit meliora- tio ? d ( 38 Ti Ak Lam | $. s. Md Q 9 De Locatione &? Condu&Hone. LJx 0 QUJAESTIO 1. Quid fit locatio & con- l li ductio ? 39 ] li 2. Quo- | QUJESTIONUM. 3') 9. Quotuplex fit locatio? ibid W Quinam poffit locare , aut conducere ? D vd 4. Àn conductor poffit rem conductam füblo- M care alteri infcio, aut invito Domino rei? Idi It 4I ! LT 5. An, & quomodo locarl poffint res Eccle- ( fiafhcæ 2 ibid. DO 6. Quenam fit obligatio Locatoris erga Con- 1 ductorem ? 42 : bre 7. An locator teneatur conductori remittere ( mercedem ex toto vel ex parte pro illo tea] anno, quo conductor ex re frugifera fibi m locata nullum vel exiguum fructum abfque j fua culpa percepit? tion 8. An & qu.modo locator poffit expellere fiin conductorem v. g. inquilinum ante finitum 3/ tempus locationis ? 45 Qe 9. Ad quid obligetur conductori locator o- N pere. 46 lo 10. Que fit obligatio conductoris erga loca- leu* torem 2 d Yeloro An conduéctor teneatur locatori preftare ' [ 1 H damnum, fi hoc culpa lata vel levi unius ex famulis caufatum eft? v.g. fi domus lo- vel cata ex incuria famuli conflagravit equus locatus ex ejus negligentia periit? So 12. An conductor operarum teneatur folve- U j re integram mercedem cafuü quo uti non a 4 poteft u INDEX poteft opera perfone conduécte v. g. ob morbum fupervenientem famulo ? S1I 13. An fucceífor teneatur ftare locationi à fuo preedeceffore celebrate? 52 q $. 6 De Enpbitevfi €? F'italitio QUJESTIO r Quid fit Emphitevfis? 54 l : ibid 2. Quid fit Vitalitium? 3. Quale fit difcrimen inter Emphitevfin & ] j Vitalitium ? ibid. 4 Quid fit Laudemium ? 55 . Quid fit Empbitevfis alterata , ut vocatur, uütata in Bavaria? ibid. 6. An poffit etiam dari V'italitium alteratum ibid Unde veniat Etymologia hujus nominis Jimpbitevfis ? 5 l xTï 8. Quz fit obligatio Emphitevtz erga Do- ; (4 minum dlre(?tum j 5 9. Quee fit obligatio Domini directi ema Em- phitevtam ? 58 N IO. An liceat petere trmlex aut omnino qua- druplex Laudemium füb titulo difceffus & EK Q acceffus ? I. Ex quibus caufis Emphitevfis fiat cadu- 1 ca? 60 $. 7 QUAESTIONUM. 5 o | tion i De rerum þe/rmum*ione. 5& QUJESTIO r. Quid fit permutatio? , 6T 2. An permutatio numeranda fitinter contra- étus innominatos? ibid. 3. An permutatio fit contractus bone fidei? ibid. ? 5 , 4. Quenam res permittuntur vel prohiben- li tur permutari? 62 VT . An revera fit Simonia , fi permutentur, I) duo beneficia ineequalia cum pacto, utex- ) ceffus redituum in uno beneficio compen- Cl fetur fumma peccuniaria? , ibil 63 du S. 8. ibil De Fudis. jinis * QUJESTIO 1. Quid fit feudum ? 64 v 2. Qüotuplex eft feudum? ibid. a Do; 3. Quaenam fit obligatio Domini erga vafal- j ]Ium? us 66 3 4. Que fit obligatio vafalli erga Dominum? jnoqu 6 5. Ex quibus caufis vafallus arnittat feudu m? cefis d "n hi 68 6. An vafallus in his delinquendo peccet t C mortaliter ? ibid. 215 5. 9. QUAESTIONUM. KUU JIDe Pignore , pa£to Znticbrefeos , pa&to legis com- millarie, Hypotbeca , C aliis cautionibus. UJESTIO r1. Quid fit pignus? 69 q ibid. 2. Quid fit Hypotheca? I 3. Quid fit pactum Antichrefeos ? ibid. 4-. Quid fit pactum legis commifforie? — ibid. 5. Quotuplex fit Hypotheca? O 6. Quisenam dantur Hypothece tacite ex di- ibid. fpofitione legum? ï 7. Quenam bona comprehendantur füb Hy- potheca generali? I 2 8. Quis fit effectus Hypothece? NI l 9. Quid & quotuplex fit cautio? ibid. IO. Quinam polfint conftituere pignus vel Hypothecam ? .vel accipere? 73 II. Que res poffint vel non poffint oppigno- UC rari? A l) I2. An oppignorationi licite adjiciatur pacfum legis commif]orice ? ibid. xxxxxx 13. Anoppignorationi licite adjiciatur pactum antichrefeos? 75 DN IA4. Quenam jura confequitur creditor ex pi- f gnore? ibid. d * IS. Que fit obligatio creditoris erga oppi- lMC gnorantem ? 7 M I6. Qus fit obligatio debitoris oppignorantis "It M erga creditorem ? 7 $.1IO. QU.ES TIONUM. SIo. 9glï (l ]7 De Fidejulfione? | QUJESTIO r. Quid fit fidejuffio? j 2. Quotuplex eft fidejuffio? ; Il 3. Quis fit effectus fidejuffionis? 1Ibid. ! ii 4. Quinam poffint fide jubere? 5 ualia competant beneficia fidejuffori? vt ( 8o n ibl G. rr. De Solutionibus. ii QUJESTIO 1. Quid fit folutio? 8t 2. Quot fint modi fe liberandi à folutione per- l; vd feéta? ibid. n 3. Quinam gaudeant beneficio competentis? o 82 l Püäl!f 4. An redactis ad incitas abfque fua culpa lj beneficium competat jure naturali? 83 tï 5. An perfone , quz gaudent beneficio com- pat 1 petentie, poflint ante fententiam Judicis Q fibi ipfis clam fervare, vel etiam fürripere h competentiam. ibid. 4 0p 6. An fucceflor in Beneficio vel Pralatura teneatur folvere debita contracta à fuo An- teceflore? qort 84 7. Qui M ]NDEX ul 7. Qui folvit per' errorem, quod non de- ) bebat, an poffit propria authoritate aperte 85 vel clam repetere indebitum? 8. An detur in confcientia obligatio folvendi M in fpecie, quod conventum eft? an vero fa- tisfiat preeftando Intereffe? 86 9. In qua moneta fit preeftanda folutio? ibid. ibid. 10. Quibus debeat folvi? — 11. Quis creditorum ex obligatione conícien- tiz fit preferendus quoad folutionem, quan- do omnibus fatisfieri non poteft? 97 u 12. Qualis fervetur Ordo folutionis in foro 98 externo per leges? vi- 13. Quinanr funt creditorgs fpecialiter pri 89 legiati ? 14. Quinam fint creditores Hypothecarii fpe- 1D1G. ciali Juris prerogativa muniti ? 15. Quinam fint Creditores Chirographarii 90 privilegio perfonali inftructi? | 16. Quid fit, & quomodo fiat Jülufio per com- 9I H penlationem ? 17. Quid fit, & quomodo fiat folutio per .No- ibid. nl «ationem ? li 18. Quid fit, & quomodo fiat fülutio per dele- ibD1d. TU l gationem ? 19. Quid fit, & quoniodo fiat folutio per. a[[- ibid. gnationem ? 2o. Àn creditor teneatur folutionem recipe- ibid. u re per partes? 21. Quod- N Q QUAESTIONUM.- n d 21. Quodnam debitum cenfeatur effe expun- t Ctum,quando debitor partem folvit, non ex- j primendo, pro quo illam folvat debito? 92 leni 22. Quo tempore debeat fieri folutio? . ibid. 't0ft 23. uo loco debeat fieri folutio ? 23 j 24. Àn liberetur ab obligatione iterate folu- ? f tionis, qui folutionem mifit per bajulum , D aut expilatum à preedofíibus? 94 Yfcn 25. Quid agendum debitori, fi debito tem- s pore & loco offerat creditori folutionem , Ü & is ob frivolam ex;ufationem nolit eam jn fon acceptare? -95 Ü 26. Àn & quando creditori liceat uti compen- priv- fatione publica , vel occulta , f debitor Ü nolit folvere? — ibid. ifpe Se C Ia jbid De Donationibus. Jnari QUJESTIO r. Quid fit donatio? 98 90 2. Quotuplex fit donatio? ibid. u (( ]i 3. Quinam poflint donare ? 29 al 4. Ex quibus caufis facta donatio revocari rA ibid. d poffit? s. An omnis donatio , & ob quamlibet ingra- IOO p i Ll titudinem revocari poflit ? Y g T5. apN De Contractu Societatis. Bu QU /ESTIO i. Quid fit co11tra&us Socie- tatis ? 102 ä 2. An I' U INDEX o. An fit «contrac"ï:us focietatis,. fi mercator fuo inftitori promittat v. g. fextam lucri ? partem ? ibid. 3. Àn pertineat ad contractum focietatis vel ?ï;ï mutui, ífi quis ad negotiationem conferat fummam pecuniariam eo pacto , ut pericu- IN lum fortis incumbat ceteris, ipíe vero lo- co omnis lucri recipiat determinatam fum- IK mam pecunie? 103 4. Utrum diffoluta focietate non tantum lu- crum, fed ipfa etiam fors inter focios divi- m denda fit? IOA4 »kr 5. Que regula fit obfervanda in focietate quo- ad paftum & fructum pecorum? IO$ 6. Que fit obligatio reciproca fociorum ad invicem ? Io06 7. Que fint privilegia fociorum ? 107 8. Quibus modis folvitur contractus focieta- l l tis2 IO8 m xpur $. r4. 4 f De Téflamento. hh W l QUZESTIO 1. Quid fit Teftamentum? & li 109 Vf 2. Quid fit codicillus? ibid. n 3. Quid fit Legatum? ibid. ( l [ ibid. 4. Quid fit Subftitutio? WE 5. Quid fit Fideicommiffum? 1lO N 6. Quid QUZESTIONUM. 6. Quid fit Legitima? IIO Tl hln ibid. T 7. Quotuplex fit teftamentum? 8. Quales requiruntur folennitates de jvre ci- F i C0f vili communi ad Teftamentum /crj tum? Q ibid. tpe 0 :L 9. Quales folennitates requirantur ad Tefta- Veto mentum AVuncupatum ? III W 10. Quenam teftamenta funt privilegiata, ut I t in iis requirantur preefatee folennitates? 112 11. Quales requiruntur folennitates ad vali- 105 Q dum Codicillum? 'jbid. Iy 12. Quid fit, & quid operetur claufula codi- teQui. cillaris, teftamentis inferi folita ? 113 Ioj 13. Quid fit Trebellianica? ibid. üm al 14. Quid fit Falcidia? I14. Ioó 15. Quinam fint, vel non fint teftes idonei 107 in teftamento ? ibid, Yuett- 16. An Teftamentum /fcriptum, (i deficiat in 10j folennitate requifita ad teftamentum fcri- ptum, habeat tamen folennitates requifitas ad teftamentum nuncupatum , v.g. fà defit fübfcriptio, & fubfignatio teftium valeat etiam fine claufüla per modum teftamenti Yentom. Q nuncupatyoi ? IIj ; 17. An teftamentum nmuncupatioum, in quo te- j ' ] ; g ] ftator non nominat heredem, fed pro ejus ^ ; ] l d 1 defignatione fe refert ad fchedam, in qua ( dum? dicit effe fcriptum hæredem , fit vali ibid, f Qld 18. An INbEX | yn 18. An valeat teftamentum nuncupatrcum pra- IU cife nutibus, vel verbo approbativo fa- étum ad alterius interrogationem? I16 25 19. An teftamentum jmperfe&hum , feu defici- [ ens in aliqua folennitate fubftantiali fit irri- tum in foro externo? ibid. 20. An corruente teftamernto ob defectum ali- cujus folennitatis corruant etiam Legata & Fidecommiffa particularia ? I17 l 21. Àn teftamentum ob defectum folennita- l tum in foro externo irritum valeat pro fo- to interno? ibid. 22. Utrum in codicillo quinque teftes requi- rantur ad valorem, vel tantum ad probatio- E nem? IIS8 Wi 23. Utrum etiam in foro Canonico ad valo- zem Teftamenti requirantur feptem teftes ? l -:4 An vero fufficiant duo vel tres cum Paro- ï) ibid. , Ccho? 4), 24. Quid requiratur ad valorem Teftamenti l 120 vel Legati pii? 25. Qualia teftamenta aut legata poflint vo- I cari pia? 1021 l xEdean 26. An valeant legata profana irfferta tefta- mento pio non folenni? ibid. Qüænar 27. Quid requiritur ad valorem teftamenti nleql EU T22 privilegiati inter liberos? enti 28. Quid requiratur ad valorem teftam pri- OUZESTIONUM. Mp privilegiati militum? Et qui veniant hoc INo f. | nomirie ? 122 lt 1 df 29. Quid requiratur ad valorem teftamenti rufticorum? Ét qui veniant hoc nomine? 123 ] Qhuni 50. Quid requiratur ad valorem teftamenti u peftis tempore confecti ? ibid. ll )jen 31. Quid requiratur, ut valeatx teftamentum ad acia feu apud acía depofitum? ibid. j li 32. Quinam poffint vel non polflint teftari? j 124 Obatit 33. Quid requiritur ad legitime adeundam In hereditatem ? 127 | valo- efles? 34. In quot partes foleat dividi hereditas? I2$8 |Puro Et quota pars dicitur legitima? d 35. Quinam dicantur heredes neceffarii? [ lf 129 Yfnt v 36. Ex quibus caufis exhereditari pc;mnt hz- redes alioquin neceffarii ? ibid, [ta d l l lo 37. Quanam requirantur conditiones, ut ex- hereditatio liberorum fit valida ? I31 o[pam " In "b güamef 38. Qui- px | INDEX " $8. Quinam non poffint inflitui pro here- Y de? 13I us 39. An teftamentum conditum ante ingref- $. fum religionis vel ante profeffionem rum- patur per profeffionem ? 132 4o. An teftamentum femper poffit revocari? etiamfi interceffit pactum, vel juramentum de non revocando? ibid. 41. An poffit fcribi heres incertus? v.g. vo- li lo effo heeredem quem Titius poft meam mortem defignaverit? I33 sl 42.. Quandonam locum non habeat Falcidia, vel Trebellianica? 134 43. Quibus modis reoloitur, feu annulatur WY [,]; teftamentum ? ibid. 44. Quotuplex fit Executor teftamenti? 135 45. Quis poffit conftitui in Executorem te- r ftamenti ? 1357 Qit(ta 46. Ad quid obligetur Executor teftamen- tl2 ibid. [ m 47. Quis QUAESTIO NUM. ) lo 47. Quis poffit commutare ultimas volunta- I ] ! tesT" 137 [ | i 48. Quo ordine ab intef?ato füccedant here- T fu. dés, in cafü, quo nullum teftamentum I 1 eft confectum; vel quo illud eft invali- dum?2 eYotty/ 1325 li 49. Annepotes, & neptes defuncti fucce- 1III€H"[1 V Á l dant in capita vel in ftirpes? 139 hp $0. Quomodo ab inteftato fuccedant privi- gni? ibjd. : nen lj s 1. Quomodo füccedant liberi s2zurales, fpu- ibid. ri, legitimati &c. lcidi D4 s2. Quis fuccedat Clerico ab inteftato? ibid. N s3. Quomodo füuccedant uxores ab intefta- I4I Yil to? Velvmariti? i? j De Muiuo. tl i QUJESTIO r. Quidftmutuum? — 146 Í ^. Quid fit ufura? ibid, fj* « . An licitumfit exigere auctarium ex mütuo, f precife Zitulo iu£ui ? ibid. *b 3 4. An j Q INDEX . An mutuans poffit aliquid ultra fortem exi- Wfï m j ere Zitulo Benevolentie exhibite , alias in- j debite, vel Zi/ulo gratitudinis ? 147 D s. An 7itulo damni emergentis ? 148 ! 6. An fitulo lucri ceffantis? 149 l 7. An titulo periculi de forte? 150 k 8. Quanam requiruntur conditiones ad hoc, UA ut poffit aliquid accipi ultra fortem ifulo ibid. Ü damni emergentis ? T 9. Quales conditiones requirantur ad hoc ut ts mutuans poffit aliquid exigere ultra fortem titulo lucri ce[Jantis ? IjI l IJlïl;ï tl 10. Quales requirantur conditiones ad hoc, ut poffit mutuans aliquid exigere ultra for- ibid. 7]JH tem ob periculum fortis ? le)ä([ 11I. An mutuans poffit aliquid exigere ultra fortem ob /atutum principis taxantis mo- imt deratum fenfum in favorem mutuantium ? 4 g 152 12. An mutuans in cafü, quo non tenetur mutuare gratis, pollit licite exigere aucta- rium QUJESTIONUM. fortemï rium fortis titulo emprionis cenfus ex re vvel TEU 154 perfona frugifem? l 13. An mutuans aliunde non obligatus ad l mutuandum gratis poffit aliquid ultra for- tem accipere titulo cenfus germanici? 156 . 14. Quid fit contractus ccnfualis ger mani- I cus ? ibid. wi, 1$. Quales requirantur conditiones ad hoc, Yteni. ut inutuans poffit exigere auctarium Tortis lL ex titulo Contractus germanici ? 152 dig; 36. An licitum fit celebrare contractum tri- r fortt num ad acquirendum auctarium fortis nul- I lo concurrente particulari titulo damni e- mergentis, lucri ceffantis, vel periculi for- ad t tis? ibid. W li i7. In quo mea doctrina conveniat in praxi cum Doctrina P. Zechii? 189 pae t 19. Utrum terminus ufure in Scriptura ha- ants ? beat notionem fixam vel vagam? 190 utuandu; l oft tene; s au "bs INDEX f ww clo cfo cfo op E ded of ci» ibe9 Q9 95 G9 G5 G9 Q9 939 ( 6t» cfo l -aï PU G9 £3 g x***-a—.,. lia f * g:a:) OK ckock K ck k k Q CKOOCKCK k ocKE OA CK o G9 4 GYo GY2 G* ;(*':!'*Q(*O Gü(* ) Jï ;D epetoerontontontoc * &2 9 Qj Q5 G ejo ejo [./] ej $ *E:-ä djo ejo s IWDEX QUESTIONUAL. IU In Tractatu F! DE VII. VITIIS CAPITALIBUS &w S * I. J ! ( De F1l. vitüs capitalibus in genere UZESTIO 1 An ifta feptem vitia fint 1 peccata mortalia ex fuo genere ? o hn 2. An hec feptem vitia , quando dicuntur efle peccatum mortale , fumantm in actu, la vel habitu ? 3 3. Ex quibus indiciis poffit agnofci gravis ma- I .litia horum feptem vitiorum ? ibid. h N j») - $ ( JDe Superbia. QUJESTIO 1. Quid fit Superbia? lii hw 2. Quot hds t INDEX QUAESTIONUM. X*X ib v 2. Quot funt fpecies, feu potius primarii ibid. Ov actus , Superbie? 3 uinam fint actus imperati , feu ut voca- ri folent filig Superbie ? 6 [in 4. Quid fit vana gloria? ibid s. Anfemper fit peccatum, querere gloriam in hoc mundo?2 ibid. IU 6. An, &quando operari ex vana gloria pof- fit effe peccatum mortale? 8 [ 7. Quid fit jactantia? 13 riti f 8. Quomodo poffit peccari per ]ac'ï:antlam 1b1d Q? 9. Quid fitfaftus, feu pompa inanis? 14 ICURICUL n d 1io. An, & quomodo poffit peccari mortali- 15 ter per faftum? II 17 i Quid fit Hypocrifis ? l 12 An hypocrifis fit fpeciale peccatum ? ibid 13 Quid fit contentio ? 292 12 14 An contentio fit exfuo generepeccatum ibid mortale ? W *ba 15. 7 INDEX 15. An peccent mortaliter , qui contentiofe y.! impugnat veritatem levis momenti circa Y res Spirituales ? 23 " 16. An & quomodo contentiofa impugnatid n falfitatis fit peccatum? ibid. 17. Quid fit pertinacia? 25 18. Àn, & quomodo p;)Iïït peccari pertina- ibid. 'cia.x 19. Quid fit difcordia? 27 20. An difcordia fit ex fuo genere peccatum mortale ? ibid. N 21. An difcordia femper fit peccatum? pre- 1 fertim mortale? 28 22. Quid fit preefumptio? 30 3! i 23. An prefumptio ex fuo genere fit pecca- tum mortale? ibid. À l | MU J 24. In quo confiftat malitia prefumptionis ? hr ibid. 25. Quomodo peccari poffit per prefuümptio- dem ? 3l 33 26. Quid fit ambitio ? 27. An A QUJESTIONUM. Yentia 27. An ambitio fit ex fuo genere peccatum lt Q mortale ? ibid. 1 28. In quo confiftat malitia ambitionis? ibid. lpuguaFiL 29. Àn ambitio fit grave peccatum, fi quis li honores quarat ad promovendam majo- ) rem Dei gloriam? 34 30. Quomodo poffit peccari per amibitio- | prt tl nem? 35 ] . 9. JCCREUT De Zuvaritia. ii QUJESTIO 1. Quid fit avaritia? 57 ? pre. 2. An avaritia ex genere fuo fit peccatum D mortale ? ibid. Y 3. In quo confiftat malitia avaritie ? ibid. i pet 4- Quænam fit filiae avaritice? 38 j s. Ex quibus fignis agnofcaturlatens morbus nptio & gravitas avaritice ? ibid. l J $. 4. æfumprlf: :l De Luxuria. 40 j QUZESTIO 1. Quid fit luxuria? .l 2.Quz- INDEX i Í 2. Quenam affignentur filise luxurie ? 40 f g. Quenam fint remedia contra luxuriam ? 43 l 9 | $. 5. De Iwvidia. MA W QUJESTIO 1. Quid fit Invidia? $6 ii 2. An invidia ex fuo genere fit peccatum W mortale? ibid. lil 3. In quo confiftat malitia invidie? ibid. ..... 4. An triftari de bono alieno femper fit pec- catum? preffertim mortale? 62 5. Ex quibus fignis agnofcatur latens morbus feu radix invidie graviter peccaminofze? 65 ibid. 6. Quenam fint filie invidie ? 7. An odium proximi fit ex fuo genere pec- Is catum mortale ? ibid. ( 11* y 8. Anfint capaces abfolutionis & S. Commu- q nionis, qui fovent odium , prefertim ma- nife- QUAZESTIONUM. — £ nifeftum ac fcandalofum? & quemnam fint VOf figna talis odii ? 67 | 9. Quid fit fufurratio? 73 1o. An fufurratio ex füo genere fit pecca- tum mortale ? ibid 11. Ex quibus caufis oblocutio poffit ab omni peccato, vel faltem mortali excufari ? £5 j 12. An fufurratio fit majus peccatum detra- j Ctione? i 7 Ti 13. An queedam fufurrationum genera fint aliis graviora? & quenam illa ? ibid t pet 14. Quomodo poffit peccari per detractio- ) nem vel exultationem 'de malo alieno ? us "g i (j $6 Ü JDe Gula, & ebrietate 8o mett QUJESTIO z. Quid fit Gula? 2. Quid fit ebrietas, feu crapula? & quotu- ibid. Comm pIeX ? ertm D 3. Àn p INDEX $. An gula & ebrietas fint ex fuo genere pec- catum mortale? ibid. ta- 4. In quo con ü&at malitia gule & ebrie tis? 8r s. An peccent mortaliter, qui graviter ultra congruam fuftentationem nature excedunt j in cibo & potu, etiamfi non priventur ufü rationis, nec repleantur ufque ad vomi- tum? 82 u H 6. An fit peccatum mortale, fefe inebriare ufque ad privationem ufüs rationis , aut vomitum, etiamfi in cafu particulari non l A'! ([L concurrat periculum alterius mali vel pec- r go cati, neque id fiat ex habitu? pbl 7. An ebriofis , ni(i fe emendent, poffit de- negari à Parocho communio Pafchalis? 92 9. An peccent mortaliter, quialios ad eequa- | d 93 les hauftus cogunt? 9. An comedere & bibere ufque ad fatieta- h li tem ob folam voluptatem fit peccatum? rb 98 üehq Rj 10. Quenam fintfilie, feu effectus gule? 102 $. H QUASTIONUM. EtePec. bid, $::2«. De lra. eDrie. ü QUZESTIO 1. Quid fit ira? 108 r lt Cedunt 2. Àn ira ex fuo genere fit peccatum mor- tale? ibid. r ufü YO. h 3. An etiam ira cum appetitu gravis vindi- C poffit aliquando effe peccatum ve- n niale? IIO NT f n 4. An fit peccaminofà ira cum appetitu gra- | pec. vis ac jufle vindicte , ad correctionem 90 peccantis, gloriam Dei , vel aliorum in- columitatem a legitimo Superiore inferen- [t de. da ? II2 SEYI ,öæqua; S. An ira ex Zelo femper careat peccato ? j 117 | fariett 6. An gravius peccent Sacerdotes, Parochi, iil Confeffarii, vel Superiores, quam Laici, | fi ex immoderata ira tractent peenitentes parochianos , vel fübditos? . 119 y git Io J 7. Àn INDEX 7. An melius fit omnino non irafei, quam irafci cum prefentiffimo periculo exceden- di in modo ob proclivitatem nature? 122 8. Quenam fint filie ire ? 124 QI | EE 9. Quid fit rixa ? & quomodo pär eam gra- * - viter peccari poffit ? I24 Wj 1o. Quid fit tumor mentis ? & quomodo I24 per eum mortaliter peccari poffit ? Vil 1I. Quid fit contumelia, & quomodo per eam poflit peccari graviter ? 125 12 An detur obligatio reftituendi pro illata X": dl contumelia, convitio , velinjuria? 126 "i ig. Quid fit clamor , feü clamorofitas? . Et quomodo per eam mortaliter peccari pof- L: fit ? 127 f (l 14. Quid fit indignatio ?. Et quomodo per 198 Qh" ü» | eam poflit peccari mortaliteïr ? lg ris. Quenam fint remedia contra iram? 130 "i $. 8. QUAESTIONUM. Qu $. 8. ( 1 It De Acedia. | I'q QUAESTIO z. Quid fit acedia? 132' D] gre. . Anacedia exfuo genere fit peccatum mor- tale? Iu ibid tod) 3. In quo confiftat malitia acedize ? 134 n 4. Quenam fint filie , feu effe&us acedise? dope 136 1j . Quid fit ifta maliti/a, acedie filia? . ibid. illata ? ]of . Quid fit rancor? 157 . Quid fit pufillanimitas? ibid. j Et i ä . Quid fit defperatio? 158 Lu] 9 . Quid fit torpor? ibid. 3 pdo pA uj 1o. Quid fit evagatio mentis? ibid. Ir. Quenam fint indicia acedie lethaliter ; r peccaminofz ? I SUP- —— INDEX QUJESTIONUM SUPPLEMENTUM continens ? Lf Notabiles quafdam Conftitutiones SS. D. N. Benedici XIV. | m PROPOSITIONES DAMNA T /E juxta ordinem materiarum coordinatie. EX a C N /lg 77 N " j NSS Q.. ll W N NSS SN ] ) pe E E SSSS NV , J j N N l ? A É Qx N NI NW « 73 N c Z 2277 f 2 Z A o l -'(llll//nnü/*)üf Z » T il Ta, ]ra- Al M 296 J h — ^ Z E (s —R RT E. ä ER a j & » DAU WE i A h iäï?f v ^W At )d ï -N IN E N A*m) VA ENA / ii Svy h r N AAN &5 i 43 ? € - TU UE ZEN z EX E ATÀ [ l, Tra&atus CONTRACTEBUS IN SPECIE:- [ n hac materia , quantum Theologo X/Iora- ! | rali pro foro precife interno fat fuerit breviter fecundum pracepta Auris Naturalis €? pofitrui differendum cenfeo Cum enim plerique contraétus fint contratius bone fidei , in quibus$ magis infpicitur eZuitas maturdlis, & intentio eontrabentium vationabiliter preefum- pta, quam rigor legum ; imo ipfe Leges Ci- viles Juris Communis ob ufumlegum provin- cilialium ac municipalium vix in ullo amplius T regno, Republica, vel provincia alio modo D. dmort. Tr.de Contra&t.in [pec. A. quarü * ITAU TATHS rb quain direffioe his temporibus $n cafu particu- vund lari ferventur , ultimato fequitur ; pro foro Qu interno confcientias juxta equitatem legum na- quo/ zuraülium ,. ac juxta leges & confuüetudines ra- tionales regnorum vel locorum particularium pracipue regulandas effe. Agetur autem in hoc Traétatu de fequentibus Contractibus aut Appendiciis Contractuum. 1. De Precario. 2. De Commodato. T V * De Depofito. . De Emptione & Venditione. De Locato & Conduécto. , C CA .SN 62 . De Emphytevfi. ii De rerum permutatione. " De Feudis. "DePignoribus & Cautionibus, Ls O wO COo^l De Fidejufforibus. .: De Solutionibus. Li] 12. De Donationibus. De Contractu Societatis, i. 14. De Teftamentis. CT De Precarüs. UJERITUR I. Quid fit Precarium? RESPONDEO. Precarium . eft contrattus , hi WV tj quo alicui.ad ejus preces res quedam ad utendum gratis conceditur , veferoata tamen liberiate , vem revocandi .'iüad;n'imä [// DE CONTRACTIBUS IN SPECIE, 3 ;tþäffizw , ad libitum. Nifi addatur promiffüm de non re- po f vocando ante certum tempus. ,Si€ , fi quis ami- ATT co commodet fine pretio equum ad exípatian- (ints r dum , revocabiliter tainen ad nutum commo- dantis, dicitur Precarium. ICüerr QUJERITUR'2. dUtemi Quid fit Precaría? REsPONDEO. Precaria eft contratius ,. quo us at alicui.ad ejus preces res Ecclefiaftica immobilis ac frugi- tra [ine proportionato pretio ad-fruendum conceditur , ea tamen conditione , ut contrattus /z'ngulz's quinquenniis Yenovuetur. Ita collegitur ex C. Precarie, & C.Pre- carium. & C . de Precariis. hoc Titulo. QuiERITUR 3. Quid in Precario operetur pa&tum de non revocando ante certum tempus? RzsPONDEO. Hoc pactum id operatur, ut precatarius teneatur rem precario éonceffam finito tempore reftituere , etiamfi concedens ex« preffe rem non revocaverit. QUAZRITUR 4. -An Przlatus vel alius Ad- miniftrator rerum Ecclefiafticarum poffit Preca- riam conftituere fine jufta caufa? RrsPoNDpro Negative. Ita communior. Id colligitur ex C. de Precariis, h. tit. ubi ex Concilio Carthaginenfi dicitur : De Precariüis ir- vationabiliter fatlis à Reoribus Eccleftarum , f fuos- que [ucce[Joves pena gravi obligantibus., ut fatta ipfo- vrum di[Joloere nequeant 5 precipimus , ut nemo fucce[[or antece[Joris fui pena fit obligatus , fed. fue providentia fit conce[]um , .ut fi antece[Jor ejus res Ecclefie irsatjona- diliter difiribuit , ab eo ad jus ejusdem Ecclefie vevocen- m! tur.. Ex hoc tamen textu folo non fequitur, vanir Precariam conftitui non poffe fine folennitate , nin i ffi;tem ad triennium, cum adtriennium fieri pof- A 2 & fit li HWWZ j 4 1 TRACTATUS |iigns fit etiam locatio , prout infra dicetur , fine fo- m lennitatibus. ' An Przlatus vel alius Ad- gaüetï UXRITUR $5 miniftrator rerum Ecclefiafticarum poffit ex cau- quy fa rationabili ad quinquennium Precariam con- ftituere fine requifitis folenuitatibus ? Jta communior. l] REsPONDEO Negative. Racio eft, quia Prelato ne quidem con- il ceditur locatio ultra triennium fine folennitati- bus, etiamíi in locatione folvatur juftum loca- tf | tionis pretium : Ergo multo magis repugnat in- ii tentioni legislatoris Precaria ultra triennium, d il [ cum in ea non folvatur juftum locationis pre- n tium, & fic fit majus periculum damnificationis MC 0 Ecclefiarum. An Pfecarium folvatur QUJBRITUR /Ó. W moite concedentis vel precatarii ? RESPONDEO. Precarium nonfolvitur mor- te concedentis; folvitur tamen morte ejus, cui conceffum eft. Solvitur etiam per alienationem [ rei precario co nceffe : quia alienatio habet vim ]ta habetur. C. Preca- revocationis implicitz. 'rium. 3. h. tit. Ad quid obligatur i)reca- ,QUAZERITUR 7. tarius in.cafuü, quo res precario conc effa perit ? l; vel deterioratur? RESPONDEO I. Precatarius tam in Preca- «I]Em. I rio , quam in Precaría , jure naturali in cafu te- petur ad refarciendum damnum non folum ex dolo vel culpa lata , fed etiam ex culpa levi , fal- tem quoad damni dimidium. RaTIO eft, quiain contra&ibus bone fidei 1 tU refpiciendum magis eft ad intentionem ; quam Mi obli- l DE CONTRACTIBUS IN SPECIE. 5 ft fi de cafu ex- obligans verofimiliter habuiffet , traordinario covltaiï'et. Sine dublo autem obli- ld gaffet precatanum faltem ad dimidium damni ex QUl ex( culpa levi. ATU RESPONDEO:'2. Precatarius tamen non TOU tenetur jure naturali ex culpa leviffima ad refar- * ciendam partem damni. m cy. lennitgi RarTro eft, quia cum Precarium üc efïe- tum ]oc &us amicitiz tendentis ad beneficium gratuitum ; amicitie autem non fit, obligare amicum ad cul- at j non eft prefümendum , eam Titim, pam leviffimam , fuiffe intentionem concedentis, nifi exprlmatur ts ficationi oppofitum, NEC oBsTAT; quod Commodatarlus te- folvati neatur etiam ex culpa leviffima , quando com- modatum cedit in utilitatem folius commodata- ItUF f0f r DrisPARITAS enim eft quia Precarium us C eft effe&us folius ac pure amicitie vel gratitu- IOT. dinis erga eos tantum , quibus fpeciali amicitia iet m jungimur vel gratltudme obligamur. Neque M enim tenemur , graus aut fine ]URO pretzo cui- [ vis concedere ufüm rerum noftrarum abfque onere faltem ar&ioris dilisentie. - Econtracom- Vr Prm- *eff "i modatum eft effectus charitatis Chriftiane om- nibus debite, quibus proin eque beneficii con-. ditiones poni poffunt. p fin ul B $. II n folund De Commodato. pälm11" JXÉRITUR I. bone [j Quid fit commodatum ? f RrzsPONDEO. Commodatum eft contrattus, wm, 219 [ quo 6 TRACTATU'S qn i quo alicui ves ad certum ufim & ier npm gratis concedi- Qur eo patto , ut ufu finito eadem in [pecie re[tituatur. . g hoc eft W DicrrUR, eadem in fpecie , prout Jura hunc terminum fümunt , eadem in dividuo, euti N Hinc res ufu fungibiles , v.g. efculenta aut po- culenta comriodari non poffunt, nifi commo- dentur ad folam pompam, prout fieri nonnune quam folet circa dulciaria QUJZRITUR 2. /Ad quid obligatur com- modans f(l REsPONDEO. Commodans tenetur r. rem t Á commodatam non revocare nondum elapfo tem- pore, ad quod conceffa eft 2. Reparare dam- na commodatario illata ex dolo vel culpa lata, fi rem vitiofam v. g. equum fterpacem aut re- fradarium, fineprevia monitione de vitio com- modaftfet 3. Refarcire expenfas neceffarias, quàs commodatarius facere debuit in rem com- 1nodatam. Si enim alicüi commodata eft domus vitiofa, aut ruinofa commodans tenetur fol verereparationes neceffarias , fine quibus do- t mus paffa foret ruinam velaliud grave detrimen- tum. Idem contingit circa medicinam pro com- 1j modato equo, aut circa expenfas aggerum con- n tra alluvionem pro agro commodato. ]ta exis git &quitas naturalis & intentio commodantis rationabiliter prefumpta, & Jus commune. d? m l QUJXRITUR,3. Adquid obligetur commo- datarius ? il "l REsPONDEO Commodstarius tenetur r. Uil i n Commodatam rem in individuo, feu pro ut Ju- l U"] raloquuntur, in fpecie reftituere tempore ex- D : preffe vel tacite convento. 2. Re commodata " N non D * DE CONTRACTIBUS IN SPECIE 7 Ti chy non aliter uti, quam modó per commodantem Wi tacite vel expreffe conceffo p Rarro eft quia contractus ex intentione 1 dj contrahentium legem accipiunt 3. Rem com- modatam,.fiinfoliuscommodantis utilitatem com- h EM [.eomn modata fit, exactiffima diligentia cuftodire, ita ut | DODDUR fi res commodata fa&a fuerit deterior, velde- ftructa , vel deperdita , commodatarius tenea- LE COR tur preftare non folum cuïpam levem , fedetiam leviffimam. Ita fpe&tata zquitate naturali fta- lr T. ff tuit GREGOR1Us IX. in C. Cum gratia, h. tit. iyhotem ubi fic fcribit: Cum gratia fui tantum quis commoda- que t tum accepit , de leviffima etiam culpa tenetur. Licet V pa h cafus fortuztus, nifi acciderit culpa Jua , vel intervene- TT dul vit culpa fua , vel iniervenerit pattum feu in mora. fuif- 1E10 COIL - fet , fübi non debeat imputari. Contra eum quoque rette celfari (a&lone) commodati mon agitur , mifi pofl ufum.exple- €m Corr tum , cujus gratia res fuerat commodata ; cum mon de- Ex hoc ip. (tdomu * cipi beneficio nos oporieat , Jed adjuvari. etur fl fo autem textu: fuquztur 4. Commodatarium us o non teneri ad compenfationem, fi res commo- deume data fine. ulla fua etiam lev1fhma culpa pgreat, 'WTOCO'H furto auferatur, aut deterioretur; idque verum eft pro foro inte?no ante fententiam Judicis, tUR CUT ] HEX. etiamfi per leges locorum particularium, qua- xmmom" les vigent in noftra Bavari ia, commodatarius in cafu, 'quo res commodata cafu fortuito abfque n tüt COf ejus culpa perit , teneatur in foro ex TC!'HO pro arbitrio Judicis per viam tranfa&tionis ad com- teneil penfatxonem juxta naturam, exigentiam, acrá- tionem damni illati. 5a 9l commodatum cedit p -in utilitatem utriusque , v. g. fi q uis fuo Advo- Tport -Omm[] f 'cato petenm vel Medico commo"let libros ad J Á 4 fcre- 8 TRACTATUS ftrenue defendendam fuamxcaufam $ 'vel curän- dam fuam valetudinem; vel fi fponfus fue fpon- fi pro die nuptiarum commodet füa ornamenta, commodatarius in cafü ,. quo res commodata perit vel deterioratur , ad compenfationem te- Qi mnetur folum ex culpalevi, non vero ex culpa Jeviffima. Ita zquitas naturalis exigit. 6. Si commodatum cedat in utilitatem folius commo- dantis, v, g. fi in cafibus pofitis nec Advocatus li nec Medicus petat fibi commodari libros, nec fponfa poftulet ornamenta, fed ipfemet com- hs D "r modans ultro offerat ac velit acceptari libros aut D Ornamenta , commodatarius in cafü , quo res comrmodata perit vel deterioratur , tenetur ad M Vrgite MT compenfationem folum ex culpa lata. Ita fpe- &tata zquitate naturali Juscommune. 7. Si du- &il bium fit, an culpa commiffaà Commodatario fit lt tantum lata vellevis, aut num fit tantum levis pd vel leviffima, commodatarius tenetur inire com- H , pofitionem juxta arbitrium boni viri , & Judex fecundum dicta de Probabilifmo cohformiter ad ii do&rinam CamgDniNALISs DE LucA J7ómo de- "eimo "THEATRI difurfu vigefimo quinto tene- tur imperare tranfactionem, fivefit dubium ftri- &e dictum five late di&tum cum majore probabi- ! (Wh litate unius partis, * t AA W RaATro eft, quia dubium hoc verfatur cir« ca quzftionem fa&i indefinibilis, & confequen- Q l lg il ter fübje&i vario & variabili Judicum judicio. lii ! ,üj m Vi " ï E Hw'ï W $ lII DE CONTRACTIBUS IN SPECIE. * Vil at » $. HI Sfuæf D TDAmment De Depofito. ODmodgs JERITUR I. Quid fit Depofitum? (ODem t QU REsPONDEO. Depof[itum eft contractus , QT cuf quo res alicui gratis cu[todienda traditur.eo patto , ut ea- NT dem in [pecie deponenti ad ejus arbitrium veflitudtur : COT DicrmTUR eadem in [pecie, hoc eft, eadem in ürocati individuo. Sic itinerantes deponere folent fuas ($, D6 res apüd aurigam , cauponem , nautam , ftabu- E COD) larium &c. ltsair QUAERITUR 2. Quotuplex eft Depoütumï qus RESPONDEO. Eft varium. Dividitur enim eneturd Depofitum 1. in Conventionale, Judiciale , & 3. In voluntarium & neceffa- Tafe fequeftrarium. ", i d rium. 3. In regulare & irregulare CowNvEN 1tarjo(l TIONALE eft, in quo Depofitarius ad preces jm levi deponentis in fe recipit cuftodiam Depofiti Jv- IT COT DICIALE eft, inquo Judex ex oflicio tenetur x Judt in fe recipere cuftodiam Depofiti. v- g. quando miter d "Tutores pecunias vel alias res mobiles pupillo- Ti rum deponunt pro cuftodia apud Judicem. SEÉ Q t QUESTRARIUM eft, quando res litigiofa tra- hiur r ditur Judici vel Sequeftri ut tamdiu cuftodia- epmbabx- tur, donec finita lite pateat, cui fit reftituen- dum. VOoLUNTARIUM eft, quod abíque ne- ceflitate cogente deponitur. NECESSARIUM A eft, quod neceflitate cogente depomtur s:Xg. contequ ratione hoftilis incurfionis , incendii , tumultus judico publici, exilii, &c. ob quod etiam miferabile dicitur. RI:GULARI: eft, feu purum cuinon IRR admifcetur alterius generis contra&tus. GULARE Vero, feu mixtum eft, quod non fi 1 * 1 3 As TRACTATUS IO in pura natura contrattus depofitifed habet per- U Y AOT mixtum aliud genus contra&us. v. g. fi depona- tur pecunia, frumentum , vinum vel alia res $d funpibilis addita facultate , ut depofitarius his rebus depofitis libere uti poffit. , Intali enim ca- fu cum contractu Depoltiti permlfcetur contra- vt €tus mutui. QUJERITUR J 2Q. AnRehgwü Pralati , Mi- M norenmes, poflnti in fe recipere depofitum ? RESPONDEO I. Religiofi poffünt quidem ..... (ni recipere Depofta late ditta falva paupertate , fed p pon falva obedzemm fi hoc illis fpecialiter fuerit - li rohibitum. Dzixr, Depofita late ditía non habentia anne- xum contra&um reciprocum, quo depofitarius fe obliget àd fatisfaciendum pro negligentia in ^ Jl cuftodiendo ; depofita enim fZritte dicta habentia l) annexum ejufmodl contractum reciprocum reci- pere non poffunt, cum fint i 1ncapaces Dominii, faltem abíoluti. RrzsPONDEO 2. Prelati poffunt quidem cum confenfu Capituli recipere Depofita etiam vitte diia; fine tamen confenfu Capituli non poffunt fe vel fuam Ecclefiam obligare,ad fatis- faciendum in cafu negligentis. R ATIO eft, quia Prelati funt adminiftrato- res bonorum communium , nonDomini. Sicut ergo adminiftrator fe non poteü: obligare in 4] præjudxcu.m fuüi Domini Gine ejus confenfu ta- " cito vel expreffo, ità nec poteft fe obligare Pre- latus fie confenfu tacito vel expreíffo commu- ' nitats. Rzr- 4 I, hïhe DE CONTRACTIBUS IN SPECIE. II habet h REsPONDEO 3. Hinc etiam Pupilli vel T0 Minorennes non poffunt recipere Depofita ftri- Ve d &e di&ta fine confenfu Tutoris vel Curatoris. liirts Ra'Tro eft, quianon poffüfit fe valide obli- llenim Ut COntt gare ad fatisfaciendum in cafu negligentig , ir- riante ejusmodi obligationes non folum jure communi, fed etiam jure particulari locorum, Hl M ita ut hzc irritatio videatur effe Juris Gentium ftum? ac confequenter fundata lin exigentia Juris na- Y quideg turalis. tte; fel QUIERITUR 4. Ad quid'oblilgetur depo- jl furit nens ? RESPONDEO. Tenetur r. ad refarciendum depofitario damnum etiam ex culpa leviffima v. g. Dtja 20 pofiarnin fi depofuit apud cauponem equum refractarium vel calcitrofum ; aut oves infe& Tentia 1 M as & oblitus eft habenti monere pro cautela. RaT10 eft, quia Depofiti receptio fit- in um rect gratiam folius deponentis. :2. Ad refarciendas Joaiti omnes expenfas à Depofitario fa&as pro confer- vatione Depofiti, v.g.projpabulo equi , vel , quiet projapplicatione medicinz. fa. etun Ra-r10 eft, quia hec prefümitur effe in- N pl !6 tentio contrahentium. d lt QUERITUR 5. Ad quid oblig»etur Depo- fitarius? REsPONDEO. Depofitarius tenetur 1. rem xdm'xütïtc nini 0i depofitam fervare ac cuftodire cura ordinària, obligit : quam Domini adhibere communiter folent in vonfenlit fervandis rebus propriis. Hinc in cafü deterio- rationis vel amiffionis non tenetur ad praftan- bigat [ ten. .a (f como dum damnum ex. culpa levi , fed ntum ex eulpa lata, Idque verum eft , etiamfi Depofitarius N j alio- / y 12 'TRACTATUQ alioquin in cuftodiendis rebus propriis fit deli-r dl J gentiffimus. Rar1o0 eft, quia receptio Depofiti fit in yit nga utilitatem folius deponentis, ut proin Depofi- tarius non cenfeatur fe obligare, nifiad culpam QD Jatam. 2. 'Tenetur re Depofita non uti fine ex- preffo vel tacito confenfü deponentis. Ejusmo- L di enim ufus, faltem fi fit pretio eftimabilis, in ]ure communi re&e equiparatur furto, cum lu- crum ex re frugifera frué&tificatione phyfica: vel morali.pertineat ad Dominum rei. Cenfeturta- men Dominus rei circa ufum rei aliquando non | A r eíle rationabiliter invitus, fi ufus rei fiat fine ullo probabili.periculo deteriorationis , & de- pofitarius fimul habeat intentionem compenfan- di damnum fecutum cafu fortuito aut ex culpa 1 Jeviffima ob ufumrei. Si forte ex ufu confeque- retur aliquod damnum. 3. Tenetur reftituere l) deponenti rem depofitam, qualem accepit; id- queíine mora, quam primum deponens rem fuam repetit. ü RATIO e ft, quia hac prefumitur à Jure in- ' l:E tentio contrahentium. ^"QuzRniTUR 6. An, &quando depofita- riiteneantur ad przftandam culpam etiam levem ? D! At RESPONDEO. Depofitarii przftare tenen- T N tur levem etiam culpam r. quando ita ftatuunt l leges particulares locorum. - TT li RarrO eft, quia intentio contrahentium cenfetur tacite conformari difpofitioni legum, um d übi non conftat de intentione contraria. 2. dJICIN Quando ita expreffe fuit conventum inter con- MI[]L'E (l 3. Quando Depofitarius.fe ultro trkahentes. obtu- f 2 ïu ü DE CONTRACTIBUS IN SPECIE 13 1 ff à obtulit deponenti alioquin non depofituro , nec of f ad deponendum compulfo cauía neceffitatis vel periculi 4. Quando Depofitarius accepit It Dj mercedem pro cuftodia prout foletBeriin nun- d m dinis , dum alicui ad horam traduntur in cufto- ifnea, diamres vendibiles Quando Depofitarii te- JUSmQ nentur ad diligentem cuftodiam rerum,, qualiter ibilis, j te- , CUm] per Jus commune, imo per Jus Gentium nentur Caupones , Naute , Stabularii. 6. Quan- ( vel Wfeturta do Depofitum cedit in utxhtatcm qulusque con- trahentis. m ao Rarro eft, quia in tali cafu depofitarius i at üne cenfetur cuftodire rem tanquam propriam. 7. j & Quando Depofitum eft neceffarium caufa peri- Tpenfan culi , prout fuperius oftenfum eft r CUl QU]ERITUR 2 Qucnam fint caufz excu- Yfeque fantes à reftitutione Depofiti? (iituere RESPONDEO. Caufe excufantes funt fe- jit; i quentes. I. Si ex reftitutione fibi vel aliis' ti- r meatur periculum. v. g. fi furiofus repetat fuum gladium. 2. Si resDepofita reperiatur effe alie- Juen na , eamque repetat rei Dominus. 3. Sirem depoütam ob crimen capitale deponentis Jufte d repetat Fifcus. Aliud tamen dicendum, fi cri- ia men deponentis non fit liquidum ,. aut 'lex ha- d bens annexam pcnam confifcationis tantum fit a fu. poeenalis Quando intervenitimpedimentum celeris reftitutionis, ita ut deponens ad dilatio- 'ahentut nem reftitutionis non poffit effe - ratlonablhter anItUS Yi legul fa. o '"OSJECrrUR $g. An Depofitarius in pericu- nter C loincendii,velhoftilisincurfionis ceneatur potius U fervare res depofitas pra rebus propriis? oi RE- * N TR»ACTA?TUS: 14 REsPONDEO I. Si res proprie fint pretio- g ü& fiores rebus depofitis , vel faltem xque pretio- PXW'E' f», Depofitarius tuta confcientia falvat res pro- (s ( W prias prz rebus depofitis. Rarro eft, quia Contra&tus Depofiti eft contraé&tus bonz fidei, in quo potiffimum infpi- cienda eít intentio prefümpta contrahentium, quam verofimiliter habuiffent, fi de ejusmodi caíu fortuito cogitaffent. Nemo autem fe obli- [i VU garet ad falvandas potius res depofitas prz re. bus propriis in cafu. ] ^ NT RESPONDEO 2. Si res depofite fint emi- E J E 1 nenter pretiofiores zebus propriis, & depofita- [ rius poífit prudenter fperare compenfationem '1'«.»*. W ( damni proprii fecututi ex prelatione rerum de- pofitarum , tenetur potius falvare res depofitas at pre xebus propriis. M RaATrIO eft, quiaex communi fenfu Do&o- rum & Juris Communis ea prefumitur effe in- tentio conttahentium. h RESPONDEO 3. Si res depofite concer- !R I nant bonum publicum , quales funt Archivia, I Cancellaris, Regiftrature , & A&a Judicialia, Mi &c. Depofitarius tenetur potius falvare res de- j pofitas prz rebus propriis ,. etiamfi non fperet u Aj , fatisfactionem damno proportionatam, pr:fer- M. tim fi obligetür fpeciali juramento fidelitatis. Te i Rarro eft, quiaSupremus Princeps pro ta- At /ig 6 j li cafu poteft & prefumitur velle exigere titulo k fupremi Domini facrificium rei propriz pro inco- Al Al be' ] 1l lumitate boni publici ,. refervato tamen Depofi- tariis jure & fpe recompenfationis. Quod fi il- d J atio- lm'V la fpes in cafu parcicularvi ob defe&tum prob h. num g 4 DE CONTRACTIBUS IN SPECIE 15 ftt que prew num deficiat , urget nihilominus lex generalis de przferendo bono publico rebus propriis. Aliud Vat f& dicendum , fi illa Ac&a relate ad bonurh publi- cum c1edan*u-* effe levis confequent:æ. Xpolt « T TIum infy $. IV dhentiun ^ €JUSTOQ De Finptione €? Fenditione. mfe o UJZERITUR:;I Quid fit Emptio ac Ven- à pre r ditio ? ReEsPoNDEO. Emptio:ac Venditio eftcon- e n tractus, quo duo inter fe pacifcuntur de Dominio vei k deplt. pretio e[Vimabilis pro juflo pretio ab uno in alterum trans- Dlatjonon ferendo. Alii addunt, quod Emptio ac Vendi- Ferüm d tio fit contra&tus conþn[vcalzs, ad defignandum; depofi emptionem etiam ante rei traditionem folo con- fenfu perfici. i Doto QUJIERITUR 2. Quotuplex eft Emptio ac ele in Venditio? REsPONDEO Emptio ac Venditio dividi- TO tur r. in publicam & privatam 2. In Emptionem N 3. In. emptionem generis, & emptionem /peciei Julica, ad corpus feu per averfionem, & in emptionem que&e afe r eft ad quantitatem vel menfuram 4. In naturalem nul) feu economicam, & artifiialem, feu negotia- tionem. : xm?ï Venditio bublica eft , que fit autho- Qeliui ritate publica , dum v. g. bona debitoris ven- wcep pwï duntur fub -bafía plus offerenti authoritate Ju- ipere t dicis. Econtra venditio privata eft., que fit 1æpï0m cujuslibet privati arbitrio Venditio generis en Dqt apud Juriftas dicitur, quando ex aliquo gene- uodf re rerum, v.g. ex grege equorum, ovium &c. M venditur unum indeterminatum , arbitrio emen- jpn ä' " tis j 16 TRACTATIUS tis aut vendentis, prout conventum fuerit, de- juntt terminandum. Econtra Penditio fpeciei apud Ju- im, riftas vocatur, quando ex aliqua collectione re- tn LU rum fimilium , v. g. pomorum , ovium, equo- rum,. &c. venditur aliquodindividuum determi- [ natum. Venditio àd corpus feu per. averfronem DA nominatur, quando plura individua ,^ vcl fpe- cies, aut genera rerum venduntur per modum M unius totius aggregati fine expreffione numeri; Y menfure, vel ponderis; v. g. fi vendantur col- AX lé&im omnia boba mobilia alicujus Parochi de- A l( (i j fun&ti, velintegra Bibliotheca pro mille flore- T lls n ni$ , abfque taxatione fingularum hujus colle- Idem contingit , fi integer n*q:, TET &ionis partium. U acervus tritici vendatur , aut grex ovium, abf- que expreffione numeri & pretii fingularum fca- V pharum vel ovium, nifi forte id fiat demon/irati- ve feu narrative , non taxative feu parifrative pro fingulis, v.g. dicendo; vendo tibi huncacervum RU tritici, quem meus fervus dimenfüs eft. & affe- F rit effe triginta feptem fcapharum , pro trecen- "N tis florenis. " F'enditio.ad quántitatem feu menfa- !"'n' i f4m dicitur , quando plura individua aut gene- ra venduntur cum taxatione pretii pro fingulis 'gæi T a partibus totius , v. g. fi quis dicat;. ex hoc acer- !u MY [ ÀT vo tritici vendo tibi fipgulas fcaphas pro o&to florenis. Difcrimen hujus venditionis à priori Ti W [/4 J"i : !tl eft, quod, fi poft numerationem , ponderatio- nem, menfürationem , totius reperiatur major lUml ( [j» velminor numerüs, aut menfüra, quam fuerat "g creditum , pretium debeatur determipate juxta W d il numerum fingularum partium. 4 Econtra in ven- 4 Emlmu tiamfi facta numeratione par- UET ditione ad. corpus , € 1 l D AM Tï, d / tiuml DE CONTRACTIBUS IN SPECIE. 17 Tiej tium reperiatur major vel minor numerus par- H i tium , non augetur propterea nec minuitur pre- lkine tium totius. Fenditio naturalis feu ceconomica f » Q TT determ dicitur, quando quis vendit fibi fuperflua, ut emat alia fibi neceffaria. Econtra Zenditio arti- Qutfin ficialis feu negotiatio dicitur . quando quis aliqua : Vdfy lucri caufa emit, utea carius vendat. &t modir o QUJERITUR 2 Quenam requiruntur ad & Düfmer Mtür col validam venditionem & emptionem? REsPONDEO. Requiruntur tria. r. confen- toti de. fus contrahentium validus. Qu re 2. Merx pretio zfti- mabilis in humano commercio; 3. Pretium UjU ol juftum. [ integt UXRITUR 4.'- Quid, & quotuplex fit un, al um fes pretium juftum ? REsPONDEO. Pretium juftum dicitur , quod of in zítimatione morali attentis circumftantiis [j prO zquivalet rei venditz. DrivipiTUR r. in le- ICEL VUIT gale, [eu legitimum , & naturale fzu vulgare. 2. Ín af ) trecen. infimum [zu pium ; & in mediocre feu moderatum ,. & in fummum feu rigorofum. — Pretium. Legale feu l- a ma gitimum eft, quod mercibus, v.g. pani, cere- i pae vifie, vino, frumento, carni, taxatum eft à o lt [ Magiftratu, principe, lege , ftatuto , coníue- focatt- tudine; ita ut arbitrio privatorum nec augeri T 1 nec minui poffit abfque injuftitia. Pretium na- j prt opdet turale [eu oulsare eft ,^ quod attenta qualitate mercium , & exigentia circumftantiarum taxa. tür mf tur prudenti eftimatione privatorum in commu. m futti ni commercio. Pretium infmmum feu pium eft , yie j pretium minimum, quo res comparari poteft fi- r 1p d ne damno vendentis falva juftitia & charitate. jone p* B D, zámort Tr. de Contratt.in Specie, Pre- tU TRACTATUS Y 18 Pretium. fammum,[eu — rigorofum eft. pretium j Umuw maximum , quo majus ab emptore extorqueri nequit falva juftitia & charitate. Pretium me- iij i dipcre cu moderatum eft pretiu m medium linter Sic in exemplo, Wi pretium fummum & infimum. fiin nundinis vendantur tres equi &qualis boni- ( tatis, unus pro nonaginta, alter pro centum , ter- lr tius pro centum ac decem florenis , pretium primi erit infimum , fecundi mediocre , tertii fum- mum. 1 QUEZERITUR $. An& quænvam poffit con- :':e:a W W ftitui generalis regula pro taxando pretio juífto? D Dl RESPONDEO. Poteft ftatui hzc univerfa- lis Regula : JIlud ef? juflun rerum aut operarum fre- tium , quod attentis circum[lantiis Magifiratus urbium, 'exercituum , aut provinciarum publice in commercio pu- Hzc regula PROBA- blico approbant aut [;atuunt. TUR ex eo, quia, fi pretium rerum vel opera- rum foret exceffivum, plerique in urbe, exer- citu., aut provincia invenirent modos , viliori ac jufto pretio fibi comparandi ejufmodi merces vel conducendi operas ; & fic eoipfo pretium exceffivum publice in commercio prudentum BI ligy non vigeret, nec approbaretur. il .CoxrFIRMATUx hzc regula ex ipfo com- 4 '1',', Pretia verum communi ej[timatione muni axiomate. ?jm !;WLSM " funguntur , communi videlicet plerorumque pru- ij] 07 M "h dentum in urbe , exercitu, vel provincia pro J(nff// R circumftantiaperfonarum , locorum , & tempo- rum judicio, non vero eftimatione privata pau- MT j corum imperitorum. . Vi L j D rXr1, attentis circumflantiis. Res enim,& opere RJ Ml nf mpu- artificum , & negotiatorum pro bono omniu blico |'* | DE CONTRACTIBUS IN. SPECIE. I9 p blico locatze induftriw variant ihcori muni pler [0]3 EXfOTqugf Tif p rumque prudentum eftimatione r. ex penuria, rae ritate,vel copia mercium.2.Ex paucitate vel mul- um i titudine emptorum. 3. Ex fingularitate vel col- ) eTempl le&ione mercium , quz colle&im vel feorfim Jl b emuntur. 4. Ex difficultate venditoris in ven- M ( dendo , aut emptoris in emendo , verbi gra- " w if priü tia, fi venditor ob particularem affe&ionem &t fu. aut commoditatem illibenter fe privet re, quam emptor petit; aut fi emptor illiben- ml con. ter rem emit, quam venditor ultro offert & t obtrudit. EXj 5. Ex magnitudine laboris & peri- Cün culi , quz venditor fubire tenetur in confer- mwmmp vandis, afportandis, & colligendis mercibus., AUs rl 6. Ex periculo non obtinenda folutionis ,', & trci confequenter ex periculo damni inde fecuturi. PRODA 7. Ex damno emergente & lucro ceffante ob ven- d operà ditionem rei , v. g. fi rufticus vendat militi tranfeunti füos equos, & ex eorum carentia ne- Y, CT À vilior , queat opportuno tempore colere fuos agros. d mere QuzRITUR Ó. Àn & quenam poffit dari p yrat regula pro differ infimum? , gntia inter pretium fqmmum & puter REsPONDEO. Poteft flatui hzc regula : Kdnfo m Illa in quovis genere mercium eft jufta differentia inter j d pretium fummumn & infimum, quam attentis circumftan- u Jüiis Magiftratus urbium ,. exercituum , aut. provincia- rum publice in commercio prudentum approbant *vel fla- yvipca f iuunt. , At RaArro eft, qui'a'eadem eft regula pretii yiratip jufti, & estremitatum feu limitum jufti, cum ipfum juftum fine fuis limitibus nec fatis intelli- n mniun gi, nec definiri queat. Hlinc cum pro diverfi- bl 2 tate W 20 TRACTATHS aW tate ciréumftantiarum aliquando amplientur, um aliquando ar&entur hi limites , contingit in- s n terdum, verb.grat. horologia portatilia, py- tl xides tabacifticas , vafa argentea , & alia uten- M filia in exercitu , conventu principum, vel alia folennitate vendi publice duplo:carius , quam alioquin poftularet pretium iufimum in aliis cir- cumftantiis. Id enim jufte fieri poterit, fidu- lo majus pretium fit proportionatum labori, induftrie, & periculo & operz , inordineadho- lLU neftam fuftentationem prafentem & futuram fui & fue familizg. 3 UAZRITUR 7. Ad quid obligïeturx yendi. tor erga emptorem : RrsPONDEO. Venditor tenetur r. emptori aperire vitium mercis, fi vitium verfetur circa fuübftantiam mercis. Cenfetur autem verfari cir- ca fübftantiam mercis illud vitium, cujus oppo- fito verofimiliter alligatur intentio ementis, eo quod confideratis circumftantiis alias.non fer- viat fine gravi incommodo ad finem ementis. !j Sic fi quis ex prefcripto Medici petat vinum Ti- rolenfe , velFranconicum , aut Burgundicum, Yi & illi vendatur vinum Alfaticum , aut mixtum , vitium mercis verfatur circa fubftantiam ; vel fi viro nobili aut militi vendatur equus fternax pro manfueto , pariter verfatur vitium circa Ib fubftantiam , fi domaricommode nequeat pro ufu E o intento. 2. Tenetur minuere pretium diminu- tione proportionata, fi vitium mercis verfetur circa quálitarem accidentalem , puta , circa quan- N « U titatem, menfuram, vel bonitatem. u Ra- DE CONTRACTIBUS IN SPECIE. 9I MR Rarro eít, quia tanto minoris valet infra Q pretium infimum. Imo 3. fi vitium accidentale TU rei non verfetur tantum in qualitate vel menfu- d ra, fed in bonitate, v.g. medicing, colorum, , vda condxmentoxum efeul entorum, poculentorum, I$ Q & exinde miïrmus, pictor, coquus, mercator, n dic caupo, &c. poffit pati aliquod præjudxcxum no- D. fid tabile, venditortenetur emptori aperire vitium mercis etiam accidentale, ut emptor adhibendo im Jbor 1ne20] majorem cautelam poffit fibi precavere de dam- no. , Alioquin , fi vitium occultet , peccabit ia i mortahter non duntaxat contra charitatem, fed etiam contra juftitiam , ita ut ceneatur refarcire Tr vend damna exinde illata emptori 4. Tenetur rem venditam tradere emptori vacuam, hoc eft, fine oneribus non dedudis tacite in pactum ,. v. g. m tür CIrt fine fervitutibus, aut penfionibus extraordina- erfari i Ils. 5. Tenetur rem venditam emptoritradere » 1 0ppo cum fructibus tam pendentibus, quam perceptis Q poft contractum. Sic tenetur tradere equum [ qon cum pullo nato poft contractum ; agrum cum meffe , &c. 6. 'Tenetur emptor: tradere rem y emlti Pertinentia- iT cum acceffionibus & appertinentiis. Yum autem nomine veniunt omfiia, quxz adufum RTA jwr rei vendite perpetuo deftinantur; aut quz ha- bentur pro parte rei venditz; aut quz& rei ven- »WJH ditz infixa funt Sic pro pertinentiis edium ha- s at bentur puteus, canales, ferz , claves, tabule, tium d vine2, pali, lupuli, &c. Ad appertinentias jeat pI caftrorum , oppldort.m & feudorum ordinarie il dlmlü» pertment terrltonum hortus contlguus fervi- j veri tutes, jurisdi&tio » jura venandi ac pifcandi &c. araqe 7. tenetur emptori refarcire damna, qu& dolo, B 3 culpa ) 22 TRAÀCTATUS culpalata, vel etiam levi occafione rei vendite j hi g eidem intulit ; v.g. fi vitium mercis occulta- R vit, & ob ejus i damnum:. gnorantiam emptor pafïqs eft N W RaAT1O0 eft, quiavenditio & emptio eft con. tra&tus bone fidei & Juris Gentium , utriufque contrahentis utilitatem pari obligatione fecun- Cum l dum juftitiam commutativam refpiciens. P ergojuftitia commutativa equalitatem intendat rerum , etiam equalitatem exfpectat reciproce obigationum , ac confequenter obligat quisque contrahens conpartem ad eam diligentiam pre- cavendi alterius damnum , quam ipfe rebus fuis adhibet, & proin obligat ad preftandam culpam levem. 8. Tenetur emptori de.evictione , fi res vendita pertinuerit ad alium Dominum, à ; quo ex toto vel ex parte evincatur in judicio. RaATrO eft, quia fi vendatur res aliena, fi- cut non potuit à venditorein emptorem valide transferri Dominium rei, ita nec potuit valide ab emptore in venditorem transferri Dominium pretii. QuzRITUR 8. Ad quid obligetur emptor lt Wi erga venditorem? RrsPOoNDEO. Emptor tenetur r. vendito- ia ri folvere conventum pretium ftatim poft mer- TU cem traditam, fi ita exigat venditor. " RaTi0 eft, quiahecprafumitur effe inten- T tio contrahentium, nifi de alia intentione con- Vi VU ftiterit. 2. Venditori aperire bonitatem mer- V cis, fiea notabiliter excedat valorem pretii fum- 1&* mi: v.g. fi venditor gemmam pretiofam mille . aureorum vendat pro aureo unico obimperitiam, 3. Ape- DE CONTRACTIBS'IN SPECIE. 25 Flb 3. Aperire venditori vitium pretii, videlicet d 0tti. monetz ; fi venditor. exiftimet eam pluris vale- L pay d re, quam valeat. INEQUE EXCUSATUR per hoc; quod venditor rem vendiderit fummo pre- Xioel ( tio, & valor monetz adhuc pertingat ad pretium Ui infmum. Cum enim venditio & emptio fit con- Jne funy tra&tus bonz fidei, ubi pro regula obligationis W. Qu fumenda eft intentio contrahentium , non eft | intend emptori liberum, darepretium infimum pro fum- téCiprog mo pretio convento. 4. Si bonitas mercis ex- t quisqu cedat notabiliter pretium fummum, aut pretium: du la conventum notabiliter deficiat à pretio iüfimo f d mercis, tenetur eousque augere pretium , donec m al evadat juftum. 5. Compenfare venditori ex- dione,| penfas utiliter in rem. venditam factas ante tra- Tinum, ditionem, v. g. fi equus venditus poft venditio- nem manfit adhuc apud venditorem , & interea judicio liena, [ indiguit medicina. 6. Si emptor poft traditam m valid mercem fuerit in mora folvendi ex culpa levi, jtvalils tenetur venditori ad ufuras compen/atorias feu mo- Qmiur ratorias, hoc eft, eas, quibus venditori fatisfit ratione lucri ceffantis, vel damni emergentis, i enu fi re vera interim venditori lucrum ceffaverit, vel damnum emerferit ob dilationem folutionis: p vl 7. Ad easdem ufüras compenfatorias venditori g ex -culpa levi tenetur , fi non folverit in loco ! debite, vel in quantitate aut qualitate monetze Jr dfeint debita, & interea ob . defectum debite folutio- nis venditori lucrum ceffaverit, vel damnum ntjone t atem t emerferit. Hac omnia fundantur ih Jure com- muni, 1pf€ Jli & &quitate naturali per Jus commune de- olam f clarata. mpen ll ij B 4 ) | Qu- y 24. T RACTATIUS 1 QUJERITUR 9. An re nondum tradita | Ms Dominium & periculum rei vendite fit penes qi G emptorem, vel venditorem ? RESPONDEÓ I. tion! Re necdum tradita , nec foluta , Dominiumrei venditz, fi fuerit determi- qi nata in individuo, & venditio perfe&ta fit & ab- f oluta, eftpenes venditorem ; periculumtamen ii us eft penes emptorem usque ad folutionem pretii. Hinc fi equus venditus Cajo fed necdum ! folutus , pereat ante illius traditionem, perit Cajo; non venditori. D nl m RaT1io eft, quia emptoir, quamdiu non- Av 11..4 dumfolvitpretium, ex jure gentium & intentio- ] l ne contrahentium per léges pofitivas declaratis, H habet ufümfructum feu Dominium utile , ac Domi- n nium ufusfrutius ex re vendita. Ergo cum Do- k minium ufusfructus inhereat rei , hac pereunte 1l etiam perit Dominium utile emptori ; & cum MUU folutio pretii.ex Jure gentium & intentione con- D WT W trahentium per leges pofitivas & confuetudinem ls tribunalium declaratis debeatur potius pro Do- minio utili, quam pro Dominio naturali diretto,, Ti tenetur in tali cafu emptor folvere pretium, !! etiamf! res jam perierit. Verum, finon placeat aj » hzcratio, ftat pro ratione vetus confuetudo, ! l lt & voluntas legislatorum. H rl REsPONDEO 2. Si tamenemptor jam fol- Hlira verit pretium, tam Dominium quam periculum 1 ( rei pertinet ademptorem , itaut venditor à mo- mento folutionis tantum cenfeatur habere cu- kx.le, a, j / ftodiam rei ante traditionem , non Dominium, Atl nifi expreffe hanc fibi refgrvaverit-. REsPow- DE CONTBACTXBUS IN SPECIE. 25 lm hi RESPONDEO 9. Si venditio fuerit folum * l ls conditionata ufque ad eventum folutionis , vel alterius conditionis , ante impletionem condi- '.ädl'fä, H tionis tam Dominium utile & periculum rei, 1 deteri quam ejus Dominium dire&um pertinet ad ven- 4f ) ditorem. REsPONDEO 4. Effe&us Dominii dire&i lum ag Jutioner penes venditorem ante folutionem pretii eft, quod venditor teneatur vendicare rem & condicere, ('necdün 1 peri fiab aliquo tertio pretendatur , aut violenter occupetur, vel rapiatur; atque interea etiam fervit loco pignoris, donec folvatur ab emptore D Kintet pretium. REsPONDEO | s. Expenfastamenpro ven- feclrdti dicatione rei aut .conditione in tali cafu ferre ac D. tenetur venditor; quia tenetur emptori tradere "um Do XTEUnt rem vacuam , hoc eít, ab oneribus & impenfis extraordinariis liberam. & cum RE COT RzsPoNDEO Ó. Siemptio & venditio fiat in natione vel cum natione: non fübje&a Turi udiner communi & ejus declarationibus per leges aut woDo confüetudinem factis , nec extet alia lex in ejus- ji ii modi natione ; fpectato jure naturali Dominium pretun, vei direttum, & Dominiwn utile ,. & periculum rei pro onpkct indivifis, & indivifim haberi & tra&ari debent ; Yi ita ut hec omnia fimul fumpta vel afferenda fint foli venditori, velfoli emptori, cujus dicitur & creditur effe res pro more nationis vel inten- mrjn li periculm tione contrahentis. Rarro eft, quia ita divifio Dominii naturalis fitorit abere d dire&ti, & periculi eft contra naturam contra&us, cum recedat à natura aliorum Dominiorum, ut- Qminilt, pote quibus inharet periculum rei , juxta tFitum 8 irspor pro- 'TRACTAfUS y 26 proverbium : Aes Domino perit 1.9. C. de pignovat. , ïcegeü: ati. & valde innaturale fit, folutionem pretii to- » ge(i.w tius circa res mobiles przíftari & intendi pro fo- sb lo Dominio utili. Ceterum has refponfiones " re vera fundari in Jure Communi , & in Jure y Gentium , PROBATUR ex refponfis uniformi- bus Imperatorum, & veterum Juriftarum genti- Jium; nonfubjectorum ulli Juri Communi. Jv- STINIANUS $.3. de emptione C? venditione (ic fcri- bit : ,, Cum emptio & venditio contracta fit, ,,quod efüci diximus , fimul atque de pretio ! m ,; convenerit, cum fine fcripturares agitur, pe- ,riculum rei vendite ftatim ad emptorem per- u ,,tinet, tametfi ea res emptori adbuc tradita ,,nonfit. Itafi homo (mancipium venditum) mor- ,, tuus fit , vel aliqua parte corporis lzfus fue- ,,trit; aut edes tote vel aliqua ex parte incen- , dio confumpte fuerint; aut fundus vi flumi- " ,nis totus vel aliqua ex párte ablatus fit, five ,, etiam inundatione aque , autarboribus turbi- ,,ne deje&tis longe minor aut deterior effe coe- » perit, emptoris damnum eft, cui neceffe eft, , licet rem non fuerit na&tus, preuum folvere. i , Quidquid enim fine dolo & culpa venditoris [i l i ,,accidit, in eo venditor fecurus eft. Sed &fi Lhn ! , poft emptionem fundo aliquid per alluvio- [ i lbtmi , nem accefferit, ad emptoris commodum per- [ r i "t $»;tinet Nam & commodum ejus effe debet, T g , cujus periculum eft. Quod fi fugerit homo :D'fw f $ mancipium) qui v&nit, aut fübreptus fuerit, v"äg[r ,:ita ut neque dolus neque culpa venditoris in- AU ,tervenerit, animadvertendum érit,'an cufto- r l /95 diám ejus usque ad traditionem venditor fu- " fcepe- 4 DE CONTRACTIBUS IN SPEIE, ET [ lim »Íceperit? Sane enim , fi fufceperit , ad ipfius T od »,periculum is cafus pertinet Si non fufcepe- &j o rit fecurus eft &DOn[ny Idem & in c&teris animalibus , , c&terifque rebus intelligimus. Utique tamen ötHl l vendicationem rei €& condictionem exhibere j umfomp , debebit emptori; quiafane, qui nondumrem IUf P ,emptori tradidit , adhuc ipfe Dominus eft , ] ,,ldem etiam eft de furti, & de damni injuriz ht fe f ,, actione Similia habentur l; 7. 8. & 9. ff. de 142 i pmcula s commodo rei vendite ex refponfis Jurifta- db preti rum PAUuLI, PROCULI,ET OCTAVENI, & p Ils C. eodem Titulo ex refponfis ALE toremw XANDRI, ET GORDIANI IMPERATORUM., Nüc triht RrzsPONDEO 7 Si ex aliqua collectione lu) m rerum confimilium aut diffimilium fuerit deter- lfs füt minato pretio vendita una earum indeterminata, 1e-1ncen v.g. ex grege ovium una primum eligenda ab vi fumi emptore aut venditore , quzcunque pars illius li, fire collectionis perit , venditori perit. TTR RaT10 eft, quia emptor in tali cafu ex nul- ells o lo determinato colle&tionis individuo ante ele- ee dl &ionem percipit commodum nec poteft dicere ; WA hoc individuum eífe à fe emptum. Ergo nec xen WONS recipit ejus in fe periculum. NOLT REsPONDEO g. Si emptor emendo rem pr alvio ndeterminatam pro pretio determinato nec de- m terminavit individuumrei, nectotam colle&io- efi ii nem ex qua defumendum eít individuum, erit lQO etiamfi integra colle&tio pereat ; venditori pe- tos füef rit, ita ut venditor teneaturaliunde comparare nditori rem confimilem ad fatisfaciendum emptori. v. g. an ( fi quis emit viginti menfuras vini Buvgundm pro mdicor j E viginti florenis , etiamfi venditori omnia dolia talis fj D 4 j 28 TRACTATUS iE talis vini pereant, pereunt venditori, qui te- 1 « netur aliunde comparare, unde fatisfaciat em- ptori. RzsPONDEO g. Si venditio necdum fit per- j fe&a ante numerationem , ponderationem, vel menfurationem , prout contingere folet, fi ven- datur aliquod totum ad menfuram ; vel quando t totum venditur quidem ad corpus , fed pretio in fin- gulas totius partes con[tituta, periculum ante dimen- g fionem, acnumerationem manet penes vendito- rem. Hine fi in tali cafu totus grex ovium »UG* emptus , aut integrum dolium vini emptum pe-* j D l : li reat , venditori perit. : RaTrIO eft, quia in hoc cáfu venditio ante N M dimenfionem vel numerationem non eft perfecta. m REsPONDEO Io. Si totum aliquod venda- TW tur ad corpus , vel per averfionem conftituto pretio t non in partes, fed in totum , ita ut emptor an- te conftitutionem pretii determinati non prius petat fieri numerationem, ponderationem, vel menfurationem, periculum eft penes emptorem, ü itaut fi totum, v. g. grex ovium, vel dolium H vini emptum , aut aliqua totius pars pereat, n ld emptori pereat. VOU RESPONDEO II. Si venditio non fuerit Wt ll abfoluta, fed conditionata, periculum rei ven- B Tif ditze manet penes venditorem ante impletionem Trdn conditionis. v.g. fi emptor dicat; emo dolium * vini pro viginti florenis, fi prius guftavero & MU reperero bonum ; dabo pro hoc equo centum u florenos, fi prius probavero & reperero bo- ( Y num; aut fi venditor dicat ,. vendo tibi hunc W W agrum, Q DE CONTRACTIBUS IN: SPECIE. 20 l qii agrum , fi uxor confenferit; nondum impleta CR t conditione res venditori perit aut deterioratur. RaATrO eft, quia venditio necdum eft per- Tf fe&a; & quia emptor non contrahit obligatio- Oüem, W nem novam folutionis, velpericulum,; quod t fJVen. eft aliquid fa&i, nifi hoc probetur à venditore ] quando velex claro tenore contradus, velex difpofi- "ii if tione legum , vel ex confuetudine loci aut na- ? (imep. tionis. Vendito« R£SPONDEO I2, Preter cafus hucufque T OVIUC] expreffos, periculum & damnum rei manet apud p venditorem in fex fequentibus circumftantiis, 1. Si expreffe fuerit contra&um. 2. Si res pe- d 2nfe reat vel deterioretur culpa lata venditoris. Alii Derfet cenfent , idem dicendum , fi res pereat vel de- Sed ! vende terioretur etiam ex culfa levi venditoris. hoc non videtur admittendum; quia venditores )pretio LOT al non przfumuntur fe obligare ad diligentiam ex- traordinariam pro fola cuftodia rei fue, nifi de ) prits n, v ea intentione pofitive confítet. 3. Si venditor commifit moram culpabilem in tradenda re ven- Jorem, L dolum dita, nifi res eque fuiffet peritura apud empto- rem. 4. Sires ante traditionem addicatur Fif- peia, co propter bonum publicum. in hoc enim cafu venditor tenetur refundere pretium emptori, p t & venditori Fifcus. 5. Si res pereat ex vitio ' j v anteriore, precedente contractum; vel; fiven- Jetionet ditor affirmavit, rem effe bonam acpermanfuram ; doliun fine mutatione ; ea tamen notabiliter mutetur yero d ante traditionem. 6. Sires evincatur ante tra- Centur] ditionem. ero o QUJERITUR IO. Quid juris, fi emptor bi hu aut venditor fuerit lefus in contra&u ? agrllül, »RE ) TTRACTATUS 30 OULU RESPONDEO I. Siemptor fuerit Iefus ul- tra dimidium pretii , poteft agere vel ad refcin- | bt | N dendum contractum , vel ad reftituendum excef- fum pretii. Ita difponit jus commune l. ». C. de j WW refcind. vendit. ARaTio eft, quia intentio ementis cenfetur f.- [ alligata effe &quitati naturali contra&tus, que 1 deficit quoad fubftantiam in tali lefione enormi. RrsPONDEO 2. Id verum effe, five ven- A. ditor fciverit, five ignoraverit vitium rei. Racmr1o eft, qüiáin cafu ignorantie non mi- 40 li, nus emptoris, quam ipfius venditoris intentio cenfetur effe alligata 2quitati naturali , quz in un li hoc cafu deficit. REsPONDEO 3. Emptor ultra dimidium lefus poteft retinere fru&us interea bona fide perceptos, faltem in compenfationem lucri cef. N fantis, vel damni emergentis occafione contra- &us celebrati. RarTtro eft, quia deficiente dquitate natu- rali'ex parte vendentis emptor debet effe faltem immunis à damno. Si tamen nullum ex contra- N &u emerferit damnum , velceffatio lucri, jure Áit ts f naturali tenetur reftituere fruc&tus perceptos, fi ii agat ad refciffionem contra&us. li RaTrO eft, quia in eftimatione morali re- m fciffio contra&us irritat ipfum titulum percipien- IRESPoy di fru&us. "Dl Pl RrzsPONDEO 4. Siemptor non fuerit lz AU t füs ultra dimidium , poteft venditorem conve- J At ; Q nire at&ione redbibitoria, ut recipiat venditor rem M lh fuam; vel poteft eundem convenire attione e[ti- hn Vjj matoria ad reftituendum exceifum pretii, atque n"ll J T a DE CONTRACTIBUS IN SPECIE 3I "Itf ad compenfanda 'lha damno fibi ex contra&u i nf fecuta. ITR "RESPONDEO $5 Idem remedium compe- ]elgC tit venditori adverfus emptorem Rarro eft, quia equitas naturalis, in qua I$ Cen(et fundetur implicite hic modusreconventionis ju- (hl* l re gentium eft réciprocà inter emptorem : & £ &Dorm venditorem. Árrevan RESsPONDEO Ó Idem rémedium compe- Fl tit in aliis contractibus participantibus aliquid Tonmi de natura venditionis v. g. inlocatione, con- 15 Wt du&ione, permutatione, cambio l, qeà Rarro eft, quia in his contra&tibus inter- venit aliqua venditio jurium. dimidim UXRITUR II. Quenam lefio cenfeatur on fidi fieri ultra dimidium? ucri cel REsSPONDEO I. Quando «venditor fuit læ- CODLEA fus , non recipiendo juftum pretium pro merce, v. g. pro gemma , vel annulo aureo, lefio ul- t Due tra dimidium tunc cenfetur fieri, quando ver- m ditor ne quidem accepit 'dimidium pretii infimi CQ ufti; v.g.fi progemma , cujusinfimum pretium fünt centum aurei; nequidem accepit quinqua- iri t vt l inta. RaATr10 eft, quia bis limitibus alhgatur]ure moni gentium intentio vendentium. RESPONDEO 2. Quando emptor fuit lefus prtptt recipiendo mercem defe&tuofam, lefio ultra di- fuerit l midium tunc cenfetur fieri , quando duplo plüs j conve folvit, quam exigeret pretium moderatum rei. jtor ret Ita tefte Myn/ingero Cent. 4. Obferv. 73. pra&i- Ym cat Camera Imperialis, & ample&itur j'us Bavari- ly ag cum Tit. 7. a. 20. quibus etiam pro foro interno prae- N ïRACTATus 32 prefumitur conformari intentio contrahentium ; ii cum ea dependeat à jure gen&ium , feupraxi na- al tionum. Ita etiam inter Canoniftas cenfent Fa- p W chingus, Perez, Zoefius, Flaunold, Iiellner , &c. quamvis non pauci Theologi & Canonifte cum W AMolina, Laymanno , Leffo, &c. diffendant, exi- ftimantes, ad lefionem ultra dimidium füfficere, , fi emptor ledatur- ultra dimidium pretii fummi, rei vendite correfpondentis. v. g. fi rem fummo pretio conftantem centum florenis emerit pluris jV quam centum quinquaginta florenis. QUJERITUR I2. Quenam res poffint " vendi? RESPONDEO. Vendi poffunt omnes res, in commercio humano pretio zítimabiles , nec fpecialiter alienari prohibite. Hinc vENDI POSSUNT I. res nondum extantes, qus tà- t i men ut futura ex difpofitione caufarum aut [ l forte: exfpectantur, verb. grat. fru&tus agro- Uf W rum, partus animalium, ja&tus alez , captus pif- cium. Hujusmodi venditiones non funt condi- tionate , fed abfolute; quia venditur jus Jpei , [ a&u exiftens , ut habetur.l. 52. & 69. fF. de con- d dit. & demonfl. obligatio enim folvendi pretium urget ftatim, nec fufpenditur ad eventum pro- AT fperum. 2. Etiam nomina, debita, chirogra- T0 fs pha, a&iones , ac jura. 3. Hareditates jam de- SEIHIS Q latz poft mortem teftatoris. 4. Officia publica fecularia mere lucrofa, nullam fpecialem requi- rentia peritiam , aut prudentiam , aut equitatem animi. ,Si enim requiritur fpecialis peritia le- gum, aut fpecialis prudentia, aut fortitudo & zquitas animi , intrinfece jure naturali illicitze 4 [ X atque :), l'.",;y: DE CONTRACTIBUS IN SPECIE. 33 d. atque invalide fünt ejufmodi venditiones & em- ET Ftint ptiones; eo quod jure naturali talia officia fint materia juftitie- diftributive, cujus adminiftra- d. Onlre cy tio jure naturali eft refervata gubernatoribus communitatis. EcoNTRA VENDI NON POS- Lnt, er SUNT 1. Homo liber, ut habetur l. 34. ff. de con- if trab.empt. ExcierTUR tamen l. 2. C. de patri- i fumpj m (ümm) bus, nifi pater in extrema neceffitate conftitutus vi&us caufa cogatur filium vendere. Verum iE pluri nec iftud patri liceret, fi filius effet vendendus PT gentilibus vel barbaris , obítaret namque lex * wnr charitatis, ita ut pater potius teneatur eligere mortem, quam iftud morte durius remedium. DU6S f 2. re$ nociu? , v.g. venena, libri impuri vel hz. Ib$, t retici aut magici, proftitutio corporis &c. 3. ; VENDI RES SACR , hoc eft, ad cultum divinum be- QU& (j nedi&z vel confecrate, prefertim fi venderen- m aui tur ad ufum profanum. u RA'rro eft, quia licet poffet in contra&u pusgi t cond. abftrahi à facratione & folum refpici ad pretium materiz, Ecclefia tamen ejufmodi vend du p prohibuit tanquam referentes fpeciem Simon T o juris divini. Et ideo taliumrerum venditio con- j p tinet Simoniam Juris Ecclefiaftici. 4. T$ u- jun r blice, vel ufibus publicis deftinate, v. g. vig, ditye thermz, fora, theatra, &c. nifi per fpeciales gt contraétus communitatis jam tranfierint in jura jj pilit privatorum. 5. res pro certis perfonis , vel locis aut [ Sic à m requ circum[Tantis vendi probibite. 'bþiben tur ven- quitatet di hoftibus Romani Imperii ar m .!' '; & commea- eritia I tus, prefertim Turcis & Gentilibus: Item pro- jmdo & hibentur vendi res litigiofz , :fundus dotalis, ; ilicit res invehi aut evehi prohibitz ; res' feudales a D. zdniort. Tr. de Contrati. in [pec. C aut 34 N TARSA-COT A T. U:8 y aut emphitevtice fine confu Domini dire&i. . g " ves furtiva vel aliena , five emptor fciverit, five fuem nefciverit effe alienam. ge lv RaArTrO eít, quia cum venditor non habeat R' talis rei dommmm, illud 1n alium transferre W nequit. ] (QUERITUR I9 Quid agendum fi qu15 emerit vel emere modico pretio poffit rem alie- Ü nam feu furtivam ? i A e3 REsPONDEO. I. Si res fuerit ufu confum- ptibilis, v. g. vinum, frumentum, licet emere ejusmodi rem cum intentione fatisfaciendi Do- mino, fi intra breve tempus, v. g. annum, fur vel ufurpator rei injuftus Domino non fatlsfece- rit; nifi timeatur, tali emptione furem confir- aj mari ad continuanda furta, aut timeatur, rem Jl A Domini fieri deteriorem, ad quam detenoratlo- nem cooperari non licet. M RaTtrO eft, quia talis emptio eft potius ex- optabilis Domino. SPONDEO 2. Siresficemptaevincatur vero Domino , emptor tenetur eidemreftitue- re rem cum fractibus formahter vel equivalen- ) ter extantibus. ; Rhlo Rarro eft, quia res fructificat Domino. Si tamen-emiptor fuerit bonz fidei, poteftpete- Es E re vel fibi refervare indemnifationem pro impen- fis & labore in fructus. d EE REzsPONDEO 3 Quamprimum emptori J conítiterit, rem effealienam; autetiamfi dehoc W non conftiterit, emptor tamen de reftitutione 1 fuerit judicialiter interpellatus, non poterit li- N 4 cite rem :,,e[htuere furi cum repetitione pretii; fed | DE CONTRACTIBIIS IN $PECIF. 3; li dre g civerit, " fed precife ipfi relinquitur a&io perfonalis e; 'ga furem. ldqueprocedit, five emptor fuerit bo- I non fj " j i n five malz fidei. T. (f RaTr10 eft, quia, licet emptor non fperet refufionem pretii à Domino rei, res tamen ve- IT üqt re eft aliena, quam non licet nova alienatione L Iem dj aüffcrre fuo Domino, dere incertum. .& j—us D0£nini certum red- [ fi confir QUÉERITUR I4. ÁAnresrare, v. g. gem- J ltteme, mze extraordinarie, flores Indici, pictura: aut ts D monetz antiquz, Manufcripti codices antiqui, At &c. poffint vendi pretio , ri libuerit? quocungue vendito- oD fs 'C0f. COR f REsPONDEO I. Resvare, que funt materia Aür, v negotiationis, qualesfunt gemmz, aut merces In- tér]Orat dice, utpote quz à negotiatoribus propterea folent emi , ut carius vendantur , à primisautho- DOtIUS ex ribus talis negotiationis poffunt vendi eo aucta- rio lucri, quod in eftimatione prudentum poffit VN movere negotiatorem, ad fufcipiendum pro con- mueliti gruentia ftatus onus, periculum, & ftudium re- equrda Ípective requifitum pro tali négotiatione. RaTr10 eft, quiares, de fefübjectas nego- t Donim. tiationi, ultra pretium à negotiatore expenfum p plus lueri ab eo pretendinequit, quam compe- n tat ejus labori, induftriz , ftudio, periculo, an- nexis ftatui ejufmodi negotiatorüm. Hinc fe- m emu quitur, aliquando ultra pretium expenfum ob aníidel magpitudinem periculi realis & perfonalis, du- eltitutit plo, triplo, decuplo &c. plus lucri pq&ulari poterizi poffe. REsPONDEO 2. y pre " Circa resrarasindividua$ | j C2 ac Y 36 T'R'A*CT-ATUSZ g ac immultiplicabiles venditor exi gere potFrit pretium, quodcunque voluerit. ia ml Rarrzo eft, quia res ejusmodi ob fingulari- tatem individui immultiplicabilis pretium non : Y j D habent incommercio humano; & nemotenetur fe privare dominio fue rei in alterius commo- [ dum, nifi alter fatisfaciat Domino rei. Quod fi res ejufmodi fuerit neceffaria bono communi, WUU m.mü cui fatisfieri nequeat per copiam, principis erit taxare pretium. hi TAT j bt A QuzRITUR 15. Anis, quiícit, pretium mercis brevi notabiliter minuendum, v. g. pro- "! Vj pter copiam frumenti aliunde advehendi, licite lr adhuc res fuas vendat currente pretio, non mo- T !I nito emptore? RESPONDEO I. Id licet falva juftitia. N !j RaTro eft, quiavendensrem currente pre- M h l tio eam vendit pretio jufto, prout patet ex de- NU n finitione pretii jufti. TT ESPONDEO. 2. Si tamen jam in majori parte communitatis notum effet, pretium proxi- Ml me fore notabiliter minuendum, ita ut venditor i non facile inveniret emptorem, qui rem emere N jj vellet currente ha&tenus pretio, talis venditor peccaret etiam contra juftitiam, fi diminutionis 1 rom'en;: fecuture ignaro rem venderet currente hactenus D retio. RUFT RaTzio eft, quia, cum diminutio fecutura ;?:vnä:ijgm pretii fupponatur jam effe nota in majori parte "Wt communitatis, in eftimatione morali non am- [ OMO' At plius manet prior valor rei vendibilis. hi a RzsPowDEo 3. Sidiminutio proxime fe- parte q eutura pretii necdumþe[t nota in majori coimn- !N / DE CONTRACTIBUS IN SPECIE. 37 gel'e pOt* communitatis, vendens rem currente pretio fer Per accidens ta- fe nec peccat contra charitatem. um men , fi venditor fit dives, & emptor fit pauper, Dretum eique metces vendantur in magna quantitate, ita TIétnotee ut illi caufetüur refpettive gravis damnificatio , aut TIUS m contriftatio, fic vendens peccat contra chari- f (s tatem DO Cofmm RaATr1O eft, quia inter divites ejusmodi lu- jriny cra vel damna adfcribuntur forti; fed inter divi- [] tem & pauperem przcaveri finiftram fortem prz- [b cipit lex charitatis juxta illud Chrifti : Quecunque T V. quitis, ut faciant vobis bomines , & bec facite illis. hend, s .QuzRrTUR 16. Quales attiones fünt'an- 10, at nexz venditioni & emptioni, ita ut jufte inten- tari poffint ? ifitia RESPONDEO «Ationes , feu jura agendi in Téntepri judicio licite contra vendentem aut ementem, &6 de funt quinque 1. Z4élio empti, contra vendito- rem, & atio vendili contra emptorem. Quld 2 mj autem venditor ab emptore, vel emptor à'ven- m prog ditore in cafu lefionis exigere poffit, jam fupe- venditir rius di&um eft. Illud preterea notandum; u- tem df tramque hanc a&tionem tranfire ad heredes, & s Venttr contra' heredes. 2. Zftio redbibitoria, qua em- TRUQULOD ptor convenit venditorem, ut rem vitio occul- R to notabili laborantem rebabeat & compenfat)s damno ac intereffe pretium reftituat. 3. "Atlio tio f a/izmatarw dicitur, qua emptor venditorem con- . ^3 gjori p* venit, ut tantum de pretio remittat velreftituat, * jj n quanto minoris res vendita ob vitium occulturm valet, quam in contra&tu conventum eíft. 4 rosite! 4f&io vefcif/oria contra&tus , que competit lefo jor p ultra dimidium , prout fuperlus di&um eft. $. qu 3 Retra- T R-AGCFATUS 58 Retratlus , feu jus protomifcos ( CBottauf, Qunftqnba püwï EM * SRed)t, ) vi cujus habens privilegium poteft rem alteri venditam intra certum fpatium temporis vt WW aut perpetuo ad fe retrahere, fi priori emptori reftituat expenfum pretium , & alias expenfas l vn( àb eo fa&tas compenfet Ejusmodi jus retractus aliquando eft Jegale ,. aliquando conventionale , ali- iL ia h M quando gentilitium, ad quorum proin tenores re- fpiciendum eft. An tuta conícientia re- QUERITUR I7. irabi poffit pro trecentis florenis predium , quod ] abte ducentos annos emptum fuit pro trecentis M florenis , nunc autem aftimatur tribus millibus t florenorum licet nulla accefferit melioratio ? RESPONDEO Non poteft fine injuftitiare- trahi refufo precife priftino pretio pby/ice fpecta- to, nifi perfeveret etiam' nunc effe pretium ju- ftum faltem valore infimo rei. RA TIO eft, quia in retra&usjure, ubiper- mittitur retraétio rei fub conditione, // emptorz ve[tituatur idem pretium , quod expendit, non pot- eft efTe fermo de eodem pretio pby/ice /petiato, fed Nam ftt tantum de eodem pretio moraliter fpeGiato. Ti cum valor extrinfecus monetárum & bonorum poft 1j li dl repertam Indiam occidentalem fuerit decuplo mutatus, idemque mutetur enormiter etiam per h 1 A ^ DO bella, aut peftes, nafceretur ingens confufio in genere humano, fi ille qui habet jus retractus , Ql:w "poffet emere prædzum pro trecentis florenis, RLUOU quod nunc eftimatur tribus millibus, aut fi non hi füm poffet uti fuo jure retraétus , nifi folvat tria mil- liaflorenorum olim expenfa ab alio emptore pro | *t |, ! W : przdio, quod nunc ob devaftationes bellicas & L depo- 7 DE CONTRACTIBUS IN SPECIE. 39 fH- depopulatioïïes tantum zftimatur trecentis flo- Og renis. Nunquam vero intentio legum,autcon- trahentium tendit aut explicanda eft in turbatio- r m ! nem generis humani. Hac turbatio maxima fo- 3 Ciperl Ju rng ret prefertim in locis, in quibus integrze urbes aut provincie adverfus exteros habent perpe- li, 4 tuum jus retractus. (COTeS tentia n 6. V. i. quo - De Lecatioue €? . Condu&Hione. Q tontis UJERITUR I. U i Quid fit Jocatio & condu£tio ? REsPONDEO. Locatio eft contrattus bo- lioratio Yil 5e fidei, quo alteri conceditur ufus rei , vel opera per- fone pro certo pretio. Econtra condu&io eft con- Á pl tratius bone fidei, quo pro certo . pretio conducitur ufus &üum j rei aliene , 'vel opera per[one alterius. Qui concedit j alteri ufum fu; rei, vel operam fux perfonz ,. . Ubiptr. / ag vocatur /ocator; qui autem conducit ufum rei , vel operam rei, vocatur condutior. Sic inquilinus Qon po a, f &dium, colonus praedii eft,conduttor , Dominus au- tem edium vel przedii eft /ocator. Ubi tamem ob- d. Va fervandum , quodzn locatione rerum mobilium vel norumpqü immobilium Z//e, cui locatur res, vocetur locata- j p yius. 1 Econtra in locatione operarum vocetur locatarius potius ille, qui locat fuam operam. voniot j r QUJRITUR 2. Quotuplex eft locatio? ; fhrei RE£sPONDEO. Locatio eftquadruplex. Di- viditur enim I. J locationem rerum €9 locationem EM qttria eperarum. Locatio rei eft, fiquis alteri pro pre-. Locatio 271 yptorep tio concedat ufum equi vel przdii. belliti^ vero opera eft, fi v. g. operarius diurnus, fa- d 4. mulus, ) 40 "f.RACTATUS sst mulus, fattor, auriga, velpictor pro pretio al- terilaboret, vel ferviat pro pretio. 2. In per- mmb.'ät W vli, U petuam G temporalem. — Perpetua dicitur, quztri- buit alteri jus ad dies vitz, vel etiam in here- dl des, prout fit, quando locatur alicui predium. u f Temporalis autem eft, que tribuit folum jus ad prefixum determinatum tempus, feu fixum annorum numerüm. 3.]n exprefJam , & tacitam. ( Expreffa eit, qua fit fignis aut verbis expreffis. Tacita autem eft, que fit fola conniventia lo- f II canuis. v. g. fi finito locatiomis tempore condu- &or edium aut predii permittitur adhuc manere —— *7101 in ufu edium vel przdii. 4. In regularem €g ir- vepgularem, Regularis locatio eft, quando eadem n res, v.g. equus, reftituenda eft in individuo, Irregularis autem eíft,' quando res tantum refti- lr tuenda eft in equivalenti :;1;&*[! locatus pereat. 3 Vs g alius equus, fi QQUERITUR 3. Quinam poflint locare, aut conducere ? RzsPowpEo. . Locare & conducere pof- p fünt omnes, qui fpecialiter non prohibentur. . Prohibentur autem locare res immobiles Prala- 'fs; L.J ti ultra triennium absque folennitatibus Juris, EUTTE prout habetur in Zxirav. AMB1TIOsJE. De tj Czpj;g: , Yebus Ecclefie non alienandis. Inter communes. Con- haj ducere prohibentur r. milites & curiales predia Ti ruftica. ?. Tutores & curatores predia, fifcalia "ii antequam depofuerunt rationes fuz tutele vel 'lïf*;al fs curatele, . 3. Perfone Ecclefiaftice caufa nego- "n Wä& tiationis ve] quaftus. 4. Exercentes artem ftre- N UA p " T ^0* peram, v. g. viatores & fabri, prohibentur con- ij l h ducere domos vicinas fcholis, fi per hoc Pro- ii i feffores T W 1 DE CONTRACTIBUS IN SPECIE. AI UO pretii ' Q feffores & Scholares à ftudiis impediantur. Ve- F rum hec foium procedunt de jure communi ci- l, quet vili, quod hac in re non ligat in confcientia, ni- 1 n fi ubi & in quantum concurrit exigentia juris na- 1l radis turalis, quz non femper concurrit. : folum [ QUJERITUR 4. An condu&or poffit rem T condu&tam füblocare alteri infcio & in D vito Do- &ttilis mino rei? . . Opref RrzsPONDEO r. Id condu&ori futa con- Ventja J fcientia licet Domino rei infcio quidem, fedta- It condi. men rationabiliter:non invito. htwe RarrO0 eft, quia in tali cafu datur confen- ling a. fus locatoris tacitus , ac rationabiliter pra- YU0 eudtn fumptus. ndlviduy RESPONDEO 2. Id condué&ori non licet um rel Domino rei rationabiliter invito. Y 41 RATr10 eft, quia locatio eft contra&tus bo- qus, | nzfidei, in quo proó lege habenda eft intentio date, contrahentium. QuxRITUR 5. An&quomodo locariþof; t pot fint res Ecclefiaftica ? nientur . RzEsPoNDEO r. Res Ecclefiaftice immobi- s r les, vel mobiles pretiofz non poffunt de Jure hu J Canonico fine folennitatibus, hoc eft, finecon- 08b fenfu Capituli tacito vel expreffo, licite aut va- lide locari ultra triennium. j Ut Ita declarat PAv- j Lus II. in Extrav. Zmbitiofe. de rebus Ecclefiz js, non alien. his verbis: fmbitiofe cupidilati illorum tutele V precipue, qui divinis & ' bumanis affe&tati damnatione uf nop? pofipofita. immobilia €' mobilia pretiofa Deo dicata pro- rrem d fanis,ufibus applicare , aut cum maximo dioini cultus mitür Cot detrimento exquifitis mediis ufurpare prefumunt , occur- hioc h vere cupientes , omnium verum ég bonorum Ecclefiafticos fforó 3 Tun N u 42 TRACTATUS |Ut Ms rum. alienationem , omneque pattum , per quod ipforum Hæw dominium transfertur , conce[Jionem , bypotbecam , lo- a &t cationem ,. €9 conduttionem ultra triennium , necnon in- feudationem , vel , contrattum | empbiteoticum , prater- l d ( quam in cafibus à jure permi[is ,-ac de rebus &^ bonis ab antiquo n empbitevfin concedi folitis , & tunc Eccle- fiarum evidenti utilitate , ac de fru&libus &? bonis , que férvoando [ervari non po[Junt , pro inflantis temporis exi« gentia fieri probibemus. Si quis autem contra bujus no- & fire probibitionis feriem de bonis & rebus eju[dem quid- & UM quam alienare prafumpferit , alienatio , bypotbeca, con- ceji .hiX'.G'.O W hr io, locatio, condutlio €9 infeudatio bujufmodi nullius oxanino fint, roboris oel momenti. RESPONDEO 2. In Germania ex confue- tudine viget mos locandi ejufmodi res ad noven- nium, fi Picblero creditur h. tit, n. 8. Verum utcunque fit, quilibet Pralatus faltem ex chari- tate Dei, cum agatur de bono Ecclefiarum, te- netur fe conformare legi Pauliang , evidenter "a utiliori Ecclefiis, nifi locatio ad novennium fiat Capitulo connivente, ficque tacite confentiente. QuzRiTUR 6. Quanam fit obligatio Lo- catoris erga Condu&orem ? Ilj Wi RESsPONDEO. 'Locator ferum tenetuür I. j i J Conductori concedere liberum ufum rei locata .3'0 D modo & tempore per conventionem determina- [ z ll ! tol —1,7 2. Ea, qus in re locata indigent neceffaria It f l ad ufum reparatione, ficreparare, ut ufus non Vl impediatur. 3. Condu&ori compenfare impen- lg ï fas neceJarias in rem locatam ab eofactas. , INon D li J tamen tenetur condu&ori compenfare impenfas |] E ll precife utles aut folum voluptuarias , nifi fa&tee D an ll fint cum prefcitu & confenfu faltem tacito loca- A L toris. *f [ Z ". DE CONTRACTIBUS IN SPECIF. 43 d if toris. 4. Praftare tributa & onera impofità rei locatz. LTMT 5. Manifeftare vitia occulta reilocate; DLT & fi ex reticentia occulti vitii locator paffus eft II jrgy, damnum, tenetur reparare illud damnum. 6. du Compenfare condu&tori damna directe vel indi- ^; D) re&te illata ex dolo vel culpa lata. De culpa li, enim'levi non cenfeo teneri; quia cum obliga- nprriray tio locatoris fundetur in propria ejus voluntate, non eft prefümendum , locatores ultro fe velle !t um um qui obligare.ad compenfanda damna gravia fecuta Ml - pr&eter intentionem ex culpa levi. 7. Remitte- fninlir re extoto vel ex parte mercedem locationis, fi condu&or toto locationis tempore , vel faltem 6 confie aliqua parte illius temporis non potuit uti relo- adnova. cata abfque fua culpa, aut caufa. Si enim cau- Venum fa impedimentife tenet ex parteipfius condu&o- 1ey chati ris ob ejus culpam vel infortunium, non tene- i, f& tur locator quidquam remittere de pretio5 quia PT denter condu&or à tempore impedimenti debuiffet lo- pim f catori reftituere rem locatam, ut poffet locari (denta alteri, & locator obligaretur acceptare reftitu- tionem , dummodo condué&tor compenfet loca- guiole tori, quantum ejus intereít, rem non poffe tam cito & tam facile locari alteri. vene D gt $i autem po- h «X fitio impedimenti proveniat ab ipfo locato- ; d Vil re, tenetur conductori non folum 'compenfare d damna fecuta ex-impedimento, fed etiam in- tereffe. r V t ul QuzmITUR 7. Àn locator teneatur con- pfareine as t | du&ori remittere mercedem ex toto vel ex par- te proillo anno, quo condu&or ex re frugifera Ire f peü.& mfi fä fibi locata nullum vel exiguum fru&um abfque tacito lt fua culpg percepit ? R E- t j 44 TRACTATUS RrEsPONDEO r. Locator tenetur condu- p &ori proportionaliter remittere de pretio loca- eioti r tionis, nifi aliter fuerit expreffe vel tacite con- ventum inter contrahentes. ( I RATr1o eft, quia alioquin aut non fervare- tur juftitia pretii locationis, aut certe non fal- varetur intentio contrahentium ; que tribuit le- gem contractibus. Locator non cenfetur fe ! ck:.-*canba RErsPONDEO.2. ) tacite obligare, nec proin obligatur ad remiffio- MTIO I. Si Ef nem pretii in fequentibus circumftantiis. condu&or exptrefTe in fe recipit omne periculum at f cafus fortuiti, v. g. inundationis, hoftilis incur- fionis, fterilitatis extraordinarize &c. 2.Si fte- 1 ij ! rilitas, grandines, inundationes, &c. pro fitu loci fint frequentes, ita ut facile pro tempore A locationis longiori , v. g. ad novennium una vel gt 1 m W altera eventur& probabiliter timeri potuerint, & jam in prioribus locationibus vel pro more ul hl predominante regionis non confueverint com- ; penfari. 3. Si ob precedentium vel fubfequen- tium annorum fertilitatem compenfetur damnum ex fterilitate unius anni fecutum, ut habetur c. lt ll N - g. h.tit. 4.Sidamnum eft modicum, ita ut com- ^0 LUj putato toto per integrum tempus locationis pre- A w tio illud tamen non obítante damno fit modera- d D l tum feu mediocre , ad quod refpiciendum effe fua- gt I Hinc, i det zequitas & intentio contrahentium. "( fttin [ fi dubium fuerit, an locationis annuum pretium E j ftante damno fit adhuc moderatum comparative ad integrum locationis tempus , pretii folutio Md ufque ad lapfum refidui temporis differenda eft, hi ft, ne j fi dubium perfeveret, ;e'miüio facienda e um grava- DE CONTRACTIBUS IN SPECIE. 45 AU tori Dreto l z ravamen conduGori inferatur cer/tum Ob jus lo- 1 catoris incertum. t QUuAXRITUR B. An& quändo locatorpof- EY fit expellere conduétorem ? V. Onfervas te finitum tempus locatiohis ? g inquil.inum, an. t non fj REzsPONDEO I. Locator non poteft expel- Lribuit lere condu&orem ante finitum tempus locatio- nis, nifi interveniat jufta caufa tacite ex inten- ttfetur f tione contrahentiüm excepta. ireniffo RaTr0 eft, quia in contra&ibus bonze fi- i. r5l dei intentio contrahentium um ponit legem & limi- tes & modum legis. fs RESPONDEO 2. Caufz ex infehtione con- NG trahentium tacite excepte fünt fequentes, ;. fj pro t ipfemet locator incipiat indigere re locata, tempore V.g. &dibus; vel fi res locata neceffario fit repa ran- ) Una vd da, ne pereat; aut fi ea interea vendatur alteri. Tücrint, Verum in hoc ultimo cafü, nifi locator egeftate T0 T1Ore vel alia neceffitate compulfus cogatur vendere N rem locatam, tenetur condu&ori ad Intereffe, Nequene quantum videlicet ejus intererat, rem locatam dmmun non effe venditam. aetdr f RATrO eft, quia locator rem locando fe ta- dattte cite condu&tori obligat, feante finitum tempus 2 qiongte locationis non initurum abfque neceffitate pa- ) ( &um cum tertio in prajudicium condu&oris, m QUE [Ul' 2. Si condu&or male verfetur in re condu&a in um 5 HIDC, ejus deteriorationem notabilem, aut periculum, p v.g.fi agros relinquat iricultos, firem corrumpat ; ynpiti fi in domo fervet meretrices, fures, &c. ex quo yi o nafcitur infamia, & periculum difficilioris in po- fterum locationis. 3. Sicondu&or per notabile 3rendä h d ena n tempus non folverit mercedem feu pretium lo: cationis. gl'&iï* b j TEÁCTATUS 46 ylt cationis. In ure Canonico C. 3. h.tit. & inJu- | um re Civili l. 54. & 56. ff. h. tit. ftatuitur biennium. h Verum cum inlocatione principium obligans fit (f ài ipfe locator, ex ejus intentione & confuetudine V pendet, quanti temporis negle&us quoad fólu- u tionem fufficiat aut requiratur ad expellendum ï locatorem. Confuetudo in plerifquelocis obti- net, ut tam locator quam conduéctor teneantur fe invicem ante finitum tempus locationis mo- nere, utrum velint continuare contra&um lo- ( cationis vel non? ut videlicet poffint fibi ma- L: : ture providere de alio locatore vel conduGtore. UJERITUR 9. Ad quid obligetur condu- &ori locator opere ? Mi RESPONDEO.H 'Tenetur r. exhibere labo- a rem vel induftriam fidelem conformiter ad ratio- Et hinc fi n nabilem intentionem conducentis. velex imperitia gravi, vel ex negligentia nota- u bili, vel ex culpa lata non przftitit quoad par- tem notabilem promiffi, quod promifit, tenetur T; ro rata damni reftituere mercedem, vel acce- 2. 'Tenetur non difcedere à gr R( ptam reftituere. fervitio antecempus conventum abíquejufta cau- Hj iv fa ex intentione contrahentium tacite excepta. f 'th | Hinc fi condu&or operz ex tali difceffu patiatur F Ion damnum injuftum , locator opere tenetur illud Bo Hinc fi famuli aut famule aliquan- i Q compenfare. do ex motivo jufto occulto conícientie difce- 1 æura dllf dant, & herus non patiatur notabile damnum, P«l l Lj debetur illis in foro interno falarium pro rata u ( TA temporis, quo explerunt fervitium. 3. Loca- nl Wtä , nautg, tor operz ex officio ftabili v. g. aurige u»ek Pü NI páftoris, - j DE CONTRACTIBUS IN SPECIE. 47 At paftoris, camerarii, thefaurarii, &c. tenetur ad lrl compenfanda damna etiam ex culpa levi. LDUNN R'ATr1O eft, quia reciproca obligatio con- QOf du&oris ad contrattum locationis de fe perpe- 15 Quf tuum exigit à locatore ftri&tiorem obligationem, X Gtdnl quam à locatore ad nutum intra breve tempus lt hi Alb amovibili,. qui vix fe obligaret ad preftandam ] u AO lg E culpamlevem, fi de hoc conveniretur expreffe. hatinkg 4. Idem dicendum de locatore opere ad rem Cüttum ] pretiofam, prout infra in q. fequente dicetur. Xltt B m QUJERITUR IO. Qus fitobligatio condu- d C &oris erga locatorem? - RzsPoNDrzo r. Condu&or rerum tenethr etür a 1. folvere integram mercedem ; & fi in folvendo coirhifit moram, tenetur locatori etiam ad in- Ybere ]u tereffe prout infra in q. fequente dicetur, hoc ferad rati eft, tenetur illi compenfare damnum emergens, t binc | vel jacturam lucri probabiliter venturi, fi quod antia notze damnum vel ejufmodi ja&ura ex dilatione folu- tionis locatori emerfit. 2, Tenetur prefatam od te (L, tenetu mercedem convento tempore, aut fi de tempo- re cohventum non eft, ftatim finita locatione; , Vl t . ifedre? 3. Rem condu&am non deferere, feu à contra- &u refilire ante finitum tempus locationis, nifi ij Viteeru interveniat jufta caufa tacite excepta ex inten- tione rationabiliter prefuümpta contrahentium , pf t d V. g. periculum ruing domus, hoftilis incurfio- nis, &c. , Ubiadvertendum; quod fi abfque ju- lii jentie d fta caufa difcedat, teneatur folvere totam pen- fionem pro integro temporelocationis, nifi fta- jle dammt tim füuccedat alius conductor. Si autem condu- um pro? &or difcedit ex jufta caufa proveniente ex facto , r s naw aut negle&u ipfius locatoris, v. g. fi ex negle&tu . repa. paüOFJ V TXRACTATHS 48 xtHh ü j repa—rationurh paffus eft, dom'umï,fier-i ruinofam, folum tenetur ad penfionem pro rata temporis, Y 1 Q quo ufus eft re locata: Imo fi in hoc caíü con- V I dué&or ex celeriori emigratione pateretur da- mnum, teneretur illud ipfi compenfare locator, quianonmonuit de vitio domus. Siautem cau- fa deferendiremlocatam non vehiat ex facto aut negle&tu locatoris, v.g. fi veniat ex bello, pe- 1 fte, inundatione, &c. infpiciendum, an locator & alii plerique maneant in fuis &dibus vel locis Aico 0b non obítante illa caufa? Si manent, tenetur et. [ iam condu&or folvere penfionem pro toto tem- M N W-n pore locationis convento; fiautem non manent ] plerique, nec pro eo cafu locator potuit ratio- nabiliter requirere manfjionem & penfionem. Wiv RAT10 prioris refponfionis eft, quia loca- tor pro ea circumftantia non exemiffet à penfio- M nelocatorem, fi de hac circumftantia explicite fuiffet cogitatum & traétatur. 4. Tenetur uti re locata eo modo & ufu, de quo ex intentione contrahentium rationabiliter prefumpta conven- U tum eft, v..g. qui conduxit equum ad equitàn- dum, non poteft eo uti ad vehendum, velin locum duplo remotiorem. s. Tenetur rem con- ï 6. 'T'ene- du&am tempore convento reftituere tur ferre damnum, hoc eft, compenfare, fiex ; ) ejus culpa lata res locata periit vel deteriorata Vs M eft. Vocaturautem culpalata, dum quis ne qui- ) dT dem adhibet diligentiam communem, à medio- fülme ) criter induftriis adhiberifolitam. — Alii Do&tores Mp HE communiter, moti ex inftitutionibus nonnullis (mm 'ü legum civilium, obliganttam conduttorem quam jl locatorem reciproce etiam ad praftanda m culpam . levem, u UJ'J Eïþ(ï JWM bTw H DE CONTRACTIB[IIS IN SPECIE. 49 t ruinofn, levem, fi ex ea eorum unus alteri damnum intu. KH [Empgm Q tl li. Verum juxta eam definitionem, qux nünc communiter de culpa levi tradi folet » Quod fit ea, Vlereto quam non varo committere folent patresfamilias in rebug tb propriüis, alioquin mediocriter ac moderate án duflrii, non Atf t videntur condu&tor & locator ( einvicem ob liga- flb re velle ad preftandam culpam levem, ut tll, x pote quam ipfimet committunt rionraro in rebus pro- n locaty priis. Cur enim obligarent condu&torem ad ma- i el Jogj jorem diligentiam , quam propriam ? Wetir et NEc osgsTANTI. Wt Condutti. 9- II. I3. 25. fF. Locati & Naminprior ibus tribus textibus folum TOD TOR occurrit nomen culpe, quod indefinite fum JLUUE i ptum importat culpam latam. In lege autem 25. fermo [ODem, eft.de ve&tore rei pretiofz, nempe columne quia loc marmoree, in quo cafu facile concefferim, lo- dpenfi catorem teneri etiam ad culpam levem, tum quia, eppliclt Dominus rei circa ejufmodi res pretiofas ac irre- fetur uti parabiles folet adhibere diligentiam extraordina- yentione riam; ad quam proin etiam vectorem vel alium jONRD- locatorem operz obligare prefumitur; tum quia l gt ejufmodi ex officio tenentur ad preftandam cul-: - m i pam levem, prout fuperius di&tum eft. ) Qrrema REsPONDEO 2. Condu&tor operarumtene- : 6 Tæe' tur proportionaliter locatori ad eadem, ad qua: n d obligatur conductor rerum, tenetur enim inpri- d mis folvere mercedem tempore convento , aut, fi de tempore conventum non fit, tenetur eam us ? ftatim folvere poft operam praftitam. Quod fi üiDodort fueritin mora, tenetür locatori ad inter effe. Se.- €undo tenetur ante finitum.locationis tempus à contra&u non recedere, v.g. famulum aut an- orem u du * cillam non expellere fine jufta caufa, ex inten- D. «dmort Tr. de Contratt, in [pec. D tio- ? !EWJ Y TRA CTA TUS !) 5o QY tione conducentis £acite excepta, qualis foret, ] l) fi in re gravi non obediat, fi negligens notabi- | iL liter fuem in laborando , fl dlfcxpnnæ domefti- QLW jl c2 fe non fubjiciat , fi correptlones juftas petu- lanter repellat, &c. Si autem abique jufta cau- W fa famulum ante finitum tempus locationis ex- pelleret, teneretur mercedem folvere integram pro toto. locationis tempore , nifi locator ope- I re ftatim alium condu&orem inveniat pro equa- li mercede. tit, UJZERITUR II. An condu&or teneatur locatori przftare damnum, fi hoc culpa lata vel n levi unius ex famulis caufatum eft, v. g. fi do- mus locata ex incuria famuli conüagravn vel 1 ff equus locatus ex ejus negligentia periit ? RESPONDEO I. Condu&or non tenetur locatori preftare damnum caufatum folum ex AA culpa levi ancillz aut famuli. Racro eft, quia vix ullus condu&orum fe expreffe obhgaret ad preftanda ejufmodi damna, fi de ejufmodi circumftantia in contra&uexphm- te fuiffet traCtatum. Imo condu&or ne quidem l ex culpa lata fui famuli tenetur locatori ad prz- ftandum damnum, fi elegit famulum induftrium, l]tq aut de ejus incuria nullam notitiam habuirt. : Hm NEC'OBSTAT, ]. 11. ff; locati & condu&i ; Atl UM quia ibi tantum fermo eft de culpa lata, & tunc I'EW [ folum, fi condu&or fcienter induxit f'ervum feu cng "Lü mancipium . Juridum in rem locatam. UrPria- NUs enim ibi fic fcribit: Mibi placet , 'ut condu£&tor Ti j culpam etiam eorum , quos induxit , pra/Let fuo nomine, f.he Ml i fi. tamen culpam in, inducendis admzttzt, quod tales ba- SU «N buerit , «el fuos ,. vel bofpites, . Jam fuperius autem anm" M quw monui, ] 4 ) DE CONTRACTIBUS IN SPECIE, 5Xi Quf VRR t ; monui, per cu : telligi Jatam. Ibam ümplliciter diétam in ]'uxje in- X o j — 1 1 " QUZERITUR I9. An condu&or operarum & juf N i 'teneatur (olvere integram mercedem' cafu quo TUe jf v uti non poteft opera perfonz condu&e, v. g. OCRLIODI « ob morbum fubvenientem famulo ? T ht RESPONDEO I. Sipretiumoperarut con- OCatOr Qu di&um fuerit divifin in fingulos dies, vel hebdo- i proaq madas , condu&tor non tenetur folvere integram mercedem, nifi r täneatu: , pro guovis die vel hebdomada utili. tlpdh ve RaATrO eft, quia locatio eft quedam fpecies ;V-gMQ venditionis. Cum ergo in venditione ad quanti- 'it ? ïagmvil) L tatem, velad menfuram, cui talis locatio sequipa- randa eft, tot numerari pretia oporteat, quot 10r Cenet numerantur individua ;. etiam in tali locatio- n fojum ne juxta nimerum dierum utilium dividenda & folvenda eft merces. u&orurb k |"«:REsPONDEO 2. Sitpretium opefarum coiy- yii a, di&tum fuerit in annum integrum indivifim, fi- dhnerli ne taxatione pretii pro diebus aut hebdornadis ' li m qi fingulis , folveridum eft integrum pretium, fi de- f, fe&tus operarum comparative ad totum fit modi- toriad n yinduru, €us, isque fine culpa locatoris. Et ita facien- tubi dum circa famulos & ancillas charitas chriftiana, i uondud & equitas, & intentio locantis exigit, 'Defe- &um autem refpe&ive modicum cenfeo, fi mor- ju A jf bus tantum duret duabus vel tribus hebdomadis comparative.ad annum, nec in ejus fupplemen. n n ] ) L. tum fieri à conductore notabiles expenfas necef- fe fit. Notabilem autem defe&um cenfeo, fi " u t famulus vel ancilla ultra integrum menfem egro- erjus Ui tent, in quo cafü, licet falva juftitia eidem pro m ratg Dä' TRACTATUS v 52 sf rato temporis pars falarii detrahi poffit, charitas " tanien 'chriftiana fpeGtata indigentia famulantis I [ : Mi fhr. & facultate conducentis non raro aliud exigit. An fucceflor teneatur i UJERITUR IS3. ftare locationi à fuo predeceffore celebratz ? Yi Si fuit locatio rerum, & || RESPONDEO I. fucceffor eft.univerfalis, qui titulo hzredis fuc- ceditin omnia bona defuncti, tenetur continua- relocationem ufque ad tempus in contrau pre- fixum. M A RaTro eft, quia heres univerfalis fuccedit in omnia jura & obligationes defun&i. BU REsPONDEO 2. Si fuit locatio operarum, cum perfona locatoris aut condu&oris extingui- tur etiam contra&tus locationis. RaTro eft, quia.in locatione operarum tam locator quam condu&or cenfetur elegifTe re- VM perfong. fpe&tivam habitudinem REsSPONDEO 3. Si fuit locatio rerum, & & fucceffor eft folum particularis, qui fuccedit folum titulo particulari, v.g. emptionis, dona- tionis, &c. non tenetur ftare locationi facte à T præce(ï'ore. RATrIOeft, quia talis non contrahit omnes : ( obligationes perfonales fui precefforis. Faten- dum tamen; quod vendens, donans, aut alio particulari transferens fua bona jure naturali te- i U neatur deducere in pa&Ctionem confervationem PT locationis facte in favorem condu&oris vel lo- A40n catoris , fi fieri poflit fine notabili gravamine em- U wwl ptoris, donatarii, &c. RE sPONDEO 4. Sifuit locatio rerum Ec- ; l, l: i l ur fuc- u cleüaüicarunl , eandem confervare tenet ceffor ! / .DE CONTRACTIBUS IN SPECIE. : $3 lb du ceffor in Prelatura vel beneficio ufque ad fini- ais tum tempus locationis. Idem dicendum de füc- IU erj ceffore Tutoris vel Curatoris. Ut fenp RATt10 eft, quiaPrelati & alii Re&ores bo- lbrateà norum Ecclefiafticorum, uti etiam Tutores, & )ftrüm ( Curatores non agunt nomine proprio, fed no- &tedis i mine Ecclefiz , pupilli, minorennis; & confe- CODLiDU, quenter remanet eadem refpe&tive perfona con- Ti pre trahens in contrá&u locationis; Si tamen Ec- clefia fuiffet notabiliter lefa, deberet fücceffor irletedi « petere reftitutionem vel compenfationem. 1 R£zsPoNDEO $. Si Prelatus, vel Re&or Qpean, Ecclefie, vel Parochus, vel Beneficiatus. fuos 5 ertgi redditus beneficiales locavit, poft ejus mortem; refignationem, aut depofitionem fücceffor non Operarüt tenetur ftare locationi, lilv RATro eft, quia hujufmodi locatio fit à lo- cante nomine proprio, qui non poteft contra- m & here de voluntatefuccefforis, in queni-non an- fucceit teceffor fed Ecclefia transfert bona Ecclefiaftica. s u Neque etiam Ecclefia, quz Clerico tribuit re- m ol ditus folum ad fuam fuftentationem & pruden- tem adminiftrationem , pateretur füccefforem abitOnme Ea .enim ex cauía gravari ex facto antecefforis. y f CoNciLIUM TaiDENTINUMSeff. o5. C.11. X irritavitlocationes, que fiunt anticipatis folu. iil tionibus in prejudicium fuccefforum. Hinc at RsrzPoNDEo 6. Parochus nectenetur fta- orí vl re locationi manfi parochialis , feu predii, in m Germania concefli Parochis ad eortim congruam fuftentationem, fi fuerit jure vitalitio, eutem- rerumEi phitevtico, velalio, locatum alteri ab ejus an- teceffore. tl li a D 3 R A- ) TOROA CTA TU S 54 | ;onmü' RATrI0 eft eadem; quia Ecclefia non pati- (jonaot tür, Parocho in fuis bonis prejudicari ex facto j predecefforum. Aliud dicendum, fi tale pre- | m uï'&ïï Dr dium non ordinatur ad fuftentationem parochi vel beneficiati , fed in. maffam bonorum Ec. W €lefi&. & X De Empbitevfi & italicio. Ü U ERITUR L. Qüid fit Emphitevfis ? M Q* . RESPONDEO. Emphitevfis eft locatio rei immobilis frugifere in perpetuum fub onere certe penfio- nis annue & laudemii Dowino rei perfoloende. Per hoc, quod ifta locatio fit in perpetuum cum jure fucceffionis ad heredes; differt à (implici loca- tione; & ob boc ipfum transfert totumd omi- nium utile rei frugife?æ, v.g. predii, in Emphi- D tevtam. QuizRITUR 2. Quid fit Vitalitium ? REsPONDEO. Vitalitium eft locatio rei frugifere immobilis ad dies vite conductoris fub i J lt onere certz penfionis annug & laudemialis Do- mino rei perfolvendz. D QUJERITUR 3. Quale fit difcrim Al x en i,nter h Emphitevfin & Vitalitium ? D WUP RESPONDEO. Diferimen potiffimum con- fiftit in duobus. Tf 1 ParMOo, quod dominium uti- Q r "I le in re emphitevtica primitus fit à primo autho. T;u re pro fe & fuis fuccefforibus fub determinatis ; M k conditionibus pretio condigno emptum. Econ- :l [ " j l tra vitalitium. conceditur à Domino rei, quin M condu- riN «.le DE CONTRACTIBUS IN SPECIF. 95 IEHB Qty condu&or emat rem aut dominium htile proppr- itri i tionato pretio. SECUNDO Emphitevfis ex füa- l lt naturatranfitad heredes; nonautem vitalitium. OT par Xntrqn Drxr, pretio condigno," nempe.vel pecunig, vel laboris per'extirpationem fylvarum aut cul- tivationem.terrz incultz. QUJZERITUR 4. Quid fit laudemium ? REsSsPONDEO. Laudemium eft penfio plerum- 1l que pecuniaria à quovis novo Empbitevta aut condu&tore vitalitio pra[lari folita Domino diretto. i QUIERITUR 5. Quid fit Empbiteufis alterata, ut vocatur, ufitata in Bavaria? Sel n .* RESPONDEO. Emphitevfis alterataeft Em- Pt i ?fï;. " w h phitevfis ordinaria fuperius defcripta, ea tatnen ' addita claufula, ut Emphitevta fingulis annis à !L CUT j lici lot Domino dire&o poffit libere expelli reftituto pretio, quo ille emit jus Emphitevticum ? Otbmd n UZERITUR 6 i Iyli litium alteratum? : Ag poffit etiam dari Vita- RESPONDEO. jumt Non repugnat, dari etiam vitalitium alteratum, — Xmo illud actu fic in nonnul- Joto t lis locis dari videtur; quamvis ufus fic loquen- r di necdum obtinuerit; Confiftit autem hoc vi- dl talitium alteratumin locatione perpetua rei immo- bilis frugifere cum jure fucceffionis ad hzredes, vt i faltem neceffarios, attamen nulla interveniente emptione aut przvia rei in vitalitium conceffze, tifimm d nec interveniente perpetua ac immutabili in fu- turos heredes quoad Canonis annui vellaudemii ominun r Yrimo 4 quantitate;n aut pactione. Hinc difcrimen inter determi ejufmodi Vitalitia alterata, & Emphitevfes al- a, D terata confiftit in eo, quod in V/talitio alterato, Ü l'eia q1 eoipfo quod jus perpetuum tranfiens ad hzredes qn 4 fuþ N p 56 TRACTAT'IIS N fub däterminatïs conditionibus certi determinati lau- Qm j demii 62 deterininati Canonis annui jure immutabili g non fuerit, faltem pretio condigno , emptum, à Domino dire&to conditiones & laudemii & penfionis annu£, fi fuerint valde^improportio- nate, ad equitatis leges , attenta tamen chari- tate, reVocari poffint, ita ut pretium emptio- nis neglectze fucceffive per auctaria laudemii & Canonis moderata compenfetur; quod in Em- phitevfi, etiam alterata , fieri nequit, cum in Va lVi illa jus Emphitevticum fupponatur à primo aqui- " yente fub determinatis conditionibus laudemii & A intig Canonis fixi emptum effe. Ubi tamen obfer- il vandum; peccare eos Dominos mortaliter, qui ejusmodi vitalitia alterata fibi fingunt in przjudi- D MiudiNd cium fübditorum, nifi in cafü particulari morali certitudine.conftet , jus fucceffionis ad h»redes à centum annis pra&ticatum, vel modumlaudemii *j ATU Verei LA & canonis annuià centum annis pra&ticatum non fundari in emptione aut pa&ione przvia juris perpetui immutabilis , fed precife in gratuita con- niventia prece[Jorum, QuikRITUR 7. Unde veniat Etymologia ftisi hujus nominis : Empbitev/is ?. M ( ( RrzsPoNDpEOo. Hocnomenderivaturàcul- ts i tivatione terre inculte, feu infitione rerum fru- 2 r giferarum. Hoc enim pretio laboris , feu eradica- VU tionis & cultivationis antiquitus poft devaftatio- 3. f nes provinciarum vendi folebant jura emphitev- tica perpetua füb determinatis conditionibus n certi ac fixi laüdemii & Canonis annui, con- "g fiftentis in ! pecun;a vel frugibus vel utrisque J A ümUI. QUZE- DE CONTRACTIBUS IN SPECIE. 5"7 de:lernmül QUERITUR B. Quee fit obligatio Emphi- ! mj tevte erga Dominum dire&um? 0, &URU libni REsPONDEO. Emphitevta tenetur r: fol- lr TLpropori «ere laudemium in admiffione ad ufu;n rei Émphi- tevtica. Eft autem Laudemium de Jure com- ATE C Ut enyti muni pars quinquagefima pretii , quo eftimatur res Emphitevtica tempore conceflionis feu admif- ludenii d i E fionis in eam. Sic fi predium Emphitevticum um &ftimetur milleflorenis , pro Laudemio de Jure communi folvuntur viginti. Verum de JureBa. yito uj lts varico pro Laudemio folvitur vigefima pars pre- tii, quo tempore admiffionis eftimatur res Em- A6n O phitevtica; feu quinque pro centum. . Hinc, fi talir, i predium Emphitévticum zftimetur mille flore- ln prejui nis , penduntur pro Laudemio quinquaginta Uleri mird floreni. leredeg JTDENETUR 2. Singulis annis prefixo tem- Tinudemi 4t0/] Of pore folvere Canonem annuum , feupenfionem ii u conventam , que alicubi confiftit in pecunia; alibi in frugibüs; aliquando in utrisque fimul. TO TrNETUR 3. Fundum vel rem Emphitev- AXynobot ticam diligenter colere, & inftatu bono confer- vare. Quod fifua negligentia acciderit rei em- Tudtritle phitevticte damnum , tenetur preftare culpam Jatam. Et hinc Dominus directus non tenetur i t f ei compenfare reparationes ordinarias, v. g. in domo, fítabulo, horreis, &c. t derdht TENETUR 4. Rem Efmphitevticam non 1 emphiï&&" pdition vendere irrequifito Domino , prafertim in per- Quj 0 fonas, ex quibus conditio Domini dire&ti redde- g w retur difficilior, quales funt perfonz Curiales, valde potentes, valde pauperes, luridi eecono- " D] D5 mi, Ql 58 TRACTATIUS N mi, perfonz privilegiatz.quoad forum, : nemple | qu .'r.a Ecclefiaftice , & Ecclefiz. qued ! QUAZRITUR g. Qus fit obligatiorDomini p dire&i erga Emphitevtam ? 1 gc REesPOoNDEO. Dominusdirectus TENETUR 1. poffeffionem rei Emphitevtice cum Dominio utili transferre in Emphitevtam; eique liberum ufum rei concédere, &damnacompeníare, que Emphitevta ob non manifeftata vitia rei paf- n E D füs eft. (can 'TENETUR 2. Nonaugerelaudemium in mu- tatione Emphitevtz, nifi eftimatio rei Emphi- tevticze interea aucta fit; etiamfi nulla accefferit notabilis melioratio rei. Ex hac enim diverfa &ftimationenon raro contingit, quod circaidem predium, circa quod ante trecentos annos pro Laudemio pendebantur viginti floreni, nunc pendantur centum floreni. TENETUR 3. Non augere Canonem an- nuum, velalias praftationes annuas, etiamfi bonum Emphitevticum interea fit notabiliter melioratum , vel augmentatum. RaAc1Oo eft, quia quantitàs Canonis & Lau- demii jam fuit à contrahentibus jure perpetuo NV determinata ac prefixa, prout fuperius dictum eft. Exceptio tamen quoad jus augendi Cano- ;JW—UH ifä nem fieri poffet, quando eft, evidenter impro- Rn portionatus ad bona Emphitevtica; &fimulevi- T a i dens, valorem pecunig extrinfecum pro Canone El mr pendi folite decreviffe notabiliter. v. g. fi pre- dium ante trecentos annos pro Canone folverat decem florenos; cum valor pecunizillo tempo- W 0q re fuerit ad minimum quadruplo major, quari J nunco ij DE CONTRACTIBUS IN. SPECIE 39 DT nunc€; ita ut illo tempore pro decem florenis / potuermt ea comparari, qua nunc comparan- 0 D tur pro quadraginta florenis, fequitur, decem florenos hoc tempore non habere ref?ettivam pro- IS]EXETL pOïZI(WlEW cum re mehxtevtlca primitus intentam im Donj à contrabentibus. Et hinc in tali cafu poffet QUe [beny augeri Canon pecuniarius, nifi confideratis cir- cumftantiis obftet lex charitatis , ne detur anfa D fare ( At rei p querelarum & fcandali, aut afülätloms in popu- lo aliunde fatis afflicto. Tnmip m QUJERITUR Io An liceat petere trlplex, ) TEIETQDh aut omnino quadruplex Laudemium' fub titulo JHaa Q difce[[us & acce[Jus ? Tum dived RESPONDEO I. Hujusmodi receffus à Ju- dCTCäid rye communi aut Provinciali, aut. Municipali ammosn circa Emphitevfes proprie di&tas , aut etiam al T, DUD teratas quando v. g. hereditas defun&i defertur her edlb Ua v] inicommuni, & à corpore heredum TP iterum venditur feu relinquitur uniex illis , funt etia illiciti nifi veniant ex prima venditionerei Em- novblite phitevtice , quodex perpetua obfervantia à tre- centis & amplius annis colligi poterit onsi; REsPoNDEO 2 Hujusmodi multiplicata f Dernet) Laudemia nec in vitalitiis alteratis licita füunt , fi eris at con(ideratis circumftantiislocorum & temporum genmünü fubditum ita gravant, ut commode non poffit Jeyterimy? lucrari pro fe, & familia honeítam fuftentatio- (f flmula nem & elocationem honeftam liberorum. Ad n proCat hoc enim tendunt omnes leges & contractus, ipfa charitas Chriftiana. uelt one folré REsPONDEO. 3. Duplex tamen Laude- mium titulo difce[fus &? acce[Jus circa vitalitia alte- lo t 7I raía, vel ubi valor Canonis & laudemu antiqui jOf Qu dupïo T eN ] ul 60 TORSAOCOTOAOTURDS D jb duplo veltriplo decrevit, etiam circa Emphi- tevfes proprie di&tas admitti poffet, ubi admit- a t titur vel ex /peciali conce[[ione principis ad parianda jura particularia , vel ex con[uetudine ferme uni- | u vetfali provinci&, nifi in cafu particulari etiam hocnimisgravet fübditum , itaut non poflit com- mode fat lucrari pro honefta füi & familiz fuften- hl tatione , liberorum educatione , & elocatione. 616[ il 1 Hoc enim, fi non petit juftitia, tamen exigit Chri- ftiana charitas. UA&RITUR II. tevfis fiat caduca? Ex quibus' caufis Emphi- REsPONDEO. Emphitevfis fit caduca , feu cadit in commifJum , ità ut fine ulla obligationeaut TEAIT I refufione pretii ab Emphitevta expenfi, rever- tatur ad Dominum, ficque Dominium utile con- , i ! folidetur denuo cum Dominio dire&o , ex fe- quentibus caufis. 1. Si Emphitevta in Emphi- ? tevíi laicali per triennium , aut in Emphitevfi I Ecclefiaftica per biennium culpafiliter non folvat D Canonemannuumintegrum,nec celeri fatisfactio- neultro, quantumvis non admonitus , purget li rnoram. Ita habetur 1..2. C. de 8ure Empbitevti- AE fh: "M co; & dutb. qui rem. C. de SS. Ecclefüs. C. fmm. b.tit. 2. Emphitevfis fit caduca , fi Emphitevta rem o Wmeraim 1 i u Emphitevticam notabiliter deterioret dolo aut culpa |lata. Cenfetur autem: notabilis dete- tüttgy Tün W[e» ab t rioratio rei Emphitevtice fieri ; fi Emphitevta immodicis lignationibus extirpet ceduas fylvas, me D'J Il !jw vel integràm fylvam extirpet , vel pluribus an- nis non ftercoret agros, &c. 3. Fit Emphitev- b l lt fis caduca, fi Emphitevta irrequifito Domino " ll rem Emphitevticam vendat , aut quovis alio *l l modo ] ! DE CONTRACTIBUS IN SPECIE. [ógi [ T modo alienet, fecuta a&uali traditione, nificon- currat confenfus Domini in ejus diuturna abfen- xms u pttin) lf u£ tia rationabiliter prefumptus. 4. Si Emphitev- ta infringat conditiones in conceffione initas, tcuhr v.g. ut à predio clam fine confenfu Domini non Jopofiters difcedat. |Ex his fequitur, Emphitevtam pec- Tl ff care mortaliter, fi delinquat in eo, in quo tam L loction lenpit Cs gravis poena caducitatis ftatuta aut conventa eft- $. VII. "p De rerum permutatione. [ lpatineag UZRITUR i. Quid fit permutatio? RESPONDEO. Permutatio eft. vendi- l, rere 1 UtIle COP tio rei, in qua loco pretii datur alia res equalis , erfe valoris; v. g. fi pro equo dantur fex fcaphe tri- i Enpli tici, aut tria dolia vini. Aplierf QUJRITUR 2. An permutatio numeran- vonfolvat da fit inFer contraétus innominatos ? Rtisfado: REsPONDEO. Permutatio late accepta , , Ug prout per rem , pretii loco fübítituendam, po- D teft intelligi adtio humanapretio aftimabilis , re- Cj &e numeratur inter contra&tus innominatos , hoc Jj eft, eos, qui in jure communi non fortiuntur ye o fpeciale nomen & titulum , füb quo tractentur. iabls d ld patet ab enumeratione quatuor contractuum Ti innominatorum , qui funt fequentes. r. Do, utdes. dus j 2. Do, ut facias. 3. facio , ut des,. 4. facio , ut facias. Juriud UERITUR 2 ; Dnptit €&us bonz fidei. r An permutatio fit contra- ip Dunz RzsroNDEo Affirmative. quovis 1 R - m ) T RACTATILS 62 '* " Rarro eft, quia permutatio, five ftri&e five late accipiatur, verfatur tamen id genere venditionis , cujus eft fpecies. Venditio autem wl eft Jure naturali & Gentium contra&us bonse fi- N dei, ita ut magis attendi debeat ad intentionem ! contrahentium rationab 4 ilit.e/rpræthmptam, qqgm ad rigorem verborum. LL QUJRITUR 4. Quznam res permi;tuntür 1iso vel prohibentur permutari? REsPowDEO Ir. Permutari poffüntres om- st l 8 MM V00 J t 1 ! nes pretio eftimabiles, imo etiam ipfz pecuniz. REsPONDEO 2. Prohibentur tamen per- vt mutari res fpirituales & facre pro re temporali. Id patet ex. C. fin. h. tit. ubi GaEGoRIUs IX. fic fcribit : Zxbibita-mobis petitio continebat , quod in- r)a' ter. Conventum S. Martini ,. & Prépofitum Alban., 4 Q Caufa fuper quibusdam decimationibus vertebatur. Zr- [ 01vy bitrari f[unt , quod i. ditkus Prepofitus obtineret. decem h] millia folidorum-regalium à vege Hungarie concedi imo- na[terio mewmorato , ipfi ab earundem decimationum pe- titione ce[Jarent. " Mandamus ; . cumpermutatio de [piri- tualibus ad temporaliaimprobetur , pradittum arbitrium ii irritum decernatis. RESsPONDEO 3. Res Ecclefiaftice non tf facrz , fi fuerintimmobiles, aut mobiles pretio- "t fumr fe, prohibentur fine folennitatibus permutari h Y N non tantum in laicos, fed etiam in perfonas Ec- Dom clefiafticas. ttrga PRozsATUR nonÍfolum ex ExTRAV. Zin- . ATIOQ bitiofe , faperius de venditione addu&ta , fed etiam Utf ex Declaratione' Cardinalium juffü UnBANI Afiwres VIII. edita 7. Sept. 1624. in qua. generatim fic - AR habetur : Probibemus omnihus Capitulis & Superiori- 4 bus " DE CONTRAC-TIBUS IN SPECIE.: 63 ), o r bus Regularibus cujusvis Ordinis, Conareg ationis , Sc- n M fe & d a cietatis , vel Inflituti intra. fines Europe exiflentibus omnium verum C2* bonorum immobilium , ac pretiofarum äf'uc bv) E l mobilium alienationem ($c; — Abfque ipfius Congregalio- ii nis Concilii expre[Ja licentia in Scriptis & gratis conce- TCR qu denda [ub pena privationis omnium officior um . Uocifque alioe.t pa[[oe , &g«. E. VET quam z';z/b fatto abfque alia declaratione incurrant. 1 R£sPONDEO 4. Beneficia Ecclefiaftica in- Tintreson ] terfe quidem permutari poffunt, fedconcurren- Qineunie tibus fequentibus conditionibus. ' PRrMO , ut N Hïüi?.;er. concurrat jufta cauía. SECUNDO, ut ea fiat 'e ( in manu & authoritateSuperiorislegitimi. T zn- oRTUS Il TIO, ut fiat cum confenfü Patronorum, fi fue- Att, ii rint Patronata , aut Electorum , fi fuerint ele- ftm Al &iva, aut collatorum , fi fuerint collativa. li, 4 QUARTO, ut beneficiati permutantes habeant 1l du jusinre, velfaltem jus ad rem. QUINTO, ut o abfit omnis pactio Simoniaca, qualis foret, fi tiümm p peteretur compenfatio fructuum ab habente pin- quius beneficium. jo [ Y Ed ym entria QUJZERITUR J* An revera fit Sit;ïonia; fi permutentur duo beneficia ingqualia cum paáto, fifice n i ut exceffus redituum in uno beneüciq compen- ij ii il [ fetur fumma pecuniaria? REsPONDEO. In hoc caíu intervenit ve. i p ypetinsd ra Simonia non tantum juris Ecclefiafticr, fed etiam juris divini. " RaTro eft, quia Beneficiati non funt Do- T [deit mini redituum Ecclefiafticorum ,. fed tantum ad- miniftratores, proutfuppono ex Traétatu de 9. y URpAt operatin fiitia. Adminiftratio aütem talium bonorum ex intentione fundatorum gft annexa ipfi beneficio é SHPn':Z ia D r yu 64 TR/A C.T A TIIIS Y | [ in bonum Ecclefie þaft'icularis & pauþerum , ac f Clericorum loci, qu& intentio fundatorum, fi- al cut nullius jurisdictionifubordinata eft, nifi Epi- j : e D fcopi, vel Papz, itain hac materia nullius pri- yiml vata authoritate aut pa&to mutari poteft. » l ïïf $. VIII. (; lg DF De Feudis. J UJERITUR I. Quid fit feudum? i ! mn? Ms AT RrzsPoNIEO. Feudum eft contra&tus, quo alicui conceditur res áminobilis cum iranslatione Do- .;üje ig Il minii utilis fub onere fidelitatis preflanda in bellis prin- V i czpz per arvitia militaria perfonalia. JUTAM m n T I QuiznrTUR 2. Quotupléx eft feudum? hi RzsPoNDEro. Feudumdividitur 1. In pro- 51]: " prium, & improprium. 2.Innobile & ignobile. 3. In novum & vetus. 4.In paternum, & avi- j ü l tum. s. In hzreditarium fimpliciter, & here- ditarium ex pacto & providentia, feu Gentili- 1 6. In Eccle- Q tium, ac familiz , & in mixtum. fiafticum & Szculare. 7. In Ligium, & nonli- " ll A gium. .8. In Mafculinum & fomineum. 9. In El Francum feu liberum & non francum. Io. Ín D lg-im feudum pignoratitium ,' & non pignoratitium. AL A 11. In feudum decamera, feudum de cavena, feu- &IDU. ( dum /oldate ; feudum quardie , feudum caflaldie , Dümmm feudum 4dvocatie ,. feudum Decanie &c. 12. ÍIn ».Unqug feudum bur[aticum ,, & feudum cenfiticum. FEU- hT DUM PROPRIUM eft, inquo reperiuntur Ti Upw T omnes pfoprietates feudi;g IMPROPRIUM, ld in quo non rcperiuntur omnes proprietates feu- m j 15 3 [: L J | DE CONTRACTIBUS IN SPECIE. 65 paupmm "u di, v.g. fi in eo fuccedant etiam feeminz ineptz ad M fervitiamilitaria, vel fi in eo omnino nulla prz- müa li ftentur fervitiaperfonalia. FEUDUM NOBI- T li L E eft,quod confertur à principe habente jus no- pots] bilitandi,& quo fimulnobilitaturrecipiens. IG- NOBILE eft, quod confertur à non poten- te aut non volente nobDilitare. FEUDUM NOVUM quod primo confertur; VETUS eft, quodjam prius aliis confuevit conferri. ! FEUDUM PATERNUM eft, quod ab Lf afcendentium aliquo usque ad quartum gradum Id inclufive. aquiritur. AVITUM eft, quod à L Majoribus ultra quartum gradum inclufive aqui- ritur. FEUDUM SIMPLICITER HZE- REDITARIUM. eft, in quo hzredes qui- endum? cunque, five ab inteftato , five ex teftamento, five neceffarii, five extranei, five viri five fc- 1.Inpre Ximobil ming füccedunt. .GENTILITIUM, FA- , &arr- MILIARE,-1íéu:ex: PACTO.ET.PRO- , ülere VIDENTIA eft, in quo foli defcendentes u Gentl maículi alicujus familiz fuccedunt. MIXTUM Bu eft, in quo foli defcendentes mafculi, fed non alii, nifi qui in aliis bonis heredes fuerint ,. fuc- , ol cedunt. FEUDUM ECCLESIASTICUM um od m h h eft, quod confítituitur in bonis Ecclefiafticis ; montit SJECULARE , quod conftituitur in bonis fz- cularibus. FEUDUM LIGIUM eft, in t quo Domino feudi promittitur fidelitas contra m quofcunque. 'NON LIGIUM eft, in quo ác 14 "EU Domino feudi promittitur quidem fidelitas, fed reperiutt non contra quoscunque. MASCULINUM JPRIO FEUDUM eft, in quo fuccedunt foli mafcu- li; FOEMINEUM eft, in quo füccedunt in jetats ff?* - D. zdmort Tr. de Contratt in fpec. E de- 1 TRACTATUS W 66 FRAN- Y defe&u mafculorum etiam feminz. CUM eift, in quo vafallus non obligatur ad gt juet: fervitia perfonalia , fed ad folam fidelitatem. PIGNORATITIU M eft, in quo Dominus hll confitetür, fe hoc feudum vafallo concefliffe " * D pro certa pecunie fumma, ea tamen ratione, utliberum Domino fit , tale feudum reftituta lt pecunia redimere. FEUDUM DE CAME- ( ii RA eft, quando princeps vel alius ex fuo era- rio conftituit certam pecunie fummam ad con- TT FEUDUM DE J flaüi gruam ejus fuftentationem. CAVENA, feu CAVENJE eít, quando Dozis:.l: quis ex fuo horreo vel cella cenftituit annuam 1 FEUDUM quantitatem frumenti vel vini. SOLDATAJE eít, quando quis alicui confti- lF'E!IZw;CW*[ tuit annuos proventus fine ullo onere, ita ta- men ut non tranfeant ad hzredes. FEUDUM QUARDLE eft, in quo alicui conftituuntur annui proventus cum onere cuftodiendi arcem velterritorium.. F EUDUM CASTALDIJ/E eft , quod conceditur cum onere adminiftrandi L res cconomicas vel alia negotia concedentis. ! FEUDUM ADVOCATLXÉ eft , quodcon- l rms ceditur cum onere tuendi res & negotia Eccle- U fiz alicujus. FEUDUM BURSATICUM "i eft , in quo nulla przftantur fervitia perfonalia, dUf l ! | aut cenfus annuus , fed folum relevium toties ite- randum, quoties contingit mutatio in perfona AU IT FEUDUM CENSI- h Q vafalli, vel Domini. I)a (j du 'TICUM eft, in quo loco fervitiorum perfo- nalium Domino vafallus preftat cenfum annuum. h ; JJ TEH U/ERITUR 3. Quenam fit obligatio Do- mini erga vafallum ? E Dommw RE- Hl( LQE | | DE CONTRACT IBUS IN SPEIE, 67 i, I RrsPoNDEo. Dominus tenetur r. vafal- D 1 lii lo ftatim dare inveftituram poft promiffim fide- Qo Dyoni litatem; & refarcire omnia damna, quz vafal- lo rl l lus paffus eft ex dilatione inveftiture. ». Si va- T0 fotoy fallum inveftivit in re aliena , eidem przftare evictionem. 3. Vafallo viciflim exhibere fide- lm refj lem tuitionem. JE CAN l i I QuixRITUR 4. Que fit obligatio vafalli TA erga Dominum? T404] (0y RESPONDEO. Vafallus tenetur 1. jurare JUL DI d wf Domino fidelitatem , dum invefturam accipit, nifi Dominus Juramentum ultro remittat. Vi OOT PBUDUI autem hujus fidelitatis vafallus non folum obliga- tur, ut à Domino & perfonis ei proxime con- [icui eot jun&is avertatomnia damna , eisdem in vita, ho- re, fbl TUD U nore, & bonis fortune , fed etiam ut eafdem perfonas in vita, honore , ac bonis defendat, nftountg d 4ICETT easque confilio & auxilio juvet. 2. Tenetur praftare fervitia feudalia in contra&u explicite ALDIR minirand vel tacite requifita. Illa in feudo proprie dicto folent effe militaria ac perfonalia, quz in cafü yueeden gravioris periculi tenetur preftare etiam nonre- . gt quifitus. 3. Tenetur re feudali eo modo uti ac vt i frui, quo bonum ac diligentem patremfamilias SATIM decet; & fi dolo aut culpa lata rebus feudalibus j p damnum intulit, tenetur illud compenfare. 4. g odet Tenetur petere inveftiture renovationem , jo d quoties contingit mutari perfonam Domini vel y N vafalli; ac confequenter tenetur in ea mutatio- jorun p ne Domino preftare penfionem , que vocatur fümannis velevium. s. Tenetur non alienare rem feuda- Jl lem , vel Dominium utile, vel ad tempus lon- gum locare, fine confenfu Domini. J E2 QUJE- I«OUASJGUT ASTEUES W 68 QUERITUR 5. Ex quibus caufis vafallus U ss amittat feudum ? REsPONDEO. Vafallus amittit feudum r. s fi intra annum à die factz mutationis in perfona Domini vel vafalli negligat petererenovationem inveftiturz. 2. Si debite requifitus negligat j praftare fervitia conventa. 3. Si committat cri- men felonie , feu infidelitatis. Ad hoc crimen ve- ro refertur, fi vitam Domini in periculo pofitam defendére, conjurationem in Dominum averte- re, in carcere injufte detentum liberare , aut / inopem pro quantitate feudi & viribus alere, I'.g noníftudeat; fi Dominum in acie vulneratum deferat, idque fine periculo moraliter certz mor- tis proprie fieri poffit. Imo, ubi falus Reipu- 0 blice exigeret , teneretur feudatarius pre aliis vitam fuam pro vita principis exponere. Ad Wl eandem feloniam revocatur, fi Domino prefta- zi à filio vel alio fübdito pro offenfa fatisfattio- nem non curet : fi foedus vel amicitiam ineat cum hoítibus Domini in ejus prejudicium , aut u fi fimilia alia committat fidelitati oppofita, qu& à feudaliftis enumerantur. 4. Si Domino atro- d2 cem injuriam inferat, eum in corpore, aut ho- OL L r'J] noregraviter ledendo , gladium ftringendo, aut violentas manus injiciendo, de gravi crimi- ln ne absque neceffitate accufando , cum uxore d aut filia Domini lafcive verfando &c. 5. Sirem J ;,U, feudalem reddat notabiliter deteriorem , v. g. !t j arbores frugiferas in magna quantitate exícin- JI ln dendo. An vafallus in his delin- QUXZRITUR 6. N l quendo peccet mortaliter ? Rx- ii At DE CONTRACT:IBUS IN SPECIE. 69 Cufs vj 1 RESPONDEO. In omnibus deli&is; que privationem feudi merentur , vafallus peccat ttirfeudum: mortaliter. Mp RaATrO eft, quia agit contra juratas condi- CDOTdfne tiones contra&tus feudalis graviter invito con- TU pj trahente principali , quod ex gravitate pene Ommitste colligitur; prout etiam de locatione ratione in- Cimenv curía caducitatis dictum eft. tüopoftr lum aret $- IX, hn Ji i, De Pignore , pacto Zfnticbrefcos , pa&to legis com- ? Vultenm milorie , Fiypotbeca , & alis, cautionibus. AE COFR UZERITUR I. Quid fit pignus? fits N Q l re d REsPONDEO. Pignus vocatur res mobilis vel immobilis , cujus po[Je[Jio à debitore creditori traditur mre 4 jto prefie in fecuritatem debiti. QUJERITUR 2, Quid fit Hypotbeca? fitsfado- du jneit RrzsPoxDEO. Hypotheca eft res immiobilis vel mobilis , in qua à debitore creditori conftituitur J u s um , tl yina, Q IN RE jn fecuritatem debiti, etiamfi a&tualis po[Je[fio vei necdum fit iradita creditori. jomin df gre, - QUJRITUR 3. cbrefeos ? Quid fit pa&qm Inti r RESPONDEO. Paéctum Antichrefticum eft u Wt conentio , qua expre[e vel tacite id agitur , ut credito- , um at ij 5d vi uti liceat pignore, hoc eft, percipere ejus fru- G&us, donec folvatur debitum. jorett; ï*, titute & QujERITUR 4. Quid fit pattum legis com- mi[Jorie ? j li RESPONDEO., Pa&um legis commifforiz feu Pattum Commifforie eft conventio , qua id agi- ! E 5 tur, TJCORACTA TOU y 70 &ur , ut debito intra certum tempus non foluto pignus g vf committatur , hoc eft , amittatur & creditori aqui- yt qu UL ratur. QUXZERITUR $. Quotuplex fit Eiypotbeca ? REsPONDEO. Hypotheca dividitur r. in expre[]|un 69 tacitam. 92.in generalem €9 fpecialem. HYPOTHECA EXPRESSA eit, de qua contrahentes confenfu expreffo conveniunt. 'TaAcirA eft, quzin re conftituitur vel ex na- WUM LU tura contra&us, vel ex difoofitione legis, etiamfiin contra&tu nulla fiatillius mentio. Hinc cf] AD ifta bypotbeca tacita vocari folet aliquando pignus legale, & bypotbeca expre[/a vocatur pignus conven- tionale. HYPOTIHECA- GENERXLIS eít, quando alteri oppignorantur vel omnia de- bitoris, vel certum quoddam genus bonorum, v.g. omnia bona immobilia , vel omnia bona mobilia, vel grex ovium. I YPOTHECA SPECIALIS eft, quando alteri oppignoratur res aliqua in fpecie, fingularis ac determinata , l v.g.hec domus, hic fcyphus aureus. QuzRriTUR 6. Quenam dantur Hypothe- Af] c& tacite ex difpofitione legum? REsPONDEO., Hypothecz tacite ex difpo- Af fitione Juris Communis à Do&oribus enumeran- ) tur fequentes. 1. Princeps habet hypothecam Q p N in omnibus bonis fübditorum ob tributa & col- 2. Ci TL r le&as, fi à fubdito necdum foluta (int. ) 1 vitas in bonis adminiftratoris. 3. Ecclefia & alia pia loca in bonis propriis Pralati vel admi- A w : N ni(tratoris. 4. Pupilli & Minorennes in bonis 'Tutorum & Curatorum. 5. Legatarii in rebus LT 1 6. Maritus in bonis uxo- 8 teftatore reliläïis. ris, *l DE CONTRACTIBUS IN SPECIE. l y 71 Wa L ll) '»: 1 C ris, vel ejus qui fibi dotem promifit, pro : dote obtinenda. Et viciffim uxor in bonis ma- riti pro dote affecuranda in eventum folven- Ü HJWI dimatrimonii, & pro bonis paraphernis. 7.Li- li beri prioris matrimonii in bonis tam patris quam ! £ f mstris ad fecundas nuptias tranfeuntis, ratione | en, d Q bonorum, queipfis debebantur à fuis parenti- CODVeniyr bus. 8. Venditor in re vendita refpe&u em- J Vel r n ptoris , donec ifte de pretio fatisfecerit. 9. Mu- lt g tuans inre illa determinata,ad quam in individuo D. n emendam, reparandam, vel confervandam de- QUOd n terminate dedit mutuum. Io. Locator edium UT in rebusillis, quzin edes condu&as illatz funt, NERAUI pro folutione pénfionis annue, aut pro com- &l ompiat penfatione deteriorationis fa&te in re locata. s Dononr Textus Juris Communis, in quibus convenien- Qmpia bor ter ad exigentiam Juris naturalis conftituuntur THECI ifte hypothece tacite, videri poffunt apud Harp- fignorat precbt , P. Reiffenfluel , & P. Schmier. terqintt, QUJERITUR 7. Quaenam bona comprehen- À dantur fub Hypotheca generali ? REsPONDEO. n&ägwhe Sub Hypotheca generali comprehenduntur 1. omnia,bona tam mobilia od quamimmobilia, tam corporea quam incorpo-. Yos efudu: v rea, putajura, & aCtiones. 2, Bona tam fu- d tura quam prefentia. l. fin. C. que res pignori. u 3. Non tamen ea, que verofimiliter quis non n * fuiffet oppignoraturus, fi de illisexpreffe fuiffet cogitatum veltra&atum. 'alia funt veftes ne- ] ol jui d ceffarie , fuppellex neceffaria, inftrumenta artis neceffaria, nifi oppignorans expreffe de illis pa- ne n st &us fuerit. 4. Si hypotheca generalis expri- pboni? megetur his terminis ; oppignoro omnia bonamo j 4 bilia y TRACTATUS 12 : '»WW bilia &5 immobilia, quidam exiftimant , non com- qo n prehendijura, a&iones, & nomina debitorum ; ve- 1 " Wmüu':«-" rum, ubialia bona non fuppetunt, autnonfuf- ficiunt, fpe&ata intentione contrahentium, & g " squitate naturali, prafertim fi detur mutuum fine cenfu , videntur etiam iíta comprehendi. iil s.INNon comprehenditur etiam omne id , quod I requiritur ad competentiam ftatus pro uxore , & ( recta educatione liberorum in iis, qui ex Jure if gaudent privilegio competentiz. ) QUZRITUR 8. Quis fit effe&us Hypo- thece? REsPONDEO. Effe&us eft, quod credito- ri aquiratur jus in rein rebus oppignoratis; &ex [ hoc fequitur, quod res oppignorate tranfeant n cum onere pignoris ad quemcunque poffefforem, etiamfi titulo emptionis, vel alterius alienatio- nis juftiffime in ejus manus devenerint. ExciPrITUR thàmen pecunia, &alie mer- ces venales, quz licet cenfeantur comprehendi in Hypotheca generali, quamdiu adhuc detinen- tur in poffeffione debitoris , non tamen tran- 1 feunt cum jure hypothece ad alios poffeffores; l J neturbetur humanum commercium. fb a QUZRITUR g. Quid, & quotuplex fit i MO m cautio? re ln 'RESPONDEO. Cautio vocatur fecuritas de tübgg folutione verbis autrebusà debitore przftita cre- It ff il ditori. f" Ui Ag)ä DrivipriTUmR in //unplicem , juratoriam , pigno- &fn 4 ruF vatitiam , & /atisdatoriam feu. fideju[Joriam. CAu- ;u*j, j i TIO SIMPLEX eft, quae fit nuda conteftatione Pt W ä affeveratoria verborum. CaAUTIO JURATO- NU n RIA, " ! DE CONTRACTIBUS IN SPECIF. EU MTM RIA, quae fit jurato promiffo folutionis. CAv- LP TIO PIGNORATITIA eft promiífo folutionis ELUTT cum datione pignoris vel conftitutione bypothe- st cea CAUTIO SATISDATORIA feu FIDE- £ll t jussoRiA eft, quae fit cum aflignatione fide. COT jufforis, qui folvat pro debitore impotente. meid, Qj UJERITUR IO. Quinam poffint confti- OR tuere pignus vel hypothecam? vel accipere? qier Ju RESPONDEO. Ilii omnes & foli poffunt conftituere aut accipere pignus vel hypothecam, E Hypo. qui habent poteftatem alienandi fuas res cum ad- miniftratione libera. Hinc r. Pignus nec dare QUOd nec accipere poffunt Pupilli & Minorennes fine ratis li authoritate Tutorum vel Curatorum. 2, lNec Procurator vel Adminiftrator rerum alienarum l? tratfe Voffefforer fine fpeciali mandato , aut mandato cum libera, 5 dliemti res fuiprincipalis oppignorare vel hypothecare. If 3. Femina , licetin debito proprio poffit valide Val mer conítituere pignus , pro extraneo tamen prohi- mprend betur conftituere pignus in re propria fine au* Ita ftatuitur in S. C. ellejano, RTR thoritate Judicis. ag a Si tamen contra conftitutionem hujus Senatus- il Confulti jurato rem fuam in alterius favorem op- n pignoret , non permittitur ipfi in foro externo exceptio hujus conftitutionis, utut introdu&tze g d favore boni communis. 4. Nec Prxlati poffunt fine folennitatibus oppignorare bona immobilia, nj aut res mobiles pretiofas, prout patet ex auth. Ü præüm- Zinbitiofe , & ex decreto UnBANz1 VIIL de anno 1624. füperius $.8. qq. 4. relatis. 5.Em- dirif , phitevta, vel alius habens Dominium utile, op- f M nl pignorare non poteft rem, in qua habet Domi- nium utile. Ra- Ü JUW À Es y! 74 TRACTATILS us [QF Yal Rarro eft, quia hec prohibitio involvi- tur tacite in contra&u Emphitevtico. Cum n enim manifeftum fit, per has oppignorationes, ndi potiffimum clandeftinas, alienari plurima bona j u ignorante Domino , nullus Dominorum pru- J N jl denter fuo Emphitevte ejusmodi oppignoratio- nes fe inconfulto faciendas permitteret, fi dehac 0« Vs circamftantia expreffe fuiffet cogitatum aut tra- &atum. Et hinc etiam J'us Bavaricum has oppi- tl m gnorationes prohibet füb pena caducitatis. QUXRITUR II. Que res poflint vel non xdufri poflint oppignorari ? n K'JM] RESPONDEO. Oppignorari poffünt omnes & folz ille res, que in commercio humano emi vendiquepoffunt. Hinc oppignorari nequeunt T. 1. Res facre, liber homo , res publicis ufibus IN [ deftinate , ut funt vig, res litigiofe , res fidei- l commifforie , fundus dotalis &c. Saltem fine li- mitationibus $. 4. de emptione, affignatis. 2. Res feudales aut emphitevtice fine confenfu Domi- ni. 9. Solus ufus alicujus rei cuidam conceffus DOA fine confenfüu rem concedentis. 4. Servitutes u d a&tiva & jura prediorum urbanorum aut ruftico- hy rum fine predio dominante fine confenfu ejus, TU n cujus intereft; v.g.jus iter agendi per alterius Á fundum. 5. Res jam uni oppignorate , finecri- : co. Al mine /lellionatus feu fraudulentie Juribus exofee f oppignorari nequeunt alteri, quin is moneatur 'Eä liT de priori oppignoratione. ET l L h QUZXRITUR I2. An oppignorationilicite h Atj adjiciatur pattum legis commi[Jorie ? RrsPONDEO. Hocpaétum non eft licitum, Q l ; fed ufurarium , nifi concurrat alterutra ex dua- DT Is bus ] [ i / DE CONTRACTIBUS IN SPÉCIE. 25 hi ) IDVD bus fequentibus conditionibus; nifi videlicetaut J ngüüratw ; pignus minus valeat quam eft debitum; aut nifi in cafu , quo pignus plus valet quam debitum, Bl It U w ilud in defe&u folutionis debiti vendatur, & H exceffus pretii fupra debitum & intereffe refti- piong tuatur debitori. i dEh':i Rarr10 eft, quia alioquin creditor plus pe- VOTA teret & acciperet, quam illi debeatur titulo mu- LT tui & Intereffe liciti. ij QUJRITUR I3. AÀn oppignorationi lici- atl te adjiciatur pa&tum anticbreftos ? RzsPowpEO. Hoc pa&um non eftlicitum, Of rv fed ufürarium , nifi fru&us , dedu&is expenfis, lum deducantur in fortem debiti principalis , & ip- t nequeu fius Intereffe , alioquin concurrente jufto titulo Micis uf liciti. Vfl - RaATro eft eadem, quia alioquin creditor lm fnel. ex pignore, quod fru&ificat debitori, utpote i. 25 füo Domino, plusacciperet, quam pr&tendere nfa Donie poffit titulo mutui, & Intereffe liciti. concel QuzRITUR 14. Quzenam jura confequi- Serdiu tur Creditor ex pignore? jl REsPONDEO. Creditor confequitur ex pi- gnore fequentiajura. 1. Jusinre, vi cujusrem Vf p oppignoratam aut hypothecatam vendicare po- te, lt teít ij quocunque alio poffeffore , donec fibi prihu t fuerit folutum debitum , etiamfi ea res fuiffet ?i5 od interea fine fuo confeníu vendita authoritate judicis. 2. Jus retinendi pignus femel fibi à de- yntioni bitoretraditum, donecfolvaturtotum debitum. 3. Jus prelationis, vi cujus , fi debitor habet y li plures creditores , quibus fatisfacere nequeat , yude creditor praefertur in folutione aliis creditori- d bus, 76 TRACTATUS l xwl bus, pignore vel hypotheca deftitutis , & non fpecialiter privilegiatis. Ex creditoribus autem bypothecariis preferuntur , qui habent fpecia- JnN lem hypothecam. 4. Jus diftrahendi feu ven- dendi pignus alteri plus offerenti, ut ex pretio J fibi fatistiat , & refiduum reftituatur debitori. l Id enim jus nature & intentio oppignorantis ta- p potml cite permittit. Ad quid enim ferviret pignus, nifi liceat illud'diftrahere? vl QUJERITUR I$5. Quz fit obligatio credi- jtytli toris erga oppignorantem ? f RESPONDEO. Tenetur r. rem oppigno- (ori Ti ratam exacta diligentia con(ervare , ita ut tenea- (fot tur ad compenfationem , fi culpa fua lata pignus L 12 AR periit, aut deterioratum eft. mNNam, ut habe- Eu tur l. I4. fF. de pignoratitia attione Ea, que diligens m Á l,v,, b paterfamilias. in fuis vebus preflare folet , à creditore j exiguntur. ! NEQUE OBSTANT alie leges ab authori- .a bus relate, quibus probare intendunt, credito- AU rem obligari etiam ad culpam levem , quial. 3. T'it. T 15. $. 4. Inftitut. quibus wodis recontrabatur obliga- Mi ijo , tantum fermo eft de obligatione Commoda- if i M fl OLK tarii, in cujus favorem datur commodatum , non 1 r " de creditore. Et in 1. 3. 5. C. de pign. a&. tan- tum fermo eft de culpa ine addito , per quam in Jure regulariter intelligitur /ata. Dein, etiam- fi in foro externo aliud difponeretur ob prefüm- ptionem /at2 , ubi conftat deculpa, in foro tamen interno nullus creditorum fe facile obligaret ad ]"Rmh RWM culpam levem , fi ea conditio expreffe exigeretur ab oppignorante. :i'wi'vï T TENZ- " MWQ DE CONTRACTIBUS IN SPECIE. 1277 RUi ( lrl TzNETUR 2. Abftinere ab ufu pignoris, H onr nifi tacite vel expreffe confentiat debitor. j [[ lENETUR 3. Reftituere fructus ex pigno- IN h l re perceptos, aut eos computare in fortem & M erge Intereffe fi quod concurrit ex titulo. Imo te- AU db etur ad reftituendos etiam eos fructus , quos IBOOtants percipere potuiffet, nec tamen percepit ex cul I p pa lata. 'lTzNETUR 4. Reftituere pignus cum fru- & meliorationibus , dem- XftOo tred &ibus, acceffionibus, ptis expenfis, quamprimum debitum ex mtegro fuerit folutum. m Dþ'* n QuzRITUR IÓ. Qus fit obligatio debi- j drttt 1 la toris oppignorantis erga creditorem ? RESPONDEO. Tenetur r. pignus tradere |, Ut ls que diga tempore convento. 2. Creditorem indemnem fervare , & refarcire damna, fiin pignustradidit Ltl rem vitiofam. 3. Reftituere impenfas utiles vel neceífarias ex füo confenfu faltem tacito, feu VEU rationabiliter prefumpto factas. t, treito Ex nurs sEQUITUR, à debitore oppigno- ia Ti rante, aut creditore pignus recipiente peccari tinty dio moraliter , fi agant in regravi contra pactionem y Comm feu intentionem obligantis principalis , nempe cre- du n ditoris. gn Q u w $.X Den, t De . Fidejuffone. jrobpre n forot JERITUR I Quid fit fideju[fio? QU RESPONDEO. Fidejuflüo eft contrattus ooigid fe exp Jiri&ti juris, in quo aliquis fe foluturum pro debztore pro- mütit , (iille non potuerit. folvere, Ti Dix: yo 78 TTR ACTA T US Drxz, /iri&i juris ; quia fidejuffor non obli- yud f gatur ultrà ea, que exfre[fis verbis fpopondit. ( QUJERITER 2. Quotuplex eft fidejuffio? RESsPONDEO. OR Fidejuffio dividitur. r. In A S'udicialen & Extrajudicialem. 2. In principalem, d & fuccedaneam. JuDricriaLrIs eft, quefit in ju- j dicio, & /atisdatio appellatur. Talis fidejuffor, MM " UM fi caveat de judicio fifti, J/as; fi caveat de judi- z « catum folvi, Prés, appellatur. ExTRAJUDr- LA CIALIS eft, que fitextrajudicium. FipEJus- ROV SIO PRINCIPALIS eft, quaquisfe oblizat pro det, t debitore principali. FipEJussro succEDA- NEA eít, qua quis fe obligat pro ipfo fidejuffo- TET Te. IDoNEA eft, quz fit per fidejufforem ha- l ( bilem ad folvendum, ita ut in judicio repelli ne- 0j Iu1DOoNEA eft, quz fit per fidejuffo- queat. li, T ï rem , qui in judicio repelli poteft ex juffa cauía. 'Tales caufz funt, fi aubitetur de ejus füfficientia imd, l ad folvendum, velfi fitlitigiofus, aut potens, ita ut fit difficilis conventionis. QUXZERITUR 3. Quis fit effectus fidejuf- fionis ? RESPONDEO. Effe&us Fidejuffionis eft, quod fidejuffor teneatur in cafu impotentie ex 1) ;5 10 parte debitoris folvere illam fummam , quetem- pore fidejuffionis erat debita à debitore , falvo (f il ]U tamen beneficio excuflionis. j d!lp Daixr, beneficio excu[Jonis faloo. Nam fide- "u juffor, fi conveniatur ante debitorem principa- Ut lem, petere poteft, ut prius conveniatur & ex- ïï"fpf«"an ? cutiatur debitor principalis , hoc eft, ut prius * p facultates & bona debitoris luftrentur ac ven- 4 Ca" l i dantur; & tum demum, fi repertum fuerit, de- j Wt bitorem j DE CONTRACTIBUS IN- SPECIE. 79 :lu Th p bitorem noneffe folvendo , conveniri & compelli u poterit fidejuffor ad folvendum. Hoc tamen [ e[ , t beneficium excuffionis non prodeft fidejuffori, jï('idi:uly' 1 ll 1. Si illi fpecifice & exprefTe renuntiavit ; velfi "Dririg eidem tacite renuntiet,non opponendo exceptio- y QUefrin | nem hujus beneficii. 2. Si debitor principalis J Áj notorie non fit folvendo. 3. Sidebitor princi- AV& de ji palis abfit, vel lateat, vel alias difficulter con- XTRAJL'D; veniriaut excuti poflit. 4. Si fidejuffor malitio- L Ionm fe neget, fe fidejuffiffe pro altero, & mendacii i Oh^it pt convincatur. 5. Si quis fidejuffit pro tali , qui I $OA. civiliter, hoc eft, in foro externo non obliga- ipfo d tur, v.g. pro pupillo, vel Minorenne. bjuform Qu ERITUR 4. Quinampoffint fidejubere? lorepaliy REsPONDEO. r ibl Fidejubere poffunt illi om- nes & foli, quipoffuntalienare fua bona valide. V: cag Slüffcienti Rarro eft, quia obligatio fidejufforia eft a&ualis obligatio alienandi fua bona pro debito- WU DO re, fi folvendo non fit. Hinc fidejubere non poffunt r. Pralati Ecclefiarum Regularium vel i dl Secularium , obligando bona Ecclefiaftica fine confenfu Capituli in quantitate refpective nota- yfnris d bili; imo, cum fidejuffio vix unquam tendat in Dyotuted bonum communitatis , & Prelatus Regularis, tan- qm, g quam adminiftrator bonorum communium, nil djtore lt poffit difronere , nifi ex confenfu prefuümpto 'communitatis vel univerfalis Ecclefi2, vixun- m rem p quam occurret cafus, in quo Przlatus Regula- ris abfque peccato mortali in quantitate notabi- eniaurdd li fidejubere poffit fine confenfu rationabiliter d, p prefumpto Capituli. 2. Religiofi fine confenfu mtur i Pralati & majoris partis Capituli. p fuei, d Ra- b 8o TR A CT A P'U.S ; m[:v Rartro eft eadem. 3. Parochi.& alii Be- Pfii | u i neficiati obligando bona ad füuam congruam fu- : ftentationem ordinata. 1pï[ ! t ust RaArro eft, quianon habent illorum Domi- W nium. 4. Mulieres obligando füam dotem vel *J parapharnalia pro marito , vel quovis alio extra- h neo; in quà tamenre dantur vari& exceptiones. Poffunt enim fidejubere in utilitatem propriam ; Ll M aut fi fidejubeant interveniente Inftrumento pu- blico & tribus teftibus ; aut fi fidejubeat pro o dote alterius mulieris, quidam addunt cafum; 1ris 0 ilb quo juramento fuam fidejuffionem confirmat; quod tamen poftremüm non admitto , quia hoc f juramentum füo valore repugnat bono publico, [ repugnantia à legibus declarata.. 'h'fw,l JZ QuzRiTUR $. Qualia competant benefi- ( cia fidejuffori ? REsPOoNDEO. Quatuor. r. Éxcu[fonis , de quo jam actum eft. ?. Divifionis. 3. Cedendarum acttionum. A. Liberationis. BENEFICIUM DIVISIONIS confiftit in eo, quod , fi fuerint plures fidejuffores pro debito eodem, fidejuffor petere poffit , ut onus folutionis divi- BENEFICIM CEDEN- datur in reliquos. DARUM ACTIONUM .confiffit in eo, quod fidejuffor à creditore petere poflit, ut fibi )fæmca cedat omnes actiones tam perfonales quam re2a- V Tgo les, quas habet adverfüs debitorem principa- Utj lem, & confidejuffores , & alios pignorum pof- feffores. BENEFICIUM LIBERATIO- IF*ERII:M NIS confiftit in eo, quod fidejutfor petat fe li- OIUffOIJe ; j berari ab onere fidejufforis ex juíta caufa. . Af- 1 n | fignantur autem hujus rei caufz. 1. Sidebitor jm 1 u il u $ DE CONTRACTIBUS IN SPECIE. : G1 TT jam diu diftulit folutionem culpabiliter ; & fide- Lt jutfor jam diu ftetit in hoc munere. 2. Si debi- tor principalis incipit diffipare fua bona notabi- tlonmy liter, aut vergeret ad inopiam ac impotentiam lt d OH folvendi ; dummodo non fuerit jam prodigus tempore -fidejuflionis fciente fidejuffore. 3. Si du fidejuffor pretermiffo Ordinis beneficio ante de- UP bitorem principalem conventus , & jam con- l rumenwpc demnatus , vel propediem condemnandus eft, bt r 4. Si fidejuffor ex rationabili caufa proficifcitur dint eim, in terras remotas diu non reverfurus. 5. Siex 11 Cl culpa debitoris inter eum & debitorem oriuntur 10, o graves inimicitiz. 6. Si ita ab initio conven- DT tum eft inter fidejufforem & creditorem, ut ille certo tempore evoluto liberetur à fidejuffione, ttnt bent 7. Si fidejuffor timeat , ob nimiam procraítina- tionem actionis contra debitorem, unum velal- tifimi, d terum confidejufforem labi facultatibus, acpro- Qu pterea petat, ut confidejuffores declarentur, HUX praefenti tempore effe pares folvendo, adeoque fibi competere a&tu beneficium divi/ionis, qui, f It endt, Wunonisdr $-X ( COT De Solutionibus. Yifit i UJERITUR I. Quid fit folutio? :pomr,utifsï RzsPoNDEO.. Solutio eft pre/latio ejus, j g quod ex contraGtu debetur , tempore , loco ,. & modo de- rem pv Lito. J Tonump? QUXERITUR 2. "/Quot fint modi , fe libe. » ii of pem fell: randi à folutione perfeéta? RzsPONDEO. Reperiuntur duo modi ; nem- T B E- pe beneficium competentie , - & ce[fio. bonorum. [ 9l deb ! D. mnort, Tr.de Contra&t .in [jec. F iINE- " v 82 TRACTATUS ] at NEFICIUM COMPETENTI/E eft pri- vilegium certis perfonis à jure nature , velàle- j w ge conceffum, vi cujus plus folvere non tenen- tur, quam illis füpereft dedu&ta fuftentatione [d L ]u congrua. CESSIO BONORUM eft privilegium [ certis perfonis àlege competens , vi cujus refi- o n gnando creditoribus omnia fua prefentia bona & jura coram judicenon folum liberantur ab in- [/ carceratione & ulteriori exactione, fedetiamab ómni ulkteriori folutione, etiamfi poftea per do- ;":inirnäits nationem, hereditatem , vel novam negotiatio- *Uiïlï?(ïülï nem ad pinquiorem fortunam venerint. MW P l r ] QUuXERITUR 3. Quinam gaudeant benefi- cio competentiz ? RESPONDEO. Beneficio competentiz gau- dent fequentes. I. Parentes contraliberos; & viciffim liberi erga parentes. 2, Fratres ac fo- rores erga fe mutuo. 3. Patronus erga liber- lf X: tum. 4. Maritus erga uxorem in dotis reftitu- tione, & viciffim uxor erga maritum ex promif- fione dotis. 5. Socii omnium bonorum erga focios. 6. Donans ex donatione. 7. Mulie- res honefte. . 8. Milites. 9. Socer utriusque fCO;T,Iga ;1 conjugis conftante matrimonio. 1o, Do&ores lg & Profeffores bonarum artium , quia ferviunt Md fine cujusquam injuria bono publico. 1r. Pro- lt babiliter etiam illi , qui injuria temporum abf Mf que fua culpa adincitas redacti funt, prout Hau- noldus, & P. Smalzgruber docent. 12. Clerici, DT faltem in Sacris Ordinibus conftituti, nifi dolo» l Uf'iw ( fé contraxerint debitum ex confidentia privile- | l tionem ( gi. Tales tameq tenentur deponere eau J ! : A jurato. DE CONTRACTIBUS IN SPECIE, 83 juratoriam de folvendo, [Uræ) Vl quando ad pinguicrgm fortunam venerint. Tenorn lt QuxRIiTUR 4. Án reda&is ad incitas abs« Mi que fua culpa beneficium competat jure naturali 2 UE RresPoNDro Affirmative. Id probatur ex UT communi jure ac fenfu gentium, & ex judicio fati i communi Do&orum. XNam Imperator Novella EOE db 135. fic fcribit : Ubi locorum juftum eft , ut is qui edetip: àn univer [um ex . accidenti non Jpina neglligentia fua reg At per i ] fuas amifi[fe traditus eft., denuo per vim ad ignominiofam MR vitam transponatur , &? ad quotidiani vittus , nequá Mrin. non awittus corporis inopiam adigatur ? H AUNOL: T DUS, qui Tom. 1. Tr. 2. n. 460. iftum textum adducit, fubjungit: Ob banc rationem & quasdam alias affirimandum videtur cum decem gravi[fmis Sfuris- Mfenti confultis , - quos vefert & fequitur C A SPARUS MAN- iUberos; zIUs Decif. 3. q. 2. competere hoc jus reda&tis itres at f "adincias. LiwrrANDUM tamen hoc eft, nifi eg la tales perfonz petendo mütuum huic juri expref: odsteltt fe vel tacite renuntiaverint ex more regionis. | er pron QUu/ERITUR $. Án perfonz, quz gaudent Ym df beneficio competentie, poffint ante fententiam , 1 M Judicis fibi ipfis clam fervare, vel etiam furripe« ter Ug re competentiam ? 1o, D W REsPOoNDEO Negative. Ra'T10 eft, quia cum ad ufüm hujus bene- quünt l, u ficii requirantur multx conditiones , non pof- n funt effe judices in caufa propria: & fuppofito teny y, p j etiam, quod liquido conftaret de requifitis con- n ; ditionibus, tnon tamen conftaret, an competen- iti, D [f u i , tiafibi competat ex lege pofitiva, vel jure na- , turali? Et fi boc conftaret, non tamen con- MT t ftaret, quod fibi competat ex juftitia commuta- re at L 2 tivs, u 84 T ROA CCEA LEU5 M tiva, vel folüm diftributiva dependenter aba&u T legitimi Judicis ? In dubio autem non licet fur- ) Mihi videtur; quod hocbene- ripere alienum. QHl ficium competentiie folum debeatur ex juttitia diftributiva. QUJERITUR 6. An fucceffor in Beneficio vel Pralatura teneatur folvere debita contracta à fuo Anteceffore ? Si anteceffor contraxit Us REsPONDEO I. debita in luxum vel alios fumptus inutiles, non E ( g D ten etur ea folvere fuccetfor. RaAT10 eft, quia tutor non poteft nocere pupillo ; nec fucceffor ullo titulo poteft gravari fa&o alieno defuncti, cum fua bona non acci- piat hereditaria fuücceflione à defuncto, fed à [ collatore. Si anteceffor contraxit RESPONDEO 2. debita in utilitatem Ecclefie , attamen fine con- fenfu eorum, quorum confenfus requiritur, fuc- cefTor non tenetur folvere illa debita. W RartIo eft, quia in tali cafu poffeffor bene- Muf ficii vel Prelatus non poteft valide obligare bo- li pa Ecclefie, utpote deficiente confenfu legiti- Tl Exfolaautem ob- ln 1] mo ad obligationem realem. ligatione fui antecefforis nullo titulo oblig atur ; i dnmph xml cum ab eo nil juris aut bonorum accipiat, fedà Pf collatore vel Inftitutore in beneficio. p ! Si anteceffor contraxit RESPONDEO 3. 4 W debita in neceffitatem Ecclefie , attamen fine ufmf» j confenfü eorum , quorum confenfus ad contra- Q "I ndam obligationem realem potuit & debuitre- " d quirl, ne t fic obligatur fucceffor. ) R - ügo 1 ) DE CONTRACTIBUS IN SPECIE 85 Dltrtrg Rarro eft, quia in tali cafu non contrahi- 1 0n fs tur ab anteceffore obligatio, nifi perfonalis. Ad Qd perfonalem autem obligationem antecefforis fuc- r r ceffor non tenetur, cum ab eo nil accipiat jUFlS, vel bonorum, fed à folo collatore. RLSPONDro 4. Si anteceffor, contraxit U tDj m debita pro neceffitate Ecclefie in cafu, quo nul- lius alterius confenfus potuit aut debuit requiri, fic demum obligatur fücceffor, in quantum ad Mor cons eum ultra congruam fuftentationem defertur ex iU bonis Ecclefize RaATr10 eft, quia in tali cafu. cenfetur obli- |potil n gari titulo dotis, quam accepit à fua/pon/a, hoc potelg eft, ab Ecclefia, in qua habet beneficium. D D2 1100 4 QUJERITUR 7 Qui folvit per errorem, indo, f quod non debebat, an poffit propria authorita- te aperte vel clam repetere indebitum ? Q CODLT RESPONDE O. Qui per errorem folvit, enffte cot quod certo non debuit nec naturaliter, nec civi- yiriu liter, poteft repetere indebitum condittione inde- biti coram Judice; & fi ob defe&tum probatio- of rb num non pofíit recuperare fuum, poteft illud et- jam clam repetere. gtl anfeni Rarro eft, quia in tali cafuü ob defe&um confenfus, auttituli & materie, nontranstulit a d ylo o foluti dominium. $Siautem dubium aliquo mo- do, faltem tenue, fit an debuerit folutionem ypl civiliter vel naturaliter, fii non poteft propria au- thoritate folutum repetere. e(for t HIMIB RAT10 eft, quia nemo eft privandus poffef. fione certa ob jusalterius incertum. . Necetiam (us ao licet uti fententia probabili in prejudicium ter- j d! tii exiftentis in poffeffione , I3 Quz- l " ']V uV $6 TRACTATUS " QUERITUR 8. An detur in conf(cientia W j obligatio folvendi in fpecie, quod conventum eft? an vero fatisfiat preftando intereffe ? REsPONDEO. Datur in confcientia obli- romiífum eft, j atio folvendi in fpecie, quod t hinc, qui folutionem promifit per dationem d N equi, vel agri; non fatisfacit folvendo in pe- cunia, etiamfi offerret (ummum pretium rei. 1 j RaTr1O eft, quia contractus ex intentione j W contrahentium legem accipiunt, que intentio fepius magis refpicit ad commoditatem aut affe- a &ionem propriam , quam pretium rei. ilttm UXRITUR 9. In qua moneta fit preftan- da folutio ? LVE REsPONDEO. Debitor tenetur folvere iri Á V moneta non folum currente, fed etiam refpetti- ve ulili ad fines creditoris. Ra'10 eft, quia contra&us, in quo funda- ^ VAUW um tur debitum folutionis fupponitur effe contra- l ; fl &us bonz fidei, in quo infpicienda eft intentio INe- contrahentium rationabiliter prefumpta. mo autem fibi folutionem fieri expreffe permit- teret in moneta refpe&tive inutili , fi de modo Wfi, n folutionis fuiffet cogitatum vel tractatum. Ita- Pruff quefic folvens, v. g. in magna quantitate pecu- 3l nie mercatori, aut civi, quem ad ufus fuos in UT comparandis neceffariis fine damno expendere 4 lie In DI ( non poffit, peccat contra juftitiam. I ij M QUJERITUR Io. . Quibus debeat folvi? il 1l d RrsPowDEo.. Adíolutionem tam pro fo- dj ro interno quam externo validam requiritur, ut b Aj at h folvatur illi, cui folvendum faltem tacita inten- EN I tio contrahentis principalis, vel lex . requirit , Ü ül'uv- cui M"P)CM $ , DE CONTRACTIBUS IN SPECIE, 87 t Qonfy cui fubjicitur ipfa intentio contrahentium. Hinc AC Qp fequitur, non fatisfieri per folutionem. I. Si ! meI'EITe? folvatur procuratori creditoris non habenti ge- RU neraie vel fpeciale mandatum de recipiendis fo- Dronifin Jutionibus. 2. Si folvatur uxori creditoris, aut lLt dj ejus filio, vel fervo, non habenti adminiftratio- Olvenjo nem. 3. Si folvatur creditori creditoris fine hu- |ptetüum r jus confenfu rationabiliter prefumpto. 4281 5 6X Itj folvatur pupillo vel Minorenni fine tacito con- ; Q i fenfu tutoris vel curatoris rationabiliter prefum- Ottem a Cenfetur autem confenfus creditoris ra- Jnte, pto. tionabiliter prefumi, quando negari non poteft At (tora fine evidenti injuftitia. Quia creditor; ubi agi- tur de ejus przefumpto confenfu, non eft pre- tür folre fumendus velle committere apertam injuftitiam, [ QUZRITUR II. Quis creditorum ex obli- gatione confCientiz fit preferendus quoad folu- i quo füni tionem , quando omnibus fatisfieri non poteft? o contr RESPONDEO I. Debitor ante omnem fo- efrintenti lutionemteneturreftituereres alienas, que fünt ma M in alterius dominio, fiadbuc extent. Tales res xd t alienz funt dos, & dona parapbernalia uxoris; de- ,üim jofita , commodata , bona vendita, quorum domi- um nium fibi refervavit venditor ufque ad folutio- pontltte p nem; bona 4 tertio vendita aut legata Ecclefie, ab ufüs o monafterio vel alteriloco pio ante traditionem, quia ante traditionem aquirunt dominium. ;lmno ul | Dixz, 4 tertio, nam fi debitor ea primum | ebf;at folvi? vendat aut donet poft obligationes contra&as m n cum aliis creditoribus ,, & poft jam manifeftatum periculum de fufficientia folvendi, hoc privile- j reqüfril.b'f! mtacitut gium Ecclefiarum in prejudicium creditorum caret effe&u; cum Leges in favorem Ecclefia- |let reqm'l; Ea rum y 88 TRACTATUS o rum introdu&e , dum prodeffe Ecclefiis volunt, qpac nulli habentijus anterius fáncte & pie obeffe vel. le poffint. (rdto vum REsPONDEO 2. Dedu&is rebus alienis de- bitor poft apertum periculum de fufficientia o- h mnibus folvendi tenetur jure naturali prius fol- vere creditoribus anterioribus, etiam ante hy- pothecarios ac privilegiatos. Ra'T10 eft, quiaconftituendo hypothecam, It aut fumendo mutuum à privilegiato, licite non 1 potuit prejudicare anterioribus creditoribus. Ergo nec prefumitur habuiffe intentionem fic rajudicandi. REsPONDEO 3. Debitor poft folutionem creditorumanteriorumtenetur prius folvere cre- ditoribus anterioribus hypothecariis. Rarro eft, quiaconftituendo bypothecam recentiorem, etiam fpecialem vel alias privile- giatam, non potuit licite habere intentionem prejudicandi .anteriori creditori. Ergo, cum hoc non prefuümatur , jure naturali tenebatur periculum impotentie ad folvendum potius ], Á transferre in creditorem recentiorem, quam in priorem. i NECc oBsTAT. ! Mi l Quod in Proceffu Edictali obfervetur ac prefcribatur alius ordo folutionis, QUE prout proxime dicetur; quia ille ordo refpicit n res debitoris potius tanquam res fubjectas domi- Mu nio alto reipublice , quam dominio privato feu 1 ul W baffo debitorum. .0,E n QUJERITUR I2. Qualis fervetur ordo fo- MT ^]»P] lutionis in foro externo per Leges? RE EN X tb $ DE CONTRACTIBUS IN SPECIE. 89 1 H RESPONDEO. Dedu&is rebus alienis fol- Jit Obe[]eb vuntur I.creditores fpecialiter privilegiati. 9. Creditores hypothecarii fpeciali juris prerogati- TUj va muniti. 3. Creditores hypothecarii nulla * lii fpeciali juris prerogativa muniti. 4. Creditores atur;di friy chirographarii, privilegio perfonali ratione de- m a biti vel perfonz muniti. 5. Creditores chiro- grapharii fimplices, nullo e;iam perfonali privi- Ts legio muniti. glaïO, hCITB QuizRITUR 1r3. Quinam fünt creditores U Credir fpecialiter privilegiati ? iltentine RESPONDEO. In Jure communi ponuntur fequentes r. illi, quibus aliquid debeturratione Vf lts fumptuum in Judicio Edi&ali, Inventario, &c. factorum. À ln 2.]lli, quibus aliquid debetur ratio- ]i ne funeralium in morte defunüii debitoris, & Ylypotlet: ejus uxoris, vel liberorum, juxta conditionem las príi ftatus intra limites bone[latis infane fa&torum. 9.Illi, Tntentionen quibus aliquid debetur ratione pharmacorum, di- [rpo, u &is perfonis in ultimo morbo factorum; quales ]i tendbatu fünt Medici, Chirurgi, Pharmacopolsz. 4. ll- w pott li, quibus aliquid debetur ratione mercedis, uti t quii funt nece[farii famuli & Officiales domeftici fpecia- liter condut&ti pro mercede. Rarro preferentie harum perfonarum ef- odf fe poterat, quia creditores non poterant-eífe orio at ] l prudenter inviti, fi debitor circa ejufmodi per- Je orio f 1 n fonas contraheret, velactuale pretium offerret; fs cum id potius cederet in augmentum fpei & in pjo pl bonum creditorum, ut fecurius folverentur & j integrius. UJXRITUR I4. Quinam fint creditores hy- vetgr t ? y! pothecarii fpeciali Juris prerogativa muniti l Re l y 96 TR ACTATUS RESPONDEO. Tales funt & habentur in ( l ü h n Jure 1. illi, quibus aliqua res eft hypothecata in fpecie, antequam pervenerat in dominium RE»FL du debitoris, prout contingit circa res hypotheca- tas in fpecie liberis ex priori matrimonio. 9.Fi- J fcus feu camera Domini territorialisrelate ad tri- buta, fteuras, vel alias preftationes debitas ad e&rarium publicum, &c. 3. Uxor & ejus defcen- dentes ratione dotis in maritum translate, inbo- AT nis mariti. 4. Illi, qui mutuam dederunt pecu- Jl NT niam ad domum vel aliam rem emendam, in il- la re empta vel refecta. 5. Illi, qui obtinent As bypothecam publicam, hoc eft, Inftrumento M g m publico conftitutam coram Judice, Notario &c. :rI' !l H QUJRITUR I$. Quinam fint creditores Chirographarii privilegio perfonali inftru&i. l RrzsPOoNDEO. Tales funt 1.Illi, qui rem depofuerunt, & perdito depofito folum habent a&ionem perfonalem adverfus depofitarium. 2. Jlle, qui uni ex creditoribus pecunias loco de- v bitoris numeravit in continenti. Ingreditur U enim per hoc in ejuslocum. 3. Dantes mutuum ad exítruendam, reparandam, vel inftruendam J " navem, 4. Respublica , vel alia communitas Rfücx privilegio fifci gaudens. In hanc claffem etiam It referuntur Ecclefie vel alia loca pia, fi ex eo- ; Q rum pecuniis nihil eft comparatum , fi enim ali- iM quid foret comparatum, in ea re haberent hy- 1 pothecam. Verum hec omnia, prout monui , UT Llï,(mk pertinent ad forum externum, circa quod Juri- ! ite , przefertim provinciales cujufque provinciz " EIU l [ HrOXDP confulendi fünt. ï M Qv - l giis) l$ DE CONTRACTIBUS IN SPECIE. h 9I ( hs l & N QUIERITUR 16. Quid fit, W fiat, folutio per compen[ationem ? & quomocjlo Eu l dg ATR REsPONDEO. Solutio percompenfationem Dol eít adequatio mutuorum debitorum inter fe. ii Fit aliquando per dedu&ionem debiti reciproci. -,:alisreiatead Dividitur autem in publicam feu manifeftam, & I0neS dl ecculiam feu clandeftinam, dum quis alteri, no- u lenti folvere debitum, clandeftine tantundem au- TOR 1 fert, quantum debet. Mderity QUERITUR 17. Quid fit, & quomodo "ag fiat, folutio per INovationem? Í, i diis RESsPONDEO. Solutio per Novationem. eft » D modus, quo vetus obligatio transfunditur in '& Notrol aliam manente eodem creditore & debitore, v.g. [nt credit fi debitor centum florenorum fe obligat ad dan- Hnftrod dum determinatum equum. Sic enim mutuum transfunditur in venditionem. Il qui r QUJRITUR r8. Quid fit, & quomodo 0lom heben fiat, /olutio per delegationem ? RESPONDEO. Yitirium, 1 Solutio per delegationem jas loto d eft actualis fuübftitutio alterius debitoris ultro hyelit confentientis & acceptati à creditore. XOteS TOE UXRITUR IQ. Quid fit, & quomgdo d infrenz fiat, folutio per a[fignationem nominis ? j COj REsPONDEO. Solutio per affignationem e dufem e nominis eft modus, quo debitor creditori indi- cat, talem fummam fibi ab alio deberi, eique TM n, j aiti mandat, ut ab illo tertio folutionem fuo nomi- e bbett j neexigat, acloco folutionis retineat. AÀn creditor teneatur fo- pmul ub QUXERITUR 20. lutionem recipere per partes? J a qu REsPONDEO. Ex juftitia non tenetur re- ] Ti provla-ï ciperefolutionem per partes, nifi itafuerit con- ventum, le W 92 TR ACTATIUS ventum aut debitum per partes, velex diverfis st caufis, puta, ex mutuo, ex empto, ex locato w &c. contra&tum fit. Ex charitare tamen tene- o mi tur recipere folutionem per partes, fi debitorin ) l V gravi neceflitate conftitutus velalias conftituen- dus fit, nec integra folutione fimultanea admo- dum egeat creditor. Patet ex legibus charitatis datis in Difput. 1. de Decalogo. nTl QUJERITUR 2I. Quodnam debitum cen- featur effe expunctum, quando debitor partem ER folvit, non exprimendo, pro quo illam folvat, ii AU J debito ? * RrsPONDEO. Pro illo debito cenfetur fol- W Aefor f .ricp;'i: viffe, pro quo illam verofimiliter creditor acce- MM Fadey ptaffet, fi expreffa interveniffet mentio. Rarro eft, quia creditor in tali contra&tu , n eft principalis obligans. Itaque ex parte ipfius creditoris ftat interpretatio fuz mentis, fi rece- à d dere vellet à naturali ordine folvendi debitum anterius debitor. Alioquin, nifi aliud colliga- tur ex circumítantiis, creditor prefumitur fequi ordinem naturalem , ipfamque folutionem acce- ptare pro antiquiori debito, vel pro eo, quod confuevit folvi prius, prout confuevit prius fol- Wt vi intereffe quam capitale. lts QuznITUR 22, Quo tempore debeat fieri Ts P folutio ? LOM RESPONDEO. Si tempus non fuit przfi- U äj,'g, xum folutioni, differri poteft, donec exigatur àcreditore. . Quamprimum autem exigitur, ex UT 3 War ! eo die debetur füb gravi vel levi obligatione, ff"u"ï dügiwl; prout fecundum. varias circumftantias creditor feu obligans principalis poteft effe leviter vel MU gra- j DE CONTRACTIBUS IN SPECIE. 93 l: & d p y & graviter invitus circa nioram folutionis. -Hinc peccant mortaliter, quifolvenda ex pa&o certis I t NT l anni temporibus non folvunt, ac per hoc iis, quibus debent, creant gravem contriftationem d J c(]nfh j DUlton tF vel refpectivamindigentiam; imotenentur com- penfare damnum , quod mora folutionis intu- d Dusdu M Jerint. i 1 dbl QUEZRITUR 23. Quo loco debeat fieri folutio ? db 10 hm o RESPONDEO I. Si debitum fuit contra- &um ex deli&o, v.g. fraude, furto, debitor ( Cenfen tenetur propriis expenfis folvere in eo loco,ubi Qreditor moratur creditor , vel ubi rem poffideret, fi entio, non interveniffet iniquitas. 1li contt i RaTrO eft, quia innocens damnificatus ab (prte pl injufto damnificante debet fervari indemnis , ut fi, f ren reparetur priorbonorum & pretiorum lefa &qua- X debitum litas. Aliud dicendum foret, fi tante expenfie iud colige faciende eflent in reftitutionem ob diftantiam i d loci, ut attenta parvitate refpeCtiva debiti, & Ia conditione fuorum bonórum non cenfeatur in- 00, ( vitus, fiaut differatur, velin opus aliud pium t r juxta ejus mentem prafümptam convertatur. REsPONDEO 2. Si debitum fundatur in yelitie contra&tugratuito, v.g. donationis, promiffio- nis, legati, &c. non datur obligatio, folvendi debitum in alioloco, quam ubitempore contra- pn f m a €tus, v. g. donationis extitit; nec tenetur do- nans, velheres, illud fuis fümptibus transferre D obl in locum donatarii. Rarro eft, quiaea prefumitur fuiffe inten tius ( Jeritt n tio obligantis principalis, v. g. donantis. ; Rxz r u 94 TRACTXTIU$S jl T Qs RrsPowpszo 3. Si contra&us, ex quo de- . betur, cedit in utriufque contrahentis utilita- 2 jl Wl tem, prout cedit emptio, locatio, &c. folutio facienda eft in loco, ubi res eft tradita vel ubi i l] di conceffus eft ufüs, nifi aliud ex circumftantiis colligatur de intentione obligantis principalis, [ " puta, vendentis vel locantis, &c. cujus eftícri- bere legem contra&ui. Si autem contractus ce- j ditin utilitatem folius debitoris, uti fieri folet l jn commodato , folutio fieri debet , ubi commo- |: 3 U V Si deni- V datarius rem à commodante accepit. ii Y que contra&tus cedit in utilitatem folius credito- AUR 1 ris, prout fit in depofito, res reftituenda eft in m u loco, ubi fuit accepta, attamen expenfis credi- li M toris. Hecprobantur exeo, quia ejufmodi in- : D tentio obligantis principalis preefumitur ex com- Mi muni fenfu DoCtorum ac confequenter arguitive ATUL ï ii gentium. 1 QuxRITUR 24. An liberetur ab obliga- tione iterate folutionis, qui folutionem mifit , per bajulum perfidum; aut expilatum à predo- nibus ? ly x RESPONDEO. I. Si ipfemet creditor mifit Ll ej'ufmodi bajulum pro recipienda folutione, libe- Nf w ratur debitor ab iterata folutione, nifi debitor Durt debeat ex delicto. 'Talis enim in fe recipit o« JhUJUS[ | Mi mnia damna & pericula, que occafionari pof- T &&W fünt ex fuo delidto, prout di&tum ett in "Tra&t Immm ( de Sfuflitia, nifi effent damna aut pericula pror- UR TLR füsextraordinaria, que prudenter previderiaut timeri non poterant. Si debitor mifit bajulum T 1w RESPONDEO 2. l alioquin fidelem , notum , prudentem, nec ulla- tenus 1*4 me $ DE CONTRACTIBUS IN SPECIE. 95 &US, &t tenus fufpe&z fidei, diftinguendum'eft, an res lo ( fi debita fuerit in individuo, v,g. hoc poculum, Vl v vel tantum in genere, v. g. centum floreni? Si prius, res perit creditori; quia cenfetur perire j FirCllmflgg Ls i cafu fortuito; nec idem individuum poteft bis reftitui , nec reperitur titulus reftituendi in &qui- o j D contrfn valenti ex intentione obligantis principalis, nifi in contra&tibus, v. g. commodati, ubi contra- if &us cedit in utilitatem folius debitoris. Si au- tb Ubl o tem res fuit debita folum in genere, res perit UMRT debitori, qui Molts d folutionem. proin iteratam tenetur preftare fituends d Rarro eft, quiä ea eft intentio contrahen- eIpenfs r tis principalis, ut manente genere debiti per- t ejnodi ] eunte uno individuo folvatur ex alio , prout TIEUF CX 0t colligitur ex fenfü Do&orum & Gentium. feranguii QUJARITUR 25. Quid agendum debitori, fi debito tempore & loco offerat creditori folu- b bf tionem , & is ob frivolam e&cufationem nolit Onem m eam acceptare ? n àpeto REsPOoNDEO. Debitor poterit in tali ca- fu pecuniam numeratam & obfignatam in prz- telitor n fentia duorum teftium vel Judicis deponere apud Yaticne,l Judicem vel apud ipfum creditorem, aut ejus procuratorem , tutorem , curatorem. Etfe- , ii feretpit &us hujus depofitionis eft, quod habeat vim fo- v p lutionis , & periculum rei, fi forte pereat, trans- aT ferat in ipfum creditorem. pericula W QUJZRITUR 26. An & quando creditori pfævideria.; liceat uti compenfatione publica vel occulta, fi debitor nolit folvere ? RESPONDEO I. Necpublica, nec occul- Yi t ; pecui ta unquam compenfatione uti licet, fi debitor i C0fi- TRACTATUS W 9$ conuenienter poffit conveniri ac compelli ad folu- T tionem per Judicem. j gï:»"- RATrO eít, quia alioquin ea compenfatio- hY num licentia cederet in perturbationem Reipu- blice. ) Daixr, convenienter, Si enim Judex interpel- lari nequeat fine magnis incommodis , expenfis, Ti diffidiis, inimicitiis , amiffione gratiz , &c. cui- P libet licet repetere füuum compenfatione occul- j ta, quantum fieri poteft fine perturbatione rei- ublice, & aliorum gravium malorum pericu- mEü lo; faltem fi fuerit res levis, ita ut non fit ope- repretium , a&ionem inítituere coram Judice. RrzsPONDEO 2. Etiam in rebus gravioris ( momenti licet uti occulta compenfatione, fi con- currant fequentes conditiones, I. Ut debitum AUL I n fit liquidum, feu moraliter certum vel per fen- VU tentiam Judicis, vel per ipfam confeffionem ex- trajudicialem debitoris, vel per acta folennia ere&ta coram Judice aut Notario, nulli &quivo- cationi judicio uniformi virorum prudentum in- Si differentium ac in re peritorum obnoxia. enim debitum non fit confeffatum ab ipfomet 1 l debitore, & debitum non fit liquidum per fen- tentiam, vel per arbitrium uniforme trium aut tsj quatuor Jurisconfultorum,. non licet uti occul- !tj ta compenfatione. n Rarro eft, quia, cum plerique litigantes TEU credant, lüa jura effe cer:a, alioquin hi omnes d7 poffent uti occulta compenfatione non recur- * rendo ad Judicem, quod vergeéret in gravem perturbationem Reipublicg. Huc facit propo- , li " fitio 37. ab Innocentio Xl. damnata: Pamuli & äï'ïivaleng) jJamule ; L l'**C.T, $ DE CONTRACTIBUS IN SPECIE, QUE 97 - famule domeftice po[fJunt otculte. beris fuis furripere ad compen[andam operam fuam ,. quam majorem judicant fa- )acionemRä lario, quod accipiunt. 2. Ut debitum debeatur ex juftitia, & non tantum ex charitate vel gratitu- Jule itty dine. 3. Ut non poffit convenienter aquiriautho- ] ritate Judicis, vel alio medio licito per reperitas Qd Wi Rttie ln c inftantias. 4. Ut, quantum fieri poteft, accipiatur res ejusdem fpeciei cum re debita, puta, pecu- Ttione ütbatre nia pro pecunia, frumentum pro frumento &c. |tn) ] irum p M l RaTrO eft, quia alioquin foret periculum TRYT excedendi in pretio rerum , quas debitor forte Turum zítimat & diftrahere intendit fummo pretio, & tDus Pt creditor accipit infimo pretio. 5. Ut percom- iton, f penfationem occultam non creetur periculum . Utdabi feu prejudicium innocenti, v.g. fi propterea in- d per f nocens veniret in fufpicionem probabilem furti, MTonem et vel fi prejudicaretur aliis creditoribus, haben- $a folemia tibus evidenter jus pradlationis etiam pro foro uliquvo- interno confcientie. 6. Utdebitori ex tali com- udentum n penfatione non oriatur grave damnum vel in- ha, commodum, vel creditor impedire teneretur a ipr ex charitate vel juftitia. 7. Utexoneretur con- ilun peré fcientia debitoris , & przcludatur pretenfio h- vme triunt redum creditoris , ne ille ex perfuafione obliga- T Ut 0 tionis folutionem iteret, vel peccaminofe dif- ferat; aut ne hzredes creditoris folutionem à , debitore urgeant. His enim malis efficaciter rl , obviare tenetur creditor, fiuti velit compen- X lii lj e nol ,,fatione occulta, Siautem hec malaimpedirine- queapt, tenetur creditor occulte reftituere fal- ] "E n cfact f ( [ tem in ?quivalenti, vel donare, qus occulte D f j j accepit, lr hi ]p D. Zdmort Tr. deContratt. in fpec. G $.XII. p 98 TRACTATUS yet $. XIL Lio g zi Ia De Donationibus. ï mi UZXRITUR I. N Quid fit donatio? REzsPONDEO. Donatio eft liberalis vei | Wi proprie nec obligate guoad Dominium in alterum trans- latio. ii QUJRITUR 2. Quotuplex fit donatio ? RESPONDEO. Donatio dividitur triplici- ter. Datur enim r. donatio verbelis , & realis. "] Jl PU u 9. Graiuita, & remuneratoria. 3. Donatio inter vivos, & donatio mortis caufa. Donatio VERBALIS M B D M n Il« confiftitin folapromiffionerei, RE ALIS confi- ] ftit in traditione rei donata. DONATIO "i u " GRATUITA eft, quze ex nullo alio motivo W principaliter fit, quam ex motivo liberalitatis, REMUNERATORIA eft,que principaliter fitex motivogratitudinis,vel incitamenti ad actus magis virtuofos , vel juftitie diftributive erga bene meritos. DONATIO INTER VI- 1l V OS dicitur, qus fit fine intuita vel mentio- ne mortis brevi imminentis. DONATIO )JXUJ ii Al] MORTIS CAUSA vocatur, quz fit intuitu aut mentione mortis brevi imminentis. Hec Ws At TU autem donatio mortis caufa duplici modo fieri po- M L teft- Primo, utres donata ftatim fiat accipien- Vttm tis , ea tamen conditione , ut fi donans ex prge- fenti mortis periculo evaferit, res donata do- A0 nanti reftituatur, ejusque Dominium revocari zium &j poffit. Secundo, ut res non ftatim fiat accipien- 5 1 tis, fed tunc primum, quando actu mors fecu- Slo lf'ünquä i i ta fuerit in prafenti periculo. Hzc pofterior t donatio ftatim quidem valet , fed ceffanteperi- bUna culo ; TT DE CONTRACTIBUS IN SPECIE, 99 culo prefente mortis, eaque non fecuta ipfo Sl jure exfpirat fine alia revocatione. UJERITUR 34 li? Ó* Quinam poffint donare? REsPONDEO. Donare poffünt omnes & D t ln L foli , qui habent Dominium , & liberam admi- niftrationem bonorum nifi fpecialiter prohibean- tur Hinc donare, faltem fuo nomine, ex bo- rftdn nis fuz adminiftrationi concreditis non poffunt IViditr tj 1.Procuratores, tutores, curatores; licet pof- I?Tfldlii, lu fint donationes remuneratorias alieno nomine Diatoins facere ex voluntate rationabiliter prefampta VERM conferentis fibi adminiftrationem. 2. Pupilli, LALIS. Minorennes, prodigi declarati fine eorum cone DONA fenfu, quibus fubfunt, & filiusfamilias fine cone lo alio m fenfu patris in bonis adventitiis. 3. Beneficiati ) |ibersdit & Prelati in caufas profanas, veletiam in pias eprincil vel remuneratorias ultra confenfum rationabi- mentiad d liter prefümptum eorum , quorum nomine ge- dDutre er runt adminiftrationem. — 4. Subje&ti legibus ju- VTE NI ris communis prohibentur donare ultra 5oo. fo- | vel menti lidos abfque infinuatione apud Judicem. Intel- OMTI ligunt autem aliqui per unum folidum unum au- reum, alii unum thalerum, aliiunum florenum, queitim o J quod determinationi fori externi relinquitur. 5. jmolo fttt Conjuges ad invicem donatione exceffiva, m at «t UXRITUR 4. ÉEx quibus caufis factado- jdonnsei r natio revocari poflit? REsPONDEO. Donatio revocari poteftex res od iniüm x fequentibus caufis. r. Si donatio excedat 5oo. folidos. 2. Si donatio fit inoficiofa , hoc eft, fi m atf sf m hon relinquat liberis fuam legitimam. 3. Sido- nanti omnia bona , vel magnam bonorum par- Hgc pl* tem infperato nafgatqr proles. In quo cafudo- d ceifanæï' 2 natio IoO TOR A C T'ASTEOU'S Y natio cenfetur effe revocata ipfo jure; licet do- t " natarius in confcientia non teneatur donata re- i .; jutf ( ftituere, antequam ea donans repetat. Ri j Rarro eft, quiaprior donatio non eftjure nature invalida ; eaque invalidatio folum eft principaliter introdu&a favore donantis, nonin favorem boni publici. Imo ea donatio foret JV irrevocabilis , fi fuiffet remuneratoria. 4. Si 1500 donatarius inciperetfieriingratus erga donantem. QuizRITUR 5. Anomnis donatio , &ob &t dnn quamlibet ingratitudinem , revocari poffit? REsPONDEO r. Donatio revocabilisnon f p eft 1. fi fa&ta fit Ecclefiis, monafteriis, velaliis locis piis, & ingratus fuerit Praelatus, Admini- ftrator, vel Capitulum. Ita colligunt authores ex Reg. 76. in 6. ubi dicitur, quoddeli&tum per- fone non debeat nocere Ecclefis. RaT1io autem eít, quia dormatio cenfetur d effe facta Deo. 2. Si donatio fit remunerato- ria, eaque non notabiliter excedat merita dona- tarii. 3. Si donatio fa&a fit caufa dotis, vel propter nuptias. 4. Si alicui donatum fuerit 1'3 beneficium. 5. Si donationi adje&tum fuerit 1 damm i juramentum de non revocando. Si enim folum 1 donatio fuerit jurata fine juramento de non re- i Atio g vocando, nihilominus ob ingratitudinem revo- 6. Si donatio non fuit revocata à O. cari poffet. TW donatore ,. nec poterit revocari ab ejus hare- dibus. LT t RESsPONDEO 2. Ad revocandam dona- J'Ur Dbj t i ! tionem non fufficit alia ingratitudo in foro ex- terno, nifi poffit revocari ad quinque fequentes t [j ] fpecies ingratitudinis. I. Si donatarius violen- | iïäleü m " j tas DE CONTRACTIBUS IN . SPECIE. IOI Jure: tas & impias manus injecerit in donantem, vi- At g, celicet graviter percutiendo : Vulnerando la- Pt pidem in eum projiciendo , &c. 2, Si ipfi atro- tl t d ces injurias intulerit Reputantur autem atro- At folun Ss, quz non folis verbis , fed fattis commit- intis ,l donano l tuntur, v. g. fi donantem detineat captivum; fi cum ejus uxore committat adulterium , fi ejus OT filie inferat ftuprum. 8. Si in rebus fortunæ Brdotgy damnum donantti intulerit maximum , v. g. in di- ln f midia veltertia bonorum parte, quia imperator At lt hoc damnum molem injuriz vocat 4. Si donan- 'erocubl ti vit:e periculum ftruxerit quamvis morte non r v fecuta : v.g. parando venenum, veleum deca- i5 À pitali crimine accufando. 5. Si conditiones do- JUDt al nationi appofitas, quas fe impleturum promifit delidum non implefit. Que ultima caufa etiam fpe&ato jure naturali applicari poteft ad contra&tus inter jo cenfe Patrem & filium quoad traditionem fuorum bo- PTOUCFaCO- norum emphitevticorum, fi liberi non fervent etit adm conventas conditiones, ita ut parenti jufte re- dyis , w ftitui poffent & deberent bona m ïue RaATrIO 3 Spectato jure naturali ad revo- n f candam donationem non fufficit quzvis ingrati- Y enim 2 tudo his æquwalens , aut major. o d RaTrO eft, quia Imperator l. fin. C. de re- at voc. dona:.expreffe dicit : Ex bis tantummodo caufis, fi. fuerint. in. judicium dilucidis. argumentis approbate , u pau " g donationes in eo f'a&tas everti concedimus. Ex quibus colligitur , eum ne quidem donationes extraju- n dicialiter fa&as hoc privilegio profequi ; quod non faceret , fi fufficeret jure naturali alia caufa pj foné pl equivalens Vel major. Arj0s v j G. 3 $.XIII ) 102 TRACTATUS J T $. XIIL r De Contraciu Soctetatis, UXRITUR I. Quid fit contra&tus Socie- tatis? | t REsPONDEO. Contractus Societatis eft conventio, qua plures perfone Summam pecu- niariam vel operam inter fe conferunt ad nego- tiationem eo pacto , ut commune fit omnium periculum, &lucrum vel damnum cuivis divi- ]j l datur juxta proportionem pecuniz vel oper& contributa. Sic fi tres mercatores inter fe ine- AC ( Y TA ant contra&tum Societatis , atque unus confe- MAU ratmille aureos , alter duo millia, tertius fex millia, & ex ifta Summanovem millium lucren- tur octodecim aureorum millia, primus lucra: bitur duo millia, fecundus quatuor millia, ter- tius duodécim aureorummillia. Ídem dicendum foret, fi primus in Societatem conferret folam fuam operam zftimatam mille aureis. QUXERITUR 2. An fit contraé&tus Societa- tis, fi mercator füo inftitori promittat v. g. fex- tam lucri partem? a i, RESPONDEO. Si fexta lucri pars fit pro- At If portionalis operz quoad ejus valorem , fi ea I opera zftimaretur pretio , & collata in Societa- tem conítanter fervata proportione ad contri- hcrül butionem fui Heri conftitueret fextam illius con- r" [ l tributionis Herilis partem , ea conventio refe- M drf renda eft ad contractum Societatis. Siveronon h conficiat fextam contributionis Herilis partem , i fed majorem vel.minorem, ille contraétus per- n tinet n]r DN DE CONTRACTIBUS IN SPECIE. 103 tinet ad locationem opere , & fexta illa lucri ! pars habebit folum rationem falarii. D] Dd i QUZXRITUR Ó* An pertineat ad contra- &um Societatis vel mutui, fi quisad negotiatio- Socetg nem conferat fümmam pecuniariam eo paéto , ut periculum fortis incumbat cxteris, ipfe vero Va UI t loco omnis lucri recipiat determinatam fummam pecunia& ? De (itomy; i cuvid RESPONDEO. Hic contra&us pegtinet ad li vd g contra&ctum mutui ; quia pertinet ad elfentiam 'eriter contraGus Societatis, ut omnium fit commune IC UnUS C0 periculum. Confequenter, fi illaSumma pecu- , tertiut niaria determinata , de quain cafu pofito con- Ilim h ferens pacifcitur , excedat cenfum alioquin in Brimus J contractu mutuí licitum, ille contra&us erit Dlia, t faltem przfumptive ufurarius. verb. grat. Si T dicendüt conferat mille aureos, & pacifcatur pro fe- &met foam curitate fuz fortis in quocunque negotiationis x n eventuetiamfi Sociis fua fors pereat; ac praeterea us Go petat annuum cenfum quinquaginta aureorum pro mille, & praterhunc cenfum infuper exigat pvl exiguam v. g.fextam partem lucri, fi quod ob- tinetur , ifte contra&tus erit ufurarius. Sicenim gt effe&ive plusrecipit, quam cenfum licitum ex n , ! mutuo. hnj pno aL d Nrc PoTEsT DrICI, iftud auctarium cen- fus per aliquotam partem lucri accipi poffe ra- gl d tione periculi , cuifuam pecuniam exponit. Nam fi re vera tantum eft periculum, ut jus ad rem ; t ferilis pf* fuam perfonale minus valeat quam cenfus con- fuetus , poterit exigi major cenfus conftans ac deter- :ontra&us;[f 4 i 104 TR.À C T A-T.U-$ ]i 3l, determinatus , ut poffit sequari valor juris inre, 4 & valor juris ad rem. " QAT RU Wil [ ET sr DprcATUR, aliquotam partem lucri incerti à Sociislibentius promitti ac dari, quam |ty W fixum auctarium cenfusad pariandum periculum, id quidem fpeculative loquendo locum habere poterit, ipfum tamen genus ejusmodi contra- ia &us, dum zítimationem periculi relinquit pri- vatorum judicio, continet intrinfecum ac ge- qu j nerale periculum ufüre , & in particulari cafu raro costinget, quin illa pars aliquota lucri ex- Qnni. confideratis omnibus 1001 cedat valorem cenfus , etiam periculo fortis , licite exigibilis. Hujus "ET ufurarie pravitatis manifeftum indicium eft , i quod alii in fimilibus.mutuis , licet reperiatur o'lm non minus, fed sequale vel etiam majus fortis B) [ periculum , contenti tamen fint cenfü confueto, l atque in compenfationem variorum periculo- "i lj rum fortis taxa quadam communi per leges ap- probata , prout in Tra&t. de Juftitia dictum eft. | M QuzmRITUR 4. Utrum diffoluta Societate tn non tantum lucrum , fed ipfa etiam Sors inter E fini Socios dividenda fit? RrzsPoNDzO. Per fe etiamSors pro ratione T collate pecunie, & opere determinato pretio LT M taxatz , inter Socios dividenda eft. Hinc fi Ro »Ol( quis contulit mille aureos & przeter has pecunias "g !h folus contulit etiam operam , in conventione AO n d taxatam aliis mille aureis, is in divifione recipi 18 de h & in Superius qq. 1. dato exemplo ex tota maffa 1 juxta Regulas Arithmetice tria aureorum millia w Eu cum fexcentis; fecundus totidem , tertius de- M cem aureorum millia cum o&tingentis. Dixr qu pr j DE CONTRACTIBUS IN SPECIF. IoS oj Drxr, per fenifi videlicet fic conferens ope- ram extraordinariam , eam non deducat in pa- AD t &um , fed gratis eam offerat , vel eam velit E &quiparari cum aliorüm opera, ficque eam pro QU perii divifone lucri communi confenfu habere pro ! iQctm l obje&o neglecto. Si autem quilibet Sociorum DiTIodi feparatim faceret taxari fuam operam initio con- [ ritgi tra&tus, v. g. fi in exemplo qq. 1. pofito primus itfecum g diceret ; ego confero mille aureos , & meam putcus operam volo taxari mille aureis ; & fecundus; Itota ls ego confero duo aureorum millia ,; & operam hts onr meam volo taxari quingentis aureis; ac ter- pl & tius; ego confero fex millia; & operam meam Tdiotm volo taxari pariter quingentis aureis ; manife- t epat ftum eít, conferri quoad valorem decem aureo- 1 mojus o rum millia cum feptingentis. Itaque in dato Yf Conüd exemplo lucrum pro ratione collatorum divi- I perjcut dendum eft, Primo 3272. fesundo 4090.tertio 10636. negle&tis fractionibus. r g p i duf ER QuzxRiTUR $. Queregula fit obfervan- da in Societate quoad paftum & fru&um pe- mSors corum ? D 1 Y pror À lj REsPONDEO. Ut hic contra&tus Societa- troindto p tis fitlicitus , feorfim taxandum eft pretium re- TM rum collatarum, nempe pecorum ; fecundo ta- rA xandum eft pretium operz impendende ab uno in od velaltero fociorum. 'Tertio taxandum eft pre- divibonet tium feu valor affecurationis pro fingulis indivi- duis pecorum collatorum. Primum & fecundum T Qreorum t^ pretium computandum eft pro fumma portionis collate à fingulis. 'Tertium pretium ab affecu- p, t R rante individua pecorum deducendum ac reti- à nendum 106 TRACTATUS ] nendum eft ex portione lucri focios quofvis par- CU ticulatim contingénte, TU Nzc o2sTAT, quod ejufmodi pa&ta affe- ii curationis Societatis contra&ui adjecta videantur o D. Zintonino , Conrado , & aliisnonnullis ufuraria, W tanquam palliata mutua. Affecuratio enim rei ex fua natura frugiferze ac remanentis in Domi- nio dantis differt à mutuo, utpote cujus Domi. nium transfertur in mutuatarium. Videtur au- tem hic contra&us affecurationis quoad pecora potius effe tmixtus ex commodato , in quo com- [ modatarius ob fpem majoris lucri in fe ultro re- cipit etiam cafum fortuitum , ad quam commo- dans commodatarium obligare poteft , fi rem M 'Wn j commodat ad longius tempus, & res commoda- ta previdetur variis periculis obnoxia, nec da- n J retur opportunitas probandi culpam latam vel levem commodatarii-& ejus famulorum. QuRITUR 6. Quse fitobligatio recipro- ca Sociorum ad invicem ? REsPONDEO. Socius obligatür I.ad pre- ftandam culpam latam , fi negligentia fua com- li muni emolumentó Sociorum aliquod damnum i emergens, vellucrum ceffans caufatum eft. Ad culpam enim levem non facile quis fociorum fe Qim Buf pro foro interno confcientiz obligaverit. 2. REXPOV "Tenentur Socii ex juftitia focio refundere expen- l U A fas feu impendia in mercibus advehendis, cufto- diendis , redimendis &c. facta. Wtj l 3. Tenentur pa- riter ex juftitia ipfi refundere expenías itineris "j g [ ! ch[f ordinarias , nifi hz jam fuerint computate in »! Ut l pretium opere collatum in Summam contributam. 4. Tenentur ex juftitia focio refundere expenfas d lIO m L extra. M N ] ) DE CONTRACTIBUS IN SPECIE. 107 ) QUOfViSR, extraordinarias ac improvifas, fi focius in itine- re abfque fua culpa vulperatus , à latronibus O p i Ípoliatus, autipnjufte incarceratus, aut occa- fione itineris morbo gravi correptus, ac pro- D FO erim pterea ad majores expenfas faciendas compulfus eft , nià focius hec omnia pericula in fe rece- tf D perit, atque in pretium fue opere computave- * QUs D rit. s. Non tamen tenentur ipfi ex juftitia re- - Viltri fundere eleemofinas in itinere factas ; quia h: Uoxd p pertinent ad legem generalem charitatis non fun- lang datam in fpeciali contra&tu. 6. TTenetur Socius Mf u (U41) COrt pro confervatione neceffaria mercium ex pro- priis bonis dare mutuum ; quia ad hoc videtur Qf , ( fe extendere intentio contrahentium. Hinc fi 5 COIDIOQ: ex neglce&u talis mutui merces perirent, ex cul- n nei pa focii lata periiffe cenferentur. 7. Si focius m m s pro confervatione mercium emiferit votum rea- ITUC, le, v.g. Capellam «dificandi, non poterit ex tiorecpro bonis Socialibus fatisfacere voto, nec Socii te- nentur ad eas expenías contribuere. d RAaTrIO eft, quia intentio contrabentium Kin ( Qu non przfumiturifta votaexigere, necadeacom- Qd dümr penfanda fe obligare. fimd QUERITUR- 7. Que fint privilegia So- j focionut ciorum ? RESPONDEO. j Privilegium Sociorum eft, ut fi unus eorum conveniatur ex eo , quod ra- du eheni, t tione Societatis debet, non condemnetur am- plius, quam facere poteft falvo jure competen- ; Tetu ypenli 1 tie , hoc eft, ne egeat. Ita habetur ]. verum. ÍF. pro focio. comput p eonid Rarro inhac lege additur : quia focietas jus quoddam fraternitatis in fe continet. Li- ndereur? M MITA- j Ü Io8 TRACTATIUS y MITATUR tamen hoc privilegium. r. Nifi fo- (f y » ! N cius dolo egerit, ne ex integro fatisfacere pof- ! ( 00 fet. W INec enim equum eft , dolum fuum quenquam ve- ?0 Y leoare , proutin l. cit. dicitur. 2. Socius cave- uT j re debet ad fatisfaciendum integre, fi ad melio- rem fortunam venerit, prout habetur in l. c. 3. Cum eftimatur, quantumSocius facere pof- fit, ne egeat, non eft deducendum zs alienum, quod à Socio debetur etiam aliis creditoribus, iil ut habetur ex l. c. Hinc fi talis focius pluribus Q' T creditoribus obxratus à fociis conveniatur , his ln aliis creditoribus tacentibus, ex integro fatisfit & N fociis. QUJERITUR 8. Qüibus modis folvitur Diorat l l contractus Societatis ? RESPONDEO. Ceffat contra&us Societa- tis 1. Ceffante negotio aut pereunte re, in qua fundatur focietas. 2. Elapfotempore, ad quod "l Societas inita eft; nifi focii continuando nego- A tium tacite illud renovent. 3. Morte unius fo- M ciorum folvitur etjam focietas inter alios , nifi cautum fit, ut uno decedente perfeveret Socie- 1 tas inter reliquos. Verumtamen , quamdiu T lt mors focii ignoratur, valent, quie interim So- cietatis jure aguntur , ut habetur l. actione. ff. Ti i, i ^ Hinc contraétus focietatis ad hz'redes jro focio. ( &i It non tranfit. 4. Renuntiatione unius ex fociis H A0ypi tacita vel expreífa ;. ita ut etiam unus renuntia- d re poflit, modo id fine dolo faciat. l. c. Hoc b intelligendum , nifi expreífe , vel tacite ex con- fuetudine particulari in certo genere focietatum u JLHMZ aliter conventum fuerit. $. Publicatione aut ceffione bonorum unius ex fociis , ut habetur l.c. W M OND[ Vide- ""ïl.' lw U j DE CONTRACTIBUS IN SPEIE. 109 llm] l, Xm Videri poteft Laymanus l. 3. "Tra&. 4. C. 2o. licet J fere» circaconditiones requifitas ad cavendam ufuram potius legenda ac fupponenda fint, que fcripfi D ULIUw car 76 d i in Tra&. de Juftitia. äbk"ur h dl r v l &. XIV i I n É De Jilamentis. rb JERITUR I. Quid fii TESTAMEN- IT TUM? UPU lg tf REsPONDEO "Teftamentum eft /egitima be- redis in[Litutio. I DrcirUR legitima, in quantum eft à legibus approbata Inftitutio enim hzredis, cui lex irrita ac nul- Ws Soci naturalis , aut pofitiva refiftit Ja eft ?it,iq Qu RITUR 2. Quidfit CODICILLUS? Ye. 4000l itdo nego RESsPONDEO. Codicillus eft uitima ac legiti- ma bominis difpofitio de fuis rebus poft mortem obfervan- tt Qbl l lios , tl dis absque. diretla beredis m/ütutzone ? ERN DicirUm jegitima , in quantum eft à legl- 1. quii bus approbata Nam etiam difpofitio hec, fi tUt iliilex naturalis vel pofitiva refiftat, irrita ac nulla eft , faltem pro foro, in quo refiftit. o ii QUJRITUR 3. Quid t LEGATUM? REsPONDEO. qius er : Legatum eft affignatio rei per unyj u " ultimam voluntatem , alicui poft mortem ab barede pre- "TTE facite d QuZzRITUR 4. Quid fit SUBSTITU. TIO? ve ( REsPONDEO, Subftitutio eft unius beredis blicatinsd ucha eturl in locum alterius pro varío circumftantiarum 'eventu per D *0lun* n IIO T OEeACGCOB OA T U5 «oluntatem ultimam vocatio. Prior heres vocatur IUO inflitutus , alter dicitur fabfGitutus. du w ! UZRITUR $. Quid fit FIDEICOM- MISSUM ? i RESsPONDEO. Fideicommiffum eít unius heredis in locum alterius per ultimam volunta- [ tem qualificata fübítitutio, qua heres immedia- " ! tus obligatur ad hereditatem vel ejus partem d fuo tempore reftituendam alteri? Z T QuaumiTUR 6. Quid it LEGITIMA? fs REsPONDEO.; Legitima eft portio bereditaria, quA que in teflamento nece[Jario debet velinqui beredibus ne- mohod ï ce[fariis, hoc eft, iis , quiveljure naturali, vel hh per difpofitionem legis pofitive non poflfunt T omnino excludi ab hzreditate. QUZRITUR 7. Quotuplex fit teftamen- BI ! tum ? lr REsPONDEO. Teftamentum dividitur 1. ia ;ï lr folenne , & non folenne. 2. In Nuncupativum & Al Scriptum. 'Teftamentum soLENNE eft quod l habet omnes folennitates àjure requifitas. Now Q SOLENNE eft, quod non habet omnes folen- nitates à jure requifitas. Solennitas autem il- FE* l la teftamentorum potifimum confitit in fuf- ficienti numero teftium. "Teftamentum 'N v N- RY CUPATIVUM vocatur, quod eft oretenus co- ram fufficiente numeroteftium prolatum; ScRI1- mDn ]i V MRCTIS 1 PTUM, quod in fcripto fuit confg&um ; a6 debito modo fübfcriptum. lïm QuzniTUR 8. Quales requiruntur folen- nitates de Jure Civili communi ad Teftamen- W 7d Tfi E RSPM li tum /criptum ? Rz- vïmwhfeþt $ DE CONTRACTIBUS IN SPECIF. Terr !t ! REzsPONDEO. i l Requiruntur folennitates fequentes. 1. Debent adeffe feptem teftes ido- FlDpin: nei. 2. Hi teftes debent effe fpecialiter rogati à teftatore. 3. Hi teftes debent ita effe pra- ifim s [ fentes, ut teftatorem videant, & audiant. 4.- li v Coramhis teftibus teflator debetper fe velalium Em affrmare, in charta, quam exhibet , contineri I;l DT fuum teftamentum, etiamfi teftes prafentes ac D fubfcribentes nefciant, quid in teftamento fcri- LOTTINI ptum, aut quis bzres defignatus fit. 5. Huic teftamento debent omnes teftes fubícribere, ei- '. J Mi Md que quisque fuum figillum apprimere. 6. Te- DafUtd Y ftamentum debet effe in Scripturam redactum ab ipfo teftatore, vel ejus juffu ab alio nominatim ? 100 p expreffo, quod in teftamento exprimendum eft, Et fi ipfe teftator fübfcribere nolit, velnonpof. lt tefpy fit, adhibendus eft teftis octavus, qui loco te- ftatoris fuübfcribat. 7. Totum negotium uno ITR eodemque moraliter tempore, fine interruptio- ao & ne per alium actum impertinentem , coram te- TEU iftes, V ftibus omnibus fimul congregatis, audientibus & videntibus, quz aguntur, abfolvendum eft, onnes ( Hec omuia habentur partim in j]ure communi, us «ttet partim in Aecef/ulImperiali Spirenfi deanno 1512. vt t Authores confulunt , ut adhibeatur etiam INo- getn Vi tarius partim ne irrepat vitium, partim etziam ex [ ortemt eo motivo, ut teftamentum fubfiftere pergat, N fi interea ante mortem teftatoris moreretur unus vonfedn ! vel alter teftium. QuzRITUR 9. Quales folennitatesrequi- um rantur ad Teftamentum INuncupatiocum ? n RESPONDEO. Requiruntur fequentes. r $ Requiruntur feptem teftes idonei fpecialiter re- À quifi- g TRACTATUS 112 i quifiti. 2. Teftator debet eos monere , ut di- " il ligenter advertant; iisque declarare, fe conde- al re teftamentum nuncupativum 3: Deébet ftator iisdem teftibus declarare fuam volunta- qit li tem circa heredem & legata, fi quz fieri cupit [j Eam autem fuam voluntatem poteft teftibus de- Ji clarare vel oretenus folum , vel eam ex charta ATU prelegere. Hincinifto teftamento Nuncupativ A M n heres teftibus occultari non poteft. 4. Totum DL negotium in uno continuo eodemque moraliter Qt C tempore ac loco peragendum eft T QUZERITUR IO. Quenam teftamenta funt OWU leüf privilegiata, utiniis non requirantur prefate folennitates ? 1 Mi 1 i n REsPONDEO. Privilegiata funt hoc mo- do, ut folennitates nonrequirantur , teftamen- NT [ ta fequentia 1. Tiflamentum pium , feu ad caufas pias. Tiflamentum inter liberos , hoc eft , fa- &um à parentibus per divifionem hereditatis in- ter liberos. 3. Jéflamentum wilitis in expeditione [ bellica. 4. Jéflamentum tempore pe[tis. s. Jifla- mentum ruflii, faltem de jure communi, quod [ tamen per leges particulares variorum locorum l non conceditur. 6. Tiflamenium ad a , hoc eft, coram Judice, Principe, velalia perfona Mi Nobili privilegiata fa&tum , vel faltem eidem 400 Yi ITR oblatum , quamvis claufum ; dummodo eidem LiR M dicatur, hoc effe füum teftamentum , fimulque 'WO n rogetur, ut illud diligenter affervet. »UL RUT Utf B ly UXRITUR Ir. Quales requiruntur fo- lennitates ad validum Codicillum ? D d m RE- : Ayy J l i j DE CONTRACTIBUS IN SPECIE. 113 DOnte ] r H RESPONDEO. Requiruntur fequentes, r, , t ut adfint quinque teftes. 2. Ut fint fimul pre- $d. fentes, & non tantum fuücceffive. 3. Utaétus V v [ V iï[:' fit continuus in uno contextu » nec interpona- QUe fs tur a&us ad negotium impertinens. Perinde Htl tamen eft, five teftes fint mares five fem ing, & 6 ( five Codicillus fit fcri ptus five nuncupativus. UCOV UJERITUR I2. ,Quid fit, & quid opere- k 4 Tom tur Claufula Codwillaris , teftamentis inferi folita? TV rf RzsPONDEO rI. Claufula Codicillaris eft, qua teftator tacite vel expreffe profitetur ,. fe vel. le, ut fuum teftamentum, fi forte ex vitio oc- ehtemhy culto non valeret in vim teftamenti,, valeat ta- U! rl men in vim Codicilli. Talis profeffio cenfetur tacite fieri, fi teftator dicat : Polo, ut boc meumte- t focm Jtamentum valeat modo wmeliori ,' quo potefl ; vel fi te- lm ftator juret, ut ferventur omnia in teftamento Dd atf contenta. RESPONDEO 2. tcel, f Claufula Codicillaris hoc TAT operatur, ut talis difpofitio teftatoris, quando p ia ob defe&um non valetin vim teftamenti , valeat in vim Codicilli. Itaque beres abinteflato vi talis Z ymoni, q Codicilli tenetur folvere legata, & fideicom- njb miffa in tali teftamento contenta. Imo vi talis u du, ! Codicilli beres ab inte/lato extraneus tenetur totam hereditatem reftituere hzredi in teftamento illo d d p " n & M invalido inftituto, fola illi reliéta Zrebellianica? QUJERITUR I3. Quid fit Trebellianica ? nno d im, f RzsPoNDEO. Trebellianica eft quarta pars 2j omnium bonorum à teftatore, deduécto ere alie- v r! no & funeralibus relictorum , que relinquitur heredi inftituto, fi nimium gravetur fideicommif- ii f0 univerfali , ita ut alioquin ei non remaneret l D. Zimort Tr. de Contratt.in [pec. H quar- p TRACTATUS IIA4 j5 ! quarta pars bonorum. Itaque trebellianica eft quzdam fpecies falcidie , feu detrattionis ex bonis ondit n m per teftamentum vel Codicillum à teftatore le- ) [ U gatario affignatis , facte in favorem hzredis. u QuzRITUR 14. Quid fi Falcidia? REsPONDEO, Falcidia eft quarta pars bo- norum, deduóto ere alieno & funeralibus à te- ftatore reli&dtorum , quz relinquitur heredi ni- Jl ] li 2 sniis legatis gravato , itaut, fi omniaexfolveren- tur, heredi ne quidem remaneret quarta pars !l Y 104 M Y bonorum. Mi f Quinam fint vel non fint a lIa .QUERITUR I5. : teftes idonei in teftamento ? J OOU RessPONDEO. 'Teftes idonei in teftamento i fünt omnes illi , qui fpecialiter non prohiben- tur. Prohibentur autem r. Mulieres. 2. Impu- BI beres. 3. Furiofi, & his &quiparati prodigi de- clarati. 6. Ceci. 7. In- 4. Muti. 5. Surdi. L fames. 8. Inviti & coa&ti. 9. Qui funt in po- " 4 teítate teftatoris, vel in poteftate teftis , vel ambo in poteftate tertii. Sic filiusfamilias ne- quit effe teftis in teftamento patris , nec vicif- U fim; nec frater in teftamento fratris, fi uterque lii M fit in patria poteftate. 9. Heres. Legatarius ta- men à teftando non excluditur, quia ejus nego- 75'2.'1' lletg tium non geritur principaliter , fed tantum fe- ïngi»:gr trà j cundario, in teftamento. Io. Omnes , quià TU r ORU lege tanquam inteftabiles a&ive vel paffive de- clarantur: hoc eft, qui aut non poffunt conde- la D re validum teftamentum, aut non poffunt infti- tui in heredes. Ex His SEQUITUR , in te- M L n W ) ftamentis teftem agere poffe 1. confanguineos. 2. Patrem in teftamento filii emancipati, ac vi- uT l cifhim. ; DE CONTR-ACTIBUS IN SPECIE, 11j Fl eiffim. 3. Maritum in teftamento uxoris. 4 $ Va Domefticos, 5. Fratrem emancipatum in tefta- Ht 1nento fratris. 6. Filiumfamilias in teftamento F s alieno. 7. Patrem in teftamento filiifamilias ll quoad bona caftrenfia. 8. Religiofum, /aitem QUtt valide , etiam fine confenfu Superioris, etiamfi Id monafterium fitinftitutum in heredem , per text, Ttr lr in C. 6. & 12; de teftibus. iterflren Dixr, valide, fi fpe&etur Jus commune, Id K Qu enim fieri extra cafum neceffitatis non convenit, partim ob fcandala, partim ob periculum irri- i vénfr tationis à fupremis tribunalibus, faciende, à quibus non raro Jus commune vel non accepta- !f tefune ïï tur , velin dubiis pro equitate circumftantia. Xn prat rum particularium explicatur, t 1]n QuzRITUR i6. Anteftamentum feriptum, i prodiit (eti 7,] fi deficiat in folennitate requifita ad teftamen- tum fcriptum, habeat tamen folennitates requie i intinpo tlis, w fitas ad teftamentum nuncupativum , v. g. i defit fübfcriptio & fubfignatio teftium , valeat etiam sls 1 j n fine claufula per modum teftamenti nuncupatioi ? REsPOoNbEO Affirmative. js, Dutr Rarro eft, quia non eft recedendum à na« lat turali libertate teftandi, quousque ea non re: qiignm ftringitur evidenter per leges pofitivas, quodin fed p prefenti non fit. Ita etiam fentit communior (mu. f DoG&orum. g p QUZRITUR I7. An teftamentüm nuncue pofiuste p pfiti patioun , in quo teftator non nominat here- dem, fed pro ejus defignatione fe refert ad fche- XITUR, L dam, in qua dicit effe fcriptumheredem, fit va- Confangutcel [ lidum ? nipt ( f H a Rz- y 116 T OROAUGCPOAS TAUW5 Hoc teftamentum eft. vali- j REesPONDEO. )u dum; pro exigentia autem circumftantiarum eft AUf lr irritabile authoritate Judicis. R ) RaTcro eft, quia jure naturali eft validum ; ) [ & non reperitur effe evidenter irritatum per le- ges pofitivas. Ita fenferunt Doctores antiqui contra communiorem recentiorum. $i tamen inaliquaProvinciareperitur effeirritatum , haud 11 dubie in eo loco pro invalido habendum eft. UJERITUR Ii$9. An valeat teftamentum N nuncupatioum precife nutibus, vel verbo appro- bativo faéctum ad alterius interrogationem? T RresroNpso Alffirmative. I RaTmrOo eft, quia jure naturali valet ; & non eft evidenter irritatum per leges pofitivas. Hinc fi teftator ad interrogationes alterius an- j nuat, vel refpondeat : Jta placet ,. ita volo , te- ftamentum valet. Requiritur tamen ; ut fit fa- d nementis, & bone adhuc memorie ; & quod necdum fit morti proximus, & quod teftes con- vocari jufferit; nec fitprefumptio, «grum fuif- fe interrogatum in gratiam prefentium , atque Y )4 ad importunam eorum inftantiam. Sienim ho- rum unum redditur dubium , vel defuiffe con- Yi A [0 g ftet, etiam teftamentum redditur dubiun velnul- ^AOt tf lum , cum agatur de effentiali requifito teftamen- 4 d ti, videlicet de voluntate libera teftantis. A& [l QU/ZERITUR I9. An teftamentum imperfe- * l]i &um, feu deficiens in aliqua folennitate fübítan- li ( ü tiali fit irritum in foro externo? 10 ResPoNDEO Affirmative. Ita habetur 1. i ! 9. 12. 21. C. boc t;'tulo. ii Qv Xx- b DE CONTRACTIBUS IN SPECIE. II7 Rn d. QUXRITUR 2I. An corruente teftamen- Ummiam to ob defe&um alicujus folennitatis corruant etiam Legata & Fideicommiffa particularia ? *l d RrsproNDtzo Affirmative. Ita habetur l1. It 29. C. de Fideicommiflis. Excipiuntur tamen Odore a tres Cafus. 1. Si teftamento tacite vel expreffe r.um. MR appofita eft claufula Codicillaris. 9. Si heres Iritt ab inteftato fuccedens ipfemet audivit prefens dedmd l voluntatem defun&i, agnovit, vel fatetur, ut habetur l. 16. C. h. tit. 3. Si heres ab intefta- At tf INec enim conceditur ei to legatum jam folvit. Xl veto g repetitio, ut habetur l. ». C. de Fideicom. quia Ritonem? prefumitur confcientia urgente folviffe. QUAERITUR 2I. An teftamentum ob de- t lt fe&um folennitatum in foro externo irritum va- 65 pofti leat pro foro interno? 3 dlterius REsPONDEO. Hoc teftamentum , fi habeat itub, t omnia jure naturali requifita ad validum tefta- Ds Utf f mentum, valet pro foro interno tam quoad in- TRU ftitutionem hzredis, quam quoad legata, do- ts Ita nec à Judice non pronuntietur invalidum. um i fentiunt plerique antiqui Jurifte ac 'Theologi yum , d cum Soto, lMolina , Facbineo , Laymano, Reiffen- , Oi fiuel cum aliis contrà valde multos recentiores. | détilec RaArro eft, quianon fufficienter probatur, duv ejusmodi teftamenta irritata effe per leges pofi- uftotdis tivas etiam pro foro interno , prefertim cum Tlri authores Juris Romani, quorum plerique erant Gentiles, non fuerint foliciti pro foro interno. n yitue l NEgc oBsTAT, quod leges, quibus irri- tantur ejusmodi teftamenta, videantur di[ponere Ti hb de Dominio rerum ; ut proin heres vi teftamenti invalidi nil poffit füumere fanquam fuum. Rr Q'.x ] V 1198 TRACTATUS 4 mlües REsPONDETUR enim , leges folum difpo- nere de Dominio rerum relictarum con/equenter ii UY ad fententiam Judicis , non antecedenter. NEsc oasTAT 2. quod talia teftamenta ha- j beantur pro invalidis etiam in foro Canonico. Nam forum Canonicum in hac caüía fequitur | forum Civile folum pro foro externo, pro quo lex Civilis jufta eít in hac parte. EX HAC AUTEM DOCTRINA SEQUITUR; j " quod hzres in tali teítamento imperfecto infti- tutus vel Legatarius, poffit tuta confcientia clam arripere vel retinere hereditatem vel lega- tum, etfi fciat nullitatem teftamenti ; imo hz- res ab inteftato fuccedens tenetur tali heredi vel legataro inftituto confignare hzreditatem aut M legatum , nifi velit judicialiter impugnare tefta- mentum, quod ipfi licet; cum quilibet uti pof- fit privilegio fibi indulto à Jure. J.Hl QUERITUR 22. Utrum in Codicillo quin- que teítes requirantut ad valorem, vel tantum ad probationem ? W Al REsPONDEO. Requiruntur ad valorem. n ; RATIO eft, quia ad probationem etiam in V judicio in caufis graviffimis fufficiunt duo teftes i ' UT " omni exceptione majores. M m NEc oBsAT, quod ipfum Jus non requirat W sz'ru',; | quinque teftes, quando ipfemet heres interfuit rf ultima voluntati, nec audet negare vel jurare T contrarium. Hec enim tacita confeffio ipfius M dHl (m heredis merito cenfetur plus ponderare , quam ^ Af h quinque aut feptem teftes. ATT Tl QUJERITUR 23. Utrum etiam in foro Ca- 'Lrïy,m r nonico ad valorem teftamenti requirantur fep. MTA tem M $ DE CONTRACTIBIS IN SPECIE. II9 t s tem tye-Pces 7 An vero fufficiant duo vel tres cum m U Parocho ? RC REsPONDEO. In foro Canonico ad valo- l]ia ïeüämemï, rem teftamenti fufficiunt dao vel tres teftes cüm Parocho. Hac Refponfio pro praxi non tan- * U f tum fervit in territorio temporali Pape , ubi AErDD, v ^ H etiam circa temporalia obfervantur leges Cano- nice , fed etiam in omnibus regionibus , ubi OUITO circa temporalia folum obfervantur leges Civi- Dyerfeto i les. Servit enim inprimis pro cafu , quo Clerici QU COpfie habent facultatem teftandiin caufas materialiter Üiten v profanas , attamen formaliter pias. Secundo fer- lts i vit pro cafu, quo Domini territoriales Ecclefia- FLi hr ftici fuperiorem, Monarcbam, non agnofcentes, reditatem habent jus, privilegium , vel confuetudinem pignare t condendi proprias leges , etiam contrarias Juri Communi. ilet ut PRosnATUR refponfio ex C. ut effes, h. tit. Xico qua ubi ALEXANDER lII. ad Epifcopum Oftien- , V tintum fem fic feribit : Cum e[fes in noftra prefentia confti tutus, propofuifli , talem in tuo Epifcopatu confuetudi- dviloren. nem obtinere , quod teflamenta , que fiunt in ultima um eutti voluntate , penitus re[cindantur ,. mifi cum fubfcriptione Q dio d fébtem vel quinque teflium fiant ,. fecundum quod leges bumane decernunt. Quia vero à divina lege, & San- &orum Patrum in[Litutis , & à generali confuetudine id i5 n heres i nofcitur e[fe alienum , cum fcriptum fit , quod in ore duo- vum vel trium teftium fdet omne verbum , pre[criptam uv coníebo j confuetudinem improbamus , € teflamenta , que para- xkrae , & ciani coram prvesbytero fuo , C2 tribus vel duabus aliis perfonis idoneis in extrema fecerint oluntate , firma de- an ia cernimus permanere fub interminatione anatbematis , pro- bibentes , ne quis bujusinodi audeat re[cindere tefLamenta . r 1& f Cum " 4 J ROA CYUPOACTSISS n i20 ho Cum autem hoc Refcriptum particulare Pontifi- Ldi cis fuerit infertum Juri Canonico , facit legem univerfalem pro loco & cafu, pro quonon obh- j TT jdicir gat Jus Civile. w QuxRITUR 24. Quid requiratur ad va- W lorem Teftamenti vel Legati pii? RESPONDEO. I. Plus non requiritur fpe- &ato Jure naturali quam ut fufficienter conftet "i de voluntate teftantis vel leganti RaTio eft, quia Jus Canonicum nullibi ir- ritat tc&amenta vel legata jure naturali valida, I i quamvis fine ulla folennitate edita. Hinc, qui certus eft de ultima voluntate teftantis vel le- l v n gantis ad pias caufas , poteft tuta confcientia res fibi relidias clam arripere, quamdiures nec- dum fuerit dedu&a ad forum externum , Civile i ; vel Canonicum REsPONDEO 2. In foro externo, etiam j J Canonico , ad teftamentum vel legatum pium dubium, mifi beredi ab inteflato. fufficienter con[let de voluntate defuntti, duo teftes nonfolum requirun- tur ad probationem fed etiam ad valorem. . Et hinc heres inftitutus vel legatarius in tali cafu M N legitime conventus poft fufficientia clandefti- HW ']h DI nz fürreptionis indicia non poteft uti zquivo- ïll[äfls l cationead negandam furreptionem, nec poteft fe ! UI eximere in foro interno à fententia Judicis. 4 Jlon 4l Dzxz nifi beredi Jüjficienter conflet de «oluntaie defuntti. Ea enim notitia hzredis convincenter AT M A C0n j probata ex eo, quod factum non audeat nega- A d " " re, aut contrarium Jurare , licet ipfemet inter- fuerlt . Valet plus , quam numerus feptem te- u ftium. VA * d Pao- leLHIP j L DE CONTRACTIBUS IN SPECIE,' I9I MOTTN PRosATUR refponfio ex C.relatum. rr. h, it ) fiCi[ k D n tit. ubi ALEXxANDER lil. dicit : Relatum eff, quod cum ad ve[lrum examen füper velittis Ecclefie caufa deducitur , os nifi feptem vel quinque idonei te[les inter- Rn l venerint, inde pof?ponitis judicare. Mandamus ,. qua- tenus cum aliqua caufa talis ad uefltrum fuerit examen de» U fequrit dutka, eam mon fecundum leges (civiles ) fed fecundum Cieter li, decretorum fLatuta trattetis , tribus aut duobus legitimis teflibus vrequifitis ; quoniam [criptum efl . in ore duorum nicoum nf vel trium te[tium fiat. omne oerbum. Dd v QuiRITUR 25. Qualia teftamenta aut le- ii D gata poflint vocari pia? ttlanis v RESPONDEO. Teftamenta aut legata pia It2 COn(c non tantum vocantur illa, quz fiunt locis piis, Vimdiüresg v.g. Ecclefiis , monaíteriis , hofpitalibus , aut 1000 , ( pauperibus manifeftis; fedetiam , que fiunt per- fonis fecularibus ex motivo pio, v. g. miferi- tr00, eliz cordie , educationis honefte , dotationis &c. CUT pjut in quantum fiftitur intra limites motivi pii. Re- at ii quiritur tamen , ut in teftamento vel legato fiat expreffa vel faltem tacita mentio motivi pii. Jm reqinun dven, 1 Per Leges Civiles ex fpeciali privilegio ad tefta- nuid menta vel legata pia referuntur etiam illa, que Y du fiunt in bonum publicum, v, g. pro munitione AE civitatis, pro reparatione viarum &c. p p QUJERITUR 26. An valeant legata pro- fana inferta teftamento pio non folenni ? ( ii REsPONDEO. Valent fi de illislegatis fuf- TE j conn ficienter conítet, quod vere fa&ta fintà teftatore. RaTrio eft, quia jure naturali valent, & n at n non fufficienter conftat, quod Jus pofitivum in cafu, quo fe habent accefforie ad principale, ns pl ea reftrinxerit à fua libertate naturali, h H ; Qv £- [ TRACTATUS W 122 QUAXRITUR 27 Quid requiritur ad valo-. QLER 'Wx 'eï rem teftamenti privilegiati inter liberos? REesPONDEO Ad valorem ejusmodi te- N nüw ftamenti N fi fuerit nuncupalivum , folum duo re- quiruntur. Primo , ut fütficienter conftet de vo- luntate teftantis per duos teftes vel alió modo. Secundo ut fingulis liberis relinquatur fua por- tio legitima , & finguli honorentur nomine here- dis, Si autem teftamentum fuerit /criptum , re- l quiritur r. ut ipfe pater, mater velavus te- Ü ftamentum fcribat vel fubfcribat ita ut liberi LJk manum patris agnofcant. 2. Ut exprimatur tem- [ N pus conditi teftamenti. 3. Utexprimantur fin- gulorum liberorum nomina, atque uncize feu VRM portiones fingulis affignpatz , qus poffunt effe mæquales falva tamen portione legitima fingu- M lorum. Ut tam tempus quam numeri uncia- rum non fxgnentur per cxifras fed per verbain- tegra. QUJERITUR 28 Quid requiratur ad valo- ^ rem teftamenti privilegiati militum? Et qui ve- niant hoc nomine ? REsPONDEO r. Ád validum teftamentum exiftentis in confli&u nulla requiritur folennitas. ((IDA Til Si autem teftamentum fiat in caftris extta confli- p TU Ill G&um, requiruntur faltem duo teftes. $i autem l fiat in hybernis extra expeditionem , nullum pri- Qiïm; vilegium habet. Ita habetur in Receffu Ímperii fllcmm I512. Extra Imperium Romanum leges, parti- Q? culares infpiciendz funt. l f RESPONDEO 2. Hoc privilegio militum fr etiam gaudent Medici, Chirurgi, & mercato- res caftrenfes. n n P QU- LUA us DE CONTRACTIBUS IN SPECI 1235 UT du QuJRITUR 29. Quid requiratur ad va- * lr lorem teftamenti rufticorum ? Ét qui veniant hoc nomine? y lm RESPONDEO I. Utl Ad valorem teftamenti rufticorum, ubique feptem teftes commode habe- » Vl d ri nequeunt, fufficiunt qumque teftes rogati. Douatt f 2. non requiritur fubfcriptio teftium vel figillo- "U oj rum appofitio, fi fcribere nefciant, vel non ha krit f beant figillum. $1 tamen aliqui forent fcribendi uT VA] u periti, ipfi deberent fubfcribere, & fi volunt, bt i aliis przfentibus, etiam pro aliis fubfcribere. erimd RESPONDEO 2. Nomine rufticorum juxta &iprina multos ob paritatem rationis veniunt etiam alii Qu ij ruri degentes. Imo quidam hoc privilegium ex« It poffn tendunt etiam ad cives ruri habitantes, vel ad triim nobiles ibi morantes. Vide l. fin. C. h. tit TUCTET] U QUJRITUR 30. Quid requiratur ad va- |eryerba lorem teftamenti tempore peftis confe&i ? REsPONDEO I. Spectato rigore juris et- anurad v iam tempore peftis requiruntur feptem teftes , UE quamvis non debeant effe fpecialiter vocati, ut habetur 1. 8. .C. h. tit. $i tamen peftis atrociter In Camera s um feviat, fufficiunt quinque vel duo durfolan Imperiali, fpe&tata & exigente equitate naturali, trisenta admittuntur talia teftamenta faéta coram duobus ls. $ textibus. pn, Ms QUARITUR 93I. Quid requiratur, ut va- leat teftamentum ad a&ia, feu apud. atta, depo- Rsl un d fitum ? RESPONDEO. Ad valorem hujufmodi te- ftamentorum, que funt mnium facillima, & vüeglo yit omnibus fuadenda, nifi expenfe alicubi forent I n exceffive folvendz poft mortem, requiruntur fequen- QL T.RAR,C TAT UE5 y I24. fequentia. 1. Ut ipfemet teftator perfonaliter, ] UM fi poffit, aut fi nullo modo poffit, per alium fi- g de digniffimum , offerat teftamentum figillo clau- i fum Judici, ipfum rogando, ut illud ufque ad p fuam mortem affervet, & tueatür. 9. Ut tefta- Y mentum offerat Judici in preefentia duorum te- fiium, vel Notarii. Quamvis enim hoc non j requiratur ad valorem ejufmodi teftamenti, re- p j quiritur tamen ad probationem, ut conftet, Ju- Al dici teftamentum fuiffe oblatum. Si autem nec ] Notarius, nec alii teftes fuerintadhibiti, debet A W Judex teftamento exterius adfcribere annum, ts diem, & locum, in quo teftamentum fibi fuit lii 1 oblatum, Éxpedit etiam, ut à Judice petatur :ijia:äl'uf/( Recepi[e , feu teftimonium de receptione tefta- tf menti. Si autem teftamentum offeratur zd ia D gl Jr integro Magiítratui, vel Senatui , iftis cautelis UL f L teftium opus non eft, 3. Si teftis non poffit prze infirmitate adire Judicem , debet eum per alium i n vel Epiftolam rogare, ut vel ipfemet ad fe ve- niat, & teftamentum excipiat, velaliam perfo- nam fidam vel duas, adíe deputet, cui teíta- CUMA mentum in prafentia duorum teftium vel No- tarii extradat. ö[ehm'a. l ! Siautem teftator vellet domi fuz facereteftamentum nuncupativum, deberet cum F in ?Uj Judice prafens effe A&uarius, vel duo teftes, qui fimul audiantultimam voluntatem. Licebit Mu tamen teftatori, fi diutius poft eam oblationem teftamenti ad a&ta vixerit, illud repetere à Judie "1 lr du i p ce, quocunque tempore voluerit, & illud mu- fj tare, vel omnino lacerare. E['Ugl lj [f(l ! !l QUJERITUR 32. Quinam poflint vel non poflint teftari ? [ W. Rz- x.lQ r j Df CONTRACTIBUS IN SPECIE, 125 füut. [lt, ] R d RESsPONDEO r. Teftari poffünt omnes, Htgm fribi qui jure non prohibentur, fi habeant rerum pro- ! ld priarum dominium. RzsPONDEO 2. Prohibentur teftäri I.fer- i, ) Il d vi proprie di&i, hoc eft, mancipia. ». damnati ad mortem vel perpetuos carceres. 3. filiusfa- i i telinsi milias quoad bona profe&itia. 4. mente capti, furiofi. 5. prodigi declarati. 6. infantes ac im- Ut « Oa puberes , etiamfi accederet confenfus tutoris. 7. muti & furdi fimul quoad teftamentum nuncu- i, à pativum..8. ccci, nifi preter feptem teftes ad- r an XDtU fj hibeant Notarium pro o&avo tefte. 9. rei lafz majeftatis. 1o, contrahentes inczítuofas nuptias Julceyez quoad inftitutionem eorum, qui in linea colla- Aptione terali ultra fecundum gradum conjun&i funt. mtur 1j iI.condemnati ob famofum libellum. r2.hzre- lls cautt tici, ubi non funt tolerati. 13. omnes, qui de n pofftys jure funt inteftabiles, hoc eft, quibus poteftas m p dl ferendi teftimonii adempta eft. 14. ufürarii ma- «t al feve nifefti. 15. excommunicati propter hzrefin, eo- dium t rumque fautores , ubi non funttolerati. 16. per- i, Qd tl cuffor Cardinalis. 17. Religiofi. poft emiffa vota lum viY folennia. 18. Clerici de bonis beneficialibus fu- vlerdoni perfluis etiam ad caufas pias. Hi omnes partim n a jure naturali, partim civili, partim Canonico, v d quatenus hzec jura pofitiva, Civile & Canoni- en. fo- cum, pro diverfitate locorum &temporum funt u o in ufu, funt inhabiles ad teftamentum conden- rl dum, faltem valide pro foro externo Canonico, vel civili. Econtra habiles ad teftandum funt , iiis 1, banniti feu profcripti. 2. filiifamilias quoad bonacaftrenfia. 3. Minorennes, etiam fine con- ofin: vt fenfu Curatoris. 4. furdaftri. 5. Religiofi Ordi- ] nuim 126 T TA CCPIA T I5 y! ol num militarium ex privilegio Papz. 6. Novitii. 1 jgit Quod autem attinet Clericos, qui fieculo decie moquarto privilegium teftandi partim ex concef- I r y h fione Épifcoporum , partim ex confuetudine aquirere, velfibi arrogare ceperunt, monendi A videntur, ne transgrediantur juftos limites juris divini, quo per tredecim priora fecula bona intuitu beneficii parta femper ad caufas pias, & T quidem ipfam Ecclefiam beneficialem propius re- "'"alw( hi Ípicientes applicari debuerant. Jus illud ante- " ii AQMM J rius adhuc urgetur in Concilio Lateranenfi cele- brato fub ALgxANDRO IlI. prout refertur C. & an) cum inoficiis , h.tit. his verbis : Cum in officiis cba- atit) vitatis primo loco illi$ teneamur obnoxii à quibus benefi- H'W. | cium nos cognofcimus recepi[Jes econtra quidam Clerici m cuim ab Eccleftis fuis multa beneficia perceperint , bona *2 tl 1 per eas aquifita in alios transferre prafumnunt, — Hoc Htj od igitur , quia antiquis Canonibus con[lat inbibitum , nos indemnnitati Ecclefiarum | providere volentes , fioe inte- ftati dece[Jerint , five aliis conferre woluerint, penes Ecclefias eadem bona pracipimus remanere. Ita ftatu- v E6 tum fuitin Concilio Generali anno 118o0. ! C. Ad bac , h. tit. habetur aliud Decretum ejus- It uf dem Alexandrilll. his verbis: 444 bec prefentibus MI) (s innotefcat , quod Clerici de mobilibus, que per Eccle- du fiam funt adepti, de jure teflari non. po[Junt. Voen- ET tes tamen €$ fui compotes inoderate valent aliqua de bonis la ipfis non ratione teflament? , fed eleemofine intuitu ero- *l f gare in-agritudine conflituti. Pt Drixi, primum feculo decimo quarto juf [ "r teflandi apud Clericos circa bona ex beneficiis MT parta invectum fuiffe. Sic P. KnaM.in Hier- Vw " -archia Auguftana Tom. 1. Se&. 12, de FRID E* lt d RICO E ET j DE CONTRACTIBUS IN SPECIE. 127 ?. ( ch': RICO Epifcopo ad annum i1307. fcribit : Ecclee Jie Aduguflane Canonicis & Vicarüs jus teflandi conce[- TO n fit. lmo ufus impune teftandi per Capitulatio- : tf nes ab Epifcopis extorquericepit primum fecu- IU qype culodecimoquarto. SicScuirTEnvsinGlof. Wi fario Teutonico V. fio fcribit : Confirmatio confra- !t ternitatis Majoris Cleri zirgentinenfis 1419. WAlbelmi Qs pla, Epifcopi. Epifcopus Fertone , id eft , quartaparte Mar- "DL DEODIS c& argenti per Clericum decedemtem fibi ut' Ordinarío J il m j loci légato contentus bona defunti , vel Ecclefie , fi ejus w Ó antuitu aquifita funt , «vel beredibus proximioribus ipfius (ti i t 4 "n defun&ii cedere permittat. Similis conürmatio ibi- dem habetur pro Ecclefia SPrgENst, ubi ex- | a'yuiä-wge;*l preífe additur, in cafu, quo Clericus rion dede- ! quám ( rit fertonem, nec habuerit aliud indultum, bona Tjnit, h dereli&a pertinere ad Epifcopum ex veteri more , a, ] nad) a(tem Joerfomntett. — Ubi nota; etiam tunc tülum, bona intuitu Ecclefie , hoc eft, exlabore clerica i, fet i liaquifita pertinere fine difcrimine ad Epifcopum. iriri, jv QUJERITUR 33. Quid requiratur ad legi- N ; Yal time adeundam hzreditatem ? pup T REsPONDEO. Pro adeunda hereditate m od requiritur 1. ut heredi concedatur fpatium fuffi- ciens deliberandi, velitne adire haereditatem, li r !qgæp«*l vel non ? un ! n RaTr1O eft, quia heres adita, feu acceptata &r.ï [ ;v femel hzereditate tenetur folvere omnia debita yfn ia defun&i. Hocautem fpatium deliberandi de u- re communi eft annus integer. 2. Ut heredi concedatur Peneficium Inventarii; feu libertas an- »p Qu g bEUfFF; notandi omnia Pona, jura, ac debita, que reperi- unturin hereditate defunGti. Confici autem de- gax t , &ho bet Ínventarium authoritate Judicis vel Notarii Wi intra TRACTATUS Wi 128 intra fex menfes à morte defun&ti, &? in prefen- | Qu h] n tia illorum, quorum intereft , puta creditorum, & heredum neceífariorum, fi non nimium di- !h ftent. rq UXRITUR 34. In quot partes foleat di- vidi hereditas? Ét quota pars dicitur Legitima ? RESPONDEO I. Tota hereditas de Jure Ü 41 communi dividitur in duodecim partes, feu, ut vocantur , uncids. Dus ejufmodi unice vocan- )n tur fextans, tres vocantur quadrans, quatuor tri- m ens, quinque quimunx, fex femis feu femiffis ,. fe- hp ptem /eptunx, o&to bes, novem dodrans, decem E ;Jl'dlf.*' dextans, undecim deumx, tota vero hereditas, l YPf feu duodecim unicz, vocatur 74;; & hinc qui A totam hareditatem accipit, dicitur ex «[Je hares. t f REsPowDpEOo 2. De Jure communi omni- bus haredibus fimul fumptis pro legitima plus non b debetur, quam triens, hoc eft, tertia pars heree ditatis, feu quatuor unciz. REsPONDEO 3. In partem legitimce de- bent computari etiam ea, qua heredes necefía- l rii jam acceperunt titulo dotis, vel donationis propter nuptias, &c. dum teítator adhuc erat n jn vivis. DAU [V) RESPONDEO 4. Ín partem legitime com« I putari non debent fumptus, quos parens fecit EY in educandis liberis, ftudiorum, opificii, vel "It artis addifcende cauía, nifi ubi aliud petunt le- ïltexrr ges, confüetudines, vel paGtiones particulares., uf vczfu RESPONDEO $. lia legitima non debet hqïläf 1 eífe onerata aliis oneribus, quz pretio zeftimari j tj T !f li pofünt; alioquin eoipfo non reciperetur legiti- ma integra. ( QuEx i W h l S DE CONTRACTIBUS IN SPECIE. I29 i) æ IH PK*' T d QUZRITUR 935. Quinam dicantur hzre. des neceffarii ? Q ii RESPONDEO. Hsredes neceffarii funt . r. Liberi legitimi, (ive jam fint emancipati, fivead- As r huc fint conttituti in patria poteftate. 2. Fili r Lj naturales vefpettu matris , faltem de jure communi. & d 3. Si liberi legitimi jam fünt premortui, eorum Vr f loco h&eredes neceffarii funt horum liberorum li von defcendentes, nempe mepotes ( meptes ex liberis. l, QUior 4. Si neque nepotes neque neptes ex liberis de- L Jtnu, i fun&i fuperfunt, pro hsredibus neceffariis ha- Ül m bentur parentes ipfius defuncti; &, fi parentes tE0. Detsia jam obierint, alii a/cendentes. 5. Inter liberos fj &ltrg computantur non folum po[ibumi, fed etiam ad- tudit optati à defun&o. 6. Fratres & forores nonfunt QOImUDi O hzredes neceffarii, nifi in cafu, quo inheredem ln plust fuiffet inftituta perfona turpis, v. g. meretrix, lus hn concubinarius, leno, mimus obfcoenus, filius presbyteri, filius adulterinus vel inczítuofus, lgline d infamis infamia juris vel fa&i, &c. s t QUuERITUR 36. Exquibus caufis exhzre- d dongtiy ditari poffint heredes alioquin neceffarii ? r adu t RESPONDEO. De jure communi enume- rantur caufz fequentes. 1. Si filius vel alius de- negïtimm« fcendens violentas manus in parentem feu avum injecerit. Qs p W 2.Si ei maledixerit, velaliam gravem h OPIUCK) k injuriam intulerit. 3. Si eum criminaliter accu- faverit extra cafum , quo in principem vel Rem- qjid p j particui;iä publicam deliquerit. 4. $i eum detulerit judi- ma nl p cialiter cum gravi ejufdem praejudicio in bonis honoris vel fortunz. retio dl 5. Si ejus vitit infidias ftruxerit. 6.Si filius pro perfona aut debito pa- jpret i tris in carcere feu vinculis detenti rogatus non ! 1 fide- D. Zmnort. F.de Contra&t in [pec. Dv 130 TRACTA;FUS fidejufferit. Filia tamen hac obligatione non | ( Along conftringitur. 7. Si parentem ab hoftibus ca- 8. Si furiofo velin amen- : m prum nonredemerit, tiam lapfo competens obfequium non praftite- hu | W rit, fed eum neglexerit. 9. Si cum novercarem carnalem habuerit. Io. Si teftamentum facere vel mutare volentem prohibuerit. Si fe affo- ciaverit mimis, hoc eft, illicitos ludos exhiben- l J tibus parente invito. 12. fi ut maleficus verfe. tur cum maleficis. ia I5. Si defecerit à fide fattus BIN h&reticus, nifi ubi heretici fuerint tolerati, & VOT fimul intercefferint fpecialia cum illis pa&a.. 14. Si filia recufatis honeftis nuptiis ante annum z- A YT (Ugut tatis 25. elegerit effe meretrix, & libidinofe vi- xerit. [ Huc.de Jure Bavarico & equitate natu- L rali revocatur , fi filius ante25. & filius ante 30. 1 tj ztatis annum abfque confenfu parentum nupfe- rit perfone turpi. UJERITUR inter DoCtores, utrum ad ex- haeredidandumfufficiat etiam alia caufa eque gra« D M vis, aut etiam gravior, quam hic expreffa eít ? Id affirmant Covarruvias, Facbineus, & Stru- i vius, quibus omnino affentior faltem fi caufa in l g Tetty eodem genere cum caufis hic expreffis verfetur ; quia Imperator Novell. 115. $. 2. dicit: fufficere gra- Vl veimn C inbone[Lam injuriam parenti illatam. Atqui o- 1 50036[]? r mnis caufa eque gravis, vel gravior quam hic expreffa f H eft, infert gravem & inboneflam injuriam parenti. d) ]F"f "Q Itaque dum in eadem Novella dicitur; mon licere ( ex alia lege ingratitudinis caufas imponere, fenfus tan- NU T li Ab tum eft, quod aliz caufc minoris omenti opponi A il Q nequeant, quz his recenfitis genere & gravitate R D N Ml jl &quiparari nequeant. ulw i [ QUIEI* j DE CONTRACTIBUS IN SPECIE. I3r )bligatione . QURITUR 37. Quenamrequirantur con- i hombüi; ditiones, ut exheredatio liberorum fit valida? QU Velitr REsPONDEO. Requiruntur conditiones IUO od fequentes, r. ut exheredatio non fiat tantum in UT DOVete codicillo, fed in teftamento ipfo. RaATI O/elf, Téttum f quia hereditas non datur in codicillo, fed in te- - ftamento. Ergo nec in illo adimitur. 2. Utin lr n teftamento exprimatur caufía jufta exhzredita. Dulefny w tionis ," qui modus expreffionis vocatur exberedi- trt i fbl tatio cum elogio. 3. Ut exhsreditandus exprima- Ti tolee tur fuo nomine. 4. Ut exhaereditatio fia & non fub conditione. t pure, 1l 5. Ut heres fcriptus pro- ATl aDnt bet veritatem hujus caufze. t oidiol QUZERITUR 38. Quinam non poffint in- Bruitate n ftitui pro herede ? fliuyant: RzsPONDEO. Inftitui non poffunt r. he- retici non tolerati, aut fi tolerati fint, per le- RIUUT Tj ges, con(uetudines, velpa&ioneslocorumpar- Xrüm d er ticularium exclufi. 2. Apoflate à fide chriftia- f eqeg na, quales revera funt ii qui vocantur Franc- mapon;, Sreymauter, cum manifefte rejiciant ayeda ini, 6 authoritatem Scripture, & leges in ea conten- jen d u tas, v. g. de vitanda fornicatione, & centum alias veritates in Scriptura contentas. yverfeturyt Hujus- i f modi ergo homines, nifi faltem coram magiftra- jim, Ài tu renovent profeflionem fidei chriftiane, pla- ne exharedandi fünt à parentibus. 3. Banniti à yunticar Romano Imperio, quia funt civiliter mortui. njunanpe 4. Daranati ad ultimum fupplicium. 5. Damnati icitr i ad metalla vel triremes inperpetuum. — 6. Libe. g, f ri perduellium , & reorum lefz majeftatis. 7* qantnt t Communitates incapaces Dominii, &c, Verum w r de hisin caíü extraordinario pro foro externo 2 plura | W TRACTATUS 132 n plura reperiri poterunt in Civiliftis, vel Cano- niftis. ii UJERITUR 39. An teftamentum condi- | .-,guvaxäz hm, tum ante ingreffum religionis velante profeflio- |.! nem rumpatur per profeffionem ? RsEPONDEO. Ita certe;5 quia Negative. "'Tridentinum Novitio in ultimo bimeftri permit- i [ tit condere teftamentum, quod fruftra permit- l; teret, fi non perfifteret poft profeffionem. An teftamentum femper [j QUJRITUR 40. p ï poffit revocari? etiam fi interceffit pactum vel n t juramentum de non revocando? Vrl A RESPONDEO TI. Quilibet poteft pro libi- tu revocare fuum teftamentum nifi intervenerit Ul, f,i W Ilf pa&um utrinque onerofum. al RaT1Oo eft, quia ut dicitur l. 4. ff. de ad- i impl.legat: .4mbulatoria ef] voluntas ad fupremum vite exitum. | &-m» REsPONDEO 2. Ea mutatio licita eft, et- N ! iamfi intervenerit pa&um gratuitum de non re- vocando. LY l !l ) RaATrOo eft, quia ejufmodi pa&iones à jure civili irritantur, vel tanquam nulle, utpotere- DI ) W Aj pugnantes libertati naturaliin re maximimomen- ti, declarantur. Sic. l. 22. ff. de legat. dicitur: 4 ANemo poteft [ibi eam legew dicere , ut à priore ei non li T ceat vecedere., AC m [i AAs REsPONDEO 3. Si tamen interveniffet i5j pa&um juftum utrinque eque onerofum , atque p ! ex altera parte jam impletum , vel paétum paci- g [ | j ficatorium per modum compofitionis, non licet j I variare teftamentum ; nifiinterveniente nova ac 2 ü [ fufficiente variationis caufa. [l RA- Bl Ttby j DE CONTRACTJIBUS IN SPECIE. 133 li, "i ä: RATro eft, quia non repugnat juri naturali, fi quis in majus bonum proprium fe obliget ad non variandam fuam difpofitionem teftamenta- riam, v.g. fi quis pacifcatur de inftituendo hz- 3l?ante w rede ea conditione, ut fibi ferviat in longa & lt Qfb difficili infirmitate, ut fibi affiftat in fuis neceffi- ID tatibus, ut fe juvet in bello jufto, &c. & hec fl libertas naturalis ita fe obligandi non eft mani- fifionn, fette fublata per leges pofitivas in foro interno. Tlettum j Dein hujufmodi pactum videtur potius reàle, quam perfonale, in quantum videlicet pacifcens ;em[ pátt conpacifcenti adhuc in vivis obligat omnia fua a ml bona tam mobilia quam immobilia. [ iteryer D ixr, eque onerofim , fi enim foret onusre- fpe&tive leviffimum pro hereditate maxima , pa- Lf di &um fimpliciter effet potius gratuitum , quam onerofum. i firm QUIERITUR 4I. Anpoffit fcribi hzresin- certus? v. g. volo effe heredem, quem Titius titdi, d demn ts poft meam mortem defignaverit RESPONDEO. De Pfure civili non poteft fic fcribi. Ita habetur 1. 68. ff. de heredibus infti- Biones a , uptet tuendis, ubi dicitur : Si quis ita fcripferit : Si Titius voluerit , Sempronius beres eflo, non valet. in- mimimp'fä dgt. s fritutio. RaTrOo eft, quiaffic non defun&us fed alius Apinm heredem inftituiffet; quod nimis grave accidit ; n heredibus ab inteftato, & ideo merito caffatum eft à lege pofitiva, licet non repugnet fic fieri rofün, per jus naturale, cum aliquando quis in feligen- dis re&te hzredibus magis confidere poffit in pru- pi, i^ dentia & exa&a circumfpe&tione aliena, quam miente n propria, prefertim fi jam fit morbo gravatus. l l3 1nc p 134 TRACT;,ATU'S x Hinc in Ju&E CaNonrco C. r3. de Teftam. | | hm habetur contrarium bis verbis: Qui extremam ! n voluniatem in alterius difpofitionem committit , non vix detur decedere inte[latus. D r Qu ERITUR 42. Quandonamlocumnon ha- beat Palcidia vel Trebeliianica 2 Wl RESsPONDEO. Falcidia non habetlocum r. Tn legatis piis. 2. In fpecialiter exceptis ab ipfo- met teftatore, fi videlicet in teftamento expref- 3l fe cavit, ne à legatis detrahatur falcidia. . 3. Si heres de bonis h&reditariis aliquid furripuit, vel j w j Y 110 negavit. 4. Si heres non confecitInventarium ! debito tempore & forma. AT, ] 5. Quando . in tefta- mento aliquid legatur ea conditione, ut nec ab Itr ipfomet legatario alienari poffit, fed neceffario ad haredes tranfeat, Itahabeturin diverfistex- tibus Juris Civilis, ubi viget. Hinc infpicien- Mi dze leges, vel confuetudines locorum particula- j rium. 11] UJERITUR 43. Quibus modis refolvitur, feu annulatur, teftamentum ? RESsPONDEO. & Refolvitur quatuor modis ; videlicet r. Irritatione, 2. Deftitutione. 3. Ru- Prioribus tribus modis ptione. 4. Refciffione. Tifi invalidatur teftamentum ipfo jure; fed ultimo Din Yj modo folum irritatur per querelam inofficiofi tefla- d onfi snenti. Nv InRITARI tefftamentum dicitur , quando /35][]0 " ld teftator interea redditur incapax ad condendum ) Vrictr teftamentum, v. g. per bannitionem, fervitu- * df iU ii tem perpetuam, &c. DrsTiTur teftamentum dicitur, quando interea hares redditur incapax ad fuccedendum, lh W NS g, Mxemveü 1 DE CONTRACTIBUS IN SPECIE. T55 Dd Tef!a: V.g. per mortem, per defe&um conditionis in * Ml H teltamento appofite, vel per repudiationem hzs- LU reditatis coram Judice factam. RunuPr teftamentum dicitur, quando tefta- Ttmy tor tacite vel expreffe revocat prius teftamen- tum, v. g. condendo novum teftamentum , vel fabetls quando ipfi füpervenit filius pofthumus , aut T quando interea adoptat filium. dTonto qu QUZERELA INOFFICIOSI TESTAMENTI FTTT dicitur, actio heredis neceffarii in teftamento lidfu:ripuii:- omiffi, vel exhzredati, qua apud Judicem con- tl queritur, fe injufte fuiffe omiffum, vel exhe- Jindo j reditatum ; probatque caufas exhereditationis l, U t non fubfiftere. Éd nettl QUERITUR 44. Quotuplex fit Executor ndiver[t teftamenti ? KRESPONDEO. r infpici Executor eft triplex r. Le- 2 particu gitimus, feu legalis. 2. Téflamentarius. 3. Dati- *0U$. Horum autem quilibet aliquando dicitur j nfltitr, univerfalis, aliquando particularis. ExEcUTOR LEGITIMUS SEU LEGALIS i modi eft, quem lex determinat ac conftituit. n jone $d [ TEsSTAMZENTARIUS eft, quem teftator de- ; tribustid terminat. ; hus DaTivus eft, quem Judex in alterius de- fe&u conftituit. ia UNnrivzEnsALrSs eft, cui datur generalis fa- cultas in omnia bona defunGu. , d al od PanTiICULARIS eft, cui datur folum fa- , i cultas difponendi circa partem bonorum de- fun&i. tur, qe QUXERITUR 45. Quis poffit conftitui in Executorem teftamenti ? iil - Rre. T I4 x " 156 TRACTATUS REsPONDEO r. In teftamento profano po- QVLB od teft conftitui quelibet perfona jure non prohi- k bita, etiam mas vel feemina. D JOd RaAT10 eft, quia faltem de Jure Canonico fominain Executricem adimittitur etiam jure na- p tur& ip teftamento pio, prout habetur C. 3. h. tit. Ergo multo magis admittitur de Jure nature in FI teftamento profano. [ [ t RzsPONDEO 2. Clerici, ac proin multo m e magis Religiofi, prohibentur agere executorem iM A j in teftamento profano, nifi ex fpeciali licentia ag Epifcopi vel Superioris. RaTrro eft, quia de Clericis in variis Con- ao p ciliis ftatuitur, ne fint attores vel procuratores ne- gotiorum fecularium; quod tamen munus effen» UMT tialiter involvitur in officio Executoris circa te- u ftamenta profana. De Religiofis vero dicitur iPRD) c.fin. h.tit. in 6. — Religiofus executor ab aliquo in a wooluntate ultima deputatus non. potefl. bujufmodi offi- W cium fufcipere vel exequi , vifi à Superiore fuo petita fus per boc licentia €2' obtenta. EU RE£sPONDEO 3. In teftamento pío Clerici poffunt fufcipere munus Executoris. Religiofi fepulg, HIWIT tamen etiam ad hoc indigent licentia Superioris. RaTrIO eft, quia de Religiofis textus inhi- Mu f * ümnjod bitorius loquitur indefinite fine diftin&ione in- ter teftamenta pia & profana. De aliis autem H E[ One ;rivarorum i Clericis id clare permittitur c. 19. h. tit. Sfoannes Clericus & P. laicus conflituti executores ultime volun- "t t tatis O. Clerici, qui piis locis in ultima vooluntate lega- 1 ESPOHJ[ vit, pofl mandatum fufceptum per Diegce[anum. cogi de- t bent te[latoris explere ultimam: voluntatem. *l . hi n Qvux- i DE CONTRACTIBUS IN SPECIE. 137 RUT QuzmnriTUR 46. Ad quid obligetur Exe- Jüttgpy, cutor teftamenti ? RESPONDEO. Executor tenetur 1. exequi Et J n ultimam voluntatem defuncti fine mora. I pj fi àdmonitus eam executionem intra annum cir- RLT cd legata profana, vel intra fex menfes circa pia ]ut n legata negligat, perdit omnia emolumenta, qu& 2. Indu- alioquin ex hereditate confequeretur. bio deintentione teftatoristenetur teftamentum V rot g IT vel legatum exequi, juxta illius voluntatem ra- tionabiliter prefumptam. 3. Poft executionem fpcáli lg tenetur legitimis Superioribus reddere rationem n variyl Á acceptorum & expenforum, licet tef*cator. eam remiferit. frittam Tmunusd) UJERITUR 47. : Quis poffit commutare Lris ciri ultimas voluntates ? Y6r0 ditl REZsPONDEO.I. Circa. teftamentum vel ' d dipui bujfd j legatum profanum nemo habet poteftatem com- mutandi ultimas voluntates ; etiam in evidenter tj melius, nifi füpremus Princeps feu Magiftratus, idque non nifi exigente caufa publica neceffitatis Yoyo Q reipublice. n N RaTIO eft, quia privato fübditorum domi- Yi Supet nio princeps pre;judicare nequit, nifi fic exigen- fis temu te dominio alto in bonum neceffarium reipubli- ifindiont ce. Ergoneque przjudicare poteft difpofitioni De di d privatorum in eventum mortis , nifi aliud petat .Lti, bonum reipublicz. iv Ut REsPONDEO 2. Circa teftamenta vel lega- T wämm; t3 pia commutare ultimas voluntates nemo pot- gtl eft, nifi Summus Pontifex, vel Epifcopus tan- Af quam delegatus Sedis Apoftolica. RaA- 3 ( 138 TRACTATUS y R ATI0 eft, quia dominio privato laicorum, u aut Ecclefiarum , vel locorum particularium ii prajudicari nequit, nifi per expofitionem vo- P luntatis defunctorum rationabiliter przfuümptas | j qu£ expofitio pertinet.etiam ad poteftatem or- | dinariam Epifcopi, velex plenitudine poteftatis commutando voluntatem defun&i certam ac li- AA W d quidam ex caufa neceflitatis refpicientis bonum [ publicum Ecclefias. Ea vero plenitudo potefta- A tis pertinet ad Papam. Id quoad rem probatur u Mi " ex Concilio Tridentino Seff. 22. c. 6. de ref, ubi UXATT dicitur : /n commutationibus ultimarum «oluntatum , sintp que non nifi ex jufla &2 mece[Jaria cau[a fieri debent , Ateoy) Epifiopi tanquam delegati Sedis Z4poflolice fummarie * j €? extrajudicialiter cogno[zant. Similiter dicitur in n Clementina 2. de religiofis domibus : Cumea que ad certum ufum largitione funt deftinata fidelium ( falva dU A Sedis Zdpo[lolicee autboritate ) debeant convoerti, Cgc. ]IP UZRITUR 48. Quo ordine ab inteflato fuccedant heredes, in cafü, quo nullum tefta- mentum eít confectum; vel quo illud eft inva- lidum ? At iM RESsPONDEO. Heredes ab inteflato de jure communi hoc ordine fuccedunt. LTUM 1. Defcendentes Sunap in linea re&a, nempe liberi, nepotes, prone- htboy potes, &c. 2. Zfcendentes inlinea re&a, nempe 4 l parentes, avi, &c. 3. Confanguinei collaterales, Q " ET nempe fratres, forores, eorumque filii, & fi- 11j lie, nepotes & neptes, fi eorum parentes jam Wtg DL IObvean. obierint. 4. Conjuges reciproce, fi defcendem. tes, afcendentes, & confanguinei collaterales A(Pam J déficiant. 5. Fifius , fi deficiant alii hzredes. [ | & ET QUX- $ DE CONTRACTIBUS IN SPECIE 138 Va[(ïl IU UZXRITUR 49 An nepotes & neptes de- | Pümcum lp fun&i füuccedant in capita vel in ftirpes ? RESPONDEO Nepotes,& neptes defundti, [61' præmmr poteü&'em five adhuc vivant aliqui hujus liberi five nulli Uiteyyd five defícendant ex uno ftipite, five ex pluribus, i CGttam D) tantum füccedunt in ftirpes, & non in capita. Itints i Rarro eft, quia tantum fuccedunt jure re- Jlll*lldog prafontationis, in quantüm reprzfentant fuum pa« rentem. T Itaque folum in corpore illis licet adire vel repudiare hzreditatem. 66 dend LURT QUJERITUR 50 Quomodo ab inteftato füccedant privigni? h frid RESPONDEO Vitrico aut INoverce non /6 t a fuccedunt, nifi intercefTerit parificatio prolium in- Itr diiy: MU ter conjuges; fed fuccedunt tantum illi parenti, ex quo procreati funt. Ita jus commune. fim ( UXRITUR 5I. Quomodo fuccedant li- Wfii, G beri naturales, fpurii, legitimati , &c iif RESPONDEO I Naturales necdum legiti- jlum tf mati, fi adfint alii liberi legitimi; non fuccedunt ul um patri; fuccedunt tamen matri, avo & aviz ma- ternz equaliter cum aliis liberis legitimis , & quidemin capita Itababet Jus commune, quam- TT vis quoad equalitatem portionis materne forte Va repugnante zequitate naturali. RESPONDEO 2. Si pater nullos alios ha- Pofe p N [eda n beat liberos legitimos, naturales fuccedunt et- i CO iam patri non habenti legitimam uxorem, atta- u fl men folum in duabus unciis. Reliquze decem p uncie obveniunt reliquis confanguineis defun&i [j t : RESPONDEO 3. Nepotes naturales & pro- n j ol nepotes à fücceflione avi paterni vel proavi om- i hr nino & femper excluduntur. RrE- Q: ] J46 TRACTATUS RzsPoNDEO 4. Legitimi tantum , feu ad- i Oü*" an optivi & arrogati fuccedunt cum aliis legitimis zqualiter in bonis allodialibus. j f REsPONDEO 5. Spurii, hoc eft, nati ex [ meretrice publica, füccedunt cum legitimis li- i beris equaliter matri, nifi fuerit nobilis. 'Tunc [ j enim illis folum debetur alimentatio ex bo- iil ] nis maternis. Verum illa equalitas portionum " 7l forte non congruit cum equitate naturali. TMM ! RzsPoNDEO 6. WNati ex damnato coitu, &l hoc eft, adulterini, inceftuofi, facrilegi, nec taiin 1 patri nec matri fuccedunt; fed debetur ipfis fo- ia lt ]a alimentatio. dT ResPoNDEO 7. Legitimati per fübfequens matrimonium fuccedunt zqualiter cum aliis le- gitimis. g.:Cm'm RzsPowpEo 8. Legitimati per refcriptum Principis non fuccedunt, fi extent alii legitimi T "yfs n CL UT tempore legitimationis, nifi Princeps illos fpe- 4 cialiter legitimaverit etiam ad fucceffionem. UJZRITUR 52. Quis fuccedat Clerico ab jnteftato ? g* ] REsPONDEO r. ul Inbonispatrimonialibus, ) 'NW quafipatrimonialibus, & induftrialibus induftria il rofana, fuccedunt proximi confanguinei. "N RESPONDEO 2, In bonis beneficialibus, )u parfimonialibus vel induftrialibus ex labore Cle- C&mfn l ricali, füccedit Ecclefia, in qua defun&tus ha- buit beneficium, ita tamen, ut jus fpolii com- MI» Ls DAT petat Epifcopo, hoc eít, jus accipiendi partem bonorum, ?Uil I Jf Rarro eft, quia Clerici funt jure divino "R BU l TU incapaces Dominii in bona titulo clericali feu labore DN t DE CONTRACTIBUS IN SPECIE. I4I | talltuml h n j labore clericali parta, prout in Tra&. de Jufti- ID dj lt tia oftenfum eft. Hec funt liquida in Jure Ca- d v nonico, ut mirum fit, à nonnullis authoribus fcribi oppofitum. Nam C. r. de peculio Clericorum CUT hts Ltl ex Concilio Arelatenfi fic habetur: Jnvefligan- t ! dum eff , fi nibil patrimonii babens presbyter , quando EDt« L Ut i promotus ef? ad Ecclefiafticum. ordinem , poflea. emerit hr predia , cujus juris fint? Quoniam Ecclefie, ad quam promotus eft , e[Je debent juxta Canonicam autboritatem. lm Etl.c.c.3. Unusquifque Presbyter, quas pofü dies , facn'iegi,;- confecrationis aquifferit , proprie Ecclefie relinquat. lr Et c. 12. de teftamentis ALEX ANDER IIL fcri- bit: Relatum efz auribus no[tris, quod quia flatuimus perliblss T CU 4j in Generali Concilio, ut bóna per Ecclefiam aquifita ad eam in, Clericorum obitu devolvantur , dubitatis, an bor Jit de immobilibus tantum, «oel de mobilibus fentiendum ? t retrips Refpondemus , quod generaliter bona quelibet per. . Ec- Al Jgitt clefiam aquifita eis debent. juxta Concilium Lateranen[e n ilosfe ANomine autem Exccle- poft aquirentis obitum remanere., flonen, Jie non Epifcopus vel fucce[Jor Clerici morientis , ubi eft v Cereod collegium Clericorum , fed communis congregatio intelli- gitur. Licet autem mobilia per Eccleftam aquifita de vimoniu lu d jure in alios pro morientis arbitrio transferri non po[fmt, confuetudinis tamen e[£ non improbande , ut de bis pau- Ed peribus , & religiofis locis, & illis, qui viventi feroie- nb vant, five alii, aliqua juxta fervitii meritum conferan- at iur. Ceterum que ex bereditate , vel artificio , aut do- d &rina proveniunt ,. diflribuentur pro arbitrio decedentis. us ol UXERITUR 53. Quomodo füccedant u- xores ab inteftato? velmariti? pia p RESPONDEO I. Quando nulli adfünt li- i beri ex conjugio, Jure Praetorio fuccedit uxor rued l : in omnibus bonis mariti; & viciffim maritus fuc- | clen'c?l i cedit TRACTATUS s 142 ( cedit in omnibus bonis uxoris, puta, nifi adfint Si vero adfunt alia pacta dotalia vel conjugalia. liberi, iique non fint plures quam tres, nec ex- "m tent alia pacta, velconfuetudines aut leges par- j ticulares locorum, de Jure communi fuccedit [ uxor marito, & maritus uxori in quarta parte bonorumdefunGti. Siautemadíint plures, quam M tres, fücceduntin parte virii, hoceft, obtinent m partem zqualem parti uniuscujusque ex liberis. z Requiritur tamen , ut defunctus fit dives. Ad- ET vertendum etiam, quod , ubi uxor concurrit tjacin cum liberis , aquirat folum ufumfructum fuz por- m o tioni$; ubi autem concurrit cum aliis coníangui- p neis, aquirit etiam dominium fuz portionis. l J Verum de hac materia teftamentaria quili- i bet Parochus & Confeffarius confulat, & atten- r r te legatleges particularium locorum, ne confu- M D Iendo vel judicando graviter peccet contrajufti- &i (i) tiam. Pro meliori captu & directione acciudo ex Jure Canonico P. Pichler formulam Tefta- menti idiomate latino. h ir ln Nomine San&Giffimz & Indivi- ^ qduz Trinitatis, Patris, & Filii Mi þw; jj & Spiritus Sancti, Amen. lj Bf«jgm ; W co ADAMUS CHRIPEL, animo vevoloens bu- n [j D E mane «vite brevitatem , mortisque inevitabilis certi- Y E,"F | ! 17 tudinem , & incertam üllius boram, ad evitandas , que JMW alias poft obitum meum oriri po[Jent, lites, liberrima L MO N J volun- ij v,m if DE CONTRACTIBUS IN SPECIE. 143 Wa , od voluntate, & plenorationis ufa, ultimam de rebus meis difpofitionem & teflamentum feci, ut fequiur. l. [nprimis Omnipotenti Deo. cternas ago gratias 15 Ieäg Qu pro omnibus beneficis toto vite tempore tuibi liberaliffi- d Ia w 1 Qu me collatis, eique tanquam Creatori animam meam, pre- lts tiofo [anguine Chriffi J'efu, amantiffmi Salvatoris re- Vcel, d demptam, vurfus veflituo, & in fan&tiffanas manus tra- i"squeex ll do, eumque per bujus unigeniti Filü fui infmita merita b ld bumillimerogo, ut eandem Regni céleftis baredem fa- | r g cere mifericorditer velit ; atque eum in finem etiam pias fréun i BeatifJane Virginis Marie , Patrone clementif/ma; ac 141l5 Cf omnium Sanüorum preces ac inierc imploro. e[Jtnem deva;zjime lt portü II. Corpus , quod de terra formatum eft , fur[us Irentara terre configno, & volo , ut illud ab/que [peciali pompa, [iht, n conformiter tamen [latui, fépeliatur in Exclefia Paro- h, Decot chiali S. Viti, atque in die Depofitionis , foptima g tri- t contrajul gelima, quas celebrari in anime folatium cupio , cum TODe aCC tot Miffis , quot. Sacerdotes- illis diebus baberi poterunty n Tl flatuendo pro. qualibet fLipendium 45. crucigerorum. IHI. In eundem finem [pecialiter lego ducentos flore- nos pro quadringentis Milfis , medio floreno proqualibet deftinato, po[t obitum tneum legendis , & quidem à Sa- : &Injif:: cerdotibus fccularibus , quam primum fieri poterit , ac , Jaltem intra bime[ire, [ioe vuri, five in urbibus ,. alios (i autem quinquaginta florenos pro Zfnniverfario cum vigi- lia , offcio funebri, & MifJa una. IV. RR. PP. Francifcanis Ingolfladii $0. flore- no$ cum onere 5o. MifJarun, & RR. PP. zugufti- j E nianis Eremitis ibidem 40. florenos paríter cum onere jl 1 40. MilJarum pro mea anima intra breve tempus legen- T darum , quantum fieri potefT, tradi olo: . Conf raternitati in P f autem $. Monice apud eosdem P P. z4uguflinianos 26. flo- n T6105, N 144 TgAbTATuä venos, ac totidem Congregationi A4cademie Majori in ea- dem urbe Ingolfladienfi , cui 62 mors mea . [latim mun- tietur. V. Pauperibus, in quibus Chriftum femper fu[pexi & veneratus fum. lego mille florenos, de quibus centum tra- dantur P. Prefetio Gymnafü Ingolfladienfis , & cen- " ium P. Profe[Jori SS. Canonum, diflribuendi inter ftu- A diofos Gyyimnafti €?. S'uris Canonici, qui prater indigen- tiam plus babent pietatis &j dotbrine , prout dittis Pa- j L tribus videbitur : vurfus centum P. Operar:o ibidem pro 10 T egris, quos vifitat, vel quos alios eleemofina. digniores in ila urbe judicaverit. Trecenti dentur pauperibus (vulgo 6en X5aufz2Irmen ) Joci, ubi funt exuvie cor- poris mei, & vicinie ad duas boras in. circuitu: qua- dringentos refiduos velinquo di[pofitioni libere executoris, ut eroget jis egentibus, quibus in Domino erogandos cenfuerit. VI. Sorori mee pro aliquali vecognitione benevolen- bow 4 D. - tie, & obfequiorummibi fepius exbibitorum per modum le- gatirelinquo meam argenteam,e lineam fuppellettilem cum Cuilibet vafis [lanneis & cupreis , atque so. florenis. ] autem ex ancillis , uti &9 ex famulis , 2. florenos. De- nique Ludi Magiftro 30. florenos , ut unum vel alterum ;iïïus adolefcentem pauperem gratis inflruat. per tres annos. VII. Cum vero [ciam, bafim. quodammodo ac fub- a flantiam Téflamenti e[fe inflitutionem beredis, in di- ï Py,y'm ^ midia parte bonorum meorum , que fübtrattis expenfis L funeralibus , & primum jpecificatis 1555. florenorum il [j legatis tum piis tum profanis vefidua invenientur , pro berede in[lituo [aninarium juniorum Sacerdotum ad D. T ul Virginem . Tbavimaturgam prope oppidum aDovffen in "if L ( Bavaria nuper San&i[fmo Zelo cujusdam. Macenatis | "9N mei obforvandi[/mi ere&um , ut. plures ibi Sacerdotes Jacu- U'lm J l( H $ DE coufrzkcns*rs IN SPECIÉ. . 145 WMW'J Jeculares ub difciplina Zeloft Moderatoris füftentari pof- L fint , qui pro cura animarum rite adminiftranda prattice formentur, pie üluc peregrinantium confe[fones exci- i jempnþ:l iant, ac inlegve vite exemplo , && concionibus, cdi- LU fücent populum cbriflianum : in altera vero di&orum bo- : Ms Eï'(' norum dimidia parte beredes volo "Theopbilum ex Fratre lii meo, €9 lgnatium ex forore mea nepotes; fi vero alter- D r j uitrum , vel ambos, banc bereditatem non adire contine » r d geret, fubflituo illi, vel illis, Domum tertie Proba- Mrtr) n tionis Patrum Societatis S'efü, Oettinge veteris. n Muf i VIII. Ut autem bec mea «oluntas ultima f&curior lr j fit ab omni. périculo impugnationis aut nullitatis , olo,, i i ut, fi forte non fubfiflevet ut Téftamentum , faltem «a- UT leat tanquain codicillus , vel alio meliori modo , quo de lhre enni Jure valere potef? : vefervata tamen mibi libera potefla- I) gt te mutandi, addendi, wünuendi, delendi, &g'c. quan- docunque & quomodocunqua xvoluero. tl IX. Denique ut omnia certius citiusque executioni p wandentur , pro Executore bujus füpremi mei elogii de- pl momino, Cj ut pro veteri amicitia boc ultimum cbarita- g, i j " tis obfequium mibi exbibere velit , demi[Je rogo admodum ,J ] Reverend. & Do&ti[J. Dominum Bonifacium Guetvvillig, Parocbum ad fuperius memoratam Ecclefiam S. Viti, ei- m od n prirts 0. que in aljqualem recognitionem laboris €9 folicitudinis m Bibliotbecam meam a[f;gmo. X. Prefentem banc difpofitionem ultime «olun- hrddi, v fs o tabis mee mon modo proprie manus fubfiriptione. & proprü figilli appre[fione , erum. etiam 7. tefljum ad 1355 jf&'(!üi'f id [pecialiter rogatorum [ubfcriptione & [ubfignatione, ia f ut videre ef1, firmavi, interventu etiam D. INotarii d d- ad id requifiti. . Que a&a funt. ZEthiopalbii 96. Mar- m " m Jf iij anno po[l réparatam Salutem M DCCXIX. K De i SM, D. z£mort Tr. de Contratt. in [pec. u 146 ITRACTATQIS Dicis: De Mutuo. gt n UZERITUR I. Quid fit mutuum? gamümi'l yin, ! ; RESPONDEO. Mutuurm eft conttaCtus, quo res unico ufu confumptibilis traditur alteri | | m.az;;; in ejus dominium, ea lege, ut reftituatur ea- dem in genere. Inter res ufu confumptibiles numerane h tur non folum vinum, oleum, frumentum, &c, f ' [ 4 ( fed etiam pecunia. Hujus enim ufus etiam uni- o cus transfert illius dominium in alios, ficque il l Re« pl lam fuo priori Domino moraliter deftruit. füitui in genere dicitur, quod reftituitur in fimili, AODS Nuno RU hoc-eft, ejusdem fpeciei, v. g. pecunia pro pe- cunia, frumentum pro frumento. i W Quid fit ufura ? QUJXRITUR 2. RESPONDEO. Ufura eft omne au&tariunmi mutui ex obligatione à mutuatario pendendum ) "Auttarium ta- mutuanti, precife titulo mutui. le eft, fi quis mutuanti centum florenos tenetur poft annum folvere centum & quinque florenos. l Dicitur autem iftud vel aliud auctarium praftari ü ; precife vatione mutui, quando mutuans non habet [ alium titulum pretio zftimabilem exigendi iftud M au&tarium, nifi quia mutuavit pecuniam vel aliam vQi rem unico ufu confumptibilem cum obligatione J NI reítituendi eandem genere rem. n li Cm,d V U Y QUXZRITUR $3. An licitum fit, exigere Vi au&tarium ex mutuo przcife titulo mutui ? UAET [ J RrsroNDEo Negative. I'Wmih Rarro eft, quia ín tali contra&tu non fer- LHRITCV« ? vatur mqualitas juftiti» inter detum & acceptum. ":X. þ]ïra füm Aj H "j Plus enim reüituitug , quam accipitur. ET Dicss: 5 DE CONTRACTIBUS IN SPECIE, 147 Diczs: Plus valet pecunia numerata, quam aumeranda , feu attio perfonalis , quam creditor er- U? gamutuatarium habet ad exigendam ab eo pecu- M I niam. Ergo, cum creditor pro numerata pe- cunia tantum accipiat a&ionem perfonalem, re L fl vera accipit aliquid minoris valoris, quam dedit, Tl 5 Igitur ad compení andum hunc inequalem valo- Tib rem dati & accepti, ad aCtionem perfonalem ad- ITR dendum eft aliquod jus pretio seftimabile, & idios, lg in eftimatione morali &equivalens exceffui valo- tl ris, quem habuit pecunia numerata füpra valo. lr ii tem actionis perfonalis. pecina: RzsPONDEO d.a. plus valet pecunia nti- " inerata a/quando, ac per acciden$ ratione adjun&ti i? periculi; parati lucri, vel damni emergentis, c. univerfaliter ac per fe, n. falfitas hujus univer- T& 2004 falis propofitionis patet ex eo, quia fzpe pecu- 0 pendent hia numerata plus habet periculi in crumena vel la cifta propria, quam in manu depofitarii divitis s eDos tenefl & fcheda cambialis apud itinerantem acceptior u r eft, quam numeratapecunia; & numeranda pe- ia cünià à fido & habili emptore, locatario, vel ynston d inutuatario, quando repeti pote pro libitu, Y enä[;ï'. perinde eítimatur, ac ipfa pecunia, prefertim Vniam od accedente actuali pignore. Hinc merito damna- um ob ta eft ab Innocentio XI. fequens propofitio, or- 4 dine 41.. Cum numerata pecunia pretioflor fit numeran- dà, C nullus fit , qui non majoris faciat pecuniam pre- i,5 fentem ,. quam. futuram, potef?. creditor. aliquid ultra j m Jürtem à mutuatario exigere,&? eo tituloab ufura excufari, QUJRITUR 4. An mutuans poffit ali- T Qquid ultra fortem exigere titulo benevolentie m 64 exhibite , alias indebite , vel titulo gratitudinis ? Ka R£ pitn j 148 TRACTATUS | RzsPoNpEo Negative. | 'fümïu q RarTrIO eft, quia repugnat focietati huma- gun 1vr i nz, ut officia reciproce inter amicos vel focios MM Qd benevolentie, pretio vendantur. Si ergo jure Yi n , nature aGtus reciproce benevolentie exempti funt à commercio lucrofo & taxatione pretii, UF manifeftum eft, quod non fint res pretio zfíti- mabilis. Itaque nec pariunt titulum exigendi au&arium ultra fortem. Eodem modo difícur- ]i rendum eft de actibus gratitudinis, utpote reci- proce ad previos a6tus benevolentie. Idem enim in eftimatione morali eft, five dicam, me f o vendere aéctus benevolentis , five dicam, me If emere a&us gratitudinis pro actibus precedenti- Af bus benevolentie. Hinc merito damnata eft DIf ab Innocentio XI. fequens propofitio ordine 4. ! u) Ufura non eft, dum ultra [ortem aliquid exigitur tan- Vi 4 quam ex benevolentia & gratitudine debitum ; fed folum, fi exigatur tanquam ex ju[zitia debitum. UXRITUR $. An mutuanspoffit aliquid ultra fortem exigere zitulo damni emergentis ? REgsPONDEO ÁAflürmative. m RarT:r0 eít; quia jus nature non obligat amicos vel focios ad fuccurrendum fibi invicem 3 cum damno proprio fine onere compenfandi ta- Q Ne- W le damnum, quando poterit compenfari. P que enim amicus vel focius prudenter ab amico TU velfocio exigeret onus fübeundi pro fe damni, W d fi propriis ex bonis poffit illum praftare inde- ^v j Y ( mnem. Multo minus poterit quis obligari ab J extraneo ad incurrendum ejus gratia damnum, ï ul (4] fi ex bonis propriis vel fua opera poffit indemni- AmME fare benefa&orem. Hinc omnes authores con- Af veniunt; DE CONTRACTIBUS IN SPECIE. 149 t veniunt, quod licitum fit, im mutuo exigere ali- quid ultra fortem titulo damni emergentis. Quia Q w in tali cafu auctarium fortis non exigitur titulo Oltnte t mutui, fed titulo alterius concomitantis obliga- tionis feu conventionis, qua recipiens benefi- At T&5 prely cium mutui fe obligat ad compenfandum totum damnum , fecuturum ex beneficio per /e, hoc eft, lm aj n od tale , quod vel a&u incipit, vel probabiliter pot- erat timeri. Ad compenfanda enim damna, if, Ut confecuta benefa&ori per accidens , que proba- Wlente, | biliter non poterant previderi, nec prudenter ,( " ] Ve d timeri, nonobligavitfe tacitemutuatarius, nec [ire dieg: verofimiliter fe expreffe ad hoc obligaffet, fide Dos prai fubeundo hoc onere fuiffet tractatum. Maluif: 10 dammiy fet enim quzrere alium benefatctorem, congru- fitio ordi entiorem focietati civilihominum, &obfervan- ii apir tiprem legum benevolentiz reciprocg. itn; ff ' QuzxRiITUR Ó. Anmuütuans poffit aliquid poltdiqi ultra fortem accipere titulo lucri ce[Jantis ? REsPONDEO. Mutuans licite aliquid acci- i pit ultra fortem titulo lucri vere cefJantis. Vere autem ceffare dicitur, quod, cum aé&tu exiftat, 2 u i um (b interrumpitur, aut omnino extinguitur. INequit enim ceffare, quod necdum phyfice vel faltem qunpat moraliter in preparatione caufarum ita exiftit, at ! ut in zítimatione morali jam haberi cenfeatur. inte 6 Rarro refponfionis eft, quia ceffatio lucri yii o [ ! jam phyfice vel moraliter prafentis eft reipfa ali- ll ii quod damnum juxta eftimationem communem ; J ! qui ( mu Érgo, cum damnum emergens fundet titulum 4i fufficientem ad exigendum au&tarium ultra for- ;pofit t ; quhot a tem, idem præüabit titulus lucri vere ceffantis. Yi j K 3 Qu - $ 150 TRACTATUS m QUEZRITUR 7. An mutuans poffit aliquid | as ultra fortem accipere tztulo periculi de forte ? geut RESsPONDEO. Probabile periculum fortis t prebet füfficientem titulum ad accipiendum ali- À ji Ál n quid ultra fortem. RATIO eft, quia probabile periculum for- tisefficit, ut in eftimatione moralifit minor va« ] lor attionis per[onalis (eu juris ad rem, quam fit va- lor ipfius Summe Capitalis a&tu poffefTze phyfice ï | Ergo cumi juftitia vel moraliter feu juris in re. contra&tus exigat equalitatem inter datum &ac- M ( ; ( ceptum , eoufque augendum eft pretium a&lio- Y nis perTonalis feu juris ad rem, donec equet va- W aV E lorem juris in re, feu ipfius Summe Capitalis actu poffeffa. UZRITUR 8. Quenamrequiruntur con- ilt, ditiones ad hoc, ut poflit aliquid accipi ultra Ti fortem titulo damni emergentis ? T REsPONDEO. Juxta communem Theolo- gorum requiruntur conditiones fequentes. r. [ i Ut damnum fit verum ac reale. 2, Ut hocdam- A num caufetur ex ipfo mutuo , & non aliunde. 3. Ut damnum fit equale compenfationi, quz exigitur. [/ 4. Ut damni compenfatio deducatur ; ! expreffe veltacite in pa&um. — s. Ut non fecu- AT Ex defectu h E to damno remittatur compenfatio. prime conditionis non eft locus compenfationi, th()v fi quis pretendat compenfationem damni ex eo; ) quod potuiffet illa pecunia uti ad affequendum 15.] ]ucrum valde incertum. Nemo enim dicitur ex W 1l lh eo pati damnum , quod potuerit elocare pecu- r Se- niam ad affequendum lucrum incertum. l P:'fläïtf[; cunda conditio deficit , fimutuans habueritaliam h ïiü[üpe[ pecu- u DE CONTRACTIBUS IN SPECIE. ISI Vtrpify ' pecuniam , vel aliud medium , quo potuerit L ] precavere damnum ; velfi mutuans domum ex Wh äi fme "i defe&tu reparationis collapfam nihilominus non fuiffet reparaturus, etiamli pecuniam non elo- Cpintr caffet. P Dritln QUJRITUR 9, Quales conditiönesrequi- rantur ad hoc , ut mutuans poffit aliquid exige- Ya t niny "— qum re ultra fortem titulo lucri ce[Jantis? RrsPoxpDpEo. Requiruntur fequentes con- fl D ditiones. 1. Ut pecunia, qus mutuo datur , fit qmand hr Itl d CUU a&u expofita vel jam a&u deftinata adillam pro- xime exponendam pro lucrofo contra&tu nego- d retini (onet a tiationis, commercii, emptionis, elocationis &c. 2, Utmutuansnon habeataliam pecuniam nme ( otiofam, quam poffit mutuare fine detrimento fui lucri 3. Ut lucrum non tantum fit poffi- iruntt bile , fed etiam probabile, hoc eft, tale, quod ld atcit mutuans creditfe affecuturum verofimilius. Lu- crum enim, quod probabiliusnonfequetur, vel onem Tfeo feqtate quod ftri&te dubium eft, ac zque probabiliter non fequetur, non poteft fundare jus compen: y Ut x n du fationis ex juftitia. Compenfatio namque da- ret lucrum certum pro lucro incerto , &ficinon Ro obfervaretur equalitasinter datum & acceptum. nfar.iq i ' QUJRITUR IO. Quales requirantur con- 1 ULO &U ditiones ad hoc, ut mutuans poffit aliquid exi- i H ere.ultra fortem ob periculum fortis ? C0f nen s REzsPONDEO. Requiruntur fequentes con- [ ! AUL domnt if ditiones. 1. Ut mutuans non teneatur in fere- d M cipere periculum fortis ex charitate. Si enim y n d mutuatarius conftitutus fit in gravi neceffita. j od te, prefertim cafu fortuito abfque fua gravi cul- jtcertut pa; finfuperfit perfona induftria, fidelis in fer- st 4 vandis f ! "TORCA CUT A EuS 152 vandis promiffis , conícientiofa , ac preterea ':m j g cognationis, focietatis, vel fübje&tionis vincu- ]o conjun&dia; & mutuans habeat pecunias otio- put f W [ fas, ex quarum mutuatione ac periclitatione non timet periculum fubeundz gravis neceffita- « tis, charitas chriftiana amicitiz, focietatis , vel fübje&ionis & familiaritatis precipit , ut quis fubeat periculum difpendii quoad bona füperflua ad füblevandam miferi ita fibi conjun&ti gravem U indigentiam. 2, Ut periculum non fit tantum : poffibile, fed etiam probabile, hoc eft, tale, ! f quo ftante prudenter poffit timeri amifiio for- tis in toto vel in. parte. 3. Ut hoc periculum E probabile non jam fufficienter exciudatur per fidejuffores , vel per pignus, vel per hypothe- [ cam, vel affecurationem aliam. J QuIERITUR 1I. Anmutuanspoffit aliquid exigere ultra fortem ob Statutwumn principis , taxan- fir tis moderatum cenfuüm in favorem mutuantium ? [7 KO RESPONDEO. Solüm Statutum Principis &t non poteft licitum reddere au&arium ex mutuo, n nifi concurrat alius titulus diftin&us à mutuo. ( Ril Rarro eft, quiaPrinceps fuo Statuto licitam l reddere nequit violationem juftitiz , itautin con- n n tra&tibus non fervetur equalitas inter datum & [Hutltg acceptum. Hoc autem contingeret , fi redderet licitum lucrum ex mutuo. Ht Idem enim objectum, Ainlli quod fineftatuto foret intrinfece iniquum, fine t D'('O[ ulla variatione ex parte obje&ti , redderet li- Atf citum. lWi Pm Diczs cum Haunoldo & aliis , quod prin- fnt l ceps per füuum Statutum non adjudicet mutuan- A Tij ti aliquod auctarium titulo mutui ; fed quod ex h hm " bonis Wt ( $ DE CONTRACTIBIUS IN SPECIE. 153 'a'a Eu J bonis mutuatarii transferat Dominium cenfus in Jj ïOnis n mutuantem titulo Dominii alti ob bonum com- . pefllnias [ ! r mune folum pro cafu , quo mutuans non tene- tur alteri mutuare ex juftitia vel charitate. Cum F enim in tali cafu vix ullus fit mutuaturus alteri, At & exinde fequatur bono communi Reipublice MT ingens damnum ex inertia commerciorum , ar- u tium, officiorum , culture agrorum , cecono- miarum &c. videtur bonum commune exigere, n f ut princeps procuret facilitatem mutui etiam er- gaeos, erga quos ad praftationem mutui nec It uf Id vero con- obligat lex charitatis nec juftitia. doc p gruentiori medio praftare nequit, quam fi mu- eatüda tuatarios obliget ad folvendum moderatum au- lrl €arium creditori benevolo , alioquin ad mu- tuandum non obligato ex lege charitatis. JUUT COoNFIRMATUR à pari. Sic enim, licet DUEOT officium tutelg & curatele fitjure naturali ac di- TUOSntU) vino ex fe gratuitum , nihilominus principes fi- um Pricipit nita tutela & curatela obligant majorennem ad ID p n congruam compenfationem exhibitorum officio: s à m rum de fe gratuitorum. abxto il REsPONDEO d.Poteft hoc princeps ftatue- re, fi tale Statutum exigat generalis neceffitas » Juntte iner dul vel utilitas Reipublice , vel negle&tus generalis MA r SoMIG legum charitatis, C. fi hoc tantum petat utilitas yeninddt Reipublice in uno vel altero cafüu particulari. n. ant. einqun, : Dico enim, eam legem non exigi à gene- rali neceffitate vel utilitate Reipublicz. Nam Mo in primis Problema eft, an plures familie plus paffure fint nocumenti ex ejusmodi lege, quam i, auf ufict n ex defe&u mutui, aut neglectulegum charitatis. Sinon daretur ealucrofa mutuandi facilitas, non jj f quoäf v R. dare- 154 TRACTATIS daretur tanta fuperbia & luxus in veftibus , con- j Iu viviis , inutilibus «dificiis, comparandis pere- qemve grinisinutilibus mercibus, piécturis exteris, cu- kl riofitatibus , &c. quales expenfe non folent Mi fierifinemutuo ad familiarum multarüm ruinam. Quod fi autem pecunia opusfit ad fines Reipubli- c&aut familiz utiles , reperiuntur contractus So- cietatis ; dantur propinqui,dantur familiares,dan- tur ar&iori communis utilitatis vinculo jun&i , in quo cafu admodum rarum eft, nullum inter tot notos reperiri,qui non poflit, acnon tenea- -f tur juvare gratis indigentem ex legecba [ 77 atis. Or- dinarie enim vel juvari poffunt gratis recepto pignore , vel per folutiones fucceffivas, com- H putandas in fortem. Itaque pratextus ille ex Statuto Principis non excufat exigentes aucta- rium fortis fine alio particulari titulo. " QUJRITUR I2. Àn mutuans in cafu , quo non tenetur mutuare gratis, poffitliciteexigere au&arium fortis titulo emptionis cen[us ex re vel per- Jona frugifera? RESPONDEO. Diftinguendo. . Si enim em- ptio cenfus fiat ex re vel perfona determinata, & periculum capitalis & fru&uum maneat par- [ tialiter penes emptorem, tanquam ufufructua- ii .»u-x.uffj rium vel colonum partiarium , contraéctus eft ju- T mx ftus. Si autem emptio cenfus fiat ex parte bo- norum indeterminata , vel ex omnibus bonis , Wme Wi 1 Qu & periculum cenfus & fortis maneat penes folum venditorem , contra&us eftinjuftus, nifi colla- j n [if "t tio Summa ita fuperetinduftriam coloni velfocii d w partiarii , quod tamen in praxi vixfiet, uttantum ja- ) Jf ge;raþatur à quantitate fru&us feu cenfus part Ill * QU u $ DE CONTRACTIBUS IN SPECIE, 155 Tb rii jufti, quantum juxta communem zftimatio- T5 g nem valet receptio totius periculi quoad Capita- T t ; le & fru&tus ex pàrte mutuatarii, feu potius co- loni feu focii partiarii. Sic, fi quis Agricole Tatto rj lla DUM vel Aulico commodet mi il florenos , atque ex T nfb ilius predio , exhujus vero opera feu officio rfamiliares,tg emat annuos reditus quinquaginta florenorum , mculojugg & neuter poffit annuatim etiam in ánno fertili. fructuum vel accidentium lucrari ultra centum ! ! nuïh:m . h AC0n l florenos, contra&us erit injuftus, quapdo pe. Al riculum cenfus relinquitur ex parte folius mu- D) C;Cïl mlii, l 1 Qf o tuatarii. Ponitur enim in cafuü', quod in tali tl contra&u emptionis feu potius Societatis, quine quaginta floreni fint portio jufta lucri communis; gLertus jj oDf 4 etiamfi periculum juxta leges contractuum So- cietatis maneat commune. Itaque fi folus mu- ]. tuatarius in fe recipiat periculum, tantum mu- du adi, g tuans tenetur detrahere de equali partitione fru- licteerge &uum, quantum alteri additur oneris ex rece- DI ptoinfe periculojuxtacftimationem prudentum., 1 Ex Hoc sEQUITUR, Omnia mutua inni- , um derrmi xa preciíe titulo emptionis, quando obimpro- portionemSummz & rei, ex qua celebrari prz- M MDEBCI,' tenditur emptio , funt moraliter irreducibilia ad yum df contra&um Societatis, effe reipfa purum mu- ao tuum. INon enim poteft zítimationem fumere « eptti juftam ejusmodi emptio juris cenfualis , nifi fcia- qnisds tur, quantum mutuatarius fuo labore vel officio us poffit lucraziex fumma mutuata. Hinc Summa fts, niüggï mutuata comparanda effet ad valorem totius eplori o^ predii vel officii, ut illi Summe affignetur cor- pf refpondens fru&tus. v. g. fi predium compare- j cenfus;'»'f tur mille florenis ; & annuum lucrum dedu&is expen- 156 TR ACTATUS x expenfis fit centum floreni. Si quistali Colono commodet centum florenos ; correfpondens lu- st jl j pr crum annuum erunt decem floreni Cum igi- t tur mutuans tantum conferat pecuniam , alter la- Y borem, mutuanti folum debetur hujus lucri di- midium , nempe quinque floreni , ita tamen ut utrique tam mutuanti quam mutuatario fit com- mune periculum Itaque fi foli mutuatario re- f y linquitur periculum , mutuanti non debentur | 11 quinque pro centum , fed minor pars, aut cer- te remi(lio totius cenfus illo anno, quo res vel ff pa opera vel. perfona remanfit fterilis fine lucro no- tabili. VR M Ex his omnibus fequitur ; titulum em- tiohis etiam erga perfonas, erga quas non datur hi iL m i obligatio mutuandi gratis licet' fpeculative per contrattum trinum infra qq. 16. explicandum defen- EM Ij dipoffit, practice tamen ac ordinarie, variispe- riculis committendg injuftitie obnoxmm effe- W W Vide dicenda qq. 16. Ü QUJERITUR I3. An mutuans, aliunde non obligatus ad mutuandum gratis, poffit ali- W li quid ultra fortem accipere titulo Cenfus Germanici ? RESPONDEO. Si Contractus cenfualis ger- (MJ* u manicus eft re veradiftin&tus à contractu mutui, m oDf ita ut importet titulum practice diftin&um à ti- -Mn tulo mutui licite aliquid accipitur ultra fortem eft titulo ejusmodi contra&us cenfualis germanici. FH & a]lx | Si vero non diftinguitur pra&tice , fed tantum fpe- Em culative per diverfas intentiones & formalitates ïerent Ài pure mentales , non eft licitum, uti hoc pre- textu feu titulo. Hinc MCOD li HM QuaznriTUR 1I4. Quid fit contractus cen- ; us fualis germanicus ? RE- I ] DE.CONTRACTIRUS IN SPECIF. 157 lt Qu RrsPoxDpzo. Contra&us cen(ualis germa- LM nicus eft permutatio juris vealis inre ufu confumpti- EY v bili pro ?mequalis valoris jure perfonali ad eandem Mp i fpecie rem nullo alio charitatis aut juftitice titu- WA l: lodebita, atqueinzqualis valoris per cenfum y lt ting lege taxatum legitima compenfatio. In hac de. lat lt finitione pro genere proximo ponuntur illa ver- MM ba: juris realis in re ufu. confumptibih pro inequolis 1n d valoris jure parfonali ad eandem fpecie rem. Per hzc Duts, at enim verba cenfus germanicus ponitur in genere , QU permutationis , prout permutatio in Jure dicitcon- Mi lum tractum fpecificum, fpecie diítinttum ab omni ; lm alio contra&tu nominatoinJure. Nonenimcon. U 0010 venit cuivis contradui, v.g.emptioni, effe per- mutationem furis reaJis pro jure perfonali ; cum in CU du det illis contractibus potius fiat permutatio juris rea- & Varip lis pro jure reali, Imo per illa verba : pro jureper- Qxum ef fonali inequalis valoris , hic contra&us cenfualis germanicus jam diftinguitur inadzquate à contra- &u mutui tanquam fpecies à genere; quia Mu- NU s pl tuum latius patet , quam ifta permutatio. TETES cet enim omne mutuum fit permutatio juris rea- i mv atl g lis pro jure.per[onali ad eandem [pecie rem , non ta- hn m men omne mutuum eft permutatio juris realis pro fünduna? jureperfonaliinequalis valoris. Datur enim mutuum, T quod eft permutatio juris realis pro jure perfo- nali &equalis valoris , nempe gratuitum merito- il germania [ tantunié rium, & onerofum ufurarium. Pro przdicato differentiali non folum ab aliis contractibus, fed b fordta W etiam à contractu mutui univerfim ponuntur il- ui lp la verba : atque inequalis valoris per cenfum lege ta- xatum legitima compen/atio. Nam per hec verba ii ifte contradus cenfualis diftinguitur inprimis à mutuo T-ROAGG qUECTSDS DW 158 mutuo grátuito , quia inillonoh exigituf ut , cen. pzæ(enüt füs, five jus perfonale fit ejusdeim valoris five g d diverfi valoriscum jure reali ; quod permutatur .. st cum jure perfonali. Diftinguitur etiam ifte con- *?'*m'ä tra&us cenfualis germanicus per illa verba 4 rui- Tle Viuo ufurario: quia in mutuo ufuratio vel-permu- li tatur jus reale cum jure perfonali ejusdem valo- l fis, vcl quando permutatur jus reale ctim juré f M perfonali ingqualis valoris, exigitur compenfae ] tio illegirima utpote repugnans vel legi naturali J charitatis aut juftiti&, vel excedens generales t jl [ liM Dervi- uV N limites conftitutos per taxanr legalem. Til que per illa verba Contra&us cenfualis germani- cus diftinguitur etiam Z mutuo licito non gratuito, b fed onerofo per cenfum titulo lucri ceffantis ; vel damni emergentis; quia in tali mutuo licite Ut exigitur cenfus, etiamfi fiat permutatio jurisred- RI Qu lis pro jure perfonali ejusdem «valoris , puta in cafu; Md tg, quo ielius eft , vel eque exoptabile, habere [ jus perfonale ad rem, quam jus fealein fe, v. g. tempore belli, in itinere , inloco furtis, iri- Du n cendii, inundationi, cortüptioni obnoxio. Id tali enim cafu non praftatur cenfus ia competrs Ü 'Läü* fationeri inequalis valoris inter jus rezle & jus j li hg, ! perfonale, fed in compenfationem damni con- comitantis, ad quod refertur etiam ce/Jatio actua» atf lis.lucri phyfice velmoraliter prafentis. — Valot ii t autem insqualis inter jus perfonale ad rem ; & - "It » juris realis in reunice fundatur in periculo incurren- " ah'ammg); di dammum , taxáto per legem taxa aliqua generá- Perinde autem eft, five l Ti li moderata ac jufta. MG &il iM ud periculum refpiciat periclitationem fortis; aliter five periclitationem lucri a&ualis jam mor ] pre DN M ^U W $ DE CONTRACTIBUS IN SPECIE., Ht 159 M prefentis, five periclitationem incurrendi dam- : num aliud ex carentia pecunig. Ex his ergo MUg Itl manifeftum eft, Cenfüm germanicum fic defcri- F ml VEïba lt ptum differre à mutuo. Fufius autem definitio- l'mO d Peï; nem explicandam duxi; quia Ci. P.ZzcH in fua Differt. 3. de Ufüra SeGt. g. $. 279. fol. 183. l idmi L] du hanc diftinctionem aüecutus non ett. fht t UJXRITUR IS. Quáles requirantur con- Vi ditiones ad hoc, ut mutuans poffit exigere au« Cedent p &arium fortis ex titulo Contractus Germanici 2.. m l RESPONDEO. Requiruntur fequentes con- anfuaii;ge u ditiones. 1. Ut vere interveniat tale pericu- At 1 n luní fortis, vel alterius damni incurrendi, quo lu la ftante jus perfonale ad éandetn fbecie vem juxta efti- [imutoo iationem prudentum fit minoris valoris , quam Ut r jus inve ,. quod creditor ceflit creditori pro jure . J D Cl per[onali ad. vem. 2. Ut creditor non teneatur bile, hiber aliunde ex lege charitatis vel juftitie mutuare ieittt, V gratis etiam cum füuo periculo, prout obligatur opulentus fuccurrere conftituto in gravi necef- t furis, i Anosio. ] fitate, prefertim amico, focio , fubdito, fus 3. Ut cenfüs non i i curge fpecialiter commiffo. y vl transgrediatur generalem taxam periculi à lege ftatutam , nifi in cafu particulari ob fpeciales i l circumftantias major taxa periculi fiat per ex- (5 preffum decretum principis, aut in ejus defectu Yi ad t communhis eftimatio manifefta evidenter requi- n ynada l rat aliam majorem taxam periculi v. g. in bellb, d H*IUCQ d QUIRITUR I6. An licitum fit celebrare ued" contractum trinum ad aquirendum auctarium for- yionen i tis nullo concurrente particulari titulo damni rtis? j jam ll]Ox'ur emergentis. , lucri ceffantis, vel periculi fo ! Rz- 160 f TORAA C DOA AR Es RESPONDEO. Contra&us trinus in ordine m ad exigendum au&tarium fortis non eft prattice tu- d tus, nec poteft haberi pro generali titulo ex- ^ | aulik m cufante ab ufura. , Id PROBATUR I. ex natura rei. Nam ad J expurgandum hunc contra&um /peculative ab ufu- I)E ra requiruntur tales conditiones, quas inter cen- D) [ tum millia creditorum vix ullus obfervataut po- y teft obíervare. Requiritur enim ip primis ut y A n habeatur juftitia emptionis , juftitia affecuratio- E nis, & juftitia ceffionislucri majoris pro minori. ,a tqui hz tres juftitiz in praxi haberi non pof- Mi funt fine exa&to computu , & fine fufceptione st aliquali periculorum ex eventibus fortuitis. p Namjuftitia emptionis non habetur, nifi in em- 4 ! ii : M n ptorem transferatur periculum rei emptz , nem- j pe cenfus ufüfru&uarii ; juítitia affecurationis Urq dv non habetur, nifi in affecurato relinquat dam- N « num certum ipfius pretii affecurationis, feupar- PT NI tis aliquote ex fumma affecurata; & juftitia cef- AV W fionis majoris lucri fperati pro minori lucro im- N portat certum damnum alicujus jurisfeu actionis y A b utilis, pretio zftimabilis. Hec omnia exigunt 4l v V exa&um computum , quo inftituto vix ullus ia volet inire bunc contra&ctum plerumque inuti- At qi; lem. At vero in praxi negle&to computuin con- f tra&u trino Damnum certum fübitur nullum, & RUL (j lucrum comparatur certum. ÍIpEM PROBATUR 2. AuthoritateSummo- "t VRi rum Pontificum & Theologorum infignium. AC d L SixTvus V. in Dulla, deteflabilis , fic fcri- Tei] "r bit : ,, Humani generalis hoftis incautos homi- U Tf J ,, nes eo perducit , ut feipfos in ufurarum vora- Wi * | It( ginem | VWT 18 DÉ CONTRACTIBUS IN SPECIE. 16f du »ginem, facris Canonibus damnatam & Chriftia- lgl m, Nam VOb u D& charitati contrariam immergant. , multi honeftum Societatis nomen fuis fenera- » titiis contra&ibus pretexendo , hoc quafi co- IU o »lore & fuco Mercatoribus, Opificibus , INe- J n | * QUs » gotiatoribus & aliis perfonis fuper eorum mer- Ti , Cibus, Officinis , tabernis, pannariis, aliis- UT Vr » que rebus, ac bonis pecunias fuas, aut alias li l 1Ud d] . s Societatis nomine conferunt, vel greges, , armenta, autcertaanimalia agricolis, feuter- if p;or.'::ï ,Tarum cultoribus , aliisque perfonis dant in r n ,, Societatem, five ad foccidam, ut vocant, ea Tne s » conditione, ut fors ipfa feu caput , quod vul- Vous f » £0 dicitur Capitale , tam pecuniarum, quam Tlr, nid i ,animalium, & rerum , falvum femper & inte- ltmpte, » grum exiftat pro eo,. qui noninduftriam, aut fectratc » Operas, fed pecunias, animalia , aut res hu- eInquat da », jusmodi in Societatem confert, ut omne peri- i, ftrpa , culum & damnum ab altero focio recipiente fu- j ,flineatur, contra equitatem & Societatis ju- torihero t », ftitiam diverfimode pacifcuntur ; eos denique RT »focios, cum quibus contrahunt, plerumque Qmri g ». pauperes & egenos, fuoquelabore & induftria imo vir U » victitantes , & fortem feu Capitale reftituen- » dum , quicunque tandem cafus & rerum even- pmnqe t tonpuum , tus confequatur, pa&to & obligatione obftrin- jityr dlb »gunt, fimulque etiam certi lucri quantitatem » & fummam veluti tot pro quolibet centenario i ii u ,in fingulos annos aut menfes per alterum fo- », cium durante focietate folvendam prefiniunt yinigit jiü, , ac prefcribunt; eamque fummam & quantita- , tem non fubdu&is rationibus accepti & expen- jpeutos M » fi, quod in Codices feu tabellas Societatis re« fa. Jl M D, Zhmort Tr. de Contratt.in [pec, L ferri : 162 TAR A^C APISU 5, ferri folet, weque fa&to calculo «el computo pro ip» ,W T n , fius lucri vel damni modo variabilem , fed la- , ,borem & cüram computandi & calculandi fe U j,invicem remittere, & renuntiare afferentes, Proin- », quovis tempore certam conftituunt ,,de nos, utgregem Dominicum ab eternz vi- 5t& difcrimine tutum in viam falutis dirigere »,nitamur , hujufinodi morbi contagionem, an- n QOU «, tequam in communem fidelium pernitiem fer. nittd » pdt, tollere cüpientes, de attribute nobis "n i t 4, Apoftolicz poteftatis plenitudine hac noftra ) W UUV Jl ! perpetua valitura conftitutione damnamus, & ,reprobamus omnes & quofcunque concra&us, (rscon «'m IW] » Conventiones & paCiones, pofthac ineundos ;feu ineürdas, per quos , feu quas cavebitur ROTATIG M »perfonis, pecunias , animalia, aut quaslibet ., alias res Societatis nomine tradentibus , ut GUf * etiam fi fortuito cafu quamlibet Ja&uram dam- q fors 5, num , aut amiflionem fequi contingat , *5 ipfa' feu Capitale femper falvum fit , & inte- "R Q W v Brum à Socio recipiente reftituatur; five ut », de certa quantitate vel fümma in fingulos an- hi ,nos aut menfes durante Societate refpondea- «IIHUH », tür ,ftatuimufque , hujufmodi contra&tus , con- u C I] , Vventiones , & pattiones ufurarios & illicitos jl dwn- "? pofthac cenferi debere, atque in poflerum 0 g ,, 'non licere iis , Gu pecunias vel animalia aut Qu de certo lu- 5, alias res in Soc1etatem tradent , uT ,,Cto, ut prefertur, perficiendo 1nterfepac1fc1 Em Qi l $3C concordare, 'neque etiam five ad certum , Wt m ,,fwe ad incertum lucrum convenerint, Socios, M. r88 »,qui-ea recipient , ad fortem feu Capltale fal- l 1m Wa j ! ,vum & mtegrum übi illud cafu fortuito pe- D »» rietit, l i DE CONTRACTIBUS IN SPECIE, 163 V, fl ; tierit, vel amiffum erit , quovis pa&o vel pro- , mifionefibi obligare. Ac ne de cetero Socie- L S d Dl dire »tates ineaptur füb hujusmodi pa&tis & condi- $ tiotiibus, ag ufürariam pravitatem fapiunt, . ) », dire&teinterdicimus & prohibemus , decernen- IT lm $, tes, fi qui contra&tus n futurum contra noftram P », hujusmodi prohibitionem de fa&o initi fuerint, Qttibyo , nullam ex eis, tanquam per hane conftitutio- IT pertite » hem noftram damnatis, obligationem civilem Tua ,,aut naturalem oriri , nec aliud jus unquam ne hv $», competere - Mandamus vero univer[um locó- Dedtmnuy. y, rum. Ordinariis per quascunque provincias Chriftiani DiUe od » Orbis conftitutis, ut in fuis Diccefibus pre- Qbie i , fentem noftram Conftitutionem publicari & (UAS CAl , inviolabiliter obfervari curent. anno 1586. 13. ; Ut QUi » Kal. Nov, ** Ex hoc textu patet, opus effe Ventihs, computu damnorum & lucrorum, przfertim pro- um d venientium ex cafü fortuito , ad hoc , ut ifte ntnpt, f contra&us trinus fpeculative purgetur ab ufura, pf t qui tamen computus in praxi nunquam , nec wr, Qv commode fieri aut fperari poteít.fine maximis perplexitatibus. Hinc non poteft hic contraétus n we v trinus fervire pro regula generali jufti contràa- &us cenfualis germanici in praxi praefertim ab iis, tonrtus t TEUM qui docent, leges Romz prorulgatas obligare in tota Ecclefia, fi fuerint edite pro tota Eccle- TA T fia, qualis eft prefens ConftitutioSixtina. Hine etiam cumifta ConftitutioneSixtina non concor. n, t ho dant, quz fcribit Cl. P. Zechius in fuo Rigore, ut vocat, moderato , Differt. 3. $. 280.281.282, f]ve ad CHW enertt 287.288. 2?89.291. Neque Conftitutionem Six- tinam evadit Cl, P. Zechius, dum $. 242. & $. j Cl 292. concedit, in contractu germanico nonnune fofotu Ti 13 quath ) e D TRACTATUS Dh 164 u M uam intervenire pravitatem ufürariam , quan- do videlicet contra&tus cenfualis germanicus ce- Ts 9 L. lebratur, ubi nec datur res frugifera , nec perfona fru- ï'c j gifera, íeu prout alibi, nempe $. 288. explicat, [ ubi venditor cenfus nullos ex fuis bonis vel of- Im ficiis habet fru&us, nifi ad fuflentationem vite nece[Ja- n Y105. Nam Conftitutio Sixtina non generaliter J damnat, quodtantum nonnunquam contra&ui ac- D jl 'v'.:mdu cidit ob fpecialem indigentiam mutuatarii, fed I"! I A m ipfum contra&um fic explicatum ratione fui do- cet fapere ufaran , & continere generale periculum g , ia ufure , quia non relinquit ex parte creditoris ul- t lum periculum.- Itaque tolerandus non eft ifte contractus feu titulus ,- prout generaliter to:e- ,ai randum fcribit Cl. P. Zechius $. 292. cum eum tsf a n generaliter non tolerandum fcribat Pontifex Six- tus V. in przfata Conftitutione, edita tribus an- AOUDRD J u ll[L 1 nis poft exactam difcuffionem occafioneInterro- gationis Wilhelmi Ducis Bavarie. Idquepotif- Mul J fimum ab iis tenendum eft, qui cum CI. P. Ze- chio docent, leges Pontificias promulgatas Ro- Cur enim ab hac re- T inz obligare in toto orbe. gula excipiatur Sixtina Conftitutio ? p PROBATUR REsPONSIO 2. SS. D. N. Be- .qulle U : nedi&tus XIV. in l. de Synodo l. 7. C. 5o. docet, "t m hunc contraétum tanquam periculofum in praxi ,t;egatismod, merito ab Epifcopis prohiberi. Ergo non eft * n pra&ice tutus, ac confequenter non eft toleran- * Qimil dus generaliter in integris provinciis. Summus At f Pontifex fic fcribit : ,, Poftquam Clericis ab om- Vrf ,ni, etiam in fe licita negotiatione proprie ta- D) ':D ] 8:';1 ,li, omnino abftinendum diximus, indagan- ,.:?l' U[F: iit " ; ntractum , dum reftat, an laicis inire liceat co N [mm 33 fo C»ieæ j DE CONTRACTIBUS IN SPECIE. 165 LT »focietatis, cum affecuratione (ut ajunt ) Capitalis, [ » & fru&uum, quem etiam Contrattum trinum ap- ! Mirhy , pellant, quidque de illo ab Epifcopo decerni - , queat, eft indicandum. Contractus Societa- BY vj s generatim acceptus, efd duorum, velplurium WWMW , conventio contribuendi ad commune lucrum , ég dam- X p » num , fecundum proportionem verum coniributarum ; V ontridi , poteftautem contribui, velpecunia, velope- um »r8, feu induftria , vel inftrumentum , puta |onef , Navis, *Zquus, animalia &c. eaque omnia de- trib n , bent ad negotiationem deftinari : nulla quip- 1 Gdl » pe, nifi f&ta, poteft effe Societas , ubi nulla (s od , ex rebus à Sociis collatis inftituitur negotia- enertie ,tio, ex qua lucrum fperari queat. Utautem 191 Ub »; Societas jufta fit, ficuti lucrum , ita & pericu- tPontiori ,,)1lum , ac damnum debet, fecundum eandem (ita triby , proportionem , effe fingulis fociis commune: fone/nte , Nam, ut ait Ulpianus n leg.29. ff. pro Socio, fi Tigpepoti » alter lucrum tantum , alter damnum [entiret, Socie- n (s », tas diceretur Leonina , ab apologo leonis, qui nügta Y , abfque ullo fui periculo, aliarum ferarum ve- m ht , nationis particeps effe voluit. p ,; Ad ejusmodi vero periculum evitandum, .SDM , atque unum ex Sociis Solius lucri participem, " C gl », ejusque fecurum reddendum, hic ineundz So- ,; cietatis modus eft inventus : Titius init con- ifiningt D , tractum Societatis cum Sempronio Mercato- ,Te, cui mille aureos tradit, é quibus probabi- nneltokt yis nE ,,liter fperat , fe centum , &triginta lucratu- ,,rum : Sed metuens titius, ne una cum fpera- (lrici b ' ,,tolucro, etiam capitale amittat , alium con- pepp , tractum init cum eodem Sempronio , cui con- g, IUf » donat fexaginta aureos fperati lucri, ut, qua- j eontrt j i 3 ;; liscun- D ( hi 166 TRACTATUS p p »» liscunque fit futurus negotiationis exitus, ipfi , caveat de fecuritate Capitalis mille aureorum ; ) 401 W , rurfüfque fecum reputans Titius, melius fibi y D ql u » fore, aliquod moderatum lucrum , fedcertum », habere, quam pingujus, fedincertum , exfpe- y lt 6Care, tertium contraéctum cum eodem Sem- ) »pronio init, quo eidem remittit alios viginti ) ,aureos fperatilucri, utquinquagintarefiduos )" 1 » ei folvat, five negotiatio bene, fivemale fuc- ,5 cedat, Obftringitur itaque hiíce contraétibus »»empronius, adreddendum Titio, intra cer- ,».tum tempus , integram fortem , id eft Sum- !] | » mam mille aureorum faàlvam , & quinquagin- u) a, ta infuper aureorum incrementum. , Hic porro eft trinusille contractus, quem Jf »» Celebrem fecit , exorta inter Dominicum So- Tf ».tum, & Martinum Navarrum diícordia: pu- » tabat nimirum Navarrus, tres przdictos con- m 4l HUW »,tra&us fimul , & cum eadem períona , tuta [ » confcientia iniri poffe, atque ab ufüraria pra- » Vitate immunes effe, ob rationes , quas ad- », ducit in fuo manuali, cap.17. mum. 254. & feqq. », Sotus ex adverfo afTerebat trium illorum con- ]i n »» tractuum conjun&ionem degenerare in mutuum d D M l » feneratitium , & Societatis leges, que lucri, L », damnique communionem expofcunt, everte- er.:.ulT';k »re, fuamque affertionem pluribus propugna- At » bat argumentis, qua videri poffunt in ejus ope- l j /m li », re de jufLitia, lib. 6. queft. 6. art. 2. Caufa delata s. eft ad Sixtum V. Pont. Max. qui diligenter Y lr t », queftione difcuffa, duplicis fecuritatis pactio- W l m/l ü , nem Societatiadje&tam , ufürariam pronuntia- , Vit, eamque deinceps fieri prohibuit , fua Pt , Con- L l DE CONTRACTIBUS IN SPECIE. 167 i Ptl ; Conftitutione 68. que incipit Dete/Tabilis, edita lil aufeo, », anno 1586. (tom. 4. part. 4. Bullar. pag. 263.) .. [möu hm ,.Et nihilominus nondum caufa finita eft ; TU f » Siquidem plures , & non obfcuri nominis po: li Cer'Lm , fteriores Theologi trinum Contraéctum ab om- m ECdcm " ,ni.ufürz reatu abfolvunt & licite etiam nunc tl Alios v W ,fieri poffe defendunt; inter quos Covarr. 3 gtl , Var. cap. 2. num. 3. . Leffius lib. 2. de jufl. cap. 25. j fl&ema .. dub. 3. num. 24. Francifcus Garcia de Contratt. Vha du tl » pars. 2. cap. 67. Cardinalis de Lugo de jufl. & TOlnæ » jur. difput. 30. fe&t.. 4. Gibalinus de ufur. lib. 6 d. id li »» 6üp. 3. art.4..— Salmanticenfestom. 3. curf. moral Aqupq »» tratt. 14. cap. 3. puntt. 2.. (.2. Bonacina de Con- L »» tract. difput. 3. que[l. 3. puntt. 11. num.2. Vanroy Mraóus, »» part. 3. tratt. de Contratt. 2ap. 6. que[T. 10 Neque ORDIRICU ; his negotium faceffit contraria conftitutio Six- dicordia ,1ti V. ajunt enim, Cardinales Toletum, &$S 01005 0 » Severinz , quibus concinnande Conftitutionis rOt, (l » Cura fuerat à Pontificecommiffa, teftatoseffe rer g » Patri Stephano Tuccio, Societatis Jefu, Six- damnare duntaxat conven- Q5, QUi d »ti mentem fuiffe M » tiones & pa&a, que infeinjufta, illicita, & milorumd , ufuraria forent, non vero que omni ufüra va- erare DT .. Care probarentur, quod refert Comitolus re- qu, u i »s fpon[. moral. lib. 3. quefl. 19. num. 3. hifce verbis: Qfcux., , Cardinalis Toletus , &? Cardinalis S. Severine , qui- yibus Qu »» bus munus mandatum fuit à Sixto V. componenda le- »» gis, feu Dulle, deteflabilis affirmarunt Patri Ste- pOlmnll ]l Du »» pbano "Tuccio T beologo Societatis Sfefu, ut*is datis ad » tne litteris teflatus ef ,. noluiffe Sixtum fua lege pro- ( th d]u ecurid ) »» biberi , nifi injuflos Societatis contrattus 5 quare qui , ante legem latam jufti evant , poft. latam quoque lice- ridtm proïul ,76; Atantelegemà Slxto latam, perguntpra- pwhlbm[ ! 4 fati ] TRACTATUS J 168 »fati Do&ores, injufta, & ufuraria erat Socie- Ill », ta$, in qua periculum Capitalis, & lucri reji- ] pmn jl WE ,,citur in alium focium, virtute folius contra- ) , &us Societatis; non autem, quas vi duorum, | u |n » qui focietati fuperadduntur , contra&tuum , | u , unum focium fecurum reddit Capitalis , & ali- ,, cujus partis lucri hic quippe hanc fecurita- , tem emit ab altero focio, quilibere & fpon- J ,tead eamfe obligat, & , tanquam praftite y , cautionis pretium , affequitur illud longe ma- m »Jis lucrum, quod primus, ex collatainnego- a n » üationem pecunia probabiliter fperare poffet. ii [ Vilirel » ita pariter fenfiffe addunt celebrem Romanze »Rote Áuditorem Joannem Baptiftam Cocci- Ümat ,,num /n una Romana Societatis 3. Sunii 1602. cujus fs »lententiam idem Sacre Rote tribunal con« ;» ftanter tenuit , pluribusque confirmavit deci- i .H f Al » fionibus ,' in quibus ratum habuit contractum dU »» trinum. l.M.: ? n , At prefatis Do&oribus contradi&ores fe ATA s» pr&bent Genett. Theolog. moral. tom. x. tratt. 4. W »,cap. 14. Natalis Alexander Tbeolog. dogmat. &2 !LW n M l »» tnoral, edit, Parif. tom. 8. cap. 7. ari. 5. vegul. 23. ,hahuæm! » Au&or differt. edit. Lugduni anno 1673. de ufura- Dyd », ia irium contrattuum pravitate , Aurelius Piette Mil »» tom. 4. de Contratt. queft. 4. $. 2. Saintebeuve j»pätere, ] »» Caf. 185. tom. 9. refülut. Au&or Tbeolog, moral. ad v q »» ufum Seminarii Petrocorienfis , tom. 2. lib. 4. cap. 8. " at », Gabriel Antoine om. 3. "Fra&. de Contrattibus , ARA » Cap. 8. quefl. 3. Continuator prelett. Tournelg , Qu », part. 2. de Contratt. cap. 4. art. 1. & nuper Daniel » Concina in opere, cui titulus : U/fura Contra- nea rsd vFtp »» lus irini dilJertationibus Hiftorico- Theologicis demon- Jirata, jnüilhin l | T DE CONTRACTIBUS !N SPEIE. 169 Id i L , firata, aliique, ^ quibus abfonum videtur opi- il t Ij il rOhUS [ »nari, Sixtum V. in Conftitutione , quam edi- ,», dit ad terminandam Controverfiam inter So- : Vr d , tum & Navarrum, fumma contentione agita- ? Dj , tam , circa illum contractum trinum, de quo ! ipil&lis, li ,,in prefens eft fermo , -verbis lufiffe;. & quz- De baty b ftionis nodum non folum non folviffe, fed Mi Db i ,,ne attigiffe quidem. Exaffertione autem Car- n , dinalium Toleti, &S.Severinz, aliud non in- iil It »ferri autumant , nifi quod Sixtus noluerit le- 2 »gem novam rogare, fed contractum profcri- t as ,,bere, quem deprehenderat jam in fe turpem, ebren N » & ufure labe feedatum : Équidem cumtempo- ltiln , re Clementis VIII. compilandus effet liber fe- jwicnt » ptimus Decretalium , fuit dubitatum , an illa tribünal » inferenda foret predi&a Sixtina Conftitutio , TR , atque in Congregatione habita, die r2. No- T Contradt », Vembris 1693. deliberatum, non effe inferen- , dam, eo quod nihil novi in ea decernatur, trdiores ( 5», fed contraétus reprobetur in fe fomeratitius , TRU , jam à jure communi prafcriptus , ficuti colli- ig, ügui. »gitur ex A&is Congregationum, ea fuper re qi s ,habitarum, que affervantur in archivo Arcis TET , Sanéti Angeli. Quod autem Contra&us trium lus ,, Contractuum fit in fe feeneratitius, evidenter ; fuinide » patere, predi&i Au&ores arbitrantur ; quo- rl n ,»1miam conferens pecuniam , reje&to periculo »in accipientem , cenfetur mutüum dare , & g hod ) ais ,pecunie dominium in eundem accipientem U l !) transferre , cui reipía perit , fi pereat. Ne- yeii. 1 & pl , Qque ad rem facere videtur , quod accipiens , pecuniam obligetur ex pacto, ad eam erogan- ; n ,» dam in negotiationem, quod non gontingitin mwgüisüï: iil z 3 vero )U 170 T IGA C T-A-TSU.S g ,Vero mutuo, cuJusratione , ita mutuatarius ) ,fit dominus accepte pecunie, ut eam proífuo n TM ss dibitu; in quemcunque ufum impendere va- al j 355 ]ent Cmm* Etenim ea pa&tio, & inde orta obliga- »,tío videtur apparens, atque unice appofita ad L] ]j i , Obtegendam ufüram , quía re vera nihil intereft y ,,ejus, qui pecuniam tradit habita cautione, r » & pecunig & lucri, anilla ab accipiente, in D] 4in , negotiationem , velinalium quemcunque ufum , impendatur Addunt praterea trini contra- , €&us obtentu, omnes leges eludi ufuras pro- ,hibentes , cum petenti mutuum quilibet re- ,l »» Ípondere poffit; nolo mutuum dare, fed fo- Mil »Cietatem tecum inire, fub pa&o , ut me de J », forte fecurum facias & ob majus lucrum Toe f »» quod ex negotiatione probabiliter fpero even- ,turum, aliquod minus, fed certum, mihitra- », dendum promittas. Sciunt fane , etiam hunc lNavarro cit, , contrahendi modum approbari , loc. num. 255. atnonita fenfiffe clamitant Gre- »gorium IX. in cap. Naviganti , de ufuris, cum 55 ai6; JNaviganti , vel eunti ad nundinas , certam mu- .» (uans pecunje quantitatem , pro eo, quod Jufcipit in »» f periculum , recepturus aliquid ultra fortem , ufa- »» rarius eff cenfendus , fiqgaidem (inquiunt) fi Pon- fOUe »» tifex feneratorem pronuntiavit qui non aliter LUOJ&'] lii So »; pecuniam vult mutuam dare Mercatori mariti- . mo, quam fübeundo ejusdem pecuniz pericu- X ,,0um , ut hacratione, aliquid ultra fortem, à VAU , mutuatario percipiat , quemadmodum przdi- PROBA »&um textum expendentes adnotarunt S. An- m!()qu » toninus 2. f. cap. 7. $. 21. tit. 7. Silvefter V » UufuraI. $.35. Molina de Contra&t. Difput. 318. LLIllm i Jaïïhm " ) DE CONTRACTIBUS IN SPE . 17I Em QUP ,num. i. & Gonzalez in eodem cap. INaviganti »um.8. multo magis ufurarius erit qui non | ïmpenuw m 80[' üu ,aliter vult focietatem inire, nifi reje&to in fo- ,, cium fortis periculo , & accepta infupet ab Mi », €0 fecuritate alicujus lucri ; Neque vero au- Erhms », diendos volunt Au&ores , relatos à Gibalino Pa i 35 de ufuris , lib. 2. cap. 4. art,3. n. 2$. exiftiman- h CCLDIRT ,, tes in allegatum textum irrepfiffe mendum , & Jemcunquec , legendum ,ufurarius non eft cenfendus ; huic quip t& trini hi, lr »pe explicationi, tefte eruditiffimo Gonzalez », ibid. num. 7. in fmn. repugnat omnium Codicum J qu]h , hdes, in quorum nullo invenitur particula dre, | » NNon, fed textus legitur, ficuti habetur in vul- YOMT » gata Decretali. Qs u , Hec funt precipua rationum momenta , r eroa tUD, Dl » QU£ in utramque partem adducuntur, Neque ,; Apoftolica Sedes priori opinioni , etfi minus , ttam D lao d » congruere videatur Sixtinz Lon(htuuom, ul lmitan Gre » lam ha&enus cenfuram inuffit , à qua proinde , €idem infligenda debet Epifcopus abftinere : T N Vs GT ;; Ad ufüm vero quod attinet, tuto poterit con- » tractum trinum, quem etiam ejusdem Patroni q i » periculofum fatentur , pro viribus impedire, WJ W. y ,,atque ab eo ineundo fuos fubditos dehortari , T l » Quod à plerif fque Epifcopis, in fuis Dicecefa- qian .lercatonmn », nis Synodis fapientiffime fattum , referuntcit, ,» Genett. tom. 1. traCt.4.cap. 14. &j INatAl. dlexand. peinepa »» 6pifT. 94. in appendic. ad tom. 2. f[ue T heolog. moral arfortd [2) dmodun PROoBATUR 2* ex fenfu ipforum Do&torum, i n qui alioquin contra&umtrinum defendunt. Ipfi Glv met enim, faltem plerique fatentur , hunc con- -u l) tradtum praähce periculofum , nec tolerandum 64x... ,,N Ü 172 TRACTATUS effe. Horum teftimonia anne&to ex Differt Ó qugþïïil E cc. CI. P.Zecchii, qui (ic fcribit: i M .I54. Nemo in dubium vocabit honefta- tíc tem & utilitatem Societa viO s Affecurationis , & ] dul Conventionis de lucro certo pro incerto , fi con- Ji l tractus hi finguli feorfim confiderentur. Magnis y*JL autem animis agitatur queítio , an triplex hic eontraétus inter eosdem contrahentes circa ean- gt ! [ dem pecuniam ab uno collatam iniri poffit. r ! H $.159. Mihi animus non eft , fufius pro rei & M at gravitate hanc materiam difcutere. Poftquam d igitur recenfuero potiffima argumenta eorum, ET /i 7 Á qui licitum hunc contraé&tum exiftimant ; illorum quoque, qui eundem tanquam contrarium con- T lo demnant , demum paucis mentem meam aperiam. t $. 164. Rationi magis confentaneum videtur, Atl ut triplexifte contractus potius cum uno, quam PTO cum tribus ineatur. $i quis affecurari fortem lt fuam cupit, fimulque computationum tricas "u q averfatur, commodius cumSocio fuo volente & ii optante hzc pa&ta init, quamut per ambages & d non fine novis impenfis cum alio contra&um affe. Qul curationis , cum tertio conventionem de lucro "A lts certo minore pro majore incerto celebret. Ma- -t gis etiam confultum eft Mercatoribus , qui tali Vittun modo rationum libros edere nontenentur, nec o tamen infidelis computi accufari poffunt. 308 f $.180. Quod admiffo contraé&tu trino omnes MUU leges adverfus ufüras eludantur, oftendere conan- tur impugnatores hujus contra&tus. Verumilli, "-m[l'o U&a MTM "i inquorum provinciis hec contrahendi forma mo- ribus eft introdu&ta, haud difficulter refponde- ET TY ( cgm bunt, contïa&um hunc iniri non poffe , nifi 11$ LEJ de Et ! j DE CONTRACTIBUS IN SPECIE. 173 go t iis, qui ope aliene pecunie longe majus lucrum folentaquirere, quam quod vi contra&us przíta. Vilb re tenentur. Si alteri cuipiam pecuniz conce- Ti dantur , non nifi mutuum cenfebitur celebratum, Dl [ lucrumque inde quafitum judicabitur ufürarium. Tf Ms l $.184. Multis perpenfis mentem meam bre- y t IN viter aperio. I. Ea, que de ufura contra&tus RI Cl trini demonftrare fibi videtur P. Concina nequa- lüri pl quam me perfuafüm reddunt de ufuraria pravitate ï, li U od autintrinfecainhoneftate hujus contra&us,neque ofh;; de profcriptione earundem opinionum. Il, Con- QETES | fideratis fingulis contractibus & pa&tis , que inhoc fimuot; d contra&utrino involvuntur, nihiloccurrit, quod AOntrrium &quitati naturali videatur repugnare , modo cum Ti p iisineantur NB. quiex fübminiftrata pecunia ma- ADom Vi gnum folent lucrum aquirere, &fervetur zqua- muno, qu litas juxta communem peritorum aftimationem. nyrori ff III. Unde fi quis inlocis, ubihiccontraétusinter TO. (ríc Mercatores , aut alios negotiatores viget, nec o volnteé peculiari legeeftinterdictus , ex eo lucrum perci- asl piat. argui de ufuüra propterea non poteft.. IV. ndund? lNeque opus eft, ut finguli ex his tribus contra- mem delr &ibus fucceffive, aut explicitis verbis ineantur, y dv V. Hinc in iis locis non funt damnandi illi , qui ybu, qi prebent pecunias fuas Mercatori cum intentio- ntenatt, d ne contrahendi & lucrum percipiendi meliore, if quo fieri licet, modo. VI. In illis locis , ubi Pa hec contrahendi forma in communem ufum non of eft introdu&a, non poteft hecimplicita intentio g, W fuüfficere ad lucrum pratextu trini contra&tus ex- cufandum , cum nemo cenfeatur contrahere vel- hii "uter le modo ac formainfolita. VIL Nec facileper- J mitti debet , ut NB. extra majora Mercatorum empo- TOROA CUROA UI UC qU 174 emporia hie contrabendi ufüus invalefcat , nec gt hominibus privatis paffim fuaderi, ut hac forma T d utantur, cum pronum fit, ut multi ufurarium yli animum hoc pallio tegant , & mera verborum v'!jf.j'lf.um e pigmenta pravitati ufurarie illinant. $.185. Inhocjam explicato, non alio feufu, ) pl yilnt Facultas Theologica Ingolftadienfis approbavit contractum trinum in ordine ad negotiationetn, 1 hn vl & prolocis, inquibushzc contrahendi forma in ufum jam eft dedu&a. ( $. 216. Si cenfus conftituatur in perfona vel lm fe determinata , pereunte tali re vel perfona ex- 1 ll f M tinguitur cenfus. 1l $. 231. Quod venditor cenfus inre immobili l éonitituti pereunte renon ultra obligetur , cedit u EHIL:[I in vendentis favorem. Nihil autem obftare vi- *sety detur, quia renuntiare favori fuó poffit, ita.ut PT ATU voléns poftea ar&etur. motit A0 $.232. Juftum pretium (incontraé&tu cenfua- X DF[HI li) eft, quando emptor poft contra&tum in cotri- m /1 munihominum zeítimationetantum videtur habe« M re habendo rem emptam, quantum habuit ante BU contra&tum habendo pretium. DIf $.241. Alius re vera effe&tus quoad reftitu- "tdefie tionem Summe Capitalis fequitur ex cantra&u cenfuali, alius ex mutüuo. In hocenim fi pereat ?040&0 Mj 11 (f rl pignus fine culpa creditoris,manettamen mutud- tarius obítri&tus ad reftitutionem mutui, Ecof. T f d QGIEBafraWW tra in contra&tu cenfuali, cum ad reftitutionem l (s pretii requiratur novus contra&us , 'confequen» teretiam merx reemenda , fluit exinde, ceffare fhj E "IU a : (dO[ 1 obligationem reftituendi pretium, 1fi res aut ln l M vel ii« à perfona pereat , fuper-qug cenfus dire&te directa hs Wä h 4[ W( x u$ DE CONTRACTIBUS IN SPECIE, n Ptf Ü dire&e eft conftitatus , cum cenfus non poflit I li , confiftere fine re frugifera. $. 242. Undefacile concedo, committinon- þ' mera Vehr lID nunqnam ufuram fub larva contra&us cenfualis, tunc nempe, quando emi cenfus dicitur, ubi 0 n d Tenfs z ll [ Teol, TUl nec res, necres frugifera datur, ex cujus emo- lumentis folvi cenfus poffit. MC Itdfndi fs Wt $. 251. [am quid circa contra&us de ufura accufatos in Bavaria actum fit, recenfemus. Szm- TU r culo XV. Joannes Dux Bavarie cred toribusfuis caftra quedam in pignus dederat. Ernettusfilius f tehper ex dote ab Elifabetha Mediolanenfi fibi allata Pa- tri fubminiftrabat pecunias(50ooo. florenos)pro [ tte i redimendis caflris ea conditione, ut fibi decem ollgetuc annua in centum concederentur percipienda ex Jtem obf fructibus caftrorum. . Nihilominus annui centus 6pofit, j computabantur integri pro 750co. florenis (in dotem promiffis, fed nonintegreà Mediolanenfi asf cenía 0 "um gt folutis.) Defunéta Elifabeta Ernefti conjuge Wilhelmus (Frater Ernefti) rem omnem propo- widebur d fuit quibusdam Patribus & Doétoribus Bafilez um hu anno I432. congregatis. Tulitque in fuum fa- vorem refponfum. Judicabantifti, caftra refti- ld tuenda effe fraterne divifioni(utpote necdum in- tut e& u troducto Majoratu in Bavaria) & quc hucusque boceinlp ex iis (ab Ernefto per triginta quinque annos) nettipin r l percepta fuiffent , in fortem computanda effe. if mutqi Addebat tamen Epifcopus Petrogoricenfis,Erne- at ftum detrahere poffe, quantum ratione damni ju, t emergentis , aut lucri ceffantis fua intererat , pe- cuniasdotales, quarum fruéctus fervi debebant exmdev Ü i, [ g in fuftentanda onera matrimonii, non fuiffe ex- j dire&'eïï hibitas (integras) patri pro redimendis é manu ex- [: ternorum caítris. $ 252. TRACTATUS ol 176 m $. 252. Anno r516. Wilhelmus & Ludovictis Duces Bavarie, poft Comitia Ingolítadii cele- LUN ie T j brata, ediderunt Statuta, quibus omne lucrum s N ex mutuatis pecuniis fevere prohibetur. Duo- Wv W rin bus poít annis iidem principes reformationem uris Bavarici ediderunt, ubi eadem prohibitio Pl clarioribus & efficacioribus verbis continetur. Á », J Albertus Vanno 1553.Statuta Bavarig publicari kntead curavit, in quibus ille folus cenfus annuus pro «tüld mutuatis pecuniis ufurarius dicitur, qui nimis (l qli rave incrementum exigit. Wilhelmus V. avi m duty fui Wilhelmi & Ludovici ftatuta verbotenus re- m ] duci juffit anno 1588. sb um d $.253. Ejufdem cum Wilhelmo V. mentis f fl erat Joannes Egolfus Epifcopus Auguftanus , a- nimatus Romanorum quorundam Theologorum Mi Rn fententia. Juffit hic publicari Mandatum Domi- 18 ( nica Letare anno 1575. ne Sacerdotes abíolve- ATC 4 rent in Confeffionali penitentes, neque Paro- itftg chi ad Synaxin tempore Pafchali admitterent, i iOwa qui nollent à contra&u , quo promifcue daban- tur 5. pro 1oo. abfolvere. hr ii .254. À Senatu Auguftano mox eadem he- M ^ QU p bdomade deputabantur Dilingam , ubi Epifcopus morabatur, demonftraturi, ejufmodi contradtus A0 li Aüt hgt non tantum in Germania, fed in aliis etiam re- gnis effe ufitatos, ab Épifcopis toleratos, come MM "d t muni bono utiliffimos, &c. Scripto refpondit Epifcopus, fe declaraturum , illad mandatum A Q tl fïfdfba ] il nion de confuetis & hactenus ufitatis negotiatio- nibus, fed folum de infolitis, illicitis , & apud DT [ Mm [ onnes Magiftratus prohibitis ufurariis contra&ti- A j bu$ M là n l j DE CONTRACTIBUS IN SPECIE. N T MTA bus intelligendum effe. Refponfum hoc datum brom AU g E' eft Dilingz 19. Martii 1575. DN $. 255. Romam de hoc negotio confulti re- V lo TetQty ] fcripferunt, ut in fcholis quidem & publicis éa- n v Dï thedris à tra&tando hoc negotio fuperfederetur, elb's CQD' h privatim tamen ad normam San&ionis Pii Va mf N ! (edite 1569.) urgeretur abolitio hujus contra- ll us &us, neque abfolutio à peccatis daretur illi, qui abftinere nollet. Marquardus Epifcopus Augu- ( "T VibimaY; ftanus (Egolfi fucceffor) arbitrabatur , neque i Yeotan privatim damnandum effe hunc ufüm. — Gafpar Hayvodus S. J. Theologie in Academia Dilin- gana Profeffor in publicis Prele&ionibus hunc &Iro V, te contra&tum damnavit, maxima Epifcopi offenfa. dorufamy, $.256. Faciles econtra aures do&trina Hay- Treologor vodiinveniebat in aula Monacenfi Wilhelmi Du- tisttm o cis Bavarie, detonante przfertim contra ufüras Qtes 4 Oj Concionatore aulico. Miferat hic Princeps ad fent ho Academiam fuamIngolftadienfem formulam man- admitterent dati contra contractus obligantes ad 5. pro roo. quefivitque, utrum videatur mandatum ea for- mifeus du ma promulgandum? Dein quibus de caufis, & qua cautione poffit in foro externo concedi actio mor ednt iis, qui petunt intereffe ultra fortem? & qua ,iitoln ratione legitimus cenfus creari poffit ?2 Refpon- g cutti derunt Ingolftadienfes , Principem neque teneri, p ii l nequecommode jam poffe rebus ita ftantibus hu- la, jufmodi generale mandatum publicare. Ad al- 1 teram quzftionem nihil diftin&te refpondendum ]lud m effe credebant Ingolítadienfes. v ag $. 257. Non omnesProfeffores Ingolftadien- liCi[isa ä[ fes ejusdem opinionis erant. Aliud enim Re- st j fponfum ad di&tas Principis interrogationes in D. zdmort Tr. de Contraét., in fpec. M ea- Y TRACTATUS 178 mcdanl » eadern Academia circa idem tempus anno r58o. v Qu formavit EvrRHARDUS, quoimpreffo volumi- N0 j ni primo ejus Confiliorum infertum legitur addita ;MI J( fübfcriptione per generale vocabulum, aculta- ; Everhardus cenfus qM iis Theologice &2 Suridice. n : ad libitum emptoris redimibiles judicabat ufura- J rios, &circa alios quoque articulos feveriorem ] T do&rinam tenebat. D) &OI $. 258. Cum Wilhelmus Doétores Provin- 4000 cim füz circa hoc negotium concordes non re- d eriret, inftabat apud Gregorium XIIL. ut ab lais g Apoftolica Sede edoceretur, quid fibi ftatuen- feJEczum u dum pro fua Provincia effet. Voluit Pontifex, J f ut Claudius Aquaviva ( Generalis S. J.) deputa- ] C i ret quosdam caufz huic ponderanda. H igi- d tur funt famofz ille congregationes , quibus fe lii interfuiffe Gregorius de Valentia fzpius te- ftatur. Ti $. 263. Ex omnibus hinc inde difputatis duo- decim quaftiones controverfas eruunt adjectis Ti refponfionibus , quz quantum ad prefentem ma- teriam attinet, in hoc collimant. I.Faé&tum pro- QO. Xï pofitum. ( $. 259. 260. inquo Titius centenaria tf fuma Sempronio tradita cum eo pacifcitur de qui- "t nario lucro quotannis, fecuro capitali & lucro, uT poteftate utrique parti reli&a refcindendi con- "t ferver Q u tractum , modo ad femeftre fpatium premoneat ea de re focium,) fi fecundum generalem nude jHDIbllem | confideretur, non effe ita juftum aut per fe lici- 4 ,'U bl C()] tum, ut non poffit injuftefieri: II. Neque illici- * V tum eífe per fe, fi fumatur in genere: fi autem ; m in particulari fumatur nulla mentione certi cu- r[e jusdam lt DE CONTRACTIBUS IN SPECIE. 179 DEEUM jusdam contra&us, illicitum effe, quando fine D perfonarum dele&tu fit cum cujusvis conditionis MT homine. 1lI. Generalem notitiam hujus fa&i ir g, j genere fumpti non fatis effe ad ullum condemnari- jurem dum vel probandum, quia nullus facit rem ii J genere; fed generalem notitiam fa&i in particulá- QUl ri, quando contra&tus exprimitur fine perfona- rum dele&u, etiamfi nulla fpecialis ratio mutui, Jdors r velalterius contraétus exprimatur, fufficientem efle ad omnes damnandos, qui ita contrahünt; ODCORDA t titm NI 1'. quia tunc nifi mutui contra&us effe non poteft, & intrinfece malus eft. IV. 'l'olerabile tameri qud i f effe lucrum quinarium pro centenario, quando Voluit o tres contra&tus concurrunt, Societatis , Affecu- MM rationis capitalis, & lucri minoris certi, ita ü£ TA nec obligandi fint ad reftitutionem, qui jam ex V, quibg contra&u lucrum reportarunt; neque negandá À fepius fit abfolutio his, qui tali modo contrahere vo« ]uerint. V. Tolerabile etiam effe ex natura rei iab illud lucrum, fi fiat per cenfüm füper bonis frü- r al &iferis utrinque redimibilem, etiam cum pacto affecurationis, cenfu tamen proptertale pa&tuti yrelatat Vodny diminuto. Vl . Cenfüm perfonalem fuper per- fona non frudtifera, fi propter notabilem aliquam .v TEuseent acfotrd induftriam ex natura rei fit tolerabilis, tamer ob magna pericula, ne debite circumftantis capitali&lü- non ferventut, communiter norn effe toleran- vt dum. VII. Tolerabilem effe cenfum utrinque tion at redimibilem fuper bonis fruCtiferis in iis tantum eyriit? locis, ubi Conftitutio Pii V. non.eft inufumde- n at us dud&a. VIIL. Item in iis terris Imperii, in qui- [ Nge- bus Conftitutio Imperialis taxat pretium cenfus n 15 flecü- ts ex altera parte redimibilis cum predicta A P tatio« F gaM 180 TRIACTATUS | j, d((fpif ratione. IX. Non poffe effe juftum hoclucrum, P. ea precife ratione, quod illud perfonz mifera- ,/Um biles recipiant, neque ullam confuctudinem , aut bona intentione, vel re&to fine illum con- tra&um juftificari poffe, cum fit per fe malus, [ Dn / n 1l fi alia non addatur, quam circumftantia perfone É PA miferabilis. X. Fruftra dici, donari aut ultro UL pendi, quod ex civili obligatione redditur, que jus facit alteri ad petendum, quamvis in vite TT fubfidium dari dicatur, aut quacunque alia bo- j f»] | na intentione, fed non ex mutuo, modo non ï nifi mutuanti reddatur per contraéctum, civilis àgnind "] If obligationis produ&tivum. XI. Quando à con- trahentibus expreffe dicitur, velle fe melioriaut .:.gaiv:arum W i [ juftiori modo, quo fieri poteft , contrahere, Jl MJ ii quamvis ipfi fpeciem expreffam modi talis igno- n rent, fi tamen circumftantie refpondeant à par- " l r te rei, ita ut cum mercatore, vel perfona in- duftria, non habente bona fru&ifera contra- A pfttiy hant, non effe dubium, contra&tum hunc quin- que pro centum licitum effe, & non injuftum lu- crum, quod inde reportatur. f:if)nes, $. 264. Hzc fuerunt fenfaRomanorum Theo- logorum e Societate Tefu. Refolutio autem r g tj ul Gregorii XIII. ad formam contractus à Wilhel- mo Duce Bavarie propofitam, erat fequens: IT | 01 Contra&us modo & forma predi&tis, (nempe 3 h,a " his:) Titius in Germania pecuniam babens, eandem Sempronio cujusvis conditionis bomini, ad nullum cer- | 4 " t Mom tum ufum , fed pro arbitrio debitoris difl(rabendam , ea lege tradit , ut Titius ex patto & civili obligatione (que ltl ( u aliquando in iisdem litteris , interdum in aliis adjicitur ) r Jnd jus babeat, quawdiu eadem pecunia apud Sempronium ! relin- UT g j DE CONTRACTIBUS IN SPECIE. 181 lumæhOClum relinquitur , accipiendi quot anmis ab eodem Sempronio Btlne v quinque florenos pro fingulis centenariüis, €9 poflea to- COl tam. quoque fummam capitalem. De tempove autem , Titilg, quo re[litutio capitalis fieri debeat , licet interdum aliquid Pa certi determinetur , ut plurimum tamen nibil [Latuitur , lat fed tam Titio , quam Sempronio plena pote[las relinqui- ii g tur, ut quandocunque *ooluerit ( utilitate interim perce- De redina ia -in partem fortis non computata ) contrattum refcin- Quovii dere po[fit , dummodo is , qui contrattum refcindit , al- gQe d terum [ex wmenfes antea prewoneat. Ex vi autem con- 100, tlj tra&us aut pati adjetti Titius anmui lucri , aut f[umme 1rdtr, d capitalis perdende nullum periculum [ubit ,. fed frve Sem- Qub pronius fru&ificet , five non , jus babeat ab eo exigendi lef mdit ducrum quinarium annuum pro omni centenario , & five , Cntrde vivat Sempronius , [tve moriatur ,. Titius ab illo viven- 1e, autillo mortuo, ab ejus berede fummam capitalem 06 d i qdenti g vecuperat , mibil quod interim accepit, vellituens. .De boc fupradi&to contrattu, cum varia & varüs in utramque ] perfona ffrt CODLIR partem proferantur , ad wulta gravamina confcientie , graviaque incommoda vitanda , quid de ipfis fequentibus m hu u vinpfum t propofitionibus judicari debeat, ultima & fecura defini- Lio peliur. Huic cafui fubjecte erant 27. propo- ao Ti fitiones, quarum prima his verbis concipieba- tur: Supradittus contra&ius ex. parte. Titii, ufurarius efoliio al ais WE contra&kus e[L, jure bumano, jure divino firipto, & jure naturg probibituss fit enim conventio de lucro ultra r capitale im eo contra&tu ,. qui nullum aliud contrattus ge- xj (b nus veferri potef , quam ad contrattum mutus. T.L $. 265. Poftquam decifio cafus propofiti ad ,;', [ W«IW aulam Monacenfem miffa eft, Wilhelmus Edi- ijrini &um mifit ad omnia Tribunalia, quibus prohi- j lp bebantur Judices affiffere, aut actionem dare j d [ EE ] iis, qui ftipularentur quinque annua pro centum. T 3 $. 266. J lh ! a 182 TRAC T XTHS :a:ferqcah' "j $. 266. Cogebantur paulo poft anno 1583. P 4l Comitia utriusque Bavarig. Nobiles & Oppida mox primo loco non tantum fe, fedtotam pro- j vinciam gravatam quarebantur Edi&o Princi- Il pis, quo prohibebantur Judices adjudicare cui- ;1il piam annuum cenfum s. pro 1o0. graviffima in- | gt de damna enafci toti Provincie, etiam Ecclefiis ac monafteriis; commercia deficere; fubditos at jf cum maximo fuo damno cogi ad vendenda bona immobilia, &c. &c. iil g fino, $. 267. Ad has querelas Nobilium repone- lts t bat Princeps; non conftare, unquam ab aliquo AttUl00 0 "TTheologo do&o, aut Jurisconfülto ejusmodi ^ contraétum , in quo ex mero mutuo 5. pro 100. : AOCU exigerentur, approbatum eífe; multo minus ^H 1010 Tribunal Camere Imperialisunquam tales ftipu- , Qu lationes tanquam licitas agnoviffe , neque un- quam ab Imperatore fuiffe probatas; nam in or- & Vl M dinatione politica anni 1548. prohiberi etiam em- : ptionem cenfus 5. pro 1c0. tanquam ufurariam, If TU quando facultas reemendi dependeret ex arbitrio emptoris. In prefenti Provincia ejufmodi con- Q l " tractus non à longo tempore invaluiffe, neque Ábiseni alibi effe ufitatos, prafertim ad Tractum Rheni, Tr, g ubi foli venditori cenfuum retrovenditio refer- 8l g vatur. Eandem fere effe rationem cenfuum u- VM n trinque redimibilium. — Licet autem in Imperio ARh tales contra&tus prohibeantur & pro ufüurariis DN pat habeantur, nihilominus ut fatisfieret Statui No- RD bilium, & ex ratione, quodiftis temporibus vix * Dgy ullus vellet emere perpetuos cenfus 5. pro 100. m ] nifi utrinque redimibiles, declarare Principem, AUl | fe toleraturum cenfus utrinque redimibiles, fed Wa SOCjE tamen N DE CONTRACTIBUS IN SPECIE. 183 loü EU y tamenrevocabiliter ad füum beneplacitum. Cu- TT ; raturum etiam Principem, ut certa formula con- 1 ciperetur & Dicafteriis communicaretur, cui fe totamä f dl&ü Pu in pofterum durante permiflione contrahentes Vi conformarent; ftatuendam etiam effe formulam, o pvf juxta quam illi, qui bona immobilia, unde cen- [ fum venderent, non habent, poflint fecure & valide contrahere. G li Tenteni $. 268. 269. 270. Replicaruni: mox Nobiles, fe in exhibito gravamine nequaquam locutos ef- Vtm rey fe de Mutuo, &c. Ad has Replicas refcribi juf- madi fit Princeps; gravamen Nobilium non aliter ni- lllo d fi de mutuo intelligi potuiffe; & re vera pluri- lo $ p mos contra&dtus, per quos hucusque exacta fuif- -TOUlO f fcnt 5. pro 100. non ad aliam fpeciem reduci QufF T potuiffe, quam ad mutuum. Ut fcirent Magi- ftratus , quid licitum , quid ufurarium fit, necef- , gtb s Bat j fe effa, ut concipianturformule, prout factum t etiamm t in Comitiis Auguftanis anno 1500. Huic decla- duf rationi Principis aquievere tandem. NNobiles. iexatbl Wilhelmus formulas diverforum contractuum ivl concipi &in vernacula lingua typis Ingolftadien- Quife, Dd fibus excudi juffit, qua in feparatis foliis haben- n tur, & inferte etiam funt Joannis Jacobi Spei- vendito t delii Speculo Juridicarum obtervationum. V. Gülten. In prima continetur contractus cenfua- m eent lis perpetuus & irredimibilis. In altera redimi- pen i bilis ex parte venditoris; in tertia redimibilis i d tam ex parte venditoris, quam ex parte empto- NU ris. Inomnibushistribus formulis emuntur cen- tenporbt fus ex bonis immobilibus fructiferis. Pofteapro ip . iis, qui bona immobilia non habent , exhibetur re Pritt formula Societatis, qua aliquis ad profectum gl 4 fue [ 184 TRACTXAÀTUS g ") s li fuz negotiationis, opificii, operarum, &c. fu- " (l J mit ab altero pecunias, omnique illarum peri- j 2 culo in fe fufcepto promittit illi pro annuo lu- cro certam quantitatem in fingulos centenarios " lum, í r reliquo toto lucro fibi refervato in compenfatio- nem periculi totius fummz in fe füfcepti. Sub- dinsd li p« junguntur demum du formulz contra&us mu- tui cum refarcitione lucri ceffantis vel damni e- ijila mergentis. z $. 272. 273. Anno 1597. Wilhelmus onus uI regiminis depofuit in filium Maximilianum. Ma- i Jf ximilianus inter prímas fui Principatus curas Jus URT j ;*;euditnt 1 patrium Bavarig reformandum fibi fumpfit. Mox i n preftantiffimi ex fingulis Bavarie Dicafteriis & MUl 0[ Univerfitate Ingolítadienfi Turisconfulti de fin- T gulis articulis hujus Reformationis mentem fuam I p declarare juffi funt. 2 Q] Adarticulum de mutuo (an- no 1610.) obfervant, contradi&ctum effe ab ali- wr i Ilj quibus Imperii Statibus Receffui Deputationis At Wormatienfis anno 1586. celebrate, quod ex mente Deputatorum Wormatienfium creditor W Y ad exactionem 5. pro 1oo. non aliter admitten- b dus fit, nifi plene probaverit, tanti fua interef- fe ]mm ( ü gu Unde anno 16oo. in conventu Spirenfi cre- ditori poft moram debitoris adjudicata effe quin- lt 1 tütlg que annua pro centum abífque alia probatione ex fola prefumptione lucri ceffantis. M. il $. 274. Poft accuratam geftorum narratio- lr nem inferunt Jurisconfulti, precipuam quaftio- Q EO, (l nem in eo verfari, an permiffio & tolerantia Wil- VAARD il helmi de cenfibus utrinque redimibilibus revo- [ " ( | cabiliter facta jam fit recipienda tanquam perpe- &0) tuum Davarie Statutum , nov& Reformationi in- ^ 'cuhe[e feren- Vs DE CONTRACTIBUS IN SPECIE. 185 Wtg ferendum , licet fit contrarium Juri communi & Conftitutionibus Irperii? Duo videbantur fibi TM difputanda, primum, an licita fit talis conven- lj UI n tio? alterum, an fpeciale Statutum de ea Juri du 'Bavarico fit inferendum ? Circa licentiam talís fe lt & conventionis de cenfu utrinque redimibili ajunt, * COri if vj ante non paucos annos formulam praftationis æ: cenfus utrinqueredimibilis oblatam effe Principi, que Rome approbata effe dicebatur fub his con- : Wiïhelmus [ ditionibus. 1. Ut cenfus emantur ex bonis (re- if bus, fundis) frugiferis. 2. Ut neuter, preci- ia pue nevenditor, gravetur nimium. 3. Ut cen- fbf fus utrinque redimibiles, übi Statutum de eo- fí Diels rum prohibitione receptum eft, non permittan- Sonfüti tur. Putabant tamen , cenfüm perfonalem ex !mrenteny. utraque parte redimibilem effe é Republica reji- emunup ciendum, cum viam precludat charitati, fub- nde d lato omni mutuo, occafionemque avaris prz- Deputtior beat exercendi ufuras fub colore talium cenfuüum. Ie, qu d Dum credit $. 275. 276. Jurisconfulti ulterius cenfebant, Statutis Provincialibusarticulum inferendum ef- ier admit fe; quo emptiones cenfüum utrinque redimibi- i m lium (ex bonis immobilibus) effent permiffz. m r Verum aliter vifum Maximiliano. Articulus jicta n enim ifte penitus omiffus eft. qit yolt i $. 277. Theologi Romani & Ingolftadienfes cenfuerunt, poffe celebrari emptionem cenfus dorum t cum eo, qui habet bona immobilia frugifera ; tjungz Societatem autem cum eo , qui tantum induftria tl valeret. Qbl * Cenfum tamen perfonalem utrinquc redimibilem ob multa pericula non credebant ac- 1qD f mitti debere. aformazio.n; 2bu [0] , Ms T. R. A;C.T, A. T.U.S- D 186 . $. 288. Supponitur, fru&us aliquos vendi- E tori obvenire ad vite fuftentationem non abfo- ! u lute neceffarios, & hinc neceffario fieri debet i felecus pe:fong, ita ut contractus ifte inirinon NWE h poffic cum illis, quibus przter neceffariam vitee fuftentationem nulla emolumenta obveniunt, neque ex rebus immobDilibus aut mobilibus, ne- que ex arte & induftria, neque ex negotiatione, Notabilis hzc eft aut aliis juribus perfonalibus. differentia hodierni contractus ab eo, qui deci- [ F:' fioniGregorii XIII. fuit propofitus. Inillo enim DEU li "Theologi Romani precipue obfervabant voces, cujusvis conditionis bomini , & ob hac precipue ver- TA & (00 ba credebant, eam ad nullam contra&uum fpe- VE ciem reduci poífe, nifi ad mutuum. Si enim ineatur cum eo, qui annua emolumenta ultra Àl neceffariam vite fuftentationem non habet, nec v lll emptio, nec cenfus, nec Societas confiftere ) poteft, ut facile patet confideranti. $..292. Facile mihi perfuaderi patiar, ufu- re aut injuftiti labe nonnunquam contractus ?;1 [ lt infici, quifine perfonarum dele&u cum cujusvis d " conditionis bomine abfque periculo fortis , damni At d emergentis, aut lucri ceffantis ineuntur ad ca- ptandum lucrum. Ubi enim cenfus annuus, qui NT emi poffit, non datur, locum invenire non pot- ^Tf t eft emptio cenfus, fed folummodo permutatio BU juris realis in pecunia pro jure perfonali ad ean- dem in genere, feu contraétus mutui, qui au&ta- fïnente (0 A ts rium fortis non admittit, nifi ex accedente fpe- ciali titulo. Ob ejusmodi autem abufus nequa- »?!qrationeg * f quam id mihi arrogo, ut contractum germani- "t cum ob non fervatas regulas mutui univerfim da- innem l^ lj DE CONTRACTIBUS.IN SPECIE. 187 Hs mnem. Viciffim neque propugnationem hujus MAT A0 i contra&us profiteor. Hucusque CI. P. Zechius. Ex his vero omnibus infero , contractumtri- IT num non effe prattice tutum, nec eum haberi pof- Ti T g fe pro generali titulo, ex quoó contractus cen- fualis germanicus poffit excufari ab ufura fine ti- lblb tulo particulari. TR Nam PRaiMO ad contrattum trinum licite ineun- Nbl dum requiritur computus faltem fummarius, feu 0. qii D ls fe zítimatio prudens, quod mutuatarius ex pecu- nia mutuata non folum ultra fuam fuftentatio- fb nem neceffariam poflit obtinere notabile lucrum, BO DC fed etiam quod illud lucrum certum aut [pes lucri in- Ontadutt cerii debeat ad minimum fextuplo plus valere, Wn s Olomenta quam valet cenfusannuus; nifi enim triplo plus valeat, nibil conceditur mutuatario pro affecu- 0 Jb ratione, nihil etiam pro compenfatione majoris u conii lucri incerti pro minore lucro incerto. Cum ] enim contraé&us trinus pro fuo fundamento ha- iptir, ul beat contra&tumSocietatis; inquo pariantur lu- ( COOta cra, damna, & pericula, manifeftum eft, ex h eum at parte tam creditoris, quam mutuatarii antece- fs t denter ad contraéctum afífecurationis & ceffionis eunr d) lucri majoris debere fupponi lucrum triplo ma- Yl nnuih jus cenfu annuo ex parte mutuatarii, & pariter )renrenot lucrum triplo majus cenfu annuo; quae duo lu- o p cra triplo majora, fi fimul fumantur, adhucre- yriniit manente communi fpe & periculo, faciunt lu- crum fextuplo majus. niti, 0* Si itaque creditor pro af- p at fecurationeSummma Capitalis cedat unam partem y al tertiam fui lucri incerti, & fi pro ceffione lu- um g* cri majoris incerti iterum cedat unam partenmi tertiam lucri, habebit mutuatarius ex Sum- a i : Ina 188 TRTRACTATU-S g a | (b ma mutuata quinque partes lucri incerti ultra fu- am fuftentationem neceffariam, que& & ipfa mu- "m tuatario ex íumma mutuata deducenda eft, econ- se tra creditori remanebit una pars fexta lucri fpe- yd Ti 4 rata, eaque certa. Jam vero in praxirariffimum 1 [ erit, aut vix unquam occurret, quod fola fpes gaiil lucri incerti fextuplo plus valeat, quam cenfus g ü annuus certus. Itaque in praxi vix unquam con- Ka tractus trinus excufabitur ab ufura, licet in ail- P quo cáfu rarifimo, aut metaphyfico, fpecula- d tive loquendo ab ufüra excufari poffit. Mtmmus SECUNDO; ifte contra&tus trinus juxta re- gtl con': petitam confeffionem Cl. P. Zechii $. 180. 184. j 288. 292. iniri non poteft cum iis perfonis, qui- T 4 D j bus praeter nece[Jariam fuflentationem aliud lucrum ex mutiio non aquiritur. Cum ergo contractus tvmt germanicus raró celebretur cum divitibus, ple- yeredini rumque autem cum indigentibus, atque ad ne- J ceíffariám fuftentationem referri debeat etiam A m fuftentatio uxoris, liberorum, familie, libe- rorum educatio, & elocatio, debitorum folu- Y tio, &c. etiam ex hoc capite contra&us trinus noninifi in. cafu rariffimo locum habere poffet. r s Itaque etiam contraétus germanicus non nifi ra- 1 (s 31 Mf riffime per contra&um trinum excufari poffet. 'TrERT1O, juxta iteratam confeffionem CI. Átg, , P. Zechii extinguitur cenfus, quando peritres, Ms fupra quam conftituitur cenfüs, five fit res im- mobilis, five mobilis, five perfona, $. 231. Qfm"km $. 241. Cum ergo in cenfu germanico hzc lex t non obfervetur ab ullo hominum, manifeftum eft, etiam ex hoc capite contra&um cenfualem m germanicum frequenter effe ufurarium. iif QvuAR- : : n !N j DE CONTRACTIBUS IN SPECIE. lt 189 QuvARTO. Pofito etiam, quod alicui com- modetur pecunia, & conftituatur cenfus in re UCEUdE eü) u Vf vel perfona frugifera, que deduéta füftentatio- D ne neceffaria adhuc fextuplo plus lucri ferat, y Qd f quam eft cenfus annuus, frequenter tamen con- L um WL tingit, quod illa bona, vel illa perfona jam fit Vi antecedenter obzrata aliis debitis, ita ut effe- lt lt &ive ultra neceffariam füftentationem aut nul- la aut non nif) exigua pars lucri remaneat. 1ta: iin, b que etiam in hoc cafu non habebit locum con- u tra&tus trinus. Confequenter etiam ex hac cir- ts t cumftantia contra&us cenfualis germanicus erit d ; frequentiffime ufürarius juxta di&ta Cl. P. Zechii ls p ? aliüd $. 180. 184. 288. 292. 490 COQUR QuiNTOo. Contra&us cenfualis germanicus dritibos, d utrinque redimibilis abfolute fuit reje&us in pra- aque al xi à Comitiis Imperii 2548. à Pio V. àSixto V. (ebezt eti à*Gregorio XIII. à Theologis Romanis, Ingol- aniia, 0 ftadienfibus, Dilinganis, à Wilhelmo V. &Ma- pitorum Qu ximiliano L. Bavarie Principibus, à Conventu du vt Wormatienfi & Spirenfi, prout patet ex ferie a&orum hucufque recenfita. Aues t Ergo fignum eft, j t in tali contra&u utrinque redimibili non tam- tum nonnunquam , fed frequentiffime intervenire exli ufuüram. Leges enim non refpiciunt ad ea, qua vuidint raro contingunt, fed que& ordinarie eveniunt. db t j fredrr QUXZRITUR 17. In quo mea do&rina p * conveniat in praxi cum do&trina CI. P. Zechii? rma " r Wi um, m REsPONDEO. Convenit in tribus punctis um o2 notatu digniffimis, r. quod cenfus non poílit [ M. iniri cum perfonis, quibus ultra neceífariam fuften- TORZOAGG T A T U-S y 190 ( füftentationem non relinquitur lucrum nota- s i bile. Cum his enim folum iniri poteft con- MGE Ü M'Il tra&us mutui , in quo licitus non eít ceníus, W od li nifi concurrente uno ex tribus Titulis lucri ceffantis, damni emergentis, vel periculi for- j u o ) tis. Ita docet $. 180o. 184. 288. 292. 2. quod rl l pereunte re, in qua conítituitur cenfus , ex- " tinguatur etiam cenfus', adeoque non trans- "i eat ad hzredes. Ita docet $. 231. & »41 3. i Quod lex charitatis nonnunquam obliget ad mutuandum gratis. Ex his fequitur, quod contra&tus cenfualis germanicus in praxi fit periculofus. In hoc convenimus. Itaque hi tres cafus explicandi & urgendi funt à concionatoribus. QUJERITUR I8. Utrum terminus ufurz in Scriptura habeat notionem fixam , velva- gam ? j RESPONDEO.I 'Terminus ufufæ habet notionem fixam. Semper enim fignificat au- (À &arium lucri, five fumatur in bono fenfu fi- ve malo. Quando autem fumitur /pecifie pro au&ario ex mutuo , femper fümitur in malo; & vicifim quando fumitur in malo, femper fumitur pro au&ario ex mutuo. Quando er- go fumitur fpecice, non poteft licita eífe wfura wmoderata; & quando fumitur generice pro quovis au&Gario lucri, non poteft dici, no- tionem illius effe vagam. Nam termini gene- tici, verb. grat, anünal, vivens , [ubftantia , ens; non $ DE CONTRACTIBUS IN SPECIE. I9I lii Y non re&e dicuntur habere notionem vagam, DETS hoc eft, variam ; quia femper fignificant de- U d terminate ac fixe idem predicatum , quamvis VE i commune pluribus, quod participatur femper P adequate ab omnibus inferioribus , prout pa. tet ex datis exemplis. Imo, ubi u/ura in Scri- W tsf X Qp pturis contrahitur ad fpeciem au&arii bonam, non laudatur wfura moderata feu exigua; BUTUT fed quo major eft,. eo etiam eft n dj melior. ltscus co bPOI-N- 18 Übl ] lu lz ] T. r — - — mIDUS Ul — — v us k fdi ZA N SSN R 7 N M " X Vr ao 975 ; . p f&" N V qi 0:»9 [ ») s i * y N L f M )» of O SSSSS )» N ono f M X 24 u * NY E r )N N hr f Vs E D MAIeeScen dl . " E & t E PENN 9N A 253 NS uETA $ g, i L ; L Á p Qu — — gt J ) a um jtur t yaft d ; iif ! /"Mm; Wl $ É ? | 1l E ,N T D Pa Wa tf ;ïeraque i il LU 'ATI (o) ZX L ret— m z ) : í 7 Xü n SSd N N ( 7 ] Ó /] W NmERNS , ; (s M 3 CA 7/ 1 UM WL s E :l i M l h E. [ Mp N [63 njä N H65 - N ex QSS — MT t 55 — EEE — ..— Tractatus DE. SEPTEM VIIIIS CAPETLA. LIBUS. modernis Theologis enumerantur fe- ptem Vitia Capitalia, nempe : 1. Su- Á 2. Avaritia. 3. Luxuria. perbia. 4. Invidia. s. Gula. 6. Ira.- 7. Acedia. Vocantur Capitalia, quia ex illis tanquam f.n- tibus pleraque alia peccata promanant. In Catechifimo Germanico dicuntur feptem pec- cata morialia , quia in Scriptura ex fuo gene- D. zfmort Tr., de.7 .vitiis capit. A re / TRACTATUS j 2 g re frequenter proponuntur tanquam obje- g M ii étum gravis indignationis diving. :If,'m ] ul V - $.L 1NDE De feptem Vitüs Capitalibus in genere. :ïrm d UXRITUR r. Àn ifta feptem vitia fint pec- &i : cata mortalia ex fuo genere? d i "ResPowpEzo Affirmativé. A o Rar1O eft, quia generic? fumpta in Scriptu- 1 ii ra proponuntur tanquam obje&um gravis indi- 1 ;Sl ia gnationis diving , & tanquam meritoria damna- TRUE tionis aternz. Sic pE SurPERBIA Prov. 16. ' dicitur : Zbominatio Domini eft omnis arrogans. D E'l x:mæcoi AvaARITIA Ecclef. 10.. Zdvaro mibil eft. fceleftius. Et 1. Corinth. 6.. Neque idolis fervientes, neque adul- teri, neque fures , neque avari regnum Dei po[fidebunt. 2 Dz LuxvunRiaA dicitur $ude v. 4.. Subintroierunt N impii Domini noffri gratiam transferentes in luxuriam. D INvrDrIA ad Gal. 5. v. 21. dicitur, & D& Dd 4 | Tpi WL GuLA & Ina: Manifefla funt opera carnis , que dl ) fant ire , vixe , di[fenfiones , fette , imvidie , bomicidia , 1 ) ttodi come[fationes , & bis fanilia, que pradico vobis , quo- niam qui talia agunt , vegnum Dei non po[debunt. D | p'rïmv M ! ; d AcEDIA habetur exemplum gravis indignatio- L tijg nis divine &'damnationis in fervo defodiente füum talentum in terra Matth. 25. ubi fervo o- litonm E T tiofo dicitur: Servemale & piger -- oportuit te pe- cuniam meam dare mummulariis -- féroum inutilem eji- r cite in tenebras exteriores, .Ex his ergo patet , icta N feptem vitia proponi ex fuo genere tanqu am ob- L jectum DE 7. VITII$ CAPITALIBUS. 3 t — Q je&um gravis indignationis diving 3 ac proin ea ex fuo genere effe peccata mortali a, QUJXRITUR 9. An hzc feptem vitia; quah- do dicuntur effe pecc atum imortale; fümantur in a&u , vel habitu ? T REsPONDEO: Sumüuntur i fabitu , & non in a&u. A at RaATI1O eft, quia à&us horum 7. vitiorum t - pon fünt femper peccatum mortale, quamvis ha- bitus liberé ingeneratus vel affumptus fit fempet imptainS:: peccatum mortale, utpote intrinfecé tendens feu TU uj inclinans partim ad actus feorfim graviter pecca- Vr d ininofos ; vel ad complexum multorum peccato: rA Prpy; rum venialium in unum objectum gravis ind igna- Mi ] tionis divin: coalefcentium. Sic enim v. g. ar- 4f l rogans dicitur abominatio apud Deum ; quamvis ne- 1 fo d) mo dicatur arrogans ex uno vel alteto actu , fed Di p ex frequentatione feu continuatione actuum fu- um perbiz , nullum alium agnofcentium finem pri- hn um marium , nifi eftimationem & laudem propriam.; j , Ü Ex hoc fequitur , ifta feptem vitia ; cum confi- ftant in pravo iri yt n terno habitu mentis, effe cogni- tu difficillima , & ob hoec i sl m rum periculofiffima. pfum omnium vitip'- tlin d UZRITUR 3. Ex quibus indiciis poflit T d mag agnoíci gravis malitia horum feptem vitiorum? « d RrsPONDEO: Poteft ferme unicé agnofci m ex effe&tibus; nempe vel ex a&ibus mortàliter Wlw! l peccaminofis; velex complexo multorum pee- ii catorum venialium in grávem deordinationem habitualem vel effe obje&ivum gravis difplicen o pte ] w]quam' tiz diving coalefcentium, ptout ex dicendis ma: 2 hifeftum h Y 4 TRACTATUS nifeftum fiet, ubi enumerantur effettus, feu ut vo- qn ts u atl cari folent, filie horum vitiorum. g i z j $. LE De : Superbia. UXRITUR I. Quíd fit fuperbia? li REsPONDEO: Superbia eft inordinata ap- Mu pretiatio proprie excellentie. l D 1x1, appretiatio , quce poteft effe fpeculatioa , [ dum.homo fe & fua dona nimis zftimat, vel pra- ! &ica, dum homo ob nimiam fui eftimationem ab aliis inordinaté gloriam , Jaudes, dignitates qu&- 4 " rit vel appetit. Ob hoc Theologi, quamvis in- adequaté, füperbiam dcfiniunt, quod fit inor di- ( natus appetiius propric excellentie. QuucRITUR 2. Quot funt fpecies, feu po- d u I tius primarii aCtus , fuperbiz? T REsPONDEO: 'Species, feu potius primarii a&us eliciti fuperbiz funt fequentes: 1. Confi- T derare & admirari libenter perfe&iones feu excel- D) J lentias proprias. 2. Sibi complacere & dele&ari /] N/ AU circa perfectiones proprias. g. ZEftimare fuas m Y d VN perfe&iones tanquam forent à feipfo ; quod tunc "ts ;;; interpretative fit , fi quis eas perfeGtiones liben- ter confideret fine relatione actuali aut virtuali ïijill] j A«n IT ad Deum tanquam illorum Authorem. 4.. Suas in] ejp M perfeGtiones attribuere quidem Deo , eas tamen mXScH ) exiftimare fibi à Deo collatas effe intuitu fuorum ]kq,r,&' 4 meritorum. $. Sibi attribuere in fua zftimatio- D F ne perfe&tiones , quas non habet , vel majores, W quàm "U d DE 7.-v1*r11's CAPITALIBUS. 3 EUVM n quàm habet. 6. Exiftimare , eas perfe&tiones vel excellentias , quas aliquis veré habet, effe majores quàm alii habent , vel eas ab aliis non haberi, vel fe non ab aliis &equari aut fuperari in alio genere virtutum , ita ut appretiatio propriee excellentie fit comparativa ad alios cum eorum contemptu. Quatuor pofteriores modos fuper- tl bie recenfet D. l'HoMaAs 2.:2. q. 162. a. 4. C. ubi ait: Cum aliquis attribuit fibi majus bonum , quim Ti du babeat , confequens eft , quod ejus appetitus tendit in pro- priam excellentiam ultra modum . fibi convenientem , & d n efinit s fic eft. tertia fpecies fuperbie , cum [cilicet aliquis jattat TU & babere , quod non babet. ZAlio modo fumuntur du dgiatse grime fpecies fuperbie , cum quis à femetipfo babere &- flimat , quod à Deo babet , vel cum propriis meritis fibi j, Qu daium defuper credit. Tértio modo fiunitur quarta. fa- od t i perbie fpecies , qu& eft cum aliquis aliis defpettis fingu- lariter ult videri - ii p Ibidem ad r. explicans , quomodo füperbia fi- neerrore hereticali fibi vel fuis meritis attribuat, Yi p quod Deo & ejus gratiz tribuendum eft , often- NU dit ; id folüm fieri negativé , in quantum videlicet ys euatt homo negligit , ea fua dona referre a1 Deum. eel d Quod aliquis ex inordinato appetitu proprie e ccellentie , Rimae? inquit , t2 de bonis fuis glorietur , ac i ea à fe baberet, h; u vel ex meritis proprüis , pertinet ad faperbia a , & non iioneli ad infidelitatem , proprie loquendo. De prino autem jii al vimf & fecundo a&u feu gradu fuperb &, quem D. n i* '"Thomas explicité non tangit, habetur funda. mentum ex Scriptura Ezecb. 28. v. 17. ubi de Lu- , &t gt cifero dicitur : £levatum eft cor tuum in. decore tuo, zi Et Danielis 4. v. 27. exprimitur fuperbia Nabu- ini chodonoforis his ejus verbis: JVenne b:: efl Baby- j * 3 lon, 6 y TRACTATUS RNUW ?on, quàm edificavi n gloria decoris mei ?. Hinc etiam I g CancTEsrUs in libro de paffionibus re&té obfer- [l j vavit; admirationem , feu fixam confiderationem ap- MP pretiativam obje&ti boni vel mali effe principium omnium paffionum animz. TU QUJRITUR 3. Quinam fint actus impera- a y ti, feu ut vocari folent, filie fuperbie? RzsPoNDEo: Enumerari folent fequentes (] m m filie, feu ut re&ius vocarentur , effettus aut actus aC imperati füperbiz. I. Vana gloria. 2. Ja&an- : m tia. 3. Faftus. 4. Hypocrifis. 5. Contentio. 6. Pertinacia. J [Zd u 7. Difcordia. 8. Prefumptio. 14 Mj 9. Ambitio. TT QUERITUR 4. Quid fit vana gloria? u ( REsPONDEO: Vana gloria eft , que aut retto ulil) gloriandi fundamento aut fine caret. 1d D.THoMAS i, u 2. 2. q. 132. a. 1. triplici modo poffe contingere Lininidi oftendit. Secundó , fi quis gloriam querit ex bo- it, umj nOo , quod re vera non habet , fed in fe reperiri iinas, falfo exiftimat , aut ab aliis exiftimari defiderat. al Secund?, i quis ex re vana gloriam quarit, ex qua D Chriftiano gloriandum non eft , v. g. ex nobili- tate , ex ftatura, pulchritudine, vel viribus cor- ngsm poris, ingenio, aut ex bonis fortune, &c. qu& t lf omnia non funt in poteftate hominis , nec parta UUD A Euj labore humano. Idem contingit; fi quis glorie- tur ex fama hominum imperitorum , plerumque DI ! infufficientium ad ferendum re&um de rebus ju- hmp ! dicium. Tt:tio, fi quis gloriam , quam amat, aut UTR u quzrit, non refert in debitsm finem, nempe ad AUf honorem Dei vel proximr. U d á j QuzniTUR 5. An femper fit peccatum, xu.lb( gmm querere gloriam in hoc mundo? REsPox- L tig DE 7. VITIIS CAPITALIBUS. ? b RrsPoNDEOo: Non eft peccatum, quærefe U WWM(WI in hoc mundo gloriam tanquam medium fübor» dinatum ad promovendam gloriam Dei vel falu- MP D tem proximi. : ]d PRosATUR ex Scriptura. Dicitur e- Tij nim Maitb. $.. Sic luceat lux veftra coram bominibus , ut videant opera e[tra bona coram bominibus , & glori- ln cent Patrem veflirum , qui in calis efl. Et Apofto- d f lus a d Rom. C. 12. v. 17. fcribit: JVolite effe pru- I 1.j dentes apud voosmetip[üs, providentes bona non tantium co« - S C P D vam Deo , fed. etiam coram omnibus bominibus. Et 2. ad Cor. 8. Mifimus cum illo fratrem ( D. Lucam), I dnii cujus laus eft in Evangelio per omnes Ecclefias : INon folum autem. ( in hoc confiftit ejus laus ) /ed & or- UT dinatus eft ab Exclefüs comes peregrinationis noftre in D T banc gratiam , que miniflratur à nobis in Domini glo- [ entig viam , devitantes bos , n& quis mos vituperet in bac ple- Queriter nitudine , que& wüniflratur à nobis. — Providemus enim if rpert bona non folm coram Deo, ed etiam coram bominibus. ari dl Sic etiam Ecclefiaflici 41. dicitur: Curam babe de bo- ag no nomine. TT W RESPONDEO 2. Semper eít peccatum ib re, t2 quar ere gloriam propriam tanquam finem in- adequatum, aut concomitante m cum gloria Dei, jns, p a W quantumvis intendatur tanquam finis fecunda- rius ac minus principalis , nifi fubordinetur tan- In, plerumg g r quam medium ad gloriam Dei. n n PRosnaATUR inprimis ex eo; quia non da- tur a&us indifferens in individuo , prout fuppo- « WP u no ex 'Tra&. de Ztibus bumanis. Ergo non eft intendibilis gloria propria tanquam finis ratione 55 peccalllï [ii iniendibilis , etiamfi intendatur tanquam finis 4 con- U 8 TRACTATUS N Va boncomitans ad gloriam Dei , fecundarius, ac mi- nus principalis. M x m?! en d Idem PRosATUR ab exemplo Chrifti & Apoftoli , qui non quzfierunt gloriam propriam nifi per fubordinationem ; eoque füo exemplo : infinuarunt non folüm quid perfe&tius , fed et- iam quid à crimine purum fit. Chriftus Joan- I nis 7. V. 18. dicit: Qui & femetipfo loquitur, gloriam propriam querit ;. qui autem quarit. gloriam ejus , qui i wifit eum , bic verax efd , & injuflitia in illo non eft. ,::lfom( Et C. 8. v. so. Ego non quero gloriam meam, --- Si t ( i ego glorifico meipfum , gloria mea nibil ef. Et Apo- ftolus 1. Cor. 12. Si gloriari oportet , veniam ad vi- 140 ] Mi fiones, Pro bujusimodi gloriabor ; pro me autem nibil. Et 1. Tim. 2.. Soli Deo bonor g gleria. FA RESPONDEO 2 Ó* Quarere in hoc mundo gloriam non fübordinatam per modum medii i- n H donei ad promovendam gloriam Dei , femper eft peccatum. * PROoBATURex eo, quia gloriam inanem quee- rere eft peccatum ; gloria autem non fuübordina- ta per modum medii ad gloriam Dei eft gloria M inanis,utpote fine merito & fructu. Ergo. Maj. V0 !N J patet ex Apoftolo ad Gal. 5. ubi dicitur: JNow !Ij efficiamur 'ànanis glorie cupidi. Et ad Philipp. 2. EU ) JNibil per contentionem , neque per inanem gloriam. 11*74 u g UZRITUR 6. AÀn & quando operari ex ä?füd!ii/ï:!i vana gloria poflit effe peccatum mortale? * i REsPoNDEO: Peccant mortaliter r.qui va- .J ffg(]ü[gw ( nam gloriam querunt ex re mortaliter peccami- noía, v. g. ex duello, ex fornicatione, ex car- LU mine amatorio, ex pi&ura obfcena , ex lafcivo diéto ,' ex cantione libidinofa , & Comveedia vel ":memilïfer Aria W : DE 7. VITIIS CAPITALIBUS, 9 undmus) [ Arialafciva, ex nova inventione veftium bono publico perniciofa, ex ingeniofo modo calu- b Q mniendi, decipiendi, juftitiam corrumpendi &c. L De his enim Ifaie 3. dicitur: Peccatum fuum ficut tll t Sodema predicaverunt.. E Pfalmo 9. Laudatur pec- UM cator in defiderüis amime fue C iniquus benedicitur. " 2. Peccant mortaliter etiam illi, qui ex re venia- J liter peccaminofa in populo ex habitu,, vel ex H LR more vanam gloriam quzrunt. 'Tales funt , qui lii exhibent Comedias repugnantes honeftati mo- - üm. rum ; qui canunt Cantilenas diffolutas, qui, cum if L fint Clerici, agunt biftriones; qui in Ecclefia or- N 4 V Y Vtm gano aut cheli ludunt modulos faltatorios vel O0 Q Zfrias profanas, à populo ca Ti gtari folitas cum Can- tilenis profanis. l D loc m Vlüm ml RaTr10 eft, quia ex talibus rebus vanam i fenper gloriam quarere, eft ex his famam quzrere. Glo- ria enim definitur, quod fit clara apud multitudi- i que nem cum laude notitia , feu frequens cum laude de ali- y (Ubordy quo fama. Ut enim recté D. T HoMaAs obfervat 2, 2. q. 132. a. 1. C.: fama & gloria proprié lo- D d g m d quendo non conftringitur ad paucos. Quia, in- quit, quod clarum ef1 ,. à multis confpici potef? & à ve- jüitr.: .al : motis, ideo proprib per momen glorie defignatur , l J quod bonum alicujus deveniat in multorum. notitiam p hh o € approbationem ; fecundim quod SALLUsTIUS mta dicit in Catilinario : Glorieri ad unum mon eft. ii Cum ergo ille, qui ex re venialiter peccaminofa al u vanam gloriam quxrit, cupiat, ut integra mul- titudo admiretur, approbet ac laudet rem vel 400 6; y, 4 actionem venialiter peccaminofam , per hoc cau- fat illa extenfione grave prejudicium divinz glo- | Comædiï ! 3 rig, IO TRACTATUS j " i ri& , quod graviter repugnat charitati erga ]u Deum. 1 M n CONTIRMATUR ex €o, quia plerique do- cent, Pralatos religiofos peccare graviter , fi ne- p E gligentia fua fint in caufa, quod in fubditis mul- tiplicentur paffim transgrethones Conftitutio- ii num de fe leves. Ergo idem dicendum de eo, «em, AT qui ab integra multitudine quzrit vanam glo- riam ex re venialiter peccaminofa. 3. Peccant a m s mortaliter etiam illi , qui ex actionibus de fe bo- [ nis preter gloriam Dei ex habitu querunt glo- riam propriam tanquam finem partialem & in- 1. ktt a nf ol adaquatum fine ejus fubordinatione ad gloriam Dei. ) J RaTrOo eft, quia ejusmodi habitualis difpo- DA fitio non folüm corrumpit innumeras actiones i ex integro referendas ad Deum faltem virtuali- 1Ukig i j ter, fed etiam actiones ex fua natura ordinatas in j L . ] il ! [ falutem proximi , v. g. Conciones, Catecliefes, "n i Inftru&iones juventutis, &c, exuit fuo genuino fpiritu, easque proin reddit notabiliter minus ! t fru&uofas , quod pariter repugnat graviter cha- i f u X db w ritati erga Deum. 4. Peccant mortaliter etiam E 1 Jj giki [ illi Authores , vel Profeffores , vel Confeffa- rii , qui ex defenfione vel ufu notorio laxarum M (qv* l 1 ! Mi opinionum , diving glorie & decori Ecclefie rajudicantium , vanam gloriam quaerunt. Ra-r10 eft eadem, que fuperius num. 2. af- ii fignata eft; quia videlicet illa laxitas , licet in LT cafu particulari ac in individuo folüm afferat le- It ve przjudicium divine glorie , multiplicata ta- fl men in totam multitudinem, qua laxe doctrine I^ mpfcw li. vel praxi fe conformat , atfert divine gloriw in- Z:;lru. 1 gens " DE 7. VITIIS CAPITALIBUS, Yl tb l gens prejudicium ; ac proin graviter repugnat charitati erga Deum , quz petit emolumenta di- vinge glorie preferri in rebus magni momenti r jlt commodis propriis , quantum fine gravi damno Ll vel prejudicio proprio fieri poteft. - 3 Cf nj Hzc autem,que num. 2. & 3. & 4. di&ta funt, ] CoNFIRMANTUR ex verbis CHRISTI, qui- Yaj . n bus teftatur , amorem babitualem vane glorie effe ts li maximum impedimentum agnofcende aut reci- um piende veritatis in rebus fidei ac morum. Nam ttibn l; prout D. AvGusTINUS l. 5. de Civit. C. 14. ex verbis Chrifti obfervat : Tam e/I boc vitium inimi- UTO cum pie fidei , fi major fit in corde cupiditas gloria , quàm Dei timor vel amor , ut Dominus (Joan. 5.) di- Dituli d ts at ceret : Ouomodo pote[His credere , gloriam ab in- Atm viru Qrdipalast «icem exfpettantes , €? gloriam , qua à folo Deo g/l , !0f querentes ? liem de quibu[dam , qui in eum Citedel crediderant , ac oerebantur palam confiteri , ait. Exange- i gt lifa (Joan. 11.) JDilexerunt gloriam . bominum ilter minu In hoc textu D. Auguftinus magis quàm Dei. at ufus eft verfione veteri Italica. In noftra au- yaler z w C tem Vulgata textus cum contextu notabili fic habet: Claritatem (hoc eft, gloriam) ab bominibus xorio Jf mon accipio ; [ed cognovi vos , quia dile&tionem Dei mon a D babetis in vobis. --- Quomodo pote[tis os credere , qui quu gloriam ab invicem accipitis , &$ gloriam , que à folo r2 Dto eft , non queritis? yins, t Y äfff-'iïï'* Diczs: Juxta D. Thomam amor vanz glo- vtl ? ]J l rie eft folüm peccatum veniale, quia 2.2. q. 132. a. 3. C. fic fcribit: Si amor bumane glorie , quamvis u d : [ fit inanis , non repugnet charitati , neque quantum ad ids 6" ITRACTATUS ) 12 ;gzouem(i de quo eft gloria,, neque quantum ad intentionem glriam Jl querer:tis , mon eft peccatum mortale , fed *veniale. (1UA RresPoNDEO diftinguendo. uando ille yot amor vanz glorie non procedit ex habitu infe- &ivo univerfaliter ferme omnium operum, & " non verfatur circa opus peccaminofum. Concedo. du Secus. Nego. Hocipfum enim graviter repugnat d. charitati, fi vana gloria queratur ex actu pecca- VRORDEK minofo , vel fi ille habitus vane glorie tendat ad E NT infectionnm generalem operum. Neque hoc ne- gat S. homas1.c. ubi fic ait: Dicendum, quod ex ino d zaly boc aliquod peccatum e[t mortale , quod cbaritati contra- viatur. Peccatum autem inanis glorie, quantum ad di- AR II le&tionem Dei , poieft contrariari charitati dupliciter u- Detgn l (.'y-v no modo vatione materie , de qua quis gloriatur 5 puta Wi UMH AQDI cum quis gloriatur de aliquo falfo , quod contrariatur di- hi vine reverentia , fecundisn illud 1. Cor. 4.. Quid babes, AU ht n quod mon accepifti? i autem accepifHi , quid gloriaris , M 'x,ni."d. quafi non acceperis ?. Jam fuperius autem oftenfum TE UT eít, quod ifte modus gloriandi juxta D. Thomam Wi non pertineat ad infidelitatem , feu ezrorem in- 1 l , telle&us pofitivum , quod aliqua dona non fint à » Deo, fed ad habitualem neglectum referendi ta. Ü Oir,u,gg-;; Hinc etiam Aéctorum 12. de lia dona in Deum. p Herode Antipa legitur : Jeffitus vefle vegia fedit ", [pi pro Tribunali ,. & concionabatur ad eos. — Populus au- && ii zem acclamabat :..Dei ooces , &2 non bominis. Confe- .'«"quam J P ftim autein percu[fit eum Angelus Domini ;; e0 quod non D dedi[Jet bonorem. .Deo, & confumptus à vermibus ex/pi- A ravit. In hoc textu Herodes Antipas , fervidus cultor, prout videri cupiebat, Religionis Judai- ,hzal.fä ce, non pretendebat haberi pro Deo , fed quia M OBS non monítrabat difplicentiam circa adulatoriam li accla- qimmmm ! DE 7. VITIIS CAPITALIBUS. 13 Wiünm :"1 acclamationem Gentilium Tyriorum & Sidonio- J rum, morte punitus eft, ^ Quny; QUERITUR 7. uid fit ja£tantia? C RzsPoNDEo: Jactantia eft inordinata fui co- T ii vam aliis preter oerum aut vettum jfinem verbo vel fatto htl ( ediia gloriatio. Mil t QUERITUR $. CT Quomodo poflit peccarí per jactantiam ? Qre n RESPONDEO: Peccatur perja&tantiam mor- Ml taliter Primó, fi quis fe ja&et de peccato mortali. inimyu RATr1O eft, quia talis jactantia involvit com- W dritin placentiam & approbationem faltem fimulatam , UT de peccato mortali , adeoque monfirat contem- i din ptum Dei & profeffionem vilipenfionis erga Le- ntinar; s gem Dei. Secund) , fi quis fe jactet de peccato j aniniri veniali commiffo vel committendo ex habitu feu 4 Ql confuetudine. g piriri R ATIO eft, quia ja&tantia de peccato venia- tem ofenf li importat contemptum Legis leviter obligan- D Thor tis ; peccareautem per contemptum Legis, quam- EM vis folüm obligantis fub veniali , in cítimatione i i morali repugnat Charitati, que petit, ne paffim , m r ftudiofe, & ex petulantia offendatur amicus. Ut Monmu enim Apoftolus monet ad Gal. 6. v. 7. Deus non of irridetur. lértió peccatur folüm venialiter, fi quis ! j D Íe jattet folius lucri vel emolumenti caufa iine cujusquam prajudicio de arte vel bono quod n w non habet. i t RaTrO eft, quia non involvit aliam mali- "TL tiam, nifi tantüm mendacii. Ita S. THoMaAs 2. It W 2. 0. 112. a. 2. C. & ad 3. T Nsec ogsTAT, quod appetitus vanz glo- oDo, H habitu. rie üt peccatum mortale, fi procedat ex ja ii [ Jactan- 14 TRACTATUS W/,V ,iii ja&antia enim hon neceffario fupponit appeti- tum vane glorie. Hinc Quarto concedendum j etiam ja&tantiam effe peccatum mortale , quando " procedit ex habitu vanz glorie. lta S. Tno- P MAS l C. fcribit: Saantia quándoque efL pecta- ia tum veniale , quando fcilicet aliqui$ de & talía jattat , i AE que neque funt contra Deum , neque conira proximum. Alio wodo poteft confiderari fecundiun fuam caufam, fci- TU ) i licet fuperbiam , & füc fi procédat ex fuperbia vel inani gloria , que fit peccatum mortale , etiam jattantia erit peccatum mortale. Quintó, Jattantia eft etiam pee- ittüd, catum mortale, quando eft inductiva ad gravem siltm, Dl a Cri j damnificationem, vel iniquam depreffionem pro- ximi per arrogationem falfi. v. g. Si quis jadtet j qn d i . [l fe optimé callere artem, qnàm folüm fcit impet- fe&é; velíifuam peritiam allegando falfum fu- l i Tf pra alios extollat , ficque in caufa fit , ut alteri ? W q peritiori praferatur ad officium vel lucrum. Y :l J R 'T10 eft,quia licet proximus nondum ha- ) PWH' 1 beat jus ad officium vel lucrum fperatum , habet o tf tamen jus , ne impediatur fraude vel mendacio. B OR U h Cum tamen in tali cafu proximus necdum habeat Mi t jus in re, vel ad rem , ex tali ja&antia non oritur MÉf obligatio reftitutionis erga proximum , cui fic n preripitur lucrum vel officium , nifi in quantum BPT damnificatur exclufüs per mendacium, donec ob- ) lls h & tineat aliam accommodationem, ad quam pro- $5 ln curandam tenetur damnificans. UXRITUR 9. Quid fit Faftus, feu porm- UL ii Mu a inanis? REsPONDEO: Faftus eft inordinatus appe- 30 N titus excellentie , animo alios equandi vel fupe- Atj d randi per fumptus ultra decentiam ftatus fuper- q fluos; W»m ','Qh DE 7. VITIIS CAPITALIBUS. 15 fupp DES t , fluos. Talis faftus plerumque confiftit in füper. fluo apparatu conviviorum, in luxu veftium, in mortqle qw ! lu1 fplendore zdificiorum, hortorum, raritate pictu- rarum, &c. Wi "m j/ d" dl M UZRITUR 10. An & quomodo poffit peccari mortaliter per faftum? (hiri fri um a RESPONDEO: Peccant mortaliter 1. qui in veftibus, conviviis, zdificiis, ornatibus notabi- l W ü'ln liter tranfcendunt morem honeftum fui equa- Jium. VET tia;r.::. RATt0 eft, quia tales non poffunt habere CUP finem alium, nifi vanam gloriam ex re, que non ln continet Chriítianum motivum gloriandi , & in . d qua non fervatur ordo charitatis erga Deum & lim ts proximum. llle enim vult, bona fuperflua im- D30 lum pendi in fuum cultum & fuos pauperes. líte ve- [ t d ró dolet vel ab equali per faftum contemni, vel dcton, compelli ad pares expenfas cum onere fuz fami- POR J lie. 2. Peccant mortaliter, qui imitantur alio- fttun, i rum faftum tranfcendentem decentiam ítatus. v mennt Voco autem decentiam [iatus , fecundum quam um d plerique fimilis conditionis non folüm adhuc NROCN confervant fui venerationem ab omnibus, fed et- um, d iam rectum ordinem charitatis erga Deum & pro- nl u ximum quoad divifionem bonorum , puta quoad NU fubfidia in cultum Dei, pauperes, & alias caufas U qu pias. 3. Peccant mortaliter , qui hunc faftum tolerant, nec impediunt, cum poffint vel inven- ts n tiones novorum modorum magis pretioforum invehunt , prout nonnunquam faciunt mercato« norintu res, fartores, &c. RArT10 eft, quia hic faftus non folüm repu- ! uandi Wl'l gnat recto ordini charitatis erga Deum & proxi- in inum TRACTATUS n I s i, mum , fed etiam cedit in graviffimum damnum «ll Reipublice. H veró refponfiones probantur B) generaliter ex Scriptura, in qua hujusmodi faftus N univerfim proponitur tanquam objectum gravis indignationis & abominationisdiving. Sic Jaco- bi 4. v. 16.. dicitur : Zxultatis in fuperbiis ve[tris ; omnis exultatio talis maligna eft. "Aoite nunc diviies , Db jlorate ululantes in miferüis vefiris , que advenient *vo- ( .bis ; divitie vefire putrefatte funt , & vveftimenta ve- £ C nium vefirum fl ( ftva à tineis comefta funt ;; aurum C9' arg 2 eruginavit ; & «rugo eorum in tefcümonium vobis erit ; um d & manducabit carnes ve[lvas ficut ignis 5 ibefaurizaftis Et 1. Petri 3.. Sii- tl volis iram in novifJimnis diebus. lüter & mulieres, quarum non fit exirinfecus capiliatura, dj um aut circumdatio auri , aut indmenti veftimentorum cul- tus.. Et 1. Joan. 2. Si quis diligit mundum, non ef 1 charitas Patris in eo $. quoriam omne , quod ef? in mune- T do , concupifcentia carnis eft , & concupijventia ogulo- rum , € füperbia vite , que non ef? ex Patre , fed ex hi mundo eff. Sic etiam in Evangelio D. L u c x de- ícribitur dives Epulo tanquam viétimia inferni , Ti qui dum induebatur byffo , & epulabatur quoti- D al i die fplendidé , etiam füb hac Idea proponitur ut (m obje&um ire diving. Sic & fuperbia Scribarum m & Pharifieorum defcribitur Matth. 23. Omnmia o- Atogy gpera fua faciunt , ut videantur ab bominibus ; dilatant ?ääm enim pbila&eria fua, &? magnificant fanbrias, amant au- ) EROBAT .UR tem. primos vecubitus in cenis &c. . In veteri/Tetta- 1j d mento Prophete fzpiffime invebuntur in faftum. Rl Sic Amos 6. v. 1. dicitur: /«e qui opulenti efHis , o- dhrn primates capita populorum, ingredientes pompaticé domum Mnfffajgnf JIfrail. Ex his apparet, Deum odiffe faftum ; a- uN lioquin culparentur peccata fola per accidens au- nexa M TT a( DE 7. VIT'IIS CAPITALIBUS, 17 lt lo nexa faftui , & non ipfe faftus. QUs n Quod fi alia peccata faftui annexa fünt er fé , jam ipfe faftus Wtj n innocens effe non:poteft Ojfum i S1I QUIS AUTEM QUZRAT, quanta Sum- ia ) ma evidenter ultra decentiam ftatuüs iv expenfa in RTT [/i : faftum fufficiat ad conftituendum peccatum mor- tale ? Qu RErsPoNDEO: SuHïcere" eam Summam, que fufficeret ad conftituendum grave furtum, fi auf- ferretur alicui communitati pauperum , nempe dimidius aureus. J [ ii ! M RaAT10 eft, quia tales expenfe in faftum 'I.AP€ pertinent ad füperfluum ftatus, quod homo te- i lt VU il J netur erogare in pauperes. Hinc credo; pleros- que ejusmodi pompz & faftui deditos , cum vix ] il [ ullus pretendere poffit ignorantiam invincibi- L lem , seternüm perituros. lf QU]ERITUR d. Quid fit Fiypocrifis? hn /?.r;'l; RrzsProwNpEo: Hypocrifis eft ftudiofa vo- D Locae luntas adumbratam fanétitatis imaginem prefefe- du i rendi vitia occulta contegendo , vel externam Jb qu virtutis fpeciem fimulando. | roponi QUuXERITUR 12. An Hypocrifis fit fpeciaQ ia d le peccatum? Y 01" RrEsPowDpEO: lHypocrifis eft fpeciale pec- aitiu; d catum ab aliis peccatis fpecie diverfum. PROBATUA I. ratione. ii Hypocrifis eft quzedam fpecies mendacii, oppofita veracitati ]ontzie cum fpeciali quadam deformitate notabili in nul- uuti lo aliorum mendaciorum genere reperibili. Er- jgiti go continet rai onem malitie fpecie diverfarh ab f j if ffut aliis peccatis. —Major quoad primam partem patet ex ratiocinio D. THoMz, qui 2. 2. q. 11 1. a. r. r a[ddn;; B C.fic D. z£mort Tr. de 7 vitiis capit. TEU 18 TRACTATUS j C. fic fcribit : 244 virtutem veritatis pertinet , ut quis b talem fe exbibeat exterius per figna exteriora, qualis e[L. Í Sipna autem exteriora mon folim. funt oerba ,. fed etiam sf fatta. Sicut ergo veritati opponitur , quod aliquis per i verba exteriora aliud fignificet , quàm babet apud fe, quod Mp ad wmendacium pertinet ; ita etiam opponitur «eritati , MC quod aliquis per aliqua figna fattorum vel rerum aliud BUUOR fignificet contrarium ejus , quod in eo ef? , quod proprià con n famulatio dicitur. Unde [mmulatio propri? ef? menda- Sï cium quoddam in exteriorum fignis fattorum confrflens. uf Atyhaty p Quoad fecundam partem €Major probatur ex &ftima- m J tione communi SS. Patrum , qui apprehendunt " um fpecialem inhoneftatem feu deformitatem in hy- pocrifi , diftinam à fimplici mendacio , prout L patebit ex textibus proximé referendis. t Ldfün PROBATUR 2. ex Scriptura, que& hypocri- TET fin confiderat tanquam peccatum diverfum à fim- plici mendacio. Sic 1. Tim. 4. v. ?. de extrema [77 " quorundam malitia dicitur: lm bypocrifi loquentium U. mendaciutm. & cauteriatam ( fucatam , falfo odore imbutam) babentium füam con[cientiam. — Sic etiam 45]] T CunrsTUus Luce 12. v. 1. fpecialem malitiam " ( Dfoq fpeciali veneno imbutam in hypocrifi agnofcit, li ! tf dum ait: Cavete à fermento Pbarifeorum, quod eft by- tj ) pocrifis. Itaque hic modus mentiendi ob varia connotata eít obje&um fpecialis attentionis & "n abominationis divinz. "Eftefs [ UZERITUR I2. ]C llily An & quomodo poffit lj Wi l) peccari mortaliter per hypocrifin? 1 [f lll h REsPONDEO: Peccatur per hypocrifin mor- j !jr taliter r. Si ftatus fanctitatis feu devotionis ex- b !*WS* traordinarie alioquin non affumende precife af- r fumitur N Q PA DE 7. VITII$ CAPITALIBUS. 19 Tif | Riïfl'wl!.q; ^ fümitur ex hoc fine, ut fic contegatur habitualis T impoenitentia feu confüetudo peccandi. N RATr10 eft, quia affüumptio tal is larve eft äw li aäi;df quzdam fpecies facrilegii , feu abufi u 8 rei ex fua Bj natura facre ad ufüm contrarium feu re pugnan- Anlur r tem Deo , nempe actionum piarum ad actiones m impias tutius ac fecuriüs exequendas, qua exho- ^ qW n noratio & abufio actionum facrarum eft quedam Wif illafio Dei ac confequenter fpecialis abominatio WT Dei. Sic Deus fpecialiter indignatur Sacerdoti- r bus & Prophetis hypocritis veteris Tefta menti, lz v. g. Pfalmo 49. ubi dicitur: Peccatori aut. em dixit Til d Deus , quare iu enarras juftitias meas, & a[fumis tefta- V, mentum meum per os tuum 5; tu verb odif] ? difciplinam , Id €? projecifHi fermones meos retrorfi m? 2. Peccatur mortaliter , (i affüumitur pretextus zeli pro gloria Qu p Dei, pro honore Sanctorum retim at Pro veritate do&ri- deertren ngíane, pro incolumitate Legum facratiffima- rum ad tuendas manifefié illicitas laxitateg mo- rl rum , opiniones manifef?? ultra re&um faventes ifo od carni , confuetudines manifzff? pravas, devotiun- . d culas fuperftitiofas, aut füperfluas cum neglectu ]em m manifeflo preedicandi & urgendi obligationes Chri- gt a ftianifmi effentiales. Hec omnia pertinent ad n abominabilem Deo hypocrifin , à qua non raro od n graviffimas perfecutiones patiuntur, qui corde T puro ac fine fuco ferviunt.& ferviri volunt Deo, Et hc eft illa hypocrifis, quam toties abomina- gomd p tus eft Chriftus in Scribis & Pharifzieis;, Ma CERZT $x ] dicentes . "Acce[Jerunt ad eun Scribe &? Pharifai, t&- re Difzipuli tui transgrediuntur traditionem Seniorum? ; geiltt aol :, INon enim lavant manus füas , cum panem manducant 2 lle autem ait illis : Quare & vos transgredimini man- 2 datum n pfï ; ! TRACTATUS n 20 datum Dei propter traditionem veftram $--- Hiypocri- &b Sl jnint t&, bene propbetavit de vobis Ifaias dicens : Popul;.: bic labiis me bonorat ; cor autem eorum long? c[t à me. Lt 'fy, eo0 Matth. ?2. JMittunt ei difcipulos cum Herodianis di- u centes : Magifler , fcimus , quia verax es , & viam Dei in veritate doces 5 dic nobis : licet cenfum dare Ce[ari? Cognita autem nequitia eorum Sfefüs ait : Quid me ten- tatis bypocrite ? — Et Luc. 13..— Zfrcbifynagogus indi- gnans , quia Sabbato cura[Jet Sfefus, dicebat turbe : Sex ( dies funt , in quibus oportet operari : Refpondens Domi- Rn mus dixit : Hypocrite, unusquisque vve[trum Sabbato fol- vit bovem fuum. Et Matth. 23.. 7« vobis Scribe £? o mfaf Pharifcei bypocrite , quia decimatis mentam C anetbum & cyminum ;. & reliquiftis , que fünt graviora Legis, u judicium , €? mifericordiam , & fidem. — Hec oportuit o facere , & illa non omittere , IDuces caci , excolentes cu- f olr q licem , Camelum autem glutientes. V& vobis Scribe & Pharifcei bypocrite , quia mundatis quod deforis eft cali- f 4 cis & paropfidis , intus autem pleni e[tis vapina && im- unditia. V« volis Scribe &? Pbharifei bypocrite , quia [imiles efLis fepulcbris dealbatis , que aforis parent It bominibus fpeciofa ; intus veró plena funt o[fibus mortuo- u vum , & omni [purcitia ; fic €? vos , aforis quidem pa- vetis bominibus jufti ; intus autem plenà efHis bypocrift &2 ;qerlcäar:ïzaïï l iniquitate. Va vobis Scribe & Pbarifei bypocrite , Uif ] L 1 quia edificatis fepulcbra Propbetarum, C2 ornatis monu- i, ) menta juftorum ;; €? *vos implete (impletis) menjuram tl jatrum vefirorum. . En genuinam hypocritarum ex ore Chrifti Ideam ! 3. Maximum & fpeciale hy- -:/Hlbus l t D pocrifis crimen eft, fi quis larva fanctitatis abu- titur ad feminandos errores, obtinendam pr&- '":mï l fbgwl : bendam Ecclefiafticam , ad quam eft indignus fip lvï?..:gT lj ani- u xvel ad feducendas pro lafcivia innocentes A" "lv'fy'm inas. * DE 7. VITIIS CAPITALIBUS., 2I h!n lm ) 1nas. 4. Si quis pietatem fimulet folüm ex tran- fitoria intentione vanz glorie, vel alterius finis pro- itifin fani, committitur folüm peccatum veniale. m Dd TL (7' ) Dixrt, intentione tranfitoria , fi enim ex.babitu a- Ciones ex fua natura ordinatas ad verum cultum Ym dn t Ó Dei ordinet ad finem illicitum vel profanum , ea Düly od hypocrifis et femper peccatum mortale. Id col- r l ligitur ex D. THoMA 2.2. q. 111. a. 4. C. ubi Mytin 4 ait: ,Sialiquis (habitualiter) non curet fancti- r j »tatem habere, fed foliüm fanétus apparere , fic Veuly »manifeftum eft, quod eft peccatum mortale. »Si autem intendit fimulare fan&itatem , quam- Iu i ii pb » Vis fit in peccato mortali (transeunter) , non »tamen femper ipfa fimulatio eft ei peccatum MT ,.: 4l ( , mortale, fed quandoque veniale. Quod difcer- »nendum eft ex fine ; qui fi repugnet charitati "tht Vr »Dei vel proximi , puta, cum fimulat fancita- tf »tem , ut falfam doctrinam diffeminet, vel ut adi- jmpiue » pifcatur Ecclefiafticam dignitatem indignus, vel d » quecunque alia temporalia bona, in quibus fi- TT d , nem conftituit (negativé, ea non ordinando ad a.j »verum cultum Dei). $i veró finis non repu- rl T » gnet charitati, erit peccatum veniale, puta, cum nid * l * J P[«.T n , aliquis in ipfa fi&tione (transeunter) dele&tatur. furifi j g i n Dixi, D. Thomam loqui de fimulatione transeunte ; nam ex confuetudine feu habitu abu- i FOL tia&ionibus intrinfecé ordinatis ad Deum eft quzdam fpecies facrilegii, feu exhonoratio cul- un i tus externi religiofi feu actionum facratarum Deo. T Nam CanrsTUus Joan. 4. v. 21. dicit : enit bo- od za & nunc efd , quando veri adoratores ado:abunt, Pa- j d prem in Spiritu & veritate ; nam & Pater tales querit. ; i 3 P Mi 22 TRACTATUS ]s Spiritus e[; Deus ; & eos , qui adorant eum , in Spiritu j t €9 veritate oportet adorare. 3 t a QUJERITUR I3. Quid fit conteniio ? i D ngT' REsPONDEO: Contentio prout definitur à : jl J D. AuznRosrio in Epift. r, ad Rom.; & prout fumitur l. c. in Scriptura , eft impugnatio ceritatis (quzi poteft & debet agnofei) cum confidentia cla- moris. Videtur tamen latiüs accepta definiri pof- fe , quod fit vebemens impugnatio veri aut falft, ex im- perio. potius àre quàm rationis ( profetta. fine Aüe fru&tus probabili. 1 118 QUZERITUR I4. . Àn contentio fit ex fuo genere peccatum mortale? D, RESPONDEO: Contentio ftricté in fenfu prioris definitionis accepta eft ex fuo genere pecca- tum mortale. WAMU PRosaTUR ex eo, quia Scriptura nobis proponit conentionem conftanter tanquam obje- ATU &um gravis indignationis divinz. Nam Apofto- lus fcribitRom. 1. Tradidit illos in reprobum fenfum, vepletos omni iniquitate , bomicidio , contentione , g. As Et C. 11. lis autem , qui funt ex contentione , & qui 1f l Ies non acquiefcunt oeritati, credunt autem iniquitati, ira & T tont j indignatie. Et ad Gal. 6. Manifefta funt opera car- t nis , que funt fornicatio , veneficia , inimicitie , conten- MT od tiones , ire , vixe , di[Jenfiones , fétle , &gc.. qui talia a- ï?qgna:fo | gunt , regnum Dei non po[fidebunt., Slïrd'encu;f Dixr, ex fuo genere ; i quis enim contentiofe U impugnet veritatem levis momenti circa res me- | ; Ui !j re profanas , veniale, ea contentiq'erit tantüm peccatum Di) w.blïü, li z ' Qum- DE 7. VI4TIIS -(AIAPITA'LIBUS. 23 mm)fü&; QUERITUR I$. An peccet mortaliter , qui contentiofe impugnat veritatem levis mo- menti circa res fpirituales? Lt RESPONDEO r. Si quis contentiofe im- DO df pugnet veritatem quamcunque in materia do&ri- ROD].; &; nzg circa res fpirituales , femper peccat mortali- Mu ; ter. t nf RATro eft; quia in materia do&trinz circa d fidem , vel circa leges naturales ac divinas non WL datur parvitas materie ; Impugnatio enim cujus- T cunque veritatis à Deo revelate , aut cujuscun- que Legis divinz, five graviter, five leviter ob- Qento ligantis, in eftimatione morali continet gravem irreverentiam contra veracitatem , fapientiam , providentiam , bonitatem ac juftitiam divinam. früi at Et hinc timendum eft ; ne multi Profeffores, qui fugng amore anticipato laxitatum per ignorantiam vin- cibilem deflectunt in defenfionem doCtrinz circa tj leges naturales ac divinas erronee , inftar hare- um tl ticorum vincibilium habitualiter errori inheren- Nady! tes &eternüm pereant. * nyiu t RESPONDEO 2. Si quis contentiofe im- : tm*mimæ ,,' pugnet veritatem in queftione facti levis mo- Qu Yl menti fine gravi fcandalo & aliorum prajudicio, in iniguimi. ejusmodi contentio non videtur excedere culpam l M venialem. il M Mu RAT10 eft,quia mendacium in materia levi, i ] & impugnatio veritatis in materia levi czteris pa- :iä(l J äc' K ribus videntur effe ejusdem malitiz. QuxRITUR 16. An & quomodo conten- yenin t tiofa impugnatio falfitatis fit peccatum ? yant r* REsSPONDEO r. Impugnatio falfitatis mo- m p do indebito , nifi enafcatur grave fcandalum, aut i d alia 24 TRACTATUS W l ia lia damnificatio juftitie vel charitati oppofita, non excedit culpam venialem. Ita docet D d ] 'TuoMas 2. 2. q. 38. a. 1. C. ubi ait » 9l con- aun) " » tentio dicatur impugnatio falfitatis cum debito » nodo acrimonic fic contentio eft laudabilis. ht n (d y 9i autem accipiatur contentio , fecundüm quod » importat impugnationem falfitatis cum inordi- »nato modo , fic poteft effe peccatum veniale , » hifi forte tanta inordinatio fiat in contenden- (&T p do , ut ex hoc generetur fcandalum aliorum. Jitpos ,,Unde Apoftolus, cum dixiffet ?. 'T'im. ». INoli afd TOR » Verbis contendere, fübdit Ad nihil enim uti- RURCI » 1e eft, nifi ad fubverfionem audientium OLWT RESPONDEO 2. Contentiofa impugnatio UK i falfitatis poteft fieri peccatum mortale ex triplici Toyo cauía; videlicet prim, i procedat ex habitu gra- t li .111.1 vis odii Secund , ratione effectus , fi caufet gra- UM "J vyes inimicitias feu diffenfiones animorum Ter- L , íverfetur circa rem inutilem vel levis mo- menti cum difpendio ingentium bonorum pro gloria Dei vel bono Ecclefiz. De hujusmodi contentionibus locutus fuiffe videtur Apoftolus h 2. Cor. 12. ubi ait Tüimeo, ne, cum vvehero , forte TUf contentiones , emulationes , animofitates , di[Jenfiones, de- 1, 740* L vrattiones , fufurrationes , inflationes , feditiones fint in- Wij der "U0$ Hoc loco Apoftolus enumerat multa th I gravia mala, que oriri folent ex contentionibus wna J DC circa queftiones non neceffarias. Hinc etiam "E Cum [int inter oos zelus & contentio , Lf 1. Cor. 3. ait : M Hmmm, gionne carnales eflis , & fecundim bominem ambulatis ? UPU Huc pertinet textus Apoftoli fuperius ex Epifto- * ]a ad Galatas adductus , ubi inimicitias, contentiones, QUM ! uä[f'jg h D jras , rixas , dilJenfiones feäas , continua ferie, quafi vitia "od DE 7. VIT'IIS CAPITALIBUS. 25 ATf Q J vitia inter fe per modum caufz, vel effe&tus con- ls jungit. Ob eandem concatenationem horum vi- lh « il ]j VA tiorum D. Jacobus in Epiftola C. 3. fcribit: Ouod Mu i elum amarum babetis , && contentiones [int in. cordi- U laudz:;; bus ve[tris , nolite gloriari &? mendaces e[Je adverfus ve- n 1 vitatem ; INon eft. enim ifla fapientia defurum defcen- i i dens, fed terrena , animalis , diabolica ;; ubi enim zelus W x & contentio , ibi inconfLantia & omne opus pravum. Lt r SQUZRITUR I7. Quid fit pertinacia? Diitn dr REsPONDEO: Pertinacia eft Vitium , quo .t Ti l | quis ex inordinato amore vane& glorie repudiata ; lll meliore fententia de fua dimoveri renuit. TM QUJERITUR I8- An & quomodo poffit Tl inpit peccari pertinacia ? Wrafeerty. REsPONDEO: Peccatur pertinacia mortali- terliny ter 1. fi quis meliori fententie accedere recufat Bifeni in rebus fidei, morum, aut Difciplinz Ecclefia- m 4 ftice. * velenis m R'ATIO eft, quia ejusmodi pertinacia mani- bonor y' fefté cedit in prejudicium grave divinz glorie, D huj falutis animarum, decoris Ecclefi:, quod repu- h àn gnat charitati feu amicitizt ad Deum. 2. Siquis ( T o*to ) adveríatur in rebus gravis momenti judicio eo- l] LT Il rum, quos manifeftum eft , dirigi à Deo majori fuperno lumine , aut experientia. Sic enim fa- h] 'Z ciunt , qui repugnant judicio , aut fenfui ferme T eronau univerfali Do&orum pietate & eruditione illu- ftrium. 3. Idem contingit, fi quis in materia fi- s. D* J a Jj dei vel morum recedit à judicio Sedis Apoftoli- [ » ca. 4. Siin materia fidei vel morum recedit à Atl ii ex'i?y do&rina ferme univerfali SS Patrum. $5761 I quis in materia fidei vel morum. recedit à fenfu jjtio u ferme univerfali Synodorum particularium, Ó ntinoa e!lf;f; 9l ) TRACTATUS 26 ) Si quis in materia difcipline recedit à judicio fer- gt me univerfali legitimorum Superiorum , v. g. E- pifcoporum , vel Summorum Pontificum. 7. Si quis in propofitione dogmatica, in fenfum fanum exponibili , renuit loqui cum Sede Apoftolica, u aut cum Concilio reprefentante eminenter tam dignitate & authoritate quàm fan&itate , erudi- [/] tione, & numero eminenter potiorem partem Ecclefiz. 8. Si quis contra judicium aut confi- lium ferme univeríale virorum indifferentium ac prudentium circa materiam ad resfidei ac morum adiaphoram cum perturbatione communitatis ur- gcat conclufa capitularia vel municipalia. 9. Si quis Scripturam, Traditiones Patrum , vel leges il exponat contra fenfum ferme univerfalem . Do- Gorum eruditione & virtute illuftrium cum pe- riculo gravis prajudicii contra divinam gloriam, falutem animarum, decorem Ecclefiz, puritatem morum. Has regulas fepe infpiciant, qui animo obfirmato refiftunt , vel fententiis Doctorum il- luítrium ferme univerfalibus , vel Decretis Epi- fcoporum aut alicujus Ordinis Religiofi Genera- Á n lium, directivis morum. In CoNFIRMATIONEM di&orum ferviunt AWDFIW j. Nu- fequentes Textus Scripture & Patrum. (i N merum 192. v. I. Locuta eft Maria & 4daron contra LJC ,;CE *] JMoy/fen , & dixerunt : INum per folum Moyfen locutus RE*m eft Dominus ? Nonne & mobis fümiliter locutus e[L? linpa À ! Quod cum audiffet Dominus , locutus ef ad. daron C9 ii Ua JMariam ; Quare mon timuiflis detrabere fervo meo Moyfi ? ratusque contra eos abiit. 2, Ecclefiafti- Wip, V, V ci 6. v. 35.. In muliitudine Presbyterorum prudentium u fla, & fapientie illorum ex corde conjungere, ut omnem "N narra- Ti DE 7. VITIIS CAPITALIBUS. 27 m Olïum,vi,wï narrationem Dei po[fis audire. Etlc Gov r5 i : JNoli verbofus e[]e in multitudine Presbyterorum , & ne Ánto iteres oerbum (pertinaciter illud contra ferme uni- du verfalem fenfum talium Presbyterorum defen- EU dendo) in oratione (hoc eft, fermone) tua. 2:.. B AucusTiNus l. 2.de Daptifmo C. s. liquid aliter fapere quàm ves fe babet, bumana tentatio efl... INi- Dürem r suis autem amando fententiam fuam «vel inoidendo melio- dULl Cüferent vibus ufgue ad precidende communionis & condendi [obifimatis el berefis facrilegium pervenire , : diabolica i PTR jrefumptio. Idem fentiendum , fi tollitur com- munio charitatis. 4. Idem in Epift Md T43* Si mani- ii ( feftiffme certeque rationi (vel traditioni & obfer- TUD, YR vantie univerfali continuatz à temporibus Apo- lvrim ) ftolicis) velut Scripturarum Janttarum objicitur au- Tium aj iboriias ; mon intelligit , qui boc facit 5 & non Scriptu- Dum plriz varuin illarum. fenfum , ad quem penetrare mon. potuit , , püriatt fed [mum: potius objicit veritati : mec quod in eis , fed Y quanimt quod in feipfo vvelut pro eis imvenit , opponit. Dodorum i rvb QUJRITUR I9. Quid fit difcordia? REesPowDpEeo: Difcordia eft diffenfio vo- «g'.oüGenerz luntatum circa ea bona, que homo Deo vel pro- f ximo ex charitate preftare tenetur. Qruti m ] QUJERITUR 20. An difícordia fit ex fuo iif Iu genere peccatum mortale? ais REsPONDEO Affirmativé. g lii Rari10 eft, quia difcordia ex füo genere proponitur tanquam objectum gravis indignatio- v,fljï um nis divina. i p Sic Apoftolus ad Gal. 5.dicit: ldo- ,E lorum feroitus veneficia -- diJenfiones , [é&ke , qui talia n( pm;r:-' agunt , regnum JDei non confequentur. Et Proverb, 6. dicitur; Sex funt, que odit Dominus, C? þptimum de- Vff if y : tqjiatur TRACTATUS Y 28 T teflatur anima ejus. Iftud feptimum autem eft: I V a. | Eum , qui féminat inter fratres difcordias. QUAERITUR 2I. An difcordia femper fit ; [ M at peccatum ? prefertim mortale? RrzsPoNDEO I. Si quis difcordat ab alio ,UX P circa bonum agibile gravis momenti , ad quod promovendum tenetur ex charitate Dei vel pro- d ximi, talis difcordia eft peccatum mortale. RESPONDEO 2. Si bonum illud agibile, cir- qu' ca quod eft difcordia, eft tantüm leve ; vel, etiam- i fi grave fit, fi tamen confideratis circumftantiis :ii; fdus fit tantum obje&tum chbaritatis bic & nunc tantim ob- ligantis fub levi ; vel denique fi motus difcordie gt n f n non fint babituales , fed cito transeuntes per modum ïl 07 primorum motuum , in his tribus circumftantiis M CON difcordia eft tantüm peccatum veniale. RESPONDEO Si bonum illud agibile, n.nä,, bl í cirea quod eít difcordia, fe habeat ad gloriam TCC [ Dei per modum excedentis & exceffi comparati- N m "f' vé ad bonum óppofitum ; vel fi alterutrum bo- num, quod eft minus conducibile ad gloriam Dei, » per ignorantiam invincibilem judicetur equaliter t N vel magis conducibile, difcordia ex parte illius, Al eih qui babet talem aítimationem , non eft formale :WUG (l eccatum. Ab aliis difcordare in ma- d | RESPONDEO 4. lo non folüm hoc eft peccatum, fed etiam lauda- 'E[da'gl À bile ac mertorium. '?Uf Ti [j Haec omnia PRosnANTUR ratione & autho- JUdäbüe i ritate S. THoMx, qui 2.2.q. 37. a. 1. C. fic fcri- ] JU]USJG bit: ,Concordia ex charitate caufatur; in quan- T , tum fcilicet charitas multorum corda conjungit Tk , quod principaliter eft ipfum »in aliquid unum &l g!!dlllü »bonum DE 7. VITIIS CAPITALIBUS. 29 num Quhm i JGW »bonum divinum, fecundarió autem bonum pro- pXinii. Difcordia igitur ea ratione eít pecca- ( l ls N »tum , in quantum hujusmodi concordie con- » trariatur. Sed fciendum , quod hec concordia öifcordat ài »tollitur dupliciter. Uno modo per fe; aiio EUR »vero modo per accidens. PERn sE quidem, t Dd » quando fcienter & ex intentione diflentit à bo- hd »no divino , & à proximi bono , in quo debet iil » confentire. PER ACCIDENS autem, cum lov » intentio aliquorum eft ad aliquod bonum, quod Q r » pertinet ad honorem Dei vel utilitatemn proxi- 6 miro »mi; fed unus eftimat, hoc effe bonum ; alius TOR Q » autem habet contrariam opinionem ;5 ditcordia n p »tunc eft PER ACCIDENS (feu preter inten- fitn »tionem) contra bonum divinum vel proximi. ia » Et talis difcordia non eft peccatum, nec repu- ilud agl » £Dat charitati , nifi hujusmodi difcordia fit vel t d pl » Cum errore circa ea, qu& funt de neceflitate fa- ficonpar »lutis, vel pertinacia indebita adhibeatur. Ex um - »quo patet, quod difcordia quandoque eft ex ägkoüambei » peccato unius tantüm , puta, cum unus vult r » bonum, cui alter fcienter refiftit. Quandoque ub » autem eft cum peccato utriufque, puta , cum od » uterque diffentit à bono alterius, & uterque di- »ligit bonum proprium. Y Mferdres Et ad 2. , Caufare difcordiam, per quam tol- jienr » litur mala concordia fcilicet in mala voluntate, » eft laudabile. Et hoc modo laudabile fuit , dul » quod Paulus pofuit diffenfionem inter eos, qui d. I,C. ücl: Et Domi- » erant concordes in malo. A&. 23. j 1* » nus de fe dicit Matth. 1o. INon veni pacem mit- r » tere , fed gladium. jud? P u Et TRACTATUS i 30 Et ad 3. Difcordia, que fuit inter Paulum Ms , & Barnabam, AG.15.fuit per accidens ; & non ffi » períe; uterque enim intendebat bonum. Sed Dd Vi i li » uni videbatur, hoc effebonum; alii aliud ; quod ,ad defe&tum humanum (cognitionis) pertine- y » bat. Non enim erat talis controveríia in his, ,que funt de neceffitate falutis. Quamvis hoc [ » ipfum fuerit ex divina providentia ordinatum » propter utilitatem inde confequentem. (l ] ]l QUIZRITUR 22. Quid fit prefumptio? REsPONDEO: Prefumptio eft molitionis arduz vires nature & gratie verofimiliter tran- M fcendentis attentatio circa gubernationem rerum humanarum. n li QuuRiTUR 23. Anprefumptio fit ex fuo fnpo ' TU genere peccatum mortale? li RrEsPoNDEO Affirmativé. ABODT RaTro eft, quia in Scriptura proponitur dignationis divinz tanquam obje&um gravis in Sic Judith 6. v. 15. dicitur : Domine Deus celi & 25j oflende , quoniam teyree , intuere füperbiam eorum , 65 T A non. derelinquis pre[umentes de te ; & prefumentes de " Et Ecclefia- AORU 1 fe & de fu a virtute gloriantes bumilias. ii ftici 18. V. 1o. Fidit prefumptionem eorum , quoniam l " p mala eft , €9 cognovit Jubver fionem illorum. TP IG C.35. v. 23. Dominus gentibus veddet vindittam , do- At [ tf U nec tollat plen itudinem faperborum, & reddat bominibus ZAde , & fecundum pre[umpiionem il- J fecundum opera A OTIW lius. Et C.37. v. 3. O prefumptio nequi[ma , unde an Mil creata es cooperire aridam malitia & dolofttate illius ? UXRITUR 24. Ín quo confiftit malitia UT l d prafumptionis ? REsPOoN- ;müüxml; lu DE 7. VITIIS CAPITALIBUS. 31 Ltb RrzsPONDEO: Malitia przfumptionis con- X b fiftit in oppofitione ad fuaviftimum ordinem di- Ls vine fapientie omnia fuaviter , patienter, & pro- ii aïiud;cy Cum enim Deus ad fines à fe vidé gubernantis. tiouis) pez'«t;-, praftabilitos vel preceptos media proportiona- r d ta ordinet, nempe vires nature & gratiz, füper- (uavi bus contra hunc ordinem per media violenta ac Ya od improportionata ad fublimiora invito INumine ATU contendit. Hinc Apoftolus 2. Cor. 10. v. 12. di- Jrngi) cit: JNon audemus nos inferere aut comparare mos qui- ) d nl bu[fdam , qui feipfós commendant ; éd ipft in nobis nos- VOR ametip/os wietientes & comparantes nosinctipfos nobis, non OY in immenfum gloriabimur ,. fed fecundum menfuram ve- gule , qua menfus eft mobis Deus men[aram periingendi ptoftat u/que ad oos ; non enim fuperextendimus nos. (TERITUR 25. Quomodo peccari poffit per prefumptionem ? ] RrsPoNDEO: Per prafumptionem pecca- propotitr Qs diino, tur r. Si quis deftitutus neceffariis fcientiarum fubfidiis prefumat docere vel gubernare alios. iDuse f Et hoc genus prefumptionis, fi quis fponte ejus- i, quit modi Do&oris vel Superioris Munus fine fpecia- p li vocatione arroget , eft peccatum mortale, quia , lr fe & alios exponit multorum errorum ac pecca- um äï.' " - torum periculo. 2. Si quis foli rationi confifus , Hl prefumat introducere novas do&trinas Traditio- p ni uniformi contrarias circa res fupernaturales fi- j I dei vel morum. Scribit enim Apoftolus r.'Tim. 6. li v.20. O T'imotbee , depofitum cuflodi , devitans profa- nas 'oocum movitates. Ad quem textum V INCEN- jj l! TiUs LirRiNENSIS l r. Commentarii C. 27. To i j fcribit: , Quid eft depofitum ? Id eft, quod tibi » Creditum eft, non quod à te inventum eft: quod hn » acce- TRACTATUS W 32 , accepifti ; rem non ingenii, fed doGtring; non asl ,ufurpationis privatz , fed traditionis ; in qua g ,non author debes effe, fed cuftos ; non inftitu- i ,tor, fed fe&ator; non ducens, fed fequens. hïm&em:: Wi 3. Siquis in ritibus & difciplina Ecclefiz in re- bus magni momenti introducat novationem abs- MT ) ue authoritàte Epifcoporum , prefertim Roma- Hoc modo pi Pontificis , peccat mortaliter. peccant graviter , qui D. Virginem veftiunt no- vo veftiendi genere, prefertim profano ; qui in 1 ! l Altarium forma, in ceremoniis Divini Officii,in Precationum Ecclefiafticarum , v. g. Litaniarum, Qu Formulis, in Benedictionum Eccletiafticarum ri- lu UUW tu, velin ufu rerum piarum, novitates notabi- 4 RR les immifcent, vel immifcentibus verbo , exem- at plo, aut imitatione cooperantur. De aliis ejus- modi novitatibus introducendis NicoLaAus pE CLEMANOGIS, Archiepifcopus Bajocenfis, in Tra&. de novis Celebritatibus non inftituendis, 0H fic fcribit : ,, Pariunt novitates difcordias, partas -;N UT ,nutriunt, nutritas augent, auctas roborant. Per ,novitates Dominus graviter irritari folet , de 4[00 j i, E » quibus in Pfalmo fcriptum eft. Irritaverunt "t , eum in adinventionibus fuis , & multiplicata » eft in eis ruina. , 4. Peccatur etiam, fi an- Tj nj tique confuetudines, non repugnantes charitati ? diig * r erga Deum & proximum abíque jufta caufa & fi- mul prudenti fpe obtinendi majus bonum cum wk, d magna turbatione immutantur vel evertuntur. 1 ul RaArrIO eft, quia omnis novitas perturbat, 5 nifi compenfetur lu- quz turbatio licita non eft Ita fcribit S. Avcv- 1 cro majorum bonorum. L STINU; "i lt DE 7. VITRIIS CAPITALIBUS. 33 | dO&Iil]æv " r li, STINUS Epift . 11'8' ad Januarium C. 5.. , Faciat 15 gt » Quisque , quod in ea Ecclefia , in quam venit, » invenetit. Non enim quidquam eorum contra m D » fidem fit, aut contra mores, hincinde meliores, DI » His enim caufis, id eft propter fidem , aut pro- i feltinle »pter mores, vel emendari oportet , quod per- »peram fiebat, vel inftitui, quod non fiebat, t n RO velüm » Ipfa quippe mutatio confuetudinis ,' etiam quse »adjuvat utilitate , novitate perturbat. ua- mfao; « Dirii Qb » propter , quia utilis non eft, perturbatione in« » £rutctuofa confequenter noxia eft. V ag Qdf QuzRITUR 26. Quid fit ambitio? Orlaes n REsPONDEO: Ambitio eft inordinatus ap« petitus eminentiz quoad gradum honoris fupe£ F frio, Dedis alios per media non ordinata à Deo. J'reoua QuERITUR 27. Anambitio fit ex fuo ge: Dajocenf nere peccatum mortale? infiiendi RzsrowxpEo Afürmativé. orias, at RaAT:0 eft, quia in Scriptura ptoponitu? o tanquam contraria charitati, & mandato Chrifti. tan ( Apoftolus r. Cor. 13. fcribit: Charizas non eft am- . Itv bitiofa. Et Chriftus Matth. 18. Apoftolis de pre- m eminentia contendentibus : JNifi effciamiüni ficuá parouli , non intrabitus in regnum celorum. Et Mar- nir a, ci 9. Siquis oult primus e[fe , fiat movi[mus. . E pauis r Luc. 22. -Reges Gentium dominantur eorum. — Vos au- p d tem non fic, —Sed qui major eft in vobis , fiat ficut mi» jj us j mor; €9 qui prece[Jor , ficut miniftrater. Et Matth. 20. v r Quicunque voluerit inter vo; major fieri , i veller w* nifter. vis p n QuzniTUR 28. Ín quo confiftat malitia ambitionis ? ji 54f C Rz- st D.admort Tr. de 7 . vitíis capit. W 34 TRACTATUS B RzespoNDpEO: Malitia ambitionis confiftit PRIMARIO in oppofitione ad charitatem per n hoc, quod fine relatione ad Deum pro fuo expli- ine g cito fine babitualiter conftituat honorem , cum ta- &m D men honor fit tantum medium ad ferviendum a- ii lis. SECUNDARIO autem confiftit in oppofi- li ] H / tione ad ordinem divinz fapientic in diftribuen- dis honoribus , quam ordinem ambitiofus trans- greditur, arripiendo media non ordinata à Deo. f Dixr, babitualiter. Quamvis enim non pec: TAT AUR cet, qui non femper a&tiones fuas actualiter in Deum referret, grave tamen peccatum & gravis l | N ] l QT deordinatio eft, integrum ftatum honoris confi- Il ftentem in effe babituali diuturno non referre ad fer- 1f Ait vitium Dei vel proximi. Hanc malitiam ex op- d^m Tl pofitione ad charitatem eleganter defcribit PE- I! i lt TRUS BrEsENsiSs his verbis: ,Charitas pa- NI t ! »tiens eft pro aternis; ambitio patitur omnia " » pro caducis , charitas benigna eft pauperibus, N "A NT , ambitio divitibus: Charitas omnia fuffert pro » Veritate, ambitio pro vanitate. Utraque omnia 1 NV "N N u » credit, omnia fperat, fed longe diffimili modo: J U LOT » hec ad gloriam hujus vite, illa ad gloriam fine Vr »fine., Exhis patet, habitualem ordinationem jl ln mediorum ad finem profanum honoris, primarió ") ! Sla ad duos vel tres annos refpe&tum fine relatione m ad Deum effe a&umi intrinfecé oppofitum legi- Hj If d bus vere charitatis , ac confequenter eum eíle pfæCIpuas i graviter peccaminofum intrinfecé. n UXRITUR 29. An ambitio fit grave pec- I "us 5 4 catum, fi quis honores qu&rat ad promovendam l D majorem Dei gloriam ? RESPONDEO Aüirmativ?. RATIO N W DE 7. VITIIS CAPITALIBUS, Ht 35 Og RarTrO eft, quia fi majorem Dei gloriam p tantum querat fecundarió , relinquitur in inten- O t tione gravis deordinatio per oppofitionem ad re- t fettieis &um habitualem ordinem charitatis. Si autem gloriam divinam primarió quzrat, relin n [ hilominus in tali actu quitur ni- irindir gravis deordinatio per op- pofitionem ad ordine m divine fapientie, in quane tobitof s tum ftatum habitualem honoris Trrrtl qua&rit per media non ordinata à Deo. i m UJERITUR 3o. ; [us du Quomodo poffit peccari um per ambitionem ? REsPONDEO: Circa Ben j i digniori conferri debent eficia Ecclefiaftica quae Qn r » peccari poteft his mo- dis. I. Si afpirans ad talia beneficia prece, pre- Ti d n d tio, donis, fervitiis, beneficiis, mutuo, humani- tatis officiis extraordinariis &c. Patronum tacité ,Ua obliget ad conferendum fibi votum. 2. Si afpi- pb ont rans Patronum quidem nec tacité oblig et ad dan- f paper dum votum , eum tamen extr mis hfv bus vel officiis fle&tere aordinariis fumpti- conetur ad fibi potius, Ürtquet quàm alteri conferendum beneficium , etiamfi ii n non fit eminenter dignior aliis. 3. Si negligat T in conferentibus votum ea debit o modo corri- gere, ad quorum corre&ionem per fe tenetur ex i t hr officio. 4. Sialias obligationes fui ftatus, pieta- m fe tis vel charitatis officia aliunde debita pretermit- ueo i ppoütun tat, ne difpliceat conferenti votum. Hoc enim Pt j inter precipuas ambitionis malitias, proprietates u 2l & figna referendum eft , quod integris menfibus jl j omne tempus artibus, ftudiis, & officiis pro fco- po honoris impendat , & tanto tempore oratio- 4 promüïfï nes, pia confueta exercitia Deo luridiflimé prz- ftet, vel omittat; quod non parum difplicet Deo. 2 I 5. Si W 36 TRACTATUS. 5. Siquidpiam agat vel omittat ad preripiendum votum «que dignis precife ex motivo honoris vel emolumenti temporalis. Hec enim omnia funt manifefta indicia ambitionis circa beneficia in quibus unicé pro fine haberi debet fpiritualia, Qu fervitium Dei majus, & utilitas ma jor Ecclefic. RzsPoNDEO: Circa officia temporalia per am- I bitionem peccatur r. fi via fternitur per negle- 2. Si via x I &um juftitie, charitatis, & pietatis. M. fternitur per media afpiranti & conferenti quoad do080 [4] )9 Si queratur offi- L confcientiam periculofa. cium periculofum animz& loco officii fecuri pro conícientia. D 4. Si ambiatur officium cum pra- m judicio tertii , cui fübveniri ju bet lex charitatis. Ex his omnibus autem patet , vix unquam fine (mi peccato ambitionis afpirari poffe ad Officia Civi- lia vel Ecclefiaftica ratione eminentiz, nifi pofi- um tivé urgeat lex charitatis erga Deum, Ecclefiam, 14 vel Rempublicam ; aut fi officium non queratur ratione eminentiz feu honoris, fed ratione lucri u feu emolumenti temporalis , illud aliis preripi [j non poffe, nifi officium fit viribus eeque propor- Ti tionatum fuis, ac aliorum viribus; & cqualis h: D fperetur utilitas ex fuo fervitio pro gloria Dei,, Tit, g falute animarum, & decore Ecclefis. Hec fi de- t quft g fint , appetitus officii jam eft inordinatus inordi- *100 QOU natione gravi vel levi pro gravitate bonorum, Eu qu: amittuntur, vel malorum , qu& verofimili- 'iMRIOinp ter confequuntur , quod di&tu & cogitatu terri- bile ob plurimorum damnationem, quz ex ejus- U w modi ambitionibus dependet. MU aL $. IIl. DE 7. VITIIS CAPITALIBUS, rA l Wlillätx IQ $. III. ER De Zoaritia. iitube: hii JXRITUR I. Quid fit avaritia? Quj QU RrzsPoNDEO: Avaritia eft inordinatus " appetitus bonorum temporalium? - T QUZRITUR 2. An àvaritia fit ex genere Mi of fuo peccatum mortale? Qiretg RrzsPOoNDEO Aflürmativé. um Id PnosnATUR ex Scriptura, que avaritiam Qf f& conftanter proponit tanquam objectum gravis in- ficimaus dignationis divinc. Sic enim Apoftolus 1. Cor. &t lr t s. fcribit : Scripfi vobis : fi is, qui frater (Chriftia- Ti Uqut atf nus) nominatur , ef? fornicator , aut avarus , aui idolis farviens, —- cmm ejusmodi nec cibum fumere. EtC.6. ntio, Dj neque idolis fervoientes , neque fures , INeque fornicarii , y,Hcelz neque avari , regnum Dei po[fidebunt. — Et. 1. 'Tim. 6. onquetdt v. 1o. Radix omnium malorum e[L cupiditas. X jl dis qe QuzRITUR 3. Inquo confiftat malitia a- " varitiz ? ao RrsPoNDEO: Militia avaritie confiftit in li, 6d duobus: PRi1MO ac PRIMARIO /n oppofitione ad 0p glOIfZ charitatem, in quantum avarus negativé longo tem- que r pore quiefcit in divitiis temporalibus , tanquam fine fuo curarum omnium, non referendo eas ad od L iij du ...... finem ultimum virtualiter. SECUNDO àac sSE- |ia W 1,1 CUNDARIO in prava fpontanea propen[ione ad varium j5j genus vitiorum , cum quibus avaritia plerumque Ü [f r connexaeft. Plurima enim vitia ex avaritia na- fcuntur , qu& propterea etiam /iiie avaritig dici folent. C 3 Quaz- W. 38 TRACTATUS QuzRITUR 4. Quznam funt-ilie avari- x'D þïew tie ? TO -REsPoNpEo: Enumerantur fequentes. r. il Proditio. 9. Fraus. 3. Fallacia. 4 Perju- ia5 rium. 5. Inquietudo .cum negle&u actionum ) I / fpiritualium , prefertim Sacerdotalium, fi avari fuerint ipfimet Sacerdotes. 6. Violentia. T. ^ Obduratio contra mifericordiam. Has feptem avaritiz filias affignat S. GREGOnrIUS 1. 31. Mo- s ralium. Fundamentum autem ejusmodi deductio- n P nis fumptum eft ex prefato textu Apoftoli: Ra. il YATR dix omnium malorum cupiditas , .'Tim. 6. & ex C. g. df Amos,ubi dicitur: Pidi Dominum flantem fuper l- 10 (40t dare, €9 dixit : Percute cardinem , & commovebuntur Yi 97 fuperliminaria : avaritia enim in capite omnium. ftptta QuzniTUR 5. Ex quibus fignis agnofca- tayrird tur latens morbus & gravitas avaritie ? ütp RzsPowDEO: Latens in animo radix & gra- *:;ch&a vis malitia avaritie cognofcitur ex effe&u, nem- W u pe ex a&tibus filiarum avaritiz. Nam PRIMO, fi homo amore temporalium incipiat committe- l re manifeíta peccata mortalia, v. g. proditiones MT hi patrie, fraudes in contractibus, fallacias ad op- It preffiones innocentium, perjuria, aut violentas Itde hr emun&iones miferorum ; non eft dubium, laten- "t df tem ávaritie morbum effe vehementem , cui ho- mo teneatur füb peccato mortali applicare effica- tf cia remedia. A f d. SEcuNDUM fignum latentis ra- dicate avaritie eft, fi quis pr& amore tempo- 9. g AORU 4 ralium. diuturno tempore, v.g. integro anno, E continuet magnam negligentiam in divinis, v. g. *Orum, "i T fi ex motivo , ne particule lucri pereant, omit- tat vel deproperet, aut deproperari faciat à fub- .ditis i 39 DE 7. VITIIS CAPITALIBUS, 1 i li, ditis preces matutinas, menfales, vefpertinas; fi ex eo fine omittat , vel omitti faciat conciones ; Ti wü. l PV fi ex eodem motivo non folüm ipfe in diebus fe- ftis ab exercitiis pietatis pomeridianis in Ecclefia Mi abftineat, fed etiam alios ab iisdem arceat ; fi ex Tudtn, ( ( h l motivo, ne perdat famulos & ancillas utiles , iis- « Violn dem laxet froenos nocturnez, vel alias majoris ju- ( l ^ ftolicentie ; fiex motivo , ne teneatur parum ARU [ aliquid contribuere pro ere&ione Scholz in vi- nl culis , pro introductione devotionum falubrium, D pf pro fundatione concionatorum, aut pro aliis piis DAT Inftitutis , non folüm fuam retrahat opem , fed J etiam conetur impedire diffüuadendo confenfum T1777 czteris concivibus; fi denique decorem Dei ne- WT gligat promovere, & falutem animarum , ex me- fs ag tu temporalis difpendii. Hi omnes & innumeri Tiie? alii rami progerminant ex radice & arbore avari- AU tie ; cum lex charitatis feu amicitiz erga Deum LT0 T velit emolumenta divinz glorie in rebus magni 'YER- Mp m momenti praeferri commodis propriis. j eunmit TIUM avaritiz latentis fignum eft, fi quis longo t lt tempore negligat fuperflua fuo ftatui erogare in ls al pauperes vel alias caufas pias, eaque opera mife- ày uT ricordie horreat. De quibus tamen jam fuffi- eüdubium,h: cienter a&um efít in primo Pracepto. Decalogi. 2j CUl(I Q UARTUM fignum eft, fi quis nec fentiat, nec jjgpis patiatur , fe ad mifericordiam fle&i indigentium Vmum Htb precibus , aut fletibus ; nec audire velit de fup- u plicationibus ac gravaminibus , vel remediis tri- bulatorum, vel de cohortationibus ad opera mi- . ingod yin d fericordiz. jpratt T faa'atää L C 4 8 IV. u1 TRACTATUS r len& 1 $. IV. TU De Luxuria. 1 auenüq' at VUIERITUR I. uid fit Juxuria? 10 RrzsPoNDEro: Luxuria eft inordinatus v ::;r' appetitus venereorum , feu actuum ad profufio- [UUITU nem humani feminis preter ordinem à Deo con- ftitutum tendentium. Verüm de hoc genere e ccati fufficienter actum eft in fexto precepto b ecalogi. Ti . QuzxRiITUR 2, Quenam affignantur f/ie t Wil Fx luxurie? vow RzsPowNpEo: Affignantur fequentes. I. W CimcrrAS MENTIS, qua homo in agendis ab- ld ii errat à via ac regulis prudentia. Haec mentis :z:,Lugj.«::uu cxcitas luculenter apparet in illis duobus libidi- n nofis fenibus, de quibus fcribitur Dan. 13. Exar- Jferunt in concupi[centiam ejus (Sufannee) C everterunt fenfum fuum , & declinaverunt oculos fuos, ut. non vide- n J vent celum , neque vecordarentur judiciorum juftorum, Horum uni Daniel dixit : Species decepit te, C2 con- tl 9. PRIÀECIPITAN- cupifcentia fulvvertit cor tuum. ID u TIA, qua homo impetu concupiícentiz abreptus Atf h fine matura deliberatione , circumfpe&tione, ac MrUS n providentia in actum libidinofum prorumpit. d Libidinofis enim congruit, quod fcribitur Jobi 18. BU ALux impii obtenebre[cet in tabernaculo illius , & lucerna BR (gratie) , que fuper ewun eft , extinguetur. — A&abun- n tur gre[Jus virtutis ejus , & precipitabit eum confilium Rl Jüum : Immifit enim in vete pedes fuos , & in maculis fj ejus ambulat. 3. INCONSIDERATIO, qua ho- N j Bu mo , etiamfi conetur cum deliberatione procede- fe DE 7. VITIIS CAPITALIBUS. 4t re ac lenté , nihilominus ob inclinationem affe- &us ad obje&ta, motiva, & media przdilecta, ad ea attentionem fue mentis affgit, & econtra à lr confideratione obje&torum, motivorum, ac me- diorum retrahentium attentionem füe mentis TU U d r vel totaliter , vel partialiter retrahit, 4. IN- CONSTANTIA,quálibidinofus, dum fefe à vi- itm i D tiofo babitu extricare conatur , facile à bono propofito ve- e ln k cedit , aut levi difficultate frattus , aut dominante volun- Lt p tate illectus, 3. AMOR INORDINATUS QUA- RUMVIS BLANDITIARUM CARNIS in omni La genere- voluptatum. Proprium eft enim ejus- modi voluptati carnali, ut qui hanc amat, etiam do delicias reliquorum fenfuum, puta ta&tus, guftus, 0 g odoratus, vifus, & auditus amet. Hinc Sapien- um tie ». Luxuriofi dicunt: Jenite, fruamur bonis, düobus que funt , & utamur creatura tanquam in juventute ce- À 1 D leriter. Coronemus mos vofis , antequam mmarcecant s ) t mullum pratum fit ,. quod non pertranfeat luxuria mof?ra. i r 6. OptvuM Dzr, feu ejus judiciorum & legum. n t Hinc luxuriofi plerumque perfequuntur Do&to- ij res tuentes obligationem veram Legum Divina- TRU rum, eosque habent odio,in quibus odiunt Deum [entio d Authorem legum caftiffimarum. 7. INonDr- NATUS AMOR VITAE PRESENTIS , quo libi- ts um p dinofi mallent, voluptates prefentis vitz effe d- irtart ternas cum contemptu future vite gaudiorum. 8. DESPERATIO ASSEQUENDJE BEATITU- jj t i. d piNris. Libidinofi enim jufto Dei judicio fic re- linquuntur poteftati Demonis inhabitantis, ut vlj u ^ ! , 63* credant, fefalvos fieri , & pravam confuetudi- nem deponi non poffe. Hinc Ofeez C. 5. dicitur: unm, d ertantur ad Deum fuum ; o Nan dabuni cogitationes, ul reve $ quia IRACTATUS W 42 quia. [piritus fornicationum in medio eorum , & Domi- uf ys d i num non cognoverunt. KEt Ephef.4. Dejperantes fe- metipfos tradiderunt impudicitie , in operationem im- Ems , hd munditie omnis. Et D. TÉoMAS 2.2-9:73.a.5. ad ». hec notatu digniffima ac veriffima fcribit : i Y » Diabolus dicitur maximé gaudere de peccato , luxuriz , quia eft maximz adhzrentie, & diffi »cile ab ea homo poteft eripi. , Q9 S TULTI- (raut TIA, TURPILOQUIUM , & SCURRILITA $. Connaturale enim eft , ut lingua facile eruétet, Weud w m TY quo cor plenum eft. Quod autem attinet ftulti- tiam feu turbationem mentis, de ea S. T uo- AT T q. MAS À. 2. Q. 46. a. 3. fic fcribit: , Stulutia fe- Prm L , cundüm quod eft peccatum , provenit ex hoc; , quod fenfus fpiritualis hebetatus eft, ut non fit i M ,aptus ad fpiritualia dijudicanda. Maximé au- n , tem fenfus hominis immergitur ad terrena per i »i uxuriam, quz eft circa maximas delectationes, uibus anima maximé abforbetur. Et ideo , ftultitia, que eft peccatum, maximé nafcitur ex luxuria. , Hinc etiam Apoftolus r. Cor. 2. I m v. I4. fcribit: J4münalis bomo mon percipit ea , que il m ]i qua funt Spiritus Dei : ftultitia enim eft illi. Et Pro- "Uf verb. 7. de Juvene meretricem fequente dicitur: 707 g hn Statim eam fequitur , quafi bos du&tus ad vittimam , &9 quafi agnus lafziviens , ignorans , quod ad vincula ftul- Ugj 1 tus trabatur , donec transfigat fagitia jecur ejus . oetut lr eum, 69 nefcit , quod de periculo A fi avis feftinet ad laqu n ii anime ejus agitur. Eodem in fenfu S. Hreno- n NYMUS l.1. adverfus Jovinianum fcribit: , À- Ju , mor formze rationis oblivio eft, & infanie pro- i Ua » Ximus. Fodum, minimeque conveniens ani- u l 4 O0 fopiti vitium ; turbat confilia, altos & ge- lullh )E":m » liero- DE 7. VITIIS CAPITALIBUS. 43 EDïwn, eïh « Df » nerofos Spiritus frangit, à magnis cogitationi- » bus ad humillimas detrahit. Querulos, iracun- ! r 011 m »dOs , temerarios , duré imperiofos , ferviliter » blandos, omnibus inutiles, ipfi noviffime amo- Ptl j pri,facit. Nam cum fruendi cupiditate infatia- TT , bilis flagrat , plura tempora fufpicionibus , la- 2 » chrymis , conqueftionibus perdit, odium fui fa- ( m » Cit, & ipfe noviffimé fibi odio eft. VURBU, QUEZERITUR 3. d contra luxuriam ? Quanam funt remedia at REesPONDEO: P. NATALIS ALEXAN- $ab j D ; DER in Theol. Mor. l. 3. C. 8. a. 5. fequentia enu- "" &t merat. ttticen ! Primum eft confideratio damnorum , &^ inbonefla- sf utot. lis, qu& ex hoc peccato oriuntur. INam luxu- Mairi: riofi corporis animique poenis graviífimis fiepe d trre j ple&untur , & prafertim czcitate mentis, que deltione pona omnium graviffima eft, ita ut neque Dei, r Brida nec falutis eterne, neque fam2, neque dignita- nb tis , neque filiorum , viteque fuz rationem ha- a v r beant ; ficque adeo inutiles & nequam fiunt, ut nihil grave committi eis debeat, & ad nullum fe- gj st t n re oflicii munus idonei fint. Hinc Ofes 4. fcri- ptum eft: Fornicatio, ? oinum , &9 ebrietas auferunt at Cor. u sidinf Secundum remedium eft otii fuga, nec non cra- y ii ypriti! pule & ebrietatis , quz ad luxuriam provocant. Unde Ezechielis 16. fcriptum eft: Ecce, bec fuit j if iniquitas Sodome fororis tue , fuperbia , faturitas panis , € otium ipftus , éy filiarum ejus. David in adulte. ii rium lapfus eft, cüm de ftrato fuo póft meri- diem furrexiffet, & in Solario Domus Regisz de- gl ji, 1 ambularet; o tempore, quo [olent Reges ad bella pro- cedere, l & TRACTATUS n 44 cedere, otio vacans. Hinc S. HizRoNYMus E- du g pift. 4. , Ama (inquit ) (cientiam fcripturarum , .quomm » & carnis vitia non amabis --- facito aliquid o- a »peris , ut te femper Diabolus inveniat occupa- Y '"'| M » tum. Quantüm veró fugiendz fint crapula & [!7] h v W ebrietas ad cuftodiam caftitatis , Scriptura Sacra non uno in loco docet. Exodi 32. Sedit populus bibere, & manducare, & furrexerunt ludere, Quem W locum TznTULL!ANUs Lib.de Jejuniis profe- 1 rens ait: ,Intellige Sancte Scripture verecun- ,diam , lufum nifi impudicum non denotaftfet. CJU[ Eodemque in Libro ait: , Appendices gule la- »Ícivia atque luxuria., Proverb.20. Luxurio- f res vinum. Ad Ephef. s. Et nolite inebriari vino, in quo-eft luxuria. Hinc S. HiznoNv Mu s Lib. 2. Il adverfus Jovinianum fcribit: ,,INon ei debemur, » cui nafcimur, fed cui renafcimur, qui repugnan- »tem carnem , & ad libidinum incentiva rapien- »tem inedia fubjugamus. . Efüs carnium , & po- , tus vini, ventrisque faturitas, feminarium libi- N , dinis eft., Unde & Comicus: ,Sine Cerere » (inquit) & Libero friget Venus., Hinc Pow- PEJ1 Amphitheatrum Daccbo fimul & Peneri dedi- catum : Qua de re TEx TULLIANUS Libro de ) Spettaculis ait : , Duo ifta Demonia confpirata & litt ; UL » conjurata inter fe funt , ebrietatis & libidinis. Dirimr » Itaque Theatrum Veneris Liberi quoque domus 1 : D 5 elt. , Hine S. GnEconrus Curz Paftoralis M P. 3. Admonitione 20. ,, Plerumque (inquit) eda- li if , citas ufque ad luxuriam pertrahit; quia dum fa- 41 (l J(ö » tietate venter extenditur , aculei libidinis exci- » tantur. Gule deditos luxuria fequitur , Pro- "t 0X » pheta teftante , qui dum aperta narrat , occulta » denun- ! DE 7. VITIIS CAPITALIBUS. 45 QT » denuntiat , dicens ( Jerem. 52.) Princeps co- Vrb Klb »quorum deftruxit muros Jerufülem. — Prin- TR »ceps coquorum venter eft. Muri Jerufalem, d tl , virtutes animz ad defiderium fupernz pacis e- BU »levate. Coquorum ergo Princeps muros Jeru- j n Mj [ 1 » falem dejicit, quia dum venter ingluvie diften- i, ( [! »ditur , virtutes anime per luxuriam deftruun- ii » QUr. Ure v Tertium remedium eft , nimiam frequentationem t od & familiaritatem mulierum vitare. Hinc Proverbio- ts rum 6. dicitur :; Nunquid enim potefl bomo abfcondere 1. ignem in finu fuo , ut ce[limenta illius mon ardeant ? ll ZAut ambulave füper prunas , ut non comburantur plan- TM L'Sili te ejus ? fic qui ingreditur ad mulierem , C9c. EtEc- onel d cli.42. Zn medio mulierum noli commorari $. de ve[di- mentis enim procedit tinea , 9^ à muliere iniquitas viri. Qu TU Atv rap Melior eft enim iniquitas viri , quàm mulier benefaciens, n & n & mulier confundens in opprobrium : . Id eff , mulieris , tirum quameois pie , [ocieias periculoflor ,. quàm «iri improbi. J m Et Cap.9. Speciem mulieris aliene multi admirati ve- robi fati funt.. Colloquium enim illius quafi ignis exar- i Vincdu a defcit. Cum aliena muliere ne fedeas omnino , nec. ac- cumbas cum ea füper cubitum : & mon alterceris cum il- u at ] la in vino , ne forté declinet cor tuum in illam. hod ais k Quartum remedium eft fidelis & vigilans cu[todia «t jkn[zlzïn: Quia afcendit mors per feneflras no[tras , in- T3o gre[Ja ef?. domos noftras ( ut dicitur Jeremie 9. ) id U n u J :. H efl, per omnes fenfus ad anime interitum mors iniroit pec- Il catorum; (ut $. HizRoNYMUs explicat quem bi;i VM J o eo de argumento differentem Lib. 2. contra Jo- vin. audire opere pretium eft.) , Per quinque 1 fcqüiïmr: » fenfüs (inquit) quafi per quaídam feneftras vi- j V »tiorum 46 TRACTATUS n1 r » tiorum ad animam introitus eft. NNon poteft AuOW | » ante Metropolis & arx mentis capi,nifi per por- » tas ejus irruerit hoftilis exercitus, Horum per- gt [! u » turbationibus anima pregravatur, & capitur a- » fpe&u, auditu, odoratu, fapore, tattu. Si Cir- J »cenfibus quispiam delectetur ; Si Athletarum D] » certamine, fi mobilitate hiftrionum , fi formis r ! » mulierum , fplendore gemmarum, veftium, me- ii »tallorum, & ceteris hujuscemodi: Per oculo- Frun (]N »rum feneftras anime capta libertas eft , & im- ia J " LE » pletur illud Propheticum : Mors intravit per i a i t » feneftras noftras. Rurfum auditus vario or- h : » ganorum cantu, & vocum inflexionibus delini- 'v 1 lt 1 AU »tur, & Carmine Poétarum , & Comoediarum, MMP n;e » Mimorumque urbanitatibus & ftrophis, & quid- Md » quid per aures introiens virilitatem mentis effe- » minat. n Odoris autem fuavitas, & diverfa thy- » miamata , & amomum , & cyphi , eenanthe, mu- »ícus, & peregrini muris pellicula, quod diffolu- ntis & amatoribus conveniat, nemo nifi diffolu. LUR »tus negat. --- Ta&us autem alienorum corpo- H »rum, & foeminarum ardentior appetitus, vici- 1f€ïf2m, & » nus infanie eft. Ob hunc fenfum cupimus, ira- » Ícimur , geftimus, invidemus , &emulamur, foli- M » Citi fumus : & expleta voluptate, per quandam s j » plenitudinem rurfus accendimur, querimusque Atl m » facere, quod cüm fecerimus, iterum penitea- * li. »1nus. Igitur cüm per has portas quafi quidam "n » perturbationum cunei ad arcem noftre mentis Q ( »intraverint, ubi erit libertas, ubi fortitudo e- m » jus, ubi de Deo cogitatio ? Maximé cüm ta&tus *1') m » depingat fibi etiam p:æceritgs voluptates, & re. Sm» lj Ipff [ » COr- '—*'*Jïimu,&am 3 DE 7.,. VITII$ CAPITALIBUS. 47 feü. Wt » Cordatione vitiorum cogat animam compati, & 'Slüþi,niü " »quodam modo exercere quod non agit. His Tl o » igitur rationibus invitati multi Philofophorum PORTN » reliquerunt frequentias urbium, & hortulos füb- t V NI ! m » urbanos , ubi ager irriguus, & arborum come, d [ » & fufurrus avium, fontis fpeculum, rivus im- MT »murmurans , & multe oculorum auriumque il- Iuv »lecebre , ne per luxum & abundantiam copia- T0d: fs »rum animz fortitudo mollefceret , & ejus pudi- Md i »citia conftupraretur. Inutile quippe eft cre. lm »bro videre, per quez aliquando captus fis, & eo- Vrv »rurm te experimento committere , quibus diffi- feconfur » culter careas. Nam & Pythagorei hujuscemo- l Conodin » di frequentiam declinantes in folitudine & de- »fertis habitare confueverant. Platonici quo- fylist fem mente » que & Stoici in Templorum locis & porticibus » Verfabantur , ut admoniti auguftioris habitacu- L dierit » li fan&titate, nihil aliud quàm de virtutibus co- yButtom. y il » gitarent. Sed & ipfe Plato, cum effet dives, & » thoros ejus Diogenes lutatis pedibus conculca- moni ts »ret, ut poffet vacare Philofophie, elegit aca- Rn » demicam villam ab urbe procul, non folüm de- ii »íertam, fed & peftilentem, ut cura & affiduita- ln »te morborum libidinis impetus frangeretur, Di- ,mias) »ícipulique fui nullam aliam fentirent volupta- d p » tem , nifi earum rerum quas difcerent. . Quos- n at » dam legimus efodiffe fibi oculos , ne per eo- , n »rum vifüm à contemplatione Philofophiz avo- pl » carentur. Unde & Crates ille Thebanus pro- a o »jecto in mare non parvo auri pondere; Abite Mif »(inquit) peffum male cupiditates: Ego vos d »mergam, ne ipfe mergar à vobis. Quod fi quis voluptateäï; » exiftimat, & abundantia ciborum potionumque l ne TRACTATUS p 48 ao t »fe perfrui, & vacare poffe fapientie , hoc eft, a »& verfari in deliciis , & deliciarum vitiis non ,teneri, feipfum decipit. Cüm enim procul ab fj m v » his remoti, fepe capiamur naturz illecebris, & » cogamur ea cupere, quorum copiam non habe- ssdrexd » Inus : uantoó magis, fi circumdati retibus vo- isepori »luptatum, eífe nos liberos arbitremur ? Vetus m t » quoque fententia eft: Difficile eft, imo impof- g du »fibile, deliciis & voluptatibus affluentes, non i, t qud »ea cogitare, quz gerimus : F'ruftraque quidam ünamqevo » fimulant, falva fide, & pudicitia, & integritate Ts Uaj »mentis, fe abuti voluptatibus, cum contra na- zul llss »turam fit, copiis voluptatum fine voluptate Jris eryg » perfrui: Et Apoftolus hoc ipfum cavens dixe- »rit: .Que autem in deliciis ef? vidua , vivens RUT r pl m »mortua eft. Senfüs corporum quafi equi funt » fine ratione currentes ; Anima veró in Aurigze nl n »1modum retinet frena currentium, & quomodo » equi abfque re&ore przcipites ruunt: Ita cor- .G.'I.; n Al » pus fine ratione & imperio animz in fuüum fer- »tur interitum. u dia Bm, Confonat S. GaeGonr1us, Libro 2r. Mor. cap. 1 1. explicans illud Job. 31. Pepigi fedus cum Ánaià Y Sic e- oculis meis , ut me cogitem quidem de virgine. pl Qd nim hanc fententiam exponit: , Cüm fit invifi- Afj »bilis anima , nequaquam corporearum rerum IT » dele&tatione tangitur , nifi quód inherens cor- MM »pori, quafi queedam egrediendi foramina ejus- » dem corporis fenfus habet. Vifus quippe, au- z » ditus , guftus , odoratus & ta&tus quafi quedam lfs , vie mentis fünt , quibus foris veniat, & ea, quz Iiy 'mfiüd(m ,extra ejus funt fübftantiam, concupifcat. Per WU D , hos etenim corporis fenfus quafi per feneftras i ) » quas- lg li l: "r DE 7. VITIIS CAPITALIBUS. 49 t Htl i i » quasdam exteriora quzque anima refpicit , re- » fbiciens concupifcit. Hínc etenim Jeretias ait: A m 1 hh l " cendit mors per feneftras nofiras , ingref- TOMME à eft domos noftras. Mors quippe per fe- ts » Beftras afcendit, & domum ingreditur, cüm per 1ïa.:;oitremur? Y , s fenfus corporis concupifcentia venien i S habita- Md m $ culum intrat mentis. Quo contra de Juftis per ISAIAM dicitur : UT E Qui fünt hi, qui ut nubes Is » Volant, & quafi c olumbe ad feneftras fuas ? lt Umr » Jufti namque volare ut nubes di&i funt , quia à /it od » Ferrenis contagiis füblevantur : & quafi colum- n fre vl » b& ad feneítras fuas funt , quia er fenfus cor- tiünyi » P. H Oris esteriora queque intentióne non refpi- f n vic ciunt rapacitatis » €osque foras non rapit con- lt » cupifcentia carn alis. Quisquis veró per has 10 (ui g m en) n A: » COrporis feneftras inca uté exterius refpicit, ple- rumque in delectationem peccati etiam nolens n l quomoi » : o » cadit ; atque obligatus defideriis i ncipit velle tine i f 29 uod noluit. Et nonnullis fubjunétis , ita col- » ligit: Undenobis ad cuftodiendam cordis mun- DT ditiam , exteriorum quoque fenfuum difciplina ) v h if fervanda eft. NNam quantalibet virtute mens ] v ^ » polleat, quantalibet gravitate vigeat, carnales m 9 z Qndtinm tamen fenfüs puerile quiddam exterius perftre- ; & nifi interioris gravitatis pondere & orornum t f qopd at ) li» quafi juvenili quodam vigore refrenentur ; ad. ] ] fluxa queque & levia mentem enervem tra-. jf P hunt. — Vi u Ante hos Patres S. BAstiLrUs Lib.de S.Zjr- ii [ i j ginitate , in eandem fententiam fcribit: , Volu- L » ptàs cüm una generaliter fit, veluti fons qui- d p d » dam à carne profluit; atque in quinos fenfus, qigi" D. zmort Tr. de 7 .vitiis capit, D »pVe- TRACTATUS u So , veluti rivos totidem diftributa, per hos ab in- ag Apritet » timis ad fenfibilia fluit: Quorum quilibet per s propriam organi fui feneftram vehementer e- quittd ,Iittens fluentum fuum , quidquid corruptum ;eo At wl j ,Ccominus occurrerit , ad fe pertrahit ; carnali- . que limo implet, torrentis inftar. , Rurfus quo- , Que ab exterioribus per easdem feneftras in car- » his &ftus celeriusrefluens animam flu&tibus per- ;i » turbationum quatit, atque in profunda demer- . D » 8l t., Etinfra: , Obftruendus eft igitur primus J r ii lu!lin; » ingre ffüs per fenfus fatelliti carnis ; fenfusque ; ipfi ut januc ac feneftre cordis , feris ac ve&i- jzaglac:[,&f Y , bus undique firmandi atque muniendi: Ne per V n , aliquem illorum verfutus afcendens , mortem ,Contubernalém fuam fecum unà introducat. » Mors enim (inquit) afcendit per feneftras. , Re veraenim fenfus feneftrz anime fünt : Qui. »bus anima , five ut pudica mulier exteriorem " H » fenfüum lucem ad confiderationem rei cujusque -..: , utilis, modicé cafteque eas aperiens haurit: Si- D , ve ut impudica meretrix , attonita ad exteriora » queque ac noxia curiofe fpe&tanda, profpicit ll ) , ad oble&amenta lafcivie ; cervicem malé con- &l » torquens , ac per hoc füavia & leta hauriens. P FT "Ri Quintumi remedium eft bumiliatio & mortificatio ', i liT Spiritus. Qu fpe&at juvenis cujusdam Mona- chi Hiftoria, quam S. HrzRoNY Mus narrat E- "t [ ïl"lm' fii pift. 4. ad. Ruflicum data. , Greecus adolefcens e- Ht ( ,ratin Cenobio (inquit) qui nulla abítinentia T:Z*I[ebgm fa Cf:] , nulla operis magnitudine flammam poterat car- " 1 »nis extinguere. Hunc periclitantem Pater Mo- m vi- ha ? » nafterii þac arte fervavit. lmperat cuida »19 ïmüle? Qu DE 7. VITIIS CAPITALIBUS. SI &tl : Qd » TO gravi, ut jurgiis atque convitiis infe&aretur Vétte, »hominem; & poft irrogatam injuriam , primus » Veniret ad querimoniam. — Vocati teftes . pro Qul Ut » €0 loquebantur, irii ) nj qui contumeliam fecerat. Fie- »re ille contra mendacium : Nullus alius crede- i Rurfusqm »Te Veritati: Solus Pater defenfionem fuam cal- fene»&i á a;*]nt: »lidé opponere , ne'abundantiori triftitia abfor- TY TOU dü d&ïj » beretur frater. Qüid multa ?. Ita annus du&tus » eft : Quo expl eto, interrogatus adolefcens fu- r frss fl » per cogitationibus priftinis, an adhuc moleftize » &liquid füftineret ? Sepe, inquit, vivere mihi j at iexi Y » hon licet, & fornicari libeat? Viny, m Sextum remedium eft Orztio jugisque ad Deum DÀ inttods Bemitus , ut colligitur ex illo Sapientie 9. Er uf Jtivi , quoniam aliter non po[fem e[fe continens, ifi Deus p f det , €9' boc ipfum erat Sapientiee » Jcire cujus e[fet boc t ( donum : Z4dii Dominum, & depr T eTterrtt ecatus fum illum. Et ex illo 1. ad Cor. r2.. Et ne magnitudo revelationum Y Usqut extollat me , datus efl wibi ftimulus carnis mee "npelus yhurt; Satane , qui wme colapbizet. Propter quod ter Domi- ul at num rogaui, ut difcederet à me: & dixit mibi : Sufficit nis, pl tibi gratia mea. Qu àm falubre fit iftud remedium, pennod exemplo fuo docuit S. HizRoNYMvs Epifto- u dura la 22. ad EusT o cmiuw de Cuffodia Virpinitatis. » O quoties (inquit) ego ipfe in eremo conftitu- g n » tus , & in illa vafta folitudine, quz exufta Solis qyum N »ardoribus horridum Monachis praftat habita- v u » culum, putabam, me Romanis intereffe deliciis. ii " » sedebam folus, qui amaritudine repletus eram. n » Horrebant facco membra deformia, & fqualli- l »da cutis fitum ZEthiopice 'carnis obduxerat. u t »Quotidie lachrymze , quotidie gemitus, & fi » quando repugnantem fomnus imminens Oppref- T ctüdïü:j D2 » fiffet, D 52 TRACTATUS » fiffet, nuda humo vix offa hzrentia collidebam. ;:; i j m »De cibis verb & potu taceo , cüm etiam lan- s guentes Monachi aqua frigida utantur , .& co- al » &um aliquid accepiffe , luxuria fit. Ille igitur i j W Qd »ego, qui ob gehenne metum tali me carcere »ipfe damnaveram , Scorpionum tantüm focius RU ! " »& ferarum, fepe choris intereram puellarum. Á J » Pallebant ora jejuniis , & mens defideriis zftua- 2 J l i (ig »bat in frigido corpore, & ante hominem fua » jam carne premortuum , fola libidinum incen- t » dia bulliebant. Itaque omni auxilio deftitutus us » ad Jefü jacebam pedes , rigabam lacrymis, car- fintat; »ne tergebam , & repugnantem carnem hebdo- geati ( » madarum inedia fubjugabam. --- Memini, me A d » clamantem diém crebro junxiffe cum nocte, nec 1. um » prius à pe&oris ceffaffe verberibus , quàm. re- &f , ] ] » diret , Domino increpante tranquillitas. Ipfam &2 T »quoque cellulam meam , quafi: cogitationum "i OMVM »mearum coníciam ; pertimefcebam : & mihi- EM » met iratus & rigidus folus deferta penetrabam. h ed » Sicubi concava vallium , afpera montium , ru- "üïäuh »pium prerupta cernebam ; ibi mec orationis j 1gl*,&m »locus, ibi illud miferrimz carnis ergaftulum : T s »&, ut ipfe mihi teftis eft Dominus , poft mul- Uf t »tas lacrymas, poft cclo inherentes oculos, tttfng, »nonnunquam videbar mihi intereffe agminibus Vg »Angelorum ; & letus gaudensque cantabam : .'ie,raa &lafn » Poít te in odorem unguentorum tuorum curre- H g » IDUs. Forte etiam non inutile fuerit ex Medicis ali- *5 Q RI a d qua excerpere , quz pro mitigando ftimulo car- -. * Mi nis, feu paffione concupifcentizm prefcribunt. ; li ?. ) ! "t | Q PRiMEROsIUS .3. C.9. fic fcribit: , Ad cura- ET. p tio- ia , DE 7. VITIIS CAPITALIBUS. 53 DT b » tionem feminis acrimonia mitiganda , ejus co« »pia minuenda, & omnia Veneris irritamenta Va J » tollenda funt. Vitentur igitur vita otiofa, de- i. s »íes; necturpialegant, audiant , vel intuean- »tur; cum puellis (feu viciffim puellz cum ju- D ntin s TU dj » Venibus) non converfentur. Vi&tu parco, pre- »Cibus, & jejuniis libidinem doment; objurga- r tionibus, pudore, & etiam, fi opus fit, ver- t lning » beribus (flagellis) ab impudicis cogitationibus Ailtunig » divertantur. Omnis viéus ratio fit tenuis , & QU df »refrigerans; aer igitur fit frigidior , aut in . fri- 1l »gida natent ; vel laventur crura deco&o refri- | C »gerante, (vel palme manuum, plante pedum, - lleni, » lapidi vel alteri objeéto valde frigido applicen- f »tur). Somnus fit parcior, nec in culcitris (feu , qUip: »le&is) plumeis. In le&o fübfternantur folia la- il ] »Cuce, viticis, &falicis, & alia ejusdem vir- Quptationut »tutis; Otiavitent, fed laboribus continuis exer- m. b mll » ceantur. In cibo & potu vitent omnia poly- i peetm. » tropha (hoc eft, valde nutritiva) , calefacien- ORWW »tia, falfa, & acria. Hsc enim Venerem irri- Ts d » tant. Igitur noxia fünt ova , carnes gallina- j gl »rUum , caponum, vitulorum , quia multum nu- »triunt, carnes falfz aromatibus condite ; quia jms, pl st d »& multrum nutriunt, & calefaciunt, ficut & » Vinum generofum ; fed conveniunt pifces , & w n ia Q »Olera, & la&tuce , portul. endiv, cichor. ace- qm noruns » tofaà cum aceto , vel etiam jufculis co&cta, me- »lones, cucurbite , poma, ceraía, panis fur- srer »furaceus , aquz potus. Nocent veró Amyg- » dala, piftacia, nuces pinez, ficus, dactyli, & p (ini!* Acida pro- [ie pfæf I »Qusecunque Venerem ftimulant. »íunt, ut acetum , omphacium , füccus limon. Qp ' 3 » Aran- [ $4 (GSTRACTATUS ) ,,ärantior. granat. olive ,-cappares , & fimilia o- àst »ligottapha (boc.eft, parum nutritiva) refri- [ » erantia, incidentia , exficcantia , & corruptio- 1nïbus ( »nes humorum emendantia. $i hec non. fuffi- 'nm. ) m » Ciant, tunc aliis remediis erit utendum. . Vene Yi » Íectio fzepius repetita prodeft ; fanguinem enim [4 »Iefrigerat, & íeminis materiam demit. Hu- 'Fg ,Lr »Inores vitiofi' acrimoniam, femini conciliantes »temperentur primó , dein vacuentur. "Tem- D li »perant & extinguunt feminis acrimoniam vel »Iefrigerantia, ut faccharum Saturni , lactuca , ij d ml » pórtul. viola, umbilicus Veneris , nymph. fa- »lix; hecque duo pofteriora ex Dioícoride & um »Flinio Veneris appetitum in totum auferunt ; M'J I 1 » Vel-proprietate occulta agentia, ut folia , fe- »Inina, & flores agni cafti , qui etfi calidus fit, »acris, ac tenuis fubftantie , vi tamen occulta at » libidinem. compefcit.. Idem faciunt rutà, a- Mi m »neth, menta, femen cannabis , verbena, D » camphora, quz etfi calida fit, per accidens ta- J ,men refrigerat , dum calidos vapores educit, » Demum narcotica Venerem tollunt... Corian- It Aitemy »drum &c. Ex predicüs varia fieri poffünt,, RUf j »tam interna, quàm externa. Jnterna funt pri- foyr »T10 fyrupi. s folior. viticis, la&ucz, falicis, MT » nymph. portul. umbilici vener. ana, M. ij men- *; r »the, ruthe , fumnit. anet; ana. M. j. flor;vio- Anfony » lar. nymph. P. j. fem. cannab, coriand. lactuce, 0"5) af » papav. & quatuor frigid. major. ana, 5j. fiat de- 15; g » Coctio ad 1b. r. B. cui adde fucci verbene de- te f QT » purati , & limon. ana. 3iij, aceti rofacei Zj. fac- "t jbl » chari Lmli) Twl 35 DE 7. VITIIS CAPITALIBUS. I At ,, char! 1b. B. fiat Aþozema ) 'cui addi poteft ,camph.sj. IL. Emulfiones ex przdicis femi- ïl,& CONFI,; t ,»nibus cum aquis idoneis & fyrupo de nymph. i. V »Ill. Pulveres & electuaria &c.&c., Hec o- Aitge mnia fufius declarantur in przfato Authore , & 1 dj l in aliis Medicis , qui, ubi opus fuerit, confu- lendi funt. $ li ii Nttr. Dixz, ubi opus fue rit. N am applica*nti'þreme- tritrig dia fpiritualia, fuperius & in //ppendice "Tractatus Xui, li de Ponitentia defcripta, vix unquam opus erit iftis remediis. medicis ;..& nolenti applicare re- f ) &t Diofon. media fpiritualia vix unquam proderunt.ifta re- QD af media medica.' Imo.perfonis fecularibus afpi- rantibus ad ftatum conjugalem nunquam applica- fa. [uifrltn ri debent, ngc licité confuli poffunt abfque con- filio Medici, ne, dum corrigitur exce lm C - fl;us : ipfa virtus generativa depravetur. Wf i Similia.ferme remedia prefcribit ex : Medi&is j R, ViNceNTiUS BELLUACENSIS in fuo Speculo st n 'Tomo fecundo , Libro duodecimo , Capite vige- a d fimo tertio , ubi fic fcribit: , Cujus tefticuli ca- J (ot » lidze complexionis funt , mültum fperma gene- a ii d ,rantes, in tantum ut fiepius coitum requirant, Jb »hunc oportet cavere cibos fperma generantes ; , uti quoque regimine appetitum coitüs minuen- ial g at ,te; exercitii quoque fortis affiduitate, quo , Inoveantur plus czteris fuperiorà membra cor- m Yj Nouni li' »poris, ut eft ludus pile , füblevatio vel jactus ,lapidis ; utatur etiam aque frigide balneo ; od5 , lumbosque füos liniat oleo rofato, & nenupha- ( vene 1l al ; , Te coctanorum ( Nemifar defcribitur àb eodem » Vincentio Tomo primo l. 9. C. reà. ; quod fit 4 » er- TRACTATUS N ! 56 at w herba paluftris in fecundo gradu frigida) dorfo »Qquoque fuo imponat opium distemperatum od »Ccum aqua rofarum atque la&ucarum. Come- s » dat autem Sebedenech : eique propinet quis fe- vt ml »r& femen, la&ucarum , & portulace , cwquis » partibus datur. De his quoque, que fperma, i & & erecionem virge minuunt, fünt acetofa, lii » & ftiptica in cibo fumpta, utacetum , & uve f s acerbe füccus, & ribes, & his fimilia. Ere- TT f » &ionem quoque minuunt , que ventofitatis dif- » folutiva funt , ut agnus caftus, ruta, menta- fixnil tl »ftrum , ciminum, & ameos., Hucufque Vin- centius. Bgert '& v. Migtttn bf De Invidia. üpzf t dl ERITUR I. Quid fit /nvidia? TE RrzsPoNpEo: Invidia eft inordinata tri- t li ftitia de bono alieno. B k fs . QuzRiTUR 2. Áninvidiafit ex fuo gene. nl re peccatum mortale? u REsPONDEO Affirmativé. :ü!ür, &]1[ RarrO eft, quia in Scriptura proponitur t tanquam obje&um gravis indignationis divine. ki! i Apoftolus enim ad Gal. 5. v. 21. enumerans gra- TM » via vitia, £nmvidias , bomicidia, ég'c. addit : Qui talia agunt , regnum Dei non confequentur. m ! lii li UXRITUR 3. In quo confiftat malitia in- vidie ? ;;E dudmn [ um REsPONDEO: Malitia invidie confiftit fri- k: j " j ( mari) in oppofitione ad cbaritatem .Dei & proximi. " l j "u | Qui enim Deum amat, nil eftimat aut quarit [ | n l D : preter E : DE 7. VITIIS CAPITALIRBUS. 57 n preter Deum ; amat etiam omnia, quz ordinat, lStelI]pef- Q (s & aurat Deus; & deleCtatur, fi omnes alii homi- nes per varia dona Dei trahantur ad Deum. At Füpmetq ii tl veró invidia eftimat fua bona, & quzrit füa bo- na, & excellentiam füper alios. Propterea e- lt lt nim triftatur , quia videt alios eminere fuper fe, füt q A & majoribus à Deo donis cumulari , quàm fe. GU j Hinc Apoftolus 1. Cor. 13. dicit: Charitas non &- J sulatur , non eft ambitiofa. Secundarió autem confi- Vetoft ftit in prava inclinatione animi ad gravia fcelera. D Hanc malitiam invidie S. CvyPRrANUvSs elegan- f ter defcribit in Traétatu de zelo &2 livore , ibique depingens exempla vetera, quafi in umbra deli- neat ingentia mala Ecclefie , quz ex invidia na- fcuntur quorundam, ferre non valentium, fi Deus alios preter fe miro ordine providentie confti- tuat in candelabro Ecclefim. Itaque l. c. fic ha- j bet: ,Zelare, quod bonum videas, & invidere tordodta t »melioribus, leve apud quofdam & modicum » Crimen videtur ; dumque exiftimatur leve effe t lg »& modicum , non timetur ; dum non timetur, »contemnitur ; dum contemnitur, non facile vi- »tatur, & fit ceca & occulta pernicies. -- Vi- » deamus,unde zelus, & quando, & quomodo ce- m p ag d »perit? facilius enim à nobis malum tam perni- » Ciofum vitabitur, íi ejusdem mali & origo & , Iu Hinc Diabolus inter ini- T » magnitudo nofcatur. »tia ftatim mundi & periit primus , & perdidit. »lle dudum angelica majeftate fubnixus , ille m » Deo acceptus & charus, poftquam hominem ad »imaginem Dei fa&tum confpexit, in zelum ma- jl n 11 »levolo livore prorupit, non prius alterum de- t 4 » Jiciens inftin&tu zeli , quàm ipfe zelo ante deje- ; D 5 » USä N 58 TRACTATUS » &us ; captivus antequam captus, perditus ari Remex xepetm »tequam perdens; dum ftimulante livore homi- »ni gratiam date immortalitatis eripit , qui ipfe od 1eh ls » quoque id , quod prius fuerat, amifit. Quale 1erf »malum e['c fratres dile&tiffimi, quo Angelus ce- $ CIdit, quo cireumveniri & fübverti alta illa & ld ib f »pre&clara füblimitas potuit, quo deceptus eft »ipfe, qui decipit? Exinde invidia graffatur in li » terris, dum livore periturus magiftro perditio- PROS obfequxtux ; dum Diabolum.qui zelat, imi- i g, » tatur, ficut fcriptum eft: Invidia autem Dia- »boli mors introivit in orbem terrarum. Imi- ;Wp [ m a »tantur ergo illum , qui fünt ex parte ejus, d »,Hinc denique novæ fraternitatis prima odia, at E » hinc homicidia nefanda coperunt., dum Abel NlLa » juftum Cain zelat injaftus , dum bonum malus gt R »invidia & livore perfequitur. '"Tantüm valuit Z hnj iil » ad confummationem facinoris eemulationis fu- 1 » IOT 5 Ut nec charitas fratris, nec fceleris imma- u » hitas, nec timor Dei, nec pona deli&ti cogxta— h ,Tetur, Injufté oppreflus eft, qui juítitiam pri- [ff 1 d Fm;Ii » mus oftenderat ; odia perpeü"us eft, qui odiffe dUIDC l ,non noverat; occifus eftimpié , qui moriens li »non repugnabat. Et quod Efau fratri fuo Ja- » COb inimicus extitit , zelus fuit. Nam quia il- "M [ JU]OI nfm" » le benediétionem patris acceperat, hic in odium » perfecutionis facibus livoris exarfit Et quod ]u u W pn » Jofeph fratres fui vendiderunt, caufa vendendi ii »de «emulatione defcendit ; poitquam id, quod T u J » libi in vifionibus profperum fuerat oftenfum, » (impliciter ut fratribus frater expofuit, in invi- "n Quf j diam malevolus animus erupit, "ls j il Saul quoque DT n ex A DE 7. VITIIS CAPITALIBUS. 59 h Wb » Rex ut David odiffet, ut perfecutionibus fiepe Pl » repetitis inbocentem , mifericordem , miti leni- e'lpïf ! qm »tàte patientem necare cuperet, quid aliud quàm p »Zeli ftimulus provocavit ? uod Goliath in- lts » terfecto. & ope ac digpatione divina tanto ho- ET »íte deleto , populus admirans in laudes David I d » predicationis fuffragio profiliit; Saul fimulta- mf » tis atque infeGtationis furias de livore concepit. aagitïto p »Judei nonne'inde perierunt ,, dum Chrifto ma- U: »luntinvidere; quàm credere? obtreGantes ma- Yi a » gnalibus, quz ille faciebat,zelo excoccànte de- » cepti funt , nec ad divina nofcenda cordis ocu- J »10s aperire potuerunt. ——- Noneftautem,quod r i Drma »aliquis exiftimet, malum illud una fpecie conti- » neri, aut brevibus terminis & angufto fine con- t dnà onüm m »Cludi. Laté patet zeli multiplex & fecunda »pernicies. Radix eft malorum omnium , fons antim v » cladium, feminarium deli&torum , materia cul- xultioni f »parum. Inde odium furgit, animofitas inde vt i » procedit. Avaritiam zelus inflammat; dum ii t » quis fuo non poteft effe contentus, videns al- j n »terum ditiorem. |Ambitionem zelus excitat; duqii » dum cernit quis alium in honoribus au£&tiorem. , qinr »Zelo excecante fenfüs noftros, atque in di- m iri ln »tionem fuam mentis arcana redigente , Dei j N »timor fpernitur , magifterium Chrifti negligi- Inflat fu- i fict ; »tur, judicii dies non providetur. ul H »perbia, exacerbat fevitia , perfidia prevari- l euav »XCatur , impatientia concutit, furit difcordia, (inuni »ira fervefcit ; nec fe jam poteft cohiberé vel »Tegere, qui factus eft poteftatis alienc. Hinc fue ofigäf- f ofuih p » dominicz pacis vinculum rumpitur , hinc cha- pritas fraterna violatur , hinc adulteratur ve- i Sa"'quff ! z ritas 6o TRACTATUS DI u ,',,ritas, unitas fcinditur , ad herefes atque ad at . »fchifmata profilitur , dum obtrectatur Sacer- ] d. Y » dotibus, dum Épifcopis invidetur; cüm quis h d »aut queritur, non fe potius ordinatum , aut ,,mauusäf » dedignatur alterum ferre Prepofitum. Hine ! ghäaäs»' »recalcitrat, hinc rebellat de zelo fuperbus , de ntigzz ü »&mulatione perverfüs , animofitate & livore, n [ »non hominis , fed honoris inimicus. ualis ve- ;F",« | »Ió anime tinea, que cogitationum tabes, pe- » &oris quanta rubigo ? Zelare in altero vel vir- ii J » tutem ejus , vel felicitatem , id eft, odiffe in eo » Vel merita propria, vel beneficia divina; in ma- i, u u »lum proprium bona aliena convertere , illu- » ftrium profperitate torqueri , aliorum gloriam wl » facere fuam poenam, velut quofdam peétori fuo jäfedir"rione » admovere carnifices, cogitationibus & fenfibus » fuis adhibere tortores , qui fe inteftinis crucia- T m ( » tibus lacerent , qui cordis fecreta malevolentie »ungulis pulfent ! Non cibus talibus letus; non at » potus poteft effe jucundus ; fufpiratur femper, fï W Dü » & ingemifcitur & doletur: Dumque ab invidis nWWH | »nunquam livor exponitur , diebus ac noctibus s H »pe&us obfeffum fine intermiifione laceratur. » Mala cztera habent terminum ; & quodcumque Va » delinquitur, deli&ti confummatione finitur. In Wbtr; »adultero ceffat facinus perpetrato ftupro; in Wt »latrone conquiefcit fcelus homicidio admiffo ; ^il »& predoni rapacitatem ftatuit preda poffeffa ; 5 (j » & falfario modum ponit impleta fallacia: Ze- "S,qüam Í ,lus terminum non habet, permanens jugiter 'WIUSJ ii »malum & fine fine peccatum, quantoque ille, Attiy, » cui invidetur , fucceffü meliore profecerit, tan- ,19 invidus in majus incendium livoris ignibus t g »inarde- $ DE 7. VITIIS CAPITALIBUS. Óó1 g »inardefcit. Hinc vultus minax , torvus afpe- *etïatur h L d » &us , pallor in facie, in labiis tremor, ftridor » in dentibus, verba rabida, effrenata convicia , M l, l »manus ad cedis violentiam prompta, etiamfi à » gladio interim vacua, odio tamen furiatz men- ia yH » tisarmata : Et idcirco Spiritus San&us dicit in At n W U Qd »Pfalmis: Nolite zelare bené ambulantem in » Via fua. n s Et iterum : Obfervabit peccator ltv »juftum , & ftridebit ad eum dentibus fuis. d al » Deus autem irridebit eum ; quoniam provi- r u » det , quia veniet dies ejus. Hos D. Apofto- INirtge , lus Paulus defignat & denotat dicens: Vene- lm j ,,num afpidum füb labiis eorum, & os eorum m p maledictione & amaritudine plenum eft. Y5 6 nf (linis d . Veloces ad effundendum fanguinem pedes ,orum: Contritio & calamitas in viis eo- Vienojent etis, 0 ,(1Um, qui viam pacis non agnoverunt, nec eft timor Dei ante oculos eorum. Multó m bt ià d ,malum levius, & periculum minus eft , cüm TOU »membra gladio vulnerantur. Facilis cura eft, ye n , ubi plaga perfpicua eft; & citó ad fanitatem li » medela fübveniente perducitur vulnus , quod » Videtur: Zeli vulnera abftrufa funt & occulta, mne n o du , nec remedium cure medentis admittunt , quz », fe intra confcientie latebras ceco dolore clau- gb d qua s »Í[erunt. Quicunque es invidus & malignus, vi- "T » deris,quàm fis eis, quos odifti infidiofus, per- » hiciofus, infeftus : Nullius magis quàm tuz fa- m T », lutis inimicus es. Quisquis ille eft,quem zelo » perfequeris , fubterfugere & vitare te poterit : atl |iroriif » L u te non potes fugere: Ubicunqu e fuerit, ; 23 adver- P 65 TRACTATUS Wi iil ,; adverfarius tuus tecum eft, hoftis femper in 5 pe&ore tuo eft, pernicies intus inclufa eft, in- quimkll ) my , elu&tabili catenarum nexu ligatus & vinctus es, », Zelo dominante captivus es, nec folatia tibi ul- yfyrid o »lafíubveniunt. Perfeverans malum eft, homi- 4,nem perfequi ad Dei gratiam pertinentem : ca- mt.v l q j lamitas fine remedio eft, odiffe felicem, QUZERITUR 4. Ántriftari de bono alieno [i femper fit peccatum ? prefertim mortale? RESPONDEO I. 'Iriftari de bono alieno l) jl non femper eft peccatum , fed tunc folüm, quan- do ille triftitia eft inordinata, hoc eft, fine re&o aítena iil ordine ad Deum , tanquam motivum & finem contriftationis ultimum. Hinc r. NNon eft invi- M il T dia, nec peccatur, fi quis referendo fe & omnia l il fua ad Deum triftetur de bono alterius , quate- Á nus ex eo timetur grave malum, fibi ipfi, vel a- lis perfonis bonis injufté inferendum. Sic Eff- ! ber & Mardocbeus de gratia & auctoritate Aman a- M pud Regem Perfarum meritó dolere poterant, à quo fibi totique Judeorum Genti fupremam cla- DN dem imminere cernebant. Hinc S. GaEGoO- AUg RIUS Lib. 22. Mor. cap. 6.ait: ,,Evenire ple- 1l ,rumque folet, ut non amiffa caritate, & inimi- » ci nos ruina lzetificet, & rurfüm ejus gloria fi- Ti A » Ve invidie culpacontriftet: Cüm & ruente eo, ,';fæ Vd Rg]p » quofdam bene erigi credimus, & proficiente il- ts »10 , plerosque injufté opprimi formidamus; Vür qir » Qua in re mentem noftram nec ejus jam defe- RESP ONDr » €tus erigit, nec ejus profectus addicit , fi recta "D iil ,, noftra cogitatio non quid in ipfo , fed quid de Ti » ipfo circa alios agatur , attendit, Sed ad hec 5; fervanda valde eft neceffarium fubtiliffime di- ;r.:m'æ ( »tcre- DE 7. VITIIS CAPITALIBUS. 63 LT , fcretionis examen : Ne, cüm noftra odia exe- DN »quimur , fallamur fub fpecie utilitatis alienz. ïUS&vinc"tgg Secund :. INon eft reus invidie, qui dolet de bo- "gt no fpiritali alterius, non quód proximum hujus- i Ü modi bono carere velit ; fed quod ipfe illo ca- t reat. Hoc enim laudabilis &mulatio eft: ut do- t cet S. T HoMaAs loco füpra citato. » Poteft tbopis , (inquit) aliquis de bono triftari alterius , non mortje ,,ex eo, quod ipfe habet bonum, fed ex eo, l p d , quod nobis deeft bonum illud , quod ipfe ha- Mo] , bet. Et hoc proprié eft zelus. Et fi 1ifte ze- & fne ,,lus fit circa bona honefta, laudabilis eft, fecun- tirm a , dum illud r. ad Corinth. 14.. /Emulamini Spi- ; Noels , ritualia. Hec zmulatio non invidie , fed od , charitatis eft. Unde ibidem premittit: Secta- "ts qi ,,mini charitatem. Ilafit, ut virtutes proxi- Wif v n u , morum imitemur, adeoque ut de illius bonis : » que nobis communia funt, & in quibus fumus VET i punat, i »Ipfi fimiles, gaudeamus. ,, dertiü. "Triftari de bonis alienis propter Deum , eó quod indignis st $ Qur malitia hominum collata vel arrepta fint, ficque pauperes vel animse deftituantur debitis fubfidiis, Al non eft peccatum, fed juíta erga malitiam homi- d num indignatio. Sic jufté dolent viri pii, & Ec- ngeit clefie vel Reipublice amantes, quod beneficia ünire^ r & dignitates fieculares aut Ecclefiaftice illis con- 11&pl' ! ferantur , qui re vera funt indigni. g . REsPONDEO 2. Peccant tamen mortaliter a peccato invidige , qui habitualiter triftantur de TO lmn] temporalibus aliorum bonis, quatenus ex divinge , providentie ordine etiam, improbis diftribuun- j 9 tur. | fubrl*üfï; RATIO y TRACTATUS Y 64 p Ra Trto eft, quia talis contriftatio habitualis: indicat, in bonis temporalibus propriis, que fic »r hts d n invidens appetit, conftitui negativé diuturno tempore, V. g. per annum , ultimum finem , ut- N viet) iie u pote ea bona non referendo ad Deum , aut fe longo tempore non referendo ac committendo WEF.'J'- VA cum refignatione ad difpofitionem divinam. REesPONDEO 3. Peccant etiam mortaliter, Jf j f, [l [ qui triftantur habitualiter de aliorum bonis , in ; W " quantum ii fibi praferuntur vel exequantur. EOF RarTro eft, quia talis habitualis triftitia diu- turno tempore continuata oritur ex habituali a- E H J LUE m ( more alicujus boni concupiti , quod nec actuali- ter, nec virtualiter refertur in Deum. . Si enim i:a-:is j tale bonum , ob cujus carentiam oritur triftitia, ^ UINTUR faltem virtualiter, referretur in Deum tanquam finem unicé concupitum ultimum , non perma- Ht neret habitualis triftitia de alieno bono tam diu- IT turno tempore, fed mens aliquando evigilaret ad WY Deum. Hiuc re&é dicit S: AucosTiINvus l.de vera Religione C. 47. ,, Bene vivere femper de- 006 ,cet. Quare quisquis hoc & diligit & facit, non E »folüm non invidet imitantibus , fed & his fe mffPügai: ( » prebet libentiffimé atque humaniffimé , quan- ub , tum poteft; nec tamen eis indiget. Nam quod Uij in illis diligit , in feipfo habet totum , atque CUT » perfe&um. Ita cum diligat proximum tanquam i k ;Íeipfum , non invidet ei, quia nec fibi ipfi. T OA)M , Preftat ei, quod poteft, quia & fibi ipfi. Non 'Tantüm Deo in- -*iw Wf i , €o indiget, quia nec feipfo. l Vll/m , diget , cui adherendo beatus eft. 1 i d Nemo au- ?0 Ji , tem illi eripit Deum, it], IN Qua- d hi i DE 7. VU TNEIS CAPITALIBUS. 65 IN QUXERITUR 5 Ex quibus fignis agnofca- um LIA tur latens morbus feu radix invidie graviter pec- caminofz ? itty lts RzsPoNDEO: Agnofcitur ex effe&tibus gra- (s viter peccaminofis , feu ex filiabus invidice , ut V tj vocantur. zif QUZERITUR 6. Quenam funt filie invidie? n m REsPoNDEO: D. GneGORIUS M. 1:93. Q Mot. C. 17. enumerat quinque effeétus feu filias lt invidie. Sunt autem lequentes : r. Odium, feu st averfio animi ab alicujus perfona, cum affe&u I er ht nolendi ipfi bona , fed pótius volendi ipfi mala. Qu 2. Sufurratio. 3. Detraéctio. 4. Exultatio in n $i TIS afivgrüs proximi. 2. Etaflli&tio in ejus profpe- [urdio )u g QUXERITUR 7. An odium proximi fit ex , ID per fuo genere peccatum mortale ? Xmo m d KESPONDEO Affirmativé. englta RaTt0 eft, quia ipfa averfio animi ab alicu- sl jus perfona eft quadam fpontanea inclinatio ani- m mi ad fübtractionem gravium bonorum, & pofi- ia tionem gravium malorum in proximo. Hoc au- g tem repugnat charitati, quam quisque debet pro- ) L&NM ! ximo, tanquam rei pertinenti ad Deum, & tan- quam imagini ac Filio Dei , ut patet. p n Aonp Idem PRosBATUR ex Scriptura, & D. Au- Yi u guftino. Nam S. JoaNNEs r. Epift. C. ». fic wmwg fcribit: Qui odit fratrem füum , in tenebris eft , &? in Lenebris ambulat , & nefcit quo eat : Quia tenebre ob- u^ cgcauerunt oculos ejus. Et infra: 4n boc manifefti Ti RUL Jünt filii Dei , & filii Diaboli. « Omnis , qui non efd ju-. flus , non eft ex Deo , &? qui non diligit fratrem fuum : quoniam bec eft annuntiatio quam audifis ab initio , ut D. 4fmort Tr. de 7 . vitüis capit. E dili- ( 66 TRACTATUS N diligatis alterutrum. — [INon ficut. Cain , qui ex maligno erat , & occidit fratrem fuum. — Et propter quid occidit il lm od eum ? Quoniam opera ejus maligna erant ; fratris au- tem ejus jujla. JNos [cimus , quoniam translatà fumus Qu o de morte ad oitam , quoniam diligimus fratres. Qui non diligit , manet in morte : Omnis ,. qui odit fratrem YR d Yons hi faum, bomicida eft. — Et [citís , quoniam omnis bomicida von babet vitam eternam in femetipfo manentem. In J £t quem locum S. AucusTiNvus Tra&. 6. in il- lam Epiftolam ait: S'am ergo /i contemnebat quisquam ii ( i odium fraternum 5 munquid. & bomicidium in corde fuo gtl contempturus e[1 9. INon movet manus ad occidendum bo- t ml an d minem , bomicida jam tenetur à Domino : . Vioit ile, & ifle jam intevfe&tor judicatur. Et pauló fuperius: p as 1 M " Ubi e[1 invidia , amor fraternus e[Je mon pote[t. Qui dnvidet , non amat. Peccatum IDiaboli efL in illo : quia ..;u.nimüw!i l Cecidit enim , €9. invi- €2 Diabolus invidendo dejecit. hd E dit fZanti. JNon ideo voluit dejicere ut ipfé fLaret , fed rf me folus caderet. D Ténete in animo, ex boc, quod fubjecit, ii invidiam mon po[Je e[Je in charitate. — Habes aperté cüm t | laudaretur ipfa cbaritas , charitas non emulatur. INoR D N l fuit cbaritas in Cain ; & mifi e[Jet cbaritas in zdbel, non f W N J acciperet Deus facrificium ejus. Cum enim ambo obtu- Vl x p liffent , ille de fru&ibus terre , ille de fetibus ovium : ^ ; QU ] Quid putatis Fratres , quia IDeus fruttus terre negle- 10 fer Jtt xit? INon intendit Deus ad manus 5 fed in corde vidit : i fp) €&g quem vidit cum cbaritate offerre , ipfius facrificium 3 p x vefpexit ; quem vidit cum invidia offerre , ab ipfius fa- crificio oculos avertit. Opera ergo bona /dbel. mon. dicit X Aini nifi charitatem : .. Opera mala Cain mon dicit nifi odium fraternum. — Parum ef[t , quia odit fratrem fuum, C in- T Af g COm[ vidit operibus bonis : Quia imitari noluit , necare voluit. Kt binc apparuit , quia filius erat Diaboli , & ille binc "t d "ii app a- ! ) r DE 7. VITIIS CAPITALIBUS. 67 i ) Qïli lts | W?T qw, apparuit S'uflus Dei. — Hinc ergo difcernuntur bomines. LT Neim attendat linguas , fed fatta , & cor. ii QuicRiTUR 8. An fint capaces Abfolu- Wt f ' tionis & S. Communionis , qui fovent odium , T TM prefertim manifeftum ac fcandalofum ? Et que- pimu D nam fint fignà talis odii ? TET REsPONDEO í. Vi (i Sigha gfavis ejusmodi o« dii funt, fi quis gaudeat de malo gravi alieno ; fi " optet inimico grave malum; fi libenter audiat Ug Vel loquatur de vitiis ac defectibus inimici nullo alio ex motivo utilitatis vel neceffitatis propriz, tiy. ) [ quàm oble&ationis ex malo inimici , fi recufet u g &cceptare &quas conditiones reconciliationis vel DI pacificationis; Ífi nolit tentare confueta media reconciliationis feu compofitionis j fi nolit com- i tl w promittere in &quos arbitros; fiin jure dubio D TA vel intficato recufet equam transactionem judi- u a Cio virorurm indifferentium 5 ac denique fi in ju« u te etiam certo, attamen non liquido ob defectum mi. x fufficientium probationum, vel non fatis demon- s d ftrato ob incapacitatem intellectus-in adverfario T nolit parum aliquid ex charitate cedere amore i jeiet pacis ; quantum fine gravi fuo & fuorum praju- m dicio fieri poteft. T qi ] RrzsPoNDEO 2. Si Confeffarius aut Pato« i ! ii N Chus fa&to exa&to de his fignis examine depre- " j d hendat in ponitente vel Parochiano figna manifé- in o [la talis odii, tenetur ei denegare abfoiutionem ; & fi figna fuerint publice notoria cum aliorum fcan- miis* mj dalo , etiam Communionerm , nifi fpondeat emen- dationem & obfervationem conditionum ]ure ill"z, 712(,'(1""7 x haturali ac divino requifitarum., M,ä'v; Ea ld E 68 TRACTATUS itifer] Id PRosBATUR ex Scriptura , Patribus & gt U Conciliis, adductis à P. N AT ALI l. c. C. 9. a. 5. y lol Res. ?. Nam i. CugrzsTUSs Matth. 5. dicit : at & ili recorddtus fne- Si offers inunus tuum ad lltare , n ris , quia frater tuus babet aliquid advoer[um te., velin- ) que ibi munus tuum anie Zltare, €9 vade prius reconci- liari fratri tuo , &2 tunc veniens offeres munus. tuum. 2. S. AucusTINUS Lib. 1. de Sermone Do- atl mini in Monte Cap. 16. ait : ,, Pergendum eft ergo / »ad reconcilia tionem, cüm in mentem venerit , um m in aliquo lzfimus : Per- » quod nos forté fratre m »gendum a utem non pedibus corporis, fed mo- " T T » tibus animi , ut te humili affe&u profternas fra- in Va ) »tri, ad quem chara cogitatione cucurreris , nus oblaturus es. Ita 0x0, » confpe&u ejus , cui mu , enim etiamfi prefens fit, poteris eum non fimu- . h; n ,»lato animo lenire , atque 1 n gratiam revocare 35 TW do, (i hoc prius coram Deo fe- » veniam poftulan u DT »Ceris , pergens a d eum non pigro motu corpo- a dile&ionis affectu : . Atque in- » ris, fed celerrimo RU ,ü mflï d Vr , de veniens, id eft , intenti onem revocans ad id TR » quod agere coeperis , offeres munus tuum. ii 3. $. Jo^ xNrs CuavsosTOMUS Homil. , Aioten d 16. in Mattheum. , O admirabilem (inquit) be- átque ineffabilem erga homines a- j: quODd »nignitatem , m ,morem Dei! H onorem füum defpicit, dum in em requirit. Interrumpatur , [ » proximo cbaritat "t Olineg »inquit, cultus me us, ut charitas tua integretur. m reconciliatio. Pro- m » Sacrificium mihi eft fratru » pterea quippe non dixit : Poftquam obtuleris , ] e Ta$ . Sed munere ipfo jam , àut prius quàm offi "Ut »pofito , & inchoan te facrificio reconciliandum fam i N l ,mittit ad fratrem. . Quam igitur ob cau » ítud DE 7. VITIIS CAPITALIBU S. 69 m | »ftud fieri jubet? Duo funt, que per ifta defi- l( »gnat. Unum quidem, quod jam dixi, oftende- lst ,Ie fcilicet volens, quod honoret maximé cha- » ritatem , & hanc acceptitlimum effe Sacrificium IJVVMI M. ,ducat; abfque ifta veró nec illud profe&tó fu- 1 J Lf »fcipiat. :Aliud veró quo irrefuütabilem quan- m ,dam neceffitatem reconciliationis imponat. Qui N , enim juffus eft non prius munus offerre quàm pnd , reconcilietur offenfo : etiamfi non ob proximi T » charitatem , faltem ne Sacrificium maneat im- QO » perfe&um , currere ad contriftatum jubet, ini- Propterea & diferte jrots, d ,Ihicitiasque diffolvere. t pl ,cun&a memoravit , terrens illum videlicet & Cüm enim dicatur : Relinque mu- P CURU » füfcitans. frürü & ,nus tuum, non ibi fubfiftit, fed intulit , ante um nonit ,Altare ; rurfus ab ipfo etiam loco horrorem f feltd »injiciens : & vade : Nec tantüm dicit: Vade: um 0i » Sed adjunxit, prius : & tunc veniens offeres Ti ,1mnunus tuum : Per omnia ifta fignificans, quia 1 At diffidentes ne- d » per aliquas inter fe inimicitias » quaquam Menfa illa fufcipiat. Audiant hi, qui p a. micitiis ad Com- z D » facris Myfteriis initiati, cum ini Audiant etiam ,munionem Altaris accedunt. J anm'[ Offerunt nam- , illi, qui nondum initiati funt. d ; OID; »que & ipfi munus & hoftia m , orationem dico jl "K.A'-; u j Quia enim & hoc Sacrificii »& eleemofynam. - Jf » inftar obtineant, audi Prophetam loquentem: jb » Sacrificium laudis honorificabit me. Et rur- .econfüiitiwf ,füm : Immola Deo Sacrificium laudis : &c. f übï »Elevatio manuum mearum Sacrificium ve- gue p »fpertinum. Itaque etiamfi orationem cum ta- E 3 » li jrà fï"j I 76 TRACTATUS d DN »li offeras voluntate , melius eft orationem re- o »linquere, & ad reconciliationem fratris excur- A pdi »TIere, & tunc orationem confequenter offerre, TA qu » Propter hoc enim fa&a funt omnia. Idcirco & " N » Deus homo fattus eft , atque omnia illa geflit, » .l » Ut nos in unum fine dubio congregaret. 4. CoNciLIUM CAR THAGINENSE QUAR- TUM, Canone noragefimo tertio : , Oblationes » (inquit) diffidentium fratrum , neque in Sacra- i U " »Iio, neque in gazophylacio recipiantur. 5. CoNciLIiUM ARELATENSE II. Can, l Mld?.t. 5o. , Hi, qui publicis inter fe odiis exardefcunt, d » àb Ecclefiafticis Conventibus funt removendi : » donec ad pacem recurrant, J ( ! 6. CoNcriLIUM AGATHENSE, Can. 3r. » Placuit, ut ficut plerumque fit, quicumque o- » dio aut longinqua inter fe lite diffenferint , & z J »àd pacem revocari diutina intentione nequive- pTint, à civitatis primitüs Sacerdotibus arguan- [r lo s UR ui fi inimicitias deponere perniciofa in- »tentione noluerint; de Ecclefie cotu juftifli- RW » ma Excommunicatione pellantur. dlitis 7. CowcirLIUM IrLERDENSE, Can. 7. » Qui Sacramento fe obligaverit, ut litigans cum d »Quolibet, ad pacem nullo modo redeat , pro rl »Perjurio uno anno à Communione Corporis & Tà. a » Sanguinis Domini fegregatus , reatum fuum e- m; lul » leemofynis, fletibus, & quantis potuerit jeju- g. »niis, abluat; ad charitatem veró , quzx operit 'f"f?Plläf. $ » inultitudinem peccatorum, celeriter venire fe- i t » ftinet. X nj 8. CoucirLIUM ToLrTANUM XI. Can.4. »Sicut omnis, qui diligit fratrem fuum ex Deo, u " ita m DE 7. VITIIS CAPITALIBUS. l Wionm 71 ial fratris n », ità omnis , qui non diligit proximum, ex Dia- ttrg » bolo eft: Dile&ione enim fola difcernitur quis; "i m ,,€X quo genitus approbetur, dicente Joanne : ïomniailhg;; ,;1n hoc manifefti funt filii Dei & filii Diabo- gte, ,i. Omnis, qui non facit juftitiam, non eft IN UMUM , de Deo, & qui non diligit fratrem fuum. --- , Et poft paululum : Omnis, qui odit fratrem y at tf ,;füum, homicida eft. --- Cüm ipitur his prz- » ceptis Beatus Apoftolus confona predicatione. r LU Ql n » Concordet dicens; NNon occidat Sol füper. iracundiam veftram , & nolite locum dare Tif ,]Diabolo ; relate fünt nobis quorumdam Sa- yto, a. , cerdotum perfone in tantam obftinationis ef- yctngs » ferbuiffe difcordiam, ut non folüm illos ab ira Tenfrit, ,; occafus Solis non revocet, fed nec annofa qui- Tone qun » dem tranfactio temporum ad bonum charitatis. ,reclinet: Quippe in quorum cordibus ita Sol X ag :perniciqïm , juftiti& Chriftus occubuit , ut ad lumen chari- » tatis redire vix poflint. Horum igitur & fimi-. ; vl J ! , lium difcordantium fratrum oblationes , juxta. ,antiqui Canonis definitionem , nullo modo re- w u » cipiendas effe cenfemus, , lügos De perfonis tamen. pdb r ,» difcordantium id fpecialiter definitione praci- » pimus, ut antequam eos reconciliatio vera in- g Ut , ne&at , nullus eorum accedere ad Altare Do- rnclt , Inini audeat, vel gratiam Communionis fanéte T ponlfnï?i » percipiat. Sed geminato tempore per Poni- n u » tentiam compenfabunt, quód difcordie fervie- jerter Y Quodfi unus eorum, alio contemnente, » ad fatisfa&tionem charitatis cucurrerit; ex eo j sf ^ » tempore , ut pacificus intra Ecclefiam receptes I ,tuür, ex quo ad concordiam feftinaffé convin- E 4 55 GICUP ) 72 TRACTATUS » Citur; Sententia tamen Superiori fervata , ut ! ,IEIlham , tempus, quod quisque in ira expendit, gemina- Lt ,,tum in Penitentie fatisfaétione perfolvat. n'mp?acï 9. CoNciLIUM TRossrtEJANUM , Can. Mu l » « I2. , Cohibenda eft iracundia, pellenda difcor- » dia, refrenanda eft rixa, ut non folum noftro y », Vitio non provocemus quemquam, fed ut pro- » Vocati, & graviter lefi, juxta Pauli vocem, fi- / ( »1nus cum fpatientia füpportantes invicem , & »Qdonantes nobismetipfis, fi quis adverfus ali- J Sicut Deus in Chrifto Qï al »quem habet querelam. , donavit nobis , ita & nos dimittamus invicem ER » quod debetur nobis, ut dimittatur quod debe- IiFiO, Qu »tur à nobis. Tale quippe pactum cum Deo LUf if 5, facimus in Oratione, dicendo: Dimitte no- bis debita noftra , ficut & nos dimittimus ; debitoribus noftris. Unde fummopere ca- WEWC , vendum eft omnibus nobis. Qui enim non di- », mittit ei, qui facit fibi injuriam, hoc petendo " um ,,non pro fe facit orationem , fed füperinducit l , rnaledictionem, & fruftra fibi Deum propitium TE C J »; fieri quarit , qui placari proximo negligit. Et Vr » quia tales ab eo , qui Pax eft, feparati funt, ju- (v » T€ & ab Ecclefia feparantur, nifi inimicitias de- Quod ubi confirmavit recitatis 1f « pn » pofuefirit. jj 1800 Conciliorum Carthaginenfis IV, & Agathenfis Ca- ATIO nonibus, ita concludit: ,, uorum igitur obla- ,Uo in prafentis Ecclefiz& non recipitur Sacra- [ tanq n 3 In Lew » rio, horum procul dubio anime à Coeleftis Sa- », Ccrarii fcilicet Regni Dei repelluntur confortio. // 10. CoNciLiUM NANNETENSE, Can. r. [ ftatuit, ,, ut Dominicis & Feftis diebus Presby- ( | ! DE 7. VITIIS CAPITALIBUS. 73 Til » teri, antequam Miffas celebrent, interrogent, I hl , fi aliqui difcordantes fint , qui inter fe litem ,implacabilem habeant. Et fi inventi fuerint , Ti t »ftatim reconcilientur. Quodfi renuerint pa- hi » cem füfcipere , ab Ecclefia ejiciantur , ufque- X i f ,» quo ad charitatem redeant. Non enim poffu- Q !j li ( 1j 1mus munus vel oblationem ad Altare offerre, al W » donec prius fratri reconciliemur. His ita per- lt n , a&tis Sacerdotes Miffarum Solemnia rité pera- QU du » gant. at QugRITUR 9. Quid fit Sufurratio? . las RrzsPoNDEO: Sufurratio eft fecreta oblo- RA QU cutio , qua quis malum culpe alieng vel ponz, tdum as vel aliquem nature defectum inordinaté cuipiam : D'mtte renuntiat eo fine , ut juftam , que inter eos in- T diniti tercedit, amicitiam ledat, aut dirimat. Ad vitium fufurrationis etiam pertinet, fi quis ex inconfide- (nopae t ratione graviter culpabili, przfertim habituali ta- l em od lia vitia detegat, qua laudabilem aliorum amici- hao tiam graviter ledere vel diffolvere poffunt, five J m id fieri pofht ex natura oblocutionis, five ratio- umj ne circumftantiarum & perfonarum , circa quas$ o ol verfatur oblocutio. d lt QUIZRITUR Io0. An Sufurratio fit ex fuo iliindta genere peccatum mortale? d ResPoNpDEo Aflirmativé. ') Lt Rarr10 eft, quia in Scriptura fiepius propo- pna g* ] * nitur tanquam objectum gravis indignationis di- vin:. prepi In Levitico Cap.19.dicitur : 1Von eris cri- n C[Eïf minator , mec fafurro in populo. Et Proverb. Cap.6. huir n Sex funt , que odit Dominus , & faptimum dete[latur a- ITENSEJO : nima ejus : Oculos fublimes , linguam mendacem , manus is diebusP:'ff effundentes innoxium Janguinem , cor macbinans cogita- D] W $ tiones TRACTATUS n 74 tiones pe[fmas , pedes veloces ad currendum in. malum , | Qm pl roferentem mendacia , teflem fallacem , & eum , qui fà- minat inter fratres difcordias. Et Cap. 26. Cim de- t Yi fecerint ligna , extinguetur ignis , & fufurrone fübtratto jurgia conquie[cent. Ecclefiaftici 28. Vr peccator " p í turbabit amicos ,. & in medio pacem babentium immittet inimicitiam. --- Sufurro €? bilinguis maledittus: Mul- [ " tos enim turbabit pacem babentes. Lingua tertia mul- tos commovit , & difperfit illos de gente in gentem. — Ci- t tUtl vitates muratas Divitum de[truxit , &? domos Magnato- vum effodit. Virtutes populorum concidit , & gentes hi. .l fortes difJoloit. —.Lingua tertia mulieres viratas ejecit , Aim Aitei & privavit illas laboribus fiis. — Qui vefpicit illam,non babebit vequiem , nec babebit amicum , in quo requiefcat. a ld J Flagelli plaga livorem facit : Plaga autem lingue com- minuet o[Ja. .Multi ceciderunt in ore gladii, fed non fic "od quafi qui interierunt per linguam faam.' Ecclefiaftici N It [ E- r Cap. 5. Non appelleris fafurro && lingua tua ne capia- I vis , €9 confundaris. Super furem enim eft confufio , €&9 ponitentia, C denotatio pe[Jima fuper biliaguem : Su- Jurratori autem odium , & inimicitia , & contumelia. Epift. ad Rom. Cap. x.. Tradidit illos Deus in repro- ))1 N bum fenfum , ut faciant ea, que mon conveniunt , reple- ln tos omni iniquitate , malitia , fornicatione , avaritia , me- u quitia , plenos invidia , bomicidio , contentione, dolo , ma- Jfom lignitate , fufurrones , detrattores , Deo odibiles , contu- A ( imeliofos , fuperbos , elatos , inventores malorum , parenti- um bus non obedientes , infipientes , incompofitos , fime affe- QU d[ Tirihen &Hione , absque federe ,. fine mifericordia. Qui cüm ju- EU L Jlitiam Dei cognovi[Jent , non intellexerunt, quoniam qui 4Auimpü talia agunt , digni funt morte : & non folàm qui ea fa- üMaAU i *;b Mean. ciunt , fed etiam qui confentiunt faciei?tibus. d »LA d Qvuz- l- DE 7. VITIIS CAPITALIBUS. 75 ltss QuuRITUR 1r. Ex quibus caufis oblocu- ml mlm tio poffit ab omni peccato , vel faltem mortali DAf Q excufari ? Jj RESsPONDEO r. Oblocutio excufatur à A g, peccato mortali, fi aliorum recta amicitia non l lm graviter leditur. L^ REsPONDEO 2. Oblocutio excufatur ab LT omni peccato , quando per eam aliorum injufta ALE ac nociva amicitia difTolvitur. Ita re&é P. N A- n TALIS loco citato, ubi Reg. 4. & 5. fic fcribit : UMT Primà. » In fufürrationis peccatum non incur- Bo i »Iit, qui malum proximi renuntiat alteri, vel ad Tf » falutem ipfius procreandam , vel ob Ecclefie, Ll ,aut Reipublice utilitatem ; vel ut amicorum m la » fuorum bono confulat, vel ut pravas & in da- Bu d , mnum alterius confpirantes amicitias diffolvat, Tetefa » Non funt igitur fufurrationis rei, qui Superio- T »ri mala fubditorum revelant, ad eorum emen- n nf » dationem, vel boni publici gratia, putà ne ad ag »» facros Ordines promoveatur Canonicis impe- B und » dimentis irretitus, ne ad Beneficium Ecclefia- i u »fticum promoveatur indignus: Ne ad Mona- ;; fticam Profeffionem admittatur, qui fecundüm amul, v » Canones, aut Regulas , vel Confüitutiones. Re- j o dinin J » ligioforum Ordinum; ad eam vel abfoluté, vel » in tali Ordine emittendam ineptus eft : INe ma- dl t » trimonium contrahere permittantur , quos à n p f) . contrahendo, vel abfoluté, velinterfe, Lex " fj L jl T )rfq j , Divina, vel Ecclefiaftica impedit: INe aditus j ia » ad Aulam pateat fufpeGte fidei viris ,' vel ad- i, at , Verfus falutem Principis conjuratis : ne Divini yfingi " » Verbi predicatio, Confeffionum audiendarum 1 » Inunus , docendi provincia hominibus errores , Contra W n 726 TRACTATUS: , contra fidem'aut bonos mores clam diffemi- , s W ,,nantibus , feu prava quecunque Dogmata tra- gnoum J , dentibus , aut ad novitates do&rinarum pro- p H »penfis, fiveumente & corde corruptis deman- Qr Non funt etiam fufürrones, qui puel- » dentur. . QQCC« , 12 , aut ejus parenti bus, ex charitate , & amici- a vitia aut veros defe&tus alicujus hominis a- !) $ ü & in » periunt, qui puellz ipfius nuptias ambit , j f , eorum à flinitatem per fraudes & dolos itrepe- it Sufurronibus denique non funt Jemn : ,Ie nittur. , annumerandi, qui mala alient culpe, aut poe- nj ht at ,ne, vel naturales defe&us aperiunt alteri, eo ; ine , ut diffolvant amicitiam utriufque faluti mäcus. Ü , periculofam , aut in grave fcandalum aliorum » Vergentem ; ut fi quis inter concubinam & difcordiam excitet eo fine ut ,, concubinarium Se- , infame illorum 'contubernium diffolvat. 5 Cundb. Venialis eft füfurratio, cüm quis per t aliquid de alte- » jocum amicorum uni renuntia ; FO , quod fcit ingratum ipfi fore, & ex eo non icum, non ta- ; nihil commotum iri adverfus am N ;,men ita ut amicitia diffolvatur aut labefa&e- j tur. In ea enim hypothefi nec amicos disjun- Ab ,gere, autgrave m inter illos difcordiam ferere wf M 'IEEJ'*' TAMIL Uïq ,intendit: Necq uz dicit homo leviculus , & M te natura, aut habita , facetus , talia funt ut füap Qïimü », ratione perfonarum , amici tiam infringere, aut leves aliquc fu- A ftetfn » graviter ledere valeant; & fi ABSBQy) », fpiciones, vel contentiones hinc inter amicos certum eft, fe illas protinus difüpa- AUs : », Ooriantur , ,, turum, ac fedatürum; quia apud utrumque au- Tf " T u Dj , &oritat e valet, utrique amicus eft, novit uter- (y) alias periculo- EE u »que ip-fum ad jocos hujusmodi, » 1085 ; ïm f DE 7. VITIIS CAPITALIBUS. 77 8 n d Q] ,,fos, proclivem. His, inquam, circumftantiis i M ,Concurrentibus, fufurratio veniale duntaxat QU TM »; peccatum eft. QUERITUR I2. An fufurratio fit majus TOR i L peccatum detractione? REsPONDEO Affirmativé. ij Wi um Id P. NATALISs l. c. Reg. 6. fic probat : , Peccatum in proximum eo gravius eft; quo il doly n , per ipfüm gravius damnum proximo infertur: UT 1 at d ,Damnum autem eo gravius cenfendum eft, , quo majus & excellentius bonum ipfi eripitur. prit d Ltl 5 Inter c&tera veró bona exteriora praeminet a- » micus. Unde dicitur Ecclefiaftici 6. dmicus a d QOX »» fidelis , protettio fortis : Qui autem invenit illum, in- Cv ,, venit tbefaurum. "nico fideli nulla efl comparatio , Yat & [ , & non eft digna ponderatio auri & argenti contra bo- diftlra. ! "hmnicus fidelis medicamentum tin qu5 , itatem. fidei illius. , vite & immortalitatis , &2 qui metuunt Dominumy,in- jgil a » venient illum. Fama autem ipfa, quz per detra- TCC » &ionem tollitur, ad hoc maximé neceffaria eft, jum, X* T ,,ut homo idoneus ad amicitiam habeatur. t a. XMELC:- ,;ideo füfurratio eft majus peccatum quàm de- TT » tractio, & etiam quàm contumelia: Quia ami- Qd , cus eft melior quàm honor ; inquit S. 'homas j ]EVIICUllUISg 3:2:9 " qu3It- 74* qrt. ». fitifà u An quedam fufurratio- QUJERITUR I3. gt , num genera fint aliis graviora ? Et quenam illa?. [j " REsPOoNDEO ex P. NATALr l. c. Reg.7. » 9Sufurrationis peccatum aliud altero gravius eft li yd r iib ,non folüm ratione finis, quo fit interdum ut »nov2 deforritatis acceflione cumuletur , feu lum um »; àd alteram quoque peccati fpeciem pertineat ; »Íed etiam ratione aliarum circumftantiarum. us ! 32 Gfa' Y 78 TRACTATUS vt » Gravius eft fcilicet peccatum füfürronis , qui ,l »difcordiam ferit inter virum & uxorem , ut y ii » ipfius uxoris amplexibus fruatur, quàm fj nul- , n ,,la alia nifi fufurrandi libidine eorum concor- , diam turbet: Quia non folüm fufurrationis , ,UI »! (f », fed etiam adulterii reus eft. Sed & fufurratio ninl »,qua quis alteri conjugum renuntiat abfoluté a- J Mi j 5,liquid de altero , quod ipforum amorem diri« , mere aut labefactare poflit, gravius peccat in- ! LJJFEI J r Vi " I ,, tra eandem fpeciem, quàm fi neceffitudines a- ,,lias, quárum non ita facrum nec ftri&um vin- lu ,a ,, culum eft , difrumpere niteretur. Sic gravius ,a ,, peccat fufurro, qui Patrem ità commovet in fi- vj u , lium, ut ipfum exhefedet , aut durius tra&tet : » Vel qui Domino aliquid renuntiat de fervo, )j ïlïl'd'ijrm yt r[neaz: [ , quo fit ut ipfum é domo fuo expellat , aut gra- ,, ves adverfus illius fidelitatem fufpiciones con- :?[??yü ,, cipiat, aut ipfum excipiat acerbius: vel Auli- ,Ccus, qui in aurem Principis aliquid ex invidia il W iU , infufurrat de altero, quod ejus animum ab illo , ita abalienet , aut abalienare poífit, ut gratia f DN ,fua, & beneficiis, & muneribus vel officiis il- ,,lum privet , illique Aulz aditu interdicat: Id ylitig; , que molitur ut de illius infortunio crefcat , ut Ukbfüäaf [ ,in ejus locum adrepat: velqui fufurrationibus a , fuis bella five inteftina , five exterta accen. i T ( 101 , dunt , qnales multi erant ex Confiliariis Saulis , »qui ejus voluntatem à Davide alienare , & in il- RESPOA[ 25 1 um Regem concitare conabantur, 1. Reg. cap. MA $» 12. & 24. Tili (inquam) gravius fufurrationis » peccatum committunt, quàm fi vulgates con- , jun&iones & amicitias oblocutionibus fuis di- ,,rimere aut perturbare conarentur. Unde cir- $, Cum- DE 7. VITIIS CAPITALIBUS. 79 fuïurrom.,; AT » cumftantis huj usmodi in Sacramentali Confef- !l »lone funt n eceffarió exprimendz. Sic ra- li $, Vius peccant füfürrones p »1Ininum , vel San&imo » qüi Religioforum ho- nialium amicitiam diri« m » Inunt, aut fubditos adverfus Predlatos Hs & Supe- » Iiores commovent : Unde fit ut difci plinaRe- TEUM » gularis folvatur, vel remittatur ; Ordo, & pax T g » Monafteriorum , vel aliarum So ha, cietatum fan- | IU WWl » &arum perturbetur » partes fiant & conventi- fl » Cula, nafcantur lites $) Ícandala oriantur. Cüm TCf , enim fan&tior fit Frat rum &Sororum in eadem AU. Si:g, » Familia religiofa Deo fervientium ? quàm fz- OO » Cularium amicorum focietas , & verfus ille Lüttüsti , Pfalmi 132. Kcce » quam bonum €? quàm jucundum Dl d » babitare. fratres in unum , magis proprié ad . eos lt » pertineat : Qui fà [^ viount in unum , &? unum bomi- fidoneh », em faciant , ut fit illis veré quod [criptum eft, anima i fel Atl »» Ua , €5. cor unum , qnulta corpora , fed non multe a- j ec r ,, nime ; multa corpora, fed non multa corda ; (ut do- iut i »Cet S. Aucus T. ex » Vius peccat fufurro pof. in hunc Pfalmum) era- m » qui difcordias ferit inter vul uf » Monachos, aut San&timoniales, quàm qui fz- .. cularium amicorum concordia r mfive amicitiam yio t »» labefa&tat aut perturbat. ii QU/RITUR 14. Quomodo poffit peccari Tv per detra&ionem, vel exultationem de malo a- lieno ?. nb jitt i RzsPouwDEo: De his dictum eft in Decalo- go Precepto 1. $. & g. | I:Rig []^ qiüf J ínj yug jui QQJ " [l D] 9 $. VI. N TRACTATUS N 80 j u J $. Vl f ! P A De Gula, €& Ebrietate. jur v JÉERITUR . I. Quid fit Gula ? ( t Q ReEsPoNDEO: Gula eft inordinatus ap- f : i petitus circa efculenta & poculenta. . J UJRITUR 2. Quid fit ebrietas; feu lcrapu- la? Et quotuplex ? RzsPOoNDEO: Ebrietas eft privatio ufus ra- tionis per immoderantiam in potu.. Eadem eft defini- j Dl | tio crapule. Dividiturautem crapula in- 7eolo- CnAPULA THuHroro- ?0 WATI n gicam.& non Tbeologicam. )v GICA eft, in qua homo fic deftituitur ufu ra- tionis, ut nequeat diftinguere inter peccatum & J non peccatum. CRAPULA autem NON Tuso- LOGICA eft, in qua homo necdum ita deftitui- | WTO l Aül tur ufu rationis , ut nefciat diftinguere inter pec- catum & non peccatum. ARQNDI An Gula & Ebrietas fint QUAXRITUR 3. ex füo genere peccatum mortale? * fi REspoNDEO Afülirmative. CUT Rarro eft, quia in Scriptura proponuntur tanquam obje&tum gravis indignationis divinz. df Sic dicitur Ifaie g. /e , qui confurgitis mane ad e- 'alupta:um, brietatem . feandam , & potandum ufque ad ve[pe- ]C(EHFUAP( vam , ut vino ejLuetis. Et-CumisTus Lbhér"2H 1 i "ttendite «vobis , me forte' gr aoentur corda- ve[ira in Mu erapula , & ebrietate , & curis bujus oite , & fü- atf Tanquam | la- peroeniat in *os repentina dies illa. UT queus enim fuperoeniet in omnes , qui Jedent — faper fi&itdeponi,: faciem univer[a terra. Et Apoftolus ad Rom. 13. MT arma lu- & Abjz'cz'atnus opera tenebrarum , € induamus es. ] ! ! k*ï'llw | dT | D DE 7. VITIIS CAPITALIBUS. 8r cis. Sicut im die boneflà ambulemus , non in come[f- Jationibus , &? ebrietatibus , non in cubilibus & im- [5 pudicitüs. Et 1. Cor. s. Scripfi vobis , fi is , qui ol frater: nominatur , efd fornicator , aut idolis ferviens, aut ebriofas , aut vapax , cum bujusmodi mec cibum Trirda lt fumere. Et C.6. JNolite errare; meque fornicarü, meque idolis feroientes , neque adulteri , meque ebriofi i vegnum. Dei po[fidebunt. Et ad Gal. s. Manifefia funt opera carmüs , foruicatio , idolorum fervitus , bo- r mücidia , ebrietates , come[Jationes ; qui talia agumt , Iiendi vegnum Dei non po[fidebunt. Et Luce 12..-v. 45. hm Si dixerit feérous : moram facit Dominus qmeus. veni- AA T ve; Cg caperit percutere fervos & ancillas, & ede- Mitun ve, C Dibere , & inebriari , veniet . Dominus. fervi r pact ilius , €» dividet eum , pariemque ejus cum infide- myoy To libus ponet. i ia d QUJZERITUR 4. In quo. confiftat malitia gule & ebrietatis ? Vi RESPONDEO: Malitia gule & ebrietatis confiftit in tribus : PRxMo in voluntaria deordina- Torets t iione rationis ad finem ultimum , circa objectum ex fuo genere graviter dehoneftativum, & damnifi- n þïOþOD)lD cativum vite humange , utpote valde inclinans ad conftituendum finem negativé in hoc genere gna'ionis t In f t voluptatum , & agendam vitam beftialem. j hoc fenfu Apoftolus dicit: Quorum Deus venter eff. T. Ebrius enim ineptus eft ad operandum mstus Phil. 3. modo humano ad gloriam Dei , cum nec ftatus j in ' ebrietatis fit medium ad reparandas vires, quale ) eít íomnus , & refectio ; nec actualis inebriatio j T y r poteft deponi, ut fomnus, f1 quis excitetur ; nec in eo ftatu permittit ullam actionem ex imperio jl t rationis. Itaque hic ftatus eft beftialis , & con- F tinet j D. 44mort T. de 7 . vitiis capit. TRACTATUS n 82 tinet gravem inhoneftatem, vite humane ex fua m j tend natura ordinate in Deum. . SECUNDO, ?n perdi- tione talentorum , qu& Deus homini conceffit in fu- g u) yimo. 4 ftentationem propriam , familie & pauperum. Itaque continet etiam malitiam prodigalitatis. d 'TERTIO, jn voluntaria inclinatione appetitus ad va- via vitia, puta , luxurie , litium, inconfiderationis in negotiis, perditionis temporis, neglectus bo- norum operum, tepiditatis in divinis, adhafio- AII TAU ln ( nis habitualis ad hoc genus voluptatis beftialis, ita ut facile homo per affüetudinem in ea volu- MOAT d m n ptate conftituat negativé finem ultimum , &c. vi 10 Hinc Proverb. 13. dicitur: Cuj ve? cujus patri [ Qu ve? cuirixe? cuifovee? cui fine caufaculnera? cui m fuffufio oculorum? | INonne bis , qui commorantur in vi- Af ( n n0 , & fludent calicibus epotandis ? IN ru UJXRITUR 5. An peccent mortaliter, qui graviter ultra congruam fuftentationem natur& Yn N excedunt in cibo & potu, etiamfi non priventur ufu rationis, nec repleantur ufque ad vomitum? !N RESPONDEO I. Si exceffus ille notubilis & evidens fit , & quoad valorem efculentorum vel DIb poculentorum pertingat ad quantitatem fufficien- Mgny tem pro gravi furto refpectu communitatis pau- Mul perum , nempe mediam partem aurei , talis ex- d df " ceffus eft peccatum mortale, etiamfi non fequa- pj litt tur vomitus, aut privatio rationis. r Drxr: notabilis & evidens. 'Talis exceffus fo- ret, ubiquis jam advertit; íe manifeíté trans- Xtni "t gredi, faltem venialiter, limites temperantiee vel " æfümag honeftatis , & tamen ultra materiam peccati ve- t hu nialis per git aggravare notabiliter quaptitatem 1 l n :- m ll D expeníz. RAarcio | '*W M DE 7. VITIIS CAPITALIBUS,. 83 p "U ATIO eít, quia quilibet füb peccato mor- tali tenetur fu lted perflua füo ftatui & familiz eroga- Pt 1 ä re in pauperes , prout oftenfum eft in Precepto prim. Ergo, cum ea, I i quz talis infumit in fuper- MTt fluos cibos & potus, e videnter pertineant ad fu- perfiua, eoipfo in przfata quantitate conftituent iOl 1 tj peccatum mortale, dum fübtrahuntur pauperum communitati. d d RESPONDEO 2. lptirid Si ille exceffus notabilis quoad valorem efculentorum vel poculentorum jl n ( committatur ab habente uxorem vel familiam 1 uldmu,j.: pauperem , octava pars aurei fuperflué infumpti fufficit ad conftituendum peccatum mortale. RaT10 eft, quia fubtrahere uxori vel fami- d li pauperi octavam partem aurei, eft peccatum mortale, prout in Pracepto feptimo de furto di- Dortlltnt &um eft. TOE IpDEM PROPORTIONALITER DICENDUM X r EST de mediocriter divite , ut exceffüs cum fü- P perflua expenfione quartz partis unius aurei feu Tle vt Vlentonuti tum mortale. unius floreni fufficiat ad conftituendum pecca- ) quenlits mmüitdi] REsPONDEO 3. Ad conftituendum pec- catum mortale perinde eft, five per exceffum e- uuni, jusmodi afcendatur ad quantitatem füfficientem asl pro gravi furto per unum a&um, five per plures Yi a&us moraliter continuos, prout continui funt, fi quis fingulis diebus Domi Ti exc;ü'ï nicis ac Feftis in ho- fpitio metas fobrietatis excedat. Exceffus enim t leves in zeftimatione morali eatenus coalefcunt n in füummam gravem. W qUällï'ï RzsPONDEO 4. Si exceffus notabilis quö- ad cibum vel potum fit habitualis, ita ut peccans Rx P^ habeat D 84 TRACTATUS i u habeat confuetudinem ordinarié excedendi in ci- ii bo vel potu , omnes a&us provenientes ex tali ET confuetudine funt peccatum , quamdiu malitia ial hujus confuetudinis tion fufficienter retractatur w] per eflicacem conatum eradicandi talem confue- Ti tudinem, v. g. per fugam occafionum ex prava focietate, aut per peenitentias pro lapfibus , puta jejunia, abftinentias , &c. etiamfi ille exceffus £ non afcenderet ad quantitatem fuflicientem pro li materia gravis furti , nec peccans privetur ufu n ii ! rationis. ) UM u RaATIOo eft; quia ipfa hec confuetudo con- tinet malitiam gravem, utpote voluntatem habi- st t 2030 tualem conítituendi negativé füuum ultimum fi- ip l M nem in tali voluptate irrationali ac beftiali , ut- d pote nec relato , nec virtualiter referibili ad Deum. h LU N REsPONDEO 5. Peccant etiam mortaliter l P'Ok in hoc genere Prxlati & Religiofi, fi per comef- fationes aut compotationes fimul uno a&u vel fücceffivé ultra eam quantitatem, quz jam mani- J fefté faltem peccato veniali transgreditur limites tih i temperantie vel honeftatis , infumant fuperfiué o ; notabilem quantitatem fufficientem pro materia ravisfurti; aut fi habeant confuetudinem ex- t p PETD cedendi in cibo & potu , etiamíy non priventur ufu rationis , nec fatientur ad vomitum, nec per- Tj A0 veniant ad quantitatem fufficientem pro materia ravis furti. Idem dicendum de illis Pralatis, & T? ( qui permittunt talia fieri. N Wïf&?ï, RaAcrOo eft, quia Religiofi longé magis te- nentur fua fuperflua erogare in pauperes vel alias 'A'ö,ämjm i gra- "od Fgufas pias, quàm f&eculares ; cui obligation viter b DE 7. VIfIUs .C'APITALIBUS. 85 äexcedenæj: viter coptraveniunt per ejusmodi graves vel re- N petitos exceffus. Et in cafu, quo non perve- [TN niunt ad quantitatem gravem , nihilominus ipfa lr confuetudo fic excedendi continet malitiam gra- li dnus vem, przefertim in Religiofo , nempe volunta- d tem habitualem , negativé conftituendi fuum ul- t lnl : timum finem in ejusmodi voluptate repetita ex ii n fuo genere non referibili ad Deum, aut certé in- Vif hefionem habitualem ad genus voluptatis , ex QY ril'v'f:. fuo genere indu&tivi ad varios effectus nocivos generi humano. Hzc omnia, quod in comeffa- n tionibus & compotationibus non folüm tunc TO peccetur, fi homo privatur ufu rationis, fed et- [up ul iam quando ufuüs efculentorum vel poculento- Fl rum eft fuperfluus , aut quando frequens excef- tt hr fus tranfit in habitum, x PROBANTUR etiam ex Scriptura & Patri m Qurtat bus. 1. Proverb. 23. v. 2o. 1Voli e[Je in conviviis um jotatorum , mec in come[Jationibus eorum, qui carnes ad ]u d vefcendum conferunt 5 quia «jacantes potibus & dantes qe gt Symbola confumentur. In hoc Textu precife ar- srelltris guitur confuetudo compotandi & comeffandi , juna: tanquam caufa ex fuo genere frequenter indu&i- p t va ad paupertatem , & ob hoc ipfum intrinfecé Similiter fub ratione indu- al mala, ac inhonefta. yi n &iva generali ad varios effe&us generi humano i L nocivos carpitur confuetudo compotandi Pro- gt verb. 13. , ubi dicitur : Cui ve? cujus patri v« ? iil Cui rixe? Cui fovee ? Cui fine caufa vulnera ?. Cui Juffufio oculorum ?. INonme bis ,. qui commorantur in g vino, €9 fludent calicibus epotandis ? 1n hoc Textu apuee iterum eft fermo de confuetudinariis in compo- T5 tatione. .obligatioE 86 TRACTATUS Wi tatione. De malitia autem prodigalitatis in com- mü qm V u eut potationibus reperibili , & de inhoneftate plus quàm beftiali , loquitur S. CixzsAR1U s Serm.;22. m [ inter Auguftinianos, fic ait : ,, Confiderent ebrio- üid (F ! Ü 1(1 »Ííl, i non pejores animalibus judicandi funt. Ys » Cum enim animalia amplius, quàm eis opus eft, Oi /;] huartil » bibere nolunt, illi & duplum & triplum , quàm » €is oportet, potum accipiunt. Etunde tribus u »àaut quatuor diebus refe&tionem rationabilem » potuerant habere, uno die cum grandi peccato ' » füo contendunt perdere potius, quàm expen- » dere. . Atque utinam vel potum tantummodo st Atf d » Perderent, & non etiam ipfi perirent., IpEM z l. c. Serm. zi 9;. » Qui amico fuo nimium propi- fipt. Ti Mi nr | » nando in anima efficitur inimicus, & corpus e- »jus debilitare, & animam probatur occidere. U 1 » Melius erat , ut ex illo ; quod una die plus eum »aCcipere coegit , quàm expedit , per duos aut P » tres dies ipfum amicum ad fuum conviviufn re- V » VOcaret ; & unde eum una die nimium biben- ! » do debilitat, ipfum in aliis diebus fufficienti po- m w )JU »tureficeret; ut necille potum perderet , nec ,l » amicum deciperet ; aut certé quod eft melius, t d » quidquid nimio potu perditura erat gula , pau- in perm » Peribus daretur in eleemofynam , ut & caro ra- sprini n » tionabiliter bibendo reficeretur , & per miferi- ij l » Cordiam pauperum animo redemptio prepara- ) Ri » FetUr. , S. AMBRosr7us l. de Paradifo C. 15. n feyih obfervat inhoneftatem primi gemeris in comef- , a QU fatione & compotatione confuetudinaria , quod ? lï Nnre nempe homo in hac voluptate habitualiter con- [ À | ; LU T ftituat finem negativé ultimum. , Qui funt, in- » QUit , qui (ut ferpens) in utero fuo ambulant, ") d » nifi Ro | 3 DE 7. VITIIS CAPITALIBUS. 87 adigijïläü 1 : ,nifi qui ventri & gule vivunt , quorum Deus S:lanx l , venter eft , & gloria in pudendis (in confufio- Y ii p ,ne) eorum , qui terrena fapiunt, & cibo onera- » i ad terrena curvantur., Lanc animi à füper- YT ; ii nis depreffionem in hoc vitio CunrsTUs in- (n d l nuit; dum Luce 21. dicit: Zfitendite, ne corda ve- t flra. graventur in crapula & ebrietate , €? curis bujus LE Ws Jüculi , & fuperoeniat in vos vepentina. dies illa. D. VL r Gnzconius l. 3o. Mor. C. 13. obfervat, per in- Vgl y temperantiam omnes virtutes fubverti. ,Mens, Ls i , inquit , füb gravi confufionis dedecore à fpiri- Q at , tualis certaminis congreffione repellitur, quan- pttot ) , do infirma in carnis predlio, gulee gladiis confof- lO nitin | Nonnulli aliquando etiam , qu£ » fa fuperatur. t a , magne funt fortitudinis, faciunt ; fed dominan- QUutr o , te gule vitio per carnis illecebram omne, quod tade pl » fortiter egerint , perdunt ; & dum venter non , pttost , reftringitur , per carnis illecebram omne, quod LOI ,fortiter egerint , perdunt , & dum venter non tiniun o » reftringitur , per carnis concupifcentiam fimul xf bruuntur. Unde & de Nabu- , cuncte virtutes O . VM » chodonofore vi ncente fcribitur: Princeps co- qudu uid e- »Qquorum deftruxit muros Jerufalem. netp, ,nim per muros Jerufalem fignificans Scriptura y, ul , exprimit , nifi virtutes anima, qu ad vifionem m t ,tendit? Aut quis coquorum Princeps, nifi ven- at » ter accipitur , cui diligentiffima à coquentibus fervitur? Muros igitur Jerufalem Prin- | a'mjf , Cura vt | »Ceps coquorum deftruit, quia virtutes animz, di, InEM ;.l gtult , dum non reftringitur venter, per ebiia in Paftorali part. 3. admonit. 20. , Hofti callido »(ferpenti) divina voce dicitur: Pectore & ) nQUi llïj lp ,ventrerepes, Gen.3 , acfi aperté diceret ; ! » Co- Fa 88 )u TRAC TATU? n s » Cogitatione & ingluvie füper humana corda »dominaberis.;, Inclinatio Gule ad omne ge- )mentane nus vitiorum etiam exprimitur Ezech. 16. v. 49. » genüun] Hhc fuit iniquitas Sodome ,. füperbia , faturitas panis , » a d €9 abundantia. Damna temporalia- quoad bona h fortunz & quoad bona corporis , nempe quoad ) li [i) hU fanitatem , ad quz damna confüetudo füperflué comeffandi & compotandi per fe fenfim ac gra- [ datim difponit, Scriptura & Patres in pluribus p ,a locis indicant: Sic Proverb. 2 1. dicitur: Qui di- ligit epulas , in egeftate erit : qui amat vinum ($ fin- i, v guia , non ditabitur. Et Ecclef. 19.. Operarius ebrio- gl fs non locupletabitur. Valetudinem corporis gula pro- frrs n jfligat , bominem interimit , imo oivum fapelit. Hinc Dnmj Ecclef. 37. preceptum illud faluberrimum tradit Bj Md MM el SpiritusSanétus : INoli avidus e[Je in omni epulatione, €? non te effundas faper omnem efcam : in multis enim I!f EX efcis erit infmrmitas. --- Propter crapulam multi. obie- " vunt: qui autem ab[Tinens eft , adjiciet vitam. Et Pro- " h Y verb. 25. Cuive? Cujus patri oe ? Cui rixe? Cui ) PUR fovee ? . Cui fine caufa vulnera ?. Cui füffufio ocu'orum?. ;,m";m Nonne bis , qui commorantur in vino , & ftudent calici- y ts bus epotandis ?. ne intuearis vinum,quando flavefcit, cum ) efl; Ü fplenduerit in vitro color ejus : ingreditur blandé, féd in st novi(fimo wmordebit ut coluber ,. & ficut regulus venena IT diffundet. culi tui videbunt extraneas , & cor tuum ïf' "m loquetur perver/a. Et erts. ficut dormiens in tnedio ma- ! C ndis ri, 69 quafi fopitus gubernator ami[Jo clavo : & dices : BD Verberaverunt , fed non dolui : Traxerunt me , & ego TOb non fenft : Quando evigilabo , &? rurfus vina reperiam? Mala ex ebrietate confecuta diferte defcribit S. t m u Wt Basrrrus Homilia in ebrietatem , in qua hdc ha- il i ll bet inter alia: , Ebrietas rationisinteritus, robo- Wü m l » 1i$ DE 7. VITIIS CAPITALIBUS. 89 d »ris pernicies, fene&tus immatura, mors mo- Ub d Qf DT , mentanea. uid, quafo, funt ebrii , quàm » gentium idola? oculos habent, & non vident: 'rc'lha' |y j ,, aures habent, & non audiunt ; manus paralyfi , affectas habent, pedes infirmos , atque emor- l'h, ngm N [j 331 50095 :09€.5, S. Bafilio concinit S. AMBROo- Aulo f: siUs Lib. de Elia & fejunio Cap. 14. ,, Rogas Áefni »(inquit) ad jucunditatem, cogis ad mortem : IG , invitas ad prandium, efferre vis ad fepulchrum: hr , Cibos promittis, tormentairrogas: vina pra- DT , tendis , venena fuffundis. Omne enim, quid- ] O;em,', ,; quid nocet, venenum eft. "Tollit fenfus, vi- n ) », fcera exurit , fomnum infeftat , caput vexat. i In , j ,, Et jam major pars vini, quàm veneni eft. De- n T : ] n ,nique venenum vino excluditur , non vinum Ht d ,veneno. Merito Deus per Moyfen non folüm ml », veneno , fed etiam Draconum veneno, vinum r i d , comparavit dicens: Furor Draconum vinum eo- W L im, I , Tum , & ira afpidum infanabilis ; Et pulchre ad- uroet Q 1 », didit , infanabilis ; multi enim à reliquo ferpen- ! | l A , * f UL ,tium veneno curantur , nemo ab ebrietate. M , Certe veneno caro vulneratur , mens fine no- [ "m ii ! ; «.u».',hu, , Xà eft ; ebrietas ad corporis mortem , mentis tll ,, etiam crimen adjungit. ,, Huc pertinet Para- j rgir: bola de Epulone divite Luc. 16. v. 19. ubi dici- mï[ll j G*U tur: Homo erat dives , qui induebatur purpura C&j by[- iminrt fó , & epulabatur quotidie fplendide , & fepultus eft n inferno , ubi faftus , confuetudo comeflandi & ob- WVJ ii 5 TM livio pauperis Lazari, tanquam tres diftincte cau- fe, allegantur pro caufa damnationis. Ex his ii l omnibus patet, quod intemperantia in cibo & po- (íre l g tu habitualis, quando tranfit in confuetudinem, etiamfi non excedat ad privationem ufüs ratio- u"sinceritw:-*i Es nis, TRACTATUS ) 9go T. nis, vel ufque ad vomitum , fit tamen feecunda plurimorum malorum mater , ac proclivis in ea DT l. ! difpofitio , adeoque ex fua natura ac intrinfecé obje&um gravis indignationis divinz. bt UJERITUR 6. An fit peccatum mortale, jl j fefe inebriare ufque ad privationem ufus ratio- Ü 1 u nis, aut vomitum, etiamfi in cafu particulari non concurrat periculum alterius mali vel peccati , , ^ neque id fiat ex habitu? REsPONDEO Affirmative. Dl ' l RaATro eft, quia, etiamfi non concurrat in o:mod cafu particulari periculum alterius mali vel pec- d cati, reperitur tamen in hoc a&u gravis inhone- M ftas , reperibilis in hoc, quod deturpet enormiter Upt [ imaginem Dei , eamque reddat in operando fimi- t ( lem beftiis. Dein, etiamfi nec attenderetur ifta PU Tá generalis inhoneftas , nihilominus verum eft di- l J If cere, quod cum ejusmodi inebriatione concurrat wIE generale periculum gravium malorum , hoc eft , refpe- Y &u plerorumque hominum , ita ut plerosque pro W U diverfa cujusque difpofitione inclinet faltem ad i unum genus malorum , puta luxuriz, proditio- hre Q nis fecretorum, indeliberationis in negotiis ar- Ü be Iw u duis, negle&us legum forte pro duraturo inebria- DF &i tionis tempore urgentium , fcandali, torporis cir- I pl ca divina, rixarum , contumeliarum, blafphemia- R d rum, &c. Eft autem generalis Regula, prout o- -f'qm EM ftenfum eft in Trattatu de Legibus , quod objecta à Legislatore prohibita ob generale periculum, lh N C w? ] i non fiant in cafu particulari licita ob ceffationem u ericuli. Sic enim , ubi geftatio armorum eft r I N prohibita ob generale periculum , ea non eft li- cita pacifico fenecioni, in quo non eft periculum. iil Hac i N *'UOW' J DE 7. VITIIS CAPITALIBUS. L t 9t UM Hec refponfio PnonATUR r. Authoritate -Thomeg. 2.S.Ambrofii. s. S.Petri Chryfo- At . logi. D.'l'HoMAs 2. 9. q. rs0. a.2. C. fic fcri- bit: ,, Culpa ebrietatis confiitit in immoderato *?cmtum Nj » Ufu, & concupifcentia vini. Hoc autem con- AORD at »» tingit tripliciter. Uno modo fic, quod nefciat, B vl » potum effe immoderatum , & inebriare poten- »tem. Etfic ebrietas poteft effe fine peccato : 'e. » Precipué fi ex nepligentia homini non con- ] »tingat. Sic Noe inebriatus fuiffe creditur. A- egius rAl » lio modo fic, quod aliquis percipiat, potum effe »immoderatum, non tamen aftimet, potum effe r Aipanm »inebriare potentem : Et fic ebrietas poteft effe » Ccum peccato veniali. Tertio modo poteft con- DO Jtendeet » tingere,quod aliquis bené advertat, potum effe »immoderatum , & inebriantem ; & tamen ma- s Q CODAU » gis Vult ebrietatem ihcurrere, quàm à potu ab- »Ítinere. Et fic ebrietas eft peccatum mortale ; o o » quiahomo volens,& fciens privat feufurationis, »quo fecundüm virtutem operatur , & peccata de- i m t » Clinat; & fic peccat mortaliter periculo peccandi us m »,Íe committens. ,, D. AMnnosrvus Lib. r. i g NG de Abraham Cap. 6. ,, Sané (inquit) difcimus,vi- » tandam ebrietatem , per quam crimina cavere ii n ,,non poffumus. Nam , quz fobrii cavemus, .w n »» per ebrietatem ignorantes committimus. Pa- SRBQUMW&; » rum eft, quod ea inflammat libidinem, accen- ; g ' » dit cupiditates corporis: ipfa quoque mentem g p »» fübruit, & animum capit, fenfum extorquet. --- Tl », Multi fe fortes putant , num fortiores quàm j m »Lot? Num continentiores quàm Noe? Non r um f:i », ütique ;' vitia Patriarcharum Scriptura expo- »» fuit, quosæ*i&os vino legimus : fed ut tu difce- jd PW » I€8, 902 TRACTATUS ) ,,V»res, quid caveres. Ille nudus jacuit, ifte filia- mpramw ,rum errori paruit. Etc INoe juftus deceptus M 1 : , eft , quia vini vis adhuc ignorabatur , fed in il- Y ,,lo inftru&us es, ne tu ignorares. Lot filiabus TP f »Íe credidit , & per fenedutem madidam vino r »folutus, commifit inceftum ignorans: tu fic , bibe, ne capiaris. Inftruant te Patriarchee non , folüm docentes, fed etiam errantes. Ideo ite- "i »t atum eft exemplum ebrietatis , ut confirme- u ,tur Magifterium cautionis.,, Et S. PETRUS n CusvsoLocus Serm.62. ,, Meritó (inquit) m ,»inter cetera, quz in difpenfatore malo arguit Bu mi p », hodiernus fermo, vini condemnat infaniam, di- u n , cendo : Quod fi dicat ferous ille, Moram facit Do- lm äqc Lj. ,, minus weus venire : & caperit percutere pueros , Cj o &m o 1 d ,ancillas, €9 edere, €9 inebriari. Proprié dixit: », edere , & bibere , &2 inebriari , C? percutere. Ebrie- ,,tas Cxdis mater , parens litium , furoris geni- Vr » trix, petulantiz deformiter eft Magiftra: hanc, :iï:urän NT , qui habet, fe non habet; hanc qui habet, ho- "" ,4mo noneft: hanc qui habet, non peccatum B»M'k »» facit , fed ipfe eft peccatum. Ebrietas eft de- f ,,mon blandus, venenum dulce, rabies volun- Ti D) , taría , invitatus hoftis, illecebra honeftatis, & (per ( , pudoris injuria: hanc nullus noverit Chrifta- 100 d , Dus, ne auditu quidem Sacerdos attingat: ne, i Comn » qui eft forma virtutum, vitiorum inde fiat , & anfubdi, , inveniatur exemplum. : QLZEM QuzRnITUR 7. Anebriofis, nifi fe emen- t dent, poflit denegari à Parocho Communio Pa- fchalis ? F ii REsPONDEO: Ebriofis, nifi fe emendent, "ilig poteft & debet denegari Communio Pafcha lis. :VLEWQXD In A WW ] ) DE 7. VITII$ CAPITALIBUS., 93 Vb e MUS dü;j'l In praxi tamen, fi prmoniti emendationem fpon- d - deant, primo anno poteft credi eorum fponfio- n ni; imo fi notabilem emendationem fpoponde- um rint, etiam fecundo anno ; fi autem ferme nulla i ; apparuerit emendatio, pramifía prius communi- catione cum Ordinario , vel aliis duobus Paro- t ii Tl : li chis , ne fidatur proprio judicio aut prejudicio, " x WU i juxta eorum contilium Communio Pafchalis de- )! $n negetur, vel ufque ad prefixum certum emenda- ! Ita habetur CAPITU- i m MM r tionis tempus differatur. LARIUM l. 5. C. 162. ubi dicitur: , Magnum Dd Tondt i » malum ebrietatis, unde omnia vitia pullulant , f r , »1nodis omnibus cavere pracipimus. Qui au- ; lii »tem hoc vitare noluerit , excommunicandum »eum eífe decrevimus ufque ad emendationem Toyré um D » congruam. , Ils autem temporibus excom- municatio potifimum confiftebat in fequeftra- ,f j tione à S. Communione. Similis fequeftratio ha- : n betur in CoxciLI0 MOGUNTINO anno 813. qi Es C.46. & in LiNGOoNENSrI Tit. 11. C. 6.. & in w BuncHARDOI.14. C. 2. & in Ivowzg Carno- D d tenfi Past, 13. C-70; uod autem attinet Cle- N v ricos, P. NATXLiIS l. c. art. 5. affert varios bza'mneüef Canones Conciliorum , in quibus jubentur huic o vitio dediti triginta vel quadraginta dierum fpa- nl 4] j du 4:. ; tio à Communione fufpendi , aut corporali fup- n a plicio fubdi. QuicRITUR 8. An peccent mortaliter, qui "N alios ad e&quales hauftus cogunt ? vel alios per o Conre iteratas invitationes ad bibendum periculo ine- briationis exponunt ? Et quomodo puniendi? n ed RzsPoNDEO: Peccant mortaliter , qui alios muuio - bibere cogunt ad equales hauftus ; vel qui ite- ratis u 94 TRACTATUS j al n ratis invitationibus ad bibendum fe aut alios. pe- riculo inebriationis exponunt. Clerici veró hu- magmtw m jus peccati rei, nifi poft Superioris commonitio- nem fatisfecerint , fufpenfione ab Officio & be- nWW uv n neficio ple&endi funt. lIta P. NATALI1Ss l.c. t " art. 8. N Id PRosBATUR quoad primam partem , quia judicio SS. Patrum in hac coa&ione ad zquales, ^il f vel iterata invitatione ad frequenter bibendum a reperitur magna inhoneftas valde oppofita ftatui j q vite Chriftiangz. S. BAsrLivs Hom. 14. in e- as brietatem ait: , lu homo convivium in aciem AJBROSTU » bellicam convertifti. Ejicis juvenes manu du- (uluta m » &os tanquam in pralio vulneratos , ectatis flo- ,demma »rem vino abfumis, vocas ad ceenam ut amicum, vt » poftea ejicis ut cadaver, vita illius per vinum " Imye: 1 j Hr » extin&ta. Cüm autem putantur jam effe bené VU »poti , tunc bibere incipiunt , potantque pecu- u $ »dum more , ut ex fonte perenni equas fcaturi- M A jl 'm M » gines accumbentibus adminiftrante. Proceden- V »te namque potatione prodit in medium Adole- »fcens nondum ebrius , phialam vini refrigerati 4l EL " n » humeris ferens. Is fübmoto illorum pincerna TU (etf »in medio adítans per obliquas fiftulas &quam &alirerfäf , » convivis diftribuit ebrietatem. Novum genus tl fnm »hoc menfure , ubi nullus eft menfurz modus, At qig ,ut per poculorum zqualitatem inter eos nulla 5IDO pf » fit invidia, nec alius alium bibendo excedat aut W Ttity d » fuperet, Arripit quisque ante fe pofitum ca- '.ïääühh' m »nalem, ut ex quadam cifterna more boum fine . Wïï; i » refpiratione uno hauftu tantum bibere conten- 33*.nes, PT » dant , quantum vas illud per argenteam fiftu- » lam ex füpernis fuppeditat. Refpice parumper J * ;l 'tlru ntu;[ na DE 7. VITIIS CAPITALIBUS. 95 »ad miferum ventrem : difce füfcipientis vafis , magnitudinem , quod unius heminz fit capax : MTM »Quamobrem jure clamat Propheta: V fur- p »gentibus mane , & ficeram perfequentibus , & Mi »in vino perdurantibus ufque ad vefperam & »diém in ebrietate confumentibus , ac nullum 11 r ! » tempus ad confiderandam Dei fapientiam, & o- i ad'æ:, Atf »pera manuum ejus dignofcenda interponenti- iöï: p DUS. Vinum enim illos comburet. Quod fa- m , né dicit, quoniam vini calor corpori 1nfuíus , T » igniculus fit ignitorum inimici jaculorum. S. m AMBROsIUS Lib. de Elia & Jejunio cap. 17. Ut » Quid autem oftentationes potantium loquar ? 110, £ » Quid memorem Sacramenta, qu:x violare nefas 147 UER »arbitrantur ? Sinamus , inquiunt: Opto Salu- [ pe r » tem Imperatorum , ut qui non biberit, fiat reus jb » indevotionis, videtur non amare Imperatorem, AU D »qui pro ejus falute non biberit. O pis devo- tqui r » tionis obfequium ! Bibamus pro falute Exerci- s Pa »tuum , pro Comitum virtute , pro filiorum fa- eüm Md »nitate, & hzc vota ad Deum pervenire judi- » cant, ficut illi, qui calices ad fepulchra Marty- Ti Rn p »rum deferunt, atque illic ad vefperam bibunt, ülts a » & aliter fe exaudiri poffe non credunt, O ftul- BD » titiam hominum, qui ebrietatem facrificium pu- meliz o »tant! qui eftimant, illis ebrietatem placere, qui d n ] »jejunio paffionem fuftinere didicerunt ! - - - i T ? » Quid retexam auditum mihi non poculi , fed jl 13 » profluvii genus , quo in ora hominum tanquam » per fiftulas, aut canales vina funduntur ? hos T i 10 ! f0 » homines, an utres verius eftimarim ? & tamen » ipfi utres , nifi moderata transfufio fit , fepe ï n Per cornu etiam fluentia in fau- [ p »IUumpuntur. » C6$ * TRACTATUS Db 96 , Ces hominum vina decurrunt; & fi quis refpi- m y raverit, commiffum flagitium , foluta acies, lo- E »Co motus habetur. Aqua decurrens à Libano u yi l Í ; cautes rupeas folvit, quomodo mollibus putant » duti D »nequaquam nocere viíceribus vinolentorum ,Ut , impetus fluentorum ? , . S. CxsARIUS Serm. 9o. aliàs inter Auguftinianos de Tempore 23r. nuncin Appendice 294. , Qui alterüm cogit, ut 1 il I — N » fe , plufquam opus eft, bibendo inebriet, minus »malum ei erat , fi carnem ejus vulneraret gla- ! l EUR , dio,quàm animam ejus per ebrietatem occideret, r Et infra: ,Sed illi miferabiliter fe excufare co- giau, ,nantur,*dicentes: Ingratum habeo amicum Al l »meum, fi, quoties illum ad convivium vocave- frtert , »IO, potum ei, quantum voluerit, ipfi non de- Et non fit tibi amicus, qui te Deo vult r Á i » dero. mü » facere inimicum , qui & tuus & fuus eft inimi- J sicus - f.06, & alium inebriaveris, hominem a- AT »micum habébis, & Deum inimicum : & ideo fa- » pienter confidera, an juftum fit, ut te à Deo fe- L »pares, dum te ebriofo conjungis. Ad extre- p ,mum tu eum noli adjurare, noli cogere, fed in Oa » poteftate illius dimitte, ut quantum ipfi placue- l) Al , Iit, bibat : ut fi fe inebriare voluerit, vel folus E!INXO » pereat, & non ambo pereatis.,, Et Serm. 91. » ui amico füo nimium propinando in anima Ua i( h » ! & 1 [ » eificitur inimicus, & corpus ejus debilitare , nl &t On »animam probatur occidere. Melius erat, ut ex T Vilüm Y »illo, quod una die plus eum accipere cogebat, »quam expedit , per duos aut tres dies ipfum a- L g »micum ad füuum convivium revocaret ; & unde ';ïäincenril ,eum una die nimium bibendo debilitat , ipfum » in aliis diebus fuflicienti potu reficer et; ut nec Vij ,1lle ?fJ'.u u l "Ul Ty'd ! DE 7. VITIIS CAPITALIBUS. 97 v s js ille/potum perdefet, nec amicum deciperet : g ;; àut certe, quod eft melius, quidquid nimio po- ] lls »tu perditura erat gula , pauperibus daretur in A i » eleemofynam , ut & caro rationabiliter biben- AA » do reficeretur, & per mifericordiam pauperum Ts , animo redemptio prepararetur. Trgs ! Quoad ficundam partem de. Clericis in Capitulis m HiNcCMARr, Archiepifcopi Rhemenfis, & in De- cretis INNoczgN' TII IIIL fic habetur: HriNwc- t vübes: Ym MARUS anno 852. fic fcribit: ,, Nullus Presby- » terorum , quando ad Anniverfarium diem tri- Atf r us » Belimum , feptimum aut tertium alicujus de- ,funéi, aut quacungue ratione ad Colle&am PU » Presbyteri convenerit , fe inebriare ullatenus ttt il quie D » prefümat, nec precatus amore San&torum, vel toisel , iplius anime bibere, aut alios ad bibendum co- n » 8ere , vel fe aliena precatione ingurgitare, nec » plaufüus , nec rifus inconditos, & fabulas inanes g. G] vtl at , lbi referre , aut cantare prefümat , aut turpia » joca, vel curfo, vel tornatricibus ante fe fieri x M Y ,patiatur: nec larvas Demonum ante fe fieri lgt » Confentiat: quia hoc diabolicum eft, & à facris nl , Canonibus prohibitum. v " Et INNoczwNTIUS IIL C. à crapula, feu , 14 s potius in Concilio Lateranenfi Can. 15. de vita & i d boneflate Clericorum fic fcribit: ,, A crapula & e- qudtiz , brietate omnes Clerici diligenter abftineant Yi ] , unde vinum fibitemperent, & fe vino. Nec D r* ; ad bibendum quispiam incitetur: cüm ebrie- T ) "] » ta5, & mentis inducat exilium, & libidinis pro- i at » VOcet incentivum. Unde illum abüfum peni- » tus decernimus abolendum, quo in quibusdam us » partibus ad potus zquales fuo modo fefe obli- D. hnort Tr. de 7 . vitiis capit. G gant TRACTATUS ] Y 98 ,gant potatores: & ille judici o talium plus laus Hs res inebriat, & calices foecundic- , datur, qui plu ,iei ,res exha urit. Si quis autem füper his fe culpa- ,,'mïelix 1 m ex , bile hibuerit , nifi à Superiore commoni- D Pïtï?:b 5, tUS fatisfecerit, ab Officio , vel Beneficio fu- » 25 fpendatur. y QUJIRITUR 9. An comedere & bibere uf- que ad fatietatem ob folam voluptatem fit pec- Ptl catum ? i« UM " M at RrzspoNpro Affirmative. Id PRonATUR 1. ex propofitione ab Iu- Jipenat NoceuwTIO XL damnata, quz ita habet : , Co- A D ,,medere & bibere ufque ad fatietatem ob folam J 9 , Voluptate m non eft peccatum , modo non ob- ,fit valetudini; quia licité poteft appetitus na- Al » turalis fuis actibus frui. PROBATUR [9) P ex variis teftimoniis SS. Patrum. I. S. AUGUSTINUS l. Io. Confetf. EU U C. 31. fic Deum alloquitur : ;; Hoc me docuifti, 35 quemadmodu m medicamenta , fic alimenta )« Sed dum ad quietem fa- »l » fumpturus accedam. » tietatis ex indigentice moleftia tranfeo , in ipfo ld B X »tranfitu mihi infidiatur laqueus concupiícen- QUE »tie. - - - Ipfe enim tranfitus voluptas eft , & 0m , non eft alius locus quà tranteatur, quo tranfi- MU dl ,re cogit neceffitas: & cum falus fit caufa eden- ;fPPlEmenu , di, & bibendi, adjungit fe tanquam pediíffequa "dT *l »» periculofa jucunditas, & plerumque preire co- u EU ,, natur, ut ejus caufa fiat, quod falutis caufa me JEH)] Einfr ,» facere vel dico, vel volo, nec idem;modus u- feüfffndu »triufque eft. Nam quod faluti fatis eft , dele- Pt » Gationi parum eft. Et fzpe incertum fit , u- t » trum adhuc neceffaria corporis cura fubfidium * g » petat, DE 7. VITIIS CAPITALIBUS. 99 m ts fæï » petat , an voluntaria cupiditatis fallacia mini- Dl » fterium fuppetat. Ad hoc incertum hilarefcit lt infelix anima , & in eo preparat excufationis Ril » Patrocinium, gaudens, non apparere, quid fatis » fit moderationi valetudinis , ut obtentu falutis tl » Obumbret negotium voluptatis. His tentatio- » nibus quotidie conor refiftere; & invoco dex- Wa », teram tuam ad falutem meam , & ad te refero » &€itus meos,quia confilium mihi de hac re non- Qum ftat. Audio vocem jubentis Dei mei: p M i 1 » Ne graventur corda veftra in crapula, & ebrie- »tte. Ebrietas longó eft à me:' mifereberis, st If Dd »]ne appropinquet mihi: Crapula autem non- f ,,Dunquam furrepit fervo tuo: mifereberis , ut LUE Q , longé fiat à me. Nemo enim poteft effe con- tnens, nifitu des. - . [nhis ergo tentationi- fimonis o Conl » bus pofitus certo quotidie adverfus concupi- » Icentiam manducandi & bibendi. - . - Itaque me at » freeni gutturis temperata relaxatione & conítri- cünt , €ione tenendi funt. Et quis eft, Domine, qui i qmam: », nOn rapiatur aliquantulum extra metas neceffi- » tatis? Quisquis cít, magnus eft, magnificet no- u ii n »TI»entuum. Ego autem non fum, quia pecca- p »tor homo fum.,, Et Lib. adverfus Julianum Q es cap. 14. ait: i » Cüm natura quodammo pofci yi » fupplementa, que defünt, non vocatur libido, L;WF M » fed fames, aut fitis: Cum vero fuppleta necef- p » fitate, amor edendi animum folicitat , jam libi- ial » do eft, jam malum eft , cui credendum non eft, od »fedrefifendum. Hec duo, id eft, famem & j zä » edendi amorem etiam Po&ta difcrevit, qui poft RU W D , maris ja&ationem, fociis /Enez naufragis fatis mafü L " , e€ífe judicans tantum fümere alinentorum , 2 ,l » qUan- Wi 100 TRACTATUS lo fi : , quan tum refe&ionis indigentia poftularet, ait : eü,hültf , Poftquam exempta fames epulis , menfzque j te. Cüm veroó /Eneas ipfe ab Evandro qui , Temo ) Y t ,»Rhege füfceptus eft hofpes , decentius arbitra- dl h » , tus,ampliores exhiberi epulas Regias, quàm ne- » , ceffitas pofceret , non fatis fuit , ut diceret : J . Poftquam exempta fames : fed addit, & amor ,compreffus edendi. Quanto magis nos difcer- [ $, nere, ac noffe debemus , quid neceffitas refe- yfm ;, &ionis, quid libido edacitatis expofcat,quorum gt ,negotium eft contra concupifcentem carnem F » fpiritu concupifcere, & condele&tari Legi Dei, puendt , fecundüm interiorem hominem , ejusque dele- nl » &ationis ferenitatem, nullis libidinofis dele&ta- ? nam ifte amor edendi,non m ,, tionibus nubilare AU ,edendo, fed continendo eft comprimendus. i Ibidem : ,, Jam veró cüm ad ufum ventum fue- m ,rit neceffarie voluptatis , per quam reficimus m ag ,»,Ccorpus , quis verbis explicet , quemadmodu neceffitatis fentire non finat , & A at ,nos modum N ipfum limitem p rocurande falutis, fi qua ad- rapiendo abfcondat, & trans- Ht , funt dele&tabilia, o , eat, put antibus nobis, fatis non effe, quod fa- um libenter ejus provocationibus du- yrereni »»tis eft, d Qjb » cimur, exiftimantes, * nos adhuc agere negotium cüm agamus po tius cruditatis ? agniy 1 ,» Valetudinis , 1,qui i , quid enim mali feceri mus , crapula peenitendo us, n ,teftatur, quod metuentes, plerumque min , quàm eximendz fami fuficiat, vefcimur. lta MU ! ::lQUïd T« , nefcit cu piditas, ubi finiatur neceflitas. Secundà S. GaEGOR1IUS M. l. 3o. Moralium *1[.) ignm ^ditng C. 13. & 14. fic habet : ,, Ea quarenda funt, quz ,,naturg neceflitas quari t, & non que edendi li- nl ,; bido DE 7. VITIIS CAPITALIBUS. IOI Wg. , bido fuggerit. Sed magnus difcretionis labor lhsl t , eft, huic exa&ori , & aliquid impendere, & ali- "Ts »quid denegare: & non dando gulam reftringe- At d ' ,Ie, & dando naturam nutrire. Quz fortaffe | ; difcretio fubinfertur , cüm dicitur : Clamorem TA exa- , exa&oris non audit, fermo namque hujus Cla- , &oris , eft neceflaria poftulatio naturz. dii. b menfura neceffitatis,tranfiens Vr , mor verà ejus, eft d ,appetitus gula. Hic itaque onager exacoris m non audit ; aidm , hujus fermonem audit , clamore Yonten ,, quia difcretus vir , ac continens, ufque ad tem- em ventrem reficit, & à vo- al » perandam neceffitat , luptate reftringit. Sciendum vero eft, quia fic 2 &i ffitate fe palliat, ut vix eam DOl , voluptas fub nece Nam dum folvi Qor d , perfectus quis que difcernat. etit, voluptas explere de- Bunrine , debitum neceffitas p m rentum d ,, fiderium fuppetit: & tanto gula fecurius in to füb honefto nomine ne- TRU ,, preceps rapit, quan ,, ceffitati s explendz fe contegit. Sewpe autem iuemadmodua , ipfa edendi via furtivé adjun&ta voluptas fub- n im., o imprudenter li- ,fequitur: nonnunquam ver UE ,, bera etiam pr&ire conatur. Facile autem eft t U , deprehende re, cüm voluptas ejus neceflitatem d »pr evenit: fed valde eít difficile difcernere , vt fo efü neceffario fe occulta fubjangit. ,, cum ip p negci ,; Nam,quia preeunte m nature appetitum fequi- TU cxud:fz niens tardius videtur., Eo , tur , quafi à tergo ve m , enim tempore , quo neceflitati debitum folvi- n füum voluptas neceffitati mifce- ,tür, quiapere j d , tur, quid neceffitas petat, & quid voluptas füp- od Sspe vero & difcernimus : ! "] » petat, ignoratur. m novimus, in (1oP » & quia utramque fibi conjuncta al imur, liberé reficien- 5, do. ng » h9g quodr extra metas rap 3 j 102 TRACTATUS y »» do fallimur: & dum fibi mens ex neceffitate ) ,; blanditur, ex voluntate decipitur. Scriptam æW » quippe eft: Carnis curam ne feceritis in de- jj E »fideriis. Qus igitur fieri in defideriis prohi- u ti WE »betur, in neceffitate conceditur. Sed fepe ) j » dum incauté neceffitati condefcendimus, defi- " », deriis defervimus. d g InEM coxriRMAT S. THoMAs 2. 2. , g Q. 141. art. 6. ubi fic fcribit: ,, Omnia dele&abi- jotkut » lia, que in ufum hominis veniunt, ordinantur n » ad aliquam hujus vite neceffitatem ficut ad fi- a lr ,U . nem: & ideo temperantia accipit neceffitatem [X , hujus vite, ficut regulam dele&tabilium , qui- V Tonas: » bus utitur, ut fcilicet tantum eis utatur, quan- Iuf , tum neceflitas hujus vite requirit.,, Et quaft. atl 148. art r.ad 2. ,, Vitium gule non confiftit in d » fübftanua cibi, fed in concupifcentia non re- Fa ) »» £ulata ratione. agl Et ideo fi aliquis excedat in » quantitate cibi , non propter concupifcentiam jl | »» Cibi, fed eftimans, id fibi neceffarium effe, non ,.imtc'w » pertinet hoc ad gulam, fed ad aliquam imperi. j Y » tiam. Sed hoc folum pertinet ad gulam, quod ,l ij | » »» aliquis propter concupifcentiam cibi delectabi- D » lis fcienter excedat menfüram in edendo. 1.inDina QUERITUR Io. Quenam funt ///ie feu ef- ATetem fe&tus gule ? t of tenerc RzsPoNpEO: S. GneGonrvs M. l. 9I* Mor. C. 17. enumerat fequentes quinque gula fi- A m lias. 2 I. Ineptam letitiam. Scurrilitatem, ? J 3. Immunditiam. 4. Multiloquium. 5. Hebe- 1 j tudinem mentis, De his P. NATALIS l. c. 2ty art, 3. fic fcribit : &f »l Ixw- Ms 3 DE 7. VITIIS CAPITALIBUS. 103 L ,»1. INEPTA LUETITIA eft, quz capitur Qs l] f ,e€x rebus, que nullam delectationem parere nUm li deü Mi »poffünt, fi re&a ratio confulatur : vel fi ali- , quam afferre poffunt , in illam diffoluto peni- . g htss , tis animo , hoc eft, rationis gubernaculo per ,,Cibi & potus immoderationem veluti fopito, ,aliquis effunditur. Ad ineptam letitiam per- THW , tinet jocandi genus illiberale, petulans , flagi- Ommace: »tiofum, obfconum ; cüm fcilicet aliquis caufa IUf J Wi , ludi utitur turpibus verbis, vel fa&tis, vel et- H ttm m ,1am his, quze vergunt in nocumentum proxi- ut docet Xo t ,, mi , quz lethalia per fe peccata funt, H » $. Thomas 2. 2. queft. 158. art. 3. Ad leti- ' riter perti- AU. g »tiam ineptam , & incompofitam pa D. g , net vanitas hiftrionum, larvatorum , thymeli- DOD COR ,, corum, five hominum alios ad voluptatem pa- Ceta n ,rumingenuam vel cantu, vel manu , aut alia ]j t ] , quavis gefticulatione, feu clam, feu palam pro- Mottar ,vocantium. Adineptam denique latitiam per- Ti d ,, tinent chorez diffolutz, tripudia, motus omnes , lafcivi, & indecori, qui intemperantis hilàrita- T itamenta. Agiae , tis figna funt, vel inc bole S. BAsrirLius Ho- m il De prima illa gule fo mil. in Ebriet. & Lux. fic loquitur : ,Rationem, rindnd. hu , àcmentem vinum demergit: voluptates, & a- nl 'w i affe&us malos velut apum exa- ,,nimi cateros ,,men excitat. Quis currus equorum indomito- NU M,IV, fertur; aurigam fuam excu- ,rum ita preceps s o ,tiens? Qu od navigium ita gubernatore defti- , ul , tutum , ita flu&ibus agitatum , & concuífum ? rquium. p , Ex talibus itaque malis viris ac feemins com- Nnit , munes conftituentes choros , maloque D-?mo- r $, Hl miferas tradentes animas , fefe invicem Iibi- ! 4 ,, dinum 104 TRACTATUS »1 1eü1 )[ j », dinum telis confodiunt , atque Tacerant. Ri- », fus inter fe hiftrionicos, cantus probrofos, me- iU [ Re' i. f ,retricios geftus ad libidinem invitantes exer. h s iGent. Rides, dic mihi, & gaudes inepta, fto- v j ii j All », lidaque.letitia; cum lachrymas fundere , ac ) . dolere, ob ea, quz admififti, oportet ?. Can- [ ; »,tus profanos exerces , oblitus Pfalmorum , & » Hymnorum, quos didicifti. Moves pedes, & u t », infanus faltas , choreas ducis illicitas, cüm ge- :/' a ( ,,nua ad Dei & Domini noftri Jefu Chrifti cul- n . tum fle&tere oporteat. Quas ego fleam, puel- [m:a;f«f)mis-: , lasne conjugii expertes , an maritis junctas ? , qui »He quidem amiffa virginitate reverfz funt : il- m i l& veró pudicitiam maritis minime reduxerunt. us » Nam fique forfan peccatum corpore vitavere, , animo tamen admifere : Que quidem & de vi- 1u?iqanlur. lj », ris fimul di&a mihi, monitaque fint. Vidit il- », la malé , vifa eft illa malé, Qui mulierem ad , concupifcendum viderit , jam eft mechatus 9 pl 1 ] : l ] ,,eam in corde füo. Si fortuiti occurfus iis, Jm .X »qui obiter mulierculam infpexerunt, tantum Jj N », pariunt periculi, quanto majus fuerit, cüm de BN yilly, », induftria congrediuntur, cum debita opera mu- » lieres in ebrietate, & convivio, & omni lafci- TAT », VO geftu, faltatione, cantu impudico ad libidi- "t q », hem effrenes juvenes invitantes fpe&tar.tur ? Wt » IL ScunRILITAS ff immoderatio in jocis, li, Bl », €9. facetiis , aut in ftudio commovendi aliis vifum : , Que veniale plerumque peccatum eft , cum Ms Vi » perfonzarum quidem decorum in jocis non fer- », Vatur , fed abeft fcandalum , & prava intentio : Iïl:, Iabfm I f riä » quandoque mortale , ratione materie , feu ob- » Jedti, i D .DE 7. VITIIS CAPITALIBUS. 108 i dU »je&i , fi jocus redundet in gravem Dei , San&o- »,rüum, Religionis , vel proximorum injuriam 5 B. »aut obfcenus fit , & ad libidinem provocans. i iüijüh » Unde Apoftolus ad Ephef. 5. ait : Fornicatio au- Dd (s r l .;c » tem ,. C? omnis immunditia , aut avaritia nec nomine- ! OPUIïEï u » Uur n vcobis , ficut decet San&tos 5 aut turpitudo , aut u » fLultiloquium ,. aut fcurrilitas , que ad rem non perti- Motg M »,nent , fed magis gratiarum aítio. Tetp.ad» Cor: micitas, l » Càp. 15.. Corrumpunt mores bonos colloquia mala. g ,Ill. IuuuNDrTIX nomine intelligitur zm- T » puritas omnis verborum €2 fattorum, obícenitas o- r j »Innis, qua vel per vomitum, vel pollutionem T » etiam in fomno ex intemperantia confecutam, QUeredur » Corpus, & anima helluonum, & potatorum con- QOT Vs »taminantur. Quo fpectat illud Ifaie 28. Pre Ab : » vino nefcierunt , & pre ebrietate erraverunt : Sacer- ln Vi » dos, & Propbeta ne[cierunt pre ebrietate, abforpti funt Tülerem »à UVio. - - - Ommnes enim menfa veplete funt oomi- d rdat »!u , ' fordiumque ita ut mon e[Jet ultra locus. Hinc j ts »LlERTULLIANUS Lib. de Jejuniis : Zfppendices » gule , inquit, lafcivia, atque luxuria. Et S. Hrs- i, t V, d RONYMUSs: enter efcis repletus , facile defpumat » in libidines. Qd »IV. MULTILOQUIUM, five garrulitas ef- $,Vi »frenis, quarta gula filie , veniale plerumque puiodE » peccatum eft ; aliquando mortale, fi nimirum »in Dei, aut proximorum injuriam effundatur, näeafpäqiï » quod hominibus nimio cibo , aut potu exhila- »Iatis fepe contingit. Arcana enim fibi com- n » riffa revelant , prefentes contumeliis infectan- »tur, abfentibus lubenter detrahunt , de rebus jj j lr , divinis temeré, & impié loquuntur. Quo fpe- y Gat illud Pfal. 72. . Prodiit quafi ex adipe iniquitas mareriæ,ï:;; r $ » Cüruti, » 106 "'TRACTATUS pain » torum , tranflerunt in a[fe&tum cordis, cogitaverunt & l f » locuti fümt mequitiam : iniquitatem im excel[o locuti ! 1hus(!ï » [iit. Pofuerunt in celum os fuum , & lingua eorum D " » tranfioit in terra,. Hinc multiloquium velut cum inu Jl »peccato femper conjuné&tum Spiritus San&tus Proverb. ro. J/n multiloquio mon deerit » prohibet. H » peccatum : quà autem moderatur labia fua , prudenti[- »musefl. Prov.13. Qui cuftodit os fuum , cuflodit » animam fuam 5. qui autem inconfideratus eft ad loquen- M » dum, fentiet mala. Proverb. 31. JNoli Regibus da- »Te vinum : quia nullum fecretum eft , ubi regnat ebrie- » Ua5 : &5 ne forte bibant , & oblivifcantur judiciorum , h Ecclef. 20. i »€9 mutent caufam filiorum pauperis. Vj J » Qui multis utitur verbis , ledet animam fuam. — Et » Cap.23. Jndifciplinaie loquele nona[Juecat os tuum : W &l l » &t enim in illa verbum peccati. » » HresETUDO sENSUS five mentis, Iu yl T »quinta gule filia. Crapula nimirum & ebrie- »tas ita mentis-aciem obtundunt, ut ineptus t »reddatur homo ad veritatis contemplationem , a, | vt » & ad a&tiones omnes, quz ingenii, rationis, & » prudentie luce, ac moderamine magis indigent, D W [ »Deique etiam oblivifcatur. Hinc Ecclefiaftis D DI »Cap.1r.Salomon ait: Cogitavi in corde meo abftra- » bere à oino carnem meam , ut animum meum transfer- Ü rj Et O- » rem ad fapientiam ,. deoitaremque [Lultitiam. o »Ííem 4. lornicatio , & vinum , & ebrietas auferunt 1 WIU!] 2 Hinc TzgTvLLIANUSs Lib. de Jejuniis 3 COUC » Cap. 4. . Confcientiam communem (inquit) confula- , » mus , ipfa natura enuntiabit , quales sos ante pabulum, iil » & potum in virgine adbuc faliva exbibere confuevit ve- Ub i ntur , fi » bus duntaxat fenfus agendis , quo divina tra is mentis , fi multà voivacioris cordis, » ultà pgllemio í NI DE 7. VITIIS CAPITALIBUS. 107 " l) » Qu&m cim totum illud. domicilium interioris bominis, e- J W » JCis fHipatum , vinis inundatum , decoquendis jam [ier- 1 äüä?llz » Coribus efTuans , premeditatorium efficitur latrinarum, Vti N » i quo plane nibil tam in proximo füperfit , quàm ad la- ii » [civiam fapere, - - - Ceterim quotusquisque memine- jüy » rit Religionis , occupatis memorie locis , impeditis fa- Vj » pientie membris ?. INemo ita,ut decet, ita, ut par eft , y lta, ut utile efL , recordabitur Dei in tempore , in quo q&?«u J » ipfum . fibi bowinem excidere folemne eft.— Omnem di- * » [Ciplinam vittus aut occidit , aut vulnerat. JMentior, !V [ IL » f( non. Dominus ipfe oblivionem fui exprobrans Ifraeli , J » Caufam. plenitudini deputat 5 Incra[Jatus eft dilettus , 7Ij Jj A » € pinguefattus , & dilatatus efL, &? dereliquit Deum, Ym Á l » qui fecit eum , €&? abfce[fit à Domino falutari fuo. "r u 1 '/ 4 1 T » Hebetudo porro fenfus non folüm pona fre mer » peccati , fed peccatum eft, quatenus eft volun- » Uaria , ut in iis, qui fcientes, advertentes, & ad ( , Vügta » advertendum obligati , in fenfus hebetudinem » inourrunt. pv uod quidem peccatum lethale »eft , cüm aliquis ex affectu ad terrena faftidit , j, ib njv »àc negligit confiderationem fpiritualium , eo »tempore, quo fub periculo falutis obligatur, W cDai V UWv »Vel cum ex nimia cibi, & potus ingurgita- T mf» »tione redditur ineptus ad exequenda officia , en t »íeu civilia, feu religiofa, qu: implere tene- »tur, veluti , fi Medicus, Advocatus, Ju- »dex , Concionator, Curatus, Confeffarius , ]i ( »Iedduntur inepti ad Munia fua, ut par eft, (i "T » obeunda. &. VII. Dl' [ 108 TRACTATUS Mi yu m $& VIL i s De Ira. J UZRITUR I. Quod fit i;';z? j — RESPONDEO I. Ira generice fumpta eft J vehemens commotio animi ad propulfandum ma- n lum occurrens. In hac generica acceptione ira avfítrahit à ratiorre boni vel mali. Cum enim FCE. ipfemet Deus dicatur irafci ; & in Pfalmo 4. di- l! catur : Jrafcimini, &? nolite peccare, manifeftum eft, AL p dari iram bonam & malam. h] " Vi REsPONDEO 2. lra fpecificà fumpta & in a- &u prout hoc loco fumitur , eft inordinata commo- tio animi ad propulfandum malum occurrens. REsPONDEO 3. Ira in babitu fumpta ett vo- luntaria di/pofitio inordinata animi ad propulfanda quzvis occurrentia mala mediis illicitis. Dixr, voluntaria, faltem in eaufa ac interpveta- livb. UJERITUR 2. An ira ex fuo genere fit r peccatum mortale ? Mil RESPONDEO I. Ira jufta non eft pecca- i tum , fed opus debitum ac meritorium. ld pa- MUA tet ab exemplo Chrifti, de quo Marci 3. v. 5. fcribitur: Circumpiciens eos cum ira. Itl o n l RESsPONDEO P Rarum tamen eft, iram Ml lj effe veftitam omnibus circumftantiis à peccato f] ! 4l excufantibus , ut patebit ex dicendis. Ü5 ^ j l RE :powDEO 3. lrafumpta in babz'w eft ex füo genere peccatum mortale. ( l M PnosnATUR ex Scriptura, ubi proponitur 3 tan lpn N DE 7. VITIIS CAPITALIBUS. 109 tanquam caufa gravium malorum , & tanquam obje&tum gravis indignationis divinz. Sic in É- piítola D. Jacobi dicitur: 1ra viri juflitiam Dei 1t! mon operatur. Et Apoftolus ad Ephef. 4. dicit: Mif Sol.mon occidat faper iracundiam voef;ram. . Omnis ama- FOl vitudo , €2 ira, & indignatio, & clamor (habituali- LC ter fumpta , feu clamorofitas) €2 blafpbemia tolla- il (ni tur à vobis cum omni malitia , ubi hec omnia vitia L g in habitu accepta, in quantum ille habitus eft voluntarius in caufa, puta in negligentia eum t nl corrigendi, ponitur in ordine gravium peccato- rum. Et Proverb. 27. dicitur: 4ra non babet mi- Jaricordianr, mec erumpens furor , & impetum concitati rl ATT Jpiritus ferre quis poterit ? EtProv. 18. Spiritum ad irafcendum facilem quis poterit faftinere? EtProv. 21. Vr Mélius efl babitare in terra deferta , quàm cum muliere dpropls vixofa &j iracunda. EtC.22. INoli e[fe amicus bomi- ( ni iracundo , meque ambules cum viro furiofo ; me forte TU difcas famitas ejus, && fumas [candalum anime tue. . Et Prov. 27. Grave e[L faxum, &? onerofa arena ; fed ira f guet fiulti utroque gravior. Ecclefiaftici 49. v. 4. FPu- vor , zelus , tumultns , fluCtuatio , iracundia perfeoerans, m immutant. [cientiam ejus. Et Prov. rg. iriracun- dus provocat rixas. Et C. 26. Sicut carbones ad pru- as J nas , & ligna ad ignem, fic bomo iracundus fufcitat ri- p rist xas. Et Ecclefiaftici ?8. Zomo iracundus incendit j litem. Et Apoftolus ad Tit. 1. v. 7. Oportet Epi- wl fcopum fine crimine e[fe , non fuperbum , non iracundum, uf 5on vinolentum , non percu[Jorem , non turpis lucri cupi- ais dum. Et ad Galatas 5. Fornicatio, idolorum fervi- t tus , veneficia , inimicitie , ire , bomicidia, ebrietates ; Hac o- qui talia agunt , regnum DDei non po[fidebunt. tario J D 1 I.nnia oftendunt,iram, faltem in habitu volun fum- yt 110 TRACTATUS ), )u fumptam , effe ex fuo genere peccatum mor- tale. l! s il W RzsPONDEO 4. lra in a&u fpe&tata ali- L I quando eft peccatum veniale, aliquando morta- t Je. Qf Quando enim tendit ad inferendum malum grave injuftum , vel quando eft adeo vehemens , * ut fit conjun&ta cum probabili periculo prorum- ( pendi in grave malum , v. g. in blafphemiam, p rixam , calumniam , contumeliam, &c. eít pecca- m BA tum mortale. Sed quando non tendit ad infe- Apustu rendum malum, nec eft conjuncta cum probabi- -MII qu li periculo prorumpendi in grave peccatum , eít IUIUUH peccatum veniale. ; Id PRoBATUR ex verbis Chrifti Matth, s. fU übi dicit : Omnis, qui irafcitur fratri fuo , veus erit j l " judicio , hoc eft, trahetur ad judicium ad exami- nandum ac difcernendum, an peccatum ire nul- Wi lum fit, aut veniale vel mortale? Qui autem dixe- : M: | rit fratri f(0: RACA , reus erit Concilio , hoc.eft, qui cum gravi indignatione, ac vehementia ver- ^R borum irafcitur, reus erit exa&tiore difcuffione, ^ an peccaverit folüm venialiter, vel etiam morta- jilia; liter ? Qui autem dixerit : fatue, hoc eft , qui calu- Iu mniofe proruperit in gravem contumeliam , af- F. QUun firmando ferio, eum effe ftultum, reus erit geben- * Itj ne ignis. I1ec explicatio quoad fubftantiam.fum- pta eft ex D. AucusT1iNO l.2.de Serm. Dom. ïd[ür, W "ts j in Monte, & ex D. Gazconro l. 21. Moral. V t C. 4. MOUTIY QUXZRITUR 3. An etiam ira cum appeti- Md tu gravis vindicte poffit aliquando effe peccatum "r j veniale ? Y w RzsPON- | l D DE 7. VITIIS CAPiTALIBUS. III "B RzsproNpbEo: Talis *iraipotefï; aliquando effe peccatum veniale ob imperfectionem feu in- &ufp d deliberationem actus, quando videlicet repenti- j hquatuü nus motus feu appetitus gravis vindicte delibe- i li i rationem perfe&am rationis, gravitatem vel in- '[adc(] t juftitiam malorum infligendorum nondum fufh- f ' cienter expendentis, nec certum quid in animo ! ftatuentis, pravenit. Ita docet D. THoMAs 2. ïm,&c i 2. q. 158. a. 3. ubi fic fcribit: , Cum aliquis ap- J J » petit injuftam vindictam , fic ex genere fuo ira »eft peccatum mortale. Poteft tamen contir- m cm Tenw »gere , quod talis appetitus fit peccatum venia- n rhb 2 "ljf »le propter imperfectionem actus. Quz qui- , dem imperfe&io attenditur vel ex parte appe- rf í f » tentis, puta, cüm motus irz prevenit judicium ij M f ,rationis, veletiam ex parte appetibilis, puta, BU d r , cüm aliquis appetit in aliquo modico fe vindi- &U J n ' ,Ccare: quod quafi nihil eft reputandum ; ita il » quod etiamfi a&u inferatur , non effet pecca- d d ,tum mortale, puta, fialiquis puerum parum m ,trahat per capilos; vel aliquid hujusmodi. SERN Kt art. 2. ad 3. , Motus, inquit, qui preveniunt ia m » judicium rationis, non funt in poteftate homi- pl tii , his in generali , ut fcilicet nullus eorum infür- od »gat, quamvis ratio poffit quemlibet fingularj- Et fecundum hoc D,tunit »ter impedire , fi infurgat. (b » dicitur, quod motus ire non eft in poteftate " uN D) ,hominis, ita fcilicet , quod nullus infurgat. 114 ] n » Quia tamen aliqualiter eft in hominis potefta- , t€, non totaliter perdit rationem peccati , fi fit »inordinatus., Quo fenfü CAssroDORUus in "Tl Pfal. 4. ait: Venialis eft ira, que ad effe&um indigna- pdepe g, tionis five non pervenit , ficut fcriptum f : Melior li qui )y II2 TRACTATUS qui vincit iram, quàm qui capit cioitatem. Ideo pre- st ag ceptum curationis adhibetur, ut,fi jam irafci- mur,non inconfulta temeritate peccemus. Mo- oni tum fiquidem animi fervidum propter humanam u fragilitatem habere in poteftate non poffumus ; " fuffragante tamen Dei gratia ratione difciplina- bili continemus. Et ideo B. Propheta , quod eft I v quidem confuetudinis, permifit 5 quod vero cul- p&, prohibuit. Nam fi irafcimur, nec Domini L confideratione refrenemur, fed à voto noftro impediamur aliquo neceffitatis objectu , tunc uti: que conítat, nos facti crimen portare , etiamfi non poflimus, quc& volebamus, eflicere. ( QUEZERITUR 4. An fit peccaminofa ira cum appetitu gravis ac juítz vindictz, ad corre- &ionem peccantis, gloriam Dei , vel aliorum in- | columitatem à legitimo Superiore inferendz ? :qixa'inldice:, TO RzsPoNpEo Negativé, dummodo pro ob- D n "d je&to concomitante fimul refpiciatur vindi&ta in- D juri& propric tanquam finis aut motivum fecun- plu darium , fed unicé corre&io delinquentis , aut VOLU gloria Dei , aut falus & incolumitas propria vel AR fliüqu aliena. pAONATALISC.G C rr a Reera. FDf hanc refponfionem probat ex S. Auguítino & Ti [m D. Thoma. S. AuGusTINUS l. r. de Serm. li AE!: U Dom. in Monte C. r9. fic fcribit: , Neque hic Uml m'e »€a vindicta prohibetur , qua ad correctionem IJI, l dQ » Valet: etiam ipfa enim pertinet ad mifericor- du 1 i i » diam ; nec impedit illud propofitum, quo quis- ) quæ d »Que paratus eft ab eo , quem correctum effe AW Ad[ » VUlt, plura perferre. Sed huic vindicte refe- 1 B, W l ,renda [ n li l DE 7. VITIIS CAPITALIBUS. IBE A He'.,x, » rendze non eft idoneu $, hifi qui odium, quo fo- t n » lent flagrare $ qui fe vindicare defiderant, dile- Wt » «ionis magni tudine fuperaverit. Non enim N » Iinetuendum eft, ne odiífe parvulum filium pa- du »Ientes videantur, cum ab i dl »ne peccet ulterius. eis vapulat peccans, Et certé perfe&tio dile- It qn » &ionis ipfius Dei Pat 3 Qlv ris imitatione nobis pro« »ponitur, cüm in fequentibus dicitur : Diligi- lU tD » i& inimicos vefIros , benefacite bis , qui oderumt "U0$ , diwg » C 0rdte pro eis , qui vos perfequuntur. Et tamen | Q N » de ipfo dicitur per Prophetam : Quem . enim di- p »ligit Dominus , corripit: — flagellat autem omnem f- o »liumn , quem recipit , dicit & Dominus : Servus , » qui nefcit ooluntatem. Domini , & facit digna pla- petanini » gis , vapulabit bGuca : — Servus autem , qui fcit 'ua- iide, at » luntatem Domini füi , & facit digna plagis , vapu- TEl dliorim Ia » labit multa. Non ergo quzritur, nifi ut & il- i? »le vindicet, cui rerum ordine poteftas dàta »eft, & ea voluntate vindicet, qua Pater in g »parvulum filium , quem per etatem nondum j at » Odifï'e pOECPL. Hinec etiam áptifimum exem- mivum i »plum ducitur , quo fatis appareat, poffe péc- n »Catum amore potius vindicari , quàm impuni- uias n »tum relinqui : ut illum, in quem vindicat, non al » pena miferum , fed correctione beatum velit; 5 gt »paratus tamen , fi opus fit , 2quo animo plu- TT i »ra tolerare ab eo illata , quem vult effe corre- »&um, five in eum habeat poteftatem coer- ji M »cendi, five non habeat. ; j cgne.?li: Magni aütem , & »Sandi Viri, qui jam optimé fcirent, mortem j d5 Uümm) qN »iftam , que animam diffolvit à corpore , non » efTe formidandam , fecundüm eorum tamen a- »himum, qui illam timerent , nonnulla pecca- j de]m lL " D. 4mort TY. de 7 . vitiis capit, H 5 UA Íl4 TRACTATUS W »ta morte punierunt, quod & viventibus uti- adort » lis metus incuteretur, & illis, qui morte punie- RT »bantur, non ipfa mors noceret, fed pecca- ndus e?'?: »tum: quodaugeri poffet, fi viverent.. Non »temeré illi judicabant, quibus tale judicium l [! y » donaverat Deus. Inde eít, quod Elias mul- »tos morte affecit, & propria manu & igne di- yit j » vinitüs imperato: quod & alii multi magni & z l »divini Viri eodem Spiritu confulendi rebus li'UUf j & hOH » humanis non temeré fecerunt. De quo Elia i d »cum exemplum dediffent Difcipuli , Domino i, i p »commemorante , quid ab eo factum fit , ut et- vt »iam ipfis daret poteftatem petendi de coelo ii D) »ignem ad confumendum eos, qui fibi hofpi- i O00 »tium non pr&berent , reprehendit in eis Do- [ Vr :j Ji »minus non exemplum Prophete Sanüi, fed 1 df A )f »ignorantiam vindicandi, qus adhuc erat in Qf »rudibus: animadvertens, eos, non amore cor- W hi »re&ionem, fed odio defiderare vindictam. W : » Itaque, pofteaquam eos docuit, quid effet dili- PQNEA' À [^ ii ')"VE »gere proximum tanquam feipfum , infufo et- D »lam Spiritu San&o , non defuerunt tales vin- uD p dicte , quamvis multo rarius , quàm in Vete- DP pri Teftamento. Ibi enim majore parte fer- hic autem ma- UI » vientes timore premebantur : »ximé dile&ione liberi nutriebantur. Nam & 'ïfli[, atqu( »verbis Apoftoli Petri Ananias, & uxor ejus » exanimes ceciderunt , nec refufcitati funt , fed "ID d wïäüdum al » fepulti. d T db R r Et Epift. r31. áliàs 5. ad Marcellinum cap. 11. »Quanta (inquit) precepta concordie , non Oqu & M , humanis difputationibus exquifita , fed divina N [ » aucto- "l V DE 7. VITIIS CAPITALIBUS. IIS » au&oritate confcripta in Chrifti Ecclefüis le&i- M | | »tentur, quis ab illa Religione alienus , ita fur- r X : »dus eft, ut ignoret? Ad hoc enim , ut illa *t] ] » pertinent , qua« malunt exagitari , quàm difce- W Eïias [: »Ie , alteram percutienti prebendam effe ma- »xillam , volenti auferre tunicam dandum et- rpznu&igne iiiny »iam pallium, cum angariente duplicandam Wsl » »viam. Hocquippe fit , ut vincatur bono ma- 3 »lum , & homo liberetur à malo , non exterlo- »re & alieno , fed intimo , ac fuo , quo gra- k Dy ii »Vius, ac perniciofius , quàm cujusvis hoftis Wad d » extrinfecus immanitate vaftatur. ui ergo qu f » Vincit bono malum , patienter amittit tempo- t n ) »ralia commoda , ut doceat, quam pro fide, & Vi " D »atque juftitia contemnenda fint , que ille. ni- »1Dis amando fit malus ; acfi injuriofüs ab eo iue ext i I 0R C0 »ipfo, cui fecit injuriam , difcat , qualia fint, » propter quz fecit injuriam, atque ita concor- t od qi dl »diam , qua nihil eft utilius civitati , peenitens »acquirat, vi&us non fevientis viribus ,. fed p, : » benevolentia patientis. "Tunc enim re&e fit, t t » cum videtur ei profuturum effe, propter quem ,qu'amin&* »fit, ad operandam in eo correctionem , atque yt u »concordiam. FHoc certé animo faciendum eft, dopusd u »etiamfi alius exitus confequatur , nec corrigi At X »Velit, atque pacari, propter quem corrigen- m, & W:i » dum atque pacandum , velut curandum , & fa- hii » nandum adhibita eft ifta medicina. - - Paratus »itaque debet effe homo juftus, & pius, pa- »tienter eorum malitiam fuflinere , quos fieri i »bonos quarit , ut numerus potius crefcat bo- o »norum, non ut pari malitia, fe quoque nu- jft, ^ w »Iero addat malorum. Denique iíta precepta [ 2 » magis Y 116 TRACTATUS u Ti Á j ,magis ad preparationem cordis, quw intus , eft, pertinere , quàm ad opus , quod in aper- ut teneatur in fecreto animi patientia »to fit, j u ,cum benevolentia ; in ma nifefto autem id fiat , (oid poffe, quibus bené » quod eis videtur prodeffe , velle debemus , hinc liquidó oftenditur, quod L " »ipfe Dominus Jefus exemplum fingulare patien- »ti& , cüm percuteretur in faciem , refpondit : m d Il »9i male dixi , exprobra- de malo ; fi - autem. ben? , ,':;'m, qu " » quid me cedis ? Nequaquam igi:ur:Pre&ceptum u »Íüum, fi verba intueamur , implevit. Neque »enim percutienti prebuit alteram partem , fed l7 ' ( | l » potius prohibuit, ne, qui fecerat, injuriam au- r A »geret: & tamen paratus venerat , non folum us »in faciem percuti, verüm etiam pro his quo- [ebge l »Qque, àquibus hec patieb atur , crucifixus oc- Ro ä Pater »Cidi, pro quibus ait in Cruce pendeéris : iNec p » ienofce illis . quia. nefciunt., quid. faciunt. tht , Paulus Apoftolus Preceptum Domini & Magi- g t ^ » ftri füi videtur impleffe , ubi etiam ipfe per- Y N »cuffus in faciem dixit Principi Sacerdotum : »n.x'u;m.'ï , Percutiet te Deus , paries dealbate : fadens. judicas du »ne [icundum legem , C^ contra legem jubes me per- yUpetnr » Cuti. ( » Sunt ergo ifta präecepta patientie femper & D » in cordis preparatione retinenda , ipfaque be- ,nhevolentia, ne reddatur malum pro malo , lny »femper in voluntate complenda eft. Agenda atb rj »fünt autem multa etiam , cum inviti benigna r » quadam afperitate plectendi , quorum . potius RTT , ütilitati confulendum eft, quàm voluntati. - - " aj »Nam in corripiendo filio quamlibet afperé , »nun- DE 7. Vl'i'lls CAPITALIBUS. 117 3153 q j ,nunquam profe&o amor paternus amittitur. DURE ,Fit tamen , quod nolit, & doleat, qui etiam Eu t »inv.tus videtur dolore fanandus. Ac per hoc, m »Íi terrena Respublica Precepta Chriftiana cu- " quïbüi [ » ftodiat , & ipfa bella fine benevolentia non ge- ltlin ,Ientur, utad pietatis, juftitieque pacatam fo- ftpnà , Cietatem vi&tis facilius confülatur. Nam, cui vll » licentia iniquitatis eripitur , utiliter vincitur : n »quoniam nihil eft infelicius felicitate peccan- lä.'ürP x , tium, qua penalis nutritur impunitas, & mala ii & , Voluntas velut hoftis interior roboratur. fitite Item S. TnoMas 2.2. q. 72. art. 3. » le- ti, Ij ,nemur (inquit) habere animum paratum ad T » contumelias tolerandas , fi expediens fuerit. um »Quandoque tamen oportet, ut contumeliam du » illatam repellamus, maximé propter duo. Pri- nE P;, ,mo quidem propter bonum ejus, qui contu- Yi , meliam infert , ut videlicet ejus audacia repri- yin i ,matur, & de cetero talia non attentet , fecun- i hw » düm illud Prov. 26. Refponde Jiulto juxta fiulti- t , tiam . fuam , ne fibi fapiens videatur. .. Alio modo ; m » propter bonum multorum , quorum profectus g j , impeditur propter contumelias nobis illatas. QuzmiTUR 5. Án iraex zelo femper ca- : reat peccato ? paüeul enda ! pH RzsPoNpEro: Non femper caret peccato. g um p Si enim fit ita vehemens., ut turbet plenam in- ni d i differentiam & deliberationem ad eligendum re- , d ym pl &iffimum ordinem in corre&tione proximi , illa Qono ira jam quoad exceffum deordinata eft. Jm VUl Id u H 3 r V 118 TRACTATUS Id PRosnATUR ratione & authoritate S. (onn Gnrconri:r M. , qui Lib. s. Moral. C. 3o. fic its , P w fcribit : » Cüm per zelum animus movetur, cu- gnbi » randum fümmopere eft, ne hec eadem , que tntet t » inftrumento virtutis affumitur , menti ira do- »minetur, nec quafi domina preeat , fed velut n » ancilla ad obfequium parata, à rationis tergo m »,nunquam recedat. 'Tunc enim robuftius con- ] » tra vitia erigitur, cüm fubdita rationi famula- lt H pi. Nam, quantumlibet ira ex zelo rectitudi- hi » nis furgat , fi immoderata mentem vicerit, ra- »tioni protinus fervire contemnit: & tantoó fe Mi pimprudentius dilatat, quanto impatientie vi- at »tium virtutem putat. Unde neceffe eft , ut i n »hoc ante omnia , qui zelo re&itudinis move- BU »tur, attendat, ne ira extra mentis dominium »tranfeat, fed in ultione peccati tempus , mo- A HOv » dumque confiderans , furgentem animi pertür- » bationem fubtilius retractando reftringat , ani- usl » mofitatem reprimat, & motus fervidos, fub » €quitate difponat : ut eo fiat juftior ultor a- lrl Tmü&k »lienus , quo prius extitit victor fuus : quate- n » nus fic culpas delinquentium corrigat , ut ante yn m »ipfos, qui corrigit, per patientiam crefcat, & p fervorem fuum tranfcendendo judicet , ne in- t E TU C'Ke j » temperanter excitatus zelo rectitudinis , longeé A r , à re&titudine aberret. Ainr t »Et S. BexNARDUs Epift. 69. , Peccabis f:ïäffes f » non minus nimis irafcendo, quam omnino non Mm&e » irafcendo : Siquidem non irafci , ubi irafcen- »dum fit, nolle emendare, peccatum eíft, plus 177)[?(5 qu äm,e » Verà irafci, quàm irafcendum fit, peccatum pec- s cato addere eft. M Qvuz- hivu'mq ) DE 7. VITIIS CAPITALIBUS. L19 L "I (v QuzRiTUR Ó. An gravius peccent Sacer- dotes , Parochi, Confeffarii , vel Superiores, t Eu eadem i Wf quàm Laici, fi ex immoderata ira tractent pani- lts Fentes , parochianos , vel fubditos? LT REsPOoNDEO Affirmativé. Idque adeo ve- iT i lr rum eft, ut poffint peccare etiam mortaliter, fi illo modo agendi commiffos fibi injufté ac gravi- Md UET N ter contriftent, velgraviter fcandalizent, velà Rb v bonis operibus, & confidentia retrahant. BM D a. Rarro eft, quia Chriftus verbo & exem- plo docuit , Miniftris fuis proprium effe debere l tl fpiritum manfuetudinis , & quia fublato hoc fpi- ritu manfuetudinis tollitur in plebe amor , & con- D6 doc Ítnp, t fidentia erga fuos Paftores , quibus füublatis tolli- tur maxima pars illius fru&tus, qui capi poffet ex Ditini t Concionibus , & Adhortationibus Sacerdotum. dnngt, a fs f Eleganter hanc veritatem PRosAT P. Na- jliendura TALIS l. c. Reg. 11. his verbis: ,, Quod Chri- fu. qu », ftus Chriftianis omnibus in perfona Difcipulo- i, Ut x d ,7Lcü0m fuorum dixit: JDifüte à me, quia, mitis » fum , & bumilis corde , Sacerdotibus maximé di- jpiet, t , &um effe intelligendum eft , qui Legis novz2, :fu'wäm's, l »qus& Lex eft amoris, & charitatis, Predicato- ,res funt, & Miniftri, & Sacerdotii Chrifti cha- L4 ,ra&eres ab IsarA , & S. MarTHzco defcri- ju at , ptos in fe exprimere debent. Ecce, (inquit), jj if » Duer meus , quem elegi. - - - PonamSpiritum meum JNon um » fiper eun , €? judicium Gentibus nunciabit. » Contendet , meque clamalit , meque audiet aliquis in. j p », Dlateis vogzm ejus : — arundinem qua[Jatam mon con- 0! 4 TÜA- Y 120 TRACTATUS o ( 1 »» fringet , &? lycbnum fumigans mon extinguet : . Id , eft, peccatores non exacerbabit, non à fe re- y J » pellet , non agrefti quadam , & fera feverita- ) m ,te in defperationem compellet , fed divina be- p [jm , nignitate , & compatiente charitate ad Evan- J » Eelice Legis obfervantiam fuavifer trahet. 7) , Debent preterea Sacerdotes , non minus )// ] .' 1 n ,»quàm Apoftoli, in Mundo, id eft, in medio 7 [7] / jl ,.hominum fecularium , & peccatorum verfa- g ss ER Sicut agni inter lupos debent columba- ,l ln , rum fimplicitatem imitari. Sic fiet , ut lupos Fonp , in naturam ovium transmutent. Majus autem, Mi » dique admirabilius ef? , mentem (inquit S. Jo. l »ChHRYsosTOoMus Hom. 34. in Matth.) at- »» que animum adoer [ariorum commutare , quàm gladio »» ipfos. faperare. Erube[cant igitur , qui contra fa- ,, Clentes , quaft lupi adver[arios fuos per[equuntur, cüm »» Videant , innumeros lupos ab ovibus vinci pauci[Jmnis M » (duodecim nimirum Apoftolis). — Et certe, quo- :;Mx& yl Cum ve- » ufque fumus oves , facile bofles oincimus : ïïmä [ » T0 in naturam luporum tranfimus , tunc. faperamur : D », tunc enim snultum nobis à Pa[lore patrocinium adet , »tt, »» QUi non lupos , fed oves pacit : atque ideo, cinn in yli Repgu » lupum ie converteris , abit confeftim , & relinquit te, ) Hj) nonf » QUi non permiüttis oirtuiem ipfius in te clarefcere. Y pani » Quando enim injuria vexatus , equo , mitique anitmo Si ve- vt » Cuntta pateris , ipfi [oli tropbeum attribuis. yim (et . »» TO exieris adverfus bofles , atque pugnaveris , vitto- I g , friam illius obfcuras. Hinc Apoftolos fime bacu- » !0 mifit, id eft, abfque armis offendentibus. yjmar i » 4irma quippe Clericorum funt: lacryme , & oratio- Yil »7/5, Cinqut CoNcILIUM AQUILEJENSE t AM , Can. J DE 7. VITIIS CAPITALIBUS. I2I W!Xtir.ä;; lit: Wllä*ff »Can. 11.) Hinc Apoft. r. ad Timoth. 3. & ,. ad Tit. r. Epifcopi dotes defcribens : INon N rm »» percu[Jorem , non. iracundum , fed. benignum . e[fe o- », portere docet. Et 2. ad Tim. 4. Epiícopum in- mitate d » formans , argue, inquit, obfecra, increpa, in o- laviEer ts »mni patientia 9^ dottrina. Chriftus fcilicet re- »gendarum animarum provinciam Apoftolis O-CS, ]]0[ " l T j ; íuis, & Epifcopis illorum fuccefforibus tra- »; dens , juffit ut tanquam Paftores , non ut Do- Ml Ü v V nt , Imninos fe gererent : eandemque formam fequi » Voluit fecundi Ordinis Sacerdotes, & quot- Mi nü« » quot ad Ecclefiaíticas Prefe&turas , & Regi- » men animarum vocantur. Scitis, inquit, quia ! (iagi » Principes Gentium dominantur eorum : & qui Ma- t INon ita &- »jores funt , poteflatem exercent im eos. n » Yib inter vos , — fed quicunque voluerit inter vos Ma- , M at »» jor fieri , fit vefer Minifler ,. & qui voluerit inter II , v0s primus e[Je , erit vefler ferous. Quamvis e- » nim au&toritatem fpiritualem , quam ipfis com- , lg »1nifit, illos exercere velit Chriftus , vult ta- m mi: n »» Inen, ut abfque faftu, & acerbitate fubditos re- L »» £8Dt 5 ut Sacrum Principatum in animas dun- aronunt »taxat, non in corpora extendi meminerint ; ii ,utReligione, & charitate fuaderi , & impera- Ü : i dn »I1i, non timore, & minis , non durioribus ver- "TITL » bis penisque temeré , & iracundé infli&tis ex- u n »» torqueri , & cogi debere fubditorum obedien- ,Xxliam certi fint. Hinc-S.PeTRUvSs Epit.-i. 1] g:'ibtii | x CA p odlb s INeque ut. dominantes in Cleris ,. fed p )l Q » forma j'atli gregis ex animo. Hanc Regulam con- lj ; a » firmat Canon inter eos , qui Apoftolici dicun- ,tur, 27. relatus Can. Epifcopum, dift. 45. E- J M sj ifcopum , aut. Presbyterum , aut Diaconum percu- Aqunzï; 3 », Üen- n 122 TRACTATUS g, Q » tienteim fideles delinquentes , aut infideles inique agen- m m », es , &j per bujusmodi volentem timeri , dejici ab Of- n ss ficio füo pracipimus , quia nufquam nos boc Dominus » docuit. Econtrario vero ipfe , cim percuteretur, non m rum du .. percutiebat ; — cium. malediceretur , mon maledicebat : », €um pateretur , mon comminabatur. T " n »l1dem CoNriRMAT S. GnEGORIUS É- À d » pift. 52. Lib. 2. Ind. 11. ,, Quid autem, in- hst A , quit , de Epifcopis, qui erberibus zimeri volunt ? T Pa- , Canones dicant , bene Fraternitas ve[tra movit. »» [tores etenim fantti. fumus , mon percu[Jores. KEt e- lr », gregius Predicator dicit: /rgue , obfeera , in- Áreosmi INova ln ,C'epa , in ommi patienzia €» doGfrina. Vriadmit » verb , atque inaudita eft i/ia predicatio , que verbe- ! ( »» libus exigit fidenm. j Ui ln n 1 »Et CoxcrL1UM TorETANUM II. Can. I'UUI »5. Nullis vita Prefulum perturbari debet. exce[ft- T I i ,»bus motionum ; — quia valde indignum efl , ut, qui a lg 5 tbroni Dei vocantur , levi motione turbentur : & Vi W m »» qui debent e[fe arca. juftitie , ,,minmw ,» rium litis , atque rapine. ipfi efficiantur. fémina- t y : j UJXRITUR 7. An melius fit, omnino ,:'äl]] iUCOH non irafci, quàm irafci cum przfentiffimo peri- AE n culo excedendi in modo ob proclivitatem na- Ut d ture ? J'ef]-[u; Eu RESPONDEO: Mi Si non urgeat preceptum Mp irafcendi ex charitate Dei vel proximi, v. g. ad t neceffariam. aliorum corre&ionem , melius eft non irafcbi , quàm fe exponere periculo fic pec- candi. DE 7. VITIIS CAPITALIBUS. 125. ] candi. Quia nemo tenetur alteri procurare bo- Muj üi num on necefJarium , mifi tantàm ad welius e[fe, RLT cum periculo damnificationis proprie. Si au. lii tem urgeat preceptum irafcendi, v. g. ad alio- ! Wi rum correctionem , eaque convenienter differri nequeat , melius eft, irafci cum periculo excef- fus , quàm non irafci. iNon enim funt violan- UT A de Leges violatione certa ob periculum violan- OURU li di aliam Legem , prafertim inferioris Ordinis re- laté ad gloriam Dei extrinfecam. m.'hosn Üj Wu d Y j Prior Refponfionis pars PRoBA TUR cex $. ML / I;; 1 AvucvusTINO, qui Epift. 133. fic fcribit : » In- [77 IÁj9* » Veterafcens ira fit odium , dum quafi jufti do- 7777 f » loris admixta dulcedo diutius eam in vafe deti- »net, donec totum aceícat, vasque corrum- » pat. Quapropter multó melius , nec jufté cui- iy T » piam irafcimur , quàm velut jufté irafcendo in r u) »alicujus odium irg& occulta facilitate delabi- ! ej?, g ,mur. In recipiendis enim hofpitibus ignotis n M. » folemus dicere , multo effe melius malum ho- AUE ] »minem perpeti, quàm forfitan per ignorantiam » excludi bonum, dum cavemus , ne recipiatur fed in affeGibus animi contra eft, » malus : ts it, o »Nam incomparabiliter falubrius eft etiam irz lat »jufté pulfanti non aperire penetrale cordis , n » quàm admittere , non facile receffüram , & per- » Venturam de fuürculo ad trabem. Audet quip- »pe impudenter etiam crefcere quàm putatur. gt gt » Non enim erubefcit in tenebris, cüm fuper eam i,l » 90l occiderit. yn, D pen'culotiäj Ü Quzx- 124 TRACTATUS b PO QuizRiTUR 8. Quenam fint filie ire? - io f REsPONDEO: Enumerantur fex effe&tus gyeni I. Rixa. 2. Tu. ls u ire, feu, ut vocantur, filig. u "n mor mentis. 3. Contumelia. 4. Clamor. S. puo [ [ j Indignatio. 6. Blafphemia. - il QUJERITUR g. uid fit rixa? Et quomo- J do per eam graviter peccari poflit? T TR RESPOÓNDEO: Rixa eft duorum veciproca ex (JtgAIT " vepentino irc motu orta aggre[fio ad percutiendum , ul- :, i W nerandum , aut occidendum. Peccatur. per ri- xam ex parte agegrefforis mortaliter , fi aut Mi M habeat intentionem . inferendi grave nocumen- tum, vel fi rixando alterutram rixantium par- | tem exponat probabili periculo patiendi aut Qf inferendi grave nocumentum. Ex parte au- tem defendentis peccatur mortaliter , fi prebet caufam probabilem aggreffionis ; aut fi non da- ta cauía poffit declinare rixam refervando cau- y pf N fam Judici ; aut fi nec ifti effugio fuüperfit lo- i d d cus , fi excedat moderamen inculpatz tutelz in- Wdo, ] tendendo vel inferendo grave nocumentum, quo 201 ad fui defenfionem prefentem & futuram opus non erat. m d fl QUEZERITUR Io. Quid fit zumor mentis ? EÉt quomodo per eum mortaliter peccari pof. Mul fiv ? ,..;Qkam : & M m REsPON- :OM Mm al DE 7. VITIIS CAPITALIBUS., ias lf RzsPowpEO: Tumor mentis, prout hoc loco fumitur, eft quzdam fuperba prefumptio t r inveniendi atque adhibendi extraordinaria me- | Rh» dia fe ulcifcendi. Quando fuperba'lla prefum- M g ptio fertur ad media gravis vindicte , peccatum tumoris eft mortale, nifi excufetur à mortali , & tranfeat in veniale ratione indeliberationis , "n J & imperfe&ionis a&tus ob defectum fufficien- ii tis advertenti& ad gravitatem vel injuftitiam vindiéte. d QUJERITüR II. Quid fit contumelia? Et Jjrtn quomodo per eam poffit peccari mortaliter? Ti rülir, REsPONDEO: Contumelia feu. convitium eft TU n verbalis & injufla lefio alieni bonoris in faciem of- TirUn fenfi. Differt ab 2njuria , quod injuria fit inju- ) ptend fta.dehonoratio verbalis etiam refpectu abfen- b prte a tis Peccatur wmortaliter , i h&c duo concurrant , t, ld nempe ut debonoratio fit gravis , atque ut etiam a injuftitia in dehonoratione commiífa , fit gravis. ii Si enim tantüm alterutrum detur, illa lefio per- ol tinet ad aliud genus vitii , quàm ad vitium con- t tumelie. Ita docet quoad rem D. Tuowas p 2.92. q. 72. a. 2. Ubi fic fcribit : » Cum convi- A fa. »tium vel contumelia de fui ratione importet » quandam dehonorationem ; fi intentio profe- »rentis ad hoc feratur , ut per verba, que pro- »fert, honorem alterius auferat; furt hoc pro- »prié & per fe eft dicere convitium, vel con- j p »tumeliam ; & hoc eft peccatum mortale, non »minus, quàm furtum, vel rapina. INon enim »homo minus amat fuum honorem , quàm rem W » Poa.ef' W 126 TRACTATUS tenià | »poffeffam., ^ Et paulo poft addit : ! » Hujus- a? »1nodi verbis, etiam correptionis , aut delecta- a f » tionis gratia prolatis moderaté & prudenter u- d »tendum ; Quia poffet effe ità grave convi- r Tl »tium, ut per incautelam proletum , aufer- Cü »ret honorem ejus, contra quem profertur; & ) »tunc poffet homo peccare mortaliter , etiamfi ! quu';;f;o Jf »non intenderet dehonorationem alterius ; ficut At j » etiamfi aliquis incauté alium ex ludo percutiens, u du » graviter ledat, culpa non caret. m Donto ufofotéo QuiEITUR 12. An detur obligatio refti- inis, f tuendi pro illata contumelia , convitio, vel in- ) ini I.VEOJ juria ? l uf ) ( Iv 4 RrzsPONDEO: m Quicunque loquitur verba ia injufié diminutiva alieni honoris , tenetur ad re- 15 tldug füitutionem , modo meliori ac convenientiori , i UI l ( quo fieri poteft, faciendam. j Nsc INTEREST , five ea honoris diminu- i tio fa&a fit per atteftationem feu allegationem À fritt falfi , five per exaggerationem veri ; five fiat T5 Hf per contumeliam erga przfentes , aut per inju- riam erga abfentes ; ,five fiat confideraté aut (tan per inconfiderationem. Modus autem refti- V? p tuendi pro contumelia circa &equales, aut infe- tpit? rioris ad Superiorem , ordinarié folet effe de- precatio ; in Superiore autem ad inferiorem RESPOXD, ' ! l extraordinaria exhibitio benevolentiz. S. Av- uj h J ] TT cusTINUS in fua Regula fic fcribit : » Pro- b T T n ) , »inde verbis à verbis durioribus parcite; qua g » l emiífa ] W DF 7. VITIIS CAPITALIBUS, 127 jn ll D » i emiffa fuerint ex ore veftro, non pigeat " »€X ipfo ore proferre medicamenta, unde fa- »€ta fünt vulnera. Quando autem neceffitas *l n »difciplins in moribus coercendis dicere vos TURtUn » dura verba compellit, etiamfi modum vos ex- ts » Cefliffe fenfitis, non à vobis exigitur, ut à vo- Wt » bis fubditis veniam poftuletis ; ne apud eos, Md » Quos oportet effe fubjectos , dum nimium fer- Ils »Vatur humilitas , regendi frangatur au&ori- r d » tà5 ; fed tamen petenda eft venia ab omni- »um Domino, qui novit, etiam eos, quos plus » jufto forté corripitis , quanta benevolentia di- a »ligatis. , — Et Lib. 21. de Civitate Dei cap. 27. QO2 »Si quis preoccupatus fuerit hoc deli&o , ut »fratri fuo dicat: Fatue, id eft , non ejus pec- » catum volens auferre, convicietur injufté , pa- Jug: »rüm eft illi ad hoc remedium eleemofynas fa- ol » cere, ni(i etiam , quod fequitur , remedium re- UORCRntUT »Conciliationis adjungat. Ibi enim fequitur : »9i ofers munus tuum ad Zltare , €9^ ibi vecordatus »[ueris , quod frater iuus babet aliquid. advverfinm »(e, relinque ibi munus tuum ad 4ltare , €9 va- | s Jn d » de prius reconciliare fratri tuo , & tunc veniens offe- »Tes munus iuum. a, d lt UL QuEzRITUR 13. Quid fit clamor , feu cla- 1 od his d morofias? Xtquomodo per eam mortaliter pec- cari poflit ? us E g a RzsPoNDEO: Clamor feu. clamvrofitas eft 7 4 JH:: laxatio lingue in verba iracundie vebementia ex inordi- Qdatie v mato impetu ire. Poteft per eam peccari mortali- Á tibi j ter, fi eoufque laxetur freenum linguz, ut con- j P*f"f currat ! w 128 TRACTATUS W i fer d currat probabile periculum prorumpendi in ver- l 10q01) V ba graviter peccaminofa , v. g. blafphema , im- s avetit precatoria, perjura, rixofa, contumeliofa vel graviter injuriofa. Malitiam hanc clamorofita- st j qm, n tis eleganter defcribit S. GREGOR1Ivs l. $. Mo- ral. Cap. 3o. his verbis : « denp »Ire fue ftimulis ac- u » Cenfum cor palpitat, corpus tremit, lingua fe aypil »prepedit, facies ignefcit , exafperantur ocu- t »li, & nequaquam recognofcuntur noti, Ore wb » quidem clamorem format, fed fenfus, quid lo- »Qquaturjgnorat. In quo itaque ifte ab arrepti- st , Apuap: »tüs longé eft, qui actionis fue confcius non »eft? Unde fit plerumque , ut ufque ad ma- gue pl " f nl »DUus ira profiliat , & quo ratio longius recedit , »udacior exurgat, feque ipfum animus retine- um at AO f »Ie non valeat, quia factus .eft poteftatis alie- »n?, & eó furor membra foris in ictibus exer- BU »Cet, quo intus ipfam membrorum dominam Vg »Inentem captivam tenet. Aliquando autem Ltfnty Wt »1manus non exerit, fed in maledi&tionis jacu- »lum linguam vertit. Fratris namque interi- p »tum precibus expofcit , & hoc Deum perpe- E » trare expetit , quod ipfe perverfus homo face- d »Ire , vel metuit, vel erubefcit. Fitque, ut vo- &t [ »to , & voce homicidium peragat, etiam, cum à irtrigy » l&fione proximi manibus ceffat. IT "ii UJERITUR I4. Quid fit indignatio ? . Et »ïfixinw J quomodo per eam poffit peccari mortaliter ? L W! "i, REsPONDEO: Indignatio eft aver[i animi Ea Jüignis extermis iracundie interne demon[lrata. d narié ] lïzf;*h("v externa ayerüonis interne oftenfio ordi folet *j | l DE 7. VITIIS CAPITALIBUS, 129 fmllmpefdl ,[El folet fieri filentio , quo quis recufat cum alte- : bhfpbm ! Cünmmïuïüä ro loqui, vel fuga confortii. Quando aliqua- p d lis averfio animi ejusque externa demonftratio i precife tendit ad ulterius correctionem DETS of5 ?GORIUW num, non eít peccatum. du Quando veró tendit ad alterius gravem ac injuftam contriftationem , i n ! »"J;. [ aut damnificationem ; vel quando conjun&ta eft jCiUR t cum probabili periculo alterum injufté ac gravi- At t ter contriftandi vel damnificandi , eft peccatum V feí I W mortale. De hoc P. NaTALiZSs l. c. Reg. 2. i fic fcribit: , Indignatio lethale peccatum eft; MU ( ji » i gravem proximi contemptum contineat, vel ; l if » grave pufillis fcandalum afferat, velfi quis à j | » fua familiaritate , & colloquio eum velut in- AUj IT 4f !) » dignum arceat, in iis cafibus, in quibus fub MO .. » peccato fnortali cum eo familiariter verfari, & JLRU » colloqui tenetur ; vel tandem fi ita fit affectus Qrm domica , ut eum in gravi neceffitate cofporis ,. aut ani- Qu dl »mi conftitutum juvare nollet. Hos namque bl t »motus omnes , & affectus opponi charitati , & i a » Manfüetudini Chriftianz compertum eft.. Quod x n » Veró filentium attinet ab ira imperatum , gra« vef m » Ve plerumque peccatum effe, docet S. Gn : Ti ii » GORIUS Lib. 5. Moral. cap. 3o0. "Aliquando i« | n » a perturbato animo , quafi ex judicio filentium indi- pi,tit li. » Cit , €9 quo fe foras per linguam non exprimit , intus » delerius ignefcit , ut iratus quisque collocutionem faaii »proximo [ubtrabat , & mil dicendo , quàm f aver« ii »/us , dicat. KEt nonnunquam bec füentüi feveritag "nrtid » er difcipline difpenationem geritur : — i. tamen . foli- » Cite in intimis difcretionis forma teneatur. — .Nonnun- TL » Quam vero, dum accenfus animus à confüeta locuione T d » 'firingitur , per acce[Jum temporis penitus à praxi« jiado Orï D. admort Tr. de 7 . vitiis capit. f TRACTATUS W 130 , mi dile&tione fparatur, 69 acrioves [Himuli ad. men- quum D ravius exa[pe- quspip ,tem, veniunt , caufe quoque , que g us ,Yant , oriuntur : atque in irati oculo feftuca in tra- » bem vertitur , dum ira in odium. permutatur. Pie- il ,tun r i , rumque ira per füentium claufa intra mentem vebemen - r [eani 1d , tius efluat , ? clamofas tacita voces format : — er- p 5 ba fibi, quibus exa[peretur , objicit , €9 quafi im drins n » caufie examine pofita durius exaf[perata ve[pondet , quod yut, of »S4 L OMON breviter infinuat , dicens : Pra- inj f , fTolatio impiorum furor. Sicque fit , ut. pertur- t » batus animus majorem firepitum fui füentii [entiat , i. $j , eunque. gravius claufa ire flamma confumat : Unde d priton , bene ante nos quidam Sapiens dixit : Cogitationes fs utinn » iracundi oiperec funt generationes , mentem co- tra n » medunt matrem fuam. vitüti r tht m UJXRITUR I5. Quanam funt remedia sitüdi d contra iram ? m du REsPONDEO: D. GREGORIUS duo re- »mäï 'AJ.H'H ( media utiliffma prefcribit, nempe fprzmó fre- IN t quentem prafentationem malorum , qu& acci- DP dere poffunt , cum idonea preparatione animi vt t ad omnes eventus. Secumdó , remonftrationem i menji propriorum peccatorum ac defe&uum in cafu f0 der adverfo, fic enim homo cogitabit , hec mala fi- fatimier. bi effe immiffa à Deo ex infinito amore , ut ho- Vg m mo à reatu penarum & amore fzculi magis pur- FUR getur. Hegc remedia tradit D. GaEsGonrius V rtig l. s. Moral. C. 3o. , ubi fic fcribit: , Duobus hs s1modis fra&ta pofüidere animum ira defuefcit. sPrimus quippe eft, ut mens folicita , ante- » quam u DE 7. VITIIS CAPITALIBUS. 131 LT. nj »quam agere quodlibet incipiat , ornes fibi, M tinj l »» quas pati poteft, contumelias proponat ; qua- »» tenus Redemptoris fui probra cogitans , ad ad- d7 » Verfa fe preparet. Que nimirum venientia LT »tantó fortius excipit, quantó fe cautius ex : Wfff'fmai »» prefcientia armavit. ui enim improvidus n tijriun » ab adverfitate deprehenditur , quafi ab hofte l » dormiens imminentia per folicitudinem pre- Hut, n » notat, hoftiles incurfus quafi in infidiis vigi- SW .& L ,,lans exfpeGtat : Et inde ad victoriam valen- Àn li g » ter accingitur , unde nefciens deprehendi puta- », batur. Solerter ergo animus ante actioni$ Unttrinc; Y dai: () ,,fu:- primordia, cunéta debet advería medita- »Ii: utfemper per hzec cogitans, femper con- At Mi »» tra hiec thorace patientie munitus, & quidquid » acciderit providus fuperet , & quidquid non », accefferit , lucrum putet. n ff rr »Secundus autem fervande manfuetudinis ,,modus eft, ut cüm alienos exceffus afpici- $, mus, noftra, quibus in aliis excedimus , de- u prn! ss licta cogitemus , confiderata quippe infirmi- jmn,uis»tas propria , mala nobis excüfat aliena. . Pa- anuitii»» tienter namque illatam injuriam tolerat ; qui D n wult» pié meminit, quod fortaffe adhuc habeat , in v iiimn i ; »4quo debeat ipfe tolerari. Et quafi aqua ignis j;,, extinguitur cum furgente furore animi , fua st x ts , Í 55 cuique ad mentem culpa revocatur: quia e- .rubefcit peccato non parcere, qui vel Deo " u s5 ii D. 6u vel proximo fepe fe recolit parcenda pec: J 'blll,ï ! 1 ij a fj ; ( if ! la $. Vl 132 TRACTATUS ] ('. yt f j ! ; $. VIIT. ;" T " ', j paegr'e De 4cedia. um ) j L UlERiTUR I; Quid fit acedia? r D tia allabo- a j t A RzsPoNDEO: Zedia eft pigri j, m o vandi ad majus augmentum divine glorie g profettum ii d. virtutum juxia exigentiam talentorum concreditorum di: Md t à Deo. Alii definiunt acediam , quod fit faf/i- [TULE dium boni intermi , vel triflitia torpentis animi de Jiii] bono [pirituali , àn quantum eft bonum divinum , hoc MAm eft, in quantum eft bonum Dei extrinfecum , v At confiftens in augmento divinz gloriz. (ju, C u QuxRirUR ?. Án acediafit ex fuo gene- i. Diow re peccatum mortale? REsPONDEO Affirmative. t ja gt MT h RaT1O eft, quia tepiditas frutificandi Deo Arint ( per allaborationem ad majus augmentum divine Jl gloric , & negleus talentorum ad majus lu- [ nl , o crum divini patrisfamilias in Scriptura conftan- ; nin. ftn ter proponitur tanquam obje&um gravis indi- , Sic dicitur Matth. 3. v. 10. . lat s gnationis diving. M. Óyi Sfam fecuris ad. ra dicem arborum pofia eft. Omnis . mf ergo arbor, qu& mon facit fru&um bonum , excide- ' . Md tur , & in ignem müttetur. Et Matth. 7. Omnis IU arbor bona fru&tus bonos facit; mala autem arbor - if malos fru&tus facit. Omnis arbor, que mon facit 41 fru&umn — bonum , - excidetur , &2 in ignem mütielur. : Diiy, ) LIM Et Matth. 21. v. 19. V'idens fici arborem unam e&cus viam , venit ad eam , & mibil imoemit in ea, T f 18 B g mifi folia tantim ; 9 ait : INunquam ex te K; arefatia et -.J'A) H W] [ h fruttus þnafcatur in fempiternum. centi- A N n W DE 7. VITIIS CAPITALIBUS. 133 I eontinub ficulnea. Et v. 33. Homo erat paterfa mülias , qui plantavit vineam , €&9 locavit eam a "m gricolis, €9 peregré profettus efl. Cum autem tem pus frutuum appropinquaret ,. mifit Jervos fuos ad lgig egricolas , ut acciperent fru&us ejus. Et agricole j d dl j j Jwapþrebenjis Jervis ejus alium ceciderunt , aliu. occi- n derunt , alium eró lapidaverunt. Cum ergo vene- t jiris n j p ; rit Dominus vine& , quid faciet agricolis ülis? -a- D junt illi: .Maloes malé perdet , 9 vineam [uam lo- ttim, quil f n cabit alüis agricolis , .qui veddent ei fru&kum temporibus fuis Dicit illis Jefus : quia auferetur à vobis regnum TITTS Dei , &2 dabitur genti facienti fru&us ejus. Et LEu- iun J t ce 193. Jrborem fici babebat quidam plantatam in vi- DT at er d E fuä , €9 venit querens fru&um in illa , €? non in- ! cenit. Dixit autem ad cultorem vinee : .Ecce , anni ( tres funt , ex quo venio querens fruttum in ficulnea bac , €$ mon invenio. Succide ergo illam. Ut quid PiteTl etiam terram occupat ? — At ille re[pondens. dicit lii : upia d Domine dimitte illam & boc anno , ufque dum fodiam r i tl circaillam , & mittam flércora. Et fi quidem. fecerit n J i j C(? "fruüum. — Sinautem ; in futurum fuccides eam, . Et n W?Macth. 25*. Simile el regnum telorum decem virgi- Moram rV. eipous, inque autem ex eis erant fatue. 017 antem faciente fbonfo. dormitaverunt omnes €$' dormie- jün i voup;. — Media note venit fponfus ,. & que parate e- BM vapr , dntraverunt cum eo ad nuptias , & claufa eft ja- jj; P nrua, INoviffan? veniunt & relique virgines , dicen- g n tes. : Domine , Domine aperi nobis. t illeait : - V1 men; dico cobis : Nefciovos. Etibidem: Sicut bo- i iU o peregré proficifcens vocavit fervos , &? tradidit illis ol bona [ua ; €9 uni dedit quinque talenta , alii auiem il: Juf! duo , alii veró unum , unicuique fecunditm. propriam im. Zbiit autemm ,. qui , BU virtutem , 67 [ xprof etus eft /ilat 3 quii- n 134 TRACTATUS quinque talenta acceperat , &j operatus eft in eis , & anrita lucratus e[? alia quinque. d t Similiter && qui duo accepe» vat , lucratus ef? alia duo. Qui autem unum accepe- i u vat, abiens fodit in terram , & abfcondit. pecuniam w du Domini. fui. Poft multum verà. temporis venit Domi- w lj num fervorum. illorum , & pofuit rationem cum eis. Y T ; ia Et accedens , qui unum talentum acceperat , ait ; -.Do- müne , [cio, quia bomo durus es, metis, ubi mon femi- gt Et timens mafli, &? congregas , ubi mon [parfijti, ír; Atl abii, & ab/condi talentum tuum àn terra. Ecce, ba- hum bes , quod tuum eft..— Refpondens autem Dominus ejus (55 D dixit ei : Seroe male & piger ; oportuit te committe- D n UR ve pecuniam meam mummularis , € veniens ego. rece- Ti / pilJem utique , quod meum eft ,. cum ufura. Tollite i- i nj taque ab eo talentum , & inutilem. feroum ejicite in te- u d nebras exteriores. Hac Parabola à Chrifto repeti- Vi n tur in alio loco fub alia forma: Ex his autem fj d patet; pigritiam allaborandi pro viribus'ad ma- NT jus augmentum divine glorie & proferendi fru- dl G&us bonorum operum effe L'obj'e&um gravis indi- w gnationis divinz, u t QuzRrTUR 3. Inquo confiftat malitia a- t cedis ? d pf RESPONDEO : Malitia acedie confiftit in hr duobus. Primó, in tepore feu gravi defe&tu Qw ( charitatis. Cum enim charitas fit amor amici- Anlimdl ti&, que perpetuoó tendit ad communicationem ts d reciprocam bonorum , in sftimatione morali Wg. non decet Deum , ut pro amico agnofcere ve- Tib lit eum , quinullum fovet ftudium promovendi lii bonum Dei extrinfecum , feu gloriam Dei. Se- cund) , in neglectu talentorum à Deo concredi- tf torum, putalingenii, divitiarum , virium, au- ) As thori- lqms u ! DE 7. VITIIS CAPITALIBUS. 135 Pt " [ thoritatis, familiaritatis cum magnatibus , &c. MM uod tepor feu notabilis refrigefcentia charita- ) It tis quoad ftudium promovendi augmentum divi- 5 Mj ne gloriz fit obje&um gravis indignationis divi- iiv U i ne, probatur ex APocALYPsI, ubi Cap. 2. E- pifcopo Ephefi dicitur: abeo adverfum te , quod la:rtpeml Ü 1MS' *äm cbaritatem tuam primam veliqutflà ;; Memor efto itaque, unde excideris , &? age penitentiam , C9 prima opera , fac ; ^fin autem , «venio tibi cito , &? movebo candela- lm ] Et brum tuum de loco fuo , nifi penitentiam egeris. At D Cap. 3. Epifcopo Laodicize dicitur : Scio opera ; Wi Uiinam iua , quod meque frigidus es , mec, calidus. J f/;WML frigidus e[fes , aut. calidus , fed. quia tepidus es , &9' mjn j nec frigidus , mec calidus , incipiam te evomere ex ore /Whm' s 5 quia dicis: dives fum , && mullius egeo , && lo nefcio , quia tu es mifar , €9 wiferabilis , &2 cecus , lr a €9 nudus. Suadeo tibi , emere à me aurum ignitum , Til (c. , Ex his apparet , teporem habitualem pe- wieed f jorem effe ftatu aperto peccati mortalis. Talis mpudi enim peccator faltem habet animum , fe ali- quando convertendi & fervidé ferviendi Deo ; vt qui tepidus autem non habet animum fe converten- di & proficiendi in melius, quiajudicat, fe nul- T lo profe&u virtutum ad obtinendam falutem in- digere. Quoad negle&um talentorum jam o- ag u ftenfum eft , eum effe objectum gravis indigna- tionis divinz. Cum, enim. Deus, prout Pro- ln ol verb. 16. v. 4. dicitur , univerfa propter femet- ipfum operatus fit, hoc eft , ad majus augmen- o jiun p tum fue gloriz extrinfece , ex omnibus creatu- d ris, & confequenter etiam ex omnibus a&tioni- bus humanis querit augmentum fuz glorim. I- n taque fi quis longo tempore per acediam habi- J Vl'fl"i; L 4 tualem i 156 TRACTATUS tualem Deum his fru&ibus privet & fine inten- | :fe) ?M to fruftret , meretur gravem indignationem di- ,ghitl vinam. u d QUERITUR npropm'i: 4. Quenam fint f/lie, feu ef- jl ] fe&tus acediz? [ ; W t h RESPONDEO: À D. GnEGORIO ]. gr. r Moralium C. 1 dl liz. 7. enumerantur fex fequentes fi- I. Malitia. 2. Rancor. 3. Pufillanimi- f fit, EM tas. 4. Defperatio. 5. "lorpor circa pracepta. 6. Evagatio mentis circa illicita. jf irptin QUJ/ERITUR 5. Quid fit ifta malitia , ace- die filia ? TAT wf REsPONDEO: Malitia ila , qu: eft ace- mf die filia, confiftit in /ludiofa impugnatione bonorum 1 uj Jpiritualium. . Nihil ifto effe&u acedice eft pefti- lentius. WA Eft enim peccatum in Spiritum San- i. ] &um , fi quis ex pigritia allaborandi ad a&zmen. m tum divinz gloriz impugnet fervidos amatores titymm Dei , qui omnes ad parem amoris fervorem ac- n cendere , & univerfos Fideles ad rectum ordi- UT nem difcipline ac juftitie reducere conantur. Ti jj De hoc vitio P. NaTALIs l. c. C. 12. art. 2. FATET fic fcribit : »Malitia eft impugnatio bono- 1 v »Ium fpirituallum , quorum in deteftationem JIn f » adducit Acedia. Hujus malitie fermento cor- b »Iupü homines , non folüm viros pios, fed & » pietatem ipfam , five que ad eam pertinent, "R RUT » irridere geftiunt , operumque & exercitiorum » Pietatis contemptum aliis ingenerare. IHaec Mp »Imelitia reproborum hominum chara&er eft, aQui per miferam aternitatem aicturi funt intra L-"*Wla n 2 fe,— W DE 7. VITIIS.CAPITALIBUS. 137 It l »fe , penitentiam agentes inutilem , & prz an- l indigmuug » guftia fpiritus gementes : Hi funt , quos babui- » mus aliquando in. derifum , & in fimilitudinem im- iMnrf!iæ,f: » roperü : nos infenfati vitam ilorum effimabamus » infaniam , € finem illorum fine bonore : ecce , quomo- GREGom, » do computati [unt inter filios Dei , & inter San&tos fors » ülorum eft. lI fex ffqüz Wf ) QUXERITUR 6. Quid fit rancor? RESPONDEO: Rancor, prout hoc loco fu- t It mitur,, eft quzdam indignatio adoer[us bomines , qui ad [piritualia bona fuis adhortationibus , monitis, Id increpationibus , & falubri correptione mos im- pellere , & ad falutem aternam , vel perfectio- nem vitz fpiritualis promovere mituntur. Hoc li J f peccatum cum priori connexum eft , ex inter- !u pa enim indignatione nafcitur externa impugna- (tz d) tio virorum ad meliora incitantium , eorumque ipirin doctrinz. Hinc etiam ifte rancor pertinet ad tidufma graviffimum genus peccatorum , nempe ad pec- Ti at N cata in Spiritum Sanc&tum. [l hr lol QU QU;ERITUR 7. Quid fit pufüllanimitas ? d n t REsPONDEO: Pufillanimitas eft abje(tio ani- duere Qu mi ad ferenda vel aggredienda ardua , qua lex chari- ] MU tatis vel ad contettandam fuam erga Deum ami- j citiam , vel ad obtinendum finem fuum ulti- 'ä 'gna:io i ; n od mum requirit. Ea veró abjectio animi funda- jic o tur parm in confideratione proprie infirmita- qios p tis ex lapfibus prateritis , partim in viva appre- d "I henfione difticultatum fuperandarum in via falu- ( ) l (s tis, partim in defe&u rememorationis virium gratie & bonitatis divine , que proin pufillani- p ho mi vivacifiimé przefertim per exempla San&torum reprzfentanda funt. dul Es Qv£E- n 458 TRACTATUS | g. v | QuERITUR 8. Quid fit defperatio? | i Dem RESPONDEO: Defperatio eft abjettio ommis v v cure de obtinenda (alute , orta ex vana apprehen- jertir fione impoffibilitatis abfolute vel refpe&tive. rie, d "Abfolutam impoffibilitatem apprehendunt illi, qui Ya cenfent , Deum jam tuliffe fententiam fuz re- fs probationis , nec eum amplius fibi collatururm il gratiam fufficientem ad veram ponitentiam. Hi fanandi fünt per exempla poenitentium in Evan- n gt gelio , & teftimonia Evangeliftarum de bonita- us 0 te Chrifti , prefertim autem per orationes pio- Qd rum , & eleemofynas , pro converfione ac illu- w petdt ftratione defperantis offerendas. UER QuxRITUR 9. Quid fit torpor? ia REsPONDEO: Torpor eft vemilfio animi cir- ca exatam preceptorum ob[eroantiam , ita ut vel Nipon truncentur per omiffiones faltem venialiter pec- UR caminofas , vel, fi implentur integré, non nifi t ts perfun&orié , negligenter , & ofcitanter imple- iT antur. Sihezc negligentia transeat in habitum, Wt ac continuetur longo tempore , meritó timen- dum eft de peccato mortali. Scriptum eft enim It Trnufit Jeremie48. v. 1. Maledittus , qui facit opus Dei fraudulenter , feu prout. féptuaginta Interpretes legunt , aj negligenter. " Quid fit evagatio mentis ? :;m f ) QUJRITUR IO. :?Umfe K REsPoNDEO: AÉEvagatio eft inquieti animi 1o- Rj tus , quo mens ob tedium circa divina [piritualia fefe ad NI vanas oble&tationes terrenas diffundit. Animus enim "At humanus fic comparatus eft, ut vel dele&tetur ,mss j circa eterna , vel circa tranfitoria vana folatiun- cula. A j DE 7. VITIIS CAPITALIBUS, 139 H Ccula. Verüm hec evagatio plerumque aut prz- T bet Dzmoni aditum ad graves tentationes circa varia vitia, aut fovet habitualem acediam , feu w WI pigritiam allaborandi ad augmentum divine glo- dnig r rie , atque ad fructificandum Deo per ufum ta- itttlg ) lentorum concreditorum à Deo; & ob hoc ipfum, r fi continuetur hzc evagatio longo tempore, v. g. idraicn ad lufus, compotationes, füperfluas recreatio- NI nes , novellas inutiles, garrulitates, negotia im. m pertinentia, curas temporales inordinatas ac fu- perfluas , non immunis eft à peccato mortali, Lt d Qontetts quia caufat, fovet, & magna parte conftituit gra- " ve peccatum habitualis acediz, rwf UXRITUR II. Quenam fint indicia ace- diz lethaliter peccaminofie? LT. im, i u RrzsPONDEO: Indicia, faltem probabilia, Toriin acedie moventis Deum ad gravem indignatio- i, n nem, funt fequentia. I. Si quis longo tempore fine legitima caufa notabiliter negligat confueta fetaterny w ol inter zquales fui ftatus media falutis, atque exer- citia Chriftiana, v.g. omittendo Conciones, Ve- st yind fperas, Proceffiones, Conventus facros , Oratio- nes matutinas, vefpertinas, reverentiaim & ora- l al*,u I."Uf gt tionem ad pulfüm campanz meridie ac vefpere, &c. 2. Siquis adSacramentum Evchariftie tan- tüm femel per annum accedit. Signum enim eft, ijris id timore potius fieri , vel ex refpeétu humano, " quàm ex motivo curandi fuam falutem , profi- d ciendi, ac fru&ificandi Deo. 3. Si quis tempus à Deo conceffum in otio, fomno, ludis, inanibus colloquiis, ambulationibus ac vifitationibus mi- [ Wl [ Wi nimé neceffariis, & ficculi voluptatibus ultra me- ) tas 140 TRACT. DE 7. VITIIS CAPIT. tas jufte ad reftaurationem moderatam virium K recreationis exceffivé perdat, v. g.' per integros 9^ j : menfes. 4. Si quis jufté corrigentes, aut de re- " j j ä/ gligentia monentes averfetur, de iis malé loqua- tar, eorumque do&trinam vel zelum indifcretio- X nis arguat. 5. Si quis officia à Superioribus ob- lata vel injuncta , difficilia quidem , attamen ad comparandum majus meritum & promovendum augmentum divinz gloriz valde idonea , amore commoditatum refugiat vel refpuat, v. g. Paro- chiaslaboriofas. Qus omnia P. N ^T ALIS l.c. V ePudite, fervide, & fufe explanat, & apud eundem videri poffunt Regu- ]a 67 8.10.12.: 13, Mdl Q...A.. M. D. .G. j » L A N A I Z r pbl q S E - s Al W NSSR N SN , , N N nfüh du H N M E WV N lo " ) 2 N 2 4 No DARU 7 à 2277 T S Z D GAU L'm E ) L ". mumh EEE E t r Ea m : (o) $$ s NV : Pt /5 m 9?& [(í N Id EETM — V2 ( MM 7 Jl X* :5 u N d iil N E (Q 1177 Itf L DZ Jl RVT D Pa MC É À ÀÀ—Le m E E E RE Ü C:;-g C AN y Ua J D t tv Yj . l SUPPLEMENTUM n ubi continentur Notabllcs quadam Conftitutiones l — ac Declarationes SS. D. N. Benedi&i XIV IND EX i. à 1. Conftitutio, ne Confeffarii à peenitentibus paffim exquirant complicum nornina. 2. Declaratur , Patronum Ecclefiafticum ob- , ligari ad prefentandum digniorem, & fi di- gnior contemmatur ,. dari locum appella— tioni. D. ddinort Supplement, Y 3. De» ä NOTAS. CONSTIT. AC DECLARAT, 8 3. Declaratur obligatio applicandi Milffam |y t parochialem pro parochianis , & Conven- EU tualem pro Benefactoribus. (rmoi bel 4. Patochis fuadetur , ut cum fuis parochia- nis inftituant Meditationes in Ecclefia. d f s. Declaratur, convictos pena ordinaria, fi bonum commune id exegerit , affici poffe. j Bd 6. Mercimonia feu negotiationes circa Mif- Min, farum ftipendia fevere prohibentur. tipit,| 7. Excommunicantur, qui vendunt redditus t fuorum beneficiorum in longum tempus, & tales contractus annullantur. Va 8. Matrimonia non poffunt ab Epifcopis dif- folvi, nifi pro eorum valore defendendo in favorem partis ftantis pro valore confti- tüatur Syndicus. 9. Idem ftatuitur circa annullationem profef- Du ts fionis religiofz. rj 10. Prefcribitur forma pro matrimoniis con- d. fcientie. f 11. Annullantur conceffiones ingrediendi clau- füuras Monialium. H 3 12. Epifcopis & Superioribus Parochorum Utf Regularium afferitur poteftas cumulativa amovendi talem Parochum, quin unus te- ^11eatqr alteri dare rationem. 13. Sta- m SS. D. N. BENEDICTI XIV. 3 i ) &COHR, 13. Statuitur , Regulares non poffe ordinari ab alio Epifcopo , nifi afferant fcriptum te- ftimonium à fuo Ordinario , quod non ha- i Mi beat Ordinationem, aut nifi muniantur fpe- ciali privilegio, ipfis directé poft Tridenti- | Oïd]mm,v num conceffo. 1 MPJE us u 14. Inhabilitantur perpetuo ad celebrandam Miffam , qui in Confeffionali folicitant ad n tünts turpia, vel abutuntur Miffa ad Sacrile. gia m ts n 15. Regulatur Jus Afylï. Bs Menden Lrecyl $. 1. wyt Due ConfHitutiones SS. D. IN. Benediti X1E, quibus [ub. Excommunicatione Confe[Jarüs inter- TRU dicitur , ne à poenitentibus pa[[rm inter- rogent Complicum nomina. !gredIEDdlü De hac re egi in Tra&atu de Peanitentia Di- Jput. XI. Ipfe vero Conftitutiones Summi Jon Pontificis funt fequentes : o guimmu&'»' A 2 PRI- 13.:'. SSI 4 VNOT,AB. CONSTIT. AC DECLARAT. b PIW L PRIMA, m ol crus E. $ S. D gitrus; i iVBENEDI ad f.sricme ll [ ( » mll p B primum de.'pervei-fä qüadam & abíurda ii U praxi in Sacramento Poenitentie admini- g ii " ftrando apud nonnullos Confeffarios in Portugallie , & Algarbiorum Regnis introduci guünti, T ccpta, non fine animi Noftri dolore , nuntium accepimus non levi aliquo incertoque runtore hrin i ad Nos perlatum , fed ita gravibus , folidisque sfv um fundamentis innixum, ut prudentem omnino fi- dem de periculi cum veritate , tum magnitudine Ht w faceret 5 premittere non'potuimus, quin conti- nuo datis ad Venerabiles Fratres eorundem Re- "n gnorum ac Ditionum Archiepifcopos , & Epifco- ld df pos Apoftolicis Noftris Litteris , remedium na- fcenti malo quàm promptiffimé adhiberemus. vl Earum vero Litterarum die feptima menfis Julii Vi fuperioris anni millefimi feptingentefimi quadra- li, n gefimi quinti editarum , quas prefenti huic No- lr as ftre Conftituoni inferendas exiftimamus , hic te- ; Mf nor erat : At "n BrENEDicrus PAPA XIV. n n NI Venerabiles Fratres , Salutem , & Apoftoli- Ut j cam Benedictionem. " li M uprema omnium Ecclefiarum . folicitudo , &? divina "ii vi- fïw Cbrifti omnium Paftorum Principis , cujus €6$ L r "r S$. D. N. BENEDICTI XIV. - ces plane immerentes gerimus, cbaritas affiduà urget INos, ut pro commi[Ja divinitus imbecillitati Noflre univerfi JDominici gregis cura femper advigilantes , periculis a- i nimarum , ficubi forte fuperimpenderint, per omnes Cbri- Jliani Orbis Populos ac INationes opportunà , quantum cum Domino po[Jumus , occurramus , atque iis precipue d Regnis , &9 Locis peculiari quodam Zpoftolice INoftre hat d Charitatis fludio , au&toritatisque providentia confulas nisiny "us , in quibus, cum Fides , Religio, Pietas quàm ma- us ximé floreant , callidus bumani generis boftis nocere fide- t z libus dum aperto bello defperat , per infidias molitur , in v "ngelum fcilicet fefe lucis transfigurans , &2 ementita hi, li boni fpecie incautis illudens ; qua ex arte non minora [a- Venotos je animarum detrimenta, quàm ex aggref[ione manifefta, In ba- Dogu e[fe proventura nequi[fanus veterator. confidit. t, Qunat vum autem fraudum numero computamus , quod in flo- Qrunten) venti[fimis Portugallie , & Algarbiorum Regnis , &2 y pl Ditionibus , quibus vos Antiflites fumma cum facerdota- melim lis virtutis veftre commendatione prefidetis , & quibus A gro fingulari erga Catbolicam Ecclefiam , atque A4pofto- iil licam banc fanttam Sedem obfervantia meritee debentur ydnr laudes, muper eveni[Je non fine ingenti animi INo[tri do- Pervenit enim baud ita pridem ad jent t lore cognovimus. iaj aures Noflras , monnullos iftarum partium Confe[Jarios falfa zeli imagine feduci fe pa[fos , [ed à zelo fecundium fcientiam longe aberrantes , perver[am quandam, & per- i niciofam praxim in audiendis Chrifti fidelium confe[fio- nibus, €9 in faluberrimo Penitentie Sacramento admi- ! niftrando invebere , atque introducere capi[Je ; ut videli- M cet , ft forte in peenitentes incidi[Jent focium criminis ba- wl bentes , ab üisdem penitentibus focià bujusmodi , [eu com- ii glicis nomen pa[fam exquirerent 5 atque ad illud . fibi re- il j wlm) 'Jf ï 'velqndum non inducere modo fuadendo conarentur ; fed , 3 quo D 6 NOTAB.CONSTIT. AC DECLARAT. quod dete[labilius ef1, denunciata quoque , nifi revelarent, T u gf abfolutionis facramentalis negatione ,. pror[us adigerent , aique compellerent ; imo etiam Complicis ejusdem nedum rart nomen , fed babitationis infuper locum , fibi exigerent de- g [ M Jignari. — Quam illi quidem intolerandam imprudentiam j tum procurande complicis corve£tionis , aliorumque bono- hi vum colligendorum fpeciofo pratextu colorare , tum emen- um ] dicatis quibusdam Dottorum opinionibus defendere mon p dubitarent ; càm revera opiniones bujusmodi vel falfas , MWJ i €9 erroneas [équendo , vel veras &5 [anas male applican- " do , perniciem tam füis, quàm penitentium animabus con- Mrita Jeifcerent; ac fefe preterea plurium gravium damnorum, v que inde facile confecutura. fore previdere debuerant , 1 iij veos coratm .Deo eterno S'udice conflituerent. Ei verà m jam fecuta fuifJe multa ejusmodi damna infelici experien- T tia compertum e[: : .. INec fieri potuit , quin ea de caufa ii h €9' oblocutiones , &? fcandala , & non Miniftrorum tan- ts Wun , [ed facri etiam ipfius minifterii odium 62 animo- fitri um ingens conturbatio in populo fideli exorta fint.. Tri- f Jtia INos bec nuntia cum àccepimus , fimul audivimus , hij contra. exitialem bujusmodi abufum protinus. jufla indi- Vi gnatione pro munere fuo comanotos fui[fe dile&tos filiog v INoftros Santiee Romane Ecclefie Cardinales Nunum a fmryf Cunba in iisdem Portugallie , &? Algarbiorum Regnis Generalem Inquifitorem , & "Thomam de Almeyda, Pa- WM M UT triarcbam LLisbonenfan 5. atque utrumque folicite glifcen- u ti malo compe[cendo , atque eradicando adlabora[Je. . INos w'pmj fm autem , ne in tam gravi difcrimine ulla ex parte 4poflo- ^i lico INoftro Minifterio dee[Je videamur., neve mentem bac Juper re Noftram apud Vos obfcuram && ambiguam e[Je hp ] ià Jinamus ; Notum vobis e[fe vvolumus , memoratam fupe- "r rius praxim penitus veprobandam e[Je , eandemque à INo- lis per prefentes INoftras in forma Brevis Litteras. ve- /] probari, m $S. D. N. BENEDICTI XIV. 7 hj W UTN probari, atque damnari tanquam fcandalofam , & per- i niciofam , ac tam fama proximorum , quam ipft etiam MTR 54 Sacramento injuriofam , tendentemque ad Jacrofantti fc- gilli acramentalis violationem , atque ab ejusdem Peni- MMI tentie Sacramenti tantopere proficuo , 1 77 Fideles abalienantem. && nece[Jario uf du a Eapropter, Venerabiles Fvatres, quamquam de paftorali veftra vigilantia mibil eft » quod. T dubitemus ;' Supremi tamen Officii quoque IN 0 SUTMM ytri e[fe M N cenfemus , alacritatem ipfam veftram bac mentis Noftire iM gt aperta fignificatione & "4poflolicis infaper borta, tionibus "d Noftris intentilis acuere , $ excitare, ut pro fe TRU ve[irum opportunioribus quisque bt i » quascunque prudentia fugge[Je- vit , initis vationibus , C? efficacioribus quibusque juris " vemediis , quoad opus fuerit , contra delinquentes Mini- if j jffros adbibitis , noxiam bujusmodi novitatem ftrenué in- fe&temini , ac pene na[centem opprimatis, neque patiamini hts : traditis cure veftre ovibus ibi offendiculum parari , ubi d n Jalus à Chrifto pofita efF , ab eoque divine mifericordie rj I fonte illas averti , ac deterreri , ad quem ab eodem Re- TP demptore INoftro ab abluendas , dealbandasque in fan gui- me fuo animas amanti[Jimà invitantur. Interea , dum à T «elo veftro , ac prudentia luculentiora No bis certà polli- idimllzs N«ï cemur voe[ire pietatis , & obférvantie argumenta, "dpo- ngW Jflolicam Benedittionem cum uberrima caleftium cbar. TT i/fdn tum copia conjunttam V'obis , P'enerabiles Fratres , ex d- y n nimo impertimur. . Volumus autem . » t prefentium tran» u) fumptis, [ive exemplis , etiam i mpre[Js , manu alicujus jur INotarii publici fubfcviptis , C& Sigilh Perfone in | WWM Dignitate Ecclefiaffica — conflitute — munitis eadem m prorfus ubique Fides adbibeatur , que prafentibus wamfu adbiberetur , & adbiberi po[ft , fi Jorent exbibite W'Wæ [| vel. oftenfe. j m j Pnh À 4 Datum S $ NOTAPB. CONSTIT. AC DECLARAT. -Datum Rome apud Santtam Mariam Majorem füb gb 4dnnulo Pifcatoris,die V Lmenfis unii MDCCXLV I. giit; i rf Penüificatus INoftri 44nno quinto. J eyti Cajetauus ZAmatus. vicd Has porro Nos Litteras in xforma Brevis tunc gei datas iterum prafentibus Noftris confirmamus & y, roboramus, easque ab omnibus, & fingulis fide- j al liter exa&teque obfervari injungimus, atque pra- qui aj cipimus. m ygelin Statuentes infüper ac decernentes, ut qui- cunque cujusvis ftatus, gradus, conditionis, di- o d gnitatis & ordinis , etiam fpeciali , & individua, fre um ad effe&um , ut hifce Noftris prefentibus com- Wureu prehendantur , mentione & expreflione digni, Furint aufus in pofterum fuerit docere, licitam effe' hu- tt, d jusmodi praxim , .prout ea in relato Noftro Bre- ii vi exponitur, ac reprobatur 5 vel fcribere, aut itin, loqui przfumpferit in ejusdem damnate praxis BN defenfionem ; vel ea, quz in di&to Brevi contra t eandem praxim decreta funt , impugnare, aut in Ts alienos fenfüs temeré detorquere , feu interpre- Dd tari ; incidat ipfo faéto in excommunicationem, Tierad à qua non poffit, preterquam in articulo mortis, fs ab alio, quacunque etiam dignitate fulgente, vel Val auctoritate fuffulto, nifi à Nobis, vel à pro tem- &l r pore exiftente Romano Pontifice, abfolvi. T5, w , Et quia non modo cavendum, ut, que fünt i (rn à Nobis in przinfertis Litteris decreta, ab omni Witd impugnatione, contradi&ione, pravaque inter- d pretatione falva fint, & immunia ; verüm etiam io- L: dem[ ne quis in Sacramenti Panitentie adminiftrat Rn ne Mm "$9. D. N. BENEDICTI XIV. 9 WMW 1 ne ab eorum omnimoda obfervantia unquam re- lo 2 cedat; idcirco omnibus & fingulis Confeffariis utriufque Cleri tam Secularis, quàm Regularis, quantumvis exempti, & quacunque fpeciali , & E expreffa mentione alias fortaffe nominandi, gra- viter & diftri&té , divini interminatione judicii, M atque in virtute fan&te obedientiz, prohibemus, m ne, conformiter ad predictam reprobatam pra- Mi xim, poeniténtes , qui peccatum , feu crimen ali- W, M* quod, cujus focium , aut focios habuerint , ipfis in Tribunali Peenitentiz confiteantur, interroga- Tk t re prefumant , de nomine focii , feu complicis; j Qd loco habitationis, vcl aliis hujusmodi adjun&is , l, lais five circumftantiis, expreffionem magisque indi- t viduam ejusdem complicis manifeftationem con- Yefon à cernentibus ; eidem paenitenti, fi manifeftare re- La nuerit, facramentalem abfolutionem: denegan- hNfro d do: alioquin noverint fefe, ultra peccati letha- Árbst d lis incurfum, fufpenfioni ab officio audiendarum Ddv confeffionum , aliisque etiam gravioribus pæni; * m st fore fubjiciendos. u "Preterea , quoniam contra damnatum hujus- d modi exitialem abufum , ne cum animarum per- um nicie radices agat, neceífe ducimus, modum, ac inutalti formam etiam in foro externo procedendi, & ul- ht t trices adverfus reos poenas imponendi, ftatuere, hi p atque ordinare; omnesque fuper hoc exoritu- ras, vel etiam jam exortas diffenfiones compo- j i nere, & penitus amputare; volumus, decerni- )HJD J u!! 992 mus , ac declaramus, quod docentes, ut fupra li- r citam effe praxim à Nobis jam reprobatam , vel m in ejusdem praxis defenfionem fcribentes, aut lo- j 00* quentes, vel.ejusdcm reprobationem in memora- TT ïiï: 3 to D 10 NOTAS.CONSTIT,. AC DECLARAT. to Noftro Brevi contentam impugnantes , aut m (ion, ! perverfe interpretantes, in Officio fan&tz Inqui- fitionis predictorum Regnorum , atque Ditio- gt num .evere puniantur, & contra eos, & eorum qu q Iil]t,iüe quemlibet in eodem Officio procedatur, non mi- nus, ac contra illos ibidem procedi folet,, qui af- fu. ferunt, tradunt, tuentur opiniones fcandalofas, ii t perniciofas , & uti tales à Sede Apoftolica reje- * nitri &as, & condemnatas. tciddi Similiter in eodem Officio procedendum erit, pésm,i & procedi volumus, ac ftatuimus contra Confef- Qs ( 1) farios quoque , ut fupra, delinquentes, ac de no- mine complicis poenitentem interrogantes , ei- V demque poenitenti , nifi illud fibi manifeftet , ab- Qm'cum folutionem denegantes: Dummodo tamen hu- il jusmodi interrogandi , ac denegandi actus talibus tlemimu circumftantiis conjun&us fit, ac conveftitus, qua g fic agentem Confeffarium de adhefione ad przdi- &0fio d Gam reprobatam praxim, tanquam ad licitam, IT O vel alio quovis modo de prava credulitate fufpe- 3 &um reddant. Atl hWT Itaque contra preaictos omnes & fingulos delinquentes tam fzculares, quàm quorumvis et- At iam quomodolibet exemptorum , acSedi Apofto- fllum W lice immediate fubjectorum Ordinum , Inftitu- li m tionum, Societatum , & Congregationum Regu- DCR lares , cujuscunque dignitatis ac preeminentiz , id ol aut quovis privilegio muniti exiftant, & quorum nj ] fpecialis & nominatim mentio facienda fit, , pre- Tiri di&orum Regnorum, ac Ditionum Inquifitores , Tf« potaftate à Nobis tradita , & quatenus opus fit, r prefentium tenore de novo conceffa , prout in Ril N caufis fidei, juxta Sacrorum Canonum, nec non z San&i N 'SS. D. N. BENEDICTI XIV. II At h Ü San&i Offcii Inquifitionis hujusmodi Conftitu- V tf Q tiones, privilegia, confuetudines, & decreta, di- ligenter inquirant, & procedant, & quos in ali- DN quo ex ejusmodi exceflibus culpabiles repere- dtüf, il rint, in eos, pro criminum qualitate, & circtum- LUl ftantiis , fufpenfionis ab officio confeffiones au- B ag diendi, vel etiam ab executione Ordinum , pri- hii M vationis Beneficiorum , Dignitatum , ac perpe- tuz inhabilitatis ad illa, nec non vocis aCtivz ac li, paffive , fi Regulares fuerint, aliasque poenas de- "o cernant; omnes etiam vel earum tantüm ali- TRU quas, in perpetuum, vel ad tempus infligen- Mi [o) inatid Quicunque vero alium quemlibet aliquo ei; 0 n fupradi&is modis deliquiffe cognoverit , eum, in- Vi n t tra terminum dierum , in Ediétis San&i Officii e- wl jusmodi Inquifitionis prefigi folitum, eidem San- Vtradrei &o Officio denunciare teneantur: alioquin pc- nal lt nas non denunciantibus per eadem Edicta infligi confüetas incurrant. Verumtamen ab hujusmo- TT -di onere denunciandi juftis de caufis eximi volu- du mus , & eximimus perfonam ipfam poenitentem m um duntaxat in caufa propria, id eft, in cafu, quod fuum peccatum confitens à Confeffario adigatur i ad fibi manifeftandum nomen complicis in eo- yünn, l 1 eoonyt dem peccato: tunc enim penitentem hujusmo- di ab obligatione eundem Confeffarium denun- p ciandi liberamus. EXW; ": Sed quando aliunde, quàm ex propria, ut di&tum eft, Confeffione, noverit, Con- frait feffarium aliquo ex fuperius enumeratis , & San- ol "TA &o Officio denunciandis modis deliquiffe , tunc eum & ipfe denunciare ex ifta aliunde habita no- ydi, i titia teneatur. mouum)ïi: Quod N 12 NOTAB. CONSTIT. AC DECLARAT. uod fi Confeffarii de complicis nomine per- jf Vaydas peram interrogantis , abfolutionemque , ni fibi detegatur, denegantis actum contingat ejusmodi i nto efle, ut, quamvis imprudens, & malus, fimplex pOü APUJ tamen quidam, & nudus a&tus fuerit, id eft, iis ü, Hj quia circumftantiis deftitutus , qu: de prava creduli- tate, vel de mala adhzfione ad praxim in fiepe n g dicto Noftro Brevi reprobatam , tanquam ad lici- tam , eundem Confeffarium füfpe&um reddant ; g lp n r tunc iftiusmodi deli&um , neque denuntiationis oneri, neque San&ti Officii predi&i cognitioni Deete pdias fübjectum erit; fed de illo cognofcere , atque in delinquentem Confeffarium , per. fufpenfionem gt ab audiendis Confeffionibus, vel alias Canonicas, ais a & legitimas peenas pro delicti modo animadver- at tere, ad locorum Ordinarios in fua cujus i, ( que Diæf cefi omnino fpectabit. lt His igitur circa ordinem , formam , modum- ttàts i que contra ejusmodi delinquentes procedendi, ut &l prafertur , conftitutis, ac fuis, unicuique Judici T vt Ecclefiaftico juribus affignatis , & diftributis ; st hanc Nos deinceps regulam ab omnibus obfer- Til i vari, ac cuftodiri volumus , & mandamus , fi t quando talia delicta deprehendi contigerit; que Ti tamen haud unquam pofthac eventura in Domi- Ijonis Mi no confidimus , accedente infuper preclara in- il dore clyte Lufitanie Nationis univerfe erga Sedem Tlatitg Apoftolicam obfervantia, & obedientia, necnon mftto, eximia tum iftius SanGtz Inquifitionis Officii , r f tum cujusque loci Ordinariorüm nunquam defu- T tura vigilantia. .Quapropter, quecunque aliter, J*» j Obm]t quàm przefentibus Noftris decrevimus & confti- Pal V ! N M tuimus, five in Edi&tis prafati Officii Inquifitio- d l nis, m SS. D. N. BENEDICTI XiV. 13 ] noïüü&:;. nis,five in quibuslibet quorumvis Ordinariorum n Mandatis, aut Paítoralibus Litteris, vel Decre- d"äiïejw:fe tis antehac ftatuta prodierint , ea Nos, quoniam mijlli, üä'ï: Ü ] poft Apoftolicam hanc à Nobis propofitam agen- ml ild l J di , feu judicandi normam minus neceffaria fore jf ä l " cenfemus, definere jam, & ceífare, ac , veluti Nüni nunquam emanaífent , omnem obligandi vim a- M mittere ,.motu proprio , & ex certa ícientia , de- & que Apoftolice poteftatis plenitudine deciara- bl mus , ftatuimus , atque fancimus. *l Q Decernentes easdem preinfertas , nec non Vr prefentes Noítras Litteras , & in eis contenta & li qu&cunque, etiam ex eo , quod quicunque cu- du C jusvis ftatus , gradus, ordinis, preeminentie , & Y df dignitatis exiftant , feu aliàs fpeciali, & individua Ro mentione, & expreflione digni, in premif(lis in- tereffe habentes, feu habere quomodolibet pre- tn, m tendentes, illis non confenferint, nec ad ea vo- od u cati, citati, & auditi, neque caufze, propter quas j f tum prainferte , tum prafentes emanaverint , t o fufficienter adductz, veriticatz, & juftificata fue- ua d rint, aut ex alia qualibet etiam privilegiata cau- ; ts fà, coloré , pretextu, & capite, de fübreptionis, vel obreptionis , aut nullitatis vitio, feu inten- i tionis Noftrz , vel intereffe habentium confen- vl t fu, aliove quolibet defe&u , notari , impugna- ld v ri, aut in conttoverfiam vocari poffe ; fed ipfas praefentes , easdemgue prafatas in forma Brevis j Litteras, firmas, validas, & efficaces exiftere & uj fore, fuosque plenarios, & integros effectus for- p um tiri, & obtinere, & ab omnibus, & fingulis pre- miflis, ad quos fpe&tat, feu pro tempore fpecta- Tevim'ds'ïï? bit, exacte ; & inviolabiliter obfervari. (f l:vlï-ï Sicque $i I4 NOTAB. CONSTIT. AC DECLARAT. qibus Sicque & non aliter in premiffis cenferi , at que ita per quoscunque Judices Ordinarios & facl js, d) Delegatos, etiam Sancte Romanw Ecclefie Car- dinales, & contra hereticam pravitatem Genera- lii les Inquifitores , Legatos quoque de Latere , & euo Apofttolicz Sedis Nuntios, aliosve quoslibet qua- tazeïmaï cunque authoritate, poteftate, & preeminentia ge;mmt A0 fungentes, & fun&turos, fuüblata eis , & eorum cuilibet aliter judicandi, & interpretandi faculta- (j r te, judicari, & definire debere, ac irritum & ina- (dus f f ne , fi fecus fuper his à quoquam fcienter, vel ignoranter contigerit attentari. Vtstentnt Non obftantibus quibusve Apoftolicis & U- hd vei niverfalibus, five Provincialibus, aut Synodali- siftmit bus Conciliis editis generalibus, five fpecialibus qun ij d. Conftitutionibus, & Ordinationibus, Edictis quo- que przdi&i Inquifitionis Officii, & quorumcun- & que Ordinariorum, etiam Epifcoporum , & Me- UT tropolitanorum Mandatis, Litteris Paftoralibus, DAT five Decretis, nec non ejusdem Officii, & qua- AW j rumcunque Ecclefiarum etiam Epifcopalium , & Metropolitanarum , & quorumcunque Ordinum, Vi Congregationum , Religionum, & Inftitutorum, t etiam Societatis Jefu , aliisve quibusvis, etiam t N juramento , Confirmatione Apoftolica, vel qua- b vis firmitate alia roboratis ftatutis, ftilis, ufibus, fj & confüetudinibus; privilegiis quoque , indul- A g tis, & Litteris Apoftolicis eidem Inquifitionis Of- RI at ficio , illiusque Inquifitoribus, Commiffariis, aliis- ll que Officialibus , tum etiam Ecclefiis, eorumque f Pralatis, Ordinibus, Congregationibus, Inftitu- "ii tis, Societatibus , illorumque Superioribus , & perfonis quibuslibet, fuüb quibusvis verborum te- zi noribus WY U SS. D. N. BENEDICTI XIV. 15 h Qj ] ] noribus & formis; & cum quibuscunque etiam efficaciffimis, & infolitis derogationibus , claufu- Hig, lis, atque decretis, etiam motu, & Apoftolice H poteftatis plenitudine fimilibus , feu ad quarum- t cunque perfonarum, etiam Repia, aliave quali- il tate mundana , vel Ecclefiaftica goteftate ful. du gentium inftantiam , vel aliàs quomodolibet in LNTS contrarium przmiíforum conceffis, confirma- Tl tis, & innovatis. Utl Quibus omnibus & fingulis , etiamfi pro illo- s rum fufficienti derogatione, de illis, eorumque totis tenoribus fpecialis, & individua, ac de ver- d bo ad verbum, non autem per claufulas genera- » at les idem importantes , mentio , feu quzvis alia fre f expreffio habenda , aut alia exquifita forma ad hoc fervanda foret, tenores przdictos pro fuffi- ts du cienter , & de verbo ad verbum expreffis & in« mo, CM fertis, formasque hujusmodi pro plene, & exa&e i, obfervatis habentes , ad premifforum effe&um, fii t hac vice duntaxat fpecialiter , & expreffe dero- gamus. RC mmüxïtï 'Volumus autem , ut earumdem prefentium tranfumptis, five exemplis, etiam impreffis, ma- A lbur g, nu Notarii publici fübfcriptis & Sigillo perfonze il v in Ecclefiaftica Dignitate conftitute munitis, ea- dem prorfus fides in judicio, & extra, ubique ha- 3155, Mel beatur, que& adhiberetur ipíis przfentibus, fi fo- j quoqb'eg ^' rent exhibite, vel oftenfz. B gt ais Nulli ergo omnino hominum liceat paginam hanc NNoftrarum condemnationis, reprobationis, «s u confirmationis, fanctionis, prohibitionis, ordina- t tionis , abrogationis , derogationis , & voluntatis fiprit infringere, vel ei auíu temerario contraire. Si n quis n $ I6 NOTAB. CONSTIT. AC DECLARAT. quis autem hoc attentare prafumpferit , indigna- af tionem Omnipotentis Dei, & Beatorum Petri & 'imbot m NU Pauli Apo&olorum'ejus'fe noverit incurfürum. ii Datum in arce Gandfulph'i Albanenfis Dicce- Wsl fis Anno Incarnationis Dominice millefimo fe- u püngentefimo quadragefimo fexto , quarto INo- bU.'- -;æ D nas Junii , Pontificatus Noftri Anno fexto. d SECUNDA geinil Trina Conttitutio SS. D. N. BENEpicrI fsl XIV, in qua Decreta contra Confeffarios paf- 1. 1 fim à Peenitentibus nomina Complicum $ j ij J exquirentes ad totam Eccle- fiam extenduntur. [l ( BENEDICTUS Epjopus $. $. D.- züniy qd D. T. n UT d eradicandum pravum zizanii femen , quod t d ab adverfario generis humani in Agro Domi- nico fparfum , per Lufitani:e primum Regiones j Degfeyer ubi nimirum apud nonnullos Confeffarios, in ad- f penim 1 irüm r miniftrando Sacramento Penitentie , pervería quzedam, & abfurda praxis, Ecclefiafticis Regü- Vg lis.contraria, eidemque Sacramento injuriofa , & "bj ad avertendos Fideles ab ipfius falutifero ufu ts quam maximé tendens introduci ceeperat; pro Vg impofito Nobis vigilandi debito, Apoftolicas in A m forma Brevis Litteras direximus Venerabilibus Fratribus Archiepifcopis , & Epifcopis , per Por- itiones l d » tt:lgalliæ. & Algarbiorum Regna , atque.D Hn] / copfti- lib N EM SS. D. N, BENEDICTI XIV. 17 tpei ) J if'; conftitutis , quas deinde per alias Noftras füb "gp. plumbo expeditas Litteras, nuper , quarto nimi- N rum Nonas elapfi menfis Junii , confirmavimus & innovavimus , adjeétis nonnullis ordinationi- l]. bus; & declaratiouibus , quas ad meritas poenas d tam delinquentibus , quàm contrarium tenenti- "u 8 bus, five docentibus, irrogandas, & ad re&um adverfus eos procedendi ordinem in predictis l Regnis, & Ditionibus fervandum , opportuné expedire in Domino judicavimus. Earum autem Litterarum, quas ad hujusmo- b di erroris & abufüs re probationem primum edi- Wc onïe(l"arw:;ï dimus, hic tenor erat. ls Sbquitur integer tenor Litterarum Sant&ti[fmi Do- u mini Noftri Suprema , & , Ubi primum relat. in Tom. I. Conftit. CX X XIV. fol. $35. Quoniam veró nullam Paftoralis vigilantie i cautelam füperfluam effe ducimus , ubi de Fide- lium animarum pernicie , deque fübvertenda fa- Inn,q ne do&rinz integritate, & recta Sacramentorum adminiftratione , periculum fübeffe dubitetur ; idte g neque veró ignoramus , alibi quoque auditas ef- nfefro fe peenitentium querelas de importunis nonnul- lorum Cohfeffariorum perquifitionibus , pro in- Qu vésii veftigandis complicum nominibus , aliisque no- titiis juxta praxim in przinfertis INoftris Apofto- sj y ts licis Litteris relatam atque damnatam 5 erroneas veroó quorumdam Doctorum hac de re opinio- Va f nes, vel pravas aliorum recté opinantium inter- jf j pretationes & applicationes , in.eisdem Litteris fazil enunciatas, aliquibus arridere ; nec fatis elimina- j is,per ! tas reputari per ipfas premiffas Litteras , quas ; D. Zimort Supplement. B utpote 18 NOTAB. CONSTIT. AC DECLARAT. 1 iuice utpote ad Lufitanie Regnorum atque Ditionum opportunitatem accommodatas, & pro iisdem OXOTUD folummodo emanatas , generalis definitionis , & lres, legis vim, auctoritatemque habere, ab aliqu.bus mj ! temeré negatum fuit. Ideo Nos, motu proprio, 161l atque ex certa fcientia , hujas Noftre generalis fo*w SanGionis tenore, ac de Apoftolice poteftatis ais Noftre plenitudine, easdem prainfertas Litteras La iterum confirmantes & roborantes, decernimus, d & declaramus , memoratam praxim in fe ipfa, & (tttis ubique locorum ac temporum , Apoftolica au- d &oritate reprobatam atque damnatam effe, & futltore cenferi debere; nec ulli licitum effe contra do- Ace &rinam in prefato Noftro Brevi contentam do- "gt du cere, fcribere , aut loqui, eamque impugnare, i aut perverfe interpretari , vel ipfi actu contraire; of fub ponis adverfus tuentes, afferentes, aut tra- ls i [b J [ dentes opiniones fcandalofas, perniciofas, & uti B tales à Sede Apoftolica reje&tas & condemnatas, r & refpectivé adverfus contrafacientes mandatis hij Apoftolicis, &Ecclefiafticis Sanctionibus , ftatu- A tis, atque prefcriptis. us Decernentes easdem preinfertas , nec non Cotin prefentes Noftras Apoftolicas Litteras , nullo ex Quie.| vapite, colore, aut pra&textu, de fübreptionis , lr obreptionis , aut nullitatis vitio , feu intentionis ] Fong:e iNoftre, aut alio quolibet defectu notari , impu- TORj gnari, aut in controverfiam vocari poffe; fed V, f Íemper firmas, validas, & efficaces exiltere , & [. Udjna m perpetuo fore , atque omnes ubique Terrarum l"OUärm cujusvis ftatus, gradus, ordinis , preeminentiz, hnj & dignitatis, & tam fzculares, quàm quorumvis Y N etiam quomodolibet exemptorum, ac Sedi Apo- xde xkü ftolice l LU SS. D. N, BENEDICTI XiIV. | 3[3118 ]]ig[.c, 19 ftolice immediate füb Q je&orum Ordinum , Infti- TM tutorum , Societatum ; & Congregationum Regu- lares , quocun WJM Ü que privilegio munitos , aliosque QUE etiam fp eciali mentione dignos , afficere & aréta- re, ac füos ubi que plenarios & integros effe&tus ] 0&[8 fs fortiri, & obti Mi nere, & ab omnibus & fingulis ad SEN quos fpectat, feu pro tem pore fpe&abit , exa&e, & inviolabiliter obfervari debere. lt us Vnni Sicque ,& non aliter per quoscunque Judices Ordinarios , & Deleg atos, etiam S. R. E. Cardi- NU lmai) nales, & contra hzreticam pravitatem Generales Inquifitores, Legatos quoque de Latere, & Apo- Dd ftolice Sedis Nuntios , al VT GOL iosque quoslibet qua- cunque Audtoritate: & poteftate fungentes, & T Faf fun&uros , fublata eis & eorum cuilibet aliter ju- dicandi & interpretandi facultate , judicari & de. &t d i, d finiri debere; ac irritum & inane , fi fecus fuper Quétnat his à quoquam fcienter vel i gnoranter contigerit attentari. ia m g, Non obftantibus quibusvis Apoftolicis, & in Univerfalibus, five Provincialibus, aut Synoda- libus Conciliis editis generalibus, five fpecialibus jno, V Conttitutionibus , & Ordinationibus ; Privilegiis Lt D- quoque , Indultis, & Litteris Apoftolicis cuicun- lg que Perfonz, five Ordini , Inftituto , Societati, r & Congregationi , fub quibuscunque tenoribus, pl & formis, & cum quibuslibet claufüulis, atque de- a o cretis, etiam motu , & Apoftolice poteftatis ple- u nitudine fimilibus, in contrarium forfan concef- j lia fis, confirmatis, & innovatis. Quibus omnibus P & fingulis , etiamfi pro illorum fufficienti dero- j gatione, de illis, eorumque totis tenoribus fpe- cialis & individua, ac de verbo ad verbum, non , | ( u 4ä B2 autem $ 20 NOTAB. CONSTIT. AC DECLARAT. s autem per claufulas generales idem importantes, 1 ia mentio, feu quzvis alia expreffio habenda, aut D alia exquifita forma ad hoc fervanda foret, teno- qmA res predictos pro fufficienter , & de verbo ad N verbum expreílis & infertis , formasque hujus- Y p modi pro plené & exa&té obfervatis habentes, ad pramifforum effe&um, hac vice duntaxat fpecia- liter & expreffe derogamus. f mtl Lfï' Ut autem ezdem prefentes, & in eis conten- J IAT ta quecunque , ad omnium notitiam deducantur, ii & nealiquis illorum ignorantiam pratendere pof. fit; volumus easdem per aliquem , feu aliquos Argl ex Curforibus Noftris ad valvas Bafilice Princi- pis Apoftolorum, & in acie Campi Flore, aliis- que confuetis Urbis locis publicari , earumque WT H copias ibidem affigi , & affixas relinqui; qus fic publicate & affixe, omnes & fingulos, quos con- " d Qu cernunt, arétent, & atficiant, non fecus ac fi eo- rum unicuique perfonaliter intimatz & notifica- Fal l st tz fuiffent; quodque earundem przfentium tran- fumptis five exemplis, etiam impreflis, manu a- vt ET licujus Notarii publici fubfcriptis , & figillo per- fonz in Dignitate Ecclefiaftica conftitute muni- i ylttg, Q tis , eadem prorfus fides adhibeatur in judicio & extrailud , ubique locorum , quz adhiberetur n yiy ipfis prefentibus, fi forent exhibite, veloften- fa. Nulli ergo omnino hominum liceat paginam I l d Á hanc noftrarum confirmationis , reprobationis, JHj condemnationis , prohibitionis, fanGtionis, & vo- '»;5?10? | luntatis infringere , feu eidem aufu temerario vf'f;ïïm', contraire : Si quis autem hoc attentare prafum- Rv gïiæ LT pferit, indignationem Omnipotentis Dei, ac Bea- !Lïhw torum DECL Am SS. D. N. BENEDICTI XIV. 21 torum Petri & Pauli Apoftolorum ejus fe nove- r ritincurfurum vindaforeg Datum Romz apud Sanctam Mariam Majo- ! ! l] T rem Anno Incarnationis Dominice MDCCXLVI. iirl IV. Kalendas OGobris, Pontlücatus Noftri An- Atl j no fepmmo LU t j $. 5. t Epiflola Decretalis SS. D. N. BENEDICTI XIF, in qua declarat , Patronum Ecclefiaflicum t obligari ad prafentandum digniorem G.f 1 dignior contemptus fuerit , dari li locum appellationi. nl 'Jfäfl Wa EP iftola àd Archiepifcopum Florentinum fic ha- lngi t bet li u Reddite Nobis funt Littere Tuz , quibus- fac f , cum una ad Nos mififti difceptationem Advo- te t cat1 Petri Brogiani, ut de iis, que& à Te propo- zlentu » nebantur que& noftra fententia fit, diceremus. á anum ZÍn Patronus. Ecclefiafticus teneatur yds, n y tl »in foro extermo pre[entare ad Beneficium Curatum conïu'uk' »,eun , qui inter approbatos ab Examinatoribus magis » idoneus , &? magis dignus eft ? qup » Secundum : n Epifcopus , ad quem [peGtat da- qua lil » r in[litutionem , debeat fequi judicium Patroni de ma- hle, i » £is idoneo, magisque digno , an potius inquirere , ve- » Gum ne fit. Patroni judicium , an fecus ? u » Fertium : Si appellaverit , qui fe digniorem effe i e«rahä.]v (mom* T pumt & pofibabitus efd $. am fufpendi debeat in[Litutio » prafentati , an verb bec debeat fuum ejfet&tum fortiri ; P que » paucis , an appellatio- interpofita locum babeat in devo- lutivo tantim , an potius etiam in fufpenfioo ? üDos 3 j DN 22 NOTÀB. COANSTIT. AC DECLARAT. $ d f »Ut igitur exordiamur à prima Quzftione, ln qua quzritur, an Patronus Ecclefiafticus te- ts »neatur in foro externo prefentare ad Benefi- R. »cium curatum eum , qui magis idoneus , magis- nqnod j » que dignus eft inter approbatos ab Examinato- ) lus »ribus ; refpondemus , teneri. Nam antiquis o- DB : » mnibus difputationibus omiffis, cüm juxta Con- p » cilii Tridentini prefcriptum in Beneficiis Cura- A 1 »tis coram EÉxaminatoribus Synodalibus concur- p »fus haberi debeat , debeantque Examinatores M »Synodales approbare eos, qui magis idonei p »funt, quorum deinde unum debet Patronus Ec- m » Clefiafticus Epifcopo praefentare , ut ei inftitu- finemat »tionem prebeat , hec agendi ratio, ac metho- itero , dus neceffario fecum fert , ut Patronus Eccle- M: » fiafticus teneatur prefentare eum, quem dignio- od »Iem inter probatos ab Examinatoribus exifti- L ! h 1 » Inat. al » Verba Concilii fatis per fe clara funt in caf. db » XVILL Se[f. 24. de Reformatione : Si verb 'uris pa- TO. » ronatus Ecclefiaflici erit , loquitur de Beneficio m » Curato , ac inflitutio ad Epifcopum , & non alium u dignim » feriineat , is, quem Patronus digniorem inter probatos Y u » ab Examinatoribus judicabit , Epifcopo prafentare te- vl » leatur , ut ab eo in[Lituatur. v f » Quod procedit, etiamfi Epifcopus Patrono i » non intimaverit, ut digniorem przfentet, quam ePUd ng » cautionem memorat /bbas in cap. Conftitutis b. de » appellationibus. :ïfrmm, Quoniam quidquid fit de utili- r ) »tate hujus cautionis ante Concilium Tridenti- »num, fuperflua certé eft poft idem Concilium, -[E'ipatrm »4 quo in Beneficiis Curatis Patronatus Eccle- 'h'f/rfllli j »liaftici demandatus eft concurfus; & injun- " ; ! j »&um U SS. D. N. BENEDICTI XIV. 23 m uæfr( » &vm fuit Patrono Ecclefiaftico , ut eum pre- lfl]äfhrg tl M » feptet , quem inter probatos ab Examinatori- »bus digniorem , magisque idoneum cenfebit , AON t l, Dj »quod valet amplius quacunque admonitione, » feu interpellatione , quam Epifcopus Patrono Bu ; Ecclefiaftico faciat. tv hdfis » Expediti a prima quzftione ad alteram tran- » fibimus , in qua queritur: An Epifcopus, ad TA du » quem pertinet inftituere, fequi debeat judicium » Patroni circa magis idoneum, magisque dignum, g "r »àn potius inquirere, judicium ejusdem Patroni »re&umne fit, an non; & quod ad hanc quz- t u » ftionem attinet, cenfemus neceffé effe unum ab 1i), i » altero cafum diftinguere. hitoni »Nam , aut inter probatos ab Examinatori- od » bus nemo eft, qui de Patroni judicio quaratur, AOrUs & » à quo, puta Titius magis idoneus, magisque di- »gnus sítimatus eft, isque Epifcopo prefenta- vntad »tus, & tum Epifcopus fequi debet judicium Pa- jmjrty r »troni, neutiquam veró in ejus jüdicium inqui- » BePe. Nam à Sacro Concilio non prazfcribitur, N1 » ut digniorem inftituat , fed quem Patronus in- "u »ter approbatos ab Ezaminatoribus digniorem ii »judicaverit: quem Patronus digniorem inter proba- Ut bene anim- »tos ab Examinatoribus judicabit. jl » advertit Fagnanus in fuis manufcriptis, quz a- um » pud Nos extant fuper cap. XV III. Se[f. 94.de Re- s ii »formatione. .Et non poteft Epifcopus opponere , quod 'MW » Patranus Ecclefiafticus mon vere digniorem, fed quem d nl » ipfe Patronus digniorem arbitratur , elegerit , & Epi- "] (j » /copo prafentaverit , quia Concilium voluit abfolutà in- j ii j » /Litui illum, quem Patronus tanquam digniorem elege- l u y Tib , B4 ,Et s( 24 NOTAB. CONSTIT. AC DECLARAT. ,Et in hujusmodi fa&i fpecie locum habet r NI » refcriptum Congregationis Concilii ann. 1573. ,Ut videre eft Iib. 1. Decretorum pag. 167. verba ,l [ u »autem hec funt : Sacra C9. cenfuit , fi parochia fit » jiuris patronatus Ecclefiaftici , & in[litutio ad. Epi- j nW » fcopum pertineat , facultatem jyudicandi digniorem inter D » idoneos probatos ab Examinatoribus , [pettare ad Pa- T » tronum . Excclefiafticum , &? Epifcopum teneri in[tituere il ts » um , quem ditkus Patronus judicaverit digniorem , & » ipfi Epifcopo prej[entaverit. us , Aut inter ab Examinatoribus idoneos pro- ,f » batos aliquis eft, qui jadicio Patroni minime i y acquiefcens coram Epifcopo , cujus eft dare in- Qs » ftitutionem , queritur , fe pofthabitum fuiffe, ,U » licet magis dignus, & idoneus altero fit, quem mb ,Patronus tanquam digniorem , & magis ido- du ,neum Epifcopo prefentavit; & hoc fecundo r »Ccafu cum Epifcopus Judicis perfonam fumere deotd » cogatur , fequi non debet Patroni Judicium cir- Flv » Ca magis idoneum, magisque dignum, fed prius nï'ü o f.ü » quàm inftitutionem c oncedat , in Patroni judi- nmm » cium inquirere, ut inter alios re&té confiderant Jb » Garzia de Benefic. par. 9. cap. 2. num. 265.-€2 feq. B » & pracipue num. 268. & [iq.. && Ventrilia in prax. næquum » r'er. Ecclef. tom. 2. adnot. 5. $. 2. num. 5.6. vtl »Non obftat , fi quis affereret etiam hoc fe- ) j » cundo cafu claufis oculis fequendum effe Patro- lt »ni judicium de magis idoneo , magisque digno , sl It » perinde ac fi id confentaneum fit verbis Conci- J »lii fuperius laudatis: Quem Patronus digniorem u l] J » inter probatos ab Examinatoribus judicabit : Nam L » pr&termiffis, que à Do&oribus dicuntur, nem- D] | »pe ea verba Xjntelligenda effe de jufto , vero, Io » pTO- n þ' Ut SS, D. N. BENEDICTI XIV. 25 UJU] » Proboque judicio , ut videre licet apud Ma[fo- TM Mg ]6 þ » brium in praxi babendi concurfum vequif. 5. dub. 1. »"um. 43. 44. Concilium agens de Beneficio d nj WIPWM »Curato Patronatus Ecclefiaftici inquit : quem T. Patronus digniorem inter probatos ab Examünatoribus AOT ; ]udzcabzt Non multo autem füperius loquens find] » eodem loco de Beneficio Curato liberze colla- at " , tionis Ordinarii , his verbis utitur : Epifcopus , Yil »inter eos , qui probati funt tanquam idonei ab , Examinatoribus Synodalibus, eum eligat , quem Mtitey » C&leris magis idoneum judicaverit. Fatror: » At vero fi quis ab Examinatoribus proba— )C d » tus tanquam idoneus contra judicium, quod fe- [f »cundüm alterum tulit Epifcopus eum przeli- Jero f »gendo, inftiterit , auditur, & ab appellationis L agj » Judice expendltur , 45 plfcopl judicium rectum- loc t »ne probumque fit, an pravum, atque injuftum, fmum n ,ut quotidie re lpfa contingit, & definitum legi- |icumdt »tur à San. mem. Pio V. Predeceffore Noftro in w yt » ia Conftitut, XXXIIL. in. Conferendis. Multo n?mv »nagis quzviscunque fint Concilii verba ; fi d »quis inter probatos ab Examinatoribus actio- u t ,nem moveat contra judicium à Patrono latum, AU , €quum juftumque erit, ut audiatur, & munus n » erit Epifcopi, ad quem inftituere in Beneficio u » pertinet, diligenter inquirere , Patroni judicium J yne » ütrum valeat, nec ne ; regulisne juftitiz, an fe- , Ccus innitatur. ) Eh Supereft tertia quzftio , in qua, ut füperius p r ] Pülr » diximus, queritur, fi is, qui fe digniorem exi- »ítimat, & pofthabitus eft, fufpendi debeat in- 7 )IMU " "M " Ihtutlo prefentati, an potlus eam exequi opor- »teat , paucis , fi appellatlo interpofita locum bj 5 » habeat 26 NOTARP. CONSTIT. AC DECLARAT. » habeat in devolutivo duntaxat, an etiam in fü- (ind ml »Ípenfivo: Et hic etiam opus effe videtur unum »cafum ab altero diftinguere. Nam aut judi- h l: »cium Epifcopi convenit cum illo Patroni Ec- " » Clefiaftici, adeo ut is , qui przefentatus eft à Pa- ) gHO,E Pz iil » trono Ecclefiaftico tanquam magis idoneus , & li » dignus , talis etiam ab Epifcopo judicetur , & » ifti inftitutio ab Epifcopo concedatur , fi poft- n ,,pme » habitus à Patrono , & ab Epifcopo appellet, e- ( ( »jus appellatio in devolutivo tantüm locum ha- TY | ) .]I hr nd ; »bebit, & illi , qui inftitutus eft ab Epifcopo, » Parochiz poffeffionem minime retardabit. u*bfl, i » Et quidem fi agatur de Ecclefia Parochiali V bt »liberzcollationis Epifcopi, & ab Epifcopo uni »€X approbatis ab Examinatoribus Synodalibus pb »tanquam digniori , & magis idoneo inftitutio d » detur, is, qui inter probatos ab eisdem Exami- db » natoribus fe injufte pofthabitum ab Epifcopo n n d »contendit , fibique , & non alteri debitam effe »inftitutionem , appellans obtinere nequit , ut nwyü W »fua appellatio füfpenfiva fit, quz non alia ra- d » tione admittitur , nifi in devolutivo juxta pa- a »ragraphum o&tavum laudate Conftitutionis in st » Conferendis San. mem. Pii V. multo magis cum a- nü:m M. »gitur de Ecclefia Parochiali Juris patronatus t LT » Ecclefiaftici, & in digniori magisque idoneo ju- lt n()u »dicando Patronus & Epifcopus confentiunt , h)ü » Qui inter probatos ab Examinatoribus Synoda- Idf »libus contendit, à Patrono, & ab Epifcopo in- Iuf » Juriam fibi illatam effe, fi appellationem inter- J rmffb »ponat, ejus appellatio non in fufpenfivo, fed LU nnü l , duntaxat in devolutivo admittetur. Nam pri- »Ino cafu appellanti judicium folius Epifcopi ; nbx ]ta Y D à » fecundo Muv SS. D. N. BENEDICTI XIV. 27 Ug » fecundo autem cafu preter Epifcopi judicium Vr » €tiam Patroni ei adverfatur. n , Aut enim , ut alteram diftin&ionis partem hn » Profequamur , in ferendo judicio de magis di- PT » gno , magisque idoneo fententiam Epifcopi, & gisidonew,: » Patroni Ecclefiaftici minime concordant, & tum i. » fi quis ex approbatis ab Examinatoribus, & tan- t i »quam magis dignus preele&us eft à Patrono, DT »putet fe gravatum eífe ab Epifcopo , nec ejus Tron n » judicio acquiefcere vult, & ideo provocet, e- ts »jus appellatio. ad fufpenfionis effectum operari al » debet , & Ecclefia Parochialis füb Oeconomo v D » remanere , donec lis inter eum, qui dignior ha- À It » bitus eft à Patrono, & alterum , qui ab Epifco- w »po, & ideo ut dignior in Parochiali Ecclefia in- J60 jf »ftitutus eft , finiatur. iNam hoc cafu confide- um P » rari debet przelecto ab Epifcopo refragari ju- » dicium Patroni , nempe ejus, cui precipue Con- p iübundf » cilium ele&ionem inter idoneos elargitum eft ; » cujus judicio , fi nemo fit, qui adverfetur, ftan- t t i wda » dum effe voluit , ut paulo ante adnotavimus ; »€jus demum , ad quem in paritate meritorum Qv t at » pertinet uni , vel alteri gratificari , ut apud Gra- » Uian. loc. laudat. num. 264. C2 apud. Ventrill. loc. pa- j odst » l'iter cit. mum. s. Ts t 4 » Que cum ita fe habeant , nimis durum ef- c.g;squeidoza »fet , fi quis caufa cadens in fecundo judicio, ys a s » quod fert Epifcopus , & propterea appellatio- »nem interponeret; deinde ejus appellatio non ag aluito » Operaretur nifi in devolutivo, & non etiam in »fufpenfivo , cum regula in jure certa fit , cum nfufpw"i,ï'f » aliquis in primo judicio vi&or in altero fuccum- d » bit, fi a fecundi Judicis fententia appellet, ejus »appella- li ! " 28 NOTAB. CONSTIT. AC DECLARAT. ,appellationem non folum in devolutivo, fed et- I » »iam in fufpenfivo valere. ] nduxim :» Si opponeretur in hujusmodi caufis omne NU » appellandi jus fublatum effe à Concilio Triden- nomnin » tino cit. cap. 18. verf. in omnibusque Se[J. 24. de Re- b » formatione , fcire oportet , Concilium ibi loqui Dmbf »deeo, qui à relatione Examinatorum Synoda- jj »lium provocat, à quibus idoneus probatus non Nj » eft, cum fe talem effe exiftimet, quod nihil per- p » tinet ad fpeciem fa&i à Nobis propofitam , in It »qua agitur de appellante ab irrationabili judi- p n »Cio Epifcopi , cujus generis appellatio ignota » fuit Sacro Concilio , fed ufu introdu&ta eft à » San. mem. Pii V. in laudata Conftitutione , ut »bene etiam confiderat Fagnanns in fuis mfs, fu- Ubf »perius citatis. Infuper & illud, opus eft intel- [T » ligere, fi quis contenderet argumentari poffe à »cafü appellantis à mala relatione Examinato- »rum ad cafum appellantis ab irrationabili judi- T. » Cio Epifcopi , ejus argumentatio longius pro- il 1 »cederet, quàm vellet, cum nec ipfe velit pro- n » Vocantem ab irrationabili judicio Epifcopi non Tontin »audiri faltem in devolutivo, & Do&ores do- Til » ceant appellantem à mala relatione Examinato- Antetion »rum , ejus appellationem aut neque in devolu- dang » tivo admitti, aut certe ad eum duntaxat finem, Tl » utfamz, atque exiftimationi füz appellans con- fhde »fulere poffit, amovendo notam ab Examinato- tlb »ribus fibi inuftam , nunquam veró , ut Eccle- T »fiam Parochialem confequi poffit, ut ad propo- N din »fitum noftrum bene differit Mafobrius in. praxi ET » babendi concurfum requif. 5. dub. 4.. Ventrill,in praxi h » rerum Ecclefiafticarum par. 2 . annotat.5 . $.2.. num.48. B , LC TT SS. D. N. BENEDICTI XIV. 29 mmïü, L'. »Hec quidem fünt, qus& opportunum efíc » duximus exponere, ut refponderemus iis , quee TT »à Te quarebantur ea hebdomada , que Nobis t LT » omnium totius anni laboriofifhma eft , nempe » Hebdomada Sanéta. Te autem interea bene- hi ii » Volo animo in caritate Dei compleéctentes Ti- »bi, Tuisque omnibus in Florentina Diocefi du »,commorantibus Apoftolicam benedictionem ais » impertimus. s; , Datum Romz apud S. Mariam Majorem die ii »9. Aprilis 1746. Pont. Noftri An. VI. qiio dttnlyn Quf 65 t st Coullitutio SS. D. NV. BENEDICTI XIF. qudi de obligatione applicandi MifJam M p e fumind Paroclomlem e»x. ia u C.i rca hanc Conftitutionem prenotandum eft; hg ye quod fcripta quidem folum fuerit ad Epifco- v pos Italie ; quia tamen JDecretales füummorum atj Pontificum, quando fünt declarative legum natu- & n ralium,vel divinarum,velLegumEcclefiafticarum m anteriorum univerfalium, obligantium totam Ec- jl clefiam,obligant totamEcclefiam,idem in prafenti materia tenendum eft. Quod ejusmodi Decretales, ginu ia feu Refcripta particularia$Summorum Pontificum adtotam Ecclefiam extendi debeant, obfervat SS. T d D.N.BEeNwNEpricTvus XIV. in fua Con(titutio- l r C'yl" ne : Z4d eradicandum , füperius $. 1. relata , ubi de- uf LP clarat, Suam Decretalem, Suprema, &, Ubi pri- j h jj mum, licet folüm ad Epifcopos Lufitanie fcripta fuerit, fua obligatione etiam comprehendiffe re- ii í liquam 30 NOJTAB. CONSTIT. AC DECLARAT. liquam Ecclefiam. Sic enim fcribit: Quoniam If Lütteras noftras , utpote ad Lufitanie regnorum atque ditionum . opportunitatem accommodatas ,. &2 pro iisdem cbis,f olummodo emanatas, generalis definitionis, & legis vim, auiboritatemque babere , ab aliquibus (INB.)) temerà ne- gatum fuit ; ideo Nos (INB.) bujus mofire generalis Sanétionis tenore declaramus , memoratam praxin in fe- ipfa , & ubique locorum ac temporum , reprobatam atque i damnaiam e[Je , &j cenferi debere , &c. Nzc ozssTAT illa Lex Arcadii , Honorii, fv & 'Theodofii Imperatorum, qua extat in Codice 'Theodofiano l. 1. Tit. 2. 1. 9. que fic fonat : Re- firipta ad. confültationem emi[Ja vel emittenda , in futu- vum iis tantüm negotiis opitulentur , quibus effufa doce- Cän & MU buntur. Nam hac Lex non loquitur de Refcri- ptis declarativis legis anterioris , fed de Refcri- ,r.e.':m li v ptis conftitutivis nove legis feu obligationis. Ímo videtur, etiam Refcripta conftitutiva novce diti; ss legis in ifta Lege Imperiali haberi pro regula ge- 1 nerali in eodem negotio , quamvis non verfante cir- ca easdem perfonas , ad quas datum fuerat Re- p ! fcriptum. De qua re videri poffunt Commenta- »Ff ria Gothofredi in Codicem Theodofianum. vb J Caterum Conftitutio Summi Pontificis fic ha- bet: p y Qd viitlee n vt vt n l'US N Fenera- ïCLMl 31 tlj ^ Mby Venerabilibus Fratribus, Patriar- Wfl Wu ij V cbis , AArcbiepifcopis, Epifcopis , cun- li m &isque locorum Ordinarüs per Ita- LT p liam confTitutis. [ R L [ D ) BENEDICTUS Papa XIV. ial I Q1 J Feuerabiles Fratres falutem , & AApo- ,Wï Jflolicam benedi&honem. ij jj [/jl m femper oblatas Nobis occafiones Apo- ré R: )C ftolica fcripta dirigendi ad Fraternitates M » Veftras libenter amplectimur , ut fincerz INo- : f » ftr: erga Vos dile&ionis argumenta frequenter NURVG »eluceant; tum veró majori animi alacritate id » ipfum praftamus, quum ad excitandum Frater- ag n vent »nitatum veftrarum zelum pro confervatione hum t »re&e difcipline in Clero regimini veftro com- » miffo , prefentibus rerum, aut temporum con- ff Qu » ditionibus commovemus. | Toit Nec enim impofi- Totits »tum imbecillitati Noftre omnium Ecclefiarum »Ífolicitudinis onus aliter fuftinere INos poffe » confidimus , quàm fi divini cultus augmentum, » atque exactam Ecclefiafticarum San&tionum in »fingulis Diccefibus cuftodiam religiofe vigi- »lantium Paftorum cure, identidem inculcando, » commendemus. » Hujus porro Epiftole ad Vos fcribendz oc- »Ccafionem Nobis atque argumentum inprimis I, » pr&- N 32 NOTABP. CONSTIT. AC DECLARAT. »prebet onus illud , quod omnibus animarum a, 1 ü p »curam gerentibus incumbit, applicandi Miffam »Parochialem pro Populo ipforum cure com- J » miffo ; tum etiam applicatio Miffe Conventua- nmus)aj »lis, que pro Benefa&toribus in genere facienda J » eft ab iis, qui Miffas canunt in Ecclefiis Patriar- » chalibus, Metropolitanis, Cathedralibus, & Col- jl »legiatis ; tum denique debitum pfallendi, quo hh »tenentur Canonici predi&arum Ecclefiarum ]/ AV ;ragaäerre » choro affiftentes. Cujus quidem argumenti mi- » nimé nova, fed à Scriptoribus frequenter habi- r T »ta tractatio eft; Cumque ea res in hujus alme ,tüs » Urbis noftre Congregationibus, & potiffimum yneau; »in Congregatione Venerabilium Fratrum no- al » ftrorum S. R. E. Cardinalium Concilii Tridenti- lum » ni Interpretum , cujus Secretarii munere olim rl »in minoribus conftituti multos annos perfuncti Va »fumus, multoties difcuffa ac definita fuerit; d »quamvis earundem Congregationum Decreta M]h » plerumque circa eam uniformia & fibi confona 1 M » prodierint , eorumque Decretorum nonnulla nc;oi&" N »etiam Pontificiam Predecefforum Noftrorum QUE »approbationem & confirmationem meruerint ; ETU ^ ,minimé tamen mirandum effet, eorum noti- vl Rnj » tiam ad fingulos quofdam veftrum non adhuc vt » perveniffe. Quapropter non modo opportu- nnülimha »num, verüm etiam neceffarium duximus, En- D » Cyclicam hanc Epiftolam ad Vos fcribere , per 1"7171 fj » quam, fublata demum diverfarum, in quas Scri- T 1j| » ptores abierunt, opinionum varietate, conftans vt i li »hujus Apoftolice Sedis fententia predictis de N ;b& »rebus cuilibet innotefcat ; & Fraternitatibus m YR » Veftris quedam veluti norma ac regula fuppe- » &6 p LT SS. D. N. BENEDICTI XIV. 29 " d- j » tat, juxta quam Synodales, aliasque veftras cir- ia Tlt q w V » Cà premifía Conftitutiones, Ordinationes, feu WE CO ! [ » Edicta, quorum publicationem Vobis injungi- » IDUS$ , dirigere valeatis. Eorum veró executio- LSRIT Á »nem , dum , juxta ea , que in prefentibus te- Wi M » nenda, atque fervanda prefcribimus, omni, qua A | od j n N » decet, folicitudine ac vigilantia urgere ftudebi- »tis, minimé dubitandum Vobis erit, ne ftatuto- n Ti »rum Veftrorum implemento obicem aut mó- m »ram afferre valeant recurfus ad hujus Noftre N »Curie "lribunalia forfitan habendi ; utpote ]] » Qquos omnino rejiciendos effe precipimus , ac i La »jubemus ; quamobrem has ipfas Litteras No- m P » ftras in fingulorum Tribunalium Regettis affer- Al T » Vari volumus, atque ad earum prefcriptum tam 1 muet »iplorum Tribunalium refolutiones,quàm de Ve- o r » ftris Decretis, quz ipfis preefentibus inhzrentes ^i r » €dituri eftis , judicia exigi , & conferri manda- um D » Inus. Vib » Et quidem quod nuper enunciavimus , fa- Qrur. tU » Crofan&tum Miffze facrificium à Paftoribus ani- n Nl »1Inarum applicari debere pro Populo ipforum Wa »cur& commiflo , id veluti ex divino precepto , at » defcendens , à facra Tridentina Synodo diferté n v exprimitur Selff. 23. c. 1. de Reformat. per hec »notabilia verba : Cüm Precepto Divino mandatum qu WOd J iM » /it omnibus , quibus animarum cura commi[Ja eft , oves »/uas agnofcere , pro bis facrificium offerre &9c.. & |Va »quamvis minimé defuerint, qui per inanes & fW w »írivolas interpretationes hujusmodi obligatio- »,nem à S. Synodo memoratam de medio tollere, UTl » Vel faltem extenuare contendetint , quum ta- n ,men relata Concilii verba fatis clara & perfpi« T ffä"*"ïl D. Zfmort Supplement, » Cuà $ 94 NOTAB. CONSTIT. AC DECLARAT. »Cua fint , cumque-przdicta Congregatio ejus- | lm ei 1 «lf » dem Concilii interpretationi privativó prepo- g. »fit&, conftanter edixerit, eos , quibus anima- & l ,rum cura demandata eft, non modo Sacrificium " Yil » Miffz celebrare, fed illius etiam fructum me- m Dl P » dium pro Populo fibi commiffo applicare debe- j » I€, nec illud pro aliis applicare , aut pro hujus- » modi applicatione eleemofynam percipere pof- ey »íe ; quodque magis intereft , cüm h«c intelli- JX » gentia à Predecefloribus Noftris Romanis Pon- UUR » tificibus approbata fuerit, & confirmata; nihil at »jam amplius ulli veftrum defiderandum fuper- od »eít, ut eam ample&ti, eidemque obfequi, nec dOR » non illius promptam executionem in Veftris re- yumodd » fpectivé Dicecefibus omni ftudio procurare de- v d » beatis. wl 1 i:rlxl V » Neque eos tamen , qui, ut füperius innui- dj »mus, in minoribus adhuc degentes, munus Se- d »cretarii preditd? Congregationis Concilii Tri- l » dentini Interpretis plures annos obivimus, alios- W H »que non paucos partim in Anconitanz Cathe- r »dralis, partim in Metropolitane Bononienfis, st » Patrie Noftre dile&iffime, quam adhuc retine- ytr) ch »1Ius, gubernatione affidué tranfegimus , non, W t »inquam, nos latent multiplicis generis effugia, W q k »per que nonnulli predi&te obligationis imple- ngni E »mentum declinare fatagunt, quibusque proinde Ya » opportuné à Nobis eft occurrendum. Vinnj » Cüm enim facrum Tridentinum Concilium, »ne animarum cura negligatur , non uno in lo- A h IOH ,CO Épifcopis mandet, ut, quotiescunque opus »fuerit, idoneos Vicarios cum certorum fru- AW N j » &uum aflignatione ad eandem curam exercen- N , dam Muy SS, D. N. BENEDICTI XIV, 35 »dam eligant, ac deputent , uti videre eft in » Seff. 6. c. 2. Seff. 7. c. 5. & 7.4Seff. 2 1. c. G. Seff; » 25: C. I6. non raró autem eveniat, ut aliqua Ec- n u l » Clefla Parochiali vacante , Vicarius pariter ad r ii D At » implenda hujusmodi Ecclefiz onera , ufque ad ^* [ » hovi Electionem Re&oris, ab Epifcopo depus H Y »tari debeat , eodem Concilio 'Tridentino id ju- AR tinht 1 » bente Seff. 24. c. 18. de Reformat. nonnulli ex ID ii » hujusmodi Vicariis nituntur feipfos,à predicta Q » obligatione fubtrahere, vel ex eo quod, habi- w » tuali cura penes alium feu alios refidente , ipfi : l Ó ii l d | ao n i 0 » actualem duntaxatexerceant; vel quod ipfi fint É » adnutumamovibiles; vel ad breve tempus hu- memin as »jusmodi cure fint addicti: ut nihil hic loqua- lo rot »mur de Parochis Regularibus, qui à pradicta » applicatione Miffe pro Populo nonnunquam a- Áiperib »lienos fe oftendunt. Itaque mens Noftra & TM » fententia eft, ficuti etiam pluries à prelaudatis ( » Congregationibus judicatum fuit, ac defini- » tum, quod omnes & finguli, qui actu animarum Rn M'RE'«.: » curam exercent, & non folum Parochi aut Vi- BU » Carii Seculares , verum etiam Parochi aut Vi- u t » carii Regulares, uno verbo, omnes & finguli, um(egïmþ » de quibus fupra di&um eft, atque alii quicun- g » que etiam fpecifica , & individua mentione di- quigti »gni eque teneantur Miffam Parochialem appli- u j » Care pro Populo, ut prazfertur, ipforum cure Va » commiffo. .Nonnulli veró ad evitandum hujusmodi sini j n » Obligationis implementum allegare folent, con- » gruos fibi Parochie fuz redditus non füppete- st iil gt »I€5 alii denique ad inveteratam confuetudinem » confugiunt, fuftinentes, id neque fibi,neque de- 7) curzn&ïi 2 » Ceffo- $ 36 NOTAB. CONSTIT. AC DECLARAT. ! gg » cefforibus fuis, per longum tempus, quod im- hod ,Iemorabile affirmant , unquam in ufu fuiffe. J (j » Nos autem ad precedentes pradicte Copgrega- » tionis Concilii refolutiones Noftram approba- A m » tionem & confirmationem extendimus ; & qua- , tenus opus fit, Au&oritate Apoftolica iterum ,tenore prefentium decernimus & declaramus, » quod, licét Parochi , feu alii, ut fupra , anima- ,it i at ,rum curam habentcs, congruis preefinitis reddi- » tibus deftituantur, & quamvis antiqua feu etiam u » immemorabili confuetudine in ipforum Dicece- n , q » Cefibus feu Parochiis obtinuerit , ut Miffa pro Qp « » Populo non applicaretur, eadem nihilominus adrerüs| , omnino in pofterum ab ipfis debeat applicari. , Dum tamen diximus, omnes animarum cu- r d » ram habentes , Miffz facrificium pro Populo fi- j l » bi commiffo applicare debere , non ideo ftatue- m ( [ H at ,re voluimus , eosdem aut quotidie , aut quo- » descunque celebraverint , ad predi&tam appli- « IT N »cationem pro Populo teneri. XKt quidem Sa- dxh PK » crofan&a "Tridentina Synodus Seff. 23. c. 14. yi, » precipit Epifcopis curare, ut Sacerdotes faltem p ylidis $1 »diebus Dominicis , & Feftis folennibus Miffa- »rum facra faciant, i autem curam babuerint anima- xdiT i (j , rum , tam frequenter , ut fuo muneri fatisfaciant, Mif- y fas celebrent ; in pluribus autem Synodalibus E- » *F W fl » pifcoporum Conftitutioribus novimus provi- Ui » dé conftitutos ac defignatos effe dies , quibus vtejg ,animarum Paítores Miffas celebrare debeant. vt » At vero Nos id unum in prafenti fufcepimus z':*ïfmm » decernendum, quando nimirum iidem pro Po- » pulo celebrare & applicare teneantur ; & quam- f*þï?aj » vis compertum habeamus id, quod aliàs à Con- :üïiï;m » &ICga- NUgy SS. D. N. BENEDICTI XIV. 9 i i ) D » £regatione Concilii refpoufum fuit, Parochum A N »nüempe pinguibus redditibus dotatum quotidie » pro Populo celebrare & applicare debere; eum P ah M D »Vero , qui uberioribus hujusmodi redditibus »non gaudeat, feflivis tantüm diebus idipfum WTM » pr&ftare teneri; cüm tamen pariter Nobis per- I » fpecte fint tum controverfie fuper hoc ipfo ex- ü*[upn,;ï » Oortz, nimirum ad quam fummam pertingere de- UA » beant Ecclefi&e Parochialis proventus, ut pin- E » gues & uberes appellari poffint ; quoniam pin- Liinzjg » gues minimé habendi funt redditus , etiam co- » piofi , quibus tamen multiplicia & gravia fint a»:'sg] I »Onera adnexa ; tum etiam multorum querele hat » adverfus hujusmodi Decretum, tanquam plus ETU »€quo rigidum , excitate Nobis innotefcant ; p ! » idcirco opportunum cenfemus Fraternitatibus i n » Veftris declarare, Nobis abunde fatisfa&tum fo- »re, Vobisque fatis proinde efle poffe, dum ii, de, a & , m 1 MAU Dl » qui animarum curam exercent, Sacrificium Mif- F ) ln » f& pro Populo celebrent atque applicent inDo- t ( W i v »minicis, aliisque per annum diebus Feftis de gt » precepto ; cüm predi&ti Dominici, aliique Fe- nbl » íti dies ii fint, in quibus juxta preceptum Con- » Cilii Tridentini Seff. . c. 9. & Seff. 24. c. 4. qui- » libet animarum cure Prapofitus Populum [ibi com- n d sl » miffum . falutaribus verbis pafcere debet , docendo ea, » que fcire omnibus nece[Jarium eft ad falutem ; iidem- m » que fint dies, de quibus eadem fantta Synodus d Ts » ítatuit , ut moneat Epifcopus Populum diligenter , te- » neri unumquemque Parocbie fue intere[Je , ubi commo- ( j Iw »dé id fieri potefl , ad audiendum verbum Dei; & ii » quibus Parochi fubditos fuos in Do&rina Chri- a » ftiana erudire debent, juxta id, quod à przdi- )quoä Af ! 2 [] » [6) L H BY $89 NOTAB, CONSTIT, AC DECLARAT. » &o Concilio in citato c. 4. Epifcopis pracipi- a »tur, ut nempe faltem Dominicis & aliis Feftivis qubis » diebus pueros in fingulis Parochiis , fidei rudi- Dneme j »Inenta, & obedientiam erga Deum & Parentes npw*.sis » diligenter ab iis, ad quos fpectabit, doceri cu- j Bs t " » Et quia in nonnullis Diccefibus numerum » dierum Feftorum de precepto , de Apoftolica J » Noftra auctoritate & confenfu, eatenus eft im- al »minutus , ut nempe in aliquibus Feftis Chrifti u Ms » Fideles & Miffam audire, & ab operibus fervi- st »libus abítinere debeant; in aliis vero Populo Apreti » permiffum fit opera fervilia exercere, firma re- o »1anente obligatione audiendi Miffz Sacrifi- perttel d »Ccium ; INos, ut oborte jam dubitationes circa tigend » onus applicationis Miffze Parochialis in, hujus- à, Q » modi diebus Feftis penitus eliminentur , ftatui- od »mus & declaramus , quod etiam iisdem Feftis w » diebus, quibus Populus Miffz intereffe debet , NT tU Mr» i » & fervilibus operibus vacare poteft , omnes a- st » nimarum curam gerentes Miífam pro Populo at » Celebrare, & applicare teneantur. » Quia vero propria nonnunquam experien- Sdy » tia fatis agnovimus, aliquos effe Parochos adeo vll » pauperes, ut ferme ex eleemofynis , quos à Fi- v » delibus pro Miffarum celebratione accipiunt, , » Vivere cogantur, eos veró qui, Ecclefia Paro- y lg » Chiali vacante,, ad animarum curam exercen- vll » dam fub Vicarii feu Oeconomi nomine depu- » antur, aliquibus in locis adeo illiberaliter tra- »QUO( r IT » &ari , ut exigui redditus ipfis conftituti, & pau- » Cà incerta emolumenta eisdem obvenientia, &- :ïï*ïentm( D 'JW f j » gr6 ad eorum vite neceffaria füfficiant . quod » lI$ )EQLHI1 SS. D. N. BENEDICTI XIV. 39 lhy b y N l » li$ quoque non raro evenire folet, qui in ali- li,l l » quibus Ecclefiis, habituali cura apud alios ma- il il » Dente , actualis tantüm exercitio funt addi&i ! ij ( : » proindeque cum iftis feveró nimis agi videre- » tür , fi diebus Feftis, quibus potiffimuüm hujus- 3 Dutte » modi occafio fe offert, eisdem vetitum effet e- » leemofynam pro applicatione Miffze recipere: ])dn goü l Md »Idcirco Nos tam iftorum, quam illorum ino- n " » piam fummopere miferantes , eifdemque, quan- npus?e?ï;: 0U »tum INobis integrum eft , confulere volentes ; E »quamvis, ut fupra di&um eft, omnes & fingu- »li predidti teneantur diebus Feftis Miffam pro T m (l Mif g » Populo celebrare & applicare ; attamen, quod »pertinet ad predi&os Parochos egentes, uni- J li Mi As i i& j » cuique veftrum facultatem concedimus , cum » li$, quos re vera tales effe noveritis , opportu- I ' » né difpenfandi , ad hoc ut , etiam diebus Feftis, Lign M veefe d » hujusmodi eleemofynam ab aliquo pio offeren- » te recipere , & pro ipfo Sacrificium applicare, W, um »quatenus id ab eo requiratur , liberé & licité amy »poflnt & valeant; dummodo ad neceffariam V »Populi commoditatem in ipfa Ecclefia Paro- UM m "d » chiali Miffam celebrent: *ea tamen adjecta con- fe d » ditione , ut tot Miffas infra hebdomadam pro » Populo applicent, quot in diebus Feftis, infra lOf?mS ) ; v , eandem hebdomadam occurrentibus , juxta pe- » culiarem intentionem alterius qui,Eiäääï; pii Benefa&toris n » obtulerint. m* » Quod autem fpe&tat ad Vicarios , five Oe. » conomos Ecclefiarum vacantium, cüm à facro ol T » 1ridentino Concilio citata Seff, 24. c. r8. cuili- T » bet Epifcopo tribuatur facultas eos deputandi T » & conftituendi , cum congrua ejus arbitrio fru&uum C 4 » portio- 8 4O NOTAB. CONSTIT. AC DECLARAT. » portionis aj matime ; veftrum erit Vene1 abiles qotmd quiu »Fratres , cum iis agere , qui vacantis Ecclefiz » fru&tus exigunt, ut egenti Vicario, qui exigua n : u » hujusmodl certorum fru&tuum affignatione , » paucisque incertis proventibus gaudeat , con- y Yi M »gruum aliquod augmentum przbeatur pro o- y P » nere celebrandi & applicandi Miffam pro Popu- i 5]O diebus Feftis. j D n Quapropter pro iis locis, in » qulbus Ecclefiarum vacantium fruétus ad com- Ti M »modum Camerz Noftre Apoftolice exiguntur, » opportuna Thefaurario Noftro Generali man- LL» d( »data dirigimus , que is denunciare non prater- r:.amur, »Tmittet peculiaribus di&iorum locorum Colle- n x.,l. I db as » Goribus, cum quibus Epifcopi Ecclefiafticze , Noftrae Ditionis ceterorumque locorum , in A CODU »quibus, ut prafertur , Ecclefiarum vacantium HC:: » fru&tus ad Cameram pradictam pertinent , otfi- JG. » Cii füi partes in eum finem , de quo fupra dixi- AT » mus, interponere dcbebunt gt s Ac demum quoad illos, qui tanquam Vica- NOWR o »rii five perpetui , five ad tempus confttituti, » animarum curam adminiftrant qua apud alios füäm à habitu refidet, ratione alicujus Eccletig Paro- unr / » chialis, ipforum Ecclefiis feu Monafteriis, Col- Canomc J legiis , aut locis piis olim unit& , quamvis à re- col. mem. Pradeceífore Noftro S. Pio Papa V d prefinita fuerit certa pars fru&tuum hujusmodi Ut Vicariis afhgnanda , prout in ipfius Conftitu- ,,PEI r tione, qua 1incipit Ád exequendum , data Kalen- hBC Cog dis Novembris Anni 1567. diftincté ftatuitur , urarum nihilominus,ubi prafcripta fru&tuum portio vel M ]qt nullo modo, vel non integré Vicariis predi&tis n»r[a » affignata reperiatur, vel etiam ubi ea , qux ad :mkïm » DOr- W liL ss. D. N. BENEDICTI XIV. 4I | 2" r , normam przdiétze Conftitutionis eisdem fuerit d) » attributa , minimé fufficiens à Vobis reputetur, » propter temporum circumftantias, & fignanter ïlagpd »pro implendo onere celebrandi & applicandi ! NU » Miffam pro Populo diebus Feftis de preécepto &bä: If » 9ell. 7. c. 7. dum illorum arbitrio permifit, jux- uD O PQ »tà temporum atque injunctorum onerum ratio- n LY i »,nem , congruam predictis Vicariis fru&uum UA » portionem affignare ; quam ob caufam NNos et- J tj t t N » iam Fraternitatibus veftris, quatenus opus fit, » neceffarias omnes & opportunas facultates im- L » pertimur ; quibuscunque appellationibus, pri- lt » Vilegiis , aut exemptionibus, ut in eodem Con- oþ;' m » Cilio fancitur , adverfus ea, qua falubriterà Vo- Teloto » bis conftituta fuerint, minimé fuffragantibus. TU Va »Hsc igitur circa Miffam Parochialem fta- Mtnent d » tuenda ,' & Fraternitatibus veftris denuncianda táp » Judicavimus , indeque gradum facientes ad ea, »Qu& pertinent ad Miffam Conventualem, nemi- n Vi ,nem veftrum latere putamus fanctorum Cano- n , num Sanciones, quibus przcipitur, ut fingulis » diebus in Ecclefiis Patriarchalibus, Metropoli- u ayuä:& Va »tanis, Cathedralibus, & Collegiatis tum Horz rl Canonice debitis modo & forma recitentur, tum etiam Miffa Conventualis celebretur; quae Ts ] &Pipäl adeo clare funt , ut nulla fuüper iis oriri poflit ,Qubitatio. Eaque dere perfpicuz pariter , & s ür » per omnia uniformes exiftunt Refolutiones ab hac Congregatione Venerabilium Fratrum No- Yf CML " iil lu fitrorum Concilii Tridentini Interpretum repe- » dtis vicibus emanate , quas omnes Apoftolica f fpwt ( j » Au&oritate Noftra confirmamus & approba- ju, V r ,Imus , earum executionem Vobis enixé incul- C5 » Can- r D 4'2 NOTAB,. CONSTIT. AC DECLARAT. teni » cantes : ut fcilicet Miffa Conventualis, quz fin- » gulis diebus canitura Clero predi&tarum Eccle- ïl d » fiarum, pro earundem Benefa&oribus in gene- a »I€ quotidie applicetur ; eodem prorfus modo, »quo Miffam Parochialem ab iis , qui curam ani- ) »marum gerunt , pro Populo fibi commiffo , fin- » gulis faltem diebus Feftis de precepto, applica- »ti debere fuperiüs declaravimus. Itaque date »Operam , ut falfam quorundam opinionem eli- RU »minetis, quam in aliquibus Ecclefiis ejusmodi, W » live dolo malo, five per errorem invectam effe P M , »novimus: quod nempe, dum Miffa Conventua- yit, i »lis pro certo aliquo Ecclefi& Benefactore vel , t » grati animi ergo, vel ex vi onerisimpofiti cele- n M j | » bratur, & applicatur , fatis impletum cenfeatur vatnd » debitum applicationis Miffe Conventualis. Et- vl d »enim hujusmodi debitum non quidem refpicit of » fingulares aliquos Benefa&ores , fed Benefa&to- ao »Ies in genere cujuslibet Ecclefi& , cujus fervi- W l 1 »tio addicti funt, quicunque in eadem five di- L at »gnitates, five Canonicatus , five Manfio- m »nariatus ,' five Beneficia Choralia obtinent, r »& Miffam Conventualem fuis refpe&tivé vi- Mf »Cibus celebrant. Negue minus improban- ylat, » dam noveritis aliorum fentontiam, qui fatis pu- dN Tf » tant, fupradictam obligationem impletam effe, yu » dum in eorum Ecclefiis pro Benefa&oribus in j ] » genere aliquz interdum preces fiunt , vel anni- » Verfaria ftatis diebus facrificia pro illis peragun- ! fb!p]lüu quili » tüi. Nemo enim id fibi arrogare debet, ut im- D » pofite obligationi alia ratione fatisfacere pof- »fit , quàm ea, que à Lege Ecclefiaftica multo- v n y Lies prafcripta fuit; nimirum Miffam Conven- y tüa- Jlm.l, Al S$SS. D. N. BENEDICTI XIV. 43 U »tualem fingulis diebus pro Benefa&toribus ceie— »brando , eandemque pro illis in genere appli- ii : Dmh » cando. f M u Wt » Profe&o non folüm prioribus Ecclefize fz. | L [ »Culis, verüm etiam temporibus haud longe à »Noftra vtate remotis (quod Vos ex hiftoria »Ecclefie didiciffe non dubitamus) fervabatur » olim in fingulis Ecclefiis feries accurataomnium, t » & fingulorum, quorum liberalitate unaqueque »8aucta fuerat, eorumque nomina facris Dipty- il N » Chis, fic enim vocabantur, ideo confignata e »rant, ut eorundem recordatio nunquam interi- » ret , utque pro iis tum preces funderentur, tum t fl Cr » etiam Miffe Sacrificium offerretur ; quam ob 'on| » caufam etiam predié&tus Catalogus in plerisque ll 1f » Ecclefiis ob oculos Presbyteri celebrantis ap- » poni confuevit, licet iidem pii Benefa&ores in :'Ec'anefää; » fuis Donationibus nihil penitus pro fe pacti ef- l W,Wm » fent, fed tantummodo pro peccatorum fuorum » remiffione fe bona fua Deo offerre declaraífent. Mx ïxye » Écclefiarum fiquidem Przfules preces pro iis » imperandas effe duxerunt, quamvisilli propria $ 1 W m ' m » bona offerentes ne verbum quidem ea de re fe- i iU »ciffent, Sacrorum hujusmodi Diptychorum u- » fus fenfim defecit; ob idque in oblivione ja- " »cent alicubi complurium Benefa&torüm nomi- lo* Mi »na. At non idcirco deferere fas eft ufum & di- »Íciplinam orandi pro iis , & facrificium Miffee p » pro illis offerendi. Atque inde preceptum ap- » plicandi Miffam Conventualem pro Benefa&o- »Iibus in genere , originem atque rationem de- » fumit. Ym » Quem- 44 NOTAB. CONSTIT. AC DECLARAT. ; Quemadmodum vero , loquendo de Miffa pxædl& » Parochiali , fuperiüs d1&um eft, varias excufa- » Qs » tiones afferri folere , ad dechnandam illius ap- J j a » plicationem pro Populo diebus Feftis de pre- » »Cepto; ita pariter ufüuvenit quoad applicatio- » i »nem quotidianam Miffe Conventualis pro Be- . »nefatctoribus in genere Ut autem füperiores n »ili£, fic etiam he pofteriores provide é medio / IU fublatæ fuerint per opportunas Congregationis o ]^ » Concdu Tridentini refolutiones, quas proinde Jedict »in his etiam Auctoritate Noftra approbamus, qumvi »& confirmamus Nonnulli fiquidem obtentu » contrarie confuetudinis, etiam immemorabilis, f .inünt »in propria Ecclefi igentis , fe ab hujusmodi ,O d , onere eximi poíle fibi perfuaferunt uf » Verüm jam pluries refponfum fuit hujus- ,modi confuetudinem , licét immemorabilem , MIT. » quz potiüs abufus & corruptela dicenda eft, ne- NDI » mini fuffragari , alii à Miffa pro Benefa&orxbus QT »in genere applicanda fe excufatos voluiffent, pEX E. quöd alio quopiam Miffarum onere ob- A » ftricti inveniantur, vel ratione proprii Canoni- Dl EQQL » Catus , aut alterius 'Beneficii Ecclefiaíftici, quod od »in ümul cum Canonicali Prebenda obtment, N »vel quia preter munus Canonici feu Beneficia- DIE »t, aut Manfionarii in Ecclefia Cathedrali feu ))W(Jw » Collegiata, cüm etiam in eadem, vel in alia Ec- »Q; » Clefia Parochialem curam exerceant, dum Mif- fam Conventualem canunt diebus Feftis de pre- ) COng t t cepto , debent pro Populo fibi commiífo eam )I(lumH applicare; ac proinde nequeunt eandem pro IQWWE]U » Ecclefize BenefaGtoribus fpecialiter offerre. Sed f n his quoque obviam itum eft , jubendo fingulis riulw [ Ü » pra- MU SS. DI Nl BENEDICTI XIV. 45 Mi [ N » predi&is, ut Miffam Conventualem, quam ca- i] l ,.nnunt, pro Ecclefi& Benefactoribus in genere H apphcent proaliis veró , pro quibus ipfi pe- & Ya o ,culiariter Miffam applicare tenentur , alterum , fübítituant, qui ipforum loco Miffam hujusma- UT MQ W , di celebret, applicetque. n ( iiin .. Aliorum pariter exceptio fuit, quod Miffa r iv » Conventualis non femper à Canonicis aut Di- IT WU ; gnitatibus celebretur , fed aliquando etiam à l Hh , Beneficiatis aut Manfionariis ;; quos minus z- lUi MAnt ] , quum videtur pro Miffz celebratione omni e- ; leemofyna carere , que unde defümi valeat 14 iV d » ignoratur. Cui tamen rei pariter confultum ll ; eft, demandando , ut ea defumatur ex Maffa nhiit, c,. » diftributionum. V0rddt , Alii denique obtenderunt exiguitatem hu. DA Q »jusmodi diftributionum, qua&, ob detractam e- J »leemofynam quotidianam pro Miffa Conven- f OUY HM ,, tuali, ad nihilum feré redacte, vix foret, ut ab Qs NV W , aliquo curarentur, cum magno detrimento fer- Ti vitii Ecclefiz preftandi Tridentina quidem BN » synodusSeff. 24. c. 15. opportunas rationes o- 0s 0U , ftendit quibus Canonicalium Prebendarum MGIUBV »inopiz valeat provideri. Si veró defignatam at , à Concilio viam, ut feré evenire folet, nequa- m,' ii ,quam iniri poffe contingat, reliquum erit ad ia »Congregationem Concilii recurfum habere ; M ,Ccujus erit, perfpecto ex Veftris Relationibus ,Lcerum ftatu, Auctoritate Apoftolics à Prede- , Cefforibus Noftris eidem impertita, & à Nobis » €tiam prefentium tenore confirmata, quotidia- ,.nam applicationem Miffie Conventualis pro ( » Bene- $ 46 NOTAB. CONSTIT. AC DECLARAT. fieyia » Benefa&oribus in genere, ut aliàs , ad Feftos ) (oyr , tantummodo dies reducere, M D) Val , Non modo Ecclefiis Patriarchalibus , Me- » tropolitanis, Cathedralibus, & Collegiatis in- » wsnh ),F ,; jun&um reperitur, ut quotidie Miffa Conven- " ,, tualis in eisdem canatur, fed etiam in Rubricis UP » generalibus, quarum exactiffimam Fraternitati- J A » bus veftris cuftodiam commendamus, prafcri- ,ai » bitur, ut certis diebus non una , fed binz, at- » que etiam aliquando tres Miffze Conventuales p » Uno die celebrentur. Itaque, cüm nuper à No- , Bs »» bis diétum fuerit, primam Miffam Conventua- » lem quotidie pro Benefa&oribus in genere ce- t U würy f » lebrandam & applicandam effe, nunc expen- »dendum fupereft, an earundem Ecclefiarum e t Ym 1 , Capitula Jurisdi&ctioni Veftre refpectivé fub- :uïm H depd , je&ta adigere debeatis , ut alias quoque Miffas, » li plures , ut prefertur , celebrari contigerit, Aict » pro Benefa&oribus in genere fimiliter appli- " »? Cent. D A A hh , Hujasmodi queftio ab aliquibus ex Vobis »; Ecclefiaftico Zelo flagrantibus fupradicte Con- ii vt d . gregationi Venerabilium Fratrum Noftrorum » Concilii Tridentini Interpretum propofita eft. s , Jamque ante illius propofitionem compertum Y »w.t:pa ,,fuerat, aliàs ab eadem Congregatione refpon- , fum fuiffe, concedendam effe exemptionem ab » ii L , onere applicandi fecundam & tertiam Miffam lil ! ,; Conventualem pro Benefactoribus in genere , li l , attenta Canonicatuum & Beneficiorum tenuita- É l , te, ex quo inferri poterat , hujusmodi applica- Y i d , tionis debitum manere, ubi de Ecclefiis paupe- ,1Tibus non-ageretur. WVerüm, cüm hanc defi- l , hiende ] CLMH Aj SS. D. N. BENEDICTI XIV. ; 47 3.135, ii P; ,niendze quzftionis regulam apud predicam » Congregationem non admodüm veteri obfer- t h , Vanta firmatam probé noverimus, cumque hu- M^ COIlggw , jusce dubii folutionem eadem Congregatio nu- F ( » per Judicio Noftro remittendam efle cenfuerit, hn tl , INos ita judicamus , idque Vobis tenendum in- MF ïgm N »» dicimus, laudandos nempe & confirmandos ef- TR ) li , fe, quotquot fponte fua fecundam, aut tertiam i n )N ii t » Conventualem Miffam pro Benefactoribus in N & W » genere applicant; qui veró idem agunt ex vi , confuetudinis in ipforum Ecclefia vigentis , iis 4 CU* 5imperandum , ut in ea confuetudine perfeve- lUj [ r , rent. Ubi veró id ufu receptum non invéni- J lv M |t] ,tur, liberam omnino fecunde, tertieque Mif- in Ils »Í» Conventualis applicationem celebrantibus » relinquendam effe, dummodo in commemora- nb Vr Mf , tione pro defun&tis, Ecclefi& Benefactorum in 1 i b Ü jj »genere non oblivifcantur. , Huic demum Epiftole Noftre finem impo- It qy ,nentes, Fraternitates veftras enixé hortamur , Ws Y , ut maximam curam & vigilantiam in id confe- il N P , ratis,ut in Ecclefiarum Veftrarum choris, pt2*- »ter devotam celebrationem , debitamque appli- i ij ^ , cationem Miffze Conventualis, Horz Canoni- Y W Qu , €€& non praproperé , fed exacte, paufa nempe j , interpofita, & maxima, qua decet, reverentia, [* , ac Religione canantur. Equidem fcimus, in a- »liquibus Metropolitanis & Cathedralibus Ec- &rH ii , Clefiis , inter Canonicos eam opinionem inva- ,luiffe, ut fe munus fuum fatis implere conten- Val , dant , dum Choro prefentes affiftunt , licét ipfi gl »; fibi filentium imperent , neque pfallentibus Be- ii (irp i adjun- au häm , neficiatis aut Manfionariis il.; cantu fe p 5; gant. J by 48 NOTAB. CONSTIT. AC DECLARAT. gun », gant. In hujusce veró opinionis confirmatio- , nem adduci ab iisdem folent inveterate con- um di mna ,fuetudines, ftatuta peculiaria, aut etiam prz- Qu , tenfa Ecclefiarum fuarum Privilegia. At,cüm of » Synodus Tridentina Seff. 24. c. 12. loquens de » Dignitatibus & Canonicis, qui Choro intereffe » J , debent, unum ex eorum otficiis effe dicat, in It », Cboro ad pfallendum inflituto ,. Hymnis & Canticis », Dei nomen reverenter , difHintté , devoteque laudare, J lle 1 ,,Cumque pauca omnino fint Capitula , in »quibus eo modo à Canonicis in Choro affifti- yLrinco Ri tur , ideoque recepte in univerfa Ecclefia di- .fcipline paucos illos adverfari dignofcatur ; dmde i ls q », cüm infuüper opinio nulla nunquam in Congre- »gatione Concilii "Tridentini interpretationi Dir, '1/1 Ü »pre&pofita examinata fit, quin ftatim explofa , fuerit, &improbata ; quamvis prefumptis con- L EOL , fuetudinibus , aliisque fundamentis & rationi- , bus innixa perhiberetur , Canonicis etiam Ec- linei MM J , clefiarum Patriarchalium hujus Noftre Urbis » füper hoc inftantibus ; cüm denique idem ju- ,; dicium prolatum reperiatur à pluribus Conci- »liis Provincialibus, ab hac etiam Apoftolica j il » Sede approbatis & confirmatis , nihil jam reli- »quum effe videtur, quo minus pauciores uni- taud r ,verforum Legi fe accommodent. Equidem , minimé Nobis compertum eft , quo peculiari Wj » titulo fuffulti perfuafum habeant unius vel al- » terius Ecclefie Canonici, fe muneri fuo fatisfa- , cere per fimplicem in Choro afliftentiam , abs- » que Divinz Pfalmodiz cantu. Verümynifi il- u ,,lis praífto fit Apoftolicum non prefumptum ens Privi- » Vel abrogatum, .fed legitimum ac vig , legium lj l!CLm SS$. D. N. BENEDICTI X!V. 49 l QO lnt'etm» »legium five indultum , jure ac merito veren- I » dum eft, ne ifti, dum ita fe gerunt, Prebenda- If » um ac diftributionum fru&us minimé fuos fa- i k »Ciant, & confequenter ne ad eorum reftitutio- l quïu h »nem teneantur. Quapropter veftrum erit, Ve- ADU TOif »nerabiles Fratres , hiec omnia illis aperire , ut m s » neque Nobis, neque Vobis apud Divinum Ju- ( » dicem fraudi fit, fi in hujusmodi re, quzx tanti » eft riomenti, utpote quz ad ipfius Dei cultum » proximé fpectat , abufus & corruptelas , quas !t »arguendo & increpando evellere debebamus, j Eul » diffimulatione ac filentio Noftro foviffe & con- il m »firmalle inveniamur. Interea Fraternitatibus o J ( » Veftris, quas intimo cordis affectu: compleGi- It A »mur, Apoftolicam Benedictionem amantiffimé MAT e]) » impertimur. Datum Rome apud S. Mariam Hytt » Majorem die 19. Augufti anno 1744. Pontifi- f r »Ccatus Noftri Anno quarto. t fe »Romz 1744. ex Typographia Camere Apo- Vs » ftolice. iqei j $. 4. . u r Bulla SS. D. N. BENEDICT! XIF, ,ilij in qua adbortatur Parocbos , ut in Juis Ecclefüs V p cum Parocbianis opportuno tempore Meditationes s. D ,R án[Hituant , oel domi in[Hitui curent, con- gt ce[fis in eum finem . Indul- ip i gentiis. jrin, d f ic mos inftituendi cum populo meditationem, tractim prelegendo puncta, & poft aliquam rainp vigellSPfiF' paufam fubjungendo affe&tus, & orationem com- D. Zmort Supplement. D. inu- $S. SO NOTABE. CONSTIT. AC DECLARAT. munem alta voce dicendam à populo, poffet fre- i d quentari v. g. in Adventu , Quadragefima , vel n quando in die feriato ob confuetudinem , aut in- npïæü habilitatem jParochi non habetur fub Miffa fa- lenni Concio ; item fub Miffa matutina in die- N DC ,Jl bus Feftis vel poft illam. Poffent in hunc finem adaptari Meditationes Ven. Ludouici de Ponte S. J. quz etiam poffent fuppleri domi ab iis , qui in l ] diebus Feftis non poflunt intereffe Concioni. Bulla fic habet: iW jl ,a iaf Fenerabilibus Fratribus Patriarcbig PTR Primalibus , Metropolitanis , Arcbiepiftopis , E- tt, d Bilcopis , & Prafulibus locorum Ordinarüs uni- ln f At t verfis gratiam , €? communionem Sedis !t p Z"Apo[lolice babentibus. oOTUD d j:, f 1 j ( ;:37 punt BENEDprICTUS PaArPA XIV. E Oïlllx"f J Venerabiles Fratres , falutem, & Apoftoli- v ] M Alliï'. cam Benedictionem. ts uemadmodum nibhil eff hominibus à fami- « lg Q vtf » liari Dei confortio, & confuetudine avul- UAR »fi$, & eje&tis, ad divinos hauriendos fulgores, p » ad &ternam falutem procurandam , & ad Deum »quafi manu fa&a coeundum, magis opportu- »patty .,Ifros Pl »nhum, falutare, ac neceffarium Oratione, quae » eft velut afcenfio animz de terreftribus ad cz- D Ls Mb ? ] » leftia, inquifitio fupernorum, invifibilium defi- m » derium, conjunctio Spiritui Sanécto, & ad Deum »,f,m J ( » locutio ; ita, ne defolatione defoletur univerfa Vg » terra DI CHMT il N SS. D. N. BENEDICTI XIV. SI du n I) »terra ex eo , quod nullus recogitet corde , o- n r »Innes & finguli ubique , & femper falutaribus D » pr&ceptis monendi funt , quod oporteat fem- Mij »Per orare, & nunquam deficere ; ut in omni ó- »ratione, & obfecratione, cum gratiarum actio- dN LT ! »ne , petitionibus Noftris innotefcentibus apud » Deum, ipfe, qui dives eft in omnes, eum invo- nläs,qui; b s »Cantes, nec Noftras abs fe deprecationes, nec »1uas à Nobis amoveat miferationes. Eapro- »pter Pradeceffores Noftri Romani Pontifices »divina inftitutione formati , ut Chrifti fideles i IN " ! » ad orationis , five vocalis, five mentalis, ut di- ) »citur, illa fit, ftudium cum alacritate ineun- lii » dum, & fine intermiflione frequentandum inci- » tarent, eosdem tum cohortationibus inflamma- n »Ie , tum coleftium etiam munerum thefauris, » quorum difpenfationem ipfis crediderat Altiffi- »1InUs, allicere ftuduerunt. Indulgentias enim, j »peccatorum remiffiones, & de injunc&tis eis » quomodolibet debitis poenitentiis relaxationes t » elargiti funt iis, qui five vocales preces recita- »Ient, five per aliquod temporis fpatium quoti- » die in Lege Domini meditarentur. Nos autem » laudatiffimis eorumdem Praedecefforum Noftro- 10 »rum exemplis incenfi, non folüm omnes & fin- T th k »gulas indulgentias, peccatorum remifliones , & InT) »ponitentiarum relaxationes per eosdem No- » ftros Pradeceffores pro recitantibus quascun- fià j j » que vocales preces (dummodo nunquam revo- »Cate fuerint) aut quomodolibet orantibus, "! ii [ j » quocumque modo five ad tempus , five in per- at » petuum ad hanc ufque diem conceffas, Apofto- r [ » lica au&toritate, tenore prafentium, füb iisdem il iB ^» PprOr- SSI 52 NOTAB. CONSTIT. AC DECLARAT. » prorfus modo , ac forma confirmamus , &,qua- durtt »tenus opus fit, de novo concedimus ; verüm diünon »etiam alias infuper iis prefertim , qui mentalis ,tïrpaþxor ,orationis , feu meditationis ftudio operam de- RO ! , derint, ut infra, impertimur. Primum itaque RT »omnibus & fingulis , five qui tam in Ecclefiis, nnlu I » quàm alibi, & ubicunque locorum publicé , & » privaté quoscumque homines orandi, feu me- » ditandi rudes quomodocumque orare, & medi- VEU Lv ,,,,,, ga[e | » tari docucrint, five qui piz orandi, & meditan- pl , di inftitutioni hujusmodi, ut przemittitur inter- J d » füerint , dummodo veré poenitentes , ac facra s Doni » Communione refe&i , qua vice id egerint, fe- ( qUiqus »ptem annos, & totidem quadragenas de injun- tim v » Ctis eis , feu aliàs quomodolibet debitis peni- m d il »tentiis in forma Ecclefi& confueta relaxamus. »lis vero tam docentbus , quam addifcentibus, Al if » qui affidué pramiffa peregerint, ac fimiliter ve- IOT »Ié ponitentes , ac facra Communione refe&i, Es m m'w » pro Chriftianorum Principum concordia, hare- "t »Íum extirpatione , ac San&z Matris Ecclefie a, » exaltatione pias ad Deum preces cífuderint, fe- a, r » mel in menfe pro uniuscujusque commodo, & Rn » arbitrio , plenariam omnium peccatorum fuo- Tüdtre »rum indulgentiam, & remiflionem , quam per v , modum fuüffragii animabus Chrifti fidelium, que Boj » Deo in caritate conjuné&te ab hac luce migra- vtl » Verint, applicare poffint, mifericorditer in Do- !t g ,mino concedimus. Infüper iis, qui per duos v » quadrantes continuatos , vel faltem per qua- Vi »drantem horz fingulis diebus, & per totum W m ,menfem , orationi mentali dabunt operam , & p | » Veré pomnitentes , & confeffi , Sanctiffimum Eu- » chari- nïuhoäw C SS. D. N. BENEDICTI XIV. 53 PA u Itl Y » Chariftie Sacramentum fumferint, ac pro Chri- 4 TR "E m ul » ftianorum Principum concordia , h&refum ex- L ( Pt » ürpatione, & San&te Matris Ecclefia exaltatio- 11] » ne pias ad Deum preces pariter effuderint, ple- ! LCUEU » nariam femel quolibet menfe omnium peccato- »rum fuorum indulgentiam , & remiflionem, ii , n »quam itidem per modum füffragii animabus » Chrifti fidelium , que Deo in caritate conjun- LT&KE,Q.[N M W » && ab hac luce migraverint, applicare poffint, » au&toritate & tenore fimilibus mifericorditer in f& »Domino elargimur. Etfi autem, juxta divi- g »num Domini Noftri Jefu preceptum, oporteat, »Ut quisquis oraturus, ne ad inftar Hypocrita- Md ia ( u »rum videatur ab bominibus , intret cubiculum [ » fuum, & claufo oftio oret Coleftem Patrem in f rl » abícondito: tamen, cüm ipfe Dominus dixerit, ICeUR » quod, ubi funt duo, vel tres congregati in no- (milter »mine meo, ibi fum in medio eorum, & fanctus mne o » Joannes Chryfoftomus predicet , effe in ora- sria t » tione cum fratribus plus aliquid , videlicet con- U » Cordiam , confpirationem , amoris conjun&tio- » nem, & caritatis clamorem , felici focietate, ex ) U f » qua orationes infirmiores fe fimul complexas, » Validiores in ceelum evehi: optimum effet, ubi Mi » commodé fieri poffet, ut, quemadmodum in » honnullis inftitutum effe accepimus , ita in o- " ! » inhibus & fingulis Diecefibus in more ponere- »tur; nimirum , ut fingulis diebus dato certo » campanarum figno, five in Ecclefiis, dummo- M "ll » do totius populi multitudo unum in locum , u- k Qu » bi oret, maículis à foeminis feorfim collocatis, Ti atl » Convenire facile poffit, & nulla fuboriatur con- mümumw »fufio & inordinatio, five in propria domo Pa- N 3 » tr68- 8 - $4 NOTAP. CONSTIT. AC DECLARAT. B 1 Teed » tresfamilias eo , aut alio opportuniori tempo- j »re,ante Imaginem facram cum tota familia con- OAU u » Venientes orent. Eapropter Vos , Venerabi- »les Fratres , rogamus , & in Domino adhorta- »WH »imur, ut omnibus & fingulis Ecclefiarum , pio- » rumque locorum , in Civitatibus quidem Cathe- » dralis , aliarumque precipuarum Ecclefiarum , »in Oppidis veró Parochialium Ecclefiarum Su- » perioribus, ac Rectoribus injungatis, ut, prz- Dindtn » iniffo campanz fonitu iis diebus, iisque horis, Wa »quibus Vobis opportunius in Domino vifum »fuerit, dando decernendoque , omnes Chrifti "M » fideles uniuscujusque curz commiffos, quos in um » Unum convenire contigerit, in mentalis oratio- » nis ftudio erudire,, five per alios peritos erudi- »ti faciant , atque ad illam frequentandam acce- aC » dere, neceffitatem utilitatemque proponere, In- "t nj i n plgm »dulgentiarum thefauros , quos de benignitate » Apoftolica elargimur, explicare , & ad ipfos ea, Ef'* 2 » qua decet, pietate, ac reverentia lucrandos in- » flammare ftudeant, & enitantur ; atque etiam, 010 ( » fi commode , ut premittitur , fieri poterit, ora- ,,,,, l "u » tioni mentali in communi pra&tica, ut dicitur, 4] ] l » Vacaré , in eaque exerceri faciant, & curent. » Prefentibus perpetuis futuris temporibus vali- V Volumus autem, ut earumdem przefen- í » turis. » tium Litterarum tranfumptis , feu exemplis, et- ,W)' [ii »iam impreffis, manu alicujus Notarii publici V qy » fübfcriptis, & figillo Perfone in Dignitate Ec- tUt n » Clefiaftica conflitute munitis , eadem prorfus l h » fides adhibeatur, que adhiberetur eisdem pr&- RU ,Íentibus, fi forent exhibite , vel oftenfz. »Interim Apoftolicam Benedictionem Vobis , i Mi » Q- AA i MT SS. D. N. BENEDICT? XIV. lts TM » Venerabiles Fratres , peramanter imipertimur. » Datum Romz apud Sanétam Mariam Majo- a »rem füb Annulo Pifcatoris die 16. Decembris » ïjno iy » 1746. Pontificatus Noftri Anno feptimo. It ! J : n L W u Cajcta11L1s Amatus. ddumg F $. s. ii Decretum SS. D. N. BENEDICTI D XIF^, quo declarat , €? pro Diftri&tu Romano li LUR flatuit , Reos. per. indicia indubitata. comvitlos , TU quatmois non confe[Jos , peenis ordinarüs :l Á i Vi Vs« mulctandos . e[je. P am Clemens XII. in Bulla: Jn fapremo, circa cri- J o men homicidii ftatuerat , non folüm confet- hm fos , fed etiam precife convictos poena ordinaria lil afficiendos effe ; fic enim fcribit: JNe pratextu er- T vonice C5 nunquam approbate confuetudinis , fioe inter- 'a [ M t pretationis quispiam decipiatur , ad ompium ac fingulo- il vum memoriam revocamus, preditta pena ordinaria ( ca- d pitali) teneri nedum ore proprio bomicidium confe[Jos , Jéd etiam qui de commi[Jo bomicidio juxta Sfuris Canoni- ci ac Civilis difpofitionem , quam in ceteris quibuscun- " lo que delictis Jartam tettamque fore oolumus, convicti fue- I vint 5 quibusvis pretenfis ufa & flylo , vebusque judica- Jb l ) tis in conirarium minimé-attentis.. Ita Clemens XII. l M[e Hanc Conftitutionem SS. D. N. BENEDICTUS XIV.extendit etiam ad alia crimina. iNam cum a'äm pW"*' h anno 1742. SS. D. N. BeNEDICTUS XIV. ob j Yi frequentiam homicidiorum & aliorum deli&orum qualificatorum ordinaret fpecialem Congregatio- p l nem D4 $ SÓ NOTÀB. CONSTIT. AC DECLARAT. nem pro exquirendo remedio , in prefata Con- Qu Yoni gregatione propofita, ac refoluta funt fequentia funiet dubia : ]ungï 1 li PniMo: An duo, vel tres teftes concluden- tes perneceffe delitum , & aliquas patientes ex- n l ceptiones, preter illas, pro quibus teftes de jure in totum repelluntur à teftificando , pofüint fup- l pleri tam ex aliis indiciis, & conje&uris probatis per teftes minus habiles, & idoneos , quàm ex Jl M a numero teftium, ad effectum imponendi peenam ordinariarm ? [ i RzsPoNsuM: Attentis frequentia deli&o- T0 rum, & facilitate, qua Rei negativi evadunt pro- Puld meritas penas, effe confulendum SanGiffimo, ut J declaret, in Tribunalibus füpremis, & fuas vices fiaf gerentibus, ac in deli&is atrociffimis , homicidiis mp M Vg appenfatis , & furibus famofis, potfe fuppleri tam fs ex indiciis , quàm ex numero , etiam per teftes NirCtUs minus habiles, & idoneos. at SrcuwNDo: An idem fervandum fit in deli- hetn, &is fequutis in Lupanaribus, Cuftodiis Birruario- Bo rum ; aliisque locis , ubi nec actu , nec habitu fo- ditin d lent intervenire , aut intervenerint alii teftes, iyit quàm perfonz infames. RrsPoNsuMw: Affirmativé, dummodo fup- pletio fiat per indicia, & conje&turas, quz pro- bentur per alios teftes. IT 'TrERTIO: ÁÀncontra Convictum indiciis in- dubitatis concludentibus perneceffe taliter , ut adimant ab animo Judicis omnem rationabilem heffitationem, quod res aliter fe babere potuerit, Ainor! deveniendum (it ad peenam ordinariam ? Nt REsPONSUM: Affirmativé. Yly )* QI;AR- H.m | Ss. D. N. BENEDICTI XIV. 57 tl f QuanTo: Àn concurrentibus duabus fe- if feïLd miplenis probationibus, poflint hz infimul cón- jungi ad imponendam poenam ordinariam? J REsPoNsuM: Negativé. Vi QuiNTO: Demum an in conteftationibus db faciendis reis, quando indicia funt de illis proxi- nf V h j mis indubitatis , poffint reticeri alique circum- $ ftantie , ad hoc , ut in cafu, quo rei tormentis Y M Wa fubjiciantur , & tales circumftantias non conte- M ftatas fateantur, haberi pothint pro verificationi- bus à parte poft Confeffionis, taliter ut opus non i Rn fit rati&icatione ad imponendam poenam ordina- riam ? RrsPoNsuM: Negativé. Hucufque Dubia & Refponfa particularis Con- ,lonidz Cum autem ea in- gregationis, fuperius dictae. Tf digerent ratificatione Pontificia , SS. D. N. Bz- pete NEDICTUS XIV. frequentia talium, delictorum permotus edidit pro Diftriétu Romano fequens 1 a Decretum , pro eiusmodi circumftantia declara- torium Juris communis , quod idiomate Italico u) editum eft in Tomo 1. Bullarii hujus Pontificis LL Decretum Francifco Riccio , iu Urbe €&? per di- Jirictum Gubernatori Generali , ac F'ice- Camerario. Ad noftram expreffam commiffionem datam ex ,.-',,e.poruer Secretaria Status 29. Aprilis anno preterito Ü 1742 , ut, ad obviandum crebris homicidiis , & D s aliis , r Sw $8 NOTAB. CONSTIT. AC DECLARAT. aliis qualificatis deli&is, que Romz & in Statu ( a Ecclefiaftico committuntur.ex confidentia im- qnd punitatis, eo quod. rei ad mortem condemnari n nequeant, nifi fponte fateantur crimen, aut con- n [u ' feffionem tortura extortam pofít torturam con- firment ,. particularem Congregationem convo- : ces cum interventu DD. Bardi, Secretarii Con- ( FIV fulte , Fabretti & Clarelli Réferendariorum ejus- Í Sam m V Wi dem confultz, Toppi Fifcalis Generalis, & Ad- vocatorum , Mocci. Locumtenentis A. C., Delfi- [ils a ni Locumtenentis Vicarii Cardinalis, Michilli & t nl Mirogli Locumtenentium tui Gubernii Tribuna- , Q xequtor lis, & de Angelis Judicis caufarum criminalium in Capitolio; -utque ab eis requiras cujusque p prïf!' mentem, refpondifti , poft plures ejusmodi defu- h pred per celebratas Congregationes , atque requifito n lcomir etiam judicio Advocati pauperum , ad fequentia Lj ad Frncj dubia maturé expenfa Refponfiones hunc in mo- dum fübfcriptas effe. V .PRIiMO: Zn duo &c. C Hic inferta. fant dubia &2 re[ponfa fuperius addu£ta. yütem Unde attendentes , non folüm juftitie , fed QUi etiám tam publico quam privato conducere pu- t nitionem delinquentium , eumque finem facilius m n obtineri poffe, fi Refolutiones circa prafata du- VR bia executioni mandentur, prefente chirographo w ex certa fcientia & ex plenitudine poteftatis pre- ol fatas Refolutiones, quatenus opus fuerit , appro- ftgg bantes , declaramus & mandanius , ut omnia Tri- ltred bunalia füuprema, & quz authoritate noftra fun- ( guntur, tam Romze , quam in toto Statu Eccle. ni X fiaftico, comprehenfis etiam Legationaturis Do- Wim nonienfi , Ferrarienfi, Ravennatenfi, Urbinatenfi [ ( & ..,. Ml $$. D. N. BENEDICTI XI1V. 39 ) & Beneventana in cafibus fupra expreffis , indi- n cent , condemnent, atque ad executionem pena- Utj rüm procedant juxta tenorem prafatarum Refo- !En,a[]f[-ov lutionum, quas volumus habere plenam vim Le- ff K0 gis univerfalis , easque inviolabiliter obfervari , acfi venirent ex Jure communi , Canonibus Con- n ] ciliorum, Conftitutionibus Apoftolicis , Decree O q tis, Statutis, & Opinionibus approbatis Docto- rum. Volumus przterea, eas durare perpetuo ad Beneplacitum S. Sedis Apoftolicze , derogan- do propterea , quatenus id opus fuerit , omni- bus, que in contrarium decerni poffent. Pro L CO executione hujus Noftri mandati transmittas co- Y piam przfentis chirographi omnibus Prefidenti- AO ( bus prefatorum Tribunalium , ut eam in Cancel- Eul laria confervent, & in cafu emergente conformi- bntent ter ad predictas Refolutiones judicent. Jcmo Volumus praterea , ut præfens hocNoftrum Chirographum , quantumvis fola Noftra fubfcri- i : i hv ptione munitum, valeat, & plenum effe&tum at- i que executionem habeat, quamvis non fit regi- ftratum in Libris Camerz , nec obfervata fit for- ma Conftitutionis P1r IV, de Regifirandis, cui eatenus hac vice derogamus ; nec opponi poffit ob vitium obreptionis, vel fubreptionis defectus noftre voluntatis ac intentionis , vel alius quis- cunque defectus , licet fpeciali ac individua men- tione dignus; neque interpretatio contraria fie- ^U ri, quamvis interpretatio fumeretur ex Canoni- bus Conciliorum , Legum , Conftitutionum, De- cretorum , & Opinionum approbatarum ; . quia a hec eft Noftra voluntas; & fic volumus cum clau- ïrbinaieiä 60 NOTAB. CONSTIT. AC DECLARAT. npm*- claufula: Sublata , & cüm Decreto irritante , & omni alio modo. BDX ncouüï Datum in Palatio Noftro Apoftolico Quiri- nali 2. Januarii 1743. 1 g. 6. De Pa&ionibus & Mercimonuiis circa [ ; J'ipendia MilJarum ConfHitutio SS. D. N E BENEDICTI XIF. 6.*',»'1; (il n Bulla, Quanta , ad om'nes Epifcopos Ecclefiz n ficfcribit: , Ut à tanti Sacrificii dignitate cu- Bul »jusvis generis mercedum conditiones, pacta, » importunz atque illiberales eleemofynarum ex- ,al ia » actiones potius , quam poftulationes , aliaque » hujusmodi , quz à Simoniaca labe, vel certé à vipui »turpi queftu non longé abfünt , é medio tol- Md »lantur -- per Édictum in veftris Diccefibus ,b » proponendum, affigendumque univerfis notum TU »facite, quemcunque , qui eleemofynas feu fti- I » pendia majoris pretii pro Miflis celebrandis, g » quemadmodum locorum confuetudines, velSy- vlj » hodalia Statuta exigunt , colligens , Miffas re- ylitur »tenta fibi parte earundem eleemofynarum feu VNW »Ítipendiorum acceptorum , five ibidem five Mï&( » alibi, ubi pro Miffis celebrandis minora ftipen- , Ui » dia feu eleemofyne tribuuntur, celebrari fece- u »rit, Laicum quidem feu fiecularem , preter a- :Minem »lias arbitrio veftro irrogandas penas, Excom- Mp » municationis penam, Clericum vero five quem- DVW ft* » cünque Sacerdotem , penam fufpenfionis ipfo yty » facto incurrgre, àquibus nullus per alium, quàm " N » Per A $S. D. NI BENEDICTI XIV. Ór1 li li | » Per Nos ipfos , feu Romanum Pontificem pro ( tempore exiftentem , nifi in mortis articulo 1] Ql » conftitutus abfolvi poffit &c Datum Romza 3o. Junii 1741. ^ $7 I u j Couftitutio SS. D. N. BENEDICTT RDX '/ XIF, in qua excommunicationem. & annullatio- nem contrattus incurrunt oendentes redditus Juorum Beneficiorum in dongum tempus. n Bulla Univer[alis , fic fcribit » Ut Clerici Tüdrie » redditus beneficiorum tanquam boni difpens J 311*5 » fatores ita admini(trent, ut & vite fuc neceffa- C Qf »ria provideant, & pauperum inopie, & Eccle- o » fiarum neceffitatibus füccurrant, omnibus Cle- f h Al QU ,ricis interdicimus & prohibemus , ne audeant IN »quovis titulo vendere ac diftrabere fuorum re- » fpe&tivé beneficiorum redditus & proventus vel »ad vitam , vel in longum tempus , recepta ab emptore per unam vel plures folutiones pecu- niarum quantitate, quam ipfi beneficiati per e- jusdem temporis vel vite fpatium probabiliter | N , confequi potuiffent , füub poena excommunica- w ]U I »tionis , & nullitatis actus feu contractus & o- , mnium inde confecutorum ; & declaramus, ne- »minem ad hujusmodi contra&uum obfervan- T 1100 5 tlam obligari , etiamfi pluries juramento firmati » ünt 3 fed nullum inde jus cuicunque aut actio- " Qs J ] nem vel titulum etiam coloratum poflidendi p á , aut prafcribendi per quodvis longxüimum tem- m in » poris ;F 62 NOTAB. CONSTIT. AC DECLARAT. 11 ij »poris fpatium acquiri unquam poffe przcipi- 1 Torit »1us; volumusque prefentes Litteras omnes & u ) » fingulos fic afficere, & obligare, ac fi illis ip(is »! is y » fuiffent fingulariter intimate, Rome 1741.4. , » Kal. Sept. y In1DEM per aliam Bullam, Zn fublimi , datam fub fimili promulgationis claufüla eodem anno ac die annullantur refignationes beneficiorum ) cum refervatione penfionis, etiamfi ab ipfomet l jürdmz Summo Pontifice admiffe fint, fi intra fex men- uD fes capte. poffeflionis beneficii interveniat aliud , pa&um, quo extinguitur penfio per anticipatam vel anticipandas folutiones, nifi in fupplicatione .,tentïa | pro Confirmatione Apoftolica hujus paéti fiat ii Utj mentio pric?ris conceflionis. yiteini rl $.. 8. st FE Conflitutio SS. D. N. BENEDICTI vl XIV, in qua diJolutiones conjugiorum ab Epifco- r pis. fa&as dedarat. effe mullas , nifi in favorem vt gartis [Tantis. pro voalore fuerit confHtutus Syndi- RI Y cus zApo[Tolicus , €? poft bujus appellationem fue- yttinon rit impetrata altera fententia. prio- n ris confirmatoria. DI Dulla: Dei miferatione , fic habet: , Quamvis ) ) hm , Concilii Tridentini Decretum , quo caufie , matrimoniales fübtra&te fuerunt Decani , Ar- il l -Jlm ,chidiaconi , & aliorum inferiorum judicio , & ,Epifcoporum tantum examini & jurisdictioni i privi- ?MWQ s refervatz , duntaxat procedat de iis , qu » legio um 65 S$. D. N. BENEDICTI XiV. J^ poïep »legio aliquo vel præfcriptione caufarum matri- Ims [ » IDonialium cognitionem fibi arrogabant , & id- Vil Uj » Circo minimé obftet commiffionibus , quz pró QT2 . »lisdem caufis matrimonialibus definiendis à Se- »de Apoftolica alicui in fecunda inftantia fie- n d »Ient, nihilominus mandamus iis, ad quos hu- [ E »jusmodi commiffionum cura pertinet, ut cauía- k A i, WV W »rTUum matrimonialium cognitionem non com- il ld I »mittant, nifi Epifcopis. --- A locorum autem Dd » Ordinariis eligatur perfona idonea, qus matri- »moniorum defenfor nominabitur. Si contra j ü »matrimonii validitatem in prima inftantia fen- W if (( »tentia feratur , defenfor appellabit adberens »parti, qua pro validitate agebat; cum autem D j » in judicio nuilus fit, qui pro matrimorii validi- »tate infiftat, vel fi adfit , lata contra eum fen- »tentia, judicium deferuerit , ipfe ex Officio ad Si fecunda »9uperiorem Judicem provocabit. TU »íententia alteri conformis fit , & Pars vel De- » fenfor non crediderit appellandum , in poteíta- I »te conjugum fit, novas nuptias celebrare. De- at » fenfor, íi operam fuam fine mercede exhibere »recuíaverit , ab ipfius caufz Judice ei confti- W » tuatur vel ab ea parte, que pro validitate ma- »timonii agit, vel ex mul&is Tribunaliuin. --- » Decernimus irritum , fi fecus füper his à quo- » quam quavis authoritate ícienter vel jgnoran- » ter contigerit attentari. Volumus autem , ut ,' QU'.U* » pr&fentes Litterz fingulos,perinde ar&tent , ac le ( kdi, ) »Íi unicuique eorum nominatim & perfonaliter ii » intimate fuiffent. Rome 1741. 3. Nov- i, j Idem per Breve: Nimiam, datum ad Epifco- if r pos Polonie , declarat nullum , pa&um conju- " 8um * $ 64 NOTAB. CONSTIT. AC DECLARAT. ' ! 5 sl gum de non appellando vel agendo füper nulli- tate imatrimonii. Rome 18. Maji 1743. | 3'1g'mta r hw fgc / $. 9. | h ] dem Pontifex in Conftitutione : S? datam, prz- fcribit eandem formam agendi fuper nullitate profefiionis Regularium , quam prafcripferat in proximé allegata Bulla agendi füper nullitate ma- (f trimonil. Vuilt enim fuüb pona nullitatis confti- ] li J [ tui defenforem pro valore, ab eoque appellari , [ : I fi in prima inftantia lata füerit fententia pro nul- litate profeflionis , etiamfi nec Religiofus , nec monafterium infiftat pro valore. Roma 4. Mar- t Dl tii 1748. nb &. 104 g uiqi Couflitutio SS. D. N. BENEDICTI at m XIF, in qua prafcribit formam pro At matrimontüs con[cientia. dunimy ynte i n Bulla: Satis vobis, edita 17. Nov. 1741. prze- vt cipit omnibus Epifcopis: 1. ut à previis de- Qd nuntiationibus non difpenfet, nifi ex caufa gravi, D )m[l urgente, & urgentifima. 2. ut faciant fibi à con- ) trahentibus exhiberi clara & indubia documenta n ftatus liberi. 2 ut matrimonia talia nihilomi- v(lan] nus celebrentur coram duobus teftibus. 4. ut n']UOd [ ea cum atteftationibus infcribant fpeciali libro v figillis claufo. s. ut non folüm adhortentur ,m, &Vf contrahentes de baptizanda & educanda prole, vü fed etiam eos obligent, ut, cum in libro ba ptit- p iali ] CHMT 65 $8. D. N. ,B:xiu:mcn x,;v. l g ij : mali locorum nomen parentum reticentur, intra ) an triginta dies à partude prole & ejus baptifmo no- titiam Epifcopo prabeant , eisque przdicant, nifi hoc faciant, . à fe alioquin ex decreto h lg publicari deberi matrimonium. ujus Bulf PA d $ n "t il M Cazg/iz'tutio SS. D. N. BENEDICTI ! W XIF,, in qua irritat , & penis à jure latis fubji- eit omnes concejones , quee fiunt. fentinis pro fählgiuh. ingredienda claufura virorum. lz n Bulla: Regularis difcipline , edita 3. Januarii 1743. fic fcribit: , Omnia indulta, privilegia, » pr&rogativas, facultates, licentias, & concef- » fiones quibuscunque --- à quibusvis, etiam ab DC »ipfis Romanis Pontificibus, Predecefforibus Ju » Noftris, factas, annullamus, & declaramus ac »ftatuimus, quemlibet facultate hujusmodi te- » Inere uti audentem , ipfo fa&o absque alia de- g » Claratione poftea & cenfuras incurrere , à qui- »bus à nemine, preterquam à Romano Pontifi- » Ce, nifi in mortis articulo, abfolvi poffit. Ce- »terum per przfentes non intendimus deroga- »tum effe iis conceffionibus, quie ad favorem » quarumcunque Nobilium Feminarum ex eo, » quod eorum Majores de familia Fundatores vel » infignes Benefactores illius monafterii habean- » tur , five foeming bujusmodi fiht confanguinece J VM » Vel affines eorum, qui funt Domini in tempo- »Talibus locorum , in quibus monafteria fita re- joW 3 D. zmort Supplement, D Pe' - - Sw 66 NOTAB. CONSTIT. AC DECLARAT. » periuntur , &c. dummodo pietatis opära exer- am verit , cendi ftudio ingrediantur , &c. : ) WIOI TA , u 5 19, CTI J Couftitutio SS. D. N.BENEDI u j XIF. de jurisdi&tione Epifcoporum in Parocbos "'dJE Regulares , borumque «oifitatione. r Bulla: Firmandis , edita 6. Nov. 1744. fic fcri- In um bit: , Quidquid Epifcopus à Parocho fzcula- M »ri (in vifitatione) exquirere atque exigere folet Fond »ac debet, id omne, regulari obfervantia unicé n »excepta, à Parocho Regulari exquirere & exi- » gere poteft, atque ubi hunc muneri fuo defuif- »Íe compererit , opportuna Decreta condere & » pronuntiare , ac meritas in eundem ponas fta- M. »tuere, in quo nihilominus Epifcopi facultates i »minimé privative fünt , fed Preful Regularis »jus cumulativum cum ipfo habet, ita tamen, »ut fi aliter à Superiore Regulari, aliter ab Epi- ttar ] » ícopo decerni contingat , hujus , non vero il- lr »lius Decretis fit ftandum. Eveniente autem ht »Cafü , quo vel Epifcopus vel Superior Regula- Vsqur »ris aliquem ex predictis Parochis ab exercitio Wi » cure removendum , eademque privandum effe fiei | »judicaverint , quoniam hujusmodi Parochis fi- uj »ne previa Epifcopi approbatione ad curam a- ii » hitarum accedere nequaquam licet , quamvis à nj » fuis Superioribus deputati , iidemque ad nutum i | » fint amovibiles, dubitatum propterea fuit, an f » Epifcopus poffet ad hujusmodi amotiones pro- "i , Cedere fine Superioris Regularis confenfu , & , an m SS. D. N. BENEDICTI XIV. 67 uT 1 »an remotionis caufas eidem adducere , easque » Verificare deberet ; tum etiam an RegularisSu- » perior ad fimilem remotionem & privationem » fuo jure deveniens confenfum Epifcopi exqui- BU »Iere , fuasque agendi rationes illi notas atque » probatas facere teneretur. Qua de re Congre- Mi »gatio Concilii decrevit , hujusmodo Parochos fl »tam ab Epifcopo , quam à Superiore Regulari , &quo jure non requifito alterius confenfu ab a- LUE i »nimarum cura removeri poffe, nec unum alte- »Il caufas judicii fui aperire , multoque minus » probare & verificare debere. Id quod à Nobis n ,in omnibus approbatur & confirmatur, &c. Qul &t lio t tCODUAS ET D ponat Bulla SS. D. N.BENEDICTI XIF. du de Ordinationibus Regularium extra : W Dicecefes proprias. Rux d22 I n hac Bulla ftatuitur , Regulares , qui habent n Privilegium fufcipiendi Ordines à quocunque Epiícopo , poffe quidem ordinari ab alio Epifco- at po, quam fuo, fed tantüm obfervatis his condi- tionibus, 1. ut privilegium, quod prztendunt, m fuerit ipfis indultum 0o/? Concilium Tridentinum. Ti d 2. ut illud privilegium fuerit Ordini conceffum l Jml dire&it , & nontantüm per communicationem cum w » GU alio Ordine. 3. ut quivis alius Regularis , cu- jus Ordo non accepit poft Tridentinum fpeciale. 2iil al privilegium fufcipiendi Ordines à quocunque Ca- tholico Antiftite, ac petens ordinari ab alio Epi- g fcopo , exhibeat teftimo nium à füo Vicario Ge- »,confezw.» L Ez nerali s( 68 NOTAB. CONSTIT; AC DECLAR AT. fivel netali vel. Secretario , fuum Epifcopum abeffe s vel non habere Ordinationem. In prafata Bul- j eurma la, quz incipit: Jmpofiti, Pontifex inter alia fic IF"E Ícribit : ) qui , A. f. m. Clemente VIII. ad hujusmodi Con- »troverfias perpetuo extinguendas fequens De- Tx.y*h " [j ,cretum editum fuit: De mandato SS. D. N. » Clementis VIIT. mandatur omnibus Regularium r p [ Mil ii , Superioribus, ut de cetero obfervent & obfer- ]i » Vari faciant ca, que in Decreto $. Congregatio- li Ep nis Concilii Tridentini coptinentur, cujus te- jutis » d , nor eft talis: Congre gatio Concilii cenfuit, Su- ! ,f »periores Regulares poffe fuo fubdito itidem »Regulari , qui preditus qualitatibus requifitis m uatalh » Ordines fufcipere voluerit, Litteras dimifforias » concedere , ad Epifcopum tamen Diccefanum, u t M n , nempe illius monafterii , in cujus familia ab iis, , àd quos pertinet , Regularis pofitus fuerit, & fi lii Ífet habiturus d ,,Diæcefanus abfuerit , vel non e » Ordinationes , ad quemcunque a lium Epifco- m D ylü » pum , dum tamen ab eo Epifcopo , qui Ordines J , contulerit, examinetur quoad doGrinam , & , dum ipfi Regulares non diftulerint de induftria vuas yris d - conceffionem dimifforiarum in id tempus , quo , Epifcopus Dicecefanus vel abfutur us, vel nul- quim ydiw , las effet habiturus Ordinationes. Verüm cum , à Superioribus Regularibus Epifcopo Dioecefa- p nCathOl ,no abfente vel Ordinationes non habente, Lit- 6gT & dimifforie dábuntur , in eis utique hujus- vll di caufam abfentize Diccefani Epifcopi, vel , mo nljum ( , Ordinationum ab eo non habendarum , expri- v mendam effe. Quod qui non fecerint , Officii vocis a- nh.FW » & dignitatis, feu adminiftrationis , ac j ,Qiv&e l li $S. D. N. BENEDICTI XIV. 69 D W ff » Give feu paffivz privationis, ac alias arbitrio M»h » Sjusdem SS. D. N. Papz refervatas poenas in- WP j »currant &c. Datum Rome 15. Martii 1596. » ---- Ea omnia confirmamus , ac Regulares , qui A0 ( It » contra illius Decreti prefcriptum promoti fue- ffq' J lii »rint, & Antiftites eos promoventes , penas at- ID »que cenfüras, que adverfus facram Ordinatio- M f »nem füfcipientes ab Epifcopo, qui ad hunc ef- Wt ,-h » fe&tum proprius haberi nequit , nec non adver- N »Íus Epifcopos alienos fübditos indebité ordi- !l Preterea »nantes, in Jure ftatute habentur. » decernimus, quod Superiorum Regularium di- »mifforie ad alium Antiftitem nullius fint robo- ]i »ris & momenti , nifi illis junta fuerit authenti- » Cà attefítatio Vicarii Generalis, vel Cancellarii, JRCEUOR »aut Secretarii Epifcopi Dicecefani , ex qua con- ml j;l »ftet, velipfum à Diccefi abeffe , vel Clerico- )f i, ,rum Ordinationem habiturum non effe. Quod L btrt » fi quis Antiftes fine prafata atteftatione in for- mm&:v".ïw »ma probante Regularem ad Ordines promove- aii »Ie prefümpferit, declaramus, hunc ipfo fatto nf » incurrere in poenas Canonicas adverfus eos con- » ftitutas, qui alienum fubditum legitimis dimif- "r [5 » foriis deftitutum ordinaverint, &c. ^ Quemad- »modum veró Ordinum eorum privilegia firma a » effe volumus , quibus ab Apoftolica Sede re- » peritur indultum, ut eorum alumni à quolibet A W od [ a » Catholico Antiftite ordinari valeant, dummodo li » hujusmodi privilegia poft Tridentinum Conci- lu) .UJ n Ü V »lium & ipüis Ordinibus nominatim atque dire- » &6, non autem per communicationem concef- " m[] 0&- » fa füerint ; ita omnia fimilia privilegia , quz a- » liis Ordinibus ante przfatum Concilium Triden- 4 W E 3 »tinum $ 70 NOTAB. COVNSTIT. AC DECLARAT. Qu » tinum indulta fint, vel poft Concilium non ipfis jumi , directé conceffa, fed per communicationem ad m » €os extenfa effe dicantur, nulla effe & irrita fta- » tuimus , decernentes , hujusmodi privilegia ne- u »quaquam poft Concilium Tridentinum indulta k yræfau& »cenferi , nifi vel poft Concilii confirmationem » teipfa fuerint conceffa, vel quatenus antea con- »cefla, & poftea confirmata effe afferantur, hu- » jusmodi confirmationes in forma fpecifica cum f $2X » litterali veteris indulti infertione , ejusque ex- » preffa innovatione facte dignofcantur , ac de- i » clarantes , alterius generis confirmationes, quz » in. forma communi nuncupantur , nemini ad pre- »miffum effe&um ullo pacto fuffragari, &c. » Datum Rome 27. Febr. 1746. m $. 14. t8:] Decretum S. Faquifitionis ,. quo ffatui- Md EM vur perpetua. inbabilitatio ad celebrationem Mil[ve Anvitie pro Jolicitantibus ad turpia in Confe[fionali, odl n abutentibus Sacrificio Mif]ee N ad Sortilegia. tu, r Feria V. die s. Augufti 1745. i paon n Congregatione Romanz Inquifitionis habita lj ] I coram SS. D. N. Benedi&o XIV. SS.mus de- lt crevit, quod in pofterum Sacerdotes tam Szcu- lil lares quam Regulares cujuscunque Ordinis , In- Bv fütuti, Congregationis, Societatis etiam de ne- ümM ceflitate exprimende , vel in a&tu Sacramentalis *l Confef- n D .SS, D. N. BENEDICTI XIV. 7I il Confeflionis , five illius occafione aut prettextu ] ad turpia folicitantes, vel Sacrificio Miffe abu- nb tentes ad fortilegia, preter peenas à Jure inflictas UM perpetuam etiam inhabilitationem incurrant ad i Tit d prafati Sacrificii celebrationem &c. w ET X SIS h l Wing De Sure Afyli Inffitutio Paþowi l?'s 3 d SS. D. N. BENEDICTI XIF, dum ad- r buc erat. Cardinalis im ZArcbiepifco- TO ( Wum patu Dononienft. düagm $.T. De caufa , € occafione bujus iiajii(u!ionis. C.l emens XII. qui Pontificiam Sedem feliciter il obtinet, poftquam per feipfum, ac per Con- i gregationem peculiarem Cardinalium , ac Prefu- willi lum virtute preftantium ferio perpendit, qua ra- u tione impediri queant tot homicidia, quz Ro- l mz , atque in tota Ditione Ecclefiaftica perpe- trantur , Conftitutionem promulgavit , quz in- cipit: In fupremó ; cujus exemplum, & vernacu- la lingua defcriptum compendium transmifit , & T per Sacram Immunitatis Congregationem die 19. j j Martii proximé elapfi nobis demandavit, ut ipfius j r ! Decreti capita fummatim cornplectentes , fingu- lis Parochis Urbis, ac Dicce(is diftribuamus. -QamSæ | Cüm tamen multa in eadem Conftitutione oc- JiN ] ini : currant, quz intelligi nequeunt, nifi plurima an- te percipiantur, que per facros Canones , alios- g E 4 que an | 72 NOTÀB. CONSTIT. AC DECLARAT. l que Summos Pontifices perfcripta fuerunt, hanc il inftitutionem loco compendii fufficiendam po- | a um tius exiftimavimus. n Accedit etiam, quód va- riis Congregationibus , cum inter Prafules Ro- a l a m: verfaremur , regnantibus tum Clemente XI. tum Benedicto XIII. interfuimus , ubi de pluri- j jin mis rebus a&um fuit, que modo in hisce Ponti- r t cis Litteris continentur. Infüper juffü ejusdem (yiit Pontificis Clementis XI. aliqua tunc defcripfi- gtl mus, & in lucem etiam pro noftri ingenii tenui- Jitee, tate protulimus, ut nonnullz difficultates , quz ia tunc propofite fuerant, clarius explicarentur. tfipic fototo, $. II. fit(o) Varr JDe afylo, feu de locali immunitate Sacrarum ift; i ddium. t f yritn ertiffimum eft ex ipfo Jure Canönico, réos o- Vr mnes, qui ad Ecclefiam , & loca facra con- &i fugiunt, afyli beneficio gaudere, nec fine fummo tile, piaculo invitos abduci poffe, nifi ea crimina per illos patrata fuerint , quibus afyli privilegium ob ärt(ï) ] rei maghitudinem , & gravitatem à facris Cano- nibus , Summisque Pontificibus denegatur. Con- ATT ciliorum & Patrum teftimonia , quibus afyli jus ly comprobatur, Gratianus (a) comple&itur. Idem jus civile confirmat : cum enim falvi, & incolu- mes evaderent, qui fimulacris Principum prote- gerentür (b) ; fa&tum eft , ut Chriftiani Princi- j Lj pes idem privilegium facris edibus concefferint , W & ponas aliis feveriflimas decreverint , qui reos h ] à fagris locis per vim divellere conarentur (c). i 4 Szculo U SS. D5 N. BEN*EDICTI XIV. 73 F Seculo quarto Eutropius , qui Imperatorem Ar- CiEndm ! cadium ad jus afyli penitus abrogandum impule- TUR ratlatalege, qu: in Theodofiano Codice tertia fels adnumeratur , poft annum omni honoris titulo ktnpl deftitutus , in Fidelium Ecclefiam reftituto jam afyli beneficio aufugere debuit, ut vitam tuere- iiv ANS Lt tur, quod quidem interpofita San&i Joannis l de Atta- W Chryfoftomi auctoritate obtinuit (d). u u men afyli inftitutionem magis adprobant facrze TW lr Littere, & fimul crimina exponunt, quibus afy- Nin li fecuritas recufatur. Nam conftitute fuerunt l refugii civitates, que falvos eos preftarent, qui fortuito , non autem confulto aliquem necave- rant(e). Exodi veró Capite 21. ita decernitur: Si quis per induftriam occiderit proximum fuum , €9' per m infidias ; ab altari meo evelles eum , ut moriatur. ld mifero Joabo contigit , qui Abner , & Amafam per dolum interfe&is , licet facrum altare com- 0050 ple&eretur, tamen juffü Salomonis ibi percuffus TT eft à Banaja Joadz filio , cum à templo exire re- (vl nuiffet, quemadmodum Joadas ipfe precepe- rat (f£). m j $. III. u Ob qualia crimina ex. Sfure communi & antiquis Pontificum .Decretis rei. minime gaudeant FEccleficé , & Jaerorum locorum afylo. [ Juris communis nomine Jus civile deberet in- Si 9l n telligi, nullam ab Ecclefia fecuritatem recipe- sf rent, qui modo perpetratis quibusdam crimini- bus ad facras edes tuto confugiunt (g). Tho- n u maffinus (h) à Balfamone fcriptum fatetur juxta $n $ Impe- - 74 NOTAB, CONSTIT. AC DECLARAT.' j Imperatorum leges: Jwmunitate frui non permif[Jos 3 bomicidas , adulteros , -&2 raptores. Cüm tamen ex I) Jure Canonico, & Pontificum Decretis agendum Q fit, primo nullam à facris edibus immunitatem vetl confequuntur , qui publice, & impudenter aliena l | fequ bona diripiunt : nif? publicus latro fuit : hec habet 6, ('I Canon : Sicut antiquitus ; eadem verba continen- D d f turin Decretali: Jmter alia de immunitate Ecclefia- i Tumn. l&sn i . Secundo, qui no&urno tempore agros depo- o d pulatur, & meffes, fructusque igne devaftat , ut fiti,d in eadem Decretali his verbis oftenditur : vel no- d ** &urnus depopulator agroruim. te lst Tertio , qui hominem in Templo interficit, Qp p vel ita percutit, ut aliqua parte corporis ineptum gt efficiat; Heomicidia (inquit Gregorius IX.) (i) ln f €&g mutilationes membrorum in ipfis Ecclefüs , vel earum Cameteriis commüittere von verentur. Mdrtn R, h Quarto , qui ficario utitur, vel in domum Piin fuam excipit, ut alicui mortem inferat. Hoc hominum genus in Syria verfabatur, qui alterius juffu quemlibet necabant, teftibus Raphaele Vo- laterano (k), atque /Emilio, qui Arfacem fi- Q cariorum Principem , accepta magna pecunia, nonnullos ex ipfis mififfe teftatur , qui Sané&tum Ludovicum , Galliarum Regem, obtruncarent. Illorum operam Fideles etiam adhibuerunt, ut (3 de inimicis ulcifcerentur ; atque de ipfis agit In- ( nocentius IV. cap. fro bumani , de bomicidio in féx- d t0, ubi cüm his verbis ufus fuerit: Sit etiam cum ts l fs bonis mundanis oumibus , tanquam Cbrifliane Reli- hr gionis emulus , à toto; Cbriftiano Populo perpetuo diffi- T daiu;; per hanc fententiam afylum recufari In- tgh terpre- r SS, D. N, BENEDICTI XIV. 75 n t terpretes declararunt, factumque eft, ut quarto loco ficarii immunes non haberentur. mx ag lmmumraL Quinto, qui aliquem per infidias vita fpolia- verit, in qua re JusPontificium Exodi preceptum Üatri lirlj fequitur, ubihg&c ftatuuntur (1) : Si quis per in- dufbriam occiderit proxinum fuum , € per infidias 5 ab TM altari meo aelles eum , ut tmoriatur. Docent nam- i ll que Theologi, quod mandata judiciaria antique Legis funt mortua ,. fed non mortifera. Hoc autem V 7 T alio teftimonio comprobatur, nam capite: Si rixati , de injuriis, Exodi preceptum renovatur, TW ubi reparanda damna, & iis omnibus à percuffo- m hs re fatisfaciendum precipitur , qu& pro Chirurgi hi opera perfolvuntur. [ EAI - ijJl Sexto, Hareticus , vel de herefi fufpectus ; Item Judeus , qui füfceptam antea Chriftianam jy m Religionem deferuit, licet ad facras edes confu- giant, Joannis XXII. Decreto , nulla gaudent D oun immunitate (m ) s. quat $. IV us Almt uinam facrarum edium Tmmunitate prioantur juxta Con[Htutionem Gregorii XIF. pnna Pontificum San&iones interpretati funt J varias controverfias de illis criminibus ex- f g citarunt, quibus facrum afylum minimé concedi- 7| 1 tur Primo, utrum hac immunitate careant, qui o n aliis fceleribus inquinati funt , quoties id publica y li tranquillitas exigere videatur, vel majus rationis rWd li fundamentum, aut faltem equale pro immunita- te Ecclefie deneganda cognoícatur. Secundo, [ cum j P 76 NOTAB.CONSTIT. AC DECLARAT. cum Pius V. decreverit (n) , ut more latronum Prir extremo fupplicio ple&atur , qui non fortuito, M or fed ob focordiam , profufionem, aut lüxuriam qi veri: omnia bona diffipaverit, aut fe decoctorem fimu- ts eif lans , occultatis ipíis bonis , creditores fefellerit, / vel ipforum pecuniam in füam utilitatem con- T verterit; hinc difputari ceepit, utrum ipfi immu- AUA Con- L | nitatem fibi à facris &edibus compararent. trarium non pauci adfirmarunt, inter quos Ana- jrion t dic ftafius Germonius hzc tradit (0) : Putarem enim udicibus. fecularibus liberà bujusmodi bomünes , quos pri C vulzo fallitos oocamus , & propri2. (fallunt enim ) ex- ami pj trabendos concedere debere 5 fiquidem Pius Papa V. de- Dppii erevit , deco&tores ultimi fupplicii, qua fures ipfi jure vel Otnri confuetudine , vel particulari , vel municipali flatuto , m gie&ti folent , poena puniendos e[fe. Poftremo , cum u Romani Pontifices , ac prafertim S. Pius V. & b C Sixtus V. petentibus Principibus indulferint, ab Ecclefia eos quoque divelli , qui criminibus per m D leges minimé cautis tenebantur , & cüm maxima p rerum perturbatio ex hoc dimanaverit (p) , qui- b bus Conceffiones Principum gratia per Deceffo- déti u res fuos , vel per fe ipfum obfignatas antea , pe- iqeno nitus abrogavit, vetuitque , ne quis eandem cri- Veteyd minum naturam, vel etiam majorem gravitatem Wi pro retribuenda vel recufanda Ecclefie immuni- IHOB W tate perpenderet , fed ea tantummodo probaret , i quz iisdem litteris proponeret , ob qu« fcelefti Itaque tj ( homines facro afylo carere deberent. TRfepnt Td partim veteres Canones fequutus; partim ipfo- r rum terminos extendens, bec, que fubjicimus, Vs jj &W) fua'au&oritate declaravit, & conftituit. . Uu anl Primo, Y n | 277 $5. D. N. BENEDICTI xiv, d tUt fs Primo , fures publicos ab Ecclefiz immuni- tate prohibuit, uti Jus commune antea caverat ; U lg qui veró fub illo nomine contineantur, his ver- s bis explicavit : S? fuerint publici latrones , viarum- u que gra[Jazores , qui itinera frequentata , vel publicas d qy [iratas obfideni , ac *oiatores ex infidiis aggrediuntur. dur Secundo, illos quoque ab Ecclefiaftica im- , (y munitate prohibuit, qui agros populantur , uti Md jus Canonicum antea przeceperat , illudque fo- Jimg lum difcrimen eft inter Jus Canonicum , & Gre- j ht l l gorii Conftitutionem , quod in illo legitur: ZVe- Adg n )w Fmiw &urnus populator agrorum : In hac vero generatim Depopulaiores agrorum nominantur. Que verba Gregorius XIV. adhibuit , ut fortaffe indicaret ii illorum opinionem fe minime probare , qui no- Iremo; a &urnum, non vero diurnum Depopulatorem im- s V munitate Ecclefie fpoliabant. Confirmavit idem Pontifex veterum Cano- li, d YO p num Decreta, quz fuperius enumeravimus, nem- n u Y pe contra eos, qui bomicidia & mutilationes j h | À * membrorum in ipfis Ecclefiis vel earum Come- wl teriis committere non verentur j qui infidiofe a- liquem obtruncant, vel publicé graffantur. Ad- d l vertendum tamen eft, cum Gregorius Pontifica- tum adminiftraret , à Syria magno pretio acciri )v non confueviffe , qui necem inferrent, fed inter p ipfos Chriftianos tanta inhumanitate aliquos ver- Ti fari cepiffe , qui Syrorum partes ultro fibi defu- merent; hinc ipfius Apoftolice Litterz non eo " fi I modo explicari poffunt, quo paulo ante illas In- fïlöjiCiW» nocentii IV. explicandas innuimus , fed neceffe li eft eos Ecclefiz fecuritate deftitutos intelligere, qui alieno juffu , mercede duG aliquem interfi- Prtt l, ciant , 78 NOTAB. CONSTIT. AC DECLARAT. G ciant , cujuscunque nationis fint, & quanilibe!; Religionem fequantur. Infuper hareticum in- f " yit ter ceteros , qui immunitate carent, Pontifex ad- $1 numeravit. Poftremo illud novum decrevit , vt ncmpe illis immunitatem nullam concedi, qui a- ( L d liquid.contra vitam ipfius Principis molirentur : l aut lefc ;Majeftatis in perfona ipfiusmet Principis. &. V. hild u Ti De aliis criminibus , quibus immunitas denegatur JDenedicti X11I. &? Clementis XL. ä Conf'itutiones. D " QCum hominum impudentia ac temeritas eo de- I UM veniffet, ut fcelera magis in dies augerentur, J à Sede Apoftolica füppliciter petitum fuit, ut " db criminum numerum , quibus facrum afylum mi- m im nimé permittitur, latius amplificaret. Cum Pon- &t r tifices Clemens IX. & Clemens X. fupremam Se- Htl dem obtinerent, de his actum fuit: fed nihil no- m vi conftitutüm. — Iterum propofita fuerunt, cüm Qu univerfam Ecclefiam Clemens XI. adminiftraret: t tunc juffu ipfius Pontificis iis Congregationibus gt interfuimus, in quibus in examen hec vocaban- Wnin tur. Poft diuturnas, gravesque difceptationes T Gregorianum decretum rhagis extendendum o- "f tnnes unanimes affenferunt, & quedam peculia- VM i ría crimita notata füunt , qux& eidem decreto ad- t jungi poffe videbantur. Cum hzc tamen in lu- [l ! W cem haud prolata fuerint ob eas caufas, quas in- AA "]M ferius memorabimus, iterum Pontifice Benedi- MWM re,utrum &o XI;F./neæffe fuit diligenter expende d Greg?rii j M SS$. D. N. BENEDICTI XIV. 79 Ug Gregorii Conftitutio þroferri , quidve addi debe- T ret. Coa&is novis cetibus , quibus nos adfcri- Lt ptifuimus, omnia, que in Pontificatu Clemen- mde J T tis XI. ftatuta jam fuerant, unanimi voluntate R& qt L confirmata funt. Quare Benedi&us XIII. Litte- Dültnty ras Apoftolicas, quz incipiunt: Ex quo Divina &c. : Tij promulgavit. In his preter feptem crimina, quz Gregorius Ecclefie immunitate prorfus indigna judicavit, hec, quz fequuntur , addita fuerunt. Lf M Primo: Qui confugientibus oim inferunt , atque l ipfos ab Ecclefia aliove loco immumn? voiolenter extrabunt , €9. abducunt. Secundo : Jnterficientes jvoximum fuum animo Mria t bremeditato , ac deliberato. dptti Tertio : Falfificantes Litteras Zpoftolicas. D li, t uarto, contra eos , qui Montem Pietatis, ffln r aut ejusdem generis alia publica loca dimini- C ftrant: Furtum , aut falfitatem in pradittis locis com- yedy wüttentes , cujus vatione arca pecuniaria 1ta minuatur , [ ut pene ordinarie locus fit. ,hemfg:" uinto: Conflantes , adulterantes , vel tondentes , j n [ - quascunque monetas aureas , oel argenteas , etiam Prin- cipum exteriorum , quotiescunque in loco aut. prooincia , ubi crimen admittitur , liberum babeant ufum ,. &-com- mercium , *vel ipfas monetas conflatas , adulteratas , aut l: ul detonfüs [cienter ita expendere , & erogare prajfumentes , ui fraudis confcii atque participes cenferi po[fimt. dbr d lu r Sexto: lllos denique , qui. fb momine- curie - fefa introducunt in alienas domos animo ibidem perpetrandi TMæmm /it i) quailü vapinas , easque ve ipfa comfniüttunt cum bomicidio , aut h mutilatione membrorum alicujus ex dome[ticis earumdeim n edium , *oel etiam extranei , quem ibi forte vepériri con- iM n Wt ^ tigerit , ] ! $o NOTAB. CONSTIT. AC DECLARAT. tigerit , dummodo bomicidium U,inl*ä » oel membrorum mutilatio : Jequ&tur. g Septimo : Item declaramus , Ormnés , G ]z'ngulbs !j pradictos tam Laicos , quam Ecclefiafticos , qui in urbe, que ac ditione prafatis ex cau[a & occafione bomicidii, etiam n in rixa, comuni[ , cum ariis , [eu inflrumentis fuapte d matura aptis ad occidendum inquiftti , & proce[Jati , «el Vfl in contumaciam banniti , &? condemnati fuerint, dummo- ;l do bomicidium non fuerit cafuale vel ad propriam defen- [ Q fionem , immunitatis prejate beneficio münimé etiam N gaudere. Id veroó. in Ditione folum Ecclefiaftica j VU dbl locum obtinet: ex Jure communi , & Gregorii Decreto per univerfum orbem folum homici- 3NND xofi. dium ex proditione commiífum immunitatis be- neficio. carebat. Deinde Benedictus XIIL uti a nl nuper oftendimus , homicidii deliberati reos à fa- Trdist) 1 cris edibus arcendos indixit. Poítremo Clemens ,Zilfäft*nfql XII. in Litteris Apoftolicis , quz incipiunt: 4/n i ol fupremo : & qua Nos ipfos ad hanc inftitutionem nf proferendam impulerunt, per omnem Ecclefia- u fticam Ditionem immunes effe noltit, qui homi- cidium per rixam patraverint, modo tamen for- : if t tuito, vel ad propriam defenfionem illud non DOA contigerit. . m lp De queflionibus. circa. localem. facrarum. edium QUb l) immunitatem per eosdem Pontifices Benedicium "i hr XLILL é$? Clementem XL..de- *4 (j finitis. i Bibliothecam habent, & libros aliquando H Q* D *X evolvunt, ne pulvere, tineisque abrodan- tur, li CMRMI SS. D. N. BENEDICTI XIV, 81 Ti mvw tur, in admirationem procul dubio abducuntur, cum advertent ingenium, conatusque omnes eo h hi, Scriptores acutiffimé contuliffe , ut rei, licet no- tati criminis, ab immunitate facrarum edium mi- RI r nimé rejiciantur. Inter ipfos, uti fuperius dictum Wij eft, numerantur, qui homicidia, & mutilationes u m membrorum , in Ecclefiis aut Cceemeteriis com» V, r Ms miferint ; hinc difputatio inter Scriptores agitari h copit, an immunitate careat, qui ex loco facro : interficiat , aut mutilet aliquem in profano loco n M conftitutum ; Item, an Ecclefie beneficium con- n nl i cedi debeat, fi reus extra locum immunem pofi- v tus necem afferat, aut mutilationem illi , qui in IOUL loco facro verfatur; poftremo , fi immunitas ne- j 4 J ganda utriufque videatur , utrum Ecclefia folum, d quz nefario fcelere violatafuit,immunitatem reo o ia preftare nequeat, an relique omnes eàndem ra- piut; 1 tionem prafeferant. Quare Benedictus XIII. in VRR ea Conftitutione, que incipit: Zx quo &c: Sacra- n b rum /Edium immunitatem illis omnibus recufan- !t dam decernit, qui fZantes in Ecclefia , el Cemeteria d interficiunt. flantes extra Ecclefiam , oel Cometerium, aut m ipfis membrum mutilant , nec non eos , qui flantes extra KEcclefiam , el. Cemeterium occidunt Jlantes intra Eccle- fiam vel. Cemeterium., aut iis membrum mutilant. — In- At fuper non modo reos ejusmodi , fed impedientes u P quoque, ne quis in locum immunem fe recipiat, m?(i»j vel per vim à Sacris /Edibus aliquem abripien- tes, cujuscunque Ecclefie beneficio gaudere mi- n nime poffe conftituit: Declarantes, in quatuor pra- miffis cafibus ejusmodi reos mon. illius tantum Ecclefie , l j TU quam voiolarunt , fed cujuscunque etiam alierius Ecclefie g. ümmunitate gaudere nequaquam po[Je aut debere. Y uU ll D. Zhmort Supplement, Gre- j 992 NOTAP. CONSTIT. AC DECLARAT. l "D Gregorius XIV., uti jam di&um eft, viarum ! gra[Jatores , qui itinera frequentata , *oel publicas ftatas gt ia oblident , facro afylo prorfus excludit. Cum ita- l: que Pontifex plurali numero utatur , & cum de ]s publicis viis fermo fit, quidam putarunt, hac Pon- tificis fententia eum non contineri, qui femel tan- gj,;'.ïïd zi tum graffatus fuerit, vel crimen ejusmodi in vi- gt cinalibus admiferit. Contra vero Benediétus XIII. ita fanxit: Unicam tantum gra[Jationem in ia publi- i ca , aut voicinali admi[Jam fufficere ad. boc , ut quis publi- gai cus latro , &? gra[Jator dici valeat, dummodo tamen graJ- t fati mors , aut membrorum mutilatio féquuta fuerit , te- ifgran aunitde nore prafentium definimus , & declaramus. Item Rei affaffinii locali immunitate deftituti p p dl i [ 1 per eundem Gregorium XIV. declarantur. Cüm igitur, uti nonnulli fatis ingeniofe perpenderunt, 1 ficarii nomen illis tribuatur , qui juffu alterius a- lüntif Dv liquem occidunt, non autem, qui tam nefarium fcelus propofita mercede impera verint, iftos qui- tht E*."HHHJ dem immunes effe arbitrantur. 'Poft hec , ut füuam beneficentiam in ficarios etiam exercerent, ha & , fi fieri poffet, incolumes vindicarent, ab illis At qu quandoque merces aliquas pro crimine, non pe- &i du cuniam ullam accipi , aliquando etiam pacta pe- [ jii cunia vel mercibus fraudari, advertentes , tunc Tsj t ficarios ipfos immunitate frui debere pronuncia- runt. At Benedi&us XIII. his verbis eorum opi- t ul nionem penitus improbavit : JAd bec in crimine af- fa[finii non imodo Mandatarios , qui in ip/amei Gregoria- li na Couftitutione aperte excipiuntur , Jed etiam mandan- [j l [ | ( &es, qui certum premium , aut mercedem five in pecunia, fíive in aliis rebus tradiderint , aut promiferint , quam- vis promiffio nullum babuerit effe&tum , duminodo a[fa[- ]la,ue mium M [ SS. D. N. BENEDICTI XIV. 83 l eü] n nium ve ipfa patratum fuerit , ab Ecclefiaflice immuni- li AUN tatis beneficio excludimus , ac pro exclufis perpetuo babe- vi 'volumus., 69 mandamus. h n Idl Poftremo , cum idem Benedi&us à facris afy- lis eos depulerit, qui homicidium deliberato ani- Ug mo patraverint , nullam tamen de Ecclefiafticis UWT mentionem fecerit, nec illud explicaverit, an a- rl liqua etatis ratio habenda fit 5 poftremo , an ea- n ir.ä;;. dem pena eos complectatur , qui confilium , vel L ii opem homicidz attulerint , Clemens XII. qui fe- liciter regnat, in ea Conftitutione, quz incipit : In fupremo : Ecclefiafticos homicidii reos ab im- iM munitate fecludit: 744 ipfos EcclefiafTicos, cujuscun- mlitateiä::; ^ que gradus , && Ordinis exifIant , in Urbe , ac univer[a T0U V ditione INobis , & Sedi Apoflolice mediate, «el imme- spad diate fubjetta bomicidium animo fimiliter premeditato, ac [o d deliberato patrantes extenditmus quoque ,. &? ampliamus. t De ztate veró , ac de iis, qui confilium vel ope- niliq ram hormicidis prebent, hec ftatuit: Declaramus at bomicidii veos natis minores viginti quinque, majores vve- naet Y0 vviginti annis tam ILaicos, quam Clericos , qui manda- j tum , confilium , inftigationem , auxiliutm cooperativum , "d aut aliam operdm occifori prabuerint , ex quorum fmgu- Ti lis pravis attibus bomicidium evenerit in dicta Beneditti i* Predece[Joris. Couftitutione comprebenfos e[Je, ac deinceps t d cenferi debere , eamque , quatenus opus fit , ad ipfos pari- ter extendimus. SVIE. De vatione extrabendi à Sacris ZEdibus eos , qui ob fcelera fuperius expofita nulla immu- nitate gaudent. .: d Itaque, fi ad Ecclefiam confuäiant » qui ejusmo 1 * 84 NOTAB. CONSTIT. AC DECLARAT. di criminibus fefe inquinaverint , & omnem im- qutb a g munitatem amiferint, à Sacris /Edibus deducen- di funt, & Judici tradendi, ut debitas poenas ex- n t Qd folvant. Qua de re juffu Clementis XI. cztus habiti funt , & in medium prolata omnia , que E j Pontificibus Clemente IX. & Clemente X. tum 1 h per Écclefiafticos, tum per Laicos fcripta fue- rant. z 'Tum facile conftitutum fuit, ut Judicis Ordinarii Ecclefiaftici auctoritate interpofita, cri- 4 i minofi homines ab afylis removeantur ; ut ali- iil li quis Ecclefiafticus ab eodem defignatus interfit ; m demum, ut per folum Judicem Ecclefiafticum co- anef gnofcatur, an reus ea crimina perpetraverit, ob ii quz immunitate proríus indignus habeatur, cum giti pl agatur de eo, qui in Ecclefiaftica ditione , fcili- ii cet immuni loco verfabatur, ex quo folum abri- Isb pitur, quia Jure Pontificio permiffum id habetur. Vk Illud magnopere implicatum vifüm fuit; videli- U cet quc& argumenta criminis proferri deberent, ut Ts g judex Ecclefiafticus reum afylo facro frui non Teed poffe, proprioque Judici committendum decer- nl f nerct. In Gregoriano Decreto hec leguntur: latl Quodque delinquentes &c. Curie Seculari &c.. conft- Qd gnari , nec tradi po[Jint. ,. nifà cognito prius per Epifco- ed gum , feu ab eo deputatum , an ipfi verà crimina fuperius Mgm expre[]a commiferint. Praclariffimi Jurisperiti Fari- g naccius (q) , & Falconius, cum eadem verba in- Qul terpretarentur, reos ejusmodi Sacrarum /Edium Qfon beneficio fpoliari non poffe adfirmarunt, fi dum kj caufa per Judicem Ecclefiafticum cognofcitur, in- V. f dicia folum, & conjecture producantur: fed cer- WUM tifimis & perfpicuis rationibus agendum putave- ï.üü'»..ïu runt.. Sed tamen veritati parum confentaneum T cateris lii r $$. D. N. BENEDICTI XIV. 85 &Um&ifm. : mäzg. c&teris vifum eft, quos Antonius de Poffentibus commemorat (r), & fane ad veram rectamque m lus probationem neceffe eft , ut reus crimen fuum fateatur , aut de illo convincatur. Hoc poftre- Qj Ml R mum non ita facile evenire folet. fllud vero pri- t mum vix poteft excogitari. Siquidem, cum ne- M t queat Ecclefiafticus Judex à reo veritatem tor- lu mentis extorquere, idem erat propriam ejusdem lii confeffionem exquirere, ac putare illum ultro, & confcientie ftimulis adactum ad manifeftandam veritatem paratum effe. Quare, fi reus ipfe de crimine fuo convinci,aut illud confiteri deberet, fs ut à Sacris /Edibus avulfus Seculari Curize com- lii mitti poffit, nullus unquam quolibet fcelere in- TT quinatus eidem Curiz traderetur, uti prius Caro- pfind lus Befcapefius Novarienfis Epifcopus expendit DO (s): Si plenam probationem requirimus, hoc eft, us vl ut reus confeffus fit, vel aliorum teftimonio con- deet viétus, pauciffimos trademus Laicis; quod cum m Romz dixiffem Farinaccio , nihil refpondit, nifi atun i fimilia fere verba illis, quid fcripfi, fcripfi. Cum hac ita fint , cetus juffu Clementis XI. uti jam di- m 'k?.. aM &um eft, coa&ti, habita plurium fuffragiorum ra- tione, decreverunt non quidem certiffima, & pla- na argumenta requiri in cognitione caufe , qua& per Ecclefiafticum inftituitur , ut reus aliquisSe- wM h culari Curiz tradatur, fed fatis effe , ut veritati du wet confentanea probentur, & vehemens aliquod fce- f leris-indicium , & conje&cture in medium feran- P tur. Judex autem S«cularis caufam iis omnibus PT corroboravit , qua& ab Ecclefiaftico pretermiffa funt, ut reum fibi traditum, adhibitis etiam tor- n mentis, vel ad criminis confeffionem impellat, vel u neceffariis teftibus convincat. Hac C:» F35 $ 86 NOTABR. CONSTIT, AC DECLARAT. p r d Hac difficultate expedita , alia propofita fuit, an, fi reus eo modo, quem nuper explica- n vimus, Szculari Curie committendus fit, prius- ml Ls quam id fieret , defenfionis tempus ipfi reo tri- / n buendum videretur. Id quidem neceffarium ali- u quibus vifum eft, ne reus indicta caufa immuni- 1 tatecareret. Aliitamen id non modo fuperfiuum m putarunt, cum ad Judicem Laicum hoc negotium ! pertineat , fed etiam perniciofum , & quoddam li veluti juftitie impedimettum. Nam fi reus, dum caufam fuam defendit , teftimonia in ipfum con- Fi flata deprehenderit, tunc vel ipfa vel ejus fami- [/ -m liares longe arcendos eos teftes curabunt, ne, cum reus in manus Laici Judicis devenerit , & g, caufz cognitio per ipfum judicetur eadem tefti. qirinj monia repetantur , vel faltem immutentur, cum u ]m in Examen vocantur. lo Hec fane controverfia, que in memoratis finat Congregationibus propofita , componi fub Cle- Wtv mente Xl. minimé potuit, reliquis omnibus, que u vt d agebantur , curfum continuit, & eorum,quz jam fancita fuerant, promulgationem impedivit. Qua- Toti ; re, cum Benediétus XIII. Pontificatum gereret, W idem negotium füfceptum fuit, & omnibus ite- ye rum diligenter examinatis , hzc, quz fübjicimus, i l per allatam fuperius Conftitutionem : x quo : QUXl conftituta fuemunt ; Primo , ut reus ab immuni i loco deduci, & in carceres Epifcopi tradi poflit, [ $00 fatis efle Indicia , que ad capturam decernendam faffi- Vr cere videantur : Secundo, ut Ecclefiafticus, crimen, Vaf de quo agitur, judicio fuo agnofcat; Ubj veró Ti N efü- W(profequitur Pontifex) ex proce[Ju informativo d lt '] per. m SS. D. N. BENEDICTI XIV. 87 1 "d per conficiendo confTet de crimine excepto, ac infuper ad- Ut :—s ver[us eundem extra&tum talia vefaltent indicia , ut cri- men ab eo fui[Je patratum moraliter credi po[Jt (que qui- ? | i dem indicia juxta regulas juris cocantur intra torturam ) f [) eo tantum cafu prefatum extrattum Miniftris , & Off- itm cialibus Curie facularis tradere & conficere po[Jit, ac de- j i pidi beat. 'Tertio, ne rei Judicibus Laicis tradantur , W nifi , exatta tamen, receptaque prius ab ipfis obligatione ! ( in forma juris valida re[Hituendi extrattum Ecclefie fub Md pona excommunicationis late fententie , INobis , ac pro ( tempore exiflenti Romano Pontifici refervate , quatenus Af idem extrattus indicia contra ipfum acquifita in fuis de- fenfionibus purget, ac diluat. — Quod , fi ea minime pur- gaverit , & vere delinquéns vepertus fuerit , Curie fa- 'aia culari in ipfum tali cafu, ut juris e[Je cenfuerit , agere , A atque procedere liceat, Eadem in Conftitutione Clementis XII. con- tinentur , ubi pre cateris illud Benedi&i Confti- | r tutioni additum fuit, quoties de homicidio deli- ib berato , vel per infidias, aut etiam per rixam pa- f trato judicium ftatuetur (nifi fortuito , vel pro g vitz defenfione contigerit) fatis effe in Ditione Ecclefiaftica, ut foro fzculari reus committatur, mpeüir:,lä v non quidem indicia ultra torturam , uti Benedictus precepit, verum id fieri poffe , ex acquifitis , feu fabminiftvatis indiciis ad torturam tantum fufficientibus ; n quod eo folum confilio fancitum fuit, ut morta- f lj; ioue:-ï lium audacia in patrandis tam frequenter homici- diis comprimatur, cüm id prefertim plurimum etiam Decefforum Pontificum comprobetur. Nam Clemens VIIL jurisprudentiz laude clariffi- l mus, poftquam Farinaccii & Falconii Confulta- i tiones expendit, quosdam homicidii reos, qui in iti m Sacras D j 88 NOTAB. CONSTIT. AC DECLARAT.. n Sacras /Edes fe receperant, Laico Judici tradi im- peravit : Si tamen prius fummarie , fanpliciter, & ex- j 1. ju trajudicialiter , & quantum pro confcientie tue informa- tione fufficere po[Je videbitur , illos bomicidium predittum j J 5 perpetra[]e, aut illi cooperatos , feu, àn illo culpabiles fuiJ- fe (t). Infuper peculiaris Congregatio juffu Cle- i J] mentis X. convocata epiftolam confecerat, in qua hec fententia legitur : Ut juffitie exercende nullum j V Hu;q impedimentum afferatur , Santlitas Sua Eminentie Ve- fire permittit ut. fuficientibus ad. tormenta indiciis , ut D veus faera Immunitate indignusg declaretur. (jv ;0T jtderin G. VIII. fs T JDe ponis , que bis eriminibus exceptis infligun- tenpi Zur J at l buety, ei propriis Judicibus traditi , legum auctorita- juntr te puniuntur, uti decernünt iidem Pontifices Ti C Gregorius, Benedictus, & Clemens XII. qui Pe- Qu tri Sedem feliciter occupat. Cüm ipfe non mo- Qp do deliberatum homicidium , uti Benedictus an- Lul74 tea conflituerat , fed ex rixa pariter commiffum mpmai jisdem penis plectendum fanxerit, hifi cafu, vel lag pro.vite defenfione evenerit , ne locus excufa- V tioni fuperfit, & ne impotens quedam iracundia imu! g ad reum protegendum de more afferatur, fanxit, (j juffitque Pontifex confuetum mortis fupplicium (j indici, fi occifor prixus rixam excitaverit. Id Atj ; Rome&, & per univerfam Pontificum ditionem, f ac potiffimum Bononiz, ejusque Diccefi obfer- vandum precepit: Occifor pema pariter ordinaria 0tni- pum'atur » licet bomicidium fecutum fit in rixa ,. fi b cida m SS. D. N. BENEDICTI X1V. 89 Uülfl [Ia-r x eida vixe au&tor fuerit i N Ita per eandem Clementis XII. Conftitutionem decernitur, in qua preterea Vi AU illud cautum fuit: Utque calor iracundie à pena or- dinaria delinquentem mu[quam eximat , ubi inter tempus , L vix€ , ac patratum bomicidium fex borarum fpatium in- iil i terce[Jerit , id fufficere volumus , ut veus ad-a&us extra- i lg 2 neos diverterit , vel diverti[Je debuerit. Alia fapienter ab ipfo Pontifice pro coércendis homicidiis ftatu- ] tafunt, qua in eadem Conftitutione defcribun- WA ! tur. Difüimulare hic non poffumus aliquos, qui boni jurisperiti exiftimari volunt, eo devenifle, ut non rnodo familiaribus, fed etiam fcripto con. tenderint ex veteri faltem confuetudine in Pon- tificia Ditione capitali fententia damnari nemi- i nem poffe, qui fcelus antea confeffus non fuerit. Id autem criminofi homines adeo pro certo ha- buerunt, ut penas fcelerum fe nunquam daturos j uc'rqgiu putaverint , fi tormentis ada&ti illa denegarent, : Ti li vel Confeffionem tormentis expreffam minimé W gl confirmarent. Qua de re Pontifex hanc falfam 30 opinionem his verbis improbavit : INeve pretextu erronee , & nunquam approbate confuetudinis fioe in- ï&ï&ü&»l? & n terpretationis quispiam decipiatur , ad omnium & fingu- lorum memoriam [erio revocamus, preditta pena ordina- j via teneri nedum ore proprio bomicidium confe[Jos , fed et- ian, qui de commi(Jo bomicidio juxta Syuris Canonici ac Civilis difpofitionem, quam in ceteris quibuscunque deli- f (l Gis fartam te&amque fore volumus, convi&i fuerint,, qui- 1 exc i busvis pretenfis ufu & flilo , rebusque judimtis in con- (E irarium qminimà attentis. « ,.,M.*"' Fy & IX 99 NOTAB. CONSTIT. AC DECLARAT. g gl IXI s jl De reis , qui facri 21fylz' ünmunitate gaudent. n Hi s criminibus folum exceptis, qua füperius e- ( numeravitnus,reliquis omnibus facrorum lo- yg corum immunitas conceditur. p De his agendum fupereft. Ac primum in memoriam revocandum ü Mol eít , quod ejusmodi rei, fi extra locum immunem eaperentur , ftatim per dolum fe ab afylo facro sl dedu&tos fuiffe olim affirmabant, & licet contra- AU rium probaretur , tunc non femel id contigiffe , lam j fed quater etiam afferebant, teftesque paratos ad- ha ducebant, qui falfo rem jurarent: fed illud gra- ) vifiimum, & non ferendum erat, quod, cum femel tifefe CUme) fe per dolum abreptos à facris locis oftenderent, etiamfi nova deinde crimina patrarent, in afylum EU tf reftitui debeant , ubi poft tot maleficia per ini- quam fimulationem conquiefcerent. Qua de re s. Clementis XI. juffu peculiaris Congregatio con- Ht ftituta fuit, ut hec prava confuetudo falutari ali- doms quo confilio de medio auferretur. 'l'unc opinio- N nem noftram defcriptam exponere coacti fermo- stf nem fuper hac re pro noftri ingenii imbecillitate fib f typis edidimus. Primo nullam in Jure Pontificio 1, f legem reperiri advertimus, que immunes eos de- r claret , qui poftquam ad loca facra perfugerint, 'tt, Jonge abipfis deindecapiuntur, nifi forte per vim abftrahantur. In Concilio folum Aurelianenfi de Tdhay illis, qui dolofe à facris afylis deducuntur, mentio QOU habetur (u): feu vi , feu dolo abfirabere, aut folicitare Wj forta[Je prefumpferit &c. eo tamen, qui abftrattus, prius W Fcclefie ve[lituto. 1d vero Concilium, cum peculia- f re unius provincie fuerit, illius folum terminis ls con- L Ss. D. N. BENEDICTI-XIV. 9I concluditur. Infuper expofuimus, etiam fi dolo !tis fedu&i incolumes effe debeant, nullum in pofte- rum doli fufpicionem futuram effe , fi publicé de- i claretur, ne à facris locislonge abfcedant, nec ul- AO lo artificio moveantur , qui ob aliquod fcelus ad ï;S ngjg; illas confugerunt, aliter, nii aperta vis interceffe- t rit, doli excufationem minime profuturam ; eo | (mmune: fane pacto,quo fe deceptum queri non poteft, qui IT n ex aliquo loco in carceres rapiatur, ex quo pritti- ul COI?[[;. na immunitas fublata fuit, fi per Tabellam janue il affixam idem locus immunitate carere indicetur. N In hanc fententiam Innocentius III. olim refpon- dit (w): Nec obftante dolo, quo fe proponebant À ORE j . fuiffe fedu&os , cum talis dolus non tam ad cir- Ql cumventionem przdictorumCiftercienfium,quam Vij adfatuitatem eorum debeat retorqueri. Cum hanc mpri noftram opinionem Congregatio adprobaffet, die (uder 22. Dec. À. 1716. Decretum promulgavit ipfius «quio u Clementis XI. auctoritate firmatum, quod deinde um In ad omnes Italie Epifcopos transmiffum fuit, lutg: eo ftatuitur: ut de cztero illz duntaxat extra&tio- nes fuffragentur, que aut violenter patrate , aut coafjiæ« AUA fub fide Salvicondu&tus ab aliquo Judice ordina- rio, feu Delegato conceffi , ac fübfcripti fecut lus fuerint, qui tamen Salvuscondu&tus fuffragari po- terit, pro tempore tantum in eo prafcripto. Quondam immunitatem, & vitam fibi compa- hr rabant, quiSacrarum /Édium vel Regularium do- morum perfugium obtinuerant. CurabantEccle- fiaftici , ut crimina falutari peenitentia expiarent, nec ab iisdem afylis decedere illos finebant, ante- quam divinz juftitiz rite fatisfeciffent. Furem ce- j leberrimum à fupplicio S. Bernardus eripuerat,id- unüf" que $ 92 NOTAB. CONSTIT. AC DECLARA T. | HWPOU que comiti Theobaldo moleftum , ingratumque fuerat, qui impunitum furem dimittere egro ani- du atl Q mo patiebatur. Quam ob caufam S. Bernardus his i p verbis ad ieum fcripfit: 7ü illum decreveras brevi s]egs Jbplicio, &5 interitu momentaneo confummari ; fed ego eum 0a faciam diuturno cruciatu , & morte longi[fma mori. . Tu m furem appenfum per unum, aut per plurimos dies mortuum in patibulo remanere permitteres ; ego cruci affixum per sglori ziore annos quamplurimos faciam in pena jugiter vivere , & pendere. Ita revera aecidit: Furem ad Monafterium M M Clarevallis perduxit, inter Monachos cooptavit, tudto ibique per triginta annos poenitentia incredibili du confe&um detinuit. Hujus generis exemplarerum g 6 facrarum Scriptores plurima commemorant. W um d fisenad Nunc autem , qui facrum afylum ample&tun- tur, non quidem de zterna falute comparanda, dfeput fed potius de novis criminibus patrandis cogitant, & eodem afylo (uti fepius contigit) impudenter D abutuntur. Id profecto,fi in hac Civitate,vel Dice- [5 MA cefi contingat, opportunum malo huic graviflimo qui " remedium excogitabitur. Nam vix ejusmodi im- DI pudentia nobis delata, ac probata fuerit , ad eas t ponas , que neceffarie funt, deveniemus , prout ümir SacraImmunitatis Congregatio nobis concetlit, a- tl liasque, fi opus fit,ab eadem Sacra Congregatione, Yi vel ab ipfo Summo Pontifice facultates impetra- Ws bimus. Ut vero falfa opinio, que in vulgus ema- lits navit, penitus diluatur , Sacras AEdes ea de caufa inftitutas , ut criminofi homines fuam audaciam '(([p lr tueantur. Sciant univerfi, preter ea fcelera , qui- bus omnis immunitas jure negatur, fi ceteraquo- i que gravia fint,vel fzpius admittantur, tunc Sum- t mi Pontificis,vel Sacre Congregationis au&torita- t te Es — m SS. D. N, BENED!CTI XINV. 93 Is te interpofita, in carceres Ecclefiaftici Judicis ex gmg' Ifï V loco immuni reos poffe detrudi nomine Ecclefie, caufaque ipforum cognita paenam conftitui , non quidem pro fceleris ratione,& gravitate;fed aliam extra legis ordinem benigniorem, ut fimul juftitia Wil in reos adminiftretur , & Ecclefiz ratio quedam ln ducatur, quemadmodum íüo exemplo docuit [M "Theodoricus, qui cum de Jovino Collegz fui in- N terfe&tore ad Fauftum Prafectum fcriberet, hec 1!51"5] habet(x): Sed confcius fa&i fui inter Ecclefiz fe- li pta refugiens declinarefe credidit prefcriptam le- gibus ultionem. Vulcanicae Infulz perpetua rele- gatione damnamus, ut & fancto Templo reveren- " tiam habuiffe videamur, nec vindictam crimino- fl fus evadat in totum , qui innocenti non credidit D effe parcendüm. n 1 X. gt Quid agendum fit Parac is pof? banc in[Titütionem. yiDie gl S eries hujus noftre inftitutionis finem , caufam- que ipfius fatis oftendit; videlicet, ut Parochi junds omnes in Civitate, ac Dicecefi ea cognofcant, qu 'lm,'z;':: T veteri, recentique Jure Pontificio de Sacrarum 7E- N dium immunitate perfcribuntur; utque certiores fiant de reis, qui facri afyli beneficio carent,& qua ratione ii contineri debeant,qui poft aliquod faci- nus ad Ecclefías perfugiunt. SanctitasSua per eas m Litteras Sac. Congregationis , qu: die 19. Martii, ut füperius expofuimus, date fuerut, juffit nos in- dv dicere Parochis urbanis , & totius noftre Dioece- fis,ut Fefto dieinter Miffarum Solemnia,fanéto pritts u gt X Evangelio declarato , ea crimina populo denun- cient, quz SacraImmunitate deftitauntur. Quare j g Summo Pontifici morem libentiffime gerentes,Pa- tochis s 04 N OTAB. coNäTlT. AC DECL ARAT. jpn rochis precipimus , uthoc anno , & in pofterum | "'*"mdl quotanni id, quod nuper propofitum fuit,univerfi H (l perficiant. Hortamur etiam, ut pro re facilius ge- renda percurrant ea, que $.4. & $. 5. hujus infti- ) ia tutionis continentur.. "Ti 1] ui Apoftolicas Conftitutiones , illasque po- tiffi mum Benedi&i XIII. & Clementis XII. fecum afb reputavit, plane intelliget, eos Pontifices pro ftu- a TT dio, curaque fufcepta ad nefarium homicidii fce- lus impediendum commendari fummopere debe- d re, cum in Ditione Ecclefiaftica nimis frequenter av perpetretur. INos quidem , ne extert gentes ex- impt horreícant, pretermittimus lomicidia recenfere, g domicd quz folum ad Congregationem negotiis ftatus con- fultandis prepofitam Romam fingulis annis defe- b rantur. Inter illa minime adnumerantur hotici- defenf dia, que tum in Urbe, tum in Legationibus Ferra- Tfcent rienfi,Bononienfi,Ravennate,atqueUrbinate per- felini petrantur,pro quibus examinandis alie peculiares n r Congregationes defignate funt. lisdem Litteris, tbetmin Ti IN quas modo memoravimus , impellimur Parochos admonere, ut hujus teterrimi fceleris magnitu- W dinem , facilitatemque graviffimis verbis often- prany dant, & vehementer infeétentur: Qui bominem occi- Qlic t ! st :nï dit , (inquit Philo de fpecialibus legibus) qui bomi- nem occidit, appellatur bomicida, fed vevera e[t [acrilegus, N & quidem infignis ; quippe qui perpetravit [acrilegium DT tnaximum, fublata & mundo re pretiofiffma , facratifJamna- (l que, quando nibil efl. Deo taim fimiles quam boc figillum pul- ïff/li.fz; cherrimumexpre[[um & matrice pulcberrima, ad exemplar (l ádec rationalis effittum. San&tus vero Cyrillus ita ho- [ q lil o micidam alloquitur (y): Ut mibi, fare, age,Salvato : [ ris legem collocafti,&? quidem, qui te Chriflianum e[Je con- U füebare 9 *violas nempe cbaritatis [antliones , teque in im- nj mitem L SS. D. N. BENEDICTI x1vl 95 &l[] Mil mitem Beftiam immutatum fuife, & in färitazæm naturee li l inimicam incidi[Je non fentis. Sed quoniam formidine It ponne nefarii homines à maleticiis removentur , d t ideo populo de homicidii gravitate differentes ex- plicabunt celebre illud, ac vulgare effatum , locum Iliquy immunem arripiam minime profuturum ; nam pro- Al 1 pofitam fibi immunitatem pro certo amittent. I- uT " d nanem preterea fpem , vanasque illorum cogita- mi tili f tiones adfirmabunt, qui caufam criminis feliciter ( abfolvi poffe, & ab omni periculo ingolumes pre- l ftantium virorum gratia, & commendatione bre- vi fe in patriam reverfüros confidunt. Pontifex e- nim Principibus etiam viris facultatem ademit, ut homicidas ejusmodi abfolverent, vel data fide pu- A blica dimitterent. Nihiletiam proderit pro vitee QR defenfione , fi capti commiffum crimen audaécter duf inficientur, tormentorum vim fuperent, vel con- Vintope feflionem tormentis expreffam poftea nonconfir- t ment. Nam ea juris norma fervanda eft,ut rei vel Ut ob criminis confeffionem, vel indiciis, ac teftimo- a niis convi&ti debito füpplicio puniantur.Tandem, ut uno verbo omnia complectamur, illud Genefis Mu preceptum fine ulla dubitatione obfervabitur (z): i Quicunque effuderit bumanum [anguinem , fundetur fan« cuis illius ; ad imaginem quippe Dei fa&tus eft bomo. ldem habetur Exodi cap. 21. Qui percu[Jerit bominem vo- lens occidere , morte moriatur. Poftremo idem judi- cium Sané&ti Matthzi cap. 26. decernitur: Omnes, gui acceperint gladium , gladio peribunt. i " (&) Ia Dec. q.4. cauf.17. (£) L.unica c. de bis, qui ad fa. j iu fuds. (c) De iis,qui ad Ecclef. cozfugiunt. (d) Homil.ig Eu- tropium. (e) Num.c. 45. Deut. c.19. Jofue c.20. (f) Lib.2, /fly 11] Reg.c.2. (g) 4Autent. de mandatis Principum $. Sed neque. y Item interpvet. ad Ganon. ficut autiquitus , in ea verba , nifs M putüi- T 96-NOTAB. CONSTIT. AC DECLAR. &c. publicus.yz.quaft.4. (b) De veteri & nova Ecclef. difciplina j pavt.2. lib.3. c.98. [ub n.u.. (0) Cap. Immunitatem, de Imia- nitate Ecclefiarum. (k) Lib.10. (1) Cap.1. de Homicidio. (m) Conft.i. to1,Bull.Roman. (2) Conft.12 t.2. Bullar. (o) De V Sacrovum Immunit. lib.3. c.16. infiae. (p) Tom.2. Bull.Rom. j (4) Conf. 76. n.2. & feqq. (v) Singul. cent.. fin.143. m.2. (5) N v In Coument. fub c. Inter alia de Immunuit. Ecclefiaft. (t) Im Litt. Apoft.die 6.Febr.edit. apud Genueufem in Praxi Cur. Ar- i cLiep.Neapol. c.76. fab n.2. & apud Pellegrvigum de Immunit., €.7- fub n.a1. (u) Aclum fuit amao y41 t2 Conc.Gener.Regit editionis Pavif. impveffum babetur an.1712.. (w) Cap.1. Cum dilecfus de iis,qui viynetusve &c. (x) Cafftodorus lib.. epift, 47. (9) Homil.8. Pafcbal. (2) Cap. g. l ADDITIO HuicInftitutioni Paftorali SS.D.N. BENEDICTI XIV.addo Declarationem Ser. ac RRi Epifcopi Augus ftani, JOSEPHL, LANDGRAVII HASSL/E, qua contine tur in Encyclica ad fuum Clerum,data 15. Maji 1748. numero XII. & fic habet: À üm experientia multifariam compertum fit, Militiz, Te )» " fpreta Jurisjurandi Religione , defertores non raro » ad loca facra confugere, non tam ut per Ecclefiz pie- , tatem vitam prorogent, quàm ut Ecclefiam ipfam pra- J V ,€concepte iniquitatis fibi quafi Miniftram , ipfamque , defertionem fecurius moliantur, & exequantur ; juxta »mentem SS. Canonum & $. Congregationis Cardina- »lium Immunitati Ecclefiaftice przpofitorum, iftiusmo- »di confugis , quamdiu in a&u defertionis funt, Afyla » nequaquam patrocinantur, fed ipfi, fi Militiz femel li- , bere addixerint, tanquam res furtiva, per defertionem , Principi ablata , ad fimilitudinem fervorum , reftitui » débent, prius tamen per Supremum Magiftratum , cu- f. ,,Jus eft jus aggratiandi, praftita fufficiente cautione, de , non inferenda morte, aut mutilatione, aliave gravi pce- »na, prout Noftrum erit defuper cognofcere. Quodfi an. »tehac profugi, & poft pcenitentia du&i fub figna redire 5 Voluerint, tanquam criminíis non excepti rei excludi ab f; » Afylo nequeunt,cum Secularí tàmen Judicio pro remi- * sfione vel moderatione poenz , uti fupra, h » compofitio fieri poterit, r Cf L N v N 15 Hï-?w j i. | d 3SN hn /7 ;.'üb.iü X SS xxr RS )P z ] (QL d NSS 1) W r E N l. s A E d SS 7 [ U// LA lgl / ) : ( (:;) E — ( m QT t Mi [m Mj Propofitiones " damnatz, J juxta Mil TO fdt) hia p Ordinem materiarum j " coordinatae. Iudex. $. 1. De actibus humanis & confcientia. k 2. De libero arbitrio & voluntario. j 3' De Legibus. ul y d De peccatis errores hereticales, xchldi'f? 5. De peccatis errores morales. p A 1j Propof. damn. 5. 6. g. IN D E *xX. $. 6. De preceptis Decalogi. h 7. De preceptis Ecclefie. - 8. De fide & fpe. 9. De charitate 10. De charitate proximi. De contractibus. f 12. De Clericis & Regularibus. 13 De beneficiis & fimonia 14 De Sacramentis, Baptifmo, Con- firmatione , Matrimonio Du 15 De Euchariftia & Sacrificio Miffz. 16. De Poenitentia, ejus Miniftro, & Indulgentiis. ! 17 De natura authoritate & variis Decretis Ecclefiz. Fl D 18 De Deo, Chrifto, B. Virgine, & f Angelis. 19. Dehomine in ftatu nature integre, lapfe, & reparata. Mi 20. De Gratia Bajaniftarum. 3 al 2I. j De juftificatione & merito Bajani- Vnü ftarum. 29. UR De Gratia Janfemftarum & Ques- '1] nelliftarum. i5 20 23. De Quietifio Michaélis Molmo». VDere 24. De ftatu habituali perfectionis per nj amorem defintereffatum F ene- !j lonii. A N j Pro- £ oz 3 Propofitiones damnata, ordine fmateriarum coordinata. I. . $ De actibus bumanis , & (074]5ientiq. | Nfo hi I on licet fequi opinionem probabilem, vel r N inter probabiles probabiliffimam. — Zlex. VIII. 1690. 3. 2. Generatim, dum probabilitate five!intrin- s feca five extrinfeca, quantumvis tenui, modo à probabilitatis finibus non exeatur, confifi ali- hn quid agimus, femper prudenter agimus. Jnnocent, XI. 1679. 3. 3. Si liber fit alicujus junioris & moderni, 1'] j g debet opinio cenferi probabilis, dum non con- ftet, reje&am effe à Sede Apoftolicatanquamim- probabilem. Zlex. VII. 1665. 26. u 4. Quando litigantes habent pro fe opinio- nes eque probabiles, poteft judex pecuniam j tU accipere pro ferenda fententia in favorem unius J prealio. Zlex.VII. 1665. 26. 5. Probabiliter exiftimo, judicem poffe ju- | f dicare juxta opinionem etiam minus probabilem. Annocegt. XI. 1679. 2. n A 2 PROPOSITIONES DAMNAT X. m 4 6. Ab infidelitate excufabitur infidelis non x credens, du&tus opinione minus probabili. funoc. äangmi'; XI. 1679. 4. 7. Ubi quis invenerit do&rinam in Zuguf?ino clare fundatam, illam abfolute poteft tenere, & docere, non refpiciendo ad ullam Pontificis Bul- Dd lam. Jiex. VIII. 1690. 30o. f' $ x o n l De libero: arbitrio, €? «oluutarie. ii ftatu naturz lapfz ad peccatum moftale & ,W i In demeritum fufficit illa libertas, qua volun- lí tarium ac liberum fuit in caufa fua peccato ori- M F; M ginali, & voluntate Adami peccantis. Zlex. V III. MA QH nb 169o. I. 2. Pelagianus eft error, dicere, quod libe- LU rum arbitrium valet ad ullum peccatum vitan- dum. Aaji 28. s ln .9. Liberum arbitrium fine gratie Dei adju- torio nón nifi ad peccandum valet. Baji 27. I Y 4. Quod voluntarie fit, etiamfi neceffitate lii fiat, libere tamen fit. Baji 39. lt s. Is libertatis modus, qui eft à neceffitate n Y AW füb libertatis nomine, non reperitur in fcriptu- W. ris, fed folum nomen libertatis à peccato. Dají 41. li (l 6. Sola violentia repugnat libertati hominis Vil N naturalj 1 177] Baji 6 6. cat etiam damnabiliter in eo, ]i haj 67. E *- demerendum in ftatu h J M ur in hominelibertas à necefli- ll PROPOSITIONES DAMNAT/ . E 1 1blh neceffitate, fed fufficit libertas à coa&tione. L Janfénii 3. LÁn ln [j $. 3. H U 1 De Legibus. 1. B2opulus non peccat, etiamfi absque ulla caufa non recipiat legem à principe pro- mulgatam. Zlex.V III. 1665. 28. 2. Definitiva hec fententia : Deun . bomini nibil impo[fibile precepiffe , falfo tribuitur Augufti- no, cum Pelagii fit. Baji 54. 3. Prava defideria, quibus ratio non con- V A]. fentir, & que homo invitus patitur, funt pro- hibitz precepto: JNon concupifces. Baji so. u li 4. Concupifcentia five lex membrorum, & LY jiti prava ejus defideria, que inviti fentiunt homi- nes, funt vera legis inobedientia. Daji 51. ju 5. Motus pravi concupifcentiz fünt pro ftatu hominis vitiati prohibiti precepto: ZVon concu- Jces. Unde homo eos fentiens, & non confen- tiens, transgreditur preceptum: JNon concupi- - Jiess quamvis transgreffio peccatum non depu- tetüt. u75 6. Quamdiu aliquid concupifcentie carnalis in diligente eft, non facit preceptum: Dij/iges Dominum Deum tuum ex toto corde iuo. Baji 76. 7. Homo ob füi confervationem poteft fefe 118 difpenfare ab ea lege, quam Deus condidit pro- pter ejus utilitatem. Quesneli 71. qu t n À 3 $. 6. l 6: € PROPOSITIONES DAMN AT £. W i $ 4 n '*1 De peccatis errores hereticales, q um I. Nullum eft peccatum ex natura füa veniale, j fed omne peccatum meretur ponam sternam. Baji 20. 2. Omne, quod agit peccator, vel fervitus peccati vel peccatum eft. Baji 35. li 3. Ad rationem & definitionem peccati non pertinet voluntarium; nec definitionis quzftio ARU | d eft, fed caufe originis, utrum omne peccatum debeat effe voluntarium. JBaji 46. mitt 4. Unde peceatum originis vere habet ra- gt tionem peccati fine ulla relatione ac refpeótu ad TU voluntatem , à qua originem habuit. Baji 47. r 5. Concupifcentia in renatis relapfis in pec- & f catum mortale, in quibus jam dominatur, pec- t catum eft, ficut & alii pravi habitus. Baji 74. E 6. Peccatum originis eft habituali parvuli M voluntate voluntarium , & habitualiter domina- L tur parvulo, eo quod non gerit contrarium vo- t l ]untatis arbitrium. .Et ex habituali voluntate 1 u dominante fit, ut parvulus decedens fine rege- Í " Di nerationis Sacramento, quando rationiís ufüm Vr confecutus erat, .actualiter Deum odio habeat, At J Deum blafphemet, & legi Dei repugnet. Baji 49. f d [: 7. Omnefcelus ejus eft conditionis, ut fuum !s authorem & omnes pofteros eo modo inficere k j poffit, quo infecit prima transgreffio. Baji 52, A0f 8. Divifio immediata humanorum operum i TA eft, quod fünt vel virtuofa vel vitiofa quia fi VOf homo eft vitiofus, & àgit quidquam, tunc agit t vitio- ! PROPOSITIONES DAMNAT ZX., 7 vitiofe; & fi eft virtuofus, & agit quidquam, tunc agit virtuofe. Quia, ficut vitium, quod K crimen dicitur, feu mortale peccatum, inficituni- j ") verfaliter a&tus hominis vitiofi, fic virtus vivi- J ficat omnes aétus hominis virtuofi. Hf 16. fs $. S. JDe peccatis errores morales. 2MIST wefi) ccatum philofophibum, feu morale, eft AU z. Pe a&us humanus difconveniens nature ra- tionali & rationi. Theologicum vero mortale- hn eft transgreflio libera divinz legis. Philofophi- j cum, quantumvis gravein illo, qui Deum vel A ignorat, vel de eo a&u non cogitat, eft grave T peccatum , fed non eft offenfaDei , nequepec- m catum mortale diffolvens amicitiam Dei, neque a eterna poena dignum. flexend. VIIL. 24. Zdug. t 169e. 2 n 2. TTametfi detur ignorantia invincibilis juris Vi* nature, hec in ftatu nature lapfe operantem: d reipfanon excufat à peccato formali. Zlex.V'III. hu 1690. 7..Dec. 2. 3. Comedere & bibere ad fatietatem ob fo- j Jam voluptatem non eft peccatum, modo nonob- l W. fit valetudini, quialicite poteft appetitus natu- ralis fuis aCtibus frui. lnnocent, XI. 1679. 8. & 4. Opus conjugii ob folam voluptatem ex- )nä'l Sïlw ercitum omni penitus caret culpa ac defe&u ve- niali. Jnnocent. XT. 1679. 0. operm qu'm 5. Non tenemur proximum diligere a&tu in- terno & formali. Innocent. XI. 1679. 1o. a W A 4 6. Pre- yWSl 8 PROPOSITIONES DAMNAT./£. 9 Ü 6. Praecepto proximum diligendi fatisfacere i poffumus per folos a&tus externos. Innocent. XI. n 1679. II. a 7.. Si cum debita mo deratione facias , poteä absque peccato mortali de vita alicujus triftari, Qu & de illius morte naturali gaudere, illam ineffi- " 4 US, caci affe&u petere & defiderare , non quidem 4 al ex difplicentia perfonz, fed ob aliquod tempo- rale emolumentum. Jnnoc. XI. 1679. 13. (A d j m 2. Licitum eft abfoluto defiderio cupere mortem patris, non quidem ut malum patris, i m as fed ut bonum. cupientis, quia nimirum ei ob- venturaeft pinguis hzreditas. Jnnoc. XI. 167 4. 14. u L 9. Licitum eft filio gaudere de parricidio pa- rentis à fe in ebrietate perpetrato propter in- guieil gentes divitias inde ex hareditate confecutas, Qp tjb Jnnoc. XI. 1679. 15. 10. Eft probabilis opinio, que dicit, effe [ "ll tantum veniale, ofculum.habitum ob dele&a- tionem carnalem & fenfibilem, quz ex ofculo xQu rIX d oritür, feclufo periculo confenfüus ulterioris & poilutionis. J4lex. VII. 1666. 4o. Md 1r. Proxima occafio peccandi non eft fu- hj gienda, quando caufa aliqua utilis aut honeftas fei non fugiendi occurrit. /nnoc. XI. 1679. 62. . &&me» 12. Licitum eft, quereredire&eoccafionem hu proximam peccandi pro bono fpirituali veltem 6 j porali noftro vel proximi. /nnoc. Xl. 1679. 63- | T il Id . 6 ü At l JDe Præc'eþn g becalog'i. ocare Deum in teftem mendacii levis, [* IV & non eít tanta irreverentia , propter « quam ii PROPOSITIONES. DAMNATJE. 9 4 a WT quam velit aut poflit damnare homigem. Innoc. XI. 1679: 24. 2. Cum caufa licitum eft jurare fine animo 5 jurandi, five res fit levis, fivegravis. Inmoc, XT. " MR | 1679. 25. 3. Si quis vel folus, vel coram aliis, five interrogatus, five propria fponte, five recrea- t tionis caufa, five quocunque alio fine juret, . fe non feciffe aliquid, quod revera fecit, intelli- LUPP' t Ij gendo intra fe aliquid aliud, quod non fecit, Y mx velaliam viam ab ea, in qua fecit, vel aliud 10 quodvis additum verum, revera non mentitur, nec eft perjurus. /nnoc. XI. 1679..26. 4. Caufá jufta utendi his amphibologiis eft, Q quoties id neceffarium aut utile eft ad falutem Y corporis, honorem, res familiares tuendas, vel ad quemlibet alium virtutis a&um, ita ut veri- (s ü tàtis occultatio cenfeatur tunc expediens & ftu- Z d diofa. Inmoc. XI. t679. 27. xl s. Qui mediante commendatione vel mu- r nere ad Magiftratum vel officium publicum pro- motus eft, poterit cumreftrictionementali prz- i ftare juramentum, quod de mandato Regis à fimilibus folet exigi , non habito refpe&u ad in- tentionem exigentis, quia non tenetur fateri M crimen occultum. Jnnoc. XI. 1679. 28. j 6. Nihil Spiritui Dei & do&rinz Jefu Chrifti magis opponitur, quam communia facere jura- menta in Ecclefia; quia hoc eft multiplicare oc- cafiones pejerandi, laqueos tendere infirmis & idiotis, & efficere, ut nomen & veritas Dei ali- j ïeï'ïïz quando deferviant confilio impiorum. Quesneli. 101. Clemens XI. 1713. pïü ( - $ 7 Pri- IO PROPOSITIONES DAMNATZÉ., ; Wf 7. Preceptum fervandi fefta non obligat fub: 4 mortali fepofito fcandalo, fi abfi t contemptus. JInnoc. XI. 1679. $5. u j j 8. Satisfacit precepto Ecclefiz de audiendo Sacro, quiduas ejus partes, imo quatuor, fimul ( b à diverfis celebrantibus audit. Jnnoc. XT. "] w l 1679. 53. 9. Licitum eft, abfoluto defiderio cupere Iü,* mOortem patris, non quidem ut malum patris, ) j J fed ut bonum cupientis, quia nimirum ei ob- ventura eft pinguis hereditas. Jnmoc. XI. 13. Y :JQE'M: Io. Licitum eft filio gaudere de parricidio parentis à fe in ebrietate perpetrato propter in- TM gentes divitias ind e ex þæreditate confecutas, 1 H Innoc. XI.. 15. P o II. Fas eft viro honorato occidere invafo. RUE rem, qui nititur calumniaminferre, fialiterhzc j D ignominia vitari nequit. Idem quoque dicen- d D0n | dum, fi quis impingat alapam, vel fufte percu- ul tiat; & poft impactam alapam vel i&um fuftis ':Agaviü . fugiat. Innoc. XI. 30. 12. Regulariter occidere poffum furem pro j l 5(2 ! ; confervatione unius aurei. /npoc. XT. 31. fs 13. Non folum licitum eft, defendere occi- Ui Wt fiva defenfione, quz a&u poffidemus ; fed et- iam ad que jus inchoatum habemus , &quz nos LY poffeffuros fperamus. Inmoc. XI. 32. CUM 14. Licitum eft tam heredi quam legatario ii l contra injufte impedientem, ne vel hereditas qtjd if adeatur, vel legata folvantur, fe taliter de- 1[ u fendere, ficuti & jus habenti in cathedram vel uEDC prebendam, contra eorum poffeffionem injufte : H impedientem. Znmc. XI. 33. h I | ä 15. Li- l PROPOSITIONES DAMNATE. 11l li t 15. Licet procurare abortum ante animatio- ltm' !] nem fetus, ne puella deprehenfa gravida occi- datur , aut infametur. Jnnoc. XI. 34. Un |: omnem foetum, 16. Videtur probabile, !] quamdiu in utero eft, carere anima rationa- /) ) li, & tunc primum incipere eandem habere, : cum paritur, ac confequenter dicendum erit, p ] in nullo abortu homicidium committi. /nnocent. ! (l 2eieo s. ] 17. Vir equeftris ad duellum provocatus l) poteft illud acceptare , ne timiditatis notam apud i j alios incurrat. Zlexand. V II. 1665. 2, 3 W 18. Eft licitum Religiofo vel Clerico, ca- lumhiatorem gravia crimina de fé, vel de fua ij religione fpargere minantem occidere, quando lerjo alius modus defendendi non fugpetit, uti fup- (et petere non videtur , fi calumniator fit paratus Wt vel ipfi religiofo vel ejus religioni publice& co- fs ram graviflimis viris predicta impingere, nifi occidatur. Zlexand. VII. 1665. 17. a 19. Licet occidere falfum accufatorem , fal- fos tefítes, ac etiam Judicem, à quo iniqua cer- l T to imminet fententia, fi alia via non poteft in- nocens damnum evitare. Zlexand.V Il. 1665. 18. A 20. Tam clarum videtur, fornicationem fe- cundum fe nullam involvere malitiam, & folum 2 effe malam, quia interdi&ta, ut contrarium rae tioni diffonum videatur. Jmmoc. XL 1679. 48.- ss T 21. Mollities jure naturz prohibitanon eft; d unde, fi Deus eam non interdixiffet, fzpe effet bona, '& aliquando obligatoria fub mortali. j Jinoc. XI. 1679. 49. 22. Fa- " I2 o PROPOSITIONES, DAMNATX, 22. Famulus, qui fübmiffis humeris fcienter Qumnll /emmd adjuvat herum fuum afcendere per feneftras ad " ftuprandam virginem, & multoties eidem füb- j 0i feryit deferendo fcalam, aperiendo januam, aut jl quid fimile cooperando, non peccat mortaliter, u fi id faciat metu notabilis detrimenti,, puta, ne "u à Domino male tra&etur, ne torvis oculis afpi- 3 ciatur, ne domo expellatur. Jnnoc. Xl. 5I. 23. Eft probabilis opinio , que dicit, effe tantum veniale, ofcalum habitum ob delecta- tionem carnalem & fenfibilem, quz2 ex ofculo oritur, feclufo periculo confenfus ulterioris & pollutionis. Zlexand. VII. 1666. 4o. ?xwp T 24. Vellicare genas & mamillas tangere Mo- V h DN l nialium funt a&us fubimpudici de fe veniales, & folum.ex pravo affe&tu & ex prava intentio- d DAT ne mortales. »02 f Per fpeciale Decretum SS. D. N. [ lyfn.'* Benedittà XIV. & S. Congr. S. Officii 1744. 25. Permiffum eft furari non folum in ex- trema neceffitate, fed etiam in gravi, Imnoc. XI. z 1679. 36. E XL 26. Famuli & famulz domeftice poffuntoc- Q] culte heris fuis furripere ad compenfandam ope- ton p ramfuam, quam majorem judicant falario, quod AA l recipiunt. /nnocent. Xl. 1679. 37. 1 27. lNon tenetur quis füb pena peccati mor- fj ^ talis reftituere, quod ablatum eft per parva fur- ta, quantumcunque fit magna fumma totalis. M ET Jnnocent. XI. 1679. 38. i 28. Qui alium movet aut inducit ad inferen- dum grave damnum tertio, non tenetur, ad re- : ftitutionemillius damni illati. /umoc. XT. 1679. 39. Áf 29. Quid- ll PROPOSITIONES DAMNATZ. "s ! !'fi,ær 29. Quidni non nifi venialefit ,- detrabentis m authoritatem magnam fibi noxiam falfo crimine il * elidere? /nnoc. XI. 1679. 43. W 3o. Probabile eft, non peccare mortaliter, Yj qui imponit falfum crimen alicui, ut fuam jufti- Uta, n tiam & honorem defendat; & fihocnon fitpro- lii babile, vix ulla opinio erit probabilis in Theo- J! logia. /nnoc. XI. 1679. 44. j d ibf $. £ M RUR oi"gulo i De prac ^ptis fccle 1. xi Pr eceptum fervandi fefta non obligat füb mortali, fepofito fcandalo, fi abfit con- gäixlr temptus. /nnoc. XI. 1679. 52. ) Teni Ti 2. Satisfit precepto Ecclefie de audiendo facro, qui duas ejus partes, imo quatuor fimul J à diverfis celebrantibus audit. Innocent. XI. 16729::53: o o 3. Nullus in foro confcientie Parochie füz Yil interefle tenetur nec ad annuam confeffionem, nec ad Miffas Parochiales, nec ad audiendum verbum Dei, divinam legem, fidei rudimenta, morum doétrinam, quz ibi in Catechefibus an- /11 nuntiantur & docentur. Zlexand. VII 1669, 4. Talem legem in hac materia neque Épi- Ícopi, neque Concilia Provinciarum, vel na- u tionum fancire, neque delinquentes aliquibus ponnis aut ecclefiafticis cenfuris mul&are poffunt. "Alexand. VII. 1659. j u 5. Qui facit confeffionem voluntarie nul- o lam , fatisfacit Pracepto Ecclefig. Zlexand. V II 1665. I4. » 937 6. Pra. ,U u 14 PROPOSITIONES DAMNATZ, n*)f 6. Precepto communionis annuz fatisfit per facrilegam Domini manducationem. Znnoc. XI. hn 1679. 55. 7. Frangens jejunium Ecclefie, ad quod te- dl netur, ncn peccat mortaliter, nifi ex contem- ptu vel inobedientia hoc facxat puta, quianon T vult fe fübjicere pr&cepto. Alex. V1I. 1665.25. 8. In die jejunii, qui feepius modicum quid $ comederit, etíi nótabllem quantitatem in fine p u "208 comederit, non frangit jejunium. lex. V/II. 1666. 29. fin 9. Omnes officiales, qui in Republica cor- M poraliter laborant, funt excufati ab obligatione L jejunii, nec debent fe certificare, an labor fit l compatibilis cum jejunio. Jlex. V. 1666. 30. fiüi 10. Excufantur abfolute à Precepto jejunii TO omnes illi, quiiter agunt equitando , utcunque Vten iter agant, etiamfiiter neceffarium non fit, & M etiamfi iter unius diei conficiant. Zlexand. V IF. 1666. 91 n RU 1r. Non eftevidens, quod confuetudo non comedendi ova & la&ticinia in quadragefima ob- yl 1 TOU liget. Z4lex. VII. 1666. 32. NI E; ï $. 8 WU De Fide €? Spe. lily b infidelitate excufabitur infidelis, non li g credens, du&us opinione minus probabili, '590'4 Innoc. XI. 1679. 4. ». Fides non cenfetur cadere fub preceptum l, j MT fpeciale, & fecundum fe. Innoc, X1. 1679. 16. IY n 3. Satis Il "J PROPOSITLONES DAMNAT . 15 æhu'pe 9. Satis eft aCtum fidei femel in vita elicere. A nnoc. XI. 1679. 17. 4. Si quis à poteftate publica interrogatur, T dul fidem ingenue confiteri, ut Deo & fidei glorio- fum confulo tacere, ut peccaminofum per fe : " non damno. /nmoc. XI. 1679. 18. 1663 2) 5. Voluntas non poteftefficere, utaffenfüs n g fidei in.fe ipfo fit magis firmus, quam meretur If pondus rationum ad aífenfum impellentium. : J Annoc. XI.. 1679. 19. 6. Hinc poteft quis prudenter repudiare af- J fenfum, quem habebat fupernaturalem. /mnoc. '11 XI. 1679. 20. i 7. Affenfus fidei füpernaturalis & utilis ad Ltf . falutem ftat cum notitia folum probabili reve- as lationis, imo cum formidine, qua quis formi- f det, ne nonfitlocutus Deus. Innoc. XI. 1679. 2 . yn d 8. Non nifi fides unius Dei neceffitate medii ml neceffaria videtur, non autem explicita remu- nerationis. [nnoc. XI. 1679. 22. Qu 9. Fides late dicta exteftimonio creaturarum i fimilive motivo ad juftificationem fuflicit. Jmoc. A 1619 7227 1o. Abfolutionis capax eft homo, quantum- vis laboret ignorantia myfteriorum fidei, & et- iamfi per negligentiam etiam culpabilem nefciat myfterium Sanctiffime Trinitatis, & Incarnatio- nis Domini noftri JEfü Chrifti. . Znnocent. XI. 1679. 64. ir. Sufficit myfteria San&iffime Trinitatis d & Incarnationis femel credidiffe. Jmnoc . gnt. 2B j 1679. 65. m 12. Ho- » n 16 PROPOSITIONES DAMNAT/JE. "T 12. Homo nullo unquam vite fuüx tempore Wi 'LW tenetur elicere actum fidei, fpei, & charitatis, bl ex vi Preceptorum divinorum ad eas virtutes pertinentium. Z/exand. V II. 1665. s. Ü K ml 13. Quamvis.evidenter tibi conftet, Petrum effe hzreticum , non teneris denuntiare, fi pro- hs / barenon poffis. Zlex VII. 1665. s. I4. Futilis & toties convulía eft affertio de w Pontificis fupra ceecumenicum authoritate atque (mri j AT fidei queftionibus decernendis infallibilitate. Llex. VIII. 1690o. 29. d 4 Tu 15. Bulla Urbani VIIL im eminenti de Janfe- niftis eft fübreptitia. Zlexand. VIII. 169o. 31. ,UX ii . 16. Libri prohibiti, donec expurgentur, poffunt retineri, usquedum adhibita diligentia TT corrigantur. Z£lex. V/111. 1666. 45. inqyls 17. Infidelitas pure negativa, in his,:quibuä du d Chriftus non eft przdicatus, peccatum. eft. 2b 68. Daji. tsb 18. Omnia opera infidelium fünt peccata, & s ER Philofophorum virtutes funt vitia. 25. Baji. 9. Neceffe eft, infidelemin omni operepec- iif care. Zlexand. VIII. 169o. 8. 20. Omne, quod non eft ex fide chriftiana fupernaturali, quz per dile&ionem operatur, peccatum eft. Zlex.V II 169o. 11. 21. Quando in magnis peccatoribus eficit ) omnis amor, deficit etiam fides, & etiamfi vi- l dentur credere, non eft fides divina, fed huma- Q Eu Ti na. Zlex. VIII. 169o. 12. Af " 'l'lJ 22. Nulle dantur gratig, nifi per fidem. 26. [iM, li Duesneli. i À ?') Fis P(d i PROPOSITIONES DAMNAT , 17 lts ]u 23. Fides eft prima gratia, & fons omnium Fum aliarum. Quesneli 27. d 24. Prima gratia, quam Deus conceditpec- catori, eft peccatorum remiílio. Quesneli 28. h m n 25. Extra Ecclefiam nulla conceditur gratia. D uesneli 29. fertt 26. Fides juftificat, quando operatur, fed ipfanon operatur, nifi per charitatem. Quesneli s r. ( d 27. Omnia alia falutis media continentur in l Jf fide, tanquam in fuo germine & femine; fedhzec fides non eftabsque amore &fiducia. Quesneli s2. ^ Wf MA 28. Totum deeft peccatori, quando ei deeft fpes, & non eft fpes, ubi non eft amor Dei, Quesneli $7. Ti 29. Si folus fupplicii timor animat peniten- tiam quo hec eft magis violenta, eo magis du- , quin cit ad defperationem. Quesneli 6o. m dl 3o. Dei bonitas abbreviavit viam falutís claudendo totum in fide &precibus. Quwesneli 68. VM 31. Fides, ufus, augmentum, & premium Hl fidei, totum eft donum pure liberalitatis Dei, iV (f Quesneli 69. $. 9. De Charitate. I. Bonitäs Obje&iva (a&uum humanorum) confiftit in convenientia obje&ti cum na- tura rationali. Formalis vero (bonitas actuum li humanorum confiftit) in conformitate a&us cum regula morum. — Ad hoc(pofterius, nempe t jo* ad bonitatem formalem a&uum ) íufficit, ut, actus moralis tendat in finem ultimum interpre- ^. Propof. damn. B tative, w 18 PROPOSITIONES DAMNATZE. tative. » Hunc (finem ultimum) homo non tene- Kv tür amare neque in prmmplo neque in decur- fu vitz fuz moralis. Zlexand. V IlI. 1690. 1. y 2. Àn peccet mortaliter, qui actum dile- &ionis Dei femel tantum eliceret; condemnare ï n non audemus.. /nnoc. XI. 1679. 5. 3. Probabile eft, ne fingulis quidem rigoro- fe quinquenniis per fe obligare preceptum cha- ritatis erga Deum. Znnoc. XI. 1679. 6 4. Tunc folum obligat (preceptum charita- ( J tis), quando tenemur juftificari, & non habe- mus aliam viam, qua juftificari peffumus. Znnoc. Dii M T XIL 3679. 7 5. Charitas perfe&a & fincera, guz eft ex j jj corde puro, & conícientia bona & fide non fi&a, tam in Catechumenis, quam in peniten- ubus, poteít effe fine remiffione peccatorum. Baji 31 6. Charitas illa, qus eft plenitudo legis, U*M j non eft femper conjun&a cum remiflione pecca- torum. Baji 32 1 U 7. Catechumenus jufte, re&e, & fan&e vi- vit, & mandata Dei obfervat, ac iegemimplet U"lmbn per charitatem.ante obtentam remiffionem pec- A QU catorum, que in baptifmi lavacro demum per- cipitur. Baji 33 AW Ü liem : Non eft vera legis obedientia, qu& J f fit fine charitate. Baji 16 II " H( 8. Homo exiftens in peccato mortali, five um in reatu eterne damnationis poteft habere ve- !ul Itf ram charitatem ; & charitas etiam perfecta pot- &| ir) eft confiftere cum reatu zterne damnationis. N Baji 70. whf : 9. Omnis !t PROPOSITIONES DAMNAT X. I9 Ut 9. Omnis amor creature rationalis aut vi- tiofa eft cupiditas, qua mundus diligitur, quze Áf à Joanne prohibetur, aut laudabilis illa chari- p d tas , qua per Spiritum San&tum in corde diffufa "ldem j Deus amatur. Daii 38. In omnibus fuis actibus peccator fervit cupiditati dominanti. Baji 4o. naturalis nrj 10.. Diftin&io illa duplicis amoris, tni fcilicet, quo Deus amatur ut author naturæ & gratuita, quo Deus amatur, ut beatificator, va- du na eft & commentitia, & ad illudendum facrls 1 hk literis & plurimis veterum teftimoniis excogita- bM fa. B4ji 34. Ia Do&orum diftin&io, divine legls man- quin data bifariam impleri, altero .modo, quaántum w ad preceptorum operum fübftantiam tantum, D pai ltero quantum ad certum quemdam modum, AGLOTU videlicet fecundum quem valeant operantem perducere ad regnum eternum (hoc eft ad mo- dum meritorüm) commentitia eft; & exploden- ) g u da. Baji 61. Iiem : la quoque diftin&io, qua opus dici- r tur bifariam bonum, vel quia ex obje&to , & omnibus circ lmfï;antuo rectum eft & bonum, quod moraliter bonum appellare confueverunt; vel quia eft meritorium regni aterni, eo quod fit à vivo Chrifti membro per Spiritum charlta- )9 tis, rejï(:leuda putatur. Aaji 62. Omnis humana actio deliberata eft Dei v i N dlleätlo vel mundi; fi Dei; charitas Patris eft w] Si mundi; concupifcentia carnis, hoc eft, mala : Nme eft. Zlex. VIHL 1690. 7 od 12. Intentio, qua quis deteftatur malum, & g profequitur bonum , mere ut coleftem obtineat pa glo- T y 20 PROPOSITIONES DAMNAT E. j riam, non eftre&a, nec placens Deo. Zflexand. f ?[m V1II. 169o. 1o. p I3. Quisquis etiam zterne mercedis intuitu Deo famulatur, charitate fi caruerit, vitio non &;;nm yn V caret, quoties intuitu licet beatitudinis opera- tur. Zlex. VIIT 169o. 13. ;VSOSac' 14. Non funt nifi duo amores, unde voli- Pt tiones & actiones omnes noftre nafcuntur; as Amor Dei, qui omnia agit propter Deum, quem- ,O queDeus remuneratur; & Amor, quo nos ipfos, ac mundum diligimus, qui, quod ad Deumrefe- ln Des y D rendum eft, non refert, & propter hoc ipfum fit malus. Quesneli 44. m at V d 15. Amore Dei in corde peccatorum non amplius regnante , neceffe eft, ut in eo carna- hg Qu lis regnet cupiditas , omnesque a&iones ejus corrumpat. Quesneli 45. r D 16. Cupiditas aut charitas ufum fenfuum bo- sl num, vel malum faciunt. Quesneli 46. k m 17. Obedientia legis profluere debet ex fon- ( N tl te, & hic fons eft charitas, quando Dei amor eft illius principium interius, & Dei gloria ejus EY finis, tunc purum eft , quod apparet exterius, LO alioquin non eft, nifi hypocrifis, aut falfa juftitia. ïadicjunx: f Quesneli 47- 18. Quid aliud effe poffumus, nifi tenebrz, Iem nifiaberratio, & nifi peccatum fine fidei lumine; Ti fine Chrifto & fine charitate. Quesneli 48. J 19. Ut nullum peccatum eft fine amore no- ;ænæ, | ftri, ita nullum eft opus bonum fine amore Dei. UT Quesneli 49. 20. Fruftra clamamus ad Deum,Pater mi,fi fpi- [ " ; (]le ritus charitatis non eftille, qui clamat. Quesneli 50. TM M s..CV( 21,Fi- Itn PROPOSITIONES DAMNAT £. 2I 3. dj 2r. Fides juftificat, quando operatur, fed ipfa nonoperatur, nifi per charitatem. Quesneli 5 x. i 29. Omnia alia falutis media continentur in ! VIID.O[»',; fide, tanquam in füo germine & femine ; fed li u hec fides non eft absque amore & fiducia. Ques- neli 52. IAd , 235. Solacharitas chriftiano modo facit (atios ( nes chriftianas) per relationem ad Deum & Je- D) qUEZ- fum Chriftum. Quesneli 53. if 24. S0la charitas eft, que Deo loquitur, eam folam Deus audit. Quesneli 54. mrffe- T 25. Deus non coronat, nifi charitatem; qui currit ex alio impulfu, & ex alio motivo, in n vanum currit. Quesneli 55. 1607* z6. Deus non remunerat nifi charitatem, quoniam charitas fola Deum honorat. Quesneli 56. lus & 27. Totum deeft peccatori, quando ei deeft m fpes & non eft fpes in Deo, ubi.non eft amor Dei. Quesneli 57. ?be&exffï 28. Nec Deus eft, nec religio, ubi non eft amorDei. Quesneli 58. ij M 29. Oratio impiorum eft novum peccatum, & quando Deus illis concedit, eft novum in eos Vabl judicium. Quesneli 9. 3o. Timor non nifi manum cohibet, cor au- H tem tamdiu peccato addicitur, quamdiu ab amo- l v re juftitie non ducitur. Quesnelió1. 31. Qui à malo non abftinet, nifi timore "l i i ponz, illud committit in corde fuo, & jam eft reus coram Deo. Quesneli 62. .,;oreDE 32. Baptizatus adhuc eft fub lege ficut Ju- deus, fi legem non adimpleat, aut adimpleat ex st um folo timore. Quesneli 63. M I b 3 33. Sub y/ 25 PVROXPOSITIONES DAMNAT. / K l M 33. Sub maledi&tolegis, nunquam fit bonum, 1n quia peccatur five faciendo malum, five illud ï non nifi ob timorem evitando. Quesneli 64. i: 34. Moyfes, Prophete, Sacerdotes, & Do- &ores legis mortui funt, absque eo, quod ullum Deo dederint filium,. cüm non effecerint nifi mancipia per timorem. Quesneli 65. - 85. Quivult Deo appropinquare, necdebet ad ipfum venire cum brutalibus paffionibus, ne- que adduci per inftin&um naturalem, aut per timorem ficut beftiz, fed perfidem, &per amo- Lxcltm Y rem ficuti filii. Quesneli 66. lt 36. Timor fervilisnon fibireprefentat Deum, j nifi utuDominum durum, imperiofum, injuftum, / ( intra&tabilem. Quesneli 67. Wi Vide etiamjinfra $. 24. de amore defintereffato Buf - habituali Fenelonii. Qd i t a S [ L IO. * I De Charitate .Proximi. U e;ïi'mt : No fi 'ténemur proximum diligere a&u in- AUR ] terno & formali, Jnnocent. XI. 2. Mart. Ti 1679. 1o. J ( 2. Pr&cepto proximum diligendi fatisfacere hn Trorg poffümus per folos a&us externos. Jmnocent. XI. 2. Mart. 1679. 11. g l 3. Si cum debita moderatione facias , potes absque peccato mortali de vita alicujus triftari, & de illius morte naturali gaudere, illam ineffi- caci affe&u petere & defiderare, non quidem ex difplicentia perfong, fed ob aliquod tem- j Q'd porale At PROPOSITIONES DAMNAT . 23 il j N porale emolumentum. Juocem. Xl. ». Mart. ;üW 1679. I2. nf 4. Vix in fiecularibus etiam Regibusinvenies [i 6 DO füperfluum ftatui, &ita vix aliquis tenetur ad ,/I T eleemofynam , quando tenetur tantum ex füper- t nif fluo ftatui. Jnnocent. XI. 2. Mart. 1679. 12. ts 1I. T g. Óe De Contrat&t ibus. LR I. icitum eft mutuanti, aliquid ultra fortem u exigere, fi fe obliget, ad non repetem- dai fortem usque ad certum tempus, Zlex. V II. )u M u 1666. 42. 2. Cum numerata pecunia pretiofior fit nu- meranda, & nullus fit, qui non majoris faciat Dl pecuniam prefentem, quam futuram, poteft creditoraliquid ultra fortem à mutuatario exige- re, & eo titulo ab ufüura excufari. /mnocent. XI. 1679. 4I. 3. Ufura non eft, dum ultra fortem aliquid exigitur tanquam ex benevolentia & gratitudine debitum, fed folum fi exigatur tanquam ex ju- ftitia debitum. /nnoc. XI.. 1679. 43. 4. Contra&tus Mohatra licitus eft, etiamre- ! fpe&u ejusdem perfonz , & cum contra&tu re- Xï 2 trovenditionis previe inito cum intentione lu- eri. Jnnoc. XI. 1679. 40. [^] p 12- ^ nl De Clericis : e Regularibus. m u qu i non poteft recitare Matutinum & lau- I.Ql des, poteft autem recitare reliquas ho- It u B 4 ras, PU ^ hA. PROPOSITIONES DAMNAT:X. n ras, ad nihil tenetur, quia major pars trahit ad n ( fe minorem. Innoc. XI. 9. Mart. 1679. 54. 2. In die Palmarum recitans Officium Pa- Íchale fatisfacit Pracepto. ! 1666. 34. —Alex. VII. 8. Mart. 3. Unico officio poteft quis fatisfacere du- plici precepto pro die prefenti & craftino. Ziex. JT;E Ü VII. 8. Mart. 1666. 35. 4. Regulares mendicantes petere poffunt li- !t cite à Judicibus fiecularibus, ut injungant Epi- Q Q fcopis, quatenus ipfis mandata concedantad pre- J dicandum in Adventu & Quadragefima, quod fi fY renuant facere Epifcopi Decretum Judicum fz- t cularium tantundem valet, ac fi permiffio di&is fl Religiofis conceffa fuiffet. Sub 4lex. VII. 3o.fan. f 1659. n s. Regulares poffunt in foro confcientiz uti j P.h! f privilegiis, quz funt expreffe revocata per Tri- l b i dentinum. "Alex. VII. 8. Mart. 1666. 36. ij li Tiv M Sa613. j b — De Beneficiüs & Simonia. aitbn I. iüm dixit Concilium "Tridentinum , eos d alienis peccatis communicantes mortali- J ter peccare, qui nifi quos digniores & Ecclefize m'lim magis utiles ipfi judicaverint ad Ecclefias pro- ; hii movent, Concilium vel primo videtur per hoc | lt digniores: mnon aliud fignificare velle, nifi di- 1 gnitatem eligendorum fumpto comparativo pro Ug pofitivo , vel fecundo locutione minus propria nü [ ponit digniores, ut excludat indignos, non vero D..v j dignos, n PROPOSITIONES DAMNAT & 25 W hdu ^ dignos, vel tandem loquitur tertiö, quando fit 4, concurfus. Jnnoc. XI. 9. Mart. 1679. 47. liim 2. Non eft contra juftitiam beneficia non Ltl conferre gratis, quia collator conferens illa be- neficia ecclefiaftica pecunia intervetniente, non ('acere [ exigit illam pro collatione beneficii, fed veluti lU. AM. pro emolumento temporali, quod tibi conferre non tenebatur. ZJex. VII. 24. Sept. 1665. 22. Yi 3. Dare temporale pro fpirituali non eft fi- u D monia, quando temporale non datur tanquam pretium, fed duntaxat tanquam motivum con- ferendi vel efficiendi fpirituale, vel etiam quan: do temporale fit folum gratuita compenfatio pro mrüo»ïïz Ípirituali, aut econtra. Jnumocent. XI. .2. Mart. ]; J» 1679. 45. 4. Etid quoque locum habet, etiamfi tem- oentet porale fit principale motivum dandi fpirituale, iT imo etiamfi fit finis ipfius rei fpiritualis, ficut f illud pluris eftimetur, quam res fpiritualis. /m- noc. 2. Mart. 1679. 46. 5. Reftitutio à Pio V. impofita Beneficiatis non recitantibus, non debetur in confcientia ante fententiam declaratoriam Judicis, eo quod 2" fit pena. Zlex. VII. 24. Sept. 1665. 20. 6. Habens Cappellaniam, aut quodvis Bene- Ti L ficium Ecclefiafticum, fi ftudio.literarum vacet, u fatisfacit fuze obligationi, fiofficium per alium recitet. Zlex. VII. 24. Mart. 1665. 21. ] ;ff lX 7. Reftitutio fru&uum ob omiffionem hora- p o m rum füppleri poteft per quascunque eleemofy- nas, quas antea beneficiarius de fructibus füi be- - i neficii fecerit. Zlex. V/1I. 8. Mart. 1666. 33. gon ? i^ P 8. An 26 PROPOSITIONES DAMNATZ. n 8. Annuum legatum pro anima relictum non p durat plus quam per decem annos. Z4lex. V/II. 8. r Mqrt. 1666. 43. T $. I4. uH; De Sacramentis im genere , & in Jpecie de TL M jj Japtifimo €? Confirmatione, €? Ma- irimonio. AT De Sacramentis in. genere. - II Ton eft illicitum in Sacramentis conficien- dis fequi opinionem probabilem de va- | Opl lore Sacramenti, relicta tutiore, nifi id vetet ov lex, conventio, autpericulum gravis damni in- currendi, hinc fententia probabili tantum uten- N fitind dum non eft in collatione Baptifmi, Ordinis Sa- n d cerdotalis, aut Epifcopalis. Jnmoc. XI. 9. Mart. 1679. 1. N ^ * N 2. Urgens metus gravis eft caufa juftam Sa- cramentorum adminiftrationem fimulandi. /n- au*.'ioäu iT noc. XI. 2. Mart. 1679. 29. De Baptifmo & Confirmatione. I.V aluit aliquando Baptifmus füb hac forma collatus : :/n nomine Patris, pretermiihis « ilis: Ega te baptizo. .4lexand. VIIL 7. Decemb. Tl 1690o. 27. Q (( 2. Valet Baptifmus collatus à Miniftro, qui [ omnem ritum externum, formamque baptizan- :x i di obfervat, intus vero in corde fuo apud fere- 1 à folvit, M "PROPOSITIONES DAMNATZE. 27 d " folvit, non intendo, quod facit Ecclefia. E2 4lex. VIIIL 7.Decemb. 1790. 28. 3. In hominibus ponitentibus ante Sacra- mentum Abfolutionis & in Catechumenis ante Baptifmum eft vera juftificatio, feparata tamen à remiflione peccatorum. Baji 43. hs 4. Unde in Sacramento Baptifmi aut Sacer- dotis abfolutione proprie reatus peccati dunta- xattollitur, & minifterium Sacerdotum folum Jiberat à reatu. Baji 57. De Matrimonio. « n [ i us conjugii ob folam voluptatem exer- T. Op [L i vt citum omni penitus caret culpa ac defe- OU &u veniali. /nnoc. XI. 2. Mart. 1679. 9. 2. Copula cum conjugata confentiente ma- m u Jriis rito non eft adulterium , adeoque fufficitin con- | o Mr feffione dicere fe effe fornicatum. Jnnocent. XI. '$. Mart. 1679. 50. . 3. INon peccat maritus, Occi dens propria ul "m 1 j authoritate uxorem in adulterio deprehenfum. if Alex. VII. 24. Sept. 1665. 19. Ü g. ]. hn De Euchariflia & Sacrificio Miffe. NUS I.S acrilegi funt judicandi, qui jus ad Commu- p nionem percipiendam pretendunt, ante- quam condignam de deli&is fuis ponitentiam m t ! egerint. Zlexand. V1II. 7. Decemb. 1690. 22. 2. Similiter arcendi funt à facra communio- T Lpudf f ï ne, quibus nondum ineft amor Dei puriffimus f & omnis 28 PROPOSITIONES DAMNAT £. m & omnis mixtionisexpers. Zlex. VIII. 7. Decemb. 169o. 23. 3. Precepto communionis annusz fatisfit per p facrilegam Domini manducationem. Znnocent. XI. 2.Mart. 1679. 55. 4. Duplicatum ftipendium poteft Sacerdos jj pro eadem Miffa licite accipere, applicando pe- 1] il tenti partem etiam fpecialiffimam fru&us , ipfi- met celebranti correfpondentem , idque poft AT MM WM Decretum Urbani VIHL — Zlex. VIIIL. 24. Septeub. U 1665. 8. MT 3 5. Poft Decretum Urbani poteft Sacerdos; cui Miffie celebrandze traduntur, per alium fa- yN f0 tisfacere collato illi minore ftipendio, aliaparte m u ftipendii fibi retenta. 4lexand. V II 24. Septemb. 1665. 9. t 6. Non eft contra juftitiam pro pluribus fa- Ll crificiis ftipendium accipere, &Sacrificium unum 1209 4l j offerre , neque etiam eft contra fidelitatem , et- s iamfi promittam promiffione per juramentum fir- mata danti ftipendium, quod pro nullo alio offe- ET ram. lex.VII. 24.Sept. 1665. 10. vt Ti 7. Mandatum Tridentini fa&tum Sacerdoti facrificanti ex neceflitate cum peccato mortali J confitendi, quamprimum , eft confilium non pre- i ceptum. Zlex. II 8..Mart. 1666. 38. i 8. Illa particula: quamprimum, intelligitur, le dum Sacerdos fuo tempore confitebitur. Zlex. VII. 8. Mart: 1666. 39. 9. Sacrificium Miffie non alia ratione eft Sa- crificium quam generali illa, qua omne opus, I Cor quod fit, utfan&taSocietate homo Deo inhereat. ) Baji 45* i] 5- 160 Wt PROPOSITIONES DAMNATE. 29 l M $. 16. tlj De Peenitentia, ejus Miniftro & Tndulgentis. hu) De Contritione. r , 1. Ti mor gehenne non eft füpernaturalis. hls) ]pü' "dlex, VIII. 7. Dec. 169o. 14. d 2. Attritio, qu& gehenne & penarum metu i concipitur fine dile&ione Dei propter fe, non eft bonus motus ac fupernaturalis. 4lex. V1II. ( 7. Dec. 169o. 15. 3. Revera peccat, qui odio habet peccatum ! m mere ob ejus turpitudinem, & difconvenien- d tiam cum natura fine ullo ad Deum offenfum refpettu. Zlex. VIIT. 7. Decemb. 1690. 9. Türbs 4. Probabile eft fufficere attritionem natu- dU ralem modo honeftam. 4nnocent. XI. 9. Martii 1679. 58. d. d m 5. Percontritionem etiam cum charitate per- |pdyrs fe&a & cum voto füfcipiendi conjun&tam non remittitur crimen extra cafum neceffitatis aut n martyrii fine a&uali fufceptione Sacramenti. Baji 71. 6. Homo debet agere tota vita peenitentiam pro peccato origi 1 nali. Zlexand. V IHI. 7 Decemb, iMj 169o0. 19. VD'; [l.tl De Confe[fone. lM Cü $ I onfeffiones apud Religiofos fa&te, plerz- j (b que vel facrilege funt, vel invalidz, ,mhæfea Alex. VIII. 7.Dec. 169o. 20. 2. Frequens confeffio & communio etiam in L his, i 30 PROPOSITIONES DAMNAT X. his, qui gentiliter vivunt, eft nota predeftina- Jl tionis. Innoc. XI. 2. Mart. 1679. 56. |got 3. Non tenemur Confeffario interroganti W l fateri peccati alicujus confuetudinem. /nnoc. XT. 2. Mart. 1679. 58. 1 jä.m l) 4. Peccata in confeffione omiffa feu oblita ob inftans periculum vite , autob aliam caufam, a AW non tenemur in fequenti confeffione exprimere. Zlex. VII. 24. Sept. 1665. 11. ( |hio 5. Satisfacit precepto annus confeffionis, qui confitetur regulari Epifcopo prafentato, feu $ qi gl ab eo injufíte reprobato. lexand. VII. 94.Sept. 1665. 13. a t t 6. Qui facit confeffionem voluntarie nullam, fatisfacit precepto Ecclefie. Zflex. VII. 24. Sept. m I665.13. (lidiüm ünja, 7. Mollities, Sodomia , Beftialitas funt pec- cata ejusdem fpeciei infime, ideoque fufficitdi- du Titt u) cere in confeffione procuraffe pollutionem. Zlex. VIT. 24.Sept. 1665. 24. ld 8. Qui habuit copulam cum foluta fatisfacit confeffionis precepto dicens: Commifi cum fo- luta grave peccatum contra caftitatem, nonex- plicando copulam. lex, VII. 24.Spt. 1665. 25. X De Satisfattione. lg Df dinem premittendi fatisfa&ionem abfo- :;. Oy Wh lutioni induxit non politia, aut inftitu- tio Ecclefis, fed ipfa Chrifti lex & prefcriptio, 1] [ 0 natura rei idipfum quodammodo di&tante. Zflex. W ( V. 7.Decemb. 1690. 16. n T 9. Per ATEI PROPOSITIONES DAMNAT. £. SI ) i 2. Per illam . praxim mox abfolvendi ordo ;'U»'fffüzï' penitentiz eft inverfüs. Jlexand. V1HI. 7. Dec. 169o. I7. Ly;] 3. Confuüetudo moderna quoad adminiftra- tionem Sacramenti Penitentie , etiamfieam plu- ol rimorum hominum fuftentetauthoritas , & muiti lg, temporis diuturnitas confirmet, nihilominus ab hum Ecclefia non habetur pro ufu fed abufu. /ex. VIII. 7. Dec. 1690 18. 4. Parochianus poteft fufpicari deinercican- 'fefüonjs, | ] tibus, qui eleemofynis communibus vivu:;:, de J imponenda nimis levi & incongrua poni itia ) idii feu fatisfactione ob quzftum vel lucrum fu temporalis. Zflex. V'III. 7. Decemb. 1690. 21. TL a s. Ponitens propria authoritate fübftituere fibi alium poteft, qui loco ipfius peenitentiam tht pD adimpleat. Zlex.VIl. 24. Sept. 1665. 15. (f 6. SatisfaCtiones laboriofz juftificatorum non lV QUXQQT. valent expiare de condigno pomnam tempora- lem reftantem poft culpam condonatam. D4ji 77. JDe Abfolutione. i. [ icet Sacramentaliter abfolvere dimidiate tantum confeffos ratione magni concur- fus penitentium, qualis v.g. poteft contingere in die magne Feftivitatis aut indulgentic. Jnnoc. "m j XI. 2. Mart. 1979. 59. j 2. Penitenti habenti confuetudinem pec- 0 candi contra legem Dei nature, aut Ecclefiz, [ [ etfi emendationis fpes nulia appareat, nec eft neganda, nec differenda abfolutio, dummodo [ Ore " PROPOSITIONES DAMNATZ:. ) 32 ore proferat fedolere, & proponere emendatio- | m nem. Znmoc. XI. 2. Martii 1679. 6o. X' g 3. Poteft aliquando abfolvi, qui in proxi- 'Pmdq ma occafione verfatur, quam poteft, & non Y vult omittere; quinimo directe & ex propofito quzrit aut eo fe ingerit. Jmnocent. XI. 9. Martii D m 1679. Ó1. wLbl 4. Prelati regulares poffuntin foro confcien- tie abfolvere quoscunque feculares ab hzrefi li lii occulta, & ab excommunicatione propter eam incurfa. Zlex. VII. 24. Sept. 1665. 4. h 5 uoad forum confcienti& reo corre&to, ejusque contumacia ceffante, ceffant cenfurs. Zlex. VII. 8. Mari. 666. 4t. 1 Mero 6. Non eft obligandus concubinarius ad eji- ciendam concubinam, fi hec nimis utilis effet lts Iu ad oblectamentum concubinarii, vulgo regale, dum deficiente illa nimis egre agere vitam, & ii tl alie epule tedio magno concubinarium affice- rent, & alia famula nimis difficile inveniretur. éliy( Zllex. VIT. 8. Mart. 1666. 41. l ftvds | 7. In hominibus penitentibus ante Sacra- Wl ) mentum Abfíolutionis & in Catechumenis ante g ul Baptifinum eft vera juftificatio, feparata tamen d à remiffione peccatorum. B4ji 43. Wï* 8. Peccator poenitens non vivificatur mini- M fterio Sacerdotis abfolventis, fed à.folo Deo, 10j p qui peenitentiam fuggerens & infpirans vivificat MO eum, & refuüfcitat minifterio autem Sacerdotis folus reatus tollitur. Baji 58. SMM() T0t 9. Licet per literas fve per internuntium ET confeífario abíenti facramentaliter confiteri, & &m-v. Da- -4)1 ab eodem abfente abíolutionem petere. L. ",T mnata "i u PROPOSITIONES DAMNATZ, 33 i mnata fub Clem. VIII. 20. 9'un. 1602. hancque pro utraque parte intelligendum effe declaravit Utm Paulus V. 4n. Y605. 14. fun. 1 t IO. Sententia afferens Bullam coens ífo- rf lum prohibere abfolutionem hzrefis & aliorum l li/m;ï criminum , quando publica funt, & id non de- rogare facultati Tridentini, in qua de occultis A j criminibus fermo eft. An. 1629. vifa & tolérata jl fl eít, Zlexand. VII. 29.Sept. 1665. 3. A n j a .De "ipprobatione , Indulgentiis, €? Sizillo. d beneficium curatum habent, poffunt P fibi eligere in confeffarium fimplicem t Sacerdotem non approbatum ab Ordinario. Md "lexand. V.Il. 24. Sept. 1665. 16. I rrt 2. Concilium Tridentinum non obligat regu- vian, ( lares ad obtinendas approbationes ab Epifcopis, u die ut fecularium confeffiones audire poflint, neque n de illius Concilii authoritate privilegia regula- rium refiringi poffunt, cum in Gallia receptum u non fit, preterquam in decifionibus fidei, ne- "T que Bulla Pii IV. pro confirmatione illius Con- cilii promulgata. — Sub 4lex : qnd. V. 30. J'aruar. 1659. W T * 9. UbiConciliu m Tride;ltinum eftreceptum, ' 'MW non poffunt Epifcopi reftringere vel limitare ap- probationes, quas regularibus concedunt ad j confeffiones audiendas, neque illas ulla ex cau- fa revocare; quinimo Ordinum mendicantium u qui Religiofi ad eas approbationes obtinendas non gt tenentur, et fi ab Epifcopis Religiofi non appro- u bentur, rejectio illa valet tantum, acfi appro- Propof. damn. batio i 34 PROPOSITIONES DAMNATZA, M batio conceffa fuiffet. Sub Zlexand. V.II. 3o. Sfan. E 1659.. lii 4. Regulares Ordi hum mendicantium femel | iil approbau ab Epifcopo ad confeffiones audien- gii das in fua Diccefi habentur approbati in aliis, nec nova Epifcoporum indigent approbatione : regulares habent poteftatem abfolveudi à pecca- u m tis| Epifcopis refervatis, etiamfi ab Epifcopo quit authoritas illa indulta ipfis non fuerit. Sub llexand. VII. 30. S'an. 1659. M'ü'mq 5. Confeffarius, qui in facramentali confef- fione tribuit peenitenti chartam poftealegendam, in qua ad venerem incitat, non cenfetur follici- ]u taffe in confeffione, ac proinde non eft denun- ciandus. 4lex. VII. 24. Sept. 1665. G. 6. Modus evadendi obligationem denun- N cianda follicitationis eft, fi follicitatus confitea- ho tur cum follicitante, hic poteft ipfum abfolvere tl absque onere denunciandi. Z4jex. V1l, 24. Sept, zif 1665. 7. Ti 7. Per paffiones San&orum in Indulgentiis i Ay communicatas non proprie redimuntur noftra ( deli&a, fed per communionem charitatis nobis n AU eorum paíhones impertiuntur, ut digni fimus, 8 W qui pretio Sanguinis' Chrifti à poenis pro pecca- Va tis debitis liberemur. Baji 6c. j 8. Indulgentie conceffe Regularibus, &re- (in J vocatz à Paulo V. hodie funt revalidate. lex, V Uf V. 8. Mart. 1656. 37. LT h 9. Scientia ex confeffione acquifita, modo 8 pl fiat fine dire&a aut indire&a revelatione & gra- Z V vamine poenitentis, utilicet, fi aliud multo gra- D H] vius ex non ufü fequatur , in cujus comparatio- W n ne hi PROPOSITIONES DAMNAT/E. 35 VHM ne prius merito contemnatur: addita deinde ex- plicatione five limitatione, quod fit intelligen- Ti da de ufü fcientiz ex confeffione acquifite cum LP gravamine poenitentis, feclufa quacunque reve- il 1lj latione, atquein cafu, quo multo gravius gra- Átiy vamen ejusdem poenitentis ex non ufu fequere- p tur. Hec propofitio, quatenus admittit ufum di- m & fcientie cum gravamine penitentis, etiam i cum di&a explicatione five limitatione prohibi- ta eft Znno 1682. 19. INov. unica. 2f . t7: d Wb h De natura , autboritate , €? varüs Decretie KEcclefiae. ;m ( L. Nota Ecclefie Chriftianz eft, quod fit Ca- $COT tholica, comprehendens & omnes An- atlv gelos coeli & omnes Ele&tos, & juftos terre, & u omnium feculorum. Quesnelli 72. 2. Quid eft Ecclefia, nifi cetus Filiorum NI J Dei, manentium in ejus finu, adoptatorum in W E( Chrifto, fübfiftentium in ejus perfona, redem- Ptorum ejus fanguine, viventium ejus fpiritu, Wa uv agentium per ejusgratiam , & exfpectantium gra- W [ m " tiam futuri feculi? Quesneli 73. 3. Ecclefia, five integer Chriftus , *Incarna- j n ? tum Verbum habet ut Caput, omnes vero San- &os ut membra. Quesneli 74. *d TA 4. Ecclefia eft unus folus homo, compofi- tus ex pluribus membris, quorum Chriftus eft ! J T caput, vita, Gíubfiftentia, & perfona; Unns [ mutoge folus Chriftus compofitus ex pluribus San&tis, j quorum eft San&ificator. Quesneli 7 . D fi 2 1- 5. 56 PROPOSITIONES DAMNAT £. D deten s. Nihil fpatiofius Ecclefia Dei, quia omnes u electi, & jufti omnium fzculorum illam compo- nunt. Quesneli 76. M 6. Qui non ducit vitam dignam Filio Dei, Scsïg & membro Chrifíti ceffat interius habere Deum ! x; ! pro Patre, & Chriftum pro capite. Quesneli 77. : 7. Separatur quis à Populo Electo, cujus i figura fuit Populus Judaicus, & Caput eft Jefus K Chriftus , tam non vivendo fecundum Evange- ïJgfä«ü " lium, quam non credendo Evangelio. Ques- ..! ( neli 78. Mi 0 Kl 8. Utile, & neceffarium eft omni tempore, omni loco, & omni perfonarum generi ftudere, t d uml & cognofcere Spiritum, Pietatem, & Myfteria Sacre Scripturge. Quesneli 79. giftn ia 9. Le&io Sacre Scripture eft pro omnibus. Quesneli 8o. ; FURT I1o. Obfcuritas San&ti Verbi Dei non eft Lai- . Fa cis ratio difpenfandi kfe ipfos ab ejus lectione. Quesneli 81. Wi:tïgni.hm I l UY 1r. Dies Dominicus à Chriftianis debet fan- &ificari le&ionibus pietatis, & fuper omniaSan- ) [; J &arumScripturarum. Damnofum eft velle Chri- W ftianum ab hac lectione retrahere. Quesneli 82. , At & 12. Eftillufio, fibi perfuadere, quod noti- [ tia Myfteriorum Religionis non debet commu- ? nicari feeminisleé&tione facrorumlibrorum. Non Ij det 1 ex feeminarum fimplicitate, fed ex fuperba vi- D rorum fcientia, ortus eft fcripturarum abufus, f A ,lg & nate funt harefes. Quesneli 83. 13. Abripere à Chriftianorum manibus No« 1 Ekl ibn vum Teftamentum, feu eis illud claufum tenere, aufe- D] 1 Ut PROPOSITIONES DAMNAT . 37 D auferendo eis modum illud intelligendi, eft illis Q Chrifti os obdurare. Quesneli 84. - 14. Interdicere Chriftianis lectionem Sacre T D Scripture, prefertim Evangelii, eft interdice- t re ufum luminis filiis lucis, & facere, ut pa- ZJJM tiantur fpeciem quandam excommunicationis. 0, (j Quesneli 85. d jis 15. Eripere fimplici populo hoc folatium g jungendi vocem fuam voci totius Ecclefiz , eft l Q/j;. ufus contrarius praxi Apoftolice, & intentioni Dei. Quesneli 86. w 16. Modus plenus fapientia, lumine, & cha- ritate eft dare animabus tempus portandi cum J Q humilitate & fentiendi ftatum peccati, petendi fpiritum ponitentie & contritionis, & incipien- 0 0t di ad minus fatisfacerejuftitie Dei, antequam re- concilietur. Quesneli 87. matl 17. Ignoramus, quid fit peccatum, & vera y n penitentia, quando volumus ftatim reftitui pof- feffioni bonorum illorum, quibus nos peccatum b [ fpoliavit, & detraétamus feparationis iftius fer- re confufionem. Quesneli 88. ^ 18. Quartus decimus gradus converfionis peccatoris eft, quod, cum fit jam reconciliatus, habet jus affiftendi Sacrificio Ecclefie. Ques- j neli 89. i 19. Ecclefia authoritatem excommunicandi W iil M u habet, ut eam exerceat per primos Paftores de Mi confenfü, faltem prefumpto, totius corporis. u i Quesneli 9o. 20. Excommunicationis injuftae metus, nun- Ti g quam debet nos impedire ab implendo debito m nofiro: nunquam eximus ab Ecclefia, etiam n C 3 quan- PROPOSITIONES DAMNAT E. M 33 g quando hominum nequitia videmur ab ea ex- pulfi;, quando Deo, Jefuü Chrifto, atque ipfi l ) TA Ecclefiz per charitatem affixi fumus. Quesneli gx. 21. Patipotiusin paceexcommunicationem, qui! ; Wi & anathema injuftum, quam prodere veritatem, eft imitari San&um Paulum: tantum abeft, ut | vl fit erigere fe contra authoritatem aut fcindere t i unitatem. Quesneli 92. 22. Jefus quandoque fanat vulnera, que Jüd jin) Mil if preceps primorum Paftorum feftinatio infligit, fine ipfius mandato; Jefus reftituit, quod ipfi N0 iidin J inconfiderato zelo refcindunt. Quesneli 93. 24. Nihil pejorem de Ecclefia opinionemin- "tlb gerit ejus inimicis, quam videre illic domina- d. tum exerceri fupra fidem fidelium, & foveri 1] f divifiones propter res, qu& nec fidem ledunt, Md U necmores. Quesneli 94. ii 24. Veritates eo devenerunt, ut fint lingua niti quafi peregrina plerisque Chriftianis, & modus i, eas predicandi eft veluti idioma incognitum: l, tq adeo remotus eft à fimplicitate Apoftolorum, & Mptd fupra communem captum fidelium ; neque fatis Rithis advertitur, quod hic defe&us fit unum ex fignis anïra | maxime fenfibilibus fenectutis Ecclefie , & irz Tif Qu Dei in filios fuos. Quesneli 95. Vi 25. Deuspermittit, utomnes poteftates fint i contrari& Predicatoribus veritatis, ut ejus vi- dlen « &oria attribui non poffit nifi divinz gratie. Ti Quesneli. 96. V Atf 26. Nimis fepe contingit membra illa, que g mapis fancte ac magis ftricte unita Ecclefiz funt, CLVuma refpici atque tra&tari tanquam indigna, ut fint ..... " n Ecclefia, vel tanquam ab ea feparata, fed juftus Q DA vivit u PRÓPOSITIONES DAMNATJE. 39 W u vivit ex fide, & non ex opinione hominum, ) UM Quesneli 97. du 27. Status perfecutionis & peenarum, quas ls quis tolerat, tanquam hzreticus, flagitiofus, & 'I?Hæ[m impius, ultima plerumque probatio eft, & ma- [ xime meritoria, utpote que facit hominem ma- i gis conformem Jefu Chrifto. Quesneli 98. 28. Pervicacia, preventio, obítinatio in M nolendo, aut aliquid examinare, aut agnofcere fe fuiffe deceptum, mutant quotidie quoad mul- ] müigi ! D j tos in odorem mortis id, quod Deus in fua Ec- clefia pofuit, ut in ea effet odor vite , v.g. bo- nos libros, inftru&tiones, fanéta exempla. Ques- « neli 99. l ii 29. T empus deplorabile, quo creditur 'ho-' em Id norari Deus, perfequendo veritatem, ejusque difcipulos. 'Tempus hoc advenit. . . . Habe- Yi, & tra&ari à Religionis Miniftris, tanquam ntIng ao impium, & indignum omni commercio cum Deo, tanquam membrumputridum, capax cor- Yopint Moru; | rumpendi omnia in SocietateSanctorum, &ho- minibus piis morte corporis mors terribilior. j m Fruftra quis fibi blanditur de fuarum intentio- num puritate, & zelo quodam Religionis, per- fequendo flamma, ferroque viros probos, fi propria paffione eft excecatus, aut obreptus aliena, propterea quod nihil vult examinare. i Frequenter credimus facrificare Deo impium, & facrificamus diabolo Dei fervum. Quesneli 100. f .nh qll': 3o. Nihil Spiritui Dei, & do&trine Jefu jl Chriíti magis opponitur, quam communia face- re juramenta in Ecclefia, quia hoc eft multipli- gt a f careoccafiones pejerandi, laqueos tendere infir- Inis 4 ^ 4o PROPOSITIONES DAMNA TE. mis & idiotis, & efficere, ut nomen & veritas ei aliquando deferviant confilio i mpiorum. j 90 uesnelà Yot, N 8 fir $. 18. De Deo, Chriffo, B. Firgine, &? Zngelis. |rT I. eus donat nobis ofnnipotentiam fuam, ut ea utamur, ficut aliquis alteri donat vil- a lam vellibrum. Jumnoc. XI. 23. Noveub. 1579.:T. Il 2. Deus fübjicit nobis fuam omnipotentiam. -dMt iilw Innoc. XI.. 23. INovemb. 1679. 9. fdici 3. Dei Patris fimulacrum nefas eft Chri&ianö IV Ym n li in templo collocare, Zflex, VIII. 169o. 25. 4. Semipelagianum eft dicere Chriftum pro ( It omnibus omnino hominibus mortuum effe aut MUl Ill fanguinem fudiffe. Urb. VIII. 4nno 1641. pridie 1j ] JNonas Mart. z Q 5. Opera juftitie &temperantie, que Chri- fv fus fecit ex dignitate perfong operantis non zzema'g», À traxerunt majorem valorem. Baji 19. ls 6. Dedit femetipfum pro nobis oblationem Deo non pro folis electis, fed pro: omnibus & H r folis fidelibus. Zlex. VIIT. 7. Decemb. 1690. 4. 7. Oblatio in templo, quz fiebat àB. V. M. RY lir j in die Purificationis fuz per duos pullos colum- iling barum, unum in holocauftum, & alterum pro peccatis fufficienter teftantur, quod indiguerit purificatione, & quod filius, qui offerebatur, ] n etiam macula matris maculatus effet fecundum Verba legis. Z4lex. VIII. 7. Decemb. 1690. 24. | M 8. Ne- g l It PROPOSITIONES DAMNAT . 41 ] & VE']( 8. Nemo prater Chriftum eft absque pecca- j L to originali, hinc B. V. mortua eft propter pec- catum ex Adam contractum, omnesque ejus af- fli&tiones in hac vita, ficut & aliorum juftorum fuerunt ultiones peccati a&ualis vel originalis. Baji 73.. Ár ! ) l 9. Laus, quz defertur Marie, ut Marie vana eft. Zlexand. VIII. 1690. 26. m 1o. Nec Angeli, nec primi hominis adhuc UL v LY integri merita reéte vocantur gratia. DBaji r. I) 11. Et bonis Angelis & primo homini, fi in [l ftatu illo permanfiffent, usque ad ultimum vitz, felicitas effet merces & non gratia. Baji 3. o 12. Vita eterna homini integro & Angelo p promiffa fuit intuitu bonorum operum, &bona opera lege nature ad illam confequendam per fe hn 1 df fuffüiciunt. Baji 4. iL i 13. In promiffione fa&a Angelo & primo ho- mini, continetur naturalis juftibie conftitutio, w qua pro bonis operibus fine alio refpe&u vita eterna juftis promittitur. Baji 5. UL d 14. Dona conceflahomini integro & Angelo forfitan non improbanda ratione poffunt dici gratia, fed quia fecundum ufüm Scripture no- mine gratiz tantum eamunera intelliguntur, quze per Jefum male merentibus &indignis conferun- J tur, ideo neque merita, neque merces, qu& l Mx l illis redditur, gratia dici debet. Baji 9. ju . I L U , De bomine in fTatu nature integre , naturee la- Pa vt fecundt D/e , & nature reparata. p I. In ftatu nature lapfie ad peccatum mortale, j b & de- 42 PROPOSITIONES DAMNAT E. & demeritum fufficit illa libertas, qua volun- WT du tarium ac liberum fuit in caufa füa peccato ori- ] ginali & voluntate Adami peccantis. 4lex. V/III. 7- Decemb. 169o. 1. ) 2. "Tametfi detur ignorantia invincibilis juris naturalis , hec in ftatu naturz lapfae operantem : reipía non excufat à peccato formali. Zlex. //I11. 7. Decemb. 169o. 2. 3. Pelagianus error eft, dicere, quod libe- Li lr rum arbitrium valetad ullum peccatum vitandum. ncle] Daji 28. BIJ)L li 4. Quod voluntarie fit, etiamfi neceffitate fiat, libere tamen fit. Daji 39. qm m 5. In omnibus fuis aCtibus peccator fervit cu- hut, piditati dominanti. Baji 40. Qu If 6. Non nifi Pelagiano errore admitti poteft TAl ..... i vfus aliquis liberi arbitrii bonus five non malus, E & gratie Chrifti injuriam facit, quiita fentit & ï.rioülag i docet. Baji 65. 7. Sola violentia repugnat libertati hominis Qp N naturali. Aaji 66. 8. Homo peccat etiam damnabiliter in eo, | l | l quod neceffario facit. Baji 67. cam&]': 9. Ad rationem & definitionem peccati non Wn pertinet voluntarium, nec definitionis quaftio eft, fed caufz originis, utrum omne peccatum l?a:? debeat effe voluntarium. /24/i46. (iyj Io. Unde peccatum originis vere habet ra- Iïfvüfllflii tionem peccati fine ulla relatione ac refpectu ad ^ ( voluntatem à qua originem habuit. Baji 47. M y 1r. Peccatum originis eft habituali parvuli LY voluntate voluntarium , & habitualiter domina- iWj tur L*; N PROPOSITIONES DAMNATE, 43 QU vt tur parvulo, eo quod non gerit contrarium vo- At 4n]] luntatis arbitrium. A4jj 48. 12. Et ex habituali voluntate domlnante fit, ut parvulus decedens fine regenerationis Sacra- Mij mento , quando rationis ufum confecutus erat, TAf actualiter Deum odio habeat, Deum blafphe- , //Z met, & legi Dei repugnet. B(ljt 49. ilb 15. Omne fcelus ejus eft conditionis, ut fuum autborem & omnes pofteros eo' modo in- n ficere poflt, quo infecit prima transgreffio. H Baji 52. n ^ 4 j 14. Quantum eft ex vi transgreffionis , tan- tum meritorum malorum à generante contra- riat hunt, qui cum minoribus nafcuntur vitiis, quam qui cum majoribus. Baji s3 Is. Ín peccato duo funt: actus & reatus, if IT TA tranfeunte autem aéctu, nihil manet nifi Reatus fatit five obligatio ad penam. Jaji 56 16. Omnésomnino juftorum aflli&iones fünt ultiones peccatorum ipforum, undeJob & Mar- n tyres, que paffi funt, propter fua peccata pafli funt. Baji72 M Ev 17. Concupifcentia in renatis relapfis in pec- catum mortale, in quibus jam dominatur, pec- catum eft, ficut & alii habitus pravi. Baji74. 18. Motus pravi concupifcentie funt pro "Nm ftatu hominis vitiati prohibiti precepto: JNon concupifces : unde homo eosfentiens, & non con- fentiens , transgreditur preceptum 7on concupi- j Jées , quamvis transgrefho peccatum non depu- tetur. Daji 75. " 19. Quamdiu aliquid concupifcentize carna- p'mu lis in diligente eft, non facit preceptum : Dili- : o ges 44 PROPOSITIONES DAIV(NATJE. ges Domimun D E UM tuum ex toto corde tuo. Ay deic Daji 76. 2o. Naturali lege conftitutum fuit homini, ut fi in obedientia perfeveraret, ad eam vitam y pertranfiret , in qua mori non poffet. Baji 6. 21. Opera bona juftorum non accipient in die judicii extremi ampliorem mercedem , quam u jufto Dei judicio mererentur accipere. Bají 14. 22. Opera Catechumenorum, ut fidem & fi (intg ponitentiam, ante remiflionem peccatorum fa- &am funt vite eternge merita, quam vitam non tnati Y confequentur Catechumeni, nifi prius przece- dentium delictorum impedimenta tollantur. 580 0Xl Ws,1 Daji 18. 23. Humane nature fublimatio & exaltatio ff 144l in confortium diving naturz debita fuit integri- tati prima conditionis, & proinde naturalis di- gt i cenda eft, & non fupernaturalis. Baji 2 1. 24. CumPelagio fentiunt, qui textum Apo- t d » ftoli ad Rom. 2. Gentes, que legem mon habent, maturaliter , que legis funt, faciunt , intelligunt de (dor ' o gentibus fidei gratiam non habentibus. Baji 22 d 2s. Non folum fures ii funt & latrones, qui Qv Chriftum viam & oftium veritatis & vitenegant, ' fed etiam quicunque aliunde, quam per Cbriftum NU M in viam juftitie, hoc eft, ad aliquam juftitiam confcendi poffe dicunt. Baji 24. lj J 26. Aut tentationi ulli, fine gratiz ipfius Wil adjutorio refiftere hominem poffe, fic ut in eam non inducatur, aut ab ea füperetur. Baji 3o. Eïïff, i 27. Amor naturalis, qui ex viribus naturae exoritur ex fola Philofophia per elationem prz- l fumptio- ! PROPOSITIONES DAMNAT £. 485 ] n fumptionis humanze, cum injuria Crucis Chrifti defenditur à nonnullis DoGoribus. Jaji 36. dU 41 Tj 28. Omne quod agit peccator, vel fervitus peccati, vel peccatum eft. 7Jaji 35. hjf 29. Operibus plerisque, quz à fidelibus li n fiunt, ut mandatis Dei pareant, cujusinodi funt u obedire Parentibus , depofitum reddere, abho- li micidio, à furto, à fornicatione abftinere, ju- n'em.& ftificantur quidem homines , .quia funt legisobe- fj dientiz & verelegisjuftitia, nontamen iis ob- tinent incrementa virtutum. Bajj 44. .'lïITO:Il 3o. Quando per eleemofynas aliaque pieta- tis opera Deo fatisfacimus pro poenis temporili- bus, non dignum pretium Dco pro peccatis no- r fttis offerrimus, ficut quidam errantes autumant; firm nam alioquin effemus aliqua faltem ex parte Re- T demptores, fed aliquid facimus, cujus intuitu i Chrifti fatisfatio nobis applicatur & communi- catur. DBaji s9. o 31. Denique & illa diftin&io duplicis vivifi- v W cationis alterius, qua vivificatur peccator, dum ei pennitentia & vite novz propofitum, & in- A ] inchoatio per Dei gratiam infpiratur, alterius, qua vivificatur, qui vere juftificatur, & palmes vivus in vite Chrifto efficitur, commentitia judicatur, & Scripturis minime congruens. Baji 64. 32. Cum Pelagio fentit, qui boni aliquid na- turalis, hoc eft, quod ex naturz viribus ortum U ducit, agnofcit. Baji 32. J usr EM p $. 290. r H 46 PROPOSITIONES DAMNATJE. n $. 20 1 n De Gratia. Bajaniflarum. V, l c Ángeli, nec primi hominis adhuc inte- ) z. Ne gri merita re&e vocantur gratia. Daji 1. ol 2, Sicut opus malum ex fua nàtura eft mor- j tis eterne meritorium, fic bonum opus ex na- tura fua eft vitz seeternge meritorium. Baji 2. ( 3. Et bonis Angelis & primo homini, fi in ii ftatu illo permanfiffent usque ad ultimum vitz, ^ h felicitas effet merces & non gratia. Baji 3. A 4. Vita zterna homini integro & Angelo ( promiffa fuit intuitu bonorum operum, &bona fbl ferbo opera ex lege naturz ad illam confequendam per fe fufficiunt. Baji 4. du f 5. In promitlione fa&a Angelo & primo ho- It du mini continetur naturalis juftitie conftitutio, bruy qua pro bonis operibus fine alio refpectu vita Atf &terna juftis promittitur. Daji 5. t 6. Naturali lege conftitutum fuit homini, ut Ül fi in obedientia perfeveraret, ad eam vitam per- f uj tranfiret, in qua mori non poffet. Baji 6. t 7. Primi hominis integri merita fuerunt pri- ha mze creationis muneras fed juxta modum loquen- ia di Scripturze Sacre non recte vocantur gratie ; quo fit, ut tantum merita, non etiam gratie de- IM beant nuncupari. Bgji 7. loniy 8. In redemptis per gratiam Chrifti nullum Mitgn inveniri poteft bonum meritum , quod non fit gratis indigno collatum. 54ji 8. 9. Dona conceffa homini integro & Angelo b forfitan non improbanda ratione poffunt dici N ï&xä[ gratia, fed quia fecundum ufum Scripturz no- mine '*lec n PROPOSITIONES DAMNATZ. 47 mine gràtiz tantum ea munera intelliguntur, quee | per S'efum male merentibus & indignis conferun- i'däuc; I tur, ideo neque merita, neque merces, que illis redditur, gratia dici debet. Baji 9. i Jj lf/!] q li. Io. Solutionem ponz temporalis, quepec- cato dimiffo fzpe manet, & corporis refurre- A &ionem proprie non nifi meritis Chrifti adfcri- bendam effe. Baji 1o. M 1 1I. Quod pie, & jufte in hac vita mortali Tl usque in finem converfati vitam confequamur zternam, id non proprie gratie Dei, fed ordi- nationi naturali ftatim initio creationis conftitu- ï te jufto Deijudicio deputandum eft; necinhac ; TM retributione bonorum ad Chrifti meritum refpi- citur, fed tantum ad primam inftitutionem ge- pnaob neris humani, in qualege naturali inftitutum eft, nf ut jufto Dei judicio obedientize mandatorum vi- & vit ta eternareddatur. Baji 1r. 12. Integritas prime creationis non fuit in- Vr debita humane nature exaltatio, fed naturalis ia ejus conditio. Zaji 26. 13. Immortalitas primi hominis non erat gratie beneficium, fednaturalis conditio. Bají 25. 14. Deus non potuiffet ab initio talem crea- re hominem , qualis nunc nafcitur. Jaji 55. j 15. Falfa eft Doctorum fententia, primum hominem potuiffe à Deo creari & inftitui fine juftitia naturali. Baji 79. Tf flt . 2I. nf d De SfufHficatione & Merito. .Bajaniflarum. ' M fuy I.J uftificatio impii fit formaliter per obedien- j ) b tiamlegis, non autem per occultam com- ni muni- PROPOSITIONES DAMNAT Z WQWN 48 municationem & infpirationem gratie , qui per v* eam juftificatos facit implere legem. Baji 69. f T 2. Opera bona à filiis adoptionis fa&ta non qentà, Qu accipiunt rationem meriti ex eo, quod fiunt per: ninem Spiritum adoptionis inhabitantem corda filiorum wtirg p Dei, fed tantum ex eo, quod fint conformia ibblinzz 44 legi, quodque per ea preftatur obedientia legi. Baji 13. 3. Ratio meriti non confiftit in eo, quodqui bene operatur habeat gratiam & inhabitàntem TE SpiritumSan&um, fed in eo folum quod obedit divine legi. Eaji 15. 4. Sentiunt cum Pelagio, qui dicunt, effe i Dei neceffarium ad rationem meriti, ut homo per - Jntibus & gratiam adoptionis füblimetur ad ftatum Deifi- us habent, cum. BDaji 17. ate ilis gt 1 Urtans J 5. Pelagii fententia eft, opus bonum citra gratiam adoptionis fa&um non eft regni coeleftis t hteriori meritorium. Baji 12. tteilitur, 6. Juftitia, quajuftificatur impius per fidem, :Mi meren confiftit formaliter in obedientia mandatorum, t ife non quze eft operum juftitie , non autem in gratia aliqua animw infufa, qua adoptatur homo in Fi- datt, fe ) lium Dei, & fecundum interiorem hominem re- novatur, ac divinz naturge confors efficitur, ut vSemipelagi tItteriori fic per Spiritum San&um renovatus deinceps bene vivere & Dei mandatis obedire poflit. tinitum ( Vent, en Baji 42. T* Abfurda eft eorum fententia, qui dicunt, ï.ana vOlur hominem ab initio dono quodam füpernaturali " & gratuito fupra conditionem naturz fuiffe ex- Yripehg altatum , ut fide, fpe, & charitate Deum fuper- " Onnino paturaliter coleret. Baji 23. ?ïm fudift 8. L AO PROPOSITIONES DAMNATZ. 49 gï&.h;æ, Q ht iUl Bg/,;öv 8. A vanis & otiofis hominibus ï'eCLlndum infipientiam Philofophorum excogitata eft fen- VIITUNN Wil tentia, quz ad Pelagianifmum rejicienda eft, ho- minem ab initio fic conftitutum , ut per dona Oa G'm, T r nature füperaddita fuerit largitate conditionis ) ediemiala;. füblimatus , & ad Dei Filium adoptatus. Baji 2:4., $. 22. MT Md d (m Gratia. Sfanfeniflarum. & Quesnes - Del liffarum. qm Y . Aliqua Dei precepta hominibus juftis vö- NT j lentibus & conantibus fecundum przfen- d) tes, quas babent, vires, funt impoffibilia;. de- eft quoque illis gratia, qua poffibilia fiant. Sar- pmndm femii 1. Ürbanus VIILY6A4r. irepicalli 2. Interiori gratiz in ftatu naturz lapfienun- quam refiftitur. S'anfaii 9. yiserti 3. Ad merendum & demerendum in ftatu iMWU naturz lapfe non requiritur in homine libertas um1F à neceffitate, fed fufficit libertas à coa&ione, r homoi anfenii 3 . v homen t 4. Semipelagiani admittebant praevenientis jys t grati: interioris neceffitatem ad fingulos actus w etiam ad initium fidei ; & in hoc erant heretici, j quod vellent, eam gratiam effe talem , cui pof- fet humana voluntas refiftere vel obtemperare, entïz,q'»""fï"ntv; Slanjenii 4. j p 5. Semipelagianum eftdicere, Chriftum pro Tl (Ui[ïe q omnibus omnino hominibus mortuum effe, aut ] Deüm (upeþ fanguinem fudiffe. S'anfanii 5. D H Propof. damn. OsPat n So PROPOSITIONES DAMNAT £. 6. Pagani, Judei, heretici, aliique hujus s m generis nullum accipiuntà Jefu Chrifto influxum ; adeoque hinc re&te inferes; in illis effe volun- tatem nudam & inermem fine omni gratia fuffi- xe.". ciente. Zlex. VIIL. 1690. 5 h.« 7. Gratia fufficiens ftatui noftro nontam uti- li lis quam perniciofa eft, fic ut proinde merito pof- fimus petere; à gratia fufficiente libera nos Do- li | mine. Zlexand. V III. 1690. 6. 7. - 8. Quid aliud remanet anime, quze Deum l hT. [/ atque ipfius gratiam amifit, nifi peccatum, & peccati confecutiones, füperba paupertas , fe- jf qu m gnis indigentia, hoc eft generalis impotentia ad laborem ad orationem, & adomneopus bonum? Q g r Quesneli 3. ) ( 9. Jefu Chrifti gratia, principium efficax ! boni cujuscunque generis, neceflaria eftad omne 1] G]' Oopus bonum; absque illa, non folum nihil fit, l fed nec fieri poteft. Quesnieli 2. 10. In vanum Domine przcipis, fi tu ipfe Y non das, quod precipis. Quesneli 3. ( D Q 1r. ItaDomine; omnia poffibilia funtei, cui Jl ) 1 omnia poffibilia facis, eadem operando in illo. MM Quesneli 4. 1 I2. uando Deus non emollit cor per inte- *l ; riorem unctionem gratie füz, exhortationes, & h | Vl grati& exteriores non inferviunt, nifi ad illud Al magis obdurandum. Quesneli 5. Adfo 33. Difcrimen inter feedus Judaicum & Chri- ü &l ftianum eft, quod inillo Deus exigit fugam pec- t 1'!0 cati, & implementum legis à peccatore, relin- w X quendo illum in füa impotentia: in ifto vero Deus D Qw M 1 PROPÓSITIONES DAMNATA. SI l | lii ' Deus peccatori dat, quod jübet, illum fua gra- QO tia purificando. Quesneli 6. €Fg [ I4. Que utilitas pro homine in veteri feede- Pa d re, in quo Deus illum reliquit ejus propris in- firmitati, imponendo ipfi fuam legem ? ua Yi vero felicitas non eft admitti ad fedus, in quo Tif Deus nobis donat, quod petit à nobis. Ouesneli , fj 15. Nos non pertinemus ad novum foedus, nifi in quantum participes fumus ipfius novze Da gratie, que operatur in nobis id quod Deus no- ün, ( bis precepit. Quesneli 8. í 16. Gratia Chriíti eft gratia füprema, fine qua confiteri Chriftum nunquam poffumus, & T Q cum qua nunquam illum abnegamus. | Quesneli 9, 17. Gratia eft operatio manus omnipotentis im df u Dei, quam nihil impedire poteft, aut retardare, (l or] Quesneli 10. .18. Gratia non eft aliud, quam voluntas i jbl omnipotentis Dei jubentis, & facientis, quod jubet. Quesneli 11. r 19, Quando Deus vult falvare animam, quocunque tempore, quocunque loco effectus iin n Y indubitabilis fequitur voluntatem Dei, Qz(æ:- ; neli 12. 20. Quando Deus vult animam falvam face- Y re, & eam tangit interiori gratiz füuge manu, nul- ais la voluntas humana ei refiftit. Quesneli 13. P & 21. Quantumcunque remotus à falute fit peccatorobftinatus, quando Jefus fe ei viden- st dum exhibet lumine falutari fuze gratie, opor- g tet, ut fe dedat, accurrat, fefe humiliet, &ado- um f j ret Salvatorem fuum, Quesneli 14. f 22. Quande Deus mandatum fuum, & fuam D2 gtere M 52 PROPOSITIONES DAMNAT E. eternam locutionem comitatur un&tione fui fpi- Y exxxïxs ( ritus, & interiori vi gratie fu;e, operatur illa in corde obedientiam, quam petit. Quesneli 15. u 'XBE 23. Nulle funt illecebre, que non cedant | m(]ïl.ïf illecebris grati€ , quia nihil refiftit omnipotenti. Quesneli 16. 24. Gratia eft vox illa Patris, qua& homines interius docet, hac eos venire facit ad JEfum Chriftum : quicunque ad eum non venit, poft- juam audivit vocem exteriorem Filii nullatenus eft do&tus à Patre. Quesneli 17. 121 J 25. Semen verbi, quod manus Dei irrigat, qeitt femper affert fru&um füum. Quesneli 18. atobtn Z6. Dei gratia nihil aliud eft, quam ejus V0 omnipotensvoluntas: hec eftidea, quam Deus Mil ipfe nobis tradit in omnibus fuis Scripturis. g. Quesneli 19. 27. Vera gratie idea eft, quod Deus vult fibi à nobis obediri, & obeditur, imperat, & s M omnià fibi fübmiffa funt. Quesneli 20. a 28. Gratia Jefu Chrifti eft gratia fortis , po- I tens, füprema, invincibilis, utpote quze eft Mslv Y operatio voluntatis omnipotentis, fequela, & h h imitatio operationis Dei incarnantis, & refufci- blïï]&d tantis filium füum. Quesneli 21. Il 29. Concordia omnipotens operationis Dei Q in corde hominis, cum libero ipfius voluntatis firi i confenfu , demonftratur illico nobis, in Incar- m patione, veluti fonte atque Archetypo omnium u aliarum operationum mifericordiz & gratie, quae uU omnes ita gratuitee, atque ita dependentes à ) (f Deo funt, ficut ipfa originalis operatio. Ques- j ii neli 22. 39 Dln 30. Deus 2 M PROPOSITIONES DAMNAT.FE. 39 Ils 30. Deus ipfe nobis ideam tradidit omnipo- Vr tentis operationis füz gratie , eam fignificans b per illam, qua Creaturas à nihilo producit, & DT mortuis reddit vitam. Quesneli 23. YT 31. Jufta idea, quam Centurio habet de omnipotentia Dei, & Jefu Chrifti, in fanandis litios corporibus folo motu fuz voluntatis, eft imago llim idege, que haberi debet de omnipotentia fuce i[, Fm gratie in fanandis animabus à cupiditate. Ques- ) lf neli 24. 32. Deus illuminat animam, & eam fanat H D eque ac corpus, fola fua voluntate; jubet, & ipfi obtemperatur. Quesneli 25. 33. Omnes, quos Deus vult falvare per quii Chriftum, falvantur infallibiliter. Quesneli 30. DPJL 34. Defideria Chrifti femper habent fuum effe&tum ; pacem intimo cordium infert, quan- Ts V lam optat. Quesneli 31. do eis il nydt, t 35. Jefus Chriftus fe morti tradidit ad libe- randum pro femper fuo fanguine Primogenitos, lj ak)ï' ] id eft, Ele&os de manu Angeli exterminatoris. p:& Quesneli 32. 36. Proh! quantum oportet bonis terrenis, & fibimetipfi renunciaffe, ad hoc ut quis fidu- ciam habeat fibi, ut ita dicam, appropriandi W Chriftum Jefum , ejus amorem, mortem & my- fteria, ut facit San&us Paulus dicens: Qui dile- xit me, & tradidit femetipfum pro me. Quesneli 33. j jUfi 37. Gratia Adami non producebat nifi meri- A ta humana. Quesneli 34.. D*nd j s 38. Gratia Adami eft fequela creationis , & erat debita naturz fanz & integra. Quesneli 35. ( 39. Differentia effentialis inter gratiam Ada- D 3 mi go.Dr n 54 PROPOSITIONES DAMNAT £. mi & ftatus innocentie ac gratiam chriftianam eft, quod primam unusquisque in propria perfo- na recepiffet: iíta vero non recipitur, nifi in perfona TJefu Chrifti refufcitati, cui nos uniti fu- mus. Quesnéli 36. b 40. Gratia Adami fanctificando illum in fe- [ metipfo erat illi proportionata: Gratia chriftia- na nos fanctificando in Jefu Chrifto, eftomnipo- ) r tens, & digna Filio Dei. Quesneli 37. 41I. Peccator non eft liber, nifi ad malum, Mp d fine gratia Liberatoris. Quesneli 38. 42. Voluntas, quam gratia non prevenit, ni- us Q el hil habet luminis, nifi ad errandum 5. ardoris, nifi ad fe precipitandum; virium, nifi ad fe vulne- friptm randum; eft capax omnis mali, & incapax ad p.w-'.:'wrfyl ! omne bonum. Quesneli 39. In 43. Sine gratia nihil amarepoffumus, nifiad condemnationem. Quesneli 40. f i 44. Omnis cognitio Dei etiam naturalis , et- ü" ;J" N wlæ iam in Philofophis ethnicis, non poteft venire, R:nn;mm; nifi à Deo, & fine gratia non producit, nifi pre- ilb fumptionem, vanitatem, & oppofitionem ad t ipfum Deum, loco affe&uum adorationis, gra- TAQDE titudinis & amoris. uesneli 4t. us 45. Solagratia Chrifti reddit hominemaptum Vi ad facrificium fidei, fine hoc nihil, nifi impuri- b tas; nihil nifi indignitas. Quesneli 42. (jt, 6. Primus effectus gratie baptifmalis eft fa- litofa cere, ut moriamur peccato; adeo, ut fpiritus, | BI cor, fenfus non habeant plus vite pro peccato, DI quam homo mortuus habeat:pro rebus mundi. fitiy ? j Quoesneli 43. [) r N ii du $. 29. UM à M PROPOSITIONES DAMNATZ/E. 59 ] chmham, s 752. Miriy hr ij De ,Q)m'etäm?) Micbaelis Molinos. TUjttj uietifnus MoLiNir turpiffmus confiflit in qua- dam pretenfa imperturbabil quiete animi per hyy ] contemplationem uniti cum Deo, fundata in abftra- 1 l ! Ti &kione mentis ab ommi fpecie rerum fanfiblium, etiam 1ïOiTJ" » religiofilmarum ac compatibilis cum quibusvis opera- tiomibus, etiami luxuriofifumis im corpore. Author lii hujus nefarie do&rine erat Michael. Molinos, Sacerdos Secularis Diceefis Cefarauguftang, [ natus Munieffe in Hifpania. Hic infignis hypo- crita edidit Rome Anno 1675. librum italice fcriptum füb titulo: JDux Spiritualis, quo anima L AV u per oiam interiorem perducitur ad perfettam contempla- tionem, € thefaurum maximum pacis interna , Q UYD A. TU n SPIRITUALE &C. Liber ifte reimpreffus eft Madriti Anno 1676. Cafaraugufte Anno 1677. Cum autem in hoc Opufculo ii d & Seville 1685. yl vt venenum inftillaretur latenter, author non fo- qum&: lum fibi aquifivit Anno 163o. Romee fuis przdi- u cationibus famam Do&oris illuminati quoad di- Yi Jcl re&ionem Spiritus, fed etiam traxit in fuum re- te ingentem multitudinem perfonarum , contem- plationi deditarum, prefertim mulierum , ad ( j ejusmodi illufiones facilium. Exinde ergo con- r tigit, ut tales muliercule contemplationem Mo- linofianam profeffze fepe accederent ad S. Com- L munionem fine ulla preparatione ac confeffio- ( ne, & in Ecclefiis orationi vacarent, quin un- ( IHH i quam aperirent oculos ad SS. Saeramentum, vel ad pias imagines, ne ifto afpe&u rerum fenfibi- lium pretenfam contemplationem interrumpe- 4 rent. g [ s6 ?h PROPOSITIONES DAMNATJE. rent. Necfolum mulieres, fed etiam perfonze ':OQOQ Ecclefiaftice , alioquin bonz famz, feilla fpe- D cie contemplationis decipi paffze funt. Cum au- N tem folus liber nimis füccin&us ipfis non videre- ul tur fufficiens ad perfe&e affequendam nove vitze Y contemplative doGrinam, partim per litteras, partim oretenus petierunt ab authore explicatio- nem, ex qua aliud erui non poterat, nifianimam li in oratione quietis Deo unitam non poffe fua vo- luntate peccare per quosvis a&tus etiam abomi- handos in corpore, 'eo quod hi imputandi effent MW H aut violentig tentationis, aut paffioni corporis. In defenfionem hujus fue doétrinz adducebat t illum textum Jobi c. 16. Hec pa[Jus fum absque 1b inf iniquitate manus mee , cum baberem mundas ad. Deum fre preces. Hunc enim textum propofit. 49. fic ex- plicabat: 9ob ex violentia demonis fe propriis mani- Ll bus polluebat eodem tempore, quo babebat mundas ad JDeum preces. Nontamen poterat hecimpoftura PU longiori . tempore latere Romana "Tribunalias L ;fz, t Incarceratus tandem Roma eft hypocrita 16. Jul. | 1685. & poft incarcerationem ferme duorum an- l norum tandem impofturas fuas faffus, publice Mnhg) in foro Ila Minerva eas retractare compulfus, & IZA GE tL&H]qUE ad perpetuos carceres damnatus eft. UT CHELLUS fcribit, eum viginti duobus annis vi- A xiffe Rome; Palinodiam ceciniffe anno etatis lr fue fexagefimo; eum per duodecim annos nun- (4Df quam fuiffe confeffum, etiamfi à faciendo Sacro EU , D non abftineret; &, cum caperetur, quatuor mil- [ Iq lia aureorum, & duodecim millia Epiftolarum in ]inoD MLC ejus fcriniis reperta effe. — Plura de hac re videri Vl poffunt in opere de Herefibus DOMINICI BERNINI. ! Pro- j PROPOSITIONES DAMNAT £. 57 P Propofitiones vero, ex libro impoftoris, Anno vt 1685. excerpte, condempate funt 24. Novemb. : n TUv Anno 1687. per Decretum S. Inquifitionis juffu & authoritate Innocentii XI. & dein per Bullam Wi Pontificiam, quse fic habet: "Ht fjv l0 i Innocentius Epifcopus, nl Servus Servorum Dei. 1000 Ti Ml Ad perpetuam rei memoriam. ( :æleüisPaterChri[tus Dominus, ut jacentem in tenebris mundum, variisque Gentium erro- ribus involutum à poteftatediaboli, füb qua mi- 1] fere poft lapfüm primi Parentis tenebatur, fua j ineffabili miferationeliberaret, carnem fumere; &in Ligno Crucis Chirographo R edemptionis no- i pundt ftra: affixo inteftimonium füuz in nos charitatis fe- tinpt fe Hoftiam viventemDec pro nobis offerre digna- tus eft, mox rediturus in Celum Ecclefiam Ca- Tg*.humf; Í YTl tholicam Sponfam fuam tanquam novam Civita- tem fanctam Hierufalem defcendentem de collo il non babentem rugam, neque maculam, unam, fan- &amgque in Terris relinquens armis potentiz fuse contra Portas Inferi circumvallatam, Petro Apo- ftolorum Principi, & Succefforibus ejusregendam vadidit, ut doctrinam ab ipfius ore hauftam far- tam,tectamque cuftodirent; neoves pretiofo fuo Sanguine redempta pravarum opinionum pabulo : M ] in antiquos errores reciderent, quod precipue Beato Petro mandaffe Sacre Littere docent: cui oW enim Apoftolorum nifi Petro dixit: Pafce oves M m D 5 meas ; n 58 PROPOSITIONES DAMNAT JE. meas; &rurfus: Egorogavipro te, ut non defi- m jn m ciatfidestua, &tualiquando converfus confirma fratres tuos? Quare nobis, quinonnoftris meri- i b tis, fed infcrutabili Dei omnipotentis confilio in [ ejusdem Petri. Cathedra pari poteftate fedemus, femper fixuminanimo fuit,utPopulus chriftianus eam fectaretur Fidem, quas à Chrifto Domino per Apoftolos fuos perpetua, & nunquam interrupta T Pt traditione predicata fuit, quamque ipfe usque ad feculi confummationem permanfuram effe promifit. Cum igitur ad Apoftolatum noftrum relatum fuiffet quendam Micbaelem de Molinos prava dogma- | Opo ta tum verbo, tum fcripto docuiffe, & in praxin deduxiffe, quz pretextu Orationis quietis contra do&rinam, & ufüm à fan&tis Patribus ab ipfis na- qhw fcentis Ecclefi? primordiis receptum , Fideles à I vera Religione, & à chriftianz pietatis puritate in AUA j maximos errores, & turpiffima queque induce- bant. Nos,cuicordi femper fuit, utfidelium ani- W T m Nobis ex alto commiffz purgatis pravarum $u opinionum erroribus ad optatum falutis portum tuto pervenirepoffint legitimis precedentibus in- ii diciis, predictum Mic j adlem de Molinos, carceribus W mancipari mandavimus, deinde coram NNobis, & $N venerabilibus Fratribus noftris S. R. E. Cardinali- imy d j ! l bus in tota Repüblica Chriftiana Generalibus in- quifitoribus Apoftolica au&oritate fpecialiter de- dirjy t putatis, auditis pluribus in facra Theologia Magi- ïl ï ítris, eorumque fuffragiis tum voce, tum Ícripto rum, fufceptis, matureque perpenfis , implorata étiam f j San&i Spiritus affiftentia, cum predi&orum Fra- l trum J PROPOSITIONES DAMNATZ. 59 li trum noftrorum unanimi voto, ad damnationem M tyin infra (criptarum Propofitionum ejusdem Michadljs Üritg deMolinos, à quo fuerunt pro fuisrecognite, & de ff ; quibus Propofitionibus tanquam à fe di&tatis, fcri- fedfmus, pts, communicatis, & creditis ipfe convi&tus, & Yil refpe&tive confeffus fuerat, ut latius in proceffu, D & Decreto deMandato Noftro lato die 28. Aug. uH prafentis Anni 1687: devenire ut infra decre- vimus. Puy ( d a Propofitiones. M «O portet hominem fuas potentias annihilare; & hzec eft Via Interna. Ul ainist 2. Velle operari a&tive, eft Deum offendere, qui vult effeipfe folus Agens ; & ideo opus eft, i fe ipfum in Deo totum, & totaliter derelinquere, spuma&e* & poftea permanere velut corpus exanime. i j f A m U 3. Vota de aliquo faciendo fünt perfe&ionis h i impeditiva. jrta 4. AGivitas naturalis eft Gratie inimica , im- peditque Dei operationes, & veram perfeétio- nem, quia Deusoperari vult in nobis fine nobis. s. Nihil operando Anima fe annihilat, & ad fuum principium redit, &ad fuam originem, quze J eft effentia Dei, in qua transformata remanet, ac divinizata, & Deus tunc in feipfo remanet; quia äl tunc non fünt amplius duz res unite , fed una I 1 At tantum: & hac ratione Deus vivit, & regnat M n innobis, & anima feipíam annihilat in effe ope- fativo. aoïumï 6. Via 60 PROPOSITIONES DAMNAT . H | m 6. Viainterna eftilla, in qua non cognofcitur qob neclumen,necamor, necrefignatio, & non opor- tet Deus cognofcere; & hoc modo recteproce- ) ditur. 7. Non debet Animacogitare, nec de premio, nec depunitione, nec deParadifo, nec de Infer- no, nec de Morte, nec de /Eternitate. J 8. Non debet velle fcire an gradiatur cum vo- quix UI ! luntate Dei, an cum eadem voluntate refignata maneat, necne; nec opus eft, utvelit cognofce- Ànsa u re fuum ftatum, nec proprium nihil, fed debet ut corpus examine manere. b 9. Non debet Anima reminifíci ,. nec füi , nec Ij Dei,í nec cujuscunque rei, & in Via Interna at omnis reflexio eft nociva, etiam reflexio ad quü fuas humanas aGiones, & ad proprios defe- TOU &us. K 10. Si propriis defe&ibus alios fcandalizet, p lU non eft neceífarium refle&ere , dummodo non J adfit voluntas fcandalizandi; & ad proprios de- U fe&tus non pofferefle&ere, gratia D EI eft. U 1r. Ad dubia, que occurrunt, an recte pro- A l cedatur necne, non opus eftrefle&ere. Wi Q 12. Qui fuum liberum arbitrium Deo dona- i vit, denulla re debet curam habere, nec deIn- Ml M Y ferno, nec de Paradifo; nec debet defiderium d habere proprie perfeGtionis, necvirtutum, nec ij J proprie fanctitatis, nec proprie falutis, cujus [ lil fpem purgare debet. (Z(re[ M 13. Refignato Deo libero arbitrio , eidem Deo relinquenda eft cogitatio, & cura de omni re M h] n ] PROPOSITIONES DAMNAT E. 61 Cogng« , re noftra, & relinquere, ut faciat in nobis fine j i. nobis fuam Divinam voluntatem. [ Á AV 14. Qui Divine voluntati refignatus eft, non convenit, ut à Deo rem aliquam petat, quia t febfr. petere eft imperfe&tio , cum fit aétus propria voluntatis, & ele&ionis, & eft velle, quod QV Divina voluntas noftre conformetur, & non quod noftra Divinaz. Et illud Evangelii: Peri- ii i€, €2 accifietis. Non eft dictum à Chrifto pro m Animabus internis, que nolunt habere volun- [ tatem. Imo hujusmodi Anime eo perveniunt, ut non poflint à Deo rem aliquam petere. J n AA IS. Sicut non debent à Deo rem aliquam petere, ita nec ili ob rem aliquam gratias | Ti 105 0 :5 agere debent; quia utrumque eft actus propria voluntatis. 16. INon convenit Indulgentias querere pro Atj pona propriis peccatis debita, quia melius eft mibot Divinz Juftitie fatisfacere, quam Divinam Mi- i Íericordiam quzerere; quoniam illud. ex puro L Dei amore procedit, & iftud ab amore noftri um intereffato, neceft res Deo grata, nec merito- [ ria, quia eft velle Crucem fugere. 'h] 17. Tradito Deo libero arbitrio, & eidem N relicta cura, & cognitione Anime noftre, nom eft amplius habenda ratio tentationum, nec eis h alia refiftentia fieri debet, nifi negativa, nulla Qj [ adhibita induftria; & fi natura commovetur, oportet finere, ut commoveatur, quia eft na- tura. , dl " 18. Quiin Oration.eutiturlmagihibus , figu- TL ris, n 62 PROPOSITIONES DAMNATZE. N ris, fpeciebus, & propriis conceptibus, non adorat Deum in fpiritu, & veritate. j acqh'ïï I9. Qui amat Deum eo modo, quo argu- d mentatur, aut intelle&us comprehendit, non aL amat verum Deum. 20. Afferere, quod in Oratione opus eftfibi M per difcurfum auxilium ferre, & per cogitatio- nes, quando Deus animam non alloquitur, igno- f ; rantia eft. Deus nunquam loquitur: ejus locu- tio, eftoperatios & femper in Anima opera- i DAU tur, guando hec fuis difcurfibus, cogitationi- n Vi bus, & operationibus eum non impedit. 08 A0n u 2I. In Oratione opus eft manere in fide ob- ii fcura, & univerfali, cum quiete, & oblivione Ninity cujuscunque cogitationis particularis, ac di- fitiren ftinéte Attributorum Dei, ac Trinitatis, & fic DT in Dei prafentia manere ad illum adorandum, Jn l & amandum, eique inferviendum, fed ab:que T produ&ione a&uum, quia Deus in his fibi non complacet. tOrg ID 22. Cognitio hec per fidem non eft actus à til $ Creatura productus, fed eft cognitio à DEO Wt H Creature tradita, quam Creatura fe habere non D cognofcit, nec poftea cognofcitillam fe habuiffe ; r & idem dicitur de Amore. b J 23. Myftici cum San&o Bernardo in Scala i, f Clauftralium, diftinguunt quatuor gradus, Le- ? &ionem, Meditationem, Orationem, & Con- M ! templationem infufam. ,Qui femper in primo M 1 fiftit, nunquam ad fecundum pertranfit. Qui a 'l femper "t PROPOSITIONES DAMNAT £. 63 Epm)ml n | femper in fecundo perfiftit, nunquam ad ter- tium pervenit, qui eft noftra contemplatio ! Mi acquifitay in qua per totam vitam perfiften- 'Ifüa",f[) Ij dum eft, dummodo Deus Animam non trahat, absque eo quod ipfa id expe&tet, ad contemn- plationem infufam, & hac ceffante, Anima re- l gredi debet ad tertium gradum, & in ipfo per- E manere, absque eo quod amplius redeat ad fe- cundum, aut primum. 24. Qualescunque cogitationes in Oratione occurrant, etiam impure, etiam contra Deum, San&os, Fidem, &Sacramenta, fi voluntarie non nutriantur, nec voluntarie expellantur, fed cum indifferentia, & refignatione tolerentur, non impediunt Orationem Fidei; imo etiam per- M u fe&iorem efficiunt; quia Anima tunc magis Di- n vine voluntati refignata remanet. : ador?uäz: 25. Etiamfi fuperveniat fomnus , & dormia- Lt y ts n tur, nihilominus fit Oratio, & contemplatio aCualis; quia Oratio, & refignatio, refignatio & Oratio idem fünt; & dum refignatio & Ora- u d tio idem füunt; & dum refignatio perdurat, per- durat & Oratio. 26. 'Tres ille vie , Purgativa, Illuminativa, & Unitiva, fünt abfurdum maximum, quod di- &um fuerit in Myftica; cum non fit nifi unica via, fcilicet via interna. m ] 27. Qui defiderat, & ample&itur devotio- J Lt nem fenfibilem, non defiderat, nec querit Deum, fed feipfum, & male agit, cum eam de- ) pïmf n fiderat, & eam habere conatur, qui per viam [2 d inter- " W PROPOSITIONES DAMNATZE. 64. At d internam incedit tam in locis facris, quam in die- bus folemnibus. | um j 28. 'Tedium rerum fpiritualium bonum eft; d fiquidem per illud purgatur amor proprius. n 29.. Dum Anima interna faftidit difcurfus Jl de Deo, & virtutes, & frigida remanet, nul- ) " lum in feipfa fentiens fervorem , bonum fi- V gnum eft. [ti( 3e. Totum fenfible, quod experimur in vita fpirituali, eft abominabile, fpurcum, & im- IUL; 1 mundum. L ! i ] d q1. Nullus Meditativus veras virtutes exer- cetinternas, quaenon debent à fenfibus cogno- u Íci. Opus eft amittere virtutes. MAT ktt, 32. Necante, nec poft Communionem alia X N requiritur prparatio, aut gratiarum actio (pro fb iftis Animabus internis) quam permanentia in b nii folita refipnatione pafliva, quia modo perfe- &iore füpplet omnes aétus virtutum, qui pof- Et (1 hac occa- T funt, & fiunt in via ordinaria. | fione Communionis infurgunt ihotus humiliatio- :'uæävïriuv d2 nis, petitionis, aut gratiarum actionis, repri- mendi funt, quoties non dignofcatur, eos eífe [ l üpy ex impul(u fpeciali Dei; alias fupt impulfus na- 4 ture, nondum mortuz. B | A » 33. Maleagit Anima, que pr'(')cedit perhane T Viam Internam, fi in diebus folemnibus vult 4'5 a'lüm aliquo conatu particulari excitare infe devotum E aliquem fenfum , quoniam Animz Interne omnes Ti dies funt equales, omnes feftivi. Etidem di- t h citur J i [ l; Tn Mp PROP,OSI;F-IXONES DAMNAT ,. 65 o citur delocis facris, quia hujusmodi animabus l omnia loca equalia funt. N nbrE At 34. Verbis, &lingua gratias agere Deo non DN eft pro Animabus Internis, quz in filentio ('Uffh; manere debent, nullum DE O impedimentum 1 ul apponendo, quod operetur in illis: & quo hMU [ magis DEO fe refignant, experiuntur fe non poffe Orationem Dominicam , feu Pater nofter recitare. j 35. Non convenit Animabus hujus Vi In- bt terne, quod faciant operationes, etiam virtuo- fas, ex propria ele&ione, &aüivitate, aliasnon effent mortuse: nec debent elicere actus amoris ii erga Beatiffüunam Virginem, San&os, aut Hu- manitatem Chrifti; quia cum ifta objeéta fenfibi- N liafint, talis eft amor erga illa. n f N 36. Nullà Creatura, nec Beata Virgo, nec unentt San&i federe debent in noftro corde, quiafolus Deus vult illud occupare, & poffidere. i t " m 37. In occafione tentationum, .etiam furio- n i farurji, non debet Anima elicere a&tus explici- " tos virtutum oppofitarum; fed debet in fupra- dicio amore, & refignatione permanere. 38. Crux voluntaria mortificationum pon- dus grave eft, &infructuofum, ideoque dimit- tenda. 39. Sanüiora opera, &penitentiz, quas per- MM A egerunt San&i, non fufficiunt ad removendam " ab Anima, vel unicam adhzefionem. Qtufl 40. - Beata Virgo nullum unquam opus exte- m omm riusperegit, & tamen fuit SanGus omnibus fane« ! Q &ior, . lgitur ad San&itatem perv / " eniri poteft Ü absque opere exteriori. Propof. damn. E 4I. Deus n 66 PROPOSITIONES DAMNAT E. M 41. Deus permittit, & vult, ad nos humi- Y liandos, & ad veram transformationem perdu- Woul cendos, quod in aliquibus animabus perfe&is, &iri etiam non arreptitiis, deemon violentiam infe- Qul rat eorum corporibus, easque a&tus carnales J committere faciat, etiam in Vigilia, &fine men- tis offufcatione, movendo phyfice illorum ma- !j nus, & lia membra contra earum voluntatem. Et idem dicitur quoad alios a&us per fe pecca- LK äll 0 minofos, in quo cafü non funt peccata ; .quia his non adeft confenfus. OF ljl Ou Wf 42. Poteft dari cafus, quod hujusmodi vio- lentie ad actus carnales contingant eodem tem- f Der r pore ex parte duarum perfonarum , fcilicet ma- ris, & foemine, & ex parte utriusque fequatur fet l aCus. I 43. Deus prateritis feculis Sanctos efficie- rs'uü rU- rl bat Tyrannorum minifterio, nunc vero eos efficit San&tos minifterio Domonum, qui cau- NT FY fando in eis predictas violentias, facit, utilli feipfos magis defpiciant, atque annihilent, & fe ( uthW du Deo refignent 44. Job blafphemavit, & tamen non pec- j 01 [y cavitlabiis fuis, quia fuit ex Deemonis violentia 45. San&tusPaulus hujusmodi Deemonis vio- W& f w lentias in fuo corpore paffus eft, unde fcripfit: JNon quod volo bonum, boc ago, fed quod molo ma- j lun, boc facio ' n V QUtn 46. Hujusmodi violentiz funt medium ma- lh gis proportionatum ad annihilandam animam, Wüï "I & ad eam ad veram transformationem, & unio- Wt nem perducendam, nec alia füpereft via. Et tht hzc eft via facilior ; & tutior. As 47. Cum M. PROPOSITIONES DA'M,NATIE. 67 LIT (*12 47. Cum hujusmodi violentie. occurrunt, I k finere oportet, ut Satanasoperetur, nullam ad- 3U i hibendo induftriam, nullumque proprium cona« lt n tum, fed permanere debet homo in fiuo nihilo, AU Qj & etiamfi fequantur pollutiones , & a&us ob- ïli'ämzen. fceni propriis manibus, & etiam-pejora, non Ürp m. opus eft feipfum inquietari; fed foras emittendi lii funt fcrupuli, dubia, & timores ; quia anima tl fit magis illuminata, magis roborata, magisque d qu candida, & acquiritur fan&a libertas. Et pra omnibus non opus eft hec confiteri, & fanétiffi- 1 me fit, non confitendo, quia hoc pacto füpera» 1 tur Demon, & acquiritur thefaurus pacis. ] 48. Satanas, qui hujusmodi violentias in- bl fert, fuadet deinde, gravia effe deli&ta, ut ani- mafe inquietet, nein via interna ulterius pro- tfb d grediatur; unde ad ejus vires enervandas, me- TOE lius eft ea non confiteri, quia non fünt pecca- n qii ta, nec etiam venialia. t 49. Job ex violentia deemonis fe propriis Yij manibus polluebat, eodem tempore, quo mundas babebat ad Deum preces (fic interpretando locum J ex cap. 16. Job.) so. David, Hieremias, & multi ex San&tis Prophetis hujusmodi violentias patiebantur ha rum impurarum operationum externarum. 51. In Sacra Scriptura multa funt exempla T d violentiarum ad a&tus externos peccaminofos, Uti illud de Samfone, qui per: violentiam fe- j El] g j1 ninu ipfum occidit cum Philifteis, conjugium injit cum alienigena, & cum Dalila meretrice forni- a catus eft, qua alias erant prohibita, & peccatà i fuiffent. De Juditha, quz Holopherni mentita 2 fuit, p ?I 68 PROPöSITIONES DAMNAT.JE. fuit. De TM De Elifeo, qui pueris maledixit. W Elia, qui combufit Duces cum turmis Regis Achab. An vero fuerit violentia immediate t à Deo pera&a, vel deemonum minifterio, ut in )u alis animabus contingit, in dubio relinquitur. 52. Cum hujusmodi violentie, etiam impu- re absque mentis offufcatione accidunt, tunc Jag Anima Deo poteft uniri, & Nde facto femper ma- if gis unitur. ï 53. Ad cognofcendum in praxi, an aliqua pl operatio in aliis perfonis fuerit violentia, regu- Qu Q la, quam de hoc habeo, nedum funt protefta- tiones Animarum illarum, quz proteftantur fe Bing di&is violentiis non confenfiffe, aut jurare non poffe, quod in iis confenferint; & videre, quod li 14 fint Anime, quz proficiunt in via interna, fed regulam fümere à lumine quodam a&uali, co- Vi Gu gnítiione humana, ac Theologica füperiore, quod me certo cognofcere facit cum interna 54 "H certitudine, quod talis operatio eft violentia, & certusfüm, quod hoc lumen à Deo procedit, l Ti )'X quia ad me pervenit conjun&um cum certitudi- ne, quod à Deo proveniat, & mihi nec umbram l dubii relinquit in contrarium , eo modo quo in- Dortug ll: terdum contingit, quod Deus aliquidrevelando. W il l TR eodem tempore animam certam reddit, quod ipfe fit, qui revelat, & anima in contrarium non [ M lia poteft dubitare. 54. Spirituales vite ordinarie in hora mor- u 1J ( 4 tis fe delufos invenient, & confufos, & cum f fll DI omnibus paflionibus:in alio mundo purgandis. BU 55. Per hanc viam internam pervenitur, etfi l llll extin- l * u multa cum fufferentig, ad purgandas, & guen- / Wt PROPOSITIONES DAMNAT E. 69 b ) guendas omnes paffiones, ita quod nihil amplius i l fentitur, nihil, nihil ; nec ulla fentitur inquie- b tudo, ficut corpus mortuum, nec anima fe am- It . plius commoveri finit. Ti 56. Due leges, & ducz cupiditates, animz m u una, & amoris proprii altera, tamdiu perdu- !U"t) lj rant, quamdiu perdurat amor proprius ; unde fempr,;;. quando hic purgatus eft, & mortuus, ut fit per viam internam , non adfunt amplius ille duzle- ( à Jj ges, & duz cupiditates, nec ulterius lapfus ali- M quis incurritur, nec aliquid fentitur amplius, ne quidem veniale peccatum. 57. Per contemplationem acquifitam perve- nitur ad ftatum non faciendi amplius peccata, ]* nec mortalia, nec venialia. MU 58. Ad hujusmodi ftatum pervenitur, non 4 ( refle&tendo amplius ad proprias operationes; s quia defectus ex reflexione oriuntur. 1 eu ia 59. Via interna fejuncta eft à Confeffione, à d n Confeflariis, & à Cafibus confcientie , à Theo- logia, & Philofophia. Deopreïiï 60. Animabus proveGtis, quz reflexionibus a !] TAT mori incipiunt, & eo etiam pérveniunt, ut fint mortueg, Deus confeffionem aliquando efficit impoflibilem, & fupplet ipfe tanta gratia pre- fervante, quantum in Sacramento reciperent; & ideo hujusmodi animabus non eft bonum in u | tali cafu ad Sacramentum Ponitentiz accedere ; a quia id eft illis impoffibile. qui 61. Ánima, cum ad mortem myfticam perve- J gan i nit, non poteft amplius aliud velle quam quod Deus vult, quia non habetamplius voluntatem. aytyb/ & Deus illi eam abftulit. !) ( E 3 62. Per IK 70 PROPOSITIONES DAMNAT t $. 62. Per viam internam pervenitur ad con- tinuum ftatum immobilem in pace imperturbabili. o .63. Per viam internam pervenitur etiam ad þeccar mortem fenfuums quinimo fignum, quod quis W,l y in ftatu nihilitatis maneat , id eft, mortis mytti- c&, & fi fenfüs exteriores nonreprefentent am- t | plius res fenfibiles, ac fi non effent: quia non Vi ' perveniunt ad faciendum, quod intelle&us fe ad Jj eas applicet. i D 64. TTheologus: minorem difpofitionem ha- |gudi bet, quam homo rudis, & ítatus contempla- mmæe tivi. 81 Primo quia non habet fidem adeo pu- " ram. Secundo , quia non eft adeo humilis. tit Mp Tertio, quia non adeo curat propriam falutem. Quarto, quia caput refertum habet phantaf- t ( iatibus, fpeciebus, opinionibus, & fpecula- fns d tionibus, & non poteft in illum ingredi verum n jumen. lit, t 65. Prepofitis obediendum eft in exteriore ; m & latitudo voti obedientie Religioforum tan- tütyg In interiore h l tummodo ad exterius pertingit. pims vero aliter res fe habet, quo folus Deus, & Di- tibts rector intrant. Ti lx 66. Rifu digna eft nova quzdam doé&rina t in Ecclefia Dei, quod anima quoad internum g gubernari debeat ab Epifcopo: quod fi Epi- Mkï T Ícopus non fit capax , anima ipfum cum fuo dihy| li direCtore adeat. Novam, dico, do&rinam l 2[?1 0De quia nec Sacra Scriptura, nec Concilia, nec unq lied Canones, nec Dulle, nec SanGi, nec Autho- Ti 8j res eam unquam tradiderunt, nec tradere pof- lm fünt; quia Ecclefia non judicat de occultis, & [ anima jus habet eligendi quemcunque fibi bene d : vifümo 67. Di- Wt PROPOSITIONES DAMNAT:. 7t r d /67. Dicere, quod internum manifeftandum lmpemh.»l eft exteriori Tribunali Prepofitorum, & quod li dig; peccatum fit id non facere, & manifefta dece- d Qg ptio; . quia Ecclefia non judicat de occultis; & Wrri propriis animabus przjudicant his deceptionibus, frft. & fimulationibus. 1 qur 68. In mundo non eft facultas, nec jurisdi- dedhi &io ad precipiendum, ut manifeftentur Epifto- lz Directoris.quoad internum anime; & ideo ml opus eft animadvertere , quod hoc eft infultus ij Sathanz &c. as quidem Propoütidnes tanquam Hsere- Q' ticas, fufpe&as, erroneas, fcandalofas, blafphemas, piarum aurium offenfivas, teme- p rarias, Chriftiane dcipline relaxativas, & ever- n fivas, & feditiofas refpective, ac quecunque " gedl W fuper iis verbo, fcripto, vel typis emiffa, pa- riter, cum voto eorundem Fratrum noftrorum tenetir San&e Romane Ecclefie Cardinalium , & In- qonn a quifitorum Generalium damnavimus, circum- ha Ícripfimus, & abolevimus: deque eisdem, & fi- ]o milibus omnibus, & fingulis pofthac quoquo modo loquendi, fcribendi, difputandi, easque credendi, tenendi, docendi, aut in praxim re- ducendi facultatem quibuscunque interdiximus, & contrafacientes omnibus Dignitatibus, Gra- li dibus, Honoribus, Beneficiis, & Officiis ipfo " M fa&to perpetuo privavimus, & inhabiles ad quz- i cunque decrevimus, vinculoque etiam anathe- o matis eo ipfo innodavimus, à quo nifi à Nobis, & à Romanis Pontificibus Succefforibus NNoftris i sj valeant abfolvi: preterea eodem noftro Decre- to prohibuimus, & damnavimus omnes Libros, hi ( E 4 omnia- 79* PRÓPOSITIONES DAMNATZ. i?ïk gU omniaquä opera quocunque loco, & idiomate, | impreffa, nec non omnia manufcripta. ejusdem f Micbatlis de Molinós , veruimusque, ne quis cu- ï (ïmfüih juscunque gradus, conditionis, velftatus; etiam W "T n Ípeciali nota dignus, audeat fub quovis pretex- v vtl tu, quolibet pariter idiomate, five füb eisdem verbis , fub equalibus, aut equipollentibus,five jr T absque nomine, feu fi&io, aut alieno. nomine ea imprimere, velimprimi facere, neque im- [ j Mu J preíffa, feu manufcriptalegere, vel apud fe re- D ( tinere, fed Ordinariis locorum, aut hzreticz gMi pravitatis Inquifitoribus ftatim tradere, & con- iCl Tedef fignare teneantur füb eisdem ponis fuperius in- fi&is, qui Ordinarii, & Inquifitores- ftatim ea at 'Tàn- fenir igni comburant, vel comburi faciant. dem, ut predi&us Micbagl de Molinos ob herefes, li errores, & turpia facta predi&ta debitis peenis &Y in aliorum exemplum, & ipfius emendationem ii 1 ple&teretur, le&to in eadem noftra Congregatio- u ne toto proceflu, & auditis dileé&tis filiis Conful- letn toribus Noftris San&te Inquifitionis Officii, in üiy Sacra Theologia, & in Jure Pontificio Magi- lw ftris, cum eorundem Venerabilium | Fratrum T yd Noftrorum San&e Romanz Ecclefi& Cardina- bj lium unanimi voto, dictum Micbaélem de Molinos , v tanquam reum convictum, & confeffum refpe- V &ive, & uti hzreticum formalem, licet peni- hi tentem in pomnam ar&i, & perpetui carceris, 14j & ad peragendas alias peenitentias falutares, pra- g via tamen abjuratione de formali per ipfum p emittenda fervato juris ordine damnavimus: [ s us mandante, ut die, & hora prefigendis in Ec- i clefia Sancte Mari& füpra Minervam hujus AI- Ü Inae I PROPOSITIONES DAMNATZI. 73 !| l idäo:;ge me Urbis prefentibus omnibus Venerabilibus g Fratribus Noftris Sancte Romane Ecclefie Car- RI dinalibus, & Romane Curie Noftre Prazlatis, li t univerfoque populo ad id etiam per conceffio- Ug nem Indulgentiarum convocando, ex alto te- lbt nor proceffus ftante in fuggefto eodem JMicbadle uj de Moelinos una cum fententia inde fequuta lege- 110 fity retur, & poftquam idem de Molinos habitu poeni- T tentie indutus predi&os errores, & herefes Wl o publice abjuraffet, facultatem dedimus dile&to V filio Noftri San&i Officii Commiffario, ut eum à Cenfuris, quibus innodatus erat, in forma ;.thn- g N Ecclefi€ confueta abfolveret; quas omnia in J executionem dictz Noftre Ordinationis die 3. Se- fb ptembris labentis anni folemniter adimpletafunt. Tij ^ Et licet fupra narratum Decretum de Man- dato Noftro latum ad majorem fidelium caute- Isl lam typis zditum publicis locis affixum ,. & di- ( iW vulgatum fuerit, nihilominus ne hujus Apofto- ] J ( lice damnationis memoria futuris temporibus N OD deleri pofit, utque populus Chriftianus Catho- lica veritate inftruéctior per viam falutis incede- i j m re valeat, Predecefforum noftrorum Summo- rum Pontificum veftigiis inherentes, hacnoftra perpetua valitura Conftitutione fupradi&tum De- cretum denuo approbamus, confirmamus, & debitz executioni tradi mandamus, iterum fu- r pradi&as Propofitiones. definitive damnantes, & reprobantes, librosque, & manufcripta ejus- fi dem Micbaülis de Molinos prohibentes , & interdi- iil centes fub eisdem penis, & cenfuris contra ]dïx W " transgreffores latis, &inflictis. Decernentes infüper prafentes litteras fem- ) j E 5 per, PRÓP OS-ITIONES DAMNATZ, n 74 per, & perpetuo validas, & efficaces exiftere, & fore, fuosque plenarios, & integros effe&tus ]i fortiri, & obtinere: ficque per quoscunque Ju- dices Ordinarios, & Delegatos quavis au&tori- l tate fungentes, & funéturos ubique judicari, & definiri debere, fublata eis, & eorum cuilibet j quavis aliter judicandi, &interpretandi facultate, vt G auctoritate, acirritum,, & inane quicquid fe- &il cus fuper his à quoquam quavis au&oritate fcien- f ?]h Volu- IP ter, vel ignoranter contigerit attentari. T AUf mus autem, ut pr&fentium tranfumptis etiam !l h impreffis manu Notarii publici fübfcriptis, & Si- fitie 1 gillo alicujus perfonz in dignitate Ecclefiaftica vl a conftitute munitis eadem fides prorfus adhibea- v 6 tur, quz ipfis originalibus literis adhiberetur , fi Q t effent exhibite, veloftenfe. Nulli ergo omni- (ft qi no hominum liceat hanc paginam noftrz appro- hn f bationis, confirmationis, damnationis, repro- i f bationis, punitionis, Decreti, & voluntatis in- li 1 N fringere, vel ei aufü temerario contraire: fi Ls quis autem hoc attentare praefumpferit indigna- fs tionem Omnipotentis Dei, ac Beatorum Petri, [X & Pauli. Apoftolorum ejus fe noverit incurfu- ! d rum. Datum Rome Anno millefimo fexcente- t fimo o&uagefimo feptimo , duodecimo Kalendas Decembris. w ii F. Datarius. At I. F. Albanus. Til Regiftrata in Secretaria Brevium, Vifa de Curia S. de Pilaffris. N D. Ciampinus. Loco i Sigilli. ( Sequitur publicatio ín locís folitis.. l* $.24 M PR OPOSITIOINES DAMNATE. 75 t ts * ii 2 * WUUSCUEQUQ 1 De flatu babituali perfe&tionis per. amorem VOT defintere[]Jatum. Fenelonii. ts RANCISCUS di SALIGNAC FE Itj NELON, Archiepifcopus & Dux Camera- Udl [34.1 ; cenfis, vir fcientia, virtute, & potentia clarus, QUi cui LUDOVICUS XIV. directionem fuo- TLl rum trium ex Delphino nepotum, nempe Du- Wi: cis Burgundie, Ducis Berryenfis, & Ducis ï f Al Andegavenfis PHILIPPI, poftea Regis Hi- fpanie commiferat, cum contemplationi effet valde addictus, edidit typis Parifienfibus An- no 1697. librum idiomate gallico fcriptum, cui titulus : Principia fundamentalia Santtorum [ ergbc circa viam interiorem explicata. Contra hunc li- QT. brum ftatim infürrexerunt varii DoGores Gal- Qn, t lie ac inprimdis BENIGNUS BOSSUET, YOl Epifcopus Meldenfis, fcribentes, in hoc libro Conrit reperiri principia Quietflarum, quz facile de- jeit i generare poffent in errores Moliniffarum. — lta- »atoru? P que, cum orirentur varie fa&iones in Gallia, ' [ il li liber denuntiatus eft Summo Pontifici, & cum in tanta re maturo confilio longius protrahe- Qd MU retur fententia, ipfemet Rex pro accelerando judicio inftitit. Decifio tandem fecuta eft Anno 1699. per fequens Breve INNOCEN- A t vvvvv 'TiI XIL hujus tenoris: L INNOCENTIUS, Papa XII. ul ;fn Ad perpetuam rei memoriam. x um alias ad Apoftolatus Noftri notitiam , in lucem prodiiffelibrum quem- h : -perveneric E dam u 26 PROPOSITIONES DAMNAT X. Pï cui titulus: B dam Gallico idiomate editum , W Explication des Maximes des Saint fur la Vie in- n ierieure, par lMeffire Francois de Salignac Fenelon, | 8 V il «rcbeveque Duc de. Cambray , Precepteur de. Mef- figneurs les Dues. de Bourgogne, d'zfnju €9 de w Berry. 44 Paris cbez .Pierre. dubouin , — Pierre Emery , Cbarles. Cloufier 1679. Ingens vero füb- 5f f inde de non fana libri hujusmodi do&rina ex- n citatus in Calliis. rumor adeo percrebuit, ut 10 opportunum Paftoralis vigilanti& noftre opem lV efflagitaverit: JNos eundem librum nonnullis 1 VA) du [ t ex Venerab. Fratribus Noftris S.. R, E. Cardi- & r Ap Quions nalibus, aliisque inSac. Theologia Magiftris ma- ture, ut rei gravitas poftulare videbatur, exa- minandum commifimus. Porro hi Mandatis qe ii Ti ( noftris obfequentes, poftquam in quamplurimis f a Congregationibus varias propofitiones ex eodem ;:zdï&um libro excerptas diuturno, acuratoque examine TM difcufferant, quid fuper earum fingulis fibi vi- t l deretur, tam voce, quam fcripto nobis expo- n 4 h fuerunt. Auditis igitur in pluribus itidem co- (trinn ram Nobis defüper actis Congregationibus me- s n moratorum Cardinalium, & in Sac. Theologia tit ) Magiftrorum fententiis, Dominici Gregis Nobis I AE ab /Eterno Paftore crediti periculis, quantum WQ NNobis ex alto conceditur, occurrere cupientes, u motu proprio, ac ex certa fcientia, & matura lfY deliberatione INoftris, deque Apoftolice pote- ftatis plenitudine, librum predi&um . ubicun- d C?w que, & quocunque alio idiomate, feu quavis fj editione, autverfione hucusque impreffum, aut Tf in pofterum imprimendum , quippe ex cujus D] " le&ione, &.ufu fideles fenfim in errores ab Ec- fity clefia h PROPOSITIONES DAMNATZE. 77 ü h Q clefia Catholica jam damnatos induci poffent, &MW" Pt h ac infuper tanquam continentem propofitio- nes, fivein obvio earum verborum feníu, five W&& l; UA attenta fententiarum connexione, temerarias, JC() fcandalofas, male fonantes, piarum aurium of- , P/»lf fenfivas, in praxi perniciofas, ac etiam erro- WOl 1l Aq neas refpe&ive, tenore prefentium damna- mus, & reprobamus, ipfiusque libri impref- i, J fionem, defvriptionem, le&ionem, retentio- p jl nem, & ufum omnibus, & fingulis Chriftifide- il libus etiam fpecifica, & individua mentione, & expreffione dignis, füb pomna excommuni- MEQTUS "— cationis per contrafacientes ipífo fa&cto, abs- *) que alia declaratione incurrenda, interdici- mus, & prohibemus. Volentes, & Apofto- qnampn lica auctoritate mandantes, ut quicunque fu- st pradi&um librum penes fe habuerint , illum st ftatim , atque prefentes litere eis innotue- QU J rint, locorum Ordinariis, vel haeretice pra- Qd vitatis Inquifitoribus tradere , ac confignare Y omnino teneantur. In contrarium facienti- bus non obítantibus quibuscunque. Cete- :ga:ioïöïl Y " rum Propofitiones in di&o libro contente, h quas Apoftolici cehfura judicii, ficut premit- ! titur, configendas duximus ex Gallico idioma- te in latinum verfe, funt tenoris, qui fequi- r ]W! tur, videlicet: i I. Datur habitualis ftatus amoris Dei, qui eft Charitas pura, & fine ulla mixtione motivi j proprii intereffe. Neque timor penarum ne- jf que defiderium remunerationum habent amplius ]i (9 in eo partem. Non amatur amplius Deus pro- W pter meritum , neque propter perfe&tionem, a tUR neque 78 PROPOSITIONES DAMNAT.XE. n neque propter felicitatem, in eo amando inve- niendum. qui 2. In ftatu vite contemplative, feu uniti- i veomittitur omne motivum intereffatum timo- ris, & fpei. j 3. Id quod eft effentiale in dire&tione ani- mze eft non aliud facere, quam fequi pen- | | qeii dentim gratiam cum infinita patientia, prce- L[Z..O K cautione, & fubtilitate. Oportet fe intra hos li : limites continere, ut finatur Deus agere, & nunquam ad purum amorem ducere nifi quan- f Fl do Deus per unctionem interiorem incipit ape- Ü rire Cor huic verbo, quod adeo durum eft I animabus adhuc fibimet affixkis, & adeo pot- prin, eft illas fcandalizare , aut in perturbationem W conjicere, u 4. In ftatu fan&e indifferenti: anima non Qul & habet amplius defideria voluntaria, & delibe- rata propter füum intereffe, exceptis iis occa- i fionibus, in quibus toti fuz gratiz fideliter non m coop eratur. NY s. In eodem ftatu fan&e indifferentie ni- ' l Nihil volu- yl hil nobis, omnia Deo volumus. d mus, ut fimus perfecti, & beati propter inter- qe 1 effe proprium, fed omnem perfe&tionem, ac r beatitudinem volumus, in quantum Deo pla- IA cet efficere, ut velimus res iftas impreffione am fue gratis. U qii 6. In hoc fan&e indifferentie ftatu nolu- T mus amplius falutem, ut falutem propriam, ut nf liberationem zternam , ut mercedem-noftro- V. rum meritorum, ut noftrorum intereffe omni- J Y l N i : um maximum ; fed eam volumus voluntate ple- i N * nà, n PROPOSITIONES DAMNATZ. 79 L h na, utgloriam, & beneplacitum Dei , ut rem, quam ipfe vult, quam nos vult velle propter æl fa) I ipfum. lg li 7. Dereli&io non eft nifi abnegatio, feu fui ipfius renunciatio , quam JEfus Chriftus à Wt qn nobis in Evangelio.requirit, poftquam externa nl]jpan omnia reliquerimus. Ifta noftri ipforum abne- M. Pæ gatio non eít, nifi quoad intereffe proprium. Extrem& probationes, in quibus hec abnega- 2 tio, feu fuiipfius dereli£tio exerceri debet, funt ]i tentationes, quibus Deus &mulator vult pur- gare amorem, nullum ei oftendendo perfugium, neque ullam fpem quoad ífuum intereffe pro- prium, etiam &ternum. ii 8. Omnia Sacrificia, quz fieri folent ab Ani- mabus quam maxime defintereffatis circa ea- 2 qim yum eternam beatitudinem füunt conditionalia, Sed hoc Sacrificium non poteft effe abfolutum t hd aT m in ftatu ordinario. In uno extremarum proba- d tionum cafu hoc Sacrificium fit aliquo modo Wab- folutum. il 9. In extremis probationibus poteft animee N Jj invincibiliter perfuafum effe perfuafione reflexa, wgf[; qui non eftintimus confcientie fundus, fejufte RU : reprobatam effe à Deo. m ] j I1o. 'Tunc anima divifa à femetipfa expirat j [WU cum Chrifto in Crucedicens: Deus, Deus meus, ut quid dereliquifti me. In hacinvoluntariaim- J preffione defperationis conficitSacrificium abfo- lutum fui intereffe proprii quoad eternitatem. fapfiäüle ; j 11. In hoc ftatu anima amittit omnem fpem fui proprii intereffe, fed nunquam amittit in par- g te fuperiori, ideft in fuis a&ibus dire&tis, & in- ftia rr p timis W 8o PROPOSITIONES DAMNAT £. m&ä timis fpem perfe&am, quz eft defiderium defin- tereffatum promitlionum. | gl i 12. Dire&or tunc poteft huic anime permit- tere, ut fimpliciter acquiefcat jacturz fui proprii j ul intereffe, & jufte condemnationi, quam fibi à Deo indictum credit. l j p 13. Inferior Chrifti pars in cruce non com- municavit fuperiori fuas involuntarias perturba- pl g tiones. 14. In extremis probationibus pro purifica- fiter / Yí tione amoris fit quedam feparatio partis füperio- ) qran ris animz ab inferiori. In ifta feparatione actus u partis inferioris manant ex omnino ceca, & in- m p voluntaria perturbatione; namtotum, quod eft D TU voluntarium,& intelle&tuale, eft partis füperioris. 15. Meditatio conftat difcurfivis actibus, qui 1 À fe invicem facile diftinguuntur. Iftacompofi- d tio actuum difcurfivorum, & reflexorum eft pro- vt pria exercitio amoris intereffati. p 16. Datur ftatus contemplationis adeo fubli- r WA QUX mis, adeoque perfe&e, ut fiat habitualis, itaut i quoties animaa&tu orat, fua oratio fit contempla- Y tiva,non difcurfiva. Tuncnonamplius indigetre- nta diread meditationem, ejusque actus methodicos. p 17. Anime contemplative privantur intuitu V diftin&o, fenfibili, & reflexo Jefu Chrifti duobus r temporibus diverfis. Primo,infervorenafcente fiit earum contemplationis. Secundo, animaamittit lr « intuitum Jefu Chrifti in extremis probationibus, UT 18. In ftatu paffivo exercenturomnes virtu- FW. [ tes diftin&te, non cogitando, quod fint virtutes. [ U In quolibet momento aliud non cogitatur, quam D 1 typus M facere id, quod Deus vult, & amor Zelo fimul l Mu PROPOSITIONES-DAMNATA; 81 ii fimul efficit, ne quis amplius fibi virtutem velit, nec unquam fitadeo virtute praditus, quam cum virtuti amplius affixus non eft. m 19. Poteft diciin hoc fenfu,quod anima pa fíi Q [j va, & defintereffata, nec ipfum amorem vult am- plius, quatenus eft fua perfettio, & fua felicitas; MO CO. fed folum quatenus eft id, quod D eus a nobis vult, J 20. In confitendo debent animz transforma- tt fua peccata deteftari, & condemnare fe, & de- [Jun i V fiderare remiffionem fuorum peccatorum, non ut CW' propriam purificationem, &liberationem, fed ut üus rem, quam Deus vult, & vult, nos velle.propter fuam. gloriam. j 2r. SanciM yftici eXclü—f"eruht à f'cäfu aninlaa-', rum transformatarum exercitationes virtutum. ! 22. Quamvis hec do&rina ( de puro amore ) f effecpura, & fimplex perfe&tio Evangelicain uni- mnd vería traditione defignata, antiqui Paftores.non proponebant paffim multitudini juftorum, nifi ex- li Qu ercitioamoris intereffati eorum gratis proportio- nata. ; rj 23. Purusamorip fe folus conttituit totam vi-- tam interiorem, & tunc evadit unicum. princi-, pium & unicum motivum omnium actuum, qui. deliberati, & meritorii fint. $ X Non intendimus taimen per e5 ;preffam .pr.-o.po-ï fitionem hujusmodireprobationem alia in eodem J i Ü libro contenta ullatenus approbare. Ut autem éiedem prefentes liter: omnibus facilius innóte« j Df fcant, nec quisquam illarum ignorantiam Valeat iil allegare; volumus pariter, & auctoritate preefata u jjv Wa P decernimus, ut ill ad valvas Bafilicz Principis ('00] Apoftolorüm; àc Cáncellari$ Apoftolióe, nece 07 F non Propof. damn, p 85 PROPOSITIONES DAMNATZ. d non Curiz Generalis inMonteCitatorio,& in Acie CampiFlorz de Urbe per aliquem ex curforibus noftris, ut moris eft, publicentur, illarumque ex- empla ibidem affixa reliquantur; ita utfic publi- ï cate omnes, & fingulos, quos concernunt, per« inde afficiant, ac fi unicuique illorum perfonali- ter notificate , & intimate fuiffent; utque ipfa- E ! rumprafentium literarum tranfümptis, feu exem- f a plis, etiam impreffis, manu alicujus INotarii pu« lIw blici fübfcriptis, & Sigillo perfonz in Ecclefiafti- n ca dignitate conftitute munitis, eadem prorfus tl fides tam in judicio, quam extra illud ubique lo- nj corum habeatur, quz ipfis prefentibus habere- r tür, fi forent exhibite, vel oftenfz. Datum u m Romze die 12. Martii," M. DC. XCIX. (iai I.F. Card. ALBANUS. ! um "Tl Sequitur publicatio in locis folitis. h h t nl Ex his patet, non perfonam Fen?laniz', fed dvf tantum ejus librum damnatum fuiffe. Quinimo pientiffimus hic Prefül ex celeri ac fubmifa ac- ftim: ceptatione ac publicatione Decreti Pontificii uv j immortalem gloriam fibi peperit. Ejus publica LR n revocatio in Epiítola circulari ad totam fuüam Wn, [ Diæcefin eft fequentis tenoris : /mj ! tti ] Mandatum Illuffri[fimi, ac Reverendiffimi Domini m D. Zdrcbiepifcopi Ducis Cameracenfis , Sacri Ra« Iím mani Imperii Principis, Comitis Cameracenþs é9e. Wa | Datum Cameraci die 9. Aprilis 1699. W,u À Ug Fran-- M PROPOSITIONES DAMNAT £. 83 W»&'mkuf Wrancifcus Miferatione Divina., €? S. Sedis Apoftolica f rl gratia Arcbiepifcopus. IDux: Cameracenfts ,. Sacri T Romani Imperii Princeps, Comes Cameracenfis &c. lo n vem , €9. benedictionem in Domino. Clero Seculari, &? Regulari noftre Diccefis falu- TU u ptond obis , Fratres chariffimi , nos totos debemus , quzpjfc It fine. jam mon fofiri, fed gregi credito devoti fumus . Mp 1 Servos autem veffros per. S'Efum. — Sic affetti , que hd nos attinent fuper libello, cui titulus: PlacitaSan&to- rum exlicita, apertis precordüis bic exponendum e[Je hi arbitramur. iil hs Tandem opufculum cum $3. Propofitionibus excere üæ'k ptis damnatum eft Brevi Pontificio Martii die 12. dato, quod jam vulgatum legiftis. ] Cui quidem Brevi Apoftolico, tam de libelli contex« 1u, quam de 25. Propofitionibus fimpliciter , abfolute, Al [ & absque ulla re[tvi&tionis umbra adberentes , libellum cum 23. Propofitionibus , eadem pracife forma , iisdeme- que qualificationibus fümpliciter , abfolute, €9^ absque i ulla ve[trittione condemnamus. Infüper & eadem pena u probibemus , ne quis bujus Diecefis libellum , aut legat, v lt aut domi feroet. u Ceterum , Fratres chari[fmi , quamquam. bumilia» i f tur Mogifler , baud. deerit folatium , modo verbi mini- Qu flerium, quod accepit à Domino ad. fanttificationem *ve- firam, non fordefcat in illius ore , eque eo minus grét apud Deum gratia crefcat. Porro os omnes ex animo adboriamur. ad finceram füliniffionem , & intimam docilitatem ; ne. fenfim mar- i jit ce[cat illa erga. Sedem 4poftolicam obedientie fimplici- p tas , in qua praflanda , Deo iifericorditer adjuvante, mlü 1699 ad extremum usque fpiritum cobis exemplo erimus. j 2 "Abf "n| 84 PROPOSITIONES DAMNAT . ii "Abfit , at unquam mo[tri mentio fiat ,. mift forte u£ st menminerit aliquando fideles Paftorem infima gregis ove n fé dociliorem prebendum duxifJe , nullumque obedientie 9 y limitem fui[Je pofitum. )1*M Oro, Fratres chariffmi ,. ut gratia Domini nofivi SEJfü Chrifi , Charitas Dei , & Communicatio Spiri- tus San&ii maneat cum omnibus vobis. men. u od Signatum 4 sl - Francifcus Archiepifcopus, fl Dux Cameracenfis. & Reverendi[J. Domini met De myanda»zto Illuftviff. Des Agne;, Secret. nouu p Qualificationes nl prafatarum — Propofitionum N J damnatarum. U I. yimi Ms De Propofitionibus . Baji. ) fam& an&us Pius in fine fuz& Dulle hec fübjungit: wl S ,Quas (Baji) fententias, quanquam nonnullz v , aliquo pa&o fuftineri poffent, in rigore & pro- D] 'W »» prio verborum fenfu ab aJertoribus intento. bereticas, yll, , erroneas , fafpettas , temerarias, fcandalofas , & in m », pias aures ojfenfionem immittentes , rofpettive, ac D , quecunque füper iis verbo, fcriptoque emiffa, D) Ttnj ;; damnamus; deque eisdem & fimilibus pofthac d » quocunque paóto loquendi, fcribendi, & di- yl terdici- i fp-u;andi facultatem' qqibus;;unque in D 35 mus. r PROPOSITIONES DAMNAT £. 85 helü;'ym ,, mus. Qui fecus fecerint , ipfos omnibus be- m ! i ,Deficiis & officiis perpetuo privamus , ac in- 'MWM?; , habiles decernimus, vinculo quoque anathe- , matis eoipfo innodamus , à quo nullus Roma- Iniiys no Pontifice inferior valeat ipfos excepto L i ,, rmortis articulo liberare &c." In hac Qualifi- 3 catione etiam notandum , quod Bajanifte illa verba: Jnrigore &2 proprio verborum fénfa , adpre- cedentia fine intermedia pun&tatione retulerint, .'" hn fed erroris ex originali convi&i funt. 2. , De . Propofitionibus SFanfeni. ntnocentius X. in Bulla condemnatoria quinque propofitionum Janfenii ficloquitur: ,,Primam » predi&darum propofitionum temerariam , im- Mion »piam, blafphemam, anathemate damnatam & ! , hereticam declaramus, & uti talem damna- », Ius. Secundam hzreticam declaramus & uti », talem damnamus. Tertiam h&reticam decla- .,ramus & uti talem damnamus. Quartam fal- hi » fam & hereticam declaramus, & uti talem da- Y2 d s Innamus. Quintam falfam, temerariam, fcan- il , dalofam, & intelle&am eo fenfü, ut Chriftus ,; duntaxat pro falute Predeftinatorum mortuus r ,fit, impiam, blafphemam, contumeliofam, ! », divinz pietati derogantem, & hareticam decla- ,ramus, & uti talem damnamus. Mandamus « », omnibus fidelibus, ne.de dittis propofitionibus st », aliter fentire, docere, predicare prefumant, ,, füb cenfuris & peenis contra hereticos & eorum T j n » fautores in jure ex preths," x E5 3. De 86 " PRÓPOSITIONES DAMNATJE. ( 3. n m JDe Propofitionibus ab ZAlexandro. VII. damnatis. D) " y Al exander VII. tamcirca propofitiones damna- tas 1665. quam damnatas 1666. eadem qua- " lificationis formula in fuo Decreto uti precepit um his verbis: ,,San&iffimus ftatuit & decrevit, pre- [ h( 5 di&aspropofitiones, & unamquamque ipfarum m j, ut minimum tanquam fcandalofas effe damnan- » das & prohibendas, ficut eas damnat & prohi- , bet; itaut quicunque illas aut conjunctim aut » divifim docuerit, defenderit, ediderit, autde », eis etiam difputative publice aut privatim tra- AR ,. Gaverit, nifi forfan impugnando, ipfo fa&to )ni ,,incidat in excommunicationem ; à qua non ,a , poffit, preterquam in mortis articulo ab alio i » nifi à Romano Pontifice abfolvi. Infuüper di- ET », ftri&e in virtute S. Obedientie & fub inter- N , minatione divini judícii prohibetomnibus fide- yman , libus, neprzdiétas opiniones aut aliquam ipfa- TE » rum ad praxin deducant." sl ,Qub st De frbþo/itibm'bus ab Jn.nocentia XI. damnatis. alificatio prorfus iisdem terminis concepta Q eft, quibus concepta eft, circa propofitio- fes ab Alexandro VII. damnatas. [ 5. ftf vt — De Propofitionibus Molinofii. D l !nnocentius XI. fic eas damnat: Quas: propo- JHVM »» fitio- M PROPOSLITIONES DAMNATZE. 97 ,» fitiones tanquam hereticas, fufpeétas, erro- .neas, fcandalofas, blafphemas, piarum au- Ls , rium offenfivas, temerarias, chriftiane difci- At ,»Dpline relaxativas & everfivas, & feditiofas D] Q ,refpe&ive, ac quecunque füper iis verbo, Relif Ti , fcripto, veltypis emiffa damnat &c." W. qua confonant cum qualificatione propofitionum Baj. LaCroixloco fediziofas corrupte legit fcan n 'lmus dalofas, :2 6 n [ .'llyus Fenelonit. N De Propofition. Hj nnocentius XII. hoc tenore illas damnat: ,,Li- hg ^ ,brum predi&um (Fenelonii) quocunque , t i ,idiomate impreffum, tanquam continentem » propofitiones five in obvio earum verborum 3 » fenfu, five attenta fententiarum connexione ts , temerarias, fcandalofas, male fonantes, pia- :tommïmf;j ,1um aurium offenfivas, in praxi pernitiofas, u ,àc etiam erroneas refpecive, damnamus, », ipfiusque libri le&ionem, retentionem, &ufum , omnibus fub peena ex communicationis ipfo , fa&o incurrenda prohibemus." [iné gj um 7 a dl De Propofitionibus Quesnelli. C lemens XI..in Bulla : Unigenitus has inurif cenfuras: ,,Omnes & fingulas propofitiones » preinfertas ( Quesneli ) tanquam falfas, ca- , » ptiofas, male fonantes, piarum aurium offen- »[ivas, fcandalofas , pernitiofas, temerarias, Qu " 234* y y PROPOSITIONES DAMNAT ZX 98 ;, Edlefis & ejus praxi injuriofüs , neque in Ec- », clefiam folum, fed etiam in poteftates ficuli », contumeliofas, feditiofas , impias, blafphemas, 5, füfpe&tas de hzrefi, ac herefin ipfam fapien- »t es, nec non hzreticis & herefibus , ac etiam ;; fÍchismati faventes, erroneds, hzrefi proximas, ,, pluries damnatas, ac demum etiam hereticas, ; variasque hzrefes,. & potiffimum illas, que , in famofis Janfenii propofitionibus, & quidem »in eo fenfu, in quo h& damnate fuerunt, ac- ,Ceptis, continentur, manifefte innovantes, , refpective hac noftra conftitutione damnamus. P » Mandamus omnibus, ne de di&tispropofitioni- ,,bus fentire, docere, przedicare aliter prefu- , jmant, ita ut quicunque illas vel illarum ali- » quam conjun&im vel divifim docuerit, defen- ! , derit, vel ediderit, aut de eis etiam difputa- » tive publice aut privatim tra&taverit, nifi for- » fan impugnando, Ecclefiafticis cenfuris, aliis- | » que contra fimilia perpetrantes à Jure ftatutis » peenis ipfo facto absque alia declaratio- ,,ne fubjaceat. TP As fj p Ze D Lj Z $d LU MÉ A rv )9j SKCC j?. N RUE M - u D u 'E*Wm **b*"mfm il lf, 4 [ i ; rmïlllläx äfrerms m« u g jl TU : [ INDEX N GENERALIS ii dq N.»,U[ Ti SYNOPTICUS s z 10 i lm GQ ] i ^ Tom.]. D 1y) It [J i HJeSl jl ] Z Jj IX ] 4 J V p n 3 B. p beEDUE s ; $ : ii : : H * ; H Ordo. Tra&atuþmö Wm.L De Deo. JJI. De AAlibus bürianis €? öonjz'äerziiai IF. De Firtutibus in gelzerïe,;' & in jþæiä de Fzde. F. De Spe & Chüritate. FI. De Sure €? Suflitiá; XVII. De Peccatis, FH .Dé Peccáto origii!rtli & G;(ït.fidä IX. De lhmmntians X De Sacramentis; XI De Baptifino & Confirmatioui. X/I, De Euchariflia: X!II;» i ss 'c«») S-'äü ! i | XII.I., De Panitentia Pars I, i Ti XIF. LDe Pæ(ziteigtia Pars. H. XJ. De Peuitentia Pavs 1l[. D Moltnt 10 COU XFI. De Peuiteutia Parvs. 1F j XFIHL. Appeudix öz*parti.ius. » AUs XFIII. De extrema Un&me U Ovdiae, lipmti mec non de Cenfuvis. äüm*[:n. A tt0 XIX. De Matrimonio.' T10]7 Xf DT XX. De Legilus. XXI. De Praceptis Decalogi €?. Ecclefía n ii Pavs /. T TAT AXII. De Præceptz'sNDec;xlogi & Eccleffa " Pavs 1. SSTILS, Nill, XXIII. De Contvatlibus , feptem Vitiis &ib capitalibus , fupplementum 89'1 Proe Xüm ompe ofitiones damnate, ïcium Ed TT if 'fPüMtfnm Tituli Ug L I ää*ä*ä*ä*äää*ä*ä*ää*ä& Tltuh hujus Indicis. li Bbas. Clerici Abfolutio. Clericorum bona. If Abfolutio complicis, Abftinentia. Clericorum ceelibatus, Acedia. Columbaria. l Commodatum, Acolythatus Communi o. A&us humani, Adamus Confefïauomm quhn&m- v? Oi nes. Adjuratio Confeffarii j ]llllSdl&lO Adoratio Confeffarii piudenna. Ambitio Confeffio. ZEquivocatio. Confirmatio. Amor Dei Confcientia. Amor proximí. Contentio Angeli. Gontra&tus, Aes 1 € D Contritio, Applobano Confeffax ii Corre&tio fr qtema Afylum. Culpa lata, levis &c. Attritio, Avaritia Cultus Dei & Sané&torum, ii Decimze Aves Denuntia tio. Baptismus. Denuntiationes matr imónit 5 1 Bellum Beneficiatus. Depofitum. jim Vi Detra&tio. un o h Beneficium competentie Deus Beneficium Ecclefiafticum Diácornatus Blasphemia. Divinatio. Borna Divortium; Breviariüm Dominium ii genere; Caremoniz Miffz. Dominium circa bona, Canones Poenitentiales Cenfura Dominium in feras, Donatio Character Eleemofina. ] Charitas Dei. Emphitefis, T j Judex get. lAz Emp- «$ 0O fe mye Emptio vendmo. Juramentum. u Epikia. üs & juftitia. A Euchariftia. Jj eCtoratus. at Excommunicatio. Lex. Exorciftatus, Exorcisinus. Ligamen. Extrema un&lio. Lignandi jus. Famuli Locatio & condu&io, Fefta. Ludus. Feuda. Magia, maleficium. Fidejuffio. Mancipium Fides Maritus. Mi Fidei obligatio Matrimonium: hn Fidei demonftratio. Medicus. r Fidei proprietates. Mendacium. dinun Furtum. Meriturm. Mblmam: Gratia Metus. Gula. Minorennis. [ * r Haerefis. Miraculum Horz Canonic&. Mifericordia. Vr hi 2200 009) Hypocrifis. Miffa Mutuum. h ARU f $i Hypotheca. aCtantia. Naufragorum-bona Idololatiia. Negotiatio. ejunium. Nuptie fecundz. mf | gnorantia. Obedientie votum li Q Impedimenta impedientia.| Obfeffi. Rn Tmpedimenta dirimentia. Opinio. M Incarnatio. Ordinationes. b r M-æ Indulgentiee Ordines. - N Inimicorum dileGtio. Oftiaratus. uLng Intentio. Parochus Invidia. Pafcua JITMHW u(n]eguu ]ra. Patrini. Inter dl&um. Paupertas religiofa. "&f "m Trregularitas. Peccatum. Peccatum originale. Judaus. udex. Permutatio. Pertinacia, ]udlcmm temerarium. jurisditio. Pignus Po- 953 (o) Ponitentia. Scrupulofüs. Ponitentialia. Septem vitia Capitalis. Pollutio. Simonia. Sigillum Confefïionis. Preceptum Decalogi 1. II Societatis contraCtus.- H Sollicitatio inConfeffionali. IV. Solutio. Uäja, Spes. VI Sponfàlia. VII Subdiaconatus. VIII Superior. Prædica,re. Superftitio, Przlatus. Sufpenfio. Prefcriptio. Sufpicio. Precarium. Sylvz. Presbiteratus. "'Temerarium judicium. Privilegia. TThefaurus. Privilegium Canonis. Tentatio Dei. Privilegium Fori. Teftamentum. Probabilis opinio. "Teftis. Profeffio religiofa. TTitulus ad Ordines. 'Tonfura. AU Propofitum. Pupillus. SS. Trinitas. Religiofi. TTutor. H Refervati cafus. Vara gloria. ( Refti tutio. Vana obfervantis; Reftrictio mentali s. Venatio. Reus. Virtus. Rubrice Miffz. Vifitator. Sacerdos. Vitalitiumt. Sacramenta. Votum. Sacrificium Miffz. Ufura. Sacrilegium. Ufus matrimonit. SatisfaCtio. Uxor. 1 Scandalum. t 83 0 z€ J A 3 Tt, « o g l I Tv. fignificát Tyo&atum. Difp. Difputatio- p//2// ülW * Quaffionem. | Qr. uafiruncus qi la. A. Nuuerum v e/ponjtoris. L. cc. (i Loco þrox?mä citato. I) "lbbas. | M d. A Dbates &aliiSuperioresRegulari um pec- A cant mortaliter, fi fuis Religiofis relin- d quant peculium ad ufus indeterminatos, Ti etia m vanos ; velfi non curent, talia pecu- t lia affervari in In Tvath, i depofito communi. [ de 'ure €? 7)//2, Difp.2. Queft. 4. Quaftiun- cula 5. i 2, Peccant etiam mortaliter, expendendo no- tabilem quantitatem bonorum Ecclefiaftico- u rum in ufüs profanos, nec materíaliter nec QU t formaliter pios. l. cc. g. 3. 3. 1: 3,3. 3. Poffünt etiam peccare graviter, fi Aböna ftty, Ecclefiaftica expendant quidem in ufus pios, Mi fed non fervato debito crdine chàritatis, d u ad Henricam Senon. l. €c.9.3. g. p & in Epift. 42. D. Bernardi n y 4. Peccant etiam mortaliter, fi in rebus gra- u vis momenti circa bona vel jura Ecclefiafti- tD €a difponant; alienent, permutent, locent, mí fidejubeant,donent, &c. fine confenfa com- üiy munitatis, cujus fünt Adminiftratores, vel expreffo, vel tacito rationabiliter prefümpto, p faltem fi communitas fit graviter invita. /z qui Tra&. de Decal. Difp, $. &l.cc. ex Decretis. 1 dtg & qq.2. E? im Tv. de Contradl. $. 1. qq. 4. d & $. 3- qq. 3. & $. 5. qq. f. & $.7. qq 4 & defg QU 3. 9- qq: 10 & $. 10. qq. 4. & 57. 12. qq. j.Pro T s (9 'DW. f. Pro materia fufficiente ad ,peccatum grave QWILJ. quoad transgreffionem voti paupertatis reaé !j ]4 conftituunt unum florenum. l. cc. qq. 3. ftricté dicta 6. Non poffunt recipere depofita fine confenfu Capituli. Jz 7r. de Contraflf ll H $. 3- qq.4- 'JUES *M, 7, Extra Capitulum genefale, & prxter tränga TO Id greffiones trium votorum , po ffunt fibi tan- tüm alios undecim cafaüs refervare. Poffunt A pitn g tamen aliis pec catis anneCtere excommuni« (f cationem , eamque fibi refervare. Iu Tr-. de Penit. Difput. 9. dq. 5 ;.y's- N Mil 9. Quando Confeffarius à Superiore petit fa- cultatem abfolvendi à cafuü per Superiorem Til j refervato , nifi velit, ut poenitens fibi con- lü h fiteatur, non poteft à Confeffario exquirere '; Muj nomen pcenitentis, vel aliam circumftan- n tiam,ex qua poenitentem agnoftat, poteít tamen Confeffarium obligare ad imponen- D bl dam poenitentiam à fe determinandam. 1. ce. qql 29. 30. ]7 lt 9. Peccant graviter, fi denuntiationes delicto- s t rum fibi fa&as pro admonitione feu . corre- f &ionepaterna privata ufurpentad punitiones dU publicas. /z Zra&. de Decal.part.1,Di uiap quzfít, $. qq. 9. & 12. rput. I. m i [urets 1o, Tenentur füb peccato mortali corrigere d defedtus de fe tantüm veniales, fi ex negle- &u corredionis paffim fequantur fimiles T transgrefliones in aliis. l. cc. qq. 16. 1 n À 4 11.Pro- . (Q) SQO 11. Prohibentur locare res Ecclefiafticas im- . Vi mobiles vel mobiles pretiofas ultra trien- Ls W nium fine con(enfu ex preffo vel tacito Capi- tuli.— ./z TvaQf. de ContvaB. $. y.q. 3. & j. | | 3.[111'01 32. Non tenentur folvere debita fui anteceffo« p tis fine confenfu Capituli contraCja & ex« l(cq penfa in famptus inutiles, l. cc, (. 1r. qq. 6. ! It 13. Non poffunt ir ritare vota füorum Religio- üm forum , nifi in n bernio. Zz 7y. quantum przjudicant fuo gu« a. de Decal. part. 1. difput. 3 &l :3$« qq. r« d 34. De Privilegiis Abbatum & aliorum Re du erti $u arium confuli poteft Opus R. D. Rup tin rueber De Privilegiis Regulavium , à me ( cum Notis editum a pud Martinum Veith n I Auguftz, p Fide Amor Dei. Charitas. Eleemo6na. Lex, L i $. ult. Privilegium. Religiofi. Paupertas. l iwh Cafus Refervati, Correctio fraterna. Votum. hn It Praceptum. IV, n or li "hfolutio, LUR Wi j 1. Verba abfolutionis fignificatione dire&a ac immediata non tantüm fignificant remiífio- D Q nem peccati quoad reatum culpz, & remif- Ti il (Onpg 2 fionem poenz sternz , fedetiam , & quidem in priori (igno rationis, remiffionem obliga- 4 amc tionis ad rigorofà fatisfaciendum in ordine ac obtinendam remiffionem culpz, Zz TYa&. i M. l de Pauit. difp, y. q. 1. 2 R.C' [i,'ml (0) lh 4. Remiffioculpz & poenz aternz fignifieatue ii per verba abíolationis in pofteriore figno ra. tionis. l. cc. q.1. ConcA a. ll' &;l . Usque ad fzculum decimum tertium ferme Mecef Ia. univerfim folüm vi guit forma deprecaco;'ia. l. cc. q.2. M ;eligio. 4. Poenitentes femper etiam in primitiva Eccle- fia fuerunt ftatim abfoluti poft confeffionem W gl]« Sacvamentaliter in ipfa fafceptione poeniten- um tig, l. cc. q. 3. f. Ea abfolutio, qua posnitentibus dabatur ín die Coeng Domini poít peractam cenirten- me tiam , erat tantüm Induleentialis. ! i ad Obje&. z. : €C- q.3 ! Tl 6. Ad effentiam forme abfolutionis fpectant tantüm illa verba: 44/o/vo fe. l. cc. qq. r. h lr T 7. Neceffitate autem przcepti neceffaria fünt A illa verba: Ego te abfolvo à . peccatis tuis in zomine Patvis €P Fihi €P Spmitus Sandi, "dIinen. $. Probabiliós nulli unquam pocenitenti , decu- jus emendatione habebatur prudens fpes, fuit denegata abfolutio, l. cc. qq. 3 " vl 9. Solennis poenitentia & abfolutio Indulgen- Tl tialis in veteri Ecclefía fuit tantüm femel conceffa in vita. Privata tamen abfolutio m facramentalis fcmpcl; fuit conceffa. l. cc. U qq- 4. ondint Trd 10. Abfolutio facramentalis nunquam fuit da- ta abíentibus, l. cc. qq. 5« M » i, Ab. (o) &e dem in cafü neceffitatis H 'Ab['oluiio ne qui k ] N poteft dari abfenti, ita ut non fit tantüm illi- i qu Cita, fed etiam invalida. l. cc. qq. j . u I2. Talis abfolutio eftinvalida etiam in cafu; n quo priüs confeffio facta eft prafenti. l. cc. n qq.7.8. - 33. Talisabfolutio eft invalida jure divino; attamen accedente determinatione Ecclefiz, E $ V. cc. qq.o. t n ! (14. Nunquam fuit denegata abfolutio in arti- l ( culo mortis etiam iis , qui poenitentiam us- Is que in mortem diftulerunt. l. cc. qq. 10. diny t 1$. Confuetudo conferendi morientibus abíoa d lutionem etiam Indulgentialem in. Eccle(i- p Grzca viguit femper; in Ecclefia veró Latina 1 Mi introdu&ta eít fzculo tertio quoad moe- t chiam: l. cc, qq. 1 1. fs 16. Jam antiquitüs, abfoluti funt ii morientes, ü dm qui obmutuerunt , priüs tamen vocárunt ! ftn, Presbiterum. |. cc. qq. 12. Is 17. Non funt abíolvendi füb conditione, qui pí moriuntur ex ipfo a&tu. criminofo v. g. duel- QtN lo, inebriatione, (inequidem habetur (ignum : prudenter dubium doloris przfentis ordinati i ad confeffionem & abfolutionem. l. cc. [2 qq. 13 (( 18. Neque peccatores notorii abfolvendi fünt in articulo mortis fub conditione, (i obmu- LT. fib? r tuerint nullo edito externo figno doloris fal- tem prudenter dubio. l, cc. qq. 14. 19. SO!?. d 95 (o) $5e " 19. Sola g?&ita chriftiané. a & " non füfficit 'ad lii M impertiendam morienti 'abfolutionem , niíi concurrat fignum externum doloris faltem 1 j oí EA dubium, ac moraliter preefens ad. abfolutio- Z'äfl'. lcg nem, In praxi tamen circa tales dubitari po- teft, an non jam ante adventum Sacerdotis ediderint, vel in ejus prfentia edant fignum liiyy dubium , licet non advertatur vel intelliga- i, tur à prefentibus. ]. cc. qq. j. L] 'äo. 'Confueytudinärïis abfolutio difï'erdnäa .eft at 1) fi fpes emendationis nulla appareat.. 2) TY D) " w fi poenitens nullum prebeat. verofimile indi- cium veri doloris & firmi propofiti. 3) fi ho d recufet acceptare media emendationis , con- t o ditioni, ftatui, &.viribus posnitentis pro- at portionata, . 4) firecufet vitare occafiones 4 m propinquas peccatorum, poenitenti mora- liter evitabiles. $) (iin dubio valde magno de füfficiente dolore vel propofito poeniten- r Y tis dilatio abfolutionis creditur ei plus pro- fütura , quàm obfutura. €) fi pcenitens jam fiepius promiferit emendationem , & media "T przfcripta vel. neglexerit, vel fine fructu emendationis adhibuerit , nifi alia nova. me- m dia magis ardua fpondeant emendationem. tturügm ; i 1 ii ] 7) i pcenitens reftitutionem vel aliam obli- i r 20 gationem jam fxpius promiffam. neglexerit. l. cc. qq. 16. vl ov Fide etiam in Tra&, de Poenit. j oomt "ppendicis zav- tei? 2, & Abfolutio. n. 11. Juis ] Alfo- py (0 8 Plicis Circa peecatum l b Aä[ylu(io Com turpe. qu (" 1. Affertur Bulla Zezedi&i XIF. de abfolutio- pw ne complicis cum ejus dec/aratioge & hujus t promulgatio in dicece(i Auguftana. z Zvac, fin de Panit, Difp. 10, $. 2. qq. 1. 2« st a. Per peccatum Zurpe intelligitur omnis actus libidinofus, feu difponens ad vehementem commotionem fpirituum genitalium. — l, cc. m T 3 3. Bulla Zezedidi XIF. effecit & efficit abfo- invalidas , li g lutiones ejusmodi complicum etiam ubi promulgata non füit. l. cc. qq. 4. Nec jurisdictio Confeffariorum eatenus füp- pleta fuit ab Ecclefia. l, cc. qq. $. Mi fUL Ti 4 Confeffio complici fa&a extra cafum necef- (s - fitatis eft illicita, in iis camen , qui putant T fe habere fufficientem dolorem & propofi- tum, nifi hoc ex ignorantia craffa fiat , — eít Mi valida. l. cc. qq. 6. IT j. In articulo mortis complici peenitens vali- Attlpm li dé confitetur , fi non poffit haberi alius Sa- " dd cerdos, & (i abfit omne periculum fcandali M & fedu&tionis novz ex parte confitentis & gl abfolventis. l. cc. qq. 7. L Eh h &. Si in articulo mortisperfona follicitata,Con» ftitutionis ignara, licét poffet habere alium (fr Confeffarium , confiteatur complici, abío- l"mmar lutio quidem erit valida, fed abíolvens in- iqu [ d currit ipfo facto excommunicationem. 1. cc. y qq. &. iqu 9. $i L (9) fma;m », Si perfona follicitata, 'in atticulo mortis conftituta , preter complicem nullum alium T reperiat Confeffarium , ni(i Sacerdotem fim- licem, tenetur eum füb alio prxtextu vo- j hj L care , & fub figillo confeffionis ei ante con- feffionem aperire; quod hic & nuünc non poffit confiteri alteri Sacerdoti. l. cc. qq. 9. l TY "Alflinentia. ' ll CC. Fide Jejunium, n. 29. "Lcedia, 1f N Fide Septem vitia capitalia. [ "Acolythatus. z 1. Eft figndm , quo confertur poteftas prepa- d randi vinum pro confecratione, & deferen- di lumina in facrificio Miffz., Ju dvad. de d qur k Sacr. Ord. $.6. q. 1. YT 2. Materia funt urceoli vacui cum candelabris necdum accenfis; forma funt ifta verba: at "Accipite Cerofevarium cum ceveo, €7 fciatis T vos ad accendenda Ecclefie luminaria manci- y dl pari. Et iu porveílioue urceoli: z4ccipite urceolusm ad fuggerendum vimum & aquaim du ia Eucharifliam fünguinis Chvifhi. l, ce. Hflü:am q.2. 3 3. Officium Acolythi eft, ceroferarium ferre, "T uminaria Ecclefiz accendere , vinum & ; h aquam ad Euchariítiam miniftrare. ], cc, q.4. as 1 J ll l 4. Panem antiquitüs miniftrabat ipfe populus, l. cc. q. 6 ;j. Ubi u : 9t9 ( $ & Mul $. Ubi haberi pofi'unt.Acolythï ; debent hzc o minifteria imponi potiüs . Acolythis, quàm Laicis. l. cc. q. 7. a ,' vl ) Aö?w /wmani.' 1, A&us humani fünt, quiïex voluntate deli- ? ,;",;W berata procedunt. lIp TYatl. de atlibus bum, Ka. ] $. 1. qq. 1. * zi 2. Non omne voluztarium eft liberum. 1. cc, &il qq. 3. & f. z. qq. 2. D 3. Quod fit ex sgetu, eft voluntarium fimpli- OU citer, fed involuntarium fecundüm quid. l.cc, N- $.2. qq. 6. n 4. Concupifcentia, licet aliquando minuart li- . bertatém, auget tamen voluntarium. l. cc. lr qq. 7* - Ht $. lgnorantia antecedens, nifi füerit affeCtata, Ed aut aliquo modo voluntaria in caufa, caufat f lts . fimpliciter involuntarium; non autem cau- tl '-fat involuntarium. ignorantia . concomitans vel confequens. l. cc. qq.8. - d N 6. AGus humanus liber eft fimul actus íntelle- t f &us & voluntatis. l. cc. $.3. qq. 3. 4 f- ïï»ïätm d 7. Ad liberratem a&us humani requiritur in- [ differentia judicii, & cognitio comparativa ( objedi ad regulam honeftatis; non tamen cogaitio comparativa motivorum allicien- tium & abfíterrentium. l. cc, $.3. qq. r. R, l & qq. 60 1 Kuty 8. AliquiaQus humani funt liberi in fe ; alii Mi . fua caufa. l. cc. qq. 7. W ;y. M?- ) $ l 1 [ g, Moralitas actuum humanorum confiftit in !h conformitate actuum ad primam regulam honeftatis. l, cc. $.4. qq. 1. 1o, Moralitas humanorum a&tuum fümitur ex Jíte , ex objetto G* ex. circumflantüs. l. cc. qq. 2. 3. 6. 7. 8. t fafe (t« 31. A&us humani, 2uoad fuum materiale E] rp CCï- Itl ficantur ab objecto, fed quoad fuum for- , male fpecificantur à moraliter diverío or- " ( dine ad finem ultimum, l, cc. qq. 4, $. 7. 8; 12. Finis a&tuum non eft aliquid creatum, l,cc, tl S. $. qq. 9. 10. 1 1. unM( 13. Sed fola fruitio lbeatifica Dgi, l, cc, qq. Iau 14. v m 14, A&us externus nón auget Per /? & forma- T - liter bonitatem vel malitiam actus interni, fed tentüm per accidegzs, aut materialiter & f extenfive. l. cc. qua/. difputat. q. 1. f a 15j, Libertas eft aCtui voluntatis adz A d quaté ige QU trinfeca, l. cc. q. 2. (t&, Non eft poffibilis pura omiffio libera fer /c, fed tantüm fer accideus , hoc eft, praterin- WO " tentionem omittendi praícripta, l,cc. q, 3. 17. Non datur a&us moralis in individuo in- quïn'mr Ó differens ad finem naturalem, diftin&tum à yji . delectatione, l. cc, q. 4. concl, 1. R LR 18. Nec etiam datur a&tus in individuo indiffe- f rens, per fe talis, in ordine ad finem fü- 14 [lq. ']I pernaturalem, l. cc. q. 4.. concl. 2, j lii 19. Nec datur actus moralis in individuo in« differens per accidens. l, cc, q,4. concl. 3. 7.M Fade TNON - .«Gew I*"z'de etiam Tra &'z;tu*m de ^ $pe &* Cba:?igatea WV Difp. I4 qc I. ] j AÀdamus. I Df t Adamus prius fuit creatus in folis naturali. ) 7j« bus, fi'non prioritate temporis , faltem prio- ritate naturz. z ZYatk de peccato orig. : ..qu ) Y i Difp.1.q. 1. 2, Adamus in ftatu naturx integtz ànte lap: lil j [: 7 t fum non habuit gratiam fan&ificantem ejuse dem fpeciei, qualis datur per Chriftum. Ámitm nae) l cc, q. z. 3. Probabile eft, nec pauciores nec. plures J fuiffe falvandos in ftatu naturz integre , ac nunc falvantur in ftatu nature reparatz, l, CC q. 3. 4. Adamus non vidit Deum per effentiam , vf nifi forté in fopore per raptum. l, cc, q. 4. f o qq. 2. fl ! $. Habuit omnium fcientiam in habitu & ra« IT : dice, l; cc, q. 4 qq. 3. C(IL p Vl 6, Corpus Adami non fuit immortale & im. [up) patfibile ab intrinfeco, l, cc. q. 4. qq. 4. ï;-lnäg 7. Certum eít, homines in paradifo futuros üd fuiffe immortales, l, cc. q. 4. qq. £. Qu 8. Utrum vis reparativa fanitatis in arbore vi- lo | tx fuerit naturalis vel fupernaturalis, difpu- ) Tu /h ! tant authores, l, cc. q. 4. qq. 6. (L Wi 9. An fuerit tantüm una arbor vitz i paradis Jl 0; incertum eft, l. cc. q. 4. qq, 7. N 1 O. €e " $ j ad c) Ee L. 10. Genus humanum in paradifo füiffet pro- pagatum per coitum. l. cc. q. 4. qq. 8. 1I. Juftitia or'ginalis fecundüm partem mate- rialem dicit fubjectionem inferiorum animz virium ad rationem per q«alitatem füperad- tl ditam; fecundüm formale veró dicit fübje- u) pr(b, Gionem arbitrii ad Deum per gratiam fan- il Itj & ficantem. 1. cc. difp. z. q. 1. cozc/uf. 6, 12. Si Adamus perfeveráflet, juftitia origina- lis in eo habuiffet in carne ac femine virtca- &mlcju;. tem inítrumentalem phyf(icam caufandi con- fimilem juftitiam in pofteris tam quoad ejuüs materiale ac formale, l, cc. q. 1. cozc/. 7, M d Z*?de, Gratia, fet Wi "djuratio. li 1, Zdjuratio eft poftulatio alicujus rei à crea- TT tura rationali , ut eam przf(let in contefta- tionem publicam ífus reverent'& aut obe- dientiz rebus divinis debitz, Iz tracz. de De- ls cal, part, 1, di(p. 3. $.2.9q. t. "I 2. Adjuratio /o/ezuzs eft, qux habet pre(crip- tam ab E:clefía formulam. — Deprecativa eít, u j ht qua rogatur per aliquid facrum. — Zzzperatz- va eít, qua fübdito aliquid precipitur in l conteítationem reverentiz rebus divinis de- j BP LcG q4. 3 3. Tunc licita eft adjuratio, quando non da- HS, difpü' tur aliud expeditius mediam 'obtinendi rem fibi ex juftira vel charitste debitam,, nec ti- 1pmdi£ metur recufatio adjurationis, l, cc, qq. 3. Jludex geu. 4. Non i (0) E 4. Non licet adjurar e doemonem deprecative, p fed tantüm preceptivé, & folüm circa rem l aliunde fibi debitam. l, cc. qq. 4. u ; Non licet adjurare creaturas irrationales, i nifi adjuratio dirigatur in. doemonem; in u hunc autem dirigi nequit, ni(íi detur pru- li Jj dens dubium, an doemon iis in cafü particu- ül ( lari utatur tanquam fuo inflrumento. Imo, quia tales adjurationes fpeciem habent, N ( i Ubk qua(i dirigerentur in creaturam irrationalem melius abolerentur. l. cc, qq. 5. ^ W 6, Ad hoc ut adjuratio (it licita, requiruntur anil tria, 1) veritas ex parte rei facre, per o quam fit adjuratio, & ex parte motivi, a) V0f juffitia , ut res poftulata fit hone(ta ac licita. n 3) juditium , me adjuratus exponatur peri- I culo peccandi, fi.forte recufet adiuratiq- VM EJ'J« nem, l, cc. qq. 6. Licet adjurare modo deprecativo etiam fan- 7 &os, fi petantur jufta & cum fübmiffione ad majus beneplacitum Dei, l. cc, qq. 7. M J $. Ad licitam adjurationem dcemonis requiri- ten tur legitima poteftas per ordinem Exorci- W ftatus & deputationem, velper gratiamgra- Vi tis datam. 2) modus imperativus, 3) finis A Mhy contrarius doemoni. l. cc. qq. 8. li 9. In adjuratione doemonum non licet inter- onj rogare cáriofa, 2) necfecreta hominum pec- cata. 3) nec imperare; ut ferantopem con- Vaj I| Mi tra tempeítares &c. 4) ncc affertionibus il- lorumi adhibere plenam. j) licet tamen in- n terrogare eorum nomen íeu proprietatem, V l. cc. qq. 9. 10, Pec- até (o. 83 depmäc, 10. Peccaut graviter , qui omittunt unam ex quatuor primis cautelis. l. cc. qq. to, 1r, Peccant graviter , qui cum adjurationibus L contra doamones adhibent rutam, flercus OUtm; l caprinum, flagella, contumelias, fputa, il m alapas &c. l, cc.qq.1 1. Licettamen adhibere ITR confortativa obfeffi, v. g. rutam , aroma- . lm tica. l. cc. / i, I2. uando dcemon promittit fe egreffurum Dim ab obfeffo , fed füb certis conditionibus , v. g. ut relegetur in certum locum; non licet u cum illo inire tales pactiones. l, cc. qq. 1a, r 13, Exorcifta poterit quidem rogare Deum, Mi ut compellat doemonem in egreffu ad cer- m j tum fignum , non tamen poteft hoc petere Ht pe ab ipfo doemone. l. cc. qq. 13. aljuty V;de. Exovcismus Exorcifla. ) pl fübo] [j 11 "Adoratto, Ty 1. Adoratio in genere eft exhibitio reveren- "m tiz in conteítationem excellentiz domina- li tivz unius in alium. /z 7v. de Decal. part. 1. Difp. 2..f- 1. qq. 2. nttt 13 ü D 24. Adoratio Dei eft exhibitio cultus, Deo ex- hiberi foliti in conteftationem ejus füpremi TM dominii in homines. l. cc. qq. 3. j m cot 3. Chriftus etiam ut homo eft adoranduskädo. ratione latriz. l; cc. qq. y. ib n 4. Humanitas Chrifti; cjus anima corpus, cor, nomen, funt quidem adoranda cultu B22 latrio, Wi N (o) latria, fed tantüm culta refpe&iivo , non abfoluto. l. cc. qq. 6. $. Ad hoc, ut alicui rei poffit exhiberi cul- t m [ [ t»s latrevticus refpectivus, fufficit & requi- ritur, ut Deus ea in re vel in imagine ho- 1] norari velit cultu excellenti tanquam imme- , ul diató inftrumentó fua noftrz falvationis & l [ fuz gloriz. l. cc. qq.7. [ t 6. lllz folàm Imagines Dei & SS. Trinitatis p " pro cultu publico tolerandz fünt, in quibus il4 Deum aliquando apparuiffe moraliter con- j ftat. l, cc. qq. 8. T Vide. Cultus San&clovum. lt "mbitio, ii T PT Pide. Septem vitia Capitalia. QO "Eaurvocatio. IT 1. JEquivocatio eft affirmatio vel negatio rei i li per verba ad duplicem fenfüm indifferentia ! At ex intentione permittendi deceptionem au- xl dientis. Z Tr. de Decal. Difp.9. qq. 46- ». JEquivocatio fenfibilis, feu amphibilogià LU IT licita eft ex caufa gravi & jufta. l.cc. qq.52- J 3. Adlicitum ufum zquivocationis requirun- rur tria. W 1) ut propofitio in aliquo fenfüfit vera. 2)ur ille fenfus aliquo figno exter- f i no faltem dubio fit expreffus. 3) ut detur caufa fufliciens occultandz veritatis negotio d t proportionata nempe grávis in negotio gra- vi. l. cc. qq. j'3- "t T. Fide.reftriGtio mentalis. mendacium, teftis.reus, o - ( f L) " ZAmor. Dei. 1. Amor Dei eft zzior armicitie, quobomo Deo uiben' ü vult efficacitev omnmia bLona tam iutvinfeca lt quaàm extvinfeca , fibi autem ml aliud prater À l zpfum Deum. ln Tra&. de Precept. Decal. rimmc-w Qd part. r. difp. r. q. 1. qq. 1. 2. Ille amor poteít etiam zrzp/ici alia deffuitio- nits ze definiri, Przz quod (it amor amicitiz; pradicus quo homo per amorem benevo- qubs AO lentie & concupifcentie vult Deo & fibi mutuam communicationem omnium bono- rum. Secundó, quod fit amor amicitig, qua diligitur Deus ut fümmum bonum tam abfolutum, quàm relativum in ordine ad aCtus amicitiz practicos. Tertió, quod fit conflans & perpetua voluntas exhibendi Deo actus amicitie practicos. l. cc. qq. 1. ii Qiferet 3. OljeGuui materiale hojus. amoris eft Deus ut íummé bonus, fümmé amabilis & defi- d derabilis, l. cc. qq. 2. 2 4. Obje&utri fortiale (eu motivum hujus amo- yji! xis eft infinita bonitas Dei tam abfoluta a O,- quàm relativa, hoceft, Deus ut in fa b T nus, & per füi fruitionem nobis bonus, l. j cc. qq. 3- ) B Y n y. Formula amoris poteft efíe hic a&us: Mi um Deus, cujus natura & voluntas bonitaseft; g qui etiam prior dilexifti me, atque ad inti- mam tuam amicitiam invitafti me, te reci- r proco amore prz omnibus aliis bonis crea- tis comple&or, nec aliud cupio nifi te. m.uüïuf n j Spon- «$ 0 E ' . vl Spondeo infuüper, me omnia preftiturum, d quz lege amicitiz à me exegeris reQtiffimo ordine charitatis. l. cc. qq. 4. Y 6. "us eliciti hujas amoris fuünt gaudium ij de perfeQtionibus divinis, defiderium ope- n | randi & patiendi pro gloria Dei, defide- rium beaficz unionis cum Deo. l. cc. qq. j. IT gt » us imperati hujus amoris fünt, libenter at . de Deo cogitare, audire, & loqui, promo- vere pro viribus gloriam Dei alios homines j pertrahendo ad agnitionem , amorem, lau- d dem, & cultum Dei, libenter in omnibus prohxb' fequi nutus beneplaciti divini. l. cc. qq. 6, u m 8. d boc nutus leneplaciti divini pertinet , li- benter pati pro augmento divinz gloriz, Til Ui impedire peccata feu inhonorationes Dei, promovere decorem & incrementum Ec- m clefiz fponfz Dei, promovere ac tueri om- jtzai nia, quz Deus amat, puta pacem, tran- g quillitatem & confolationem fidelium , plan- -N tare ubivis virtutes & confuetudines D«o p acceptas, coníervare decorem templorum W ht & religionis in omnibus, l. cc. qq. 6. 4 H 9. Homo tenetur elicere adum amoris erga d Deum 1) initio ufus rationis. 2) in articulo VN mortis, 3) in confeffione & communione Ín annua. 4) in quovis arduo falutem anima- p rum vel gloriam Dei attingente negotio. Dsyr $) in flatu peccati mortalis occurrente co- Ti gitatione pra&tica de conver(ione ad Deum [ lr 6) in ítatu frigescentis charitatis. l. cc. qq.7. C m 10. Datur etiam obligatio faltem füb peccato D ( venia- «d oO B veniali eliciendi actum amoris erga Deum tl Jf diebus Dominicis ac feftis. J. cc. qq; 8. 11. Adíatisfaciendum precepto amandi Deum fllis non füfficit adtus imperatus, nififaltem vir- TT Qp tualiter procedat ex przcedente actu elicito dno amoris. l. cc. qq. 9. L 1z. Non fatisfit huic precepto, nifi amor fal. hnte tem virtualiter f(e extendat ad omnes actus Y amicitiz effentiales. l. cc. qq. 10. 1 t. iminis 13. AGus effentiales amoris amicitiz fünt 1) N ut fagiatur omne peccatum determinaté ts rohibitum fub gravi indignatione divina. i 2) ut praferantur emolumenta divinz glo- at rie Commodis propriis, ubi agitur de gra- ? d vi illius przjudicio. 3) utcaveatur torpor ns D in exercitio aCtuum charitatis. l- cc. qq. :«2. um b 14. S$ignum conflitutivum torporis graviter terim peccamino(i eft, quando ex frequentato ne- m, t glecu actuam de . f& accidentalium chari- itmye tatis in occafionibus obviisaccrefcit magnum yins D prejudicium divinz gloriz. l, cc. qq. 13. [ 15. Inter alia figna gravis torporis morcaliter eccaminofi eft, fi homo non curat emen- , p dare peccata venialia plene deliberata; (i Ü Juuin non vitet pericula peccatorum non neceffaria; fi non curat media coníervativa gratiz ; fi at "a per laxas fententias non curat transgreffio- "T nes materiales legum divinarum , ordinata- rum ad incrementa divinz glorig & hone- g 0 Ti ftatem religionis. l. cc. qq. 14. 15 16. 16. Amare Deum ex Zofo corde, ex tota mueu- J 20, €7 ex totis virilus, eft omnes affedtio- B4 nes i W::V X3 ( BX nes cordis inclinare, cogitationes intende- re, & talenta omnia naturz , fortunz, fa- IU m &c. ordinare praCticé ad gloriam divi- [ n *l nam promovendam, l. cc. qq. 17. 17. Homo poteft & tenetur. hoc præcepmm ) IVDIJ faltem' eatcnus adimplere, ut nihil velit, nihl zflimet, nec in aliquid fuum affectum u inclinet contra rediffimum ordinem chari- 9] u ratis. l. cc. qq. :8. al ! 18. Etiam in precepto amandi Deum datur idm obligatio fervandi ordigem charitatis , con- tnidit M ^ ) fiftentem in eo, ut ea, quz notab.liter ma- n gis conducunt ad gloríam Dei extrinfecam o preferantur in praxi iis, quz ad illam glo- Dan, tiam notabiliter minus conducunt. l, cc. qq. 1. atj T í2 l l) f M lt 19. Recenfentur propofitiones circa hoc pre- tind ceptum amoris damnarz ab Alexandro VIF. Ldnp Innocentio XI. & Alexandro VIIL l]. cc. Dd qq. 20. Y lr 20. Recenfentur Errores Bay, Fenelonii, & Q uesnelli in hac materia. l. cc. qq.21.22.23. Ti &1. Affertur & explicaàtur genuinus Affedus diciew n Xaverianus de amore Dei. l. cc. qq. 22. u 22. Ad a&um meritorium requiritur, ut fal- D tem virtualiter procedat ex actu amoris er- Ob/fgg ga Deum. l. cc. qq.24. J Vide, / Chavitas Dei, amor proximi. Lex. a . ult, l. V l "nv Hl m ; *tà (o & vt 720r Proxz'mi. T 1. Amor proximi eft amorís erga Deum ex- fiam dli tenfio ad creaturas rationales inquantum funt aliqua res pertinens ad Deum, atque n ab ipfo Deo dilecta. I Tra&d. de Decal. E patrt. 1. Difp. 1. q.2. qq. 1. idum 2; Eít una eademque charitas, qua diligitur Qu Deus & proximus, & qua homo diligit fe ipfum faltem in con&deratione füpernatura- TE li Amor enim proximi naturalis differt in confideratione morali ab amore Dei. 1. cc. üjïtcon- " qdi $47 4. M A A 3. Hoino in eo fenfa tenetur plus diligere | nj Deum, quàm feipfüm, quatenus in omni i. caíu fo/bili ac. decente Deum tenetur. po- tius ferre omm/a detrimenta fuz perfonz , quàm divinz gloriz. l. cc. qq. f* hp aof 4. Homo fecundàüm animam tenetur magis U. l amare feipfum , quàm proximum. l. cc, qq e, j. Homo tenet.;r diligere proximum per actus ]or d A V internos. l. cc, qq. 7. TT 6, llle a&us internus amoris erga proximum elicieedus eft faltem virtualiter ; quando n cliciendus eft a&tis amoris erga Deum, 2) u qq. j quoties datur obligatio exhibendi proximo actum amoris externum. quir'nursïf»i' 3) quando urget obligatio retractandi odium internum erga du proximum. 4) quando datur gravis tentatio affentiendi motibus odii erga proximurn, 1, i gt cc. qq. 8. ores graviter peccant 7.4 Parochi & Concionat j NIX (o) 5 vix ünquam aut raró inculcando hoc L. » pre- ceptum, l. cc. qq. 9. | dl 8. Datur obligatio obfervandi ordzzem cbari- Wïw ?atis erga proximum, l, cc. q. 3. qq. . Y j 9. llle ordo confiftitin eo , ut falus animz in st proximo fer fe preferatur omnibus bonis * corporis proprii, 2) ut inter proximos prz- | j ht terentur illi, qui arctiori vinculo Societatis | " [ humanz nobis conjundi funt. l, cc, qq. 1. ! pl 10. Illa regula de preferenda aliena faluteani- a, — " m bonis proprii corporis vera eft, quando illa falus alio modo prudenter fperari ne- n quit ; & non per auxilium proximi pericli- DUQUL tatur falus animz proprie, vel magis con- Wt junctorum , vel aliunde ob particulares cir- FUL cumfítantias illud facrificium fui non cteda- f T tur expetibile à Deo. l. cc. qq. 2. M Bi" Mater moribunda renetur abftinere à me- , qui dicina, ex qua judicio medici creditur pro- H Qu ï babilius interiturus infans in utero, nifi ti- fl meatur etiam infans fimul interiturus cum 3 hn máte. l. cc. qq. 3. ttli 12. Uxor, et(i ex novo conceptu ctedat fe if morituram , tenetur marito laboranti peri- YT culo incontinentie reddere debitum, illud D QUl inftanter petenti, l, cc. qq. 3. a 13. Mater infante alioquin perituro in utero 1 Ta nec tenetur nec poteít pati fectionem , fiex fe&tione certó fit moritura, etíi infans fo- Attr ret unicus hares regni, l. cc, qq. 3- D« Wt 14. Parochus non tenetur cum przfentiffimo vitc d s ( B* ) hDCFz vitx periculo tranfire torrentem ad provi- dendum infirmum vel bsptizandum infan. It d tem alio baptizante deítitutum. l, cc. qq. 3. j 'l 15. Tenentur tamen Parochi, & eo deficien- DUmT te quivis ali! facerdotes affiftere moribundis T L5 0j tempore peftis. l. cc. qq. 3. ! ) t 16. Tenetur quilibet etiam cum certo periculo Vi vite veram religionem integrz provincix [T confervare, velexminvehere , fi prudenter lten credat, íe obtentumrp hunc e&"g&um. l, cc, vundo qg. 3* i R 'aa 17. Proximi fecundüm div erfam eorum nobis- gt cum conjun&tionem funt inzqualiter diligendi D. non tantür quoad effe&tum externum , fed Qd etiam quoad affectum internum. l. cc. qq. 4. Q d 18. Tenemur magis diligere meliores eis volen- do majorem communicationem boni finalis ; n fed qucad majoritatem bonorum vialium & at l quoad intenfionem poffumus ac tenemur ma- O - g diligere propinquiores. l.cc.qq 5. r 19 [o»tereostamen, qui nobis nullo modo;vel e qualiter corjun&tfunt, tenemur magis di- T d ligere meliores. l. cc. qq. 6. m [ 2o. In concuría tenemur magis diligere, qui i, nobis conjuncti funt ex contradu, quam qui ex confanguinitate. l. cc. qq. 7* j m 41. Inarticulo neceffitatis tenetur home magis j i füccurrere Patri quàm filio; fed extraneceffi- (s ? tatem tenetur quidem homo patri deferre plus ) revereptis & honoris,plus tamen fubfidii filio. f n l. cc. q8. 8. D ï 22. (o) AU r 22. Per fe loquendo plus dïligendus eft pater, .quàm mater, nifi videlicet ex parte patris W,M | concutrat fpecialismalitia, aut ex parte ma- tris extraordinaria beneficentia, l. cc, qq. 9. o 4 23. Parentibus debetur incafu neceflitatis ma- jor fubventio ex bonis propriis , feu parapher- Ted nalibus velinduftrialibus, fed exbonis com- munibus debetur major fübventio uxori. l, cc, kj J qq. 10. CU j u 24. Datur obligatio, magis diligendi benefa- &orem , fibeneficiaab eo accepta fint ingen- gl tia, quam beneficiatum à fe qualicumque be- jl | | j neficio. l. cc. qq. 11. mdm Vide. Mifericordia, eleemofina , duimicorum p dileciio. Preceptum IV, Corre&io fraterna, i Denuntiatio, p Znseli p qu Exiflentia &$. natura. DFT [ 1, Exiftentia Angelorum poteft ratione naturalj tny i demonftrari. In tra&t. de Azgelis Difp. 1. q. 1. Wal 2, Suntimmediaté creatià Deo non multó ante lm mundum partim in coelo Empyreo, partim l Angel in coelo Sydereo. l. cc. q. 2, Y d lt 3. In meníura tamen temporis angelici quoad fücceffionem operationum mentalium pof- 1 1 funt dici creati multis millionibus annorum li il ante mundum. l. cc, q. 3. refp. 2, ad objeGt, 2. [H' 001 4. Tota multitudo hominum ad numerum an- D ]i gelorum fehabet ut unum ad quafi infinitum, i M l, cc q. 2. concl, 7, h*' AR;*h j,9unt «$ o £ m r y. Suntincorporei. & immarteriales.]. cc, q. 3. at I Thut 6. Poteft tamen dici, eos habere fecum iden- tificatam quandam quantitatem indefinitam, " terminabilem diverfimode juxta mentis arbi- At trium. l.cc, q. 3. Refp.z,ad. Object. 1. 3. 4, Af $. 6.7. ^ Tf Com, li 7. Angeli fünt in loco per ubicationem moda- li lem , hoc eft, per aliquod determinativum ad operandum in loco determinato. l. cc. q, [ Mi 4. concl. 4. "Upsn 8. Angeli intra locum füum 'degua?um , hoc x eft, illum, qui ipfis ad aliq:ando in eo ope- randum affignatus eft, fuünt ubique nega- TM tivé per indi(tantiam. l, cc. q. 4. concl, j, hn 9. Angeli intra fpatium adzqoatum poffunt effe pofitive in duobus locis naturaliter, v, g. Angeli cuftodes , quin fint in intermedio. l. cc. q. 4. concl. 8. 9. ll 10, Tantus cuilibet Angelo, v. g. Cuftodi , ird competit locus adequatus ; quantus requiri- tur ad feriem omnium operationum durante m ifto mundo, l. cc. q. 4. concl. 15, V ? u 11, Angelus intra fuum fpatium adequatum poteft moveri motu continuo vel difcreto. l. cc. q. 5. concl. 3. ii yin 12. Hinc etiam poteft ab uno loco traníire um in alium non tranfito medio, l, . €, jj q. f concl. 4. j. 13. Ille motus poteft effe inftantaneus, l. cc, um d q. f. corixl. 6. nf 14. Angeli in codem Ordine differunt folo nu- ] .Su mecro mero per relationem individualem effentia- ) ! l lem ad diverías a&tiones. l. cc. q. 6. i 1. Quod (int Chori feu Ordines Angelorum, incertum eft. l. cc. q. &.. quamvis probabi- a:*f lius dividantur in tres Hierarchias & no- vem Otdines. l. cc. Concl. 2. 3. 4. TT 16. Probabile eft S. Michaelem effc fupremum r angelorum, fi non per naturam; faltem per T meritum. l, cc. q. 6. Concl. j, pirà 17. Angeli non fünt in tempore noftro , fed E in evo angelico feu in unico zuzc, in quo jrian r ipfis omnia, quz apud nos tranfeunt, vi- dentur ipüis przfentia. lj cc. q. 7. qq. 1. 2. 4 h 3. 4. 5* 6- qui Cognitio Zncelorum. V 0004 (din 18. Angeli cognofcunt feipfos per füammet effentiam, l, cc. Difp. 2. q. 1. t 19. Per eandem fuam efífentiam cogno(cunt * hii qnu angelos fuperiores, quamvis non compre- | C henfivé. l, cc. q. 1, concl. 3. 3. 2o. Angeli cognofcunt torum mundm quoad n lmng feriem caufarum & effectuum naturalium, 1 És h um cc, q. 1. Concl, f. 6. 21. Cognofcunt omnes cog'tationes humanas T j quz imprimunt fpeciem in phantafiam , fal- tem quoad apprehenfionem. l cc. q. z. a Concl. r, D a2. Dcemones immo nec angeli boni non co- gnofcunt cogitationes & sffectiones huma- R ïïäntu nas quz nullam imprimunt fpeciem in phan- i tafïa. l, cc. q. z. Concl. 2. 3. 2j .An- 1 ln N ON : r" M 43. Angeli tamen cuftodes cognofcunt in Ver- bo omnia fecreta cordium fuüorum Aügefnr ! Clienf tum. l, cc. Concl. 4. ! p hö&p 24. Doemones cognofcunt ex effe&tu fübtra- &ionis gratiz actus internos graviter pecca- minofos, non tamen leviter peccaminofos; m aut meritorios. l. cc, concl. 4. f. 'temper 25. Angeli non cognofcunt certitudinaliter myfteria füpernaturalia , nifi per revelatio- ln d nem, autin Verbo, aut per pctentiam or- t qu) ganicam , accidentaliter naturz angelicein- t Y terdum fuperadditam. l. cc. q. 3. M ? 26. Angeli funt femper in actu intelligendi quoad cognitionem fui, Dei & objectorum ] connaturalium nec tamen intelligere eft de t (l foübftantia angeli nifi quoad effe fubjectivum cognitionis. l. cc. q. 4. concl. 3. & Ob, r. 27. Omaia intelligunt per unam fpeciem, Tuu n du quam jam acceperunt in primo momento creationis. l. cc. concl. 4. 6, il 28. In angelis faltem bonis, non poteft dari ag n difcurfüs proprié dictus. l. cc. concl. g. 29. Locutio Angelorum ad invicem confiftit in fola directione conceptuum ad invicem. as ln li I6 q. 5* wl i Volutas, Gratia £5 Meritum. [ 3o. Angeli diligunt Deum naturali dile&tione p n t plus quàm fe. l. cc. Difp. 3. q. 1. concl. . inquantum videlicet Deus amatur tanquam ( Id j majus bonum :;uàm homo. l. cc. Not. 6. 31. Voluntas azgelorum non eft inflexibilis per a ) a | per gratiam, eít tamen infiexibilis per vires » Y naturg, l, cc. q. 2; i ) 32.. Angeli fünt creati in beatitudine naturali, us A ad obtinendam tamen beatitudinem |fuper- M il naturalem indiguerunt gratia. l, cc. q. 3. d i 33. In primo momento creation's habuerunt A grat'am fandificantem juxta difpofitionem i propriam &. vifionem transeuntem divinz effentia. l. cc. concl. 3. $. 6. 3. j 34. Via angelorum tantüm duravit per duo 1 fti inftantia temporis angelici menfurati per $ al fucceffionem a&tuum voluntatis ; ea tamen 1 Cnla duo inftantia zquivalent multis noftris fa- yelis culis. l, cc, concl, 10. I 1. lub 35. Peccatum Luciferi fuit füperbia confiftens qua li d in eo, quod elegerit potius adorari in mun- Lf do pro Deoloco Chrifti à gentilibus & ma- ; tf lis Chriftianis , quàm obedire Chrifto.l. cc. yDanr: q,4* concl, 13. n 36. Doemones eodem modo torquentur ab lag igne , quo noftra anima in corpore per alli- h | aï(tsu gationem arbitrariam Dei, l. cc, q..5, concl, ! l UT 4a j* G ln | 37. Doemones fuerunt quidem ítatim damnati TY poft peccatum , fed locus damnationis ple- ex[ua risque doemonibus usque ad diem judicii eít Mf Dtg zrcaliginofuüs. l. cc. q. . concl. 1. & 7. Ui Imperium &5 Operationes demonum, 38. Imperium doemonum eft tantàüm demo- Kun qu craticum , nec datur poteítas unius doemo- 4« q. T. B nis in alium , nifi faadendo, l. cc.Difp t 3s,In 4 " j ll ( Be 39. In herbis, lapidibus, & alíis rebus natu- ralibus non datur vis naturalis contra dos- d;uf li " mones & maleficia. l, cc, q. z. 40. Adhibere amuleta naturalia, tanquam ^H idonea contra doemones-& maleficia ope- lh rationis continuz docinonum: quamvis ad- (liyem hibeantur cum benedi&tionibus, füperflitio- 1 diie fütn'eft. 1. cc; q. 5. 41t. Doemones non habent ullam poteftatem d) Q r in homines (ine fpeciali licentia Dei pro quo* wi vis cafu particulari. l. cc, Difp. 4. q. 4. qq.r, )&U Wt ID dl 42. Caufz, cur doemoni tanta relinquatur poteftas in homines fünt due , nempe 7u//;- tia Dei, qua ne quidem hofti vult fua man- Tons cipia eripere violenter, fed zquitate; dein WY ut magis confundatut füperbia horum fpiri- NI tuum, fi vincantur ab homine. 1. cc. qq. 2. R 43. Dantur veri obfeffi in potentiis internis, nempe in imaginativa, appetitiva, iraícibi- gt li, concupiícibili , etiam(i non fint obf:ffi p in aliis membris, l. cc. qq. 3. Hujus obfef- mqþm fionis quoad potentias internas traduntu / figna. l. cc. qq. 4. f i J 44. Non omnes cogitationes prave veniunt ex fuggeftione daemonum. 1. c. qq. f. RU 4f. Doemones femel devicti non femper fta- jb tim detruduntur in Tartara. l. cc. qq. 6. iuni 46. Quando doemones ab obfeffis vel centatis atind .recedupnt, id ordinarié fit ob inflidtionem vel ob metum novorum fuppliciorum. l, cc. f 4 :l I I C 47. i ?;d;: geu. w$ ( $ 47..Quando in Evangelio dicitur, aliquod i W genus déemoniorum non ejici, nifi in ora- zione & jejumio, id potiffimim verum eft x W- : i de obícflis quoad potentias internas. l, cc. 1 qq. 8. 48. Etiam ex Scriptura pro bàr poteít, dari ! vera maleficia. l. cc. qq. 9. v Amanifc- À 49. Doemones poffunt cognofcere & u ftare cogitationes conjun&tas cum operatio- 1 n ne phanta(iz. l, cc. qq, 10. IT jo. Animalia, qux nafcuntur ex ovulis extra dl uterum, poffunt exclufione ovorum pro- !tv duci à doeraone accedente permiffione di- ) Nafi vina, non autem poffünt produci animalia fii h perfe&a, que nafcuntur in utero. l. cc. m d qq. t . Loni £1. Caufz, ob quas ho fnihes frequentius re- linquantur operationibus doemonum, funt li Vr imprecationes aliorum caufate pér malitiam. propriam, perjuria execratoria , fuperfti- Msl tiones, cruciatio amicorum Dei, íacrilega tj ufürpatio facrorum v, g. Euchariftiz, l, cc, Wt qq. 124 i E $2. Caufz, ob quas Deus perfonas etiam fan- &as tradit illufionibus doemonum per fal(as LT apparitiones & revelationes , funt preefümp- u tio aut curiofitas propría vel aliena (ic ju» i Tbcolq» bentium indagand: à Deo , quz non decent Qd À tali perfona peti , complacentia in habitis v revelationibus &c. l..cc. qq. 13. T j3. Explicantur plerzque artes doemonum val- de notabiles in tentandis hominibus. l. cc, h: (qq. H 4 ^ide * (0) 1"'! ill'ü]jd T W Fide. Idol?»lajtria. M aleficia."Obfeffi,, Super- Rn ftitio. Vana Obfervantia. Exorciítatus. TU | Afpæ. FAde. Dominium in feras. It d "Approbatio Confelarii, | | inanif , 1. Approbatio Confeffarii eft teftimonium E i- D. fcopi de ejus idoneitate ad excip endas Con- qq. t. f.fnnones. /z Zra&.de Pemit, Difp. 8. q. a. m m 2. Ex difpofitióne Concilii Tridentini requiri- lt i tur ad valorem, 1. cc. qq. 2, Jj 3. Non füppletur ab Ecclefia, nifi de Confef- -farii idoneitate concurrat fimul error com- (j l.lu munis & fimul titulus coloratus.] cc. qq. , Jes t 4. Non valet approbatio Epifcopi fi;e judicio mm, t circa ab/olute Inidoneum, l. cc, gq- 4. alio- x quin valet. l. cc. qq. . " B]F $. Ad valorem approbationis n^n : requiritur us ut przcedat examen, nec utc fiat in [criptos TT nec ut fiat gratis. l. cc. qq. 6 7, g. 6. Sufficit approbatio tacita, dum Epifcopus sinle alicui concedit munus Parochi velConfefTa-' il W hlh rii.l..cc. qq. 9. r1. 7. Approbatione etiam indigent Dodores in layi Theologia v«l Jure, Lectores, Concionas. jalb g tores & Religioíi. l. cc, qq. 1o. 22. 8. Parochus approbatus pro fua Parochia non eo ipío eft approbatus pro tota dioecefi, & ] gt* refignata Parochia non manet eoipío appro-, batus adAcxcipien das Confefliones in eo pa- j (2 róchia ; (6) rochias & tranfiens ab una Parochia ad ali- MY am indiget nova approbatione. l, cc. ( 13. 14 9 r2 | N 'In Jubileo poteft eligi approbatus pro lo- | co particulari, nifi Epifcopus approbatio- nem reftrinxerit: fed electus in Confeffa- á rium debet effe approbatus ab Otrdinario al loci in quo. Gonfeffio deponitur. l. cc, qq. r 16. 17. 24. ! ii io. Religiofus approbatus pro tota dioecefi, [" fi mittatur ab uno loco in alium . ejusdem dicscefis , non indiget nova approbatione. ,s! m l. cc. qq. 1 f. i ioyi nilày ir. Religiofus approbatus pro fua dicscefi, fi d tranfeat per aliam , in qua non eít appro- RT batus, non poteft in illa validé abíolvere. l. cc. qq. 18. ftfít ; 12. Approbatio illimitaté impenfa Sacerdoti- bus juxta communiorem .non poteít revo- 1 d fttei cari fine jufta caufa ad Sacramenti admini- ftrationem fpe&ante. l. cc. qq. 19. DE 13. Non füfficit approbatio prafümpta. 1. cc. U qq. 20. ul 14. Non cenfetur approbatus , qui audit con- T feffiones Epifcopo primà viceid vidente nec : 1 t contradicente, l. cc. qq. z1. |du 1j. Religiofi ad excipiendas confeffiones Re- i attiy QU ularium non indigent approbatione Epiíco- pi fed füi Superioris, l. cc. qq.23. 16. Epifcopi debent Regulares generaliter ap- "i n probere, quos gezeralzter idoneos reperiunt- M a Et generalicer approþacos non poffunt no- 3l LT - NOB . novum examen revocare, ni(i ex jufta cau- (( qq« l fa refpiciente adminiftrationem Sacramenti. Quia tamen ad generalem idoneitatem re- U p Jtobr quireretur nimis longum & exactum exa- men, invaluit pràxis Romz approbata con- nf cedendi Regularibus approbationem limita- Mij tam. l. cc. qq. 25. & 17. Non poffunt Epifcopi fimul ac femel fu- fpendere integros conventus ab audiendis i Confeffionibus. l, cc. qq. 25 E p 18, Regulares poffunt fine approbatione Epi- Ícopi audire confeffiones fzcularium de fa- milia, qui funt continui commeníales. l. cc. á ( qq. 26. : du atlv 19. Non tamen poffunt fine approbatione Epi- fcopi audire Confeffiones Monialium fai Or- Qd dinis. l, cc. qq. 27. 20. Regulares approbati in una dicecefi non T Yi d funt eoipfo approbati pro alia dicecefi. l.cc. f '4gq. 0. 21, Quilibet Sacerdos etiam fpecialiter ton uj lt approbatus potelt abfalvere conftitutum in ar- In talienim TO ticulo mortis , nifi fit complex. [ cafü alius Sacerdos vocandus effet, fi ha- beri poffet. L cc. qq. 29. Cenfetur autem articulus mortis, quando datur periculum f mortis. l. cc, qq. 30. gl ! J i. Sacerdos non approbatus ne quidem po- teft alios abfolvere à folis venialibus, l. cc. äaalke;äj qq: 31 [ Ll 23. Religiofus à fio. Superiore probibitus ab audien- l 3 NON- audiendis confeílionibus fiecularium , eti- xX LX amíi (it approbatus ab Epifícopo, probabi- lius invalidé abíolvit. l. cc. qq. 32. j Wf l [ l ] 24. Przlatus Regularis generaliter approbatus pro dicecefi in parochiía pleno jure incorpo- T i rata p.:ft mor:em fui Vicarii Regularis ad nutum amovib lis poteft vel per f-ipfum vel PT per aliun füum Vicarium ad unam vel al- L]: teram íeptimanam exercere curam anima« il rum. l, cc. qq. 33. ub 4f. Confeffarii & Parochi in confiniis dicece- L M fium in concurfü poffunt fe invicem adju- ia vare in audiendis confeffionibus, fihxc pra- iM xis p.ffim vigeat, & fciatur à vífitatoribus, Qu quamdiu Ordinarius non reclamat. l.cc. qq.34 Tott d 46. Parochi non poffunt (íibi in Confefrarium lt eligere Sacerdotem fimplicem non approba- hM. tum. l. cc. qq. 35. p 27. Ad licité abfolvendum non fufficit appro- D batio dubia vel tantüm probabilis. l. cc. VM 9q. 36. ' . IU ] ^ f "fylum. VM 1, Afylo non gaudent publici latrones, via- hts rumque graffatores, qui viatores ex infidiis | if N apgred:untur.. 72 Supplem. $. 15. du 2. Nec depopulatores agrorum. l. cc. 1di 3. Nec committentes hoinicidia vel mutilatio- nes in locis facris. l. cc. tejn s 4- Nec proditorié committentes homieidium. ! A » CC, ;'—'Q.dl dvm j. Nec »$ 0 $ lr D ) $, Nec Affaffini. l. cc. n ) N €. Nec hzretici. l. cc. n ". Nec rei Izf majeftatis in perfonam princi- tl pis. l. cc. ij lbfoy f $. Nec ftantes in Ecclefía vel coemeterio, fi . Ws occidunt vel mutilant ftantem. extra. Eccle- inmd . fiam vel coemeterium. l, cc, d 9. Nec flantes extra Ecclefiam vel ccemete- 1 at rium , fi occidunt vel mutilant ftantem in- tra Ecclefiam vel coemeterium. l. cc, Indl(ece« 10. Nec vim inferentes confugienti in Afylum M D Jl vel eum exinde violenter abducunt. l, cc. ) Mïïxfl* 11. Nec mandantes Affaffinium , vel mercede t conducentes . Affaffinum , etiam(íi feeuta L!.cc.qq,» of morte merces promiffa non fuerit reddita, ]. ce. ag 12. Nec committentes homicidium an'uno przmeditato. l.cc. ftduy 13.. Nec falfificantes Litteras Apoftolicas. l.cc xl 14. Nec miniftri Telonii, Banci, aut mon- tium pietatis, fi committant fraudem fuf- ficientem ad poenam ordinariam, l. cc, 1f. Nec conflantes , adulterantes ,'' vel ton- T dentes monetas, l. cc. vt 16. Nec illi qui ejusmodi falfariorum: parti- !f, cipes tales monetas expendunt. l. cc. 17. Nec illi, qui füb nomine miniftrorum Cu- jnttlui riz ingrediuntar domos, ibique perpetrant rapinas , mutilationes, vel homicidia. l.cc. gtl 18. Nec defertores milites in i " defertionis, l, cc, pi(*o" acu inju[ï:æ 1 C 4 19.Nec ]u a (5 f Id 19. Nec committcntes alia gravia crimioa jus dicio S. Cong, immunitatis zquiparata vel u *quiparanda przfaiis criminibus exceptis, Wu l. cc. i 20. Tales confuge ante extraditionem affer- ni p vandi fünt in carcere Epifcopali, nec prius bj extradendi, antequam morali certitadine conílet de exiftentia & gravitate delicti, lm 41. Milites etiam defertores extradendi non m fünt, nifi recepta cautione de non inferen- nl da morte ab eo, qui habet jus aggratiandi. E 22. Poft fufficientia indicia de crimine excep- g to ; quz ad incarcerationem fufficiunt,con- ao fuga ad carcerem Ep'fcopalem extrahi & de- nj duci debet per executores Epilcopales, lil etiam ubi opus eít implorato brachio fzcu- ! itn lari & cum interventu perfonz Ecclefia(ti- r cz, l, cc. g PU Attritioz nl Lt F'ide. Contritio. poenitentia. | Ltde?.æ Z tuoartitia., tm, r Fide. Septem vitia capitalia. D | Uuy Ztves. ttin Fide, Dominium in feras. BAIN l hpj Baptismus. Qu M aptisimus f'uminis eft ablutio corporis ex- : h terior ex infitutione Chrifti fignificans àdí €X opere operato cauíans interiore m ab- lutio- th Fm C NON m 1 !qmpmu»i lutionem ánimx tam quoad reatum culpx originalis & actualis , quam quoad reatum U qu ! poeng. /z Tra&.de Bapt. $. 1. qq. 1. 2. Baptismus flaminis eft ablutio interior ani- hm df TC mz quoad reatum culpze tam originalis, quàin a&ualis caufata per contritionem per- Wt hii fe&tam intuita baptismi in voto. l. cc. qq. 2. 3. Baptismus /azguáinis eft ablutio animz in- d nf terior non folüm quoad reatum culpz tam ithre. originalis quàm actualis, fed etiam quoad ntind reatutn poenz , caufata per martyriutm, l. cc, at qq. 2. ln 4. Sacramentum bapdsmï probabilius fuit pri- iil mürm inftitutum poft refurre&ionem Chri- J fti. l. cc, qq. 3. dub ln $. Baptismus ia voto faltem implicito eft ne- B ceffarius zeceffitate medii. l. cc. qq. 4. fuffi- cit tamen ad falutem baptismus in voto itn- plicito. l. cc, 6. Parentes fp ectata präfenfe confuetudine Ecclefis tenentur fuos infantes offerre bap- tismo , quàm primum poffunt. l. cc. qq. $. 7. Peccarent mortaliter, (i absque gravi cau- fa baptismum infantis differrent ultra duo- decim dies, l. cc. qq. j. v2/.2. 8. Miniftri etiam tenentur prompté conferre baptismum, nifi adfit periculum mortis , & - impediantur motivo altioris ordinis. l. cc, qq. $. re/p. 3. u b 9. SS. Patres antiquit üs non oblïgarunt fide- f les ad füfcipiendum baptismum ante fenium T wiore vel periculum vitz; eam tamen dilationem l :I:. C j non 34 ( ge " mon fuaferunt. Solus Tertullianus eam di- m &sn lationem fuafit in infantibus usque ad annos i p difcretionis, l. cc. qq. 6. g 10. Dilatio baptismi poft converfionem majo- d ( ris partis gentilium rationabiliter fuit fub. lata. l. cc. qq. 7. | gui n 11, Dilatio baptismi infantibus nocet ob ma. l p jorem doemonis in eos poteflatem, l. cc. 1. À qq. 8. MR / 12. Obligatio fufcipiendi baptismum fideles A n obligabat à die promulgationis Evangelii in ET Pentecofte. 1. cc. qq. 9. Sd'v v Mi 13. Materia remmota baptismi eft aqua elemen- IT taris, proxzma eft ablutio. l. cc. $. 2. qq. z. 14. Sufficit aqua marina, paludoía, lutea, ii i Mi acidula, fülphurea, martialis, nivea, gla- í cialis, ex rore vel pruina colle&a, 1. cc, AR ! I g Qu 1f. Sufficiens non eft aqua. artificialis, v. g. qu Ü ; N ex herbis vel floribus expreffa, rofacea, fe- rum, lachrimz. l. cc. qq. :. 1 16. Materia dubia eít jusculum , brodium; ] | ( lixivium , cerevifia, ]. cc. qq. 1. i 17. Forma baptismi apud Latinos confiftit in g»m* D illis verbis: Ego ze Daptizo im uom:ne Patris i 4 li & Pt Spiritus Santli. Amen. — Apud [ Gracos in his: Paptisetur fervus Chriflz N. d il 2g nomine €vc. l. cc. qq. 2. 318. Illa tamen verba: E hüge go & J4men efi'entia- lia non funt. l. cc. qq. 3. m j I», pll olli- S?i M 19. Mutatio fub&antia!is formz eft, qua t tur UT as ) B UPT tür fignificatio verborum ;nrenta à Chrifto. TM Talis foret, fiquis dicat: Ego fe Paptizo in zominibus Patvis&?c. Ego te baptizo inzo- Eu L ) aitne Chrifli €7c. l. cc, qq. 4. Áit ( 30. Mutstio accidentalis foret, fi quis ex im- peritia linguz dicerer: Ego £e baptizo 1 j zomiue patria, CF fihia €? [piritua fandla. d l. cc. qq. 4. 41. Forma dubia effet, fi quis dicat: | Epgo de fj baptizo in nomáue Patris majoris €& fihi mi- t n norisCz?c, Ego te baptimo in nominue Patris , €? in nomine fihi, €9 iu uomime Spiritus Qim. Sautli. Ego te baptizo i nomine Patvis €9 Lt Spsitus Sautái €? B. Fürgims, fu. Á hts l. ec. qq. 4- 22. Materia dubia adhiberi folüm pote(t in ca- i à lt fu neceffitatis. l. cc. qq. 5. 23. Quando adhibita eft materia aut formadu- Mls ul bia, bsptismus itérum confercndus eft fub conditione. l. cc. qq. 6. türa. 24. Valet baptismus fivefiat perimmerfionem five per affufionem, five per afperfionem; o ll quando tamen fit per afperfionem , debent .guttule di(tendi per modum ablutionis, T l. cc. qq. 7. pl 2j. Trina immerfio fervabatur etiam in Ec- hp ii clefia Latina usque ad feculum decimum v tertium, l. cc. qq.8.9. Caufa mutandihunc morem fuit, quia ab eo tempore converfis jam gentilibus in Europa baptizabantur fe- "u re foli infantes. l. cc. qq. 10. ( 26. Recenfentur cxremonig baptismi. l. cc, 1 u 27. qq. 1 . -* ( Be , Ht 27, Subje&um baptismi eft omnis & folus homo viator nondum baptizatus. ]. cc. $.5. hi qq- 1. hu r 284 In monítro , quando dubium eft, anlateat vetti natura humana, baptismus eft conditionaté conferendus , confülto tamen prius , fi fieri gt poteít , Ordinario. l. cc. qq. a. , al 49. Quando dubium eft, utrum in monftre .,x Rip[ll reperianrur duz perfonz, una pars bapti- Nm Vt- zanda eft abíoluté , altera conditionateé. 1. ii cc. qq.3. z ais 30. Quando mulier pregnans objit, fecanda g hp eft; in qua re preícribuntur cautelz. 1. cc. w qq. 4- w 31. Matres pregnantes vivz nunquam tenen- tur pati f(ectionem. 1. cc. qq. f. g 4 lt 32. In utero claufi baptizandi non funt, nifi uT emiferint aliquod membrum. l, cc. : 6, g füb conditione tamen eos ab Obftetricibus tsf ope fiphonis vel fpongis baptizari poffe füb conditione docet SS. D. N. Benedi&tus XIV, t t tun l, cc. Quaf. Difputata I. Differt. 2. T 31. lnfantes infidelium invitis parentibus ante V ufüm rationis baptizandi non funt , [nifi fint h ] in evidenti mortis periculo. l. cc. qq. 7. ts 34. Probabile tamen eft, /a/tem Jpeculativé, ll baptizari poffe invitis parentzibus iis , quine- 'cm quidem agnofcunt unum Deum, vel qui apoftataruat à Religione. l. cc. qq. 7. 35. Poflunt invitis parentibus baptizari etiam M infantes fübditorum Chriftianis Principibus; MT autmancipiotum Domini Chriftiani. l. cc. q4- 7: * 36 llq h W' l (o) li l [æ 56. Affertur Bulla SS. D. N. Benedidi XIV. ! offremo. De baptismo Judzorum five in- fantium (ive adultorum ubi fere omnia du- T bia circa hanc rem refolvuntur. l. cc. qq. 7. Mi 37. Infantes expofiti, ni(í de eorum baptismo h ffen conftet, fub conditione funt baptizandi. l. cc. qq. 8&» Schedz, rf 38. Baptizati ab hzreticis, quando illorum d forma vci materia dubia eít, füunt iterum u [ baptizandi, In aliis fapplende fünt cere- moniz. l, cc. qq. 9. th l u 39. Baptizati ab obfletricibus, nifi eorum eritia nota excludat omne prudens dubium, poffunt füb conditione baptizari, l. cc. OA ( qq. 10. 40, Infantes fine baptismo mortui ad Imagi- finty v nes Thavmaturgas delati, quando de corum q Mlemicr revia morte certó conílat, non funt bap- tizandi fub conditione, niíi edant figna vi.. i i tz indubitata; íi veró de eorum morte s nondum indubitato conílat, prout ordina- la rié contigit ; quando ab eorum prazfumpti- u t va morte caufata in partu necdum Ííntercef- Mubl fit biduum aut triduum , fi interea apparere u incipiant figna vitz dubia, poffunt baptiza- ri füb hac conditione: Sz edbuc wvivis Cgp6, jj l. cc, qq. 11, & Que/Zioze Di/putata 11. ISHS, Qf I 1 1 De Miniffro Baptismi, " T 41. Quivis homo, etiam hzreticus, acgen- t tilis, fi habeat intentione D. faciendi quod facit Ecclefia, validé baptizat. l. cc. $. g. dmm.t; qq. I- 44, Qr- sE ( me C 42. Ordinarius Minifter eft lolus Epifcopus vel m Sacexdos. l. cc. qq..«. t. z. 4j.. Diaconus fine coinmiffione parochi folen- " [ [ niter baptizans fit irregularis. l, cc. qq. 2. Du] 44 Laicus in cafu neceflitaiis licté bapczat, d Nl áta tamen , ut fi adGt Clericos , praferatur j i laico, & vir fceminz. l. cc. qq. 3. 4 rl Af* Pater vel Mater in caíu neceffitat's bapti- 0[1 jaut zans proprium infantem non couütrahit cog- li ! t nationem. l. cc. qq. j. DAJIU 46. Parochus tunc folüm pote? Diacono com- NT Mp mittere poteítatem folenniter baptizandi, qui quando Sacerdos comimode haberi nequit. iid l. ec. ga. 6. üiti 47. Baptismum folennem pro adultis decet dit, folàm adminiftrari in Sabbato ante Pafcha & Pentecoíten; pro irfantibus poteft quo- h t tj vis tempore adminiftrari. l, cc. qq. 7. Wt 48. Peccant graviter ; qui baptismum folenni- Yal ter adininiflrant in zdibus privatis, nifi re- f l fpectu principum. l. cc. qq. 8. n 49. Minifter incurrit irregulariratem, | fi baps tly tismum jam prius certo validum ex mero frivolo (crupulo de novo conferat fab con- u . M; | ditiqne.-l. CC; Qq. 9. ) " Ailjj De effeiu baptismi, N $0. Effe&usbaptismi eft. 1 character. 2) gra- W Jl tia fan&ifican s., 3) temiífio reatus poenz. 45. m gratia regenet&t iva, qua potentige internz Ti egis J i in.animai ad .fac?liorem obfervantiam | /hri- ' l 95a (o) 4 Chriftiane per modum habitus infufi difpo- puntur. !. cc, $. 6. qq. r. QU !fi j1. Ad confequendum effe&tum. ba-p**täsr.ni in "h ] adultis per modum difpofitionis requiritur; blp[qn actus fidei. 2)fpei. 3) poenitentig. 4) di- 2 ! T le&ionis initialis. l, cc. qq. 2. f2. Utrum infantes in utero materno baptiza- arsbap , ri validé poffinz, relinouituradhuc fub Pro- Difi blemate , de qua re afferuntur duz do&x 0 Differtationes Em. Card. Pzezatelli, &SS, D.. N. Benedicii XIF. Prior defend:t , talem ) baptismum eífe validum; pofterior relin- quendo valorem in dubio docet, inílruen- il u,l dos effe in tali cafü obítetrices , ut ejusmo- di infantibus conferant baptismum fub con- Mif o ditione. l. cc. Queff. Difiut. F. Y b $3. Multi infantes, habiti pro mortuís, | ad- d qi huc retinent vitam internam per biduum W W vel triduum infenfibliter, & hinc, ne in via amittant vitam etiam internam, non ii ) funt deportandi ad loca pia,. fed commen- dandi Deo etiam cum emiffione votorum « I ad loco pia, & fi intra biduum veltriduum TR appareant figna i rioris vitz refiduz du- ii a bia, baptizari poffunt fuüb conditione. l. cc. Quaflione Difputata II. & ia duabus Differ- zationibus fubuexts. l j4. Non eft improbanda devotio parentum d vel aliorum , rogantium Deum ,ut infantes non venientes ad baptismi gratiam cxtra fa- j p i 18 cramentaliter jaftificet. — 1, cc. Quaff. - Difp. LT. n ! Bel(um, « ( £w CUMPR. : — l $ ngïz Jide.. Przceptüm V, Fideiobligatio, n. 14; Y Deneficiatus. ' g 1. Non pote(ít fuos redditus. vendere ad dies vitx , nec fimultanea folutione , nec per t partes, idque prohibertur füb excomimuni- Pill.lr catione. Iz Supplem. $. 7. udght x ia 2. Locatio reddituum, vel manfi aut predii vint parochialis non durat poft mortem benefi- ciati. /z Ty. de Contradl. $ $. qq. 13. Refp. d 5 6. de Locat. ts ( 3. Locatio tamen rerum immobilium Ecclefía- trdit fticarum, cujus redditus fpectant ad com- a munem maffam Ecclefiz , durat adhuc poft Iu mortem locantis, & ligat; füccefforem in vt beneficio, 1. cc. lg Fide. Clericus. Bona, Miffa. Supplem. SS,/,;. lts Beneficium competentie. At Fide. Solutio, n. 1. 2. 3. lt "of Beneficium Eccleftaflicum, ttt 1. Datur gravis obligatió ea conferendi dig- Q d nioribus. /z Supplem. $. 2. g 2, Beneficiati prohibentur füb excommunica- j tione & nullitate contra&tus vendere in lon- f m um gum tempus redditus beneficiorum. 7z Sup- plem. $.7. frura 3. Permutatio beneficiorum debet fieri aótho- M,sphc ritate Superiorum, & cum confenfü Patro- " CX norum. 42 Zr. de Contract. $ . de permut, M 994* 4. Si li 1 (0) 4. Si in permutatione beneficiorum fiat come Wüo,u, ,4' penrauo reddituum pinguiorum, eft Simo- nia. l, cc. qq. j. Blasphemia T r Blasphemia e(t contumeliofa tractatio alicu- ) hi jus perfectionis divinzg. /z ZYad.de Decaf. COU part. r. difp. a. $. 7.. gq. r. 2.Blasphemia formalis eft, quz fit ex intentio- T p né ibhonorandi Deum ; materialis eft , qux W fit fine tali intentione. l. cc. qq. 2. Wif 3. Blasphemia hzreticalis eft, in qua Deo aut It - rebus divinis tribuitur aliquid falfi , aut de- trahitur aliquid veri, l. cc. qq. a. W 4. Blasphemia immediata eft, qux immediaté dhucpo , fercur in Deum; mediata e(t, que dum di- n : recté fertur in Sanctos, vel opera Dei, re- - dundat in Deum. l. cc. qq. a. ln j j. Recenfentur variz formulz blasphemandl. Ad hoc refertur, fi fpuat vel dentibus fren- ! deat ex ira contracoclum, f(ilibenterfoveat cogitationes blasphemas, fi injuriofé ufur- L pet membra vel operationes Chriíti; fiSan- &is det coptumeliofa agnomina, íi ex mo- j do agendi prodat intentionem inhonorandi j Deum. l. cc. qa. 3. ii 6. Omnis blasphemia eft ex fuo genere pecca- tum mortale , nifi ex indeliberatione excu- m Jl fetur à morcali. l. cc. qq. 4. t t 7. Blasphemia deliberata, etiamfi tantüm pro- T cedat ex ira, cíl peccatum mortale. l. cc. 9gded ü Index gen, D 8.Et- ON- 8. Etiam blaspher'nia proc edens ex confüetus dine eft peccatum , nifi adhibeacur fufficiens l Vi conatus eradicandi confuüetudinem , etiamfi D talis blasphemia. non fit libera in fe, fed u tantüm in fua caufa. 1. cc. gq. &. 9. In dubio, an blasphemus habuerit fuffi. [ cientem advertentiam ad malitiam blasphe- miz , przíumenda eít fuffüciens adverten- tia * cc. qqc 7 10. In jure funt flatutx graviffima pc'etiæ & k poenitentiz in blasphemos. l, cc. qq. 8. EE 11. Blasphemis confuetudinariis fünt impo- (ii. nendz poenitentiz etiam conditionatz in ca- 1N] fum relapíus, qua ptebeant prudentem Ti fpem eradicande confuetudinis. Quod fi peenitens eas neglexerit, differenda illi eft j st lat abfolutio. l. cc. qq. 9. 12, Si quis non ex ira contra Deum, fed ex piti N ira contra hominem, pronuntiet irreveren- ter Sacvramenta , vel alias ve$ divinas, non i, eft blasphemia, fed irreverentia, quia ta- M men non raró proferuntur cum aliqua in- guis dignatione contra Deum,; remediis idoneis titi per confeffarios eradicande f(ünt. l, cc. LT qq. 10. h 1/;. Eft blafphemia : Es ?u/tus , f baberes Deum i « " in patrem. . cc. qq. 11. j 14. Peccat mortaliter, qui ebrium, ftultum, ^ if vel infantem inducit ad blasphemandum. l, l €c qq. 12. | ] h[?,('[; lhltgq - Bona. 1 ff at ( 89 um 0A4. i m Fide, Dominium in bona inventa, derelicta, 'IM&,(, incerta, communia &c. adnata ta &c. r 1commix- tj Bresiarium., f Ml&phg Fide. Hor& Canonicz. ädvcrm CGeremonie Mile, Nng l ff folàm poffunt dici in Ecclefiafaltem -I.Mi W benedi&ta, vel in Oratorio privato, ik.þg, ni(i aliud exigat neceffitas. /z Zra&. deSac. n . Ord. $. 24. q. 1. 2. As EPMCW, 2. Non licet ampliüs Regulatibus celebrare in ] QIW Portatili extra Oratoria. l. cc. q. 3. &i $. Quandonan; ; & füb quibus limitationibus l liceat celebrare in Oratoriis privatis, de- , fedi pendet à tenore concedentis, l. cc. q. 4. 4.. Non licet celebrare in Ecclefia polluta, ex« t ij fecrata , vel interdicta, l. cc. q. 5. j. Écclefia polluta cenfetur per humani fan- i d guinis copiofam effufionem graviter pecca- T v ii minofam, notoriam ; per feminis effufionem hi i vel copulam conjugalem, notoriam, per fepulturam excommunicati, per homnici- dium voluntarium. l. cc. 6 n 6. Ex(ecratur Ecclefía, fi (imul deftruitur mae jori fui parte. l. cc. q. 7. J (flll[lllf- 7. Polluto ccemeterio non polluitur Ecclefia, TT l. cc.. q. 8. $, Exfecratur Altare, (i in nulla lapidig parte ffit, l, cc; q. 9. - integra calix reponiqpo ? $: Non hi o) clefia, fi in ea excome 1m f 9. Non exfecratur Ec municatus celebret. ], CC. q. Ic. Mf q 10. Si Ecclefia tempore belli convertaturï in hofpitale , flabulum &c. habenda eft pro ;h'bus li exfecratà, l. cc,q, r1. yrent í1. Non licet celebrare Miffam coram excom- jiren À municato non tolerato; coram tolerato li- :jïfï![üi. cet, L cc q. 12. Gu 12,: M/ffa regulariter non eft celebranda , nifi df à diluculo usque ad duodecimam, l. cc. q. 13. n dnunt sls d 13. Si crux pi&a fit in confpe&tu Sacerdotis» non requiritur alia crux in altari, l, cc. q.15, sim, f iib n 14. In cafu neceffitatis licet uti uno colore i;ones. t pro alio. l, cc, q. 17. imo in Ecclefiis Regu- M larium licet fe accommodare quoad colo- rem, l, cc. q. 18. ;;Mo r 1y, In cafu neceffitatis licetcelebrarefine ami- tss rl Q &u vel Manipulo. l. cc. q. i9. 16. In cafü neceffitatis, fi non poffit haberi gt o mipi(ter maículus , melius eft celebrare fine miniltro , quam miniftrante foemina, l. cc. MH. Jf q. 200 17, Requiritur ad licité celebrandumjejunium t r naturale, fed non fuperftitiofum, hinc fi NY " Sacerdos ex incuria aliquid comediffet, & plb omiíTo Sacrooriretur rnurmür vel fcandalum atyy r licité celebraretur. l. cc. q 223. "at 18. No&urna . pollutio, fi certum fit, non fuiffe peccatum mortale, non impedit cele- "l braszionem; l. cc. q. 23. Wl lt 19. EC- ».Wlm aü('][; LIo - (o) f5e ) 19. Ecclefíia jam fxculo quarto ufa eft aliis ve- ftibus in Miffa quàm in ufu vulgari. l, cc. ; Ud: f[f Pm q. 2f- 20. Veftibus facris tantüm fucceffü tempo- rum accrevit fignificatio pia, l. cc. q. 26. If Fide, Rubrice . Miffz. Sacrificium . Miffz, z Presbyteratus. » Canones Penit mtz'az/ek. À d 1. Editi fuerunt non folàüm pro pcccatisxpubli- cis, aut denuntiatis, fed etiam pro nonnul- lis peccatis actu externo commiffis , occul- Vs j ity tis quidem , fed tamen fpecialiter refervatis. 10 In Tra&. de Peuit. Difput, 6. quzft. 1. Pro- pofitioneg. & in .4ppendice part. 1. $. . Hítla &S- 24 jl ) Quando peccata competenter puniri ccepe. tiner runt per leges Chriftianorum principum , ri- or illorum Canonum decrefcere pgepit. Ju "dppeud. l. cc. $. 1. & a. i * ul Origo horam Caaonum ex D. Paulo. 1 $ n t cc. f. 3. am fuerunt ufitati fzculo 2, & 3, prout conítat ex Irenzo, Tertulliano & Cypria- ia p jo, r no. l. cc. Difp. 6. q. 1, prop. 8. & in /Zppend. " gl p. 1. $.3- y. Canones Gregorii Thavmaturgi. l, cc, $. 4. al 6.. Canones Concilii Eliberitani. l. cc. $. f ;Ium h! 7. Et Petri Alexandrini, l, cc, $. 6. / &. Concilii Arelatenfis, l. cc. $. 7. impsöi[iö 9. Concilii Ancyrani. l, cc, $.8. ) 3 yo.Con- 4 * (o) 10, Concilii Neoczfarienfis. l. cc. $.9; mrialeR* geiidi 11. Concilii Laodiceni. l, cc. $, 10, featr 12. Concilii Niceni. l. cc« $. 11, 13. Canones D. Bafili ] ( i in tfïbus Epiftolis Ca* nonicis. l, cc. $. 12.- 14. Canones Gregorii Nyffeni in Epiftola ad indipet Letojum. 1. cc. $. 13. st qu MTA 15. Canones Concilii Carchaginenfis, l. cc. j 14. eluis i, 16 Siricii Papz. l, cc. $. 15. stl d. 17. Innocentii [ l. cc. $, 16 n li 18. Leonis I. l. cc. $, 17. an,fnti ml 19. Concilii Milevitani, Arelaten(is, Ande- gavenfis, Turonenfis, Venetici, Romani, PT Seculo F. l. cc. S. 18. mzf:rturp 20. Concilii Aga,chen[ïs, Aurclianenfis, Ge- b rundenfis, Epaoaenfis , Lugdunenfis ,. Iler- l;lm n 8imn t denfis , Arelatenfis, Toletani, Barcinonen- fis, & Canones Orientales, Seculo L. ET. ? m m l; cc. f..19. ET 21, Theodori Cantuarienfis, l. cc, S. 20. W 22. Gregarii IT, l, cc. 21. 22« Mgomy 23. Zachariz Papz. l, cc. 23. J rl 24. Ing Regis Anglix. l, cc. f. 24. n P lii 25- S. Bonifacii Moeguatiai. l, cc, $. 25 a6. Egberti Eboracenfis, l, cc. $. 26 LOT 27. Stephani II, l. cc. $. 27. 28. Concilii Calcuthen(s. l. cc. $. 28« tsl 39. Caroli Ma 2 HUOV I. u q gni in 'Concilif)Aquisgranenfi ec. f. 23 39. h 3x$ o B j go. Poenitentiale Romanum. l, cc. f. 30. ;.. Poenitentialia varia. S. 31. 32. 33. 34- &c. -' Fde, Pocaitentialia, WIS Cax Cenfura. lib 1. Cenfura eft poena. Ecclefiaflica medicinalis privans ufu quorundam bonorum fpiritaa- ïsi L CCQ lium. Zz Zra&t. deSacr. Ord. $ 26. q. 1. 2. In cenfuris Jate ententie (olet tamen requi- ri fententia declaratoria: criminis. l. cc; q. 4« 3. Cenfurz Jate fententie utuntur prafenti tempore, Jerezde feztestie utuntar futuro Fsy hi tempore. 1. cc. q. . | Romaü 4. Cenfura d Sluve fertur per. legem in omnes; ab bomine f:xvur per Judicem in particulares l. cc. q . 6. 7. Y as ( yis, [ j. Cenfurz tantüm privant ufü bonorum exe hia teriorum. l. cc. q. 8. Vl 6. Cenfaram ferre poffunt tantüm Praelati ha- bentes jurisdictionem in foro externo. l. cci M q. 10. 7. Ad incurrendam cenfüram requiritur pecca- tum mortale exteraum cum contumacia Ad incurrendam cenfuram conjunctum. ab bomine infüper requiritur monitio Cano- D] f nica trina. l, cc, q. 11. 1z. 8. Sufpenfio & Interdi&tum in integras com* munitates ferri poteft , non veró excammu- ) nicatio. l. cc. q. 13. : de felevem 9. Cenfura ferri poteít ob caufam 'sgnnen?f D 4 atta- E NX Ü attamen gravem comparate ad bonum com- mune, l, cc. q. 14. »)Hbl p Lnado 10, Ab incurrenda Cenfura excufant le) nulli- tas fententie ob defe&um effentialem. 2 W gt v Innocentia notoria Cenfurati, 3) defe&tus atspat promulgationis. 4) impotentia obfequendi; 5) ignoranria invincibilis tam 144 Jpris , qluwäm sdendes fadti, l, cc. q. 15 spgni t I1. Appellatio non eximit à cen(üra, l, cc, |0q. 16. aptitt ajiüz al 12, A Cenf(üris ab horhine poteft abfolvere, du - qui eas tulit, à cenfuris à Jüre; refervatis abfolvit author; à non xrefervatispoceft ab- bj Md folvere quilibet Confeffarius. l, cc. q, 17. Fide, Poenitentiz Sacramentum. nl Difp. .Difp. 1O. €7 "ppend. part, z.. à ii d Char atter. titmqy, þïde. Sacramen ta. :;ïmlis li ^m u Charitas Dei, MT 1, Charitas, qua jubemur in Scriptura diligere b Deum, eít amor amicitiz. ts t Jz Tvad. de Spe & Charit. Difput. 5. q r. Til 2. In acta charitatis effentialiter fimul incla- u duntur amor benevolentir & concupiícen- "Ut .tig, tanquam ejus conítitutiva macterialia, w l ce.q/a. A $. Motivum 'tormale-charitätis eft Lonitas Dei W T , zZüfinita, tam alfoluta quàm velativa, | atta- D men ut antecedens, & non przciíe ut con- MU equens. l. cc. q. 5. :;2' V Q 4.Vr&- i » w2 o £* í 4« Preceptum charitatís obligat ad actüs pra- üicos fibi proprios, ex füo genere gratui- I ! WJL tos, & vi aliorum mandatorum l[ 4l l..cC. g. de . indebjtos. döff&u j, Enumerantur varii ejusmodi a&as practici d charitatis partim effentiales , partim acciden- J n tales. l. cc. q. 4. probat. 4. & Notando — &. AQus effentiales charitatis funt ; ut quis in | ln Q rebus magni mom« nti emolumenta divinz gloriz preferat commodis propriis, ubi id j NIb lex amicitiz petit. fervato ordine . .L CC. Noto 70' & ad ObiC&. [. charitgtis ii l u 7. A&us humanus non poteft effe meritorius rl l, l! vite zternz de condigno, nifi faltem vir- ]i T tualiter procedat. ex actu charitatis, ]. cc. q.s, 8. Charitas infufà eft amor Dei gratia fandtifi- cante informatus, ita ut amor. Dei actualis vel habitualis fit in hoc concreto ipfum zza- IN 3 teviale, gratia. autem fanGtific ans fit ipfüm Jovmale. l. cc. q. 6, 9. Quilibet homo in primo momento ufüs mo- d fl ralis rationis tenetur fe ad Deum conver- tere per a&tus effentiales charitatis. l, cc. q. 7. concl. 1. : , u 10, Etiam peccator , quandocunqueilli occur- iie rit cogitatio practica de füi converfione ad g Deum, tenetur elicere actum a moris erga Deum,. l. ec. q. 7. concl. 3. : hn D II. Datur etiam gravis obligatio, eliciendi r aCum dilecionis erga Deum in articulo i a mortis. l, cc. concl. 3. ub mortali elicere actum 1;. Tenetur homo fi 4!P[ï'* D dile- : i a? ( f5« jl dile&ionis erga Deum, qvuot,ï-cscunqüs füb J j mortali tesetur füfcipere facramentum poe- " 6) L nitentiz. l. cc, concl. 4. yá 11 13. Homo füb peccato mortali tenetur elice- st v re actum charitatis quando in re gravis mo- ngtram menti ordo charitatis ex'git, ut commo- sifüdis dum divinz glorie preponatur comm:;do du aut lucro proprio; l. zc. concl. j. Hujus ] obligationis recenfentur exem gt f plæ l cc. ai p concl. j. 14. lTenetur homo füb peccato mortali elicere il actum charitats, quando ex iteratis omiffi- Vi as onibus vel commiflionibus directé charitati t lt contrariis , quamvis folüm venialiter pec- r caminof(is, in fe advertit , vel advertere te- a v netur notabiliter frigescere charitatem, l, cc, concl.6. Ttds, v 2 n 1f. Datur obligatio faltem fub peccato venia- li, eliciendi actum. dile&ionis erga Deum avüpy vare fingalis diebus Dominicis & feftis. l. cc. concl. 7. eeden | T C 16. Ponitur formula a&s charitatis erga Deum. l. cc. q. 7. z /Ae obje&ionum. «W 13 Vide, Z4mor Dei. PreceptumI,. Lex. f. ult, tl k C/auþrd, L | i, Irritsntur omnes conceffiones ingrediendi EDUIS cl:ufuram Monialium, praterquam à jure ïmhï commyuni indulce &c. 77 Supplem. $. 11, Qlerici. bldo. ( 1. Ad honeftatem vitz Clericalis requiritur ( i pelle- 1) modeítia veüiurþ; .;) Moderatio fup CLilis. LT iemnque?& Qilis, 3) Fvugäfitas —:lm[ä. 4) Cohabitatio 3 ! non füfpeGta. ; Abftinentia a udis inde- centibus, 6) fequeftratio à vanis fpeQiaculis Medh & choreis, 7) Fuga crapulz & ebriectatis: f 8) devitatio venationis clamofz, 9) Abdi- ! (Otm. catio negotiorum fecularium. 16) Difpen- fatio pia & fidelis redituum Ecclefia(ticorum VU - Bhiy 4n Tra&d. de Sacr. Ord, $. 8. q. 1.2.5. 4. Md Veftis non fit fcularis, nec recedens à com:nvuni approbata confuetudine Clerico- tilte rum. l; cc. $. 9. q. 1. 2 3« T a 3. Eadem fit Talaris, l, cc, q. f. 4. Clerico non licet comparere (íine vefle ta- Ti r lati, l, cc. q. 1. lr li f. Improbatur . in veftitu Clericorum color ru- beus, viridis, varius, l, cc. q. 6. U V 6. Veftitus Clericorum in primitiva Ecclefia em D erat ufitatus in populo, modefítus tamen. fs l, cc. q.7. color erat albus. l. cc. q. 8. 7. Induere veftem lugubrem in funere pro- ii q pinguorum Clericis aliqui Epifcopi interdi- xerunt, l. cc. q. 9. ( E $. In. veftibus potiffimàm hzc duo vitanda funt, novatio & pretiofitas. l. cc. q. 10. 9. Dediti vitio carnali non eligant Statum Clericalem, 72 Zva&.de Qrdiuis Sa J5 'lüäüä , [^ Qï(l 7H* Wi to. S. 1. j Fide. Otdo. Clericorum bona, Dominium, Clericorum bona. al 1. Clerici non. habent dominium perfedtum hii j in ! C NOB - Wmmr 3n redditus Ecclefiafticos fui beneficii ad ho- j neftam füftentationem fuperfluos de Jure & Tufl, Difp.2. q- 1. . Iu Traö?. | 2, Clerici ne quidem habent dominium perfe- Jnitim &um in diítributiones quotidianas , elee- mofinas Miffarum , ac redditus ftole. 1. cc« ( q. 2. sl 3. Clérici ne quidem "habent dominium per- m fe&tum in redditus Ecclefiafticos congruz gdit fuftentationi neceffarios, fi poffint honefté [j In me vivere ex fuo patrimonio. l. cc. q. 3. m 4. Clerici tenentur fua bona fuperflua expen- Dd dere in caufas pias jure naturali & divino. u l ce. q.3. qq. 1 » $. llla bona ft ld ünt Clerico füperflua, quz nec usl a requiruntur.ad decentiam flatus, nec ad de- E centiam períonz in ordine ad finem fuper- naturalem. l. cc. q. 3. qq. z. b w 6, llla fümma ex redditibus Ecclefiafticis in tl u ufus profanos expenfa fufficit ad conftituen- ts l .,, dum peccatum mortale, quz füfficit ad confti- tuendam gravem materiam furti. l. cc. q. 3. Yij qq. 3. Em ! lag Clericorum celibatus. L 1. Coelibatus femper fuit annexus. Subdiaco- w natui in Ecclefialatina3 immo etíam in Gre- ca, quamprimum interductus eft. /z Tr. | de Sacv, Ord. $. 14. q. i. "tuj; 2, Clerici in Sacris Ordinibus conftituti obli- W o ! gantur ex voto, l. cc q. 3. L 3. Explicatur proin przparatio Sacris Ordi- ; ] Vs nibus premittenda. l« cc. q. 4« | 4. EX' k ')Cuju o Wiciiadg aftitatis. m 4. Explicantur media fervandz c à CC. q. f4 Columbaria. Ut llj d Fide, Dominium in feras. Commodatum. 1, Commodstum eít, quo alicui res ad cer. LTA tum tempus & ufum gratis conceditur eo Aünprg pacto, ut ufu finito eadem in ípecie refti- !d tuatur. /z Tra&f. de Coutract. $.2. q. t. i mm. 2. Commodans tenetur rem commodatamnon TU revocare ànte conftitutum tempus, refarci- re commodatario damna ei illata excu/pa Jata; & illi refundere ex j qui penías in rem commoda? j cal tam factas. l. cc. q. 2. ï Commodatarius tenetur reftituererem com- t li modatam przfixo tempore , re commoda- Vi ta nullo modo uti, nifi conceffo, refarcire deonl damnaetiam ex cu/pa levi/fzma; aut (irés com- TT modata cedit eüam in 'utilitatem com- tl modantis, excu/pa levi, autfi cedatin utili- tatem folius commodantis, folüm ex culpa lata. $i autem dubium fit, an culpa fit la- J ta, levis, velleviffima , tenetur inire com- y du pofitionem, l. cc. q.3. n Conmmunto . d 1, In communicantibus fpécies panis non cor- rumpuntur ordina j" intra dimidiam horam, 1fünlti Ü In Tlrat.de Eucba Difp. 4. qq. 10, 2, Communicantes exiítentes in ftatu peccati "du mortalis, cujus non recordantur, fíi bona fide p ( fe f fide accedant cum dileQione, juflificantur per accidens. l-ec, Dilp. $. q.t, u j perfcvc $. .Communïo in ratione Sacramenti noncau- iuiplt fat plus gratiz fub duplici fpecie, quàmuna A Comigur fpecie. l. cc. q. 2 dndis; a 4. Ecclefia non ertavit, precipiendó laicis 1n6) 0 communionem füb una fpecie. l. cc. q. 3. $. Obligatio eommunicandi eft juris divini, abl q j) D m mot eaque urget faltem in articulo mortis. l. cc. duittu q. 3. Etfi quis jarà communicaverit in Pa- snttoa Íchate. l. c&. q. 6. qq. 4. uU 6. Ex determinatione Eccle(iz urget in Pafcha« 170 u "te, l cc, q. 3. & q. 6 qq. 1.2.3. & $. 2. qq. iil i. IOI T 7. Non eft improbabile, animam Chrifti ha» bere unionem quandam phyficam curn ani- 0i i ma digne communicantis. l. cc, q. 4. ttttg, g, Regulariter ac. fer /P comimunio Mezf/rua - fuadenda eít omnibus Chriftianis, OZzduaza :miLLcc.q ls , ui raró incidunt in peccata venialia NT ] lené deliberata, f/reguentior ia diebus feffis n'u'mm etiam contimuis illis, qui rariffime ac vix Tij unquam inciduntin peccata venialia plené i deliberata, aut externas indecentias; 440- FETS tidiana folüm iis, qui clarent quadam ermi- "bowr 'nentia virtutum. & donorum füpernatura- "p lium. !. cc. q. f. io ; (lic'et non fit fua- "A. 9, Quotidiana commun LT denda ni(i valde perfe Qs , deneganda tamen non eít iis, quibus eff utilis, juxca decre- : LT ] um Congr. $. Concilii Trident, l. cc.. q. f. .ad O].C&- A« * T"*sd&mna 1oO. NI P M. x) o B ]I 10, Communio menftrua multis eft neceffaria faltem per accidens, inquanturn fine illanon facile perfeverant in gratia. l. cc, ad. lx d lt je&. 2. in &ine & q.6. qq. 17, 1i. À Communicante prorfüs nullus obtine- W ]1'[4 tur frudtus; nii ad $. Communionem acce- ] q, j dat cutü devotione, l. cc; q. 6. T 12 Etiatníi quis communicáverit paulo ante t o articulum mortis tenetur tamen faltem pet Wigr? accideus itetum communicare. fupervenien- te repentino articulo tmorts , nempe ut fe W WU confortet contra tentatibnes, & fÍe magis M )b cum Deo uniat. Ea obligatio datur faltem fub veniali. l. cc. qq. f. 1 C 13. Qui eodem die, quo incidit in articulum IT CU mortis, jam communicavit ex . devotione, M potelt iterum communicare, licet ad hoc u non teneatur; nifi valde tepidé cotnmuni- ï'ü) ( caverit. l. cc. qq 6. t Yl 14. Qui jam fumpfit viaticum, & iterum in- , cidit in peccatum mortale, tenetur iterum al o communicare, fi fieri poffit fine fcandalo. DT l, cc. qq. 7. j 1j. Qui ex negligentia non communicavit in articulo mortis, fi reconvalefcat , non te- j qde» T d netur fupplere hoc przceptum. 1. cc. qq- 8. 16. Preceptum communicandiin articulo mor- " M &l'uz» tis obligat etiam damnatos ad mortem, m quando eis comm $ qq. 9. ïnio. permittitur. l. cc. h i'm dwi j 17. Talis damnatus ad mortem tenetur com- municare , fi convenienter pote(t, et(i non fit jejunus. l, cc. qq. 10. 18 [ 359 (o $3 ", intdi 18. Judex damnato ad mortem tenetur con- gmaionis cedere S. Communionem , fi convenienter dari poffit, l. cc. qq. 1. 1z. Idque per /fe j I m verum ipío die; inmo & hora mortis. l. CC. qq. 13. 14- du 19. Judex nolentem poenitere & communica- um l re tenetur nihilominus damnare ad mortem stl l, cc. qq. 15 ss Qd stymmuni 40. Etiam puer tenetur communicare in arti" culo mortis, dummodo |fit capax, etiamfi i h ucdrt prius nunquam communicaverit. l. cc.. qq. N 16. & f. 2. qq. 6. / &leq 21. Communis negat, Religiofos per fe obli- ag n üid ari ad communicandum ízxpius in anno; quàm in Pafchate, l. cc. $.2. qq. z. d 22. Infantes nec ligantur przcepto communio- atl "nis, nec hoc tempore ceffantibus perfecu- t m tionibus fünt capaces fructus facramentalis, al n lc;gg 3. 4. IY 23. Pueri obligantur hoc precepto, quampri- ET 1lis o miíin ad anaos fufficientis difcretionis per- venerünt, l, cc. qq. j. Sed ea fufficientia re- 2 de p linquenda e(t judicio parentum , parocho- r di rum &c. l, cc. qq. 7. LIT ' 24. Pueris danda eít S. Communio pro viati- 'Wdfm Y co, etiam(i dubitetur de eorum capacitate j:ïülv()ncm ]. cc. qq. 8. L 2j. Pueti non communicantes in Pafchate non incurrunt poenas Canonicas, l. cc, gq. s. iïüllis mm 46. Quid intelligatar per tempus Pafchale, 1 v j dependet à coníuetudine locorum. . Com- muni- i l W Q | ^ 9 (0 f "p muüniter intelligitur o&nduum Feftivitatem CODmG, . Refürre&ionis precedens & fübfequens. l. um CC. qq. 11. 12. li [m)ms 27. Communio Pafchalis obligat etiam cem- pore Interdicti. l. cc. qq. 15. Ymj 28. Preceptum hoc impleri debet in Parochla lts ropria, nec illi fatisfit per communionem in Ecclefia Cathedrali, ni(i (it parochialis ID g ipfius communicantis, l, cc. qq. 14. 15. l umf 29. Malé agunt Parochi tribuentes fuis paro- M n chianis facultatem communicandi, ubi vo- luerint. l. cc. qq. 16. H 30. Advenz tamen & Peregrini fatisfaciunt IU5 1 communicandó in alia, etiamfíi fit Regula- n ris, Eccle(ia, l, cc. qq. 17. J 31. Peccant venialiter , qui in Ecclefiis Regu- i pet -larium communionem Pafchalem fümunt ex NH licentia fui Parochi folüm tacita vel prz- fümpta. 1. cc. qq. 18. Q qur 32. Epifcopus poteít Regularibus prohlbere, ne r in fuis Ecclefiis diftribuant S. Communio- f nem in die Pafchatis, licet non poffit hoc g o prohibere aliis diebus temporis Pafchalis. l. cc, qq. t9. & 20. 33. Ne quidem vi Bulle Cruciate fatisfit per p Ti communionem extra parochlam. l. Cc. d qq. 21. 34- Religiofi non poffunt ficularibus in arti- VN culo mortis miniftrare Euchariftiam, eriam T per modum viatici.fine licentia Parochi. l, db cc. qq. 22. if 35. Deficiente, aut nolente irrationabiliter E Eu- n Judex gett, ] (o) ^ Euchariftiam miniftrare Parocho moribün- jl -. dis poteft eam miniítrare quilibet Sacerdos. jplnid l. cc. qq.23. ironmul 36. Non tamen poffunt Regulares in Pafcha- sütiont te communionem dare in ordine ad íatisfa- grnra ciendum: precepto Ecclefiz, fíi Parochus eam dare recufet. l. cc. qq. 24. mpidi t 37. Regulares poffunt fuos familiares & famu- Bsl Jos commorantes in monaíterio communica- rein Paíchate & in articulo mortis, l. cc. Qsl ! nirum qq. 2f. . n Eod 39. Sacerdotes tempore Pafchali non tenentur 2 rj celebrare in Parochia propria; tenentur ta- m men in ea celebrare, fi alibi non celebrent. i iil l. cc. qq. 26. al 39. Parochi poffunt in Pafchate füis Parochia- MIT. nis dare communionem in aliena Ecclefia. l. $M cc. qq. 27- UI 40. Non fatisfit przcepto communionis Paf- Otonsi chalis per communionem facrilegam. l. cc. QU s *.qq. 28* T 41, Qui fuerunt impediti ad communicandum 1ilt in Pafchate , recté obligantur ad fupplen- ücrpm's t dam communionem Pafchalem. l, cc.qq.29. MT 42. Qui przvidet, (e impediendum ad com- *ïüüque [ fnunicandum in Paíchate, non tenetur an- M ticipare. l. cc. qq. 3o- 43. Qui exiftimans fe impediendum in Paícha- .»fi dubla, te anticipavit communionem, tenetur ni- :mmwion - tilominus communicare in Pafchate. l. cc, t qqo ;!. l "i ( 44. Qui previdet, fe impediendum à com- M inev; munio d T . t AMON - lts munione poft Pa(cha, tenetur communica- re hebdomadà precedente, 1. cc. qq- 32. T 4j. Excommunicati & Interdidi excufantur à T communione Pafchali, quando ferio co- ïfOCbïï nantur impetrare abíolutionem. l, cc. qq. 33- 46. Papa poteft fecum difpenfare quoad tem- pus, non quoad fubfítantia V, m communionisw Ut Pafchalis. l, cc. qq. 34. ln 47. Qui negligit communionem in Pafch ate, non incurric cenfüram ipfo facto. Nam in- TW terdictum Ecclefiz & privatio fepalturz eft J tantüm feérendz fentenriz. l. cc, 99.5f, D 48. Qui communicavit in íta tuü peccati mor. talis invincibiliter ignorati 5 fatisfecit . prz- TA cepto Ecclefiz. l, cc. qq. 36, 49. Qui in füa parochia communicavit facri- i I legé, non tenetur fupplere hunc defe&um in propria parochia. l. cc, qq. 37. munoni fo. Convi&ores in Seminariis Societatis Jefu ia non fatisficiunt huic przcepto, fiae licen- tia faltem tacita Parochi commu nicando in t Ecclefia Societatis, l. cc. qq. 38. vt f1. Puerperis re&ius differtur communio Pa(. al qn du chalis usque ad purificationem. I. CC.04.39. f2. Quicunque eft. capax abfolutionis condi- "T d tionatz, v. g. femifatuus, habenslucidain- tervalla dubia, ftupidus, ille etiam eft ca- jgi lr pax communionis Pafchalis íi a bfit pericu- J fmm]r j lum irreverentiz. l; cc. qq. 4o. j 3. Phreneticis, fi fuerint moribundi & abfit periculum irreverentiz qnit » danda eft commu- D 'nie. l. cc. qq. 41. P 4. Àna- & (0) : MMHHU f4. Anativitate fimul furdis & mutis pote(t ao dari communio , fi potuerint difponi ad fig- na faltem dubia contritionis, & protefta- ob spitictt tionis, quod Euchariftiam agnofcant faltem jl* füb generica ratione rei facramentalis ani- erqitt mabus proficuz. l. cc. qq: 4z. (t jj. Ex caufa gravi, ubi non eft facilis recur- "T fus ad Papam, poteft per Epifcopos extendi t tempus Pafchale. l. cc. qq. 43. aleq De Minifiro. ww Diaco $6. Minifter Euchariftiz conficiende eft folus tigin. Sacerdos. l, cc. $.3. qq. 1* J t $57. Ad licité celebrandum Neomyfíta indiget * CO licentia Ordinarii faltem tacita. l. cc. qq. 2. ! $8. Regularis ad celebrandum in aliena Eccle- ii fia indiget licentia parochi faltem ratione m " paramentorum &c. l. cc. qq. 3- r f9. Ad hoc , ut Sacerdos fzcularis difpenfet FE Euchariftiam in Ecclefíia Regulari, indiget od licentia Superiorum faltem tacita. l. cc. qq.4- ï;s t 60. Habens Bullam Cruciatz non potelt fufci- P pere Euchariftiam à quocunque Sacerdote fine licentia parochi. l..cc. qq. 5* Ytros 61. Diaconus poteft difpenfare Euchariftiam b "afim n ex commiffione Epifcopi vel Parochi, l. cc. . Qq. 6. äiigids | 6x. Ea tamen commiffio non facile det ur fine neceffitate. l. cc. qq. 7. KT. /63. Abfente v el irtationa biliter nolente pres« (t Diaconus Euchariftiam infir- ts bytero pote Ntily mis miniftrare, l, cc, qq. 8. 3. Immo in ca- fi "f (o) I&mmis j Mübnr fü neceffitatis abfente Sacerdote id licet Subdiacono, l. cc. qq. 10. ! n 64. In cafu neceffitatis poffet laicus feipfum Wt j communicare, fi abeffet fcandalum ; immo Wfäüs f & alios. l. cc. qq. 11. 12. Inhoc cafü ta- men requirenda foret licentia Ordinarii , fi L r haberi poffet, l. cc. qq. 11, 13 etten 6y. Sacerdos abfente alio Sacerdote . poteft communicare feipfüm etiam extra neceffi- tatem. l. cc. qq. 13. Idem hoc poteft com- mittere Diacono, fi non potelt. communi- 21 Vf [ care feipfum. l, cC. qq. 14- 6&. Diaconus tamen extra neceífitatem non ij debet communicare Ííe ipfum. l. cc. qq. g I$ 7. dv r 67. Non licet Sacerdoti, communicanti ex Jem n mera devotione in defe&u alterius Hoftiz j frangere partem fuz Hoftiz , licet hoc ali- x d qui authores concedant, l. cc. qq. 16. 'a ur, d 68. Parochi tam inftituti quàm etiam Manua- ( l.cr,,':.: les tenentur tempore peítis dare Euchari- ag ftiam etiam cum periculo vitaz. l. cc. qq.17. W ho 69. Sacerdos laborans Chiragra, fi non poffit 1[' miniftrare Euchariftiam pollice & indice, fyrit extra cafüm neceífitatis eam non miniftret L] hi aliis digitis fine licentia Ordinarii, l. cc. qq. 18. m 7o. 'Tempore peftis ISacerdos Euchari(tiäm re.- &é porrigit cochleari argenteo. l. cc. qq. 9- i m Ain d Immo , fiid cochléari fieri non. poffet, (a- cerdos re&té eam in vafe decente mitteret E 3 NE .lmmoïüï ( 9 (o fise at k vel poneret infirmo, ut 1ab €o ore capiatur. l, cc. qq. 18. d qnd 41. Sacramentum poenitentiz & Éuchariftiz u ab excommunicato peti poffet , fed non ab jgici . haretico. l. cc. qq. 2 1. j dcgluti 72. Extra neceffitatem tanigens Euchariffiam munlb. ,( in ftatu peccati mortalis, peccat mortaliter, jipei prafertim Diaconus vel Sacerdos. l. cc. g n q0; 3311 a d De ]ejum'ä commtunicantium, j mlic 973. Preceptum cotnriunicandi jejuné eft can- d at tüm juris Eccle(iaftici. l. cc. $. 4. qq. 1. £m sineneoe 74. Hoc jejunium debet effe naturale. l. cc. .qq. a. is, tl 75. Peccat mortaliter, qui communicat poft nl lü fumptionem cibi, quamvis exigui. l, cc. n qq' 3. d r 76. Qui comedit vel bibit in dubio, an jam Ío- nuerit duodecima noGis, nifi credat, jam ;äm,imw i probabilius fonuiffe duodecimam , poteft al- NT téro die communicare. l, cc. qq. 4. 77. ldem dicendum, fi unum horologium fo- lR VCOmmuni nueérit duodecimam , alterüm veró nondum fonuerit ,. nifiipfemet operans credat , ecun- !dfm ( *tid dum effe falfum. l, cc. qq. $. peccaret ta- men venialiter (ic operans, fíi ita faciat ex *tten meéra voluptate, immo mortaliter, fi ita "t faciat ex confuetudine, vel conítanti pro- t ofito. l. cc. qq. 5. "sl 78. Idem dicendum, (i operans fe accommo- 1 . det primo horologio quoad jejunium Eccle- — fiafticum, fecundo quoad jejunium naturale ïjmdifcnd ']l. cc. qq. 6, 79-Pul. "d ^ f 79. Pulfante horologio. duo decimam nodis , Enrhml poteft comedi usque ad finem pul(ationis. L l..cc.. qq. 7- go. Reliquig ciborum intra dentes harentes ï l poffunt deglutiri fcienter, quin impediatur Cbä!ffüt communio. l. cc. qq. 8. TOj $1. Non impeditur à communione deglutiehs O5 Lt aquam per nares trajedam, vel fanguinem é naribus defluentem. l. cc. qq. 9. n $2. Nec maflicatio tabacci, nec ejus furni- lt gatio, nec attra&tio pulveris per nares im- »äx pedit .ommunionem. l. cc. qq. 10. fitamen i A id fiat f(ine neceffitate, ficoperans peccat ve- nialiter, & fiex confuetudine, vel conftan- Wi y ' tipropofito fiat, etiam — mortaliter. l. cc. . [ qq. 10. 83. Bibens proprium fanguinem ex vena aut ij vulnere, impeditur á communione, l.. cc. QR qq. 11. mj $4. Qui in ablutione oris prater intentionem M aliquas guttas aquz trajicit, non impeditur wj à communione. l. cc. qq. 12. Md $;. Idem dicendum, fi quis trajiciat officula, pj vel aliud non comeftibile.], cc. qq. 13. pec- m caret tamen venialiter, qui talia fine necet- TYv fitate trajiceret l. cc. qq. 13. n gl $6, Ex depravato appetitu comedens cretam, carbones &c. impeditur à communione. l. Tun cc. qq. I4. m Ecdö' $87. Idem dicendum, fi quis dcglutfat nucem avellanam cum cortice, l. cc. qq.15. umnmfïf Q. j 4 ov | a$ ( He [ 88. Non impeditur deglutiens mufcam á rþþcb m te ori illapfam. l, cc, qq. 16. g 110n 82. Nec impeditur , audito ultimo pulíuduo- decimz trajiciens bolum jam mafticatum. ?judicio, | Peccaret tamen venialiter, qui advertens " ied proximum pulfüm horologii adhuc cum in- tentione craftino communicandi bolum in os a, m pl lu fumeret. l. cc. qq. 17. j t 90. Si quis ante medium no&is imponat ori aleq faccarum, íperans, illud probabilius re. Terdos folvendum ante medium no&is, non im- editur, etiamíi forte non refolvatur ac ao | &n, u trajiciatur ante duodecimam. l. cc, qq. 18. 71 91. Impeditur à communione, qui comefti- Va bile deglutit ac denuo evomit. l. cc. qq. 19. 93. Non licetSacerdoti nonjejuno celebrare ad n tll conferendum viaticum moribundo. 1. cc, 4q. TE 20. Multó minus in tali cafu id licet (ine W Miffa. l. cc. qq. 22. ) ïm, f $3. Si tamen in tali cafu ex non celebratione RT oriretur fcandalum vel murmur, licité cele- ER braret non jejunus. l. cc. qq. z 1. Terft [ 94. Idem dicendum in quovis fimili cafu, in V stl quo ex non celebratione oriretur fcandalum vel murmur populi, v. g. fi parochus in ät maj qq' 28- CNativitate Domini in Miffa prima fumeret ablutionem, l. cc. qq. a1. ï& tder 95, Non eít exfpuenda aqua, fed deglutienda fi eam Sacerdos loco vini per errorem con- a, Qu T facravit & in os fumpfit; ficque de novo vi- num infundendum & confecrandum eft, 1, M lr 'CCQ qq. 25« 96, r (0) N $3e mn'fum 9&. Si Sacerdos in fumptio ne advertatfe fump- fiffe aquam, & integritatem Sacrificii füp- T plere non poffit fine gravi fcandalo ac.füo ff przjudicio , poffet pergere in Miffa. l. cc. ["i il qq- 24- L Q ) 97. Sacerdos, íi ante confecrationem rdcor- lg, detur, fe non eífe jejunum, & defiftere non poflit fine aliorum offenfione ac fu4 ins Wt fami&, non tenetur defiítere. Alioquin te- i ts v netur. l. cc, qq. 25. ij 98. Si Sacerdos ante confecrationem corripia- Ro turmorbo, poffet alius facerdos füpplere Miffam, non tamen adhoc tenetur. |. cc, E MA Ql t qq. 26. 99. Si Sacerdos moriatur poít utramqué con- It fecrationem , alius Sacerdos jejunus non te- tb ( netur füpplere, (i ipfe intendat celebrare ad aliam i gt intentionem. aliàs tenetur. l. cc. qq. 27. 100. Immo, five moriatur poft utramque con- r fecrationem , five poft primam tantüm, jux- t ls ta Rubricas Miffa fupplenda eft per alium Sacerdotem etiam non jejunum , puta jeju- äa&, t nio naturali. Si enim alius Sacerdos jam v(id effet praníuüs ,non teneretur füpplereMiffam, | peto:hus i l. cc. qq. 28. ia t 10I. Siin przdicto cafü defitSacerdos, fpecies vini deberent potius affetvari in alterum r,jgfudcnda diem , quàm dari laico jejuno, nifi timea- i t tur ne acefcant. In quo cafu. effent potius TT dandz infanti, l. c. qq. 29. hum d 102. Si facerdos poítfumptionem ablutionis deprehendat Particulam Hoftiz, parvam 5( ETg fqmat, d NON- m r ' .. fümat, notabilem affervet in Sacrario. l, ce. qq. 30. apoff i P vcnialeï 103. Tales parvz particulz poffunt à Sacerdo* n te abfumi etiam poft*fuum reditum in Sa* " h criftiam. l. cc, qq. 3r, üinmu 104, ldem dicendum; (iparve particule re- TT « periantur ab alio confecratz. l. cc. qq. 32. j üula ! Cl 10f. Idem dicendum;, fi tales particulz de- H Í f prehendantur poft diftributionem Eu:hari- gt i ftiz , & commodeé fervari non poffint. l. cc, qq. 33- 1j 411'1'.1 *o6. Tales reliquia non funt porrigendz com- f municantibus ante ablutionem. l, cc. qq. 34* Al 107. Laicus etiam non jejunus licité abfümit t oun W u Hoftias, fi alioquin effet pericalum , ne ir- reverenter tractentur ab hareticis.l.cc.qq.3 f. LT 10$8. Licité communicat etiam non jejunus , fi 1nm, Í alioquin incurreret periculum infamiz, l. ii v cCc. qq. 36. L 169. Poteft dari Euchari ftia infirmo periculofé t decumbenti etiam nonjejuno, etiam(íi jam t | acceperit viaticum, Quotidié autem noneft lnttim communicandus, fi per plateas debeat de- Lfüzamcn l ferri SSmum, l.cc. qq. 37 38-39. M ii 110. Poteft infirmus poft fumptionem medici- M nz communicari in Pafchate fi alio die non "p poffit commodé haberi parochus, vel füm- *j ptio medicinz primüm rcíciatur poft de- ET portationem SSmi. l, cc. qq. 40. l ;DWHS [ i11, Non licet Euchariftiam deferre ad infir- . mum, qui eam non poteít fumere, velnon w'&t Q fetinere rationc vomitüs. l, cc, qq. 41. II2 ï'«iïtri ) 9t$ (o) MILM I12.. Statim .comedere vel .bibere. fine gravi cauía poft (amptionem Euchariftiz eft pec- t catum veniale, & fi fiat ex confuetudine i nj vel conítanti propofito eft mortale. l. cc. qq. 42 tl n 113. Communicare poft convivia vel compo- 1j vationes in feram noctem protractas gulofi- il d. tatis cau(4 , cibis adhuc indigeítis e(t ve- Ll niale & (i fiat ex confuctudine vel coníftan- t propof'to, eft mortale. l. cc. qq. 43. L1o, De variis aliis difpofitionibus in. com- "d municante requifttis. n m& 114 Pollutio caufata ex negligentia folüm ve- P d nialiter peccaminofa, non impedit commu- 1. fed tantüm ex :coz- nionem ex' geceffitate , u giruentia ,. quz etiam ipfa non impedit com- j munionem; fi absque aliorum finiftris fu- amit,. fpicionibus, velfimili.caufa rationabili omit- » ti non poffic. l. cc. $..j..3q. 1. w 115. Qui poft voluntariam pollutionem aut fornicationem veré poemtent. non impe- Aunf Vf diuntur àcommunione eodem diefumenda; Hj nifi tamen in fe experiantur fpecialem fidu- ciam , rectius abítinent, quod judicio Con- n feffarii relinquendum. l. cc. qq. 2 pdtt 116, Conjugata perfona reddens debltum non àmpediturà communione, immo nec pe- n p tens caufa incontinentiz fine fua culpa or- Petens tamen :cauí3 voluptatis peccat vemahter eodem dxe communicando. l. cc, i qq. 4- , du 117, Mulieri patienti Buxum fanguinis, aut n T *tem- : (o) ,:WdOS! témpore menftruifi valde devota & exem- gxdfn[e ( plaris fit, non eft deneganda. communio. g "Aliter dicendum, fi mulier accedatad com- munionem tantüm ex confuetudine, &per- f t at petuo cum iisdem peccatis venialibus exter- : nis fatis deliberatis. l..cc. qq. j. Ti vt 11$. Peccat venialiter, qui in die commu- ao at a nit nionis fine caufa rationabili negligit lavare | OS; faciem & manus. l. cc. qq. 6. j nmoi Venfititu 119, Energumenis licité datur communio, 'dummodo in Ecclefia.quieti fint. l. cc. qq.7, stnta, duf 140. Conftitutus in peccato mortali cum con- tritione perfecta licité celebrat vel commu- nicat, fi defit copia Confeffarii, & urgeat (Wele vtf neceffitas communicandi, l. cc. qq. 8. 121. Idem dicendum;, fi alioquin fequeretur / fcandalum aut infamia. l. cc, qq. 9. LUl 122. Idem dicendum, íi daretur periculum hm i fcandali publici, aut infamiz publice. l. cc. uj e qq. 1o. 123. Non tamen idem dicendum, fi praecife Wmm fequeretur aliorum admiratio; aut finiftra lt am füfpicio apud familiares, paucos probos, vel m unum & alterum fine periculo infamíz aut ttbt, fcandali. l. cc. qq. 10. DARU 124. Sacerdos jam conftitutus in altari, fiibi L recordetur peccati mortalis, poteít pergere At ( cum fola contritione. l, cc. qq. t t, if j2f. Idem dicendum de communicante jam "g conftituto in fcamno communionis. l. cc. "t r .gq. 12- Nik 1264 «$ ( & m&w, 126. Sacerdos, vellaicus, qui in confeffione (tyy precedente oblitus eft, peccati mortalis, quamvis tale peccatum jami fit indireCte re- LA miffum, tenetur nihilominus elicere con» tritionem ante communionem, 1. cc. qq. 13. I27. Talis vero non itenetur confiteri iterum Cnny. de novo ante communionem, etiamíi poffet um de novo confiteri absque fcandalo vel infa- mia, dummodo moraliter certus fit, fe jam nmum'o, effe conftitutum in gratia per Sacramentum " poenitentiz, l, cc, qq. 14. l, F'ide. Euchariftia, Sacrificium Miffz. ; W. Competentie beneficium. w, &ng Fide, Solutio. ) Áirt Concionator. ) Fide. Predicare. Znor proximi. num. ]. & periin Jie lt Jiaconus , ubi traduntur Regulz pro Con- cionatoribus ex D. Salefio. & /2/Za. n. 27, Í PHCA ^ confe(JariorumInflruchiones prattice, ,I m ln 1, Regula aurea Confeffariorum edica a S. Ca- gt volo Bovromaeo, cum Notis, & LeGtionibus D t variantibus. 4z Zra&. de Penit. Append. part. 2. num. I. II. ilml'i, j 4. Monita S. Francifci Xaverii. l. cc, n, III, ia 3. Doétrina CozczlZ Tr;'de-ntz'ni de Pænigentia. l. cc, num, IV. l 4. Rituale Romanum de Poenitentia. l.cc. n. V. ant i 1j m j. Decreta Romana de s&tate Confeffariorum requifita; de non audienda Confeffione in j gedibus d x$ o fe gæruppletü zdibus privatis, de modo excipiendi con- p d feffiones sgrotantium, l.cc. n, VI. VII. 150. l' fe q 6, Decretum Clementis VIII. de confeffione lt u per littéras. l. cc. num. VEIT, wf 7. Decretum 'Alexandri VIL de attritione ex r tnetu inferni. l. cc. num. IX; n G $. De exceptione hzrefis in privilegio abfol- s Dd vendi a ca(ibus Bulle Coenz. 1. cc. n, IX. «tinos 9. De modo recurrendi ad Pcenitentiariám pro supenfis foro interno. l, cc. num. X. z du 10. ldea bomi Confeffürii , excerpta ex libris aterts $. Francifei Sale/ii, l..cc. num, XL. us 11. Monita Gerfonis Cancellarii Parifienfis , us fb de modo audiendi Confeffiones, 1.cc. n.XIE, dpt t 12, Directiones Confeffariorum, ex variis au- '.:guïa!ibus N ..thoribus collectze à P, La Croix. l. cc, num. XIII. t a tins | 13. Incurrunt excommunicationem exquiren- ml M tes à poenitentibus complicum nomina fine Qd neceífitate pertinente ad integtitatem Sa- J . cramenti. z Supplem. S. 1. db t 14. Incurrunt perpetuam inhabilitatem ad ce- ittn lebrandam Miffam follicitantes in Conteffio- lg, nali ad turpia, Z S'upplem. S. 14, Fcrzh's [ D ïus Papt -Cmy?yärii furisdictio. r. Jutisdi&io hzc eft poteftas judicandi fübdi- m l0ntlo tos in foro interno. z ZYa&, de Pezitent. li (tte T difp. 8. q. 3. qq. 1. & Eft neceflaria ad validam abíolutionem, D "u d 'l- CC.' qq. P à Vil j 'Non Wf 38 (o) B. Clþlend lt i] 3. Non fuppletur ab Ecclefía, quando eft ex- Ui iflimata ex errore tantum paucorum, aut Qu craffo, l. cc. qq. 5. 4. Non licet wti Jurisdictione dubia, nifi in Qbre « cafu neceffitatis , & premonito poenitente, ut brevi iterggm confiteatur habenti jorisdi- 00 dl &ionem certam. ]. cc. qq. 4. f. Nullus Parochus habet jurisdictionem in ] Ij IXI parochianos alterius$ parochi , nifi accedat Tf n ejus confenfus faltem tacitus. l. cc, q. j, Idem dicendum de Epifcopo erga Dicece- A 'Mibris fanos alterius Epifcopi. l. cc. qq. 6. N €. Regulares privilegiati habent jurisdictionem i Mi in omnes fideles. 1, cc, qq. 7. TT 1. Epifcopus poteft Confeffariis fculuribus & Lvars Regularibus non privilegiatis limitare juris- "m dictionem quoad locum, tempus, fexum, .8.. Eam tamen Pra- períonas, &c, l.cc. | o latus fuis Religiofis non poteft limitare, nifi oninu ex poteftate delegata ab;Epifcopo. l.cc. qq.9. f 8. Jurisdidio orZzarza, annexa officio , aut directé concefía non exfpirat morte , aut TT deftitutione concedentis; delegata vero ex- at " fpirat. l, cc, qq. 10. Quia tamen Vicarius ] Generalis delegans poreftratem abfolvendi l, à cafibus Papz refervatis, id non facit no- mine proprio, fed nomine Papz , morte "u Vicarii Generalis non exfpirat illa poteftas, faidit l- CC. qqæ 'oi 9, Excommunicatus va lide abfolvit, nifi fuetic qtiong nominatim denuntiatus, l cc. qq. r1. Si- militer validé abfolvit irregularis. l; cc. j io. Nec - (0) 10. Nec Conf'cfï'ahus S &cularis, nec Regularis D anfhts validé abfolvit Religiofum , nifi habeat in gl t guue eum jurisdictionem ab illius Su perigre,, aut in Jubilzo. l.'cc. qq. 12. urum cot um fs XI. Parochi poffunt fibi eligere confeffari qu puems, ab ordinario approbatum, quem voluerint, nifi Epifcopus eam facultatem reftringat ad gims i Confeffarios determinatos. l. cc, qq. 15. is pf , perlhna 1 12. Affertur Bulla SS. D. N. Benedi&i XIV. .de abfolutione à Cafibus refervatis in Ju- 'affürii L bilzo. l. cc. qq. 3. | ts Confelarii. Prudentia. 1. Confeífarius tenetur pcenitentem monere, i t ) s u fi laboret ignorantia circa rem dire&té in Confeffione expofitam. 77 a, difp. 11. q.3. qq. r. T vadl. de l'emt. àltt W tll 2. Tenetur etiam monere pcenitentes . circa E obligationer denuntiandi fedu&tores & fcan- dalofos. l. cc. qq. 2, 3. d m lt i 3. Prafertim follicicantes in confeffionali. l. cc, qq- 4- : ln d m Wisrt f 4. Non debet paffi ) poänitentem interrogare At de perfona complicis, fed tunc folàm , fi absque notitia de períona complicis a poe- -'3 Ánila "prig nitente explicari nequit occa(íio proxima auc "m propingua peccandi , vel obligatio denun- tiandi, ubi advertit; ejus malitiam redun- "m f ( dare in feductionem vel fcandalum plurium, Utdtn l. cc. qq. 6. & in Suppl. j. 1. At f. Poenitentes interrogandi fünt 1. de numero "U gl z. De -'.lm 4'] & fpecig pecCgtOmm verofimili. 1 circume 'mW t " i* Circumftantiis diverfze rationis, quando: ve- ro(imile eft, talem notabiliter aggravantem VM concurrere. 3. Circa, durationem actuum internorum complacentize lafcivm. 4. Circa Mi occafiones aCctuum & verborum lafcivorum, Vühtry f. Girca pueros, & puellas, & lafcivaab intere hpj rogatione àbítinendum circa ea, quz fieri Mj uwidem poífunt, fed. verofimile non eft, X in tali perfona accidiffe. l. cc. qq. 7. isiuj. Confcffarii 5 equift. 4 ad retium tgptm clatotum. l 1. Confeffarius., fi fit in ftatu peccati mor- talis, tenetur prius confiteri, Z» Zra&, de T D Dd Penit, difp. 1. q. 1. qq.a. 1771 2. Tenetur fcire, & frequenter repetere Mo- talias. 1. cc. 128 Y5 C 3. In cafü difficili, de cujus re&ta refolutione IN dubitat, tenetur refolutionem differre, vel alios confulere, ], cc. qq. 3. / 4. Tenetur rudes inflruere, parum difpofitos iil ; ad dolorem difponere, à vitiis abfterrere, vindicare ícelera , ad virturem animare,. m probos ad perfectionem dirigere. 1, cc. qq.4. (n;l $. Hinc familiaria habeat in eum finem mo- Bu tiva, & principía aícetica. 1. cc. qq. 4. vt $. Abfolutionem differat confuetudinariis, de jie 'quibus non fperat emendationem. . 2. lis, j qui occafionem proximam nolunt dimittere. ;j 3. lis, qui occafionem proximam non poffunt dimittere , nolunt tamen recipere media lum neceffaria. 4. lis, qui licet adhibeant me- | A dia , femper tamen recidunt, .;. lis , de ( Index gen. qui« ] d (o) quibus non eft verofimile, media neceffaria gt Wj applicaturos, 6. Negligentibus quoad 're- ftitutionem , vel implendas poenitentias ; Uä;le [ vel fervanda media. l. cc. q. 3. qq. z. 4 . Abfolutio non íolum eft deneganda iis, k UCF qui fünt indifpofiti, fed etiam iis; qui no« ii lunt emendare quedam habitualia peccata doltoy venialia; de quibus dubium; an non tranfeaüt in morrale. l. cc. qq. 3. Pro deli&is occultis non fünt imponendz ^ntets t 48. cenitentig publicze , nec pro publicis re- dite ij inquentes infamiam, 2. Pufillanimitati quoad moderationem poenitentiarum cone TOW | defcendendum , non vero malorum auda- vl cim, 3. Si noh poteít injungi gravis poe- t5 tgtl nitentia, gravitas compenfanda eft diutur- nitate temporis, 4. Si non poffunt peragi L Üng poenitentiz quotidianz , transferende fünt in dies feftos, vel hebdomadas fine alliga- "a. tione ad diem, j. Quando confuetudina- ii riis imponuntur poenitentiz conditionate, Ht lm f v quo major eft confüetudo, eo minor im- ponenda eít. 6. Rudes monendi fünt, ut LUTTT moneant de difficultate , fi quam habent. Mcentn [ H | 7. Raró confitentibus imponenda confeffio circiter men(trua. 8. Pro inimicis & of- fenfis injungendz preces quotidianz. 9' 'ttr g Reftitutiones in caufas pias non in fe de- T rivet confeffarius. 10. Circa peccata in- t veterata lafícivie non eít facile condeícen- dendum quoad poenitentias aufteras ob ni- t,w lmmm ln miam poteftatem doemonis in tales perfo- KüHötl nas. 11I. Preces poenitentiales , quz itn- "i ponun— edizw CNON - ; qui, ponuntur; utilius fiunt, fi jubeantur dirigi ad fpeciale myfterium ; ad quod afficitur Wtl penitens, ' W'l: Afl $. Confeffariis fub Excommunicatione inter* A dicitur, ne paffim exquirant a pcenitente I* Qu nomina complicis. In Supplemen to $. 1, li vt Mitifeg Vide. Abfolutioy fatisfa&tio, Append. patt. 2. Confe[[io, Bol 1. Peenitens tenetur confiterl circumftantias It i nj notabiliter aggravantes Confeffario de iis i interrogante, . "/ / r q. T. ? TYad. de Penit, difp, 4, ^, Per [é autem non tenetur vconüteri circüthe« j y d dis flantias notabiliter aggravantes, nifi illas; fitt qui addunt gravem inalitiam dever/e va» eie i 2j0mi$, aut que moraliter zquivalent pl« ribus numero peccatis l, cc. q. i. Concl, ; fitei vtf lu&;. n j. Peccata diverfe vatioris vocantur, que icet juXta regulam zu/tovum differenti& d dl [pecificze zodernam non differant fpecie, in ht fuo conceptu tamen connotant vel.caufant yu f inhoneftatem contrariar alteri legi vel vite tuti, l. cc. q. 1. io Prienot. 4. & $, at Y J 4. Non datur obligatio confitendi peccsta d« TIT. 1 bià laté talia, five fit dubium juris five fa&i, n Vocatur autem dulzutz latà di&uim , in quo ul . quis judicat, peccaturn probabilius vel rioh " TT effe commiffum , vel non effe grave. 1. C6s ls p q. 2. Not. z. & Concl. t. qui tend i peccata ftricte $ Datur obligatio confi F.2 dubia, POHW ' 3t$ ( f h ogeu dubia, five fitdubium jüris (ive fa&ti, " $rigà ;Jüllm habel dubium dicitur , ubi eft zqualis probab:litas dw&ä Id in utrumque. 1. cc. q. 2. C'oþncl./.z. Vide silorm. exceptionem. n.rf. 6. Pii tamen, qui per multos annos non com- á pwbibi l ao miferunt peccatum mortale, poffünt zz du- 7 ! -lio facli recentis per di&amen reflexum fe "T grailà refolvere, à fe non effe preftitum confen- aj Áunt füm requifitum ad peccatum mortale. l. cc. dranm a q. 2. Concl. 3. 40&60[[30[0 7. Confeffio poteít effe valida & informis, i furi dummodo fuerit exiftimata absque ignoran- snheit tia craffa graviter culpabili qux zquipa- ial retur fcientiz. l. cc. q. 3. T 9. Sacramentum tamen poenitentiz non poteft .. effe validum & informe; quia fola confeffio, EATY am n utut valida, non conftituit facramentum va- lidum. l. cc. q. 3. concl. 3. if q tids L. 9. Extra cafüm necefífitatis non fufficit fola ao t confeffio generalis, l, cc, qq. 1. R, 3. i dn IO. Ad cafum necefífitatis pertinet extrema dhi, v quorundam ítupiditas, à quibus non poteft Ttttonem elici.peccatum determinatum, 1. cc. K 4. B W of ^ compe 11. Qui fcit fe commififfe peccatum mortale, cujus non recordatur in particulari, tenetur "! conl *bly 'confiteri , fe habere mortale. l. cc. qq. 1. rb RORCYS L 12. Peccata dubia, fi non habetur ab ultima Vinj confeffione peccatum certum , funt matería " Tf confeífionis, ita tamen, ut adhibeatur ab- ?Wï« l uf folutio mentaliter conditionata, l, cc. qq. 2. .13, Con- TT .H'VV(O) . t Fl& id [*] CO;I- 1b pr 13. Confeffio generalis addi folita in fin Spb li *: feffionum habet veré rationem facramenta- v lem diredté remiífivam peccatorum merta- lium oblitorum. l.cc. qq.3. lmo in antiqua 15 Q0n Ecclefia probabiliter erat 'Sacramentalis re- *Oml[][ lil fpectuillorum,qu: a&tu ftabancin ordine poeni- t tentum, & refpectü illorum , qui habebant 10 cnpf tantum venialia. l, cc. qq. 3. R. 3. mk' I' W. 14. Venialia funt materia Sacramenti etiam quoad reatum culpz. l. cc, qq. 4. 1j. Sijconcurrant duo dubia ffviéle dicla, nempe m a. fa&;, an fuerit peccatum commiffum , ve Juvi$, an fuerit grave peccatum, & dubium m W aliud facii, anillud quis jam fuerit confeffus, non datur obligatio illud de novo confi- m .tendi, l. cc, qq. 5. R.3. dl mf ATDCRD 16. Univerfim non datur obligatio confitendi ea peccata, quz quis jam probabilius eft ffieri confeffus, l. cc. qq. 5. 17, Immó nec tenetur illud confiteri, fi habet 15 rationem judicandi, quod illud fit jam con- dntt m feffus, vel illud non effe mortale, nec ha- Wa j bet rationem in oppofitum. l. cc. qq. . R. 4« g 18. Qui confeffus. eft peccatum ut. dubium, m nl ac dein comperit effe certum, tenetur illud Eximuntur de novo confiteri ut certum. jr t tamen ab hac obligatione fcrupulofi, fi ex- TT periantur, in fimilibus variare fuum j udi- cium, .& jam longum tempus effluxerit, & r d dubietas verfetur circa di&ameqhabitünï g m confcientiz, l. cc. qq, 6. henr ? 19. Qui confeffus eft numeru m peccatö;dm ut ,CC. qq*i' dubium , & comperit certum , non tene- 3 tur H 4 *E*!—-(O:), g tur illum de novo confiteri, ni( ille numes. .fus certus notabiliter variet judicium Cone effarii in ording ad. inj upgendam posniten- tiam. 1. cc, 49« 74 8« m 20. Qui confeflus eft peccatum ut certum, & h - comperit effe dubium, non tenetur retra- are, nifi timeat, confeffarium propterea g hn erraturum in (ui directione. l. cc. qq. 9. ghuc o L g $1. Datur obligatio confitendi non folüm actus externos , fed etiam effedtus , qui fa- impil cile:poterani confequi , etiamfi tales effe- riiit i us non fuerint directé intenti, & etiamfl MMb jam fuerint retra&teti. l. cc.qq. 10.. 11 df o I2 lä- wl l 22« uamvis nemo per fe teneatur flatim confiteri , fed tantüm per accidens, (i in- df v m gruat periculum mortis, aut neceffitas ad- kf miniftrandi vel fuüfcipiendi Sacramenti, da- if tur tamen obligatio, non protrahendi tamdiu confeffionem , ut confiderata difpofitione .'Lü. L.üx h N animi fit morale ac probabile periculum re- apfüs. L cc. qq. 14.- p 23. Statim poft peccatum mortale , quampti- Drm müm occurrit cogitatio practica de agenda T ! ponitentia, datur obligatio gravis eliciendi N debct contritionem faltem imperfe&am, imo da- tl tur obligatio füb veniali etiam cliciendi con- ttitionem perfedtam, À cc. qq. 1. LT "rle, 24. Peccata jam femel confeffa fünt materia "Ui con fe flionis vel in ordine ad diminuendam Tf poonam , vel ad diminuendam indignitatem M tecipiendi majores.gratias. 1. cc. qq. 16. '»;f liu af. Cor« «$ O He i ln l , Confeffio peccatorum venialium non fo- - Jàm poteít precipi, fed etiam actu precepta Pt e(t ab Ecclefia refpe&u eorum , qui non habent mortale in confeffione annua, l cc. "p .qq. 17« 18« Kf It 46. Tenetur quilibet femel in anno confiteri Nnyts broprio Parocho vel ejus Vicario; quamvis ] qqc ) nunc huic confeffioni fatisfiat apud Regula- r (il res Privilegiatos. l. cc. qq. 19. 20. Se À QUi Quf apud non privilegiatos, vel alios parochos "T non fatisfit fine licentia proprii Parochi. lxmm l. cc. qq. 21. * M ÓT 27. Confeffio non poteft : fieri laicfo in effe fa. : z cramen:ali, l. cc. qq. 22« sl 28. Confeífio non fit licité in Scripto , ubi üh, ( poteft fieri vocaliter. l. cc. qq. 233. Immo lus talis confeffio nec eft valida. — Nec datur in: Ws Mit t caíü neceffitatis obli gatio con.ütend? in Scri- pto. l. cc, R. 2..3- pl 29. Nec in Pafchate, nec in articulo mortis ;Qricdumn datur obligatio confitendi per interpretem, 351 l, cc. qq.24 TT 30. Si peccatum non poffit explicari fine com- n plice , debet quidem poenitens ex charitate g m o adire confcffarium , cui eft ignota perfona hd complicis , fi tamen perfeveret pericalum jf ex complice, poteft hunc explicare confe(- fario ordinario. Semper tamen in Ecclefia a t viguit neceffitas explicandi complicem , ubi gt dignium aliter peccati fpecies explicari nequit. l. cc, Lb 9q. 25* F4 3:.' Ab j ü [ æ)gä ; CO. ägþ 31, Ab integritate confeffionis excufat r, .Ob ge u gl livio poft diligens examen, ' 2, Impotentia phyfica. 3. Impotentia moralis , fi absque s gravi fuo vel confeffarii damno fieri n equeat ä&us cü ( 2 l. cc. qq.26. gl al 3*. Adimpotentiam tamen moralem non perz tinet magnus concurfüs peenitentium , vel LU J' ( qql infamia incurrenda apud confeffarium , ve! n mort periculum lJapfus ex longiori examine, vel englünt neceffitas manifeftandi complicem , vel ne- ) celfitas Superiori confitendi peccatum re- D dot, fervatum. L. cc. qq. 27. xuir r 33. In Pafchate non fatisfacit przcepto. per i g confeffionem facrilegam, L. cc. qq. a8. * ULf a d Ca;;z/ïrmatiag rüisopt 1. Sacramentum Confirmationis cft fignum at w . fen(ibile , quo per impofiionem manuum A 1 Epileopi confertur gratia confortativa in ii g fide, Im Trva&. de Dap t C Confrvm. de t w . Confirm, qq. r. lml | 2. Materia effentialis Confirmationis eft fola if impofitio manuum varía juxta diveríam de um terminationem Ecclefiz, ]. cc. Qq. 2, & in Queft. Difput. Coucluf. 3. t W 3. Forma confiflit in illis verbis : Signo te QMflgnif igno crucis , & confirmo te chrifmate fa. "; "hf lutis in nomine patris &c. 1. cc. qq. 3. "r 4. Chrifma eft oleum cum bal(amo permixtum ab Fpifcopo folenni cxremonia confecratum, AU | l. cc. qq. 4- "Ri $5 Mi- X þ!übyt( « o B , EM ImPültm f Minifter ordinarius eft folus E;iif'coþü's",- ex- D traordinarius veró ex commiílione Papz i Ms etiam presbyter. l. cc, qq. j. & qq. 16. 6. Effe&tus eft chara&ter & extenfio gratiz baptismalis in ordine ad confervationem & T - defenfionem fidei cujuslibet tlf ) u vocationi þrp-i 1 prism. l. cc. qq. 6. lm 7. Peccant mortaliter, qui oblata opportuni- i, w tate negligunt füfcipere h oc Sa-cramenþtum.v l: [2 I:90, qqi'o; Qj f& $. Magis decet, ut hoc Sacramentum admi- niítretur primüm poft adeptum ufurm ratio- IIW M nis. l. cc. qq. 10. J L 9. Decet, ut recepturi. hoc Sacramentum fe ad i(taud difponant confeffione, jejuniis, & fa m aliis bonis operibus, ad quz fünt prius per 4 f hebdomadz vel menf(is fpatium praparandi | Tanty à Parochis. l. cc. qq. 1 1. Oa d 10. Signatio in fronte admonet confirmandos Qufib : ut fine verecundia aut metu profiteantur fi- dem. 1. cc. qq. 12. yid l 1r, Percuffio in maxilla admonet, omnia ad- jitin vería pro Chrifto invito animo. ferenda ef- fe. l. cc. qq. 13. T 12. Oleum fignificat gratiamSpiritus.l.cc.qq, 14 at 13. Balfamum admonet , ut confirmati bono r f odore virtutum aliis dent bonum exemplum " léóce: ggqs 14 AUE 14 ln Ecclefia Latina Summus Pontifex fibi fritut foli refervavit confirmandi poteftatem dele- gandi presbyteris; fed in Ecclefia Grecaex j taci* $ ( 3 f- ne : illam h yatt tacita dclegat-.id .abqnt EPi fCOþie : !q ? n T : €c, qq. ) . jmindi x f« Poteft presbyteris probabiliter delegari po« yiovd d teflas etiam confecrandi Chrifma, l, cc, qq. 16- - bis Lt n 16. Ecclefia nunquam confuevt confirmare ao n infantes moribundos ante ufum rationis; non tamen imptobanda e(t devotio Epifco- des d porum, moribundos pueros vel puellas con- m firmandi in eorum zdibus. l. cc. qq. 17 imnm. pr-tp Concientia. Y. I/ïm;iäilitek erronea. eft. quz potuit & de- t DL buit deponis zgvizcibiliter erronea eft, quz Ll vel non potuit vel :on debuit deponi, /z Tvadl. de AG. bum. Di - UM fp. 2. $. 1. qq. 4 6 $, Confcientia //r2Z/? du/za eft di&amen de equalitate rationum pro. honeftate vel in- ii honeftate actionis, l, cc. qq- 8. Econtracon- fcientia Jezà. dubia eft affenfüs àd fenten- hlv tiam probabiliorem. l. cc. qq. 8. pl 3. Confcientia po//tiv) dubia , quz. dubitat At r cum fundamento probabili in alterutram Aftg cu contradidionis partem; fed zegativé dubia ia eft ; quz dubitat fine probabili fundamento LT m in alterutram contradidtionis partem, l. cc, o qq. 9. d . Confcientia /peculativà dubia eft, que du« Ut bitat, de licentia aCtionis in genere, — Pra- 1ll"ecx[t Gicé dubia e(t, qua dubitat, an adio fit li- "t citafibi, hic & nunc, ftante tali dictamine "t confcientie dubio, probabili &c, l« cc. qq. 10. f.con" V*W: P o p n $. Confcientiz ultimum dictameti pra & H eft , quo homo judicat , Deum hic & mun nsox ;äi fibi non indignaturum, fi operetur (tanteta- : l : li dabio vel dictamine diredo de licentia adionis. l, cc. qq. 11. Wüjfmæg €. Confcientia fcrupulofa eft, qus nitltur-le- Tij vi motivo. non, fufficiente . ad formandum !b prudens dubium. l. cc. qq. 124 LTW M ?. Peccat qui agit contra confcientiam, quam- vis erroneam. 1. cc. f. 2. qq. 1 8. Peccat etigm , qui ponit aCtionem illicitam W. ex confícientia vincibiliter erronea, l. cc. |e z-..- 4 Md b F'ide. Probabilis opinio, AGus humani, 14 ( Contentio, du i wl t Fide, Septem vitia Capitalia. $. Superbia. COnttatl Gontratius. ! | ii N i, Pupillus vel Minorennis contrahendo fine À authoritate tutoris, autcuratoris ,. nec obli« qu al atur naturaliter nec civiliter , adeoque nec t ntt in foro conícientiz nifi in cafibus fpecialiter i d à jure permi(fis. /g Zrad. de Zure & 7uff. ld Difp.7.q. 1. Permittitur autem à jure Pu- P ial llo, ut poffit fine authoritate tutoris fua ona transferre in monafterium , locare fuas operas, fe obligare perfonaliter, fe T obligare ex flipulatu, hoc eít, contractu u folenni coram Judice vel Notario citra alie- P ft nationem rei. l. cc. r T 3. Idque verum eít, etiamfi non '*ha,beac cone j jtü« M i « (o $9e rl -füitutum Tutorem vel Curatorem; nifi in- gl ^'quantum fa&tus eft i i COnelc*So x 'loc-upletior; l. cc, q. 1. dl ij 3. Contra&us de obligatione füb conditïo&e f turpi eft omnino nullus, nec obligatur con- m trahens natüraliter in confcientia, ^nec ci- LL * viliter in foro externo, nifi in cafü," quo tales conditiones per legem vel confüetu- Ti df »dinem habentur pro non adjeGtis, prout fit sfehmint in matrimonio, fponfalibus & teftamentis, J il €659.2; fíümend 4. Immo nequidem valent fponfalia inita füb a, qui conditione copulz non fíecuta impregna- dv natat 'tione , vel alia.damnificatione irreparabili & dimiat, pretio zítimabili. l. cc. ad ObjeG. ;. at 4 $. Error antecedens , qui verfatur circa fub- nmdos ftantiam rei, hoc efít, talis, cui faltem ta- PTO cité alligatur intentio contrahentis, irritat contra&tum, l. cc. in Quzftiunc qq. 3. um ( M $. Tlli conditioni vel qualitati cenfetur tacité VU alligari intentio contrahentis, cui folet al- tor ii ligari ex communi ufü hominum, vel ex lao comm difpofitione legis, vel ex circumftantia fi- nis, ad quem contractusordinatur, & relaté iq, W Vin q ad quem contra&tus fieret inutilis. l, cc, Sgq 3v Vhtemmi m o 3. In dubio, utrum intentio contrahentis fue- ER rit alligata qualitati, ftandum eft pro walore contradtüs, l. cc. qq. 4.. $. Dolus aut traus, fi committantur ab ali- f*mïüma quo tertio, non invalidant contradum ; fi hl ; autem committantur à contrahente, &ver- Wi fantur WM' «; ) t fantur circa fübítantiam, invalidant: contra- ] 'ccnh &um.l.cc.qq. s. Si autem verfantur circa con- ditionem accidentalem ,. contractus eft res- QUi cindibilis à Judice ad inftantiam , decepti, r n ]..cc. ] UCC ( 9. Actio doli debet moveri intra blenmum. d qu l. cc..qq. 6. Ogf fin, Tott 10. Vis abfoluta, -& metus, quando tollit p f confenfuminternum invalidant contraötum Tr6nt ] licc.:$.2. qq. 1. 3. 11. Prefümendum eft, adeffe confcnfum in- ij ternum , quando metus provenità caufa ex«- L trinfeca naturali , vel.à caufa intrinfeca v, ERN g. infirmitate , vel à caufa extrinfeca libera h * incuciente metum juftum. l. cc. qq. 3. d f hm 12. Contradtus ex metu injuflé incuffo mifi tollat confenfum internum ,non . eít irritus Wtl .jure naturz, fed tantum . irritandus, l. cc, M qq. 4« UE E 13« Contra&us metu gravi injuíte mcuH'o ex- i tl tortus firmatur juramento , nifi prajudicet N bono communi , vel tertii , vel legi altlo- Ti d [ ri. l. cc. qq. 6. Lt I4. Qui in. contradu nullum poltuit confen- fum internum , ne quidem per excommuni- .cationem obligatur ad contractum in . foro nrbfï!f' interno. ]. cc. qq. j j Ti g Contritio. "i I, Ad Sacramentum poenitentiz fru&uo(ä le- "m m Í Ccipiendum requiritur dolor lupcmaturalrg quoad fubfiantiam , hoe eft . ex motivo in- U f trin- * 1 o f - &titfecé füpertaturali , ita ut ex. fuo géne- ,;i;:d I&U " ld 3&'1 te in nullis circümftantiis ex principiis me« j i ré natutálibus elici 722.:; Di Pu ;o q. i; poffit. 77 Tmzf?«. z]eïPæa gutà 2. Atttitio ex metu inferni ; óàd sterham gl póenam fenfus ipectati, lie g fit fupernatu- j i o ralis, non tamen fer /e zpfurm excludit po/e ido ?:v omnem voluntatem peccandi, nempe conditionátam , compoffibilem um vali attri fear Oi tione, ]. cc, q. Tb d 9. Talis attritio néque per a&tum aliquem im» .*LM.E, I peratum excludit pofitivé omnem | volunta» Áeir C dinis d tem peccàndi Conditiónatam, niíi vel actus imperans, vel actus imperatus eliciatur ex ss mhotivo proptrio filialis timoris ihitialis , feu Ti The &moris initialis, l, cC. q. 3. concl, à. talnpet 4. Atttitio concépta ex folo metu inferni fine ultqq li amore Dei initiali, qui eft amór Dei fuper Vs hs omhia , non füfficit ad pratiam in Sacramen- at to impetrandam. l. cc. qq. 3. & Notando 4. W kW Qtib | f. Non omnis amor Dei füper otnnia, nec omnis dolor ex tàli amore profe&us juftifi- tto Dl cat zzfallibiliter extrà Sactamentum pcenie &Uh defe tentiz. l. cc, q.4. "etutye €, Ad contritionem juflificativam extra Sa- if - craméntum non requiritur inteníio fe tenens i W ex parte actus. l. cc, q. j "tl 7. Nec requiritur certà. duratio a&üs, l. cc. tMlfey i At i q. f. concl, 2. $. Ad contritionem extra Sacramentum infal- i. libiliter juüificativam . requititur exzez/7o 0740« m ä'fu'o ] « ( Ee Ti átnovis ad actus amoris. accidentales; prae m fertim ad actus congrué compenfatoríos of- l id] fenfe , ac cozfeguénter etiam requititur Zz- lérffo virzum. l. Cc, q. . cohcl, 3. & prob. z. i Cittis 9. Sententia afferens, in Sacramento posni- n tenti& füffic&re folam attritionem ex metu du inferni fine motu dile&tionis initialisin Deum H ) f]empg non eft practicé tuta, l, cc, q, 6, Al as 10. Affertur Differtatio SS; D. N. Benedi&ti XIV.de neceífitate àinoris initialis in at« kijy tritiong«, l. cc. q. 6. in fin. 'pr'oba't-. ii Affertue Cenfura , Facultatis Theolopica& Pm.*?ü* Parifienfis adverfus propofitiones D. Ze Roux. Ed de atttitione. l. cc, q. 6. in fin. probat. Ilj [j À 14. Veteres Theologi tniómen contritionis ufi* tatius fumpferunt pro contritione perfe&tae if f l, ec. qq. x Dily 13. Veteres Theologi in ho fenfa dixerunt; um quod Sacramentum ex attrito faciat contri« Mtob. tum, & quod in Sacramento attritio fiat obl t contritio; inquantum docuerünt , quod n amor Dei fuper omnia initialis feu imperfe- &us , de fe non infallibiliter juítificativus, f r in Sacramento infallibiliter informetur gra- tia fanctificante. l, cc. qq. 3 T I4. Et hoc probabilius poteft contingere ma« Oi nente eodem actu attritionis, l. cc. qq. 4. 15. In juftificatione peccatoris datur mutuá &t naturz prioritas inter adtum contritionis &t infufiohem gratiz , tanquam inter materiana "n & formam. l. cc. qq. 5- é. t 16, Charitas, quz in juftificatione infunditur [/] eft i æ)eg »(o)"gæ «Dus| eft.conicretum ex amoroía difpofitloneé vo.. luntatis & gratia fan&ificante informante :[[, F UT illam difpofitionem primarío caufatam à Deo per gratiam, l.cc, qq.7. & qq. g. jlar p 1001 du 17. Gratia fanGificans, lice t. ta modum lo- quendi Scripturg & Patr E i " 'videatar im- siot À J wlrl l' (t qq' portare quandam fuübítantivam przíentiam feu inhabitationem Spiritüs Sandi , in con- du n fideratione tamen .metàphyfica probabilius dlsnon [ . dicit qualitatem relativam , feuunionem ac- firitio d cidentalem & applicationem Spiritus Sancti jgun d ad animarm. l. cc, qq. g. & 10. dentns t 18.. Habitus infufi in juftificatione peccatorum ub non funt zqualis perfe&tionis , fed inzqualis Vi d .'juxta variam eorum difpofitionem. 1. cc. . rr. A 2 at (b 19. Non datur ftatus medius inter ccklum & iafernum pro adultis decedeatibus cum fo- ia wl f fetn la attritione, & contrarium videtur illativé repugnare principiis fidei. l, cc. qq. 12. 13. AR at 20. Geatiles, Turce & Judzi, (i qui habenc r im] ht w ignorantiam invincibilem de fide Catholica mediaate fide implicita, & contritione per- hnj r :fe&ta defuis peccatis poffunt falvari. l. cc, . q9.14. "rmulä di 241. Culpa feu grat;is offenfa Dei debet magis J u difplicere," quam zterni cruciatus inferni, ag i^non tamen tenetur refpondere ad cogitas Pl tionem, quid eligendum effec, (ialterutrum fS*-ïamemw ».eligendüm effet, fedtalis cogitatio tanquam t g blasphema ac Deo indigna ítatim : abjicien- A j ages L F,;«;dg;,c&,.,, ficut.fi veniret cogitatios quid d XYes. [lhen] 4 [ j n 7 : llrpofmm 1 s CO B rés, fï—ï))eus preciperet od ium 'ffui-ä "E cé qq. 15- W(ätgm il i à2. Contritus debet quidem ita effe difpofitus, utdebeat potius velle pati ofnnia tyranno- d rum torménta, quàm offendere Deum, fed t j noh eft con m tum , ut hac fibi diftin&te pro- 1 Waf pohat, l. cc. qq. 16. lj t li 23. Contritio fenfibilis poteft effe nimia, fed Mb 1 ! A 3 rationalis non potelt effe nimia, l, cc. qq. 17. i i 1 24. Contritio debet effe major de uno pecca: to, quàm de alio. l. cc. qq. 18. Pt &y. Poenitens tenetur diftin&te conteri de fin: gulis gravibus peccatis. l. cc, qq. 19. hi lii n [ &6. Contritio de peccatis debet durare toto . vite tempore. l. cc. qq. 20. à ^ cadum| 47. Contritio rationalis eft raximus omnium dolorum poffibilium. l. cc. qq. 1. Y cur j k il à8. Poteít eífe tanta, ut fufficiatad delendam omnem poenain, l. cc. qq. àz« TY (i ul 49. Inter formulas contritionis hec preplacete JDe bis. C? omnibus alzis wmueis peccatzs doleo, dCl i quod Deum fümmuin bomum offeuderim. 1.ec. r qq. 23: 3 3o. Formulà di centium: Doleo , od 'üzfeia ia - gt C? purgatoriun meruerimy magis autetn quod offenderitm Dominum tanta pro me paf* hi t "od Juti non e(t introducenda. 1. cc. qq. 24. jcrurum 31. Íh Sa.tamento pocnitentiz jér /e requirie jantt tur dolor formalis & explicitus, l, cc; qq.25*« ijdte 32. Deficiehte. propofitó expJiezto fervandi mandata faltem fub cermi qül ; . - hc convertibil i ac 1jns f Index geiti, «; ( Be D zmplicito Sacramentum eft invalidu m.&l. €C, lini Q .qq. 26. s d $3. Ad hoc, ut propofitum dicatur efficax, tangat requiritur 1) cogzztio eoruim manudatovum & ( qql 7» obligationum , ad quorum obfervantiam fe fmditril propofitum in genere extéhdit; prafertim s Lt cognitio de natura mandati primi ac fecun- adtnire di, quid nempe requirat amor Dei & pro- ximi practicé, & cognitio obligationum fui dudb p flatüs. 2) moralis potentia przftandi ea, quz proponuntur, a. proin requiritur pro« il fnt w pofitum cormparandi fibi hanc moralem po- qudo p tentiam, fi necdum habeatur; nempe per BN orationes , eleemofinas , mortificationes &c. t um 3) propo(tum vitandi occafiones propin- stl quas peccatorum moraliter evitabiles, —4) :emom'cionq propofitum eradicandi per media efficacia pravas confuetudines,. habitus vitiofos & db a n mh däm( paffiones przdominantes. l. cc. qq. 27. ln lr * 34. Circa peccata venialia plené deliberatare- quiritur in confeffione propofitum particu- hn Wolees lare explicitum; circa peccata autem ve- nialia femideliberata fufficit propofitum ge- Vttm W "Ontonen nerale ac virtuale, nil committendi, quod poffit displicre Deo. l. cc. qq.28. "at f | qq' y/ Correttio fmterna. ^dyft 1. Corretio fraterna przcipitur lege divina & 3mod d naturali. /z 7r. de Decal, patt. 1. difp. 1, q. j, : t[ï, I qq. 3. 4» .,ttiino] a. Correclio fraterna pertinet ad omnes;etiam näüfdil]n UT refpectu fuperiorum, ]. cc, qq. j.6. 3. Etiam "i L ] dOR 3. Etiam ii, qui in eodem genere deli&ti no- r totié delinquunt , tenentur inprimis. noto- rié corrigere feipfos Ml " Vän[fam Í l. cc. qq. 7. , dgin eciam pþoximum j pf 4. Non datur obligatio corrig lat tem, Íi timetur, eum ex endi delinäuen- Corréctione futu. k & p m ( rum deteriorem. 1. CC. qq. 2— Ltj ; f Quando peccata funt püblica, denun;:ian- ?ifltur p da funt fine przvia admónitione. 1. cc. qq,8. j « 6. Quando peccta funt occulta, fed nociva h Wiw fidusi. aliis, v. g. per feductionem , & dubitatur, an illa nocumenta per monitionem fecretam IN n tiolls, impediri poflint, denuntiatio facienda eft fine monitiorie przevia. l. cc, qq. 8. l f v vtl d. Quando peccata fünt occulta ; nec ulli no- M civa, nifi delinquenti & complici , & pro- babilius credatur, delinquentem emendan- Ab dum fore fine denuntiatione per monitio- um nem Íecretam, denuntiatio omittenda eft. iU 4080 Si autem probabilius fit, vel ftri&té dubium; pl t Q monitionem privatam non profüturam, de- nuntiatio facienda eft , 1. cc, qq. 8. & qq. IE» 12. & qq' 9' idl $. Quando fit denuntiatio, dcbet conftare de facto quod denuntiatur, & füperior monen- htl dus eít, eam denuntiationem prima vice ]dlml l q' ï' non fieri in ordine ad punitionem publicam fed in ordine ad faciendam admonitionem pa- »mnes,em ternam privatam, excludaturpaílio , libren- q60 tur exacté omnia,. invocetur Deus; legan- yir P tur | 93 (o) æmnc&löl tur cautele ab au&toribus przfcribi folits. s inili l. cc. qq. 9. 9. Proclamationes publice in Capitulo Religio- i meltiät forum círca culpas leviores, quz non inu* runt infamiam, licent : Circa culpas autem W Mkþ graviores non licent, fi fufficienter profu- sio, l tura credatur firmiter admonitio privata ad arcendum aliorum vel communitatis pericu- i d lum. l. cc. qq. 1o. j Io. Vifitatori procedenti ad vindictam per mo- grpo«) dum inquifitionis, non funt pandenda deli- &a aliorum prorfüs occulta, nifi preceffe- ilud z ammuns rint fufficientia ad inquirendum indicia, et(i exa&tum fuerit à Vifitatore juramentum de PI manifeftatione deli&orum, nifi ex delicto fit risin ln timendum aliorum periculum. ^ Aliud dicen- TT tbl dum, fíi vifitator procedere fpereturad cor- rectionem folüm paternam, l. cc. qq. : i. ghut i 1 edids 11. Etiam in Societate Jefu ceffio juris ad fa- mam propriam limitanda eít juxta regulam. ld qq. 8. 9. 12. & 13. traditam, r 12. Non omnino omnia, fed fere omia deli- fibn albb Ga Keligioforum externa, graviter pecca- letis d minoía, qux fupponunt pravum animi ha- tho ii bitum internum, etíi raró in opus prodeant d obl cenfenda funt, (imul nociva effe proximo, adeoque immediatz denuntiationi ad fupe- "fl aofíej riorem obnoxia. l, cc. qq. 14. ïw 13. Ha« obligatio denuntiandi delinquentes femper viguit in Ecclefia. l. cc, qq. 15. ul 14. Superior füb peccato mortali tenetur. cor- rigere defectus etiam veniales , Ífi ex d efe- d li, &u l ää (0 $9e Vi t &u corre&tionis fequatur paffim eadem | li- centia in aliis. l. €G qq. 16. [í Tbl ) Vide, Deazuutzatio. 1t t [ U 4j . Culba. J PFOfU' L. Culpk Tbeologicaeft, quz committitur cum p peccato , faltem veniali. 7z ZYad. de 3'urg li. & 7ufl. Difp. 8 q. 1. Not, 1. | 2. Culpa Sfuridica eft, que committitur fine m culpa Theologica fed in foro externo repu- « tatur pro culpa. l. cc, n!(l Wä. 3. Cuipa lata e&t omiffio diligentiz ordinariz pvl ac . ommunis , quam folent adhibere pleri- A que homines utut alias folüm parum dili- t dl gentes in cuftodiendisrebus propriis. l. cc. Al d 4. Culpa levis eft omiffio diligentiz alioquin üradot adhiberi folitz ordinarié ab iis homicibus; AU qui funt diligentiores, & nullatenus incurii juis d in cuftodiendis rebus propriis. l. cc. Ya gl . Culpa leviffima eft omiffio diligentiz - ex- traordinarie , quam non nifi diligentiffimi umb folent adhibere. l. cc. - N f pete €. Reatus culpx eft obligatio refidua ad fe g a d rendam indignationem offenfi, Reatus poe- p n& eft obligatio refidua ad ferendam poe- o pam à juftitia legali ftatutam jam placato TL animo offenfi. /z7 Tra&. de Penit. Difp & 6, p j Cultus Dei €9. Santlorum €9 ].15. HIAY U. E Rg/tf, yur d 1, Cultus Jazviz , íeu lacrfvticus eft gequ Sre- ig t ? ve: 1 dico l a verentir foli Deo.in conteftationem — ejus fupremi Dominii debitz, |7z 7r. de Decal. &i b ]Rlï ) CXhl part. 1. Difp. 2. $. 1. qq. 4. 2. Cultus Hyperdulie eft genus reverentiz fo- , p li Genitri.i Dei ob ejus fupra Angelos & aronum « alios; Sanctos excellentiam exhiberi folitz, at l. cc, qq. 4. 3. Cultus Duliz eft genus reverentiz Angelis a don n n du d & SanGis exhiberi folitz, l, cc. qq. 4 at 4. Cultus afo/utus e(t, ^ qui immediaté refpi- cit ipfas períonas capaces honoris & invo- d p cationis; fed cultus re/De/ivus eft reverens a traQatio rei per refpectum ad perfonam, ad quam habet relationem. 1. cc. qq. 4. s las niia, m 5. Cultus Hyperduliz differt fpecie à cultu ao Duliz. l. cc. qq. 9. idens, | 6, Uterque hic cultus pertinet ad virtutem re- zhydim ligionis. l. cc. qq. 1o. PT 7. Cultus Duliz publicus poteft exhiberi folis t Ganonizatis vel Beatificatis per folenne ju- Vs dicium Ecclefiz , veliis, qui jam ante . de- cretum lrbani VIII. editum anno 1625.ha- m buerunt à centam Tincum g annis cultum puþlicum. tltntin l ecéqd. r1 $. Ad talem cultum publicum pertinet, fi ta- "tücol bulz votivz relinquantur in Ecclefia publi- Qn. ] e cé appenfz; fi talium períonarum imagines lg y publicé exponantur , vel fi privatim cum ra- d diis aut fplendoribus exhibeantur; fi eorum t miracula ac beneficia per libellos fine ap- ii probatione fedis Apoftolice publicentur; fi eorum nomina Litaniis ab. Ecclefia ufitatis "i inferantur. ]. cc, qq. 11. 9.Li- E CNON Eüntm qli'i ; 9. Licifüm tamen eft, períonis, de quarum l df Dmi fanCtitate & fan&to obitu morali certitudine conítat, exhibere cultum privatum, hoc "ff l. eft., eos privatis orationibus invocare, eos d in Patronum eligere, in eorum honorem 1 t jejunare, eorum imagines fine radiis reve- renter fervare, ac videntibus aliis domefti- At cis in domo privata venerari, l.cc. qq. 1 1. 41 jo. Plura alia decreta Romana de cultu San- t tj &orum receníentur. l. cc, qq. 11. lore 11, Datur obligatio infiftendi his decretis. l. n cc. qq. I2. th;& 12, Cultus plenus, hoc eft, cnm invocatio- H i qh ne publica, poft decretum lrbani VIII fi- ne authoritate Sedis Apoftolicz introductus eft t.llendus, fi id fieri poffit f(ine grayi Frütem t f.andalo; alioquin fi habeatur moralis certi- tudo de fanGitate perfóng & cultus jam fit hlberil ab immemoriali. tempore relinqui poteft, (v j 13. Moralis certitudo de fan&itate perfonz ha- Dau e nifti betur 1Ónum ex notoreitate virtutum eximia- rum cum habitu peccati, etiam venialis plené j ln deliberatijincompoffibilium. z2do ex notorei- tate miraculorum poft mortem, moraliter U certorum. l. cc. qq. 14. j p 14. Non licet ponere in Ecclefia ítatuas vel T m imag nes Sanctorum fub novo genere habi- ! [em tus, aut modo Ihdecente; aut ii frontifpi- n g ciis Ecclefiz. l. cc. qq. 15. gi! 1f. Tridentinum prohibet pubïicari hiftorias i vfmï?" "incertas de Sandtis. l. cc, g, 16, 5 4 16, w3 ( g Pa mdu(lni 16. Idem damnat eos, qui negant , San&tos p 'utiliter invocari. ]. ec, qq. 16. unt. WM 17. Idem prohibet publicari nova miracula vel $ g r li exponi novas Reliquias , nifi approbentur u[udü [ iri ab Epifcopo. l. cc, qq. 16. a o 18, Non licet vendere reliquias, nec eas ex. du um ] ponere extra Capías. l. cc. qq. 17. 19. Quando iacertz Reliquis nimis invalue- gieR Juig decim runt, commiícendz funt cum certis in Maffam fub ticülo: Maffa Reli áturradis d quiaria ano- nyma. l. cc. qq. 19; I Vide. Jdoratio, Valici L af mott J Deeime. !06 /ISIF cimz fünt decima pars fru&uum vel "n dedi E animalium Dei benedictione obvenien- ET tium proprio Sacerdoti perfolvenda. 7z 7: pl de Decal. Difp. xo. S. 2.qq. t. Érine t 2. Decima Eccfiaflice funt, qux non folàm dAT ex primzva fua inílitutione pendebantur vt M proprio facerdoti, (ed eciam adhuc ad (ü- Mtotueta íteatationem — perfonarum Ecclefiafticarum tii Ef 'erdinantur. l. cc. qq. 2. f m 3- Decime Laicales (ant , quz, licet ex pri- ïllbl"illmrvc] mava faa inftitutze pro fuftentatione proprii "iong v (acerdotis, injuria tamen temporum vene- ïq- f runt io manus lai-orum. Et quando non tantum domznium utile, fed etiam. drveclam "dng er in laicos translatum eft, dicuntur jäef'u/ari« t ( £atz. l. cc. qq. a. .mcomm, | . Decima veales , (eu prediales fun;; decima M 1 h , lii if pars fruduum, quos natura fua fponte» "t NG st CO) 53(&- 2 ?'gauz, 'M&v vel per induftriam humanam adjuta profert, l l. cc. qq. 2. ;* : mifafllll ! y- Decime perfonales fant , quz penduntur ex Bo fructibus vel lucris faltem principaliter hu- mana induftria partis. l. cc. qq. a. LUR y €: Decimz Novalium füunt, qua penduntur ex / fructibus terrz prius incultz noviter colí ld cocptz, l. cc. qq. 2. QU j . Solutio decimarum quoad ub ([Iantiam eft UE juris naturalis & divini; quoad modum ve- ró e(t Juris pofiivi partim . Civilis " partim Ecclefiaftici, l. cc. qq. 3. n 9. Prafens modus folvendi decimas coaluit £culo 6. 7. $. per leges Conciliorum par- um v ticularium declarativas, & Regum com- V ob pulfivas, l. cc, qq. 4. TMM 9. Origo decimarum laicalium venit, 1») Vex : non li affienatione decimarum in partem Salarii, facia Advocatis Ecclefiarum. 2) ex aliena- yattte tione bonorum Ecclefiafticorum in Laicos vdhto d authoritate Ecclefiaftica in neceffitatibus va- v riis Ecclefiz v. g. tempore belli facriin con- : quirendos milites. 3) ex ulurpatione iniqua "TrÀ nobilium vel principum. 4) ex pritpzvare- i u - fervatione vel competentia fundatoris. l, yrm v Cc. qq. f. : v At yo. Decimz ex primzva fua inftitutione non ; i fuerunt ordinate tantüm ad fuftentationem yfi Clericorum, fed etiam pauperum & fabri« c£, l. ec. qq. 6. 5 j o j1, Adminiftrat !0 & jus omnium defimarum ] (gonäfj ex primzva fua inflitutione & cbfervantia N G y pet 1 sE (o) þcr totam di ce-e(in pertinuit ad folum Epi- e fcopum. l. cc. qq. 7. gt J2. Peccant graviter, qui in. notabili uanti- ifb It tate defraudant decimas, etiamfi fint. puré nl ] laicales. l. cc. qq. 8. dl 13. Peccont etiam graviter,.qui in dandis de- g d cim:s eligunt notabiliter viliqrg, l.ec. qq. 9. d 14. Peccant etiam graviter, qui decimaspar- ii tes tantüm numerant in fingulis fülcis, non t inore autem in omn:bus continuo Oordine fimul gnets t fumptis ] cc. qq. 1o, jm ln 3j, Parochiani fer /é non tenentur com- ais f putare numerum animslium decimabilium. t , anno przeteríto incompletum, nifi alicubi Moultris t alia v;geat obfervantia. l. cc. qq. r1,- t d 16. Ub: jam à tempore immemoriali exole- n od vit uniformiter confüetudo praftandi cer- vtf d tum genus decimarum , non poteft à paro- m cho licité exigi reductio prioris obfervan- EUS tig exoletz. Si autem defuetudo in pleris- frundoi que partibus communitatis non ef(t unifor- Vl mis, aut non continua & de anteriori ob- l vrlfipro fervantia ante centum annos conítat, rccté tf tnen urgetur redudtio, quia diffornritas eíft indi- cium malz fidei in authoribus, ii ! V t qu Denuatiatio, W Lt n Fzde. Pcenitentia. Difp. . & 10, & Append; 4 ea part. 2. Corredtio fraterna. Ll Denuntiationes maAtrimonii ", [ f J j Pide. impedimenta. dirimentia matrimonii. $. 9,. "Wi .]mfedz'mmtum claudefiiuitatis. n. 28. 2. t Depo- l mehq j folum " 4 oB Depofitum, " y, Religiofi non poffünt recipere depofita Gri— Q f []n fpm & dicta, hoc eft, cum annexa obligatione facisfaciendi, Imo nec poffunt licité reci- pere depofita late di&a, fi hoc i Üj Ü pfis prohi- beatur. Iz Tr. de Contra&l. $. 3.q. 3. 5 »'Cimaspu. 2, Nec Przlati poffunt fine confenfu Capituli recipere depofita flridié di&ta; uti nec Pu- pilli vel Minorennes. l, cc. q.5. t li 3. Deponens tenetur depofitario praftare etiam culpam leviffimam , & illi refarcire omnes M RO Q expenías fa&tas pro confervatione depofiti. l.:cci g 4 .l l]l 4. Depofitarius tenetur preftare folàm culpam latam & reftituere rem . depofitam, quám- hl eni primüm repetitur, nec poteft uti redepofita dhndi " fine confenfu faltem tacito deponentis. ], diw Ceeitgcqia - s obf $. Depofitarius tenetur praftare cülpam etiam doiye levem quando ita fuit conventum , quan- w d do depofitarius ad cuftodiam fe ultro obtu- at lit,. vel fi pro cuftodia accepit mercedem, n n quando tenentur ad cuftodiam ex officio, "T quando depofitum cedit etiam in utilitatem depofitarii, quando depofitum eft. neceffa- rium ratione periculi. l. cc. q. 6. 6. Cau(z excufantes à reftitutione depofiti Lt füant, Íi alicui fequatur periculum ex re- ftitutione, fi res depofita reperiatur elfe L aliena, fi.deponens ob dilationem reftitu-. tionis non poffit effe rationabiliter invitus, inti f fi ob crimenliquidumrem repetat fi(cus, l. cc. 8129' ) g. 7* 70Dc' ( (0 8 7. Depofitarius in hoftili incurfione vel incen- fl'aiv'E; m faCCl'd* dio tenetur res depofitas prz füis falvare in duplici cafü , nempe fí (int eminenter pretiofiores propriis , & propriarum poffit fperari compeníatio , fecundó , fi res de- :SCfi r 0 pofite concernant bonum publicum v. gr, Archivia, Cancellariz, ilegh vt det — Detrattio. «t od Y, Deractio pertinet ad preceptum VIII, In n ddinqut Tvra&. de Decal. difp. 9. qq. 2. apid, p droone ml 2. Detratlio eft injufta diminutio alienz fa- m vel honoris, l. cc. qq. 3. at 3. DetraGtio formalis ac dire&a eft, qux fit 1000 N ltl cum intentione denigrandi famam alienam. Matervialis eft, qux fit fine cali intentione. FTTM l. cc, &l o .4. 4. Detrattio directa fit quatuor modis, , ETLAT Imponendo crimen falfum. 2. Manifeftando r i crimen occultum, 3. Amplificando crimen ujm Wl, verum. 4. Siniftré interpretando alterius trltipsi factum. uitlaline Indire&a detractio fit etiam qua- tuor modis, 1. Negando bene fadia & "i bonas dotes alterius, 2. Eadem extenuan- j do, 3. Eadem tacendo in circumftantiis , DT in quibus filentium habetur pro vituperio. "Witt d 4. Simulaté ac frigidé laudando. l. cc. qq. 5* fäonis aj l $. Detradtio ex füo g enere eft peccatum mor- * » IT tale. l, cc, qq. 6. 17. 6. Omnes detractiones fünt ejusdem fpeciei, RLT "tl niüi inquantum producunt diverfos effc&us mora- d ; LIT h ( morales, v. g amiffionem Officii, inliono- !t li m, lm Cm,næ rationem facerdotis, parentis; vel inquan- tum procedunt ex habitu fpecie diverfo ; 1 l'es v. g. ex odio vel vindicta. l. cc. qq. 7. bC!Im h 3. In Scriptura nomen detra&tionis fümitur erme conflanter pro imputatione criminis falfi. l. cc. qq. 8. 8. In. materia detractionis . per mamfeüamo- nem vitii occulti funt tres Regule, . Si tUL ) fama delinquentis nulli nocet, nifi fbl & ] complici , peccatur conptra juftitiam mani- Din fe&aclone critninis occulti. 2. Si fama de- j linquentis nocet bono cómmuni vel privata TT jure debito , non peccatur contra juftitiam um d manifeflatione criminis occulti , fi manife- j itent ftatio illis fiat, qui poffunt & tenentur im- pedire illud nocumentum, 3. In hoc ipfo a tamen cafu, fi manifeftatio criminis caufat Madr evidenter majora mala & impedit evidenter ao t majora bona, qvàm caufaret vcl impediret undp d occultatio vitii, peccatur contra charitatem fteina manife(tatione vitii. l. cc. qq. 9. & 10. 18, wih| 9. Prefcribuntur in hac re cautelz, l, cc, p ( qq. 9. l v 10. Gravis malitia detractionis debet defümi ex gravitate damni, prejudicii , vel con- !) VIWPCHG [md / [ triftationis exinde facile coníecutüri. l, cc- qq. t r. tf oU 1ir. Hinc etiam per mamfe&atloncm peceatl venialis vel defectus naturalis poteít pec- m o cati mortaliter, fi exinde pronum fit häfct (s grave prejudicium. l, Cc, qq. 12, i 12. Nogs »*^ t 8 ; grä;'f[fo 32. Non licet manifeftare delicta vetera quon- n dam fàtis notoria , fed jam oblivione de- us 1 leta , & probabiliter emendata ,. nifi fint talia , quz foleant relinquere pravum ha- (uiumt ap qrediy bitum nocivum bono communi vel priva« to jure debito , & hoc non fit exponen- nus d p d dum periculo. l. cc. qq. 13. u 13. Licet Hiftoricis fcribere vitia notoria prin- cipum , non tamen iis licet, vitia occulta datnab ttimy n perfonarum illuftrium revelare , nifi etiam poít earum mortem fama talium perfona- EO rum pergat nocere vel eífe periculoía po- m ol fteris. l, cc. qq. 4. wficoncun 14. Defun&orum vitia notoria referre licet, us fi id utile füerit audienti & abíit fcanda- 1 um ]um. Eorum tamen vitia occulta referre furiiüm non licet, nifi eorum fama credatur effe no- Ms very civa bono communi vel privato jure de- tottdtg, bito. l, cc, qq. 15. : ao i 1f. Referre ex caufa rationabili perfonarum du audientibus ignotarum vitia occulta licet , f od fi moraliter ab(it periculum deveniendi in Cütctreve earum notitiam, l, cc. qq. 1j. fotei,. 16. Referre vitia urbis aut nationis in aliis re» ttm l . gionibus licet, nifi exinde quibusdam cau- 9l g Íetur prejudicium ; & hoc arceri iübcat cha- "tdis ritas, l. cc. qq. 16. "At pty 17. In cafu, quo manifefítatio criminis ferme L nullam delinquebti creat infamiatn, aut prz- P r judicium, ea licita eft ob folam utilitatem m 'audientis. l. cc. qq.18, b 18. Manifeflatio peccati occulti non excufa- Tty f Wj H tur r ; ) É* kaïvetm . tur à vitio detractionis przcifé ex eo, quod ] Ubh'viongt fist viris prudentibus ; aut amicis fecreti uI Wi tenacibus. l. cc. gq, 19. 19. Qui narrat rem jam inter plures notoriam, ll j h quam credit, proximé in majore parte com- t poy munitatis divulgandam, non peccat narran- do certa üt certa , dubia ut dubia. l. cc. T w qq. 20. / Vi ocn 20. Siautem ab uno vel altero auditum critnen 1 n occultum ,. necdum pluribus notorium, nec r certó vulgandum, aliis Dàrrat, peccat eg« yd " dem modo, ac fi pritmus id manifeftáffet, nifi concurrant circum(tantiz excufantes fü- L perius relatz. qq. 9. l. cc. qq. 20. n. 3. LUf o 21. Qui vitium occultum, probabilius falfüm Cllz r Wt f quamvis jam pluribus norum narrat ut pro- babilius verüum, vel ut ftridé dubium » pec- t vt cat mortaliter, l. cc. qq. 2o. n; 3. &2. Immo fi vitium occultum probabilius fal- l l fum aliis narret folüm ut aliquatenus dubium, ol peccat mortaliter. Idem dicendum, fi non détttinis concurrente circumfítantia excu(ante füpe- f rius relata. qq. 9. deli&tum ftri&é dubium sndit necdum pluribus notorium aliis ut dubiurà j i referat, l. cc. qq. 20, n. 4. & . njlen d 23. Quialiis narrat injuriam fibi illatam, poteft peccare graviter peccato ultionis, fed non quti m peccat peccato gravis detractionis, nifi pro- palatio j o pariat injurianti gravem infamiam. dl l.cc. q«ar 24. Infamans feipfüm po/tiv femper peccat n excuffw mortaliter ; immo etiam peccat graviter fe V infa « o g " i £ lm | infamans permz/Zv£ , nifi id aciat ex fpeciall ] 1 gt d inftindu divino, eoque certo, & ex inten- jniut; tione, per hoc procurandi majus augmiens y, u tum divinz gloriz. l. cc. qq. aa. w n 2j. Omnium graviffime ppcänt, qui famofis d libellis aliorum vitia occulta, prefertim ex« g t cufabilia, aut omnino falfa, in vulgus fpar« l ts gunto Hoc peccatum. aggravatur ; fi per« m ,iona, quz infamatur, fit in dignitate, vel Qu gradu conftituta, l, cc. qq. 23. Rn 26, Audiens detrahentem, Íi non eft certus £t de malitia detractionis, non tenetut corri- Si autem certus fit dé qdinen, gere loquentem, tur nf malitia detra&ionis, fed credit , fe nil pro- atv j futurum: fua cortectione , tenetur faltem Áimt at monftrare difplicentiam, Si vero probabie TAT lius. credat , narrata effe fal(a, aut fi de eo« rum veritate dubitet dubio ftriGdé rali , & Qaniodm TE certus fit , non dari ex parte detractoris vero(imile motivum excufans à vitio detra« fa. (unis €tionis , tenetur impedire detractionem ; itilzne l quaando fieri poteft finc fuo detrimento. l. Vr CC. Qq. 14. . 3 nd lj 47. Non licet repellere detra&ionem alia de« traCione, vel calumniam alia calumnia. l, À aute tut dired €c. qq. 255 n rey A8. Si detrahens narravit delictum falfüm, te« netur revocare , five deli&um fit grave five iïghia. | Q V amj leve, etiamí detrahens crediderit verum ; j & narrando nullam omninó commiferit cul« CTiren & WP pam. Atque ad hoc teüetur cum amiflione proprie famz, fortunz, aut vitz, fi damnum 3j temu €auías b W 1 : " a o B . aa,gm , Catfitum fit tantum , ut prop terea liceat W&üm Si autem delitctum occidere aggrefforem, qus g. fit verum , & bona fama denigrati nulli fit li nociva, aut fi aliquantulum bono privato Torn fit nociva, ita tamen , ut denigratio talis T rff[im ü perfonz plus noceat bono communi, vel di- Tü f vinz gloric , datur «etiam obligatio refar- lüf j 6 p", ciendi famam faltem indirecte, l. cc, qq. Ms w 26; 37. 29. Quando detrahens narravit crimen falfüm, i & datnnum caufatum non fit tanti momenti, L Wi ut propterea liceat occidere injuftum ag- Otol greflorem , non datur obligatio reftituendi cum- amiffioné bonorum omniutm fottuns i[j fefiü 1] T i aut vitz. Sed cum amifífione fola propriz famz tenetur : in tali cafu reftituere. l, cc. t prob at d q 2 n.5:5 Q al 30. Quando detrahens narravit crimen verum, : d non tenetur reftituere cum amiffione famz i vio d propriz. 1. cc. qq. 27. n.4. 31. Quando fama reftitui non poteft fine E amiífione famz proprie, detractor (i dives lr & occultus:eít, tenetur conducere advoca- tos, vel fcriptores.pro defenfione innocen- a d tis.. .Si autem author infamationis fcitur, ) ülmi. ln tenetur directé revocare, v. g. procurando publicam revocationem ex cathedra coram Jl t parochia, l. cc. qq. 28. . gt 32. Qui committendo homi cidiam vel 51it1'd 1 raum; grave crimen przvidet, alium loco fui ha- vf U bendum ,pto homicida , & morte ple&ten- amittts dum , tenetur liberare innocentem cum fidunmd amiffione vitz propriz. l. cc. qq..29. qi Judex gen. 33. Te- «43 (0 K* j dem&id 33. Tenetur ad reftitutionem etiam ille , qui ihereds infamem in umo genere delicti, v. g. luxu- riz, eum infamat in alio, l. cc. qq. 30- u f iicone 34. Non datur obligatio reftituendi , quando ii te ex detractione nullum praejudicium — íecu- tum , aut infamia oblivione deleta, velalio m net j t modo fanata eft, l. cc. qq. 3 1. ul f. Non eft locus compeníationi, nec detra- hens excufatur à reftitutione quando detra- (icma hens ab infamato paffus eít fimilem infama- qtum Qata imüem tionem in pari vel eodem genere delidt;, five deli&ta fint vera, five falía pariafive impa- 2 dartate if & ria. l, cc. qq. 32. $6. Non eft fufficiens re flitutio famz, fi quis f 1] przcife alterius famam in alio genere augeat, D .vel cum eo familiariter converfetur. 1. cc. Tftrad o " q. 33* lst g tur ab onere reftitutionis, 37. Detrahens libera tulitt ^" f infamatus condonet reftitutionem, nifi in- f od famia fimul cedat in aliorum prajudicium, At w quorüm nomine condonare nihil poteft. J. "n 'cc. qq. 34- LL :38. Etiam Przlatus tenetur ad reftitutionem Wo L er famz , fi non compefcit detrahentem fuo L Sijig fuübdito , aut füubditum detrahentem extero. 1 l, cc. qq. 35* 39. Detta&toretiam tenetur compenfare omnia damna, quz fequuntur fer fe , feu regula- n [ riter, eX tali detraCtione ; non autem t&- ïrnom. l netur compeníare damna, quz íequuntur nj b per accidens , feu. raró, l. cc. qq. 36. mDeo, | 40. Obligatio reftituendi talia damna realia , ex LT t me,( : MON lt ex detra&ione (ecuta per fe, tranfit etiam D g, Iu:' h I li ad heredes detractoris, l. cc. qq. 37.- 41. Qui per detractionem falfam alium impe- UM divit à confecutione beneficii jam collati vel ACf deftinati, tenetur reftituere valorem juris. Si autem necdum collatum aut defi gnatum eft , tenetur reftituere valorem fpei. l. cc. t dem. Qq. 38. tdo den, 42. Qui crimen períonz in alio loco jam vul- t If gatum narrat in alio loco; non committit M&(, 6Vc detractionem, peccat tamen aliquando con- l Inn. Ua charitatem. l. cc. qq. 39. 43. Caufe excuíantes à reftitutione famz [ 1 funt. fottiy Y M v»* 1. Impotentia refpectiva qua ftante n infamatus non poteít effe rationabiliter in- lt J vitus ad omiífionem reftitutionis. 2. Con« donatio eorum, qui condonare poffunt, ra- reBimtiqis tionabiliter prefumpta. 3. Defectus mate« m t riz fcu ceffatio infamiz , v. g. fi in oblivio- us nem abiit, aut fuerit purgata, aut fama in- yhl p famati interea culpabiliter coeperit fieri no- civa vel periculofa bono communi vel pr i-, vato. l, cc. qq. 4o. wl vhetem f Fide. Sufpicio, Judicium temerarium. a ao Deus. Exiffentia, . vt rl t, Exiftentia Dei eft per íe lumine ma- 14 turz nota. z 7vad. de Deo. difp. 1. q. z. gt 2. Exiftentia Dei fub przdicato convertibili M. cum Deo, v. g. Przmi legislatoris , poft n Id adeptum a/u ratzomis moralem ne quidem P ( per 9 o f per momentum poteft invincibiliter igno« j d rati, l, cc. q. 2. (mri & g, t Effentia. Dei. g at 3. Effentia Dei in confidera:ione phyfica con- j i p fiftitin cumulo omnium perfectionum fim- dio L plicium. l. cc. difp. z. q. 1. j gl 4. PerfeQiones creaturarum continentur in ii Deo formaliter eminenter. 1. cc. q. z. $. Neque operationes Dei ad intra , neque An m Pb Perfonalitates , neque attributa divina di- ftinguuntur realiter ab effentia divina, l. cc. m f Qq. 3. Dl De &, Attributa divina nec diftinguuntur inter fe, hn b d PT nec ab effentia divina formaliter ex natura fei, l:.cc. q 4. tenm pl M 3. Diftinguuntur tamen tam inter fe , quam ab effentia divina fuzdamentaliter, fsà, quod l reipfa idem eft, vzrtwahiter. l. cc. q. 4. i WN Dü u Principium illud : Quecuzque fuzt eadem uni teviio. C?c. non procedit in ente infi- od | nito. l, cc. .» l ntne Yi D 4"ttributa divina , "Eternitas , Oinni- potentia. Cvc. m t etim 8. Deus eft unus & incorporeus & fimplex. l. cc. difp. 3. 'q. 1. 2. de 'nfone| g, Deus 'eft quidem ubique, fed non eft füb- ftantialiter. pr»zfens in fpatiis imaginariis. Ab q . ! i l, cc. q 3. l 1o0. Deus conftítuitur formaliter preíens in n h Y 1loco per operationem ad extra, l, cc. q. 3. h 11I. Deus 'v)ä". ll p" - (o $ | Llltn h 11, Deus eft fua zternitas, l. cc, q. 4. 12. Omnia entia, przeterita , prafentia , & futura, (unt phyficé Deo prafentia per to- Ph;" 6(2 t tam zternitatem , etiamíi comparativé ad IQ f nos nec przeterita nec fütura nunc actu exiftant, . cc, q.4. ht í 13. Deus poteít facere materialiter meliora m iis, qua actu facit. l. cc. q. f. !y ( 14. Non tamen poteít intra colle&tionem en- Wt d. tium finitam facere meliora formaliter iis , W quz a&u facit. l. cc. q. j. 1j. Poteft Deus facere ctiam formaliter me- Ht lora, hoc eft, meliori combinatione, iis; T n d infinicas quz ac&u facit , comparative creaturas poffibiles , quas poteft creare. ], — j ) qu .€e. q. . Ll g ; lAfto intuitifwz. Dei. IT [ut il 16. Vifio Dei unius & trini non eft poffibilis I d naturaliter. l. cc. difp. 4. q. t. 17. In. vifione Dei beatifica non intervenit fpecies impreffa creata; immo talis fpecies r Ü ne quidem poteít dari. l. cc. q 2. 18. Nec etiam poteít dari fpecies exprefía (l Dei. l. cc. q. 2. 19. In vifione beatifica unitur effentia divina ydli intelle&ui creato immediaté per feipfam nginariis. loco fpeciei impreffz vel expreffæl. l, cc. q.2 sns 1 20. Deus non poteft videri pbgl;is* tanquam ( bitur tamen à beatis o?jeä?ztnt per fe ; wide H s per m | 9$ (o $9e fs cnpt per oculos tanquam o/jeGium per accidens , [ [ita inquantum videbunt in omnibus rebus ope- xantem Deum , ficut homo per oculos vi- fs pl s agl det hominem vivere. l. cc. q. 3. g dettt 21, Homo naturaliter appetit vifionem intui- yapiit tivam Dei ut authoris naturs. l, cc, q. 4. o p 22, Poteft dari intelle&tus creatus, cui natu- "n raliter debetur vifio intuitiva Dei per effen- t f tiam, l. cc, q.4. AR 23. Anime poft mortem , íi fuerint plené Seenta T purgatz, ftatim vident Deum. l, cc, q. . i huy, f 44. Circa przdicata divina ex fua natüra fu- NT pernaturaha non datur lumen creatum in ratione luminis, fed tantüm in ratione vir- tutis aCtivae & unitivz, l, cc. q. 6. As Lb at m ay. Creaturz poflibiles poffunt in Deo videri formaliter , faltem fingulz per colle&xoues Pt d t finitas. l. cc. q. 7. 26. Beati vident in Deo omnes creaturas actu hcq exiflentes , quas volunt v1dere. l. ce, g. 7 Pridin * Conclus. 4. & 7. 1t putim 27. San&ti non poffunt Deum videre compre- tertonm, henfivé quoad omnia obje&ta fcientim & Dos alfq omnipotentiz divinz. l. cc. q. 7. t ef 28. Sandli non vxdent Deum equaliter, l. cc. & veto "m ( q. 7 Étientia Dei. um 29. Deus cognofcit negationes entium & Vb As R peccata in re&ltudme oppofita. difp, j. p Wü 30 a « o &e Mi 3o. Deus cognofícit etiam omniía conditionaté 16 h futura. l. cc. q. 1. ] * Qohy i 31. Deus poffibilia cognofcit in fuis id &is'; & j' futura cognofcit in fuis ideis, ut connotan- Qu i tibus decretum przedefinitivum , licet ea Ti (4 non cogno(ícat in ipfo decreto. l. cc, q.2. 32. Deus previdet adtus humanos liberos de- — f ( uf pendenter à Decreto predeterminante, fed r lr connotante mutuam prioritatem inter de- terminationem Dei & creaturz. l. cc, q. 3. ET l«m;. 1 33. Scientia media explicata conformiter ad hanc mutuam prioritatem debet admitti. hus l. cc. q. 4- - 1 C ! RO Y Voluntas Dei. " 34. AGus liberi in Deo identificantur adz« nDeo vl quaté cum Deo. l, cc. difp.6. q, r. ld 3f. Przdeítinatio ad feriem gratiarum' fuffi- cientium fit independenter à previfis meri- u tdis, L:cesqias m Lt 36. Pradeítinatio ad gratiam & gloriam fimul fit partim ante partim poft przvifionem ] j onp meritorum. l. cc, q. 2. Ti 37. Deus aliquos predeftinat ad feriem : gra- ^ tiarum efficacium dependenter à meritis 5 il alios veró predeftinat precifé ad feriem gratiarum fufficientium dependenter ab eo- rum demeritis. l, cc. q. 2. 38. Probabilis eft. fententia Catharini, quod qim ! .Deus aliquos eximié Sanctos quibus decre- " dl(Poï vit füuperítruere fuam Ecclefiam pradetti- net non Íolüm ad gratiam fed etiam ad glo- 4 riam 1 *B)E-g (o) EX uidi riam independenter ab eorum meritis, ]. c. q.2. l rimitïWo 39. Deus vult.omnes homines falvos fieri vO- ybilt luntate univerfali etiam efficaci. l. cc. q. 3. fm K [ JDCO. T 40. Traditur ex . Maffzo Syftema D. Auguffinz de Gratia & Pradefítinatione. l, cc. ha 'T;QHiOa L Diaconattus. Gv € 1. Eft Ordo facer, quo confertur poteftas xalimqmum agendi miniftrum immediatum Presbyteri in ; Bs divinis. Zz Tra&. de Sacr. Ord. S. 17. q. 1. 2. Materia eft impofitio manuum , & juxta communem opinionem etiam traditio libri j n i Evángeliorum. l. cc. q.2. 3. Forma fünt illa verbà : Acczpite Spivitum Santlum ad vobur , & ad rofifiendum dia- Maju | bolo , €? tentationibus eju$ dm omine - 7Hini. lv.cc. q.3. Altera forma in traditione huiady libri Evangeliorum à multis cenfecur effe ii folüm accidentalis. l. cc. q. 3. 4. liil 4. Officium Diaconi eft miniftrare Sacerdoti Disiao 4 ad altare , conferre baptifmurm , predicare ] ? l " Verbum Dei. l. cc. q. f. 'Traduntur hoc UE loco Regule pro Concionatoribus ex D. ID 7777 Sale(io. $. Diaconatus eft Sacramentum. 1. cc. q.7. » JInti, Atf €, Ad licité recipiendum Diaconatum requi- ritur etas 22. annorum , & interftitia unius 25 u anni. l. cc. IT q. 8. 9. Iob Et Qacus gratiz v ul l.cc. L II- à 7, EffeQus eft gratia [äg&itïcans, & character, "Ug l. €c. q. 12. hflk& A $. Mi- "i ) B* ! tj 8 Minifter eft folus Epifcopus. L cc. qq. t3, 9. In primitiva officium Diaconorum erat et- Itf ' l ff, 90 ,. iam admipiftratio bonorum , & caufía pau- perum, ac viduarum & virginum. facrata- rum Deo. l. cc. q. 14. LGWW' 10. Si eft Parochus , poteftval ïdä affiftere ma- trimonio , fi autem non eft Parochus, non a(fitit valide ex commiffione parochi. 74e putels I ;pedimenrum Clandefíliaitatis, n. 9 Wi Fide. Baptismus. S'KIL' q. [: hkw Difcordia. i F'ide. Septem vitia Capitalia. S, füperbia. ' Difgenfatta. ] Wm tótt l) I/ide. Lex $. 1 4. de difpen(atione. . Diyinatio. iite J |tradtie 1. Divinatio eft prenotio de faturis contingen- nfeng i tibus, acquifita ope doemonis. /z Ty.de De- , cal. part. 1. Difp.2. qq. 4. M a. Divinatio eít fpecies füper(titionis. l. cc. ypii qq. 6. . fotr d 3. Dantur weri i modi divinationum , nempe "T0 per zipsomantiam , quando evocantur mot- tui; fommia, geomantiam, bydromautiam, u pyromantiam , eveomantiam , quando fit per terram, aquam, iguem , aéren., Paru/picium "T AL us quando fit ex viíceribus animalium ; 2/Zro- logiamm judiciariam , fortuitos motus avium, j gtatiz fortuitos concur(us vel eventus. vel fortes, m chiromantiam (eu lineamenta mannum, l. cc. qq. 6 7.8. 9« 8' Y $ 4.Non - ey (o 4 Non licet int errogare doemones ex obfeffis nifi ea fola; quz concernunt períonalem ! Augefl' J ftatum obfeíli & obfidentis, & fimul fer- ]Pgr[ljtio. V viunt ad deftruendam poteítatem doemonis 1 ac promovendam utilitatem fidelium, fint- drimpnn que talia, quz dcemon non ni(i compulfus dmaid diceret..]. cc. qq. 1o. $. Non lícet divinare ex aftris de futdris con- J acendin tingentibus, à libero arbitrio humano de- ? gudütem pendentibus l. cc. qq. 1 1. Al hc r €. Quamvis liceat conje&uram fümere de (t conumm temperamento hominis ex ejus fomniis, gt non tamen licet, ex iis divinare de futuris contingentibus , nifi verofimile fit, ea ve- uM nire à Deo vel Angelo. l. cc. qq. 12. Mlltind lts, n 7. Divinatio per fortuitos eventus eft fuper- ftitio(a, nifi confideratis circumftantiis ve- a rofimile fit, eos fpecialiter venire ex pro- , l ] videntia divina aliquid fignificandi gratia, 1. ol CC; qq. 13. at cufü $. Divinatio per fortes de futuris contingen- m tibus nunquam eft licita, l. cc. qq. r4. Tm di 9. Licitum tamen eft uti fortibus ad tollendam luptrnm ambiguitatem jurium vel animorum , quan- Tib d q do ea ambiguitas nullo przponderante mo- tivo tolli poteft. l, cc, qq.14. n.2. hr yo. Non licet uti fortibus ad explorandam ve- IT qui j ritatem rei, aut voluntatem divinam , nifi Ml detur fpecialis permiffio divina figno intel- Hd müimc[ ligibili dlcclaraca. l, cc, qq. 14.n. 3. MT L 'Amn : ,Dæma- Vaj "N ET l g f u (€720A€5. Ánj I Fide. Angeli Difp. y. Maleficia. Idololatria, EM Superítitio, Vana obfervantia, Obfeffi, d. i Divortiun. ln 1. Matrimonium non poteft diffolvi 24022 via- culum caufá adulterii vel hzre(fis. 7z 7va&. fitsty de Matrim. $.y- q. 3- u) d 2. Ad faciendum divortiam uoad tborum (uf- ficit adulterium conjugis. l, cc. qq, 5. 3. Ad hoc tamen requiritur , ut adulterium LL fit confummatum , formale, convincenter i s probatum, ac necdum tacité remiffum, l. 'C my Y cc. q. 6. / p 4. Ad faciendum divortium etiam fufficit be- i d f ftialitas, aut Sodomia , quantumvis Sodo- tanti : mia cum propria uxore commiffa fit, l, cc. Ti q q- 70 84 il g y. Pollutiones cum propria v, g. uxore, prz- bent caufam ad divortium temporale, 1. Qs t cc, L] 9- T" 6, Idem dicendum de tactibus lafrivis, cum 1;zdto!!'ndan alia perfona commiffis. ' Imo (i tactus laf- civi przbent violentam przfumptionem. de jnn, at D adukerio confummato, fufficiunt etiam. ad divortium perpetuum. l. cc. q. 1. 1 7. Marito & uxori competit reciprocé zqua- iv le jus ad inftituendum | divortium, l. cc, Iqo Ilg mum, t m j $. Ad inftituendum divortium ratione adulte- 7 rii de Jare non requiritur monitio przvia; ) ubi tamen fperator frudtus; prarequiritur €x charitate. l. cc. q. 1a, . 9, Jus ]s [ MOR 4 $. Jus inftituendi 'dis?ortii, nifi füerit tacité d " V remiffum non extinquitur lapíü temporis. jana t 8d 06 qi13; 1o. Pars innocens tenetur inüituere divor- odf at tium temporale , quando id utilius eft ad dl emendationem delioquentis; vel quando ex ulteriori cobabitatione naícitur grave fcan- ii li st d dalum. l; cc. q. 14. t pwlmion à1. In foro interno tenetur pars innocens poe- s tl , nitenti reconciliari , niíi ex ejus receptione fibi timeat gravia damna. l, cc. q. 15. hii 42.. Si etiam pars innocens poftmodum com- g, tl gnmdia c miferit adulterium , tenetur in. foro. inter- havds d t narecipere feparatum poenitentem , & in foro externo potefít ad hoc. compelli. l, cc« lpigna, T q. 16. 7 ftituit -dï'vartium Mf d d X3. Quando pars innocens in temporale, poteft delinquentem revocare, LUMTT quandocunque voluerit, l. cc. q. 17. non ve- qistlun rÓ poteít eum revacare facto divortio per- t j r petuo. ibid. »jhxïuateton';»; 14. Fa&to divortio perpetuo licet utrique par- t ti, npcenti & innocenti emittere votum rl erpetuz. caftitatis vel ingredi religionem ; "tte if neutri veró id licet fa&o divortio tempora- u Cc.q.j l: E cecgat ^Xli ia 1j. Fa divortio temporali tenetur maritus b uxori preftare alimenta; non veró ad hoc EU tenetur fa&o divortio perpetuo. l. cc. q. 19. "tl »6. Pars innocens, (i fuerit certa de adulte- Vi ritate N .xio compartis; .,,,POWR'. propria autho infti- $ ( B À inflituere divortium quoad thorum. l. cc. ! Iemp q. 20 17. Si tamen quoad forum externum in pro- t o batione deficiat, & compellatur füb excom- lls du municatione ad reddendum debitum, tene- | QUds tur illud reddere, nifi appellet. 1. cc, q. 20: Va [c 18.' Pars rea licité poteft petere debltum, fi pars innocens illi tantüm . objiciat vel ha- ltti beat probationes femiplenas, & pars inno- B QU cens tenetur illud reddere. l. cc. q. 2o. a. M 19. Apofcaha à fide pr&bet quidem caufam di- ln vortii, fed fi Apoflata v.lt cohabitare (ine n contumelia creatoris ; in illis regionibus, ubi n Q hzrefis eft tolerata, reliüquitur difcretioni lt d Epifcoporum, an divortium permltccndum fit. l. cc. q. 23. t ddon aO0. Sufficit ad divortium etiam favitia aut 1 TEQU moleftia, fi-tanta (it, ut ex ea ftatus con- jugalis reddatur pérpetuü mifer. l. cc. q. 24« r Ovb 1. Pérpetuitas mileriz colligicur. ex incorri- gibilitate conjugís poft iteratam momuonem. l. cc, q. 2f. gt Wt VOU 22. Si periculum fit in mora, licet propriaau- pj thoritate inftitaere divortium temporale. pes fugam. l. cc.q.26. T 53. Parochi tenentur Ordinario denunnare y n eos, qui propría authoritate inflituunt di- vortium. l. cc. q. 27. j lo "TT 24. Ad infticaendum divortium caufà feviti& lt adukc: requiritar probabilis perpetuisas mali. l. ec. q. 28. T n .Domz- I at (9).2-3'& : y hd ïll Dominium. ial t, Dominium eít facultas difponendi de re fwni tanquam füa ad omnem ufum lege non pro- (jiaon| .« hibitum. Zz Zra&. de Jure €? 9uff. Difp. 1. vilius a q. 2' n. I. du den 2. Dominium baffum ett. dominium jurisdi&io- ,q,lu nis alterius dominio fubditum. l. cc, n. . ( 6 3- Dominium altum eft dominium jurisdictio- d i nis nullius. alterius jurisdictioni fubditum, fs quo competit facultas difponendi circa do- a Mfarur minia fübditorum in cafu neceffitatis publi- cz, l. cc, n..6. n Ceniwe 4. Dominium utile eft facultas difponendi de . fru&tibus rei in proprium commodum. l. cc, n i n.:8s filetn Tiree n $. Dominium dire&um . eft facultas difponendi de re ulu fru&u in alium translato. 1. cc; ii y n. 9. / t bitmi 6, Dominium perfe&lum eft, in quo facultas di- qitny (l fponendi de re tanquam fua in proprium Mu commodum à concedente dominium non TU Cormmy reftringitur ad ufus determinatos, l. cc, difp. 2, q. 1. Notando 7. u5 E p Wretri, . Dominium impevfe&um eft, in quo facultas tttnfena difponendi de re tanquam füa in proprium ARtioni) commodum à concedente re(lringitur ad ufus ex füo genere determinatos, l. cc. no- t Tr, tando, 7. "p $. Plures non poffünt fimul in eodem inftanti ! reali velrationis haberedominium ferfecum a Htl ac permaneus de eadem re in folidum. ]. cc. ; 9. Ufus s di(P. l- qü 60 O 9. Ufus faQi in rebus ufu confumptibilibus )Oücgd lt eft feparabilisà dominio. l. cc, q. 7. LT Dominium |Clericorum. l Dl 1O. Clerici non habent dominium perfe&um in redditus Ecclefiafticos fui beneficii ad ho- lId nePcam fuftentationem füperfluos, l.cc. difp .Cc,u)- ql. ltsdi ir. Clerici ne qmdem habent dominium per- funi .fe&um in portionem Canonicam, vel in AtCa d ditributiones quotidianas, vel in eleemo- "t pj finas Miffarum, redditus Stolx &c. l. ce q. 2. p 12. Clerici ne quidem habent dommlum per- ol fe&tum in redditus Ec«clefiafticos congruse füftentationi neceffarios, fi poffint honefte vivere ex füo patrimonio. l. cc. q. 3 dipon tsato | 13. Dominium perfe&um in homines non da- tur; fed tantüm dominium jurisdictionis, & imperfectum propnetatls. l, cc. Difp. 5, in fs h p Quszftiunc, qq. t. z. j. Qrunyn 4 « 14. Abbates & Prelati non funt Domini bono- rum communium , Ííed tantum adminiftra- 3&05.] Cv L tores, & peccant graviter, funtque veri p proprietarii, (iin fumma gravi difponant fine confenfü communitatis expreffo vel ta- I cito rationabiliter prefumpto. l. cc. Difput. E . €? in Tv. de Decal. Difput.8. de furto. 3,](6[10' Dominium circa bona. imventa, a'e- jg if relidda, incerta. s 1. Licité emitur fundus, in quo fcitur latere m ]t thefaurus. Jz Zr.de ure F.?'yag/z' Difp.y. q.1. jl 2.in* p j o B - d defm ». Inventor thefauri licité eum retinet in foró interno ante fententiam Judicis, five eüm | EpïfCOPo | inveniat in alieno fündo five in proprio. l, gprttts cc. q. 2: & qq 4. slon 3. Non datur obligatio, , bona zzveza, vel Bone inct gt incerta absque delio expendendi ia caufas pias. l. cc. q. 3. n hat 4. Si thefaurus adhuc inve(tigetur à deponen- -3'gu'ï ) dl&ldï ' as te vel hzredibus, non'ft inventoris. l cc, qq. 1. Bo n jat ii $. De jure pofitivo thefaurus inventus in fan- do poblico dividitur inter inventorem & m t inventus timediis illicitis dfribut dominum fundi; addicitur fifco, invendus in fundo ufufru- i Vr "* ^ Guarii dividitur inter illum & ^ dominum; Nit ial inventus in fündo feudatarii vel emphitev- Vr donio. tw pertinet ad feudatarium vel emphitev- tt, df qu tam, ac juxta alios ad domiinum fündi, tlf 1 Jut wli Dominium circa fofflia, paftua , fyluas. €. Mineralia pertinent ad dominum fundi, ni- at um wl q fi princeps fibi refervarit horum dominium. . r l. cc. qq. - 1tone nl *. Bona nullius vel dereli&a funt primó oc- ttipdi cupantis, l.'cc. $. 2. qq. 5 Bona incérta débent refervari domino, do- "f (j $. nec pereat mermoria aiiflionis ,' aut fpes diring recuperationis intra viginti annos & faltem d Ql n in £quivalenti , reftitui, fi dominus com- *1n d aruerit, l. cc, $. 2. qq. 6 7. 13. tj | « 9, Bona defun&orum ine herede pertinent ad Vl lig "fifcum. 1, cc.'qq'.'s. 10,Bo- L i y LT *5 ('ol),/äïæ' io. Bona defun&torum peregrinorum debent WJm; ab Epifcopo refervari hzredibus, & (i nulli "Ht compareant , ab eodem applicari in. caufas pias. l: cc, qq. 9. MWW 11. Bona incerta ex déli&to applicati ldebenä d i t jure naturali in caufas pias. l; CC./qq. 10. 12. Bona incerta; certx tamen communitatis ihmf exiguz, dividi debent inter membra ; illius 10 commwunitatis, l. cc. qq. 11t. 13. Bona incerra ex delicto fer /e poffant ápa "o fa. It ..... plicari ipfi delinquenti veré pauperi, fiabfit t fraus , nec extet alia lex & obfervetur in I diftributione ordo charitatis, l. cc, qq. 12. tlb n t d 14. Si inventor rei slienz. eam fine przvía dea bita inquifitione erogavit in pauperés, tes d ls netut domino.comparenti reílituere valo- | emplis rem , nifi apud pauperes adhac extet ín - n fovii quivalenti ; nec intervenerit prefttiptio. Si autem poft iaquifitionem fuüfficientem fuie ':ua,glzq , ol erogata in pauperes, inventoþ ad nihil te; netur. l. cc. qq. 14. mdpnii if. Inventor à Domíno rei invents pro reflia tutione nihil poteft exigere; nifi qug ipfe« Ti met expendit. l, cc. qq. 1f.. ' Dominium cirta jus lggnandi E9. paftua, ii 0 t, Leges principum circa Jura lignandi & pafz UMW y i iin cendi obligant in confcientia étiam arite fen- tentiam Judicis; quia difponunt de rerum ynn; con Dominiis, l. cc, $. 3. qq. 3. , Qui cedunt ligna in fylva fpectante I'ad pros atinen priam communitatem , tenentur quidem in Judex gen, C€ona nl ; a (. * confcfentia a E d folvendam poenam , fi depre* hendantur, non tamen tenentur ad refítitu- ,djcccrit, | tionem communitati faciendam , nifi dam- rf num efífet notabile aut ligna venderentur viorem m exteris ; tunc enim tenerentur ad reftitutio- s t nem pro valore ligni ante cefionem, nifi g.l o membra communitatis fine ullius familize Jraufn particularis onere etiam hanc reftitutionem sina, [ fibi invicem tacité remittant, l, cc, $.3. ss las o qq- 4-. y. j, vl 3. Gravitas peccati quoad cxfionem lignorum 1 , in aliena fylva metienda . eft ex prefümpta db d voluntate domini graviter vel leviter inviti j Iaf .. cc. qq. 7- Qurmun, 4. Qui depafcitur pafcua fuz communitatis il x ultro conceffum , tenetur quidem fíolvere anstud poenam poft fententiam , non. tamen tene- tt i tur reítituere communitati, Qui veró de- N j M paf.itur pafcua alicujus privati, peccat mor- taliter, fi damnum fit refpectivé notabile, huj tuftgai & tenetur illi reftituere juxta prafümptam ejus voluntatem. l. cc. qq. 8. 9. qu ïünpqæ $. In reftituendo attendendum eft ad. »ftima- ii j D 1 It m tionem damni certi , neque illi fatisfit per compeníationem tantüm probabiliter íeu ii rad Tiotia dubié füfficientem. l. cc. qq. 1o. ïäm d 3De modis aquirendi dominium juregen- " tium. Afj 1. Per nativitatem aquiritur dominium, in- þi Vetgy * d quantum omnis res, v. g. animal, fructifi- 3« MT at füo domirllo- l. ec- Difp. 6. $. 1. qq. 2rey "lb ü — 3 ( Be UI , Por alluvionesm) quidquid tuo agro flumen t d adjecerit , tuum fic. l, cc. qq. 4. & 16. D nf ( 3. Per Jpecificationem res fit fpecificantis fi ad [ d tl priorem materiam reduci nequit; fi autem reduci poteít, " dominium manet domino ODRD nl 5 fj matetiz. l cc. gq. . Ll 4. Per acceffonem ,. inedificationem, implan- tatiomem , fationem , [criptiogem picuram G ji res illius dominioaccedit, cujus vcíli, fun- do , vel tabulz acceífit. l. cc. qq. 6. 9. 10. M Yün 11. 12, Sedin fcriptione, pictione confuetu- ^ i Ts do eft contraria, 1. cc, lmm j. Pev coufuffonem aut. commixtionem fit res TW communis, fi partes dif-erni nequeunt; vel illi; contra cujus voluntatem commixta fünt UMT TT Qd competit actio pro zítimatioae rei commix- Í Yn0j t& V. g. tritici cum . filigine commixti. l. cc, qq. 7- $- t Y notd) 6. Bona gaufragorum manent etiam in littore naufragantium ,. nifi poít naufragium lon- pl ! gum tempus intercefferit. l. cc. qq. 14. ]u df 4. dufula iu imavi nata fit primó occupantis , fed in flumine natafit illorum, qui habent IT t i vicina pr&dia , nifi inceperit naíci in majo- ri vicinia unius przdii. ], cc. qq. 15. u 9. Idem dicendum de alveo derelicto. L cc. yjnn Dominium in feras €9. animalia. 1. Qui venautur & pifcantur in loco inter- jim, t dicto non claufo, aquirunt Dominium ferz | n vel pifcis, quem capiunt, /z Zrad.de gur, nqq';' €? Jufit. difp. 4. q. 1. Ml 2 a. le L2 «; 0 £ | rompenflf 2. Qui venantur vel pifcantur in loco inter- &lc dicto, femper peccant ad minimum veniae liter. L cc. q, 3« ; ol g 1l ! 3. Si per venationem aut pifcationem icfera- j tur grave damnum Domino , qui habet jus venandi vcl pifcandi, peccant fic venantes ,Dinm & qundi o aut pifcantes mortaliter , & tenentur ad re- iürtgn, ftitationem juxta gravitatem illati damni. il d. Lcooq z , anda eft hön eX 4. Gravitas damni illati zeftim T ajsdi pretio ferz capte, fedex valore /pei & intev efé, quanti domino intereft, feram non effe tium ani ft df captam. l. cc. q.7. concl.3. 4. & in Quz- L] ftiunc, qq. 8. - b W j. Per talem venationem aut pifcationem vio- 1 B latur jus /pei, feu jus ad rem indetermina- Qropat tum & conditionatam , quod , cum (it ma- Qv teria contractus, eft pretio aftimabile. l. cc. &b,tot q. 2. concl. 4, '& probat. 3. J n 6. Dominium in animalia manfueta non amit- j Qi wv titur, etiamfi longiffime aberrent vel aufe- UT rantur. l.cc. in Quz'ítiunc. qq. 2. W tg, J ao 7. Earum ferarum , quz educatione cicuratz funt, tamdiu re:inetur dominium , quam- 5$ Dcan diu confuerudinem redeundi retinent : hac vt ferpe veró amiffa fiunt primó. occupantis, l. cc. :H(UE[ di q"a. 4. od i 8. Idem dicendum de columbis. l. cc. q. $, « f 9. Licet occidere columbas & alias feras, fi | ldq . Vg inferant notabile damnum fatis, vel agris. &c. ..... ( l. cc. qq. f. refp. g. übi tamen fervandum h cienda &t ] W d 3 W moderamen inculpkatge tutele , & ía com-. x$ 0 f !b Ils compenfatio Domino pro exceffu lucri ex z Tt v fera. l. cc. 10. Non licet alere columbas vel alia.anim:lia, 1 ffv uz aliis notabile damnum inferunt. l. cc. il D qq. j refp. 6. Vebint 1z. Licitum eft habere numerofa columbariía, At d quamdiu.non conítat, ab i's inferri notabile [ dimy damnum, ni(i aliud przícribant Statuta par-. ticularia. l. cc. qq. 6. m (12. Apes, & nova examina illius, füunt , ex ] r cujus alveario prodeunt; hoc tamen domi- N nium amittitur, quando ita difparent, ut T fit difficilis earum comprehenfio, l. cc. qge 7 lm v 13. Examina quz domino carent , funt primó d. occupantis. l. cc. qq. 7. j im(t m 14. Qui venatur aut pifcatur in loco inter- tll L di&o , tenetur ad posnam poft fententiam Judicis etiam ín foro interno. l, cc. qq. 8. | n 1;j. Qui venatur aut pifcatur in loco inter- du dico, quamvis non teneatur ad reftitutio- a nem ferz, tenetur tamen ad reftitutionem ] w juxta valorem juris /pe? , quod domino ju- ris pifcandi aut venandi, competit. In u d t praxi feripetz recté imponitur, ut Domino reítituat dimidium pretii ferz, & reliquum iil expendat in caufas pias. l. cc. qq. 8. refp. 4 $. 6. h j t 16. ldque verum eft, etiam(i quis jam füb- ierit'poenam lege ftatutam l. cc. qq.9. . yzä[iS. u 17. Pro fera in fepto, vel pifcibus in ftagno: ii inclufis reftituendum eft totum pretium T 2ni- qu I5 * 4 o g l gl d animalis; (i autem feptum aut ftagnum fuerit tam amplum , ut animal determina- TIL. ;lb d tum fit difficilis comprehenfionis , refti- ii ruendum eít Domino Juxta valorem juris Jbe? , & refiduum reftituendum in caufas ag ; pias. l. cc. qq. 10. 18. Quando fzre egrediuntur ex loco inter- P . n po[[unt di&o , fiunt primo occupantis peccant "od tamen contra charitatem , qui capiendo te- hm a ' nellos hianulos., aut egredientía recenter ia exclufa agmina pifculorum capiendo pri- dhjagd vant dominum fylvz vel flagni maximo fne i emolumento, levi fuo lucró. 1. cc. qq. 11. « j Duuio I9. Ferz captz folüm tempore interdié&to unt p Occupantis; peccatur tamen venialiter fic venando. l. cc, qq. 12, afat ij hia 20. Licitum eíl, capere feras vaítantes fata, fi non fperetur indemnifatio & non detur uj, n lm v aliud medium arcendi feras. l. cc. qq. 23. Vttteis A1. Eadem obligatio reftituendi datur in emen- q4, tibus feras à feripetis, (j hi non re(tituant, m quz daturinipfis feripetis, l. cc. qq 14. rj. Unde femper peccant (ic ementes graviter V retN W i, vel leviter pro $ravitate damni, l. cc. qq. 14- V redib 22. Penz feripetarum in Bavaria, l. cc. qq.16. o j 23. Fera vulnerata fugiens eít primó occu- A doy pantis , nifi aliud obtineat confuetudo vel Atts lex. l. cc. . ! . , qq f 24. Fera laqueo vel alio inflrumento capta ltiin non poteft ab alio licité eximi , nifi poffit feipfam extricare ; & in hoc caíü reftiturio u Wi , m mOï faci- ! 9) z t O) - i facienda effet. p;o di midio , fi dubium foret, litg J an fit fe extricatura, Si autem extricetur Ut W in fundo alieni juris , Domino reftituen- dum effet in tali dubio juxta valorem fpei. lt gf l. cc. qq. 18. Duonatio. 00 i. u 1. Non poffunt donare pro fuo libitu, qui t t non habent dominium , vel liberam admirii- ftrationem bonorum. 7z Zraéct. de Coutvat, ,ffffnfflr S. i. dqi3. " Th tj 2. In Jure prohibetur donatio ultra yoo.folidos , fine infinuatione ad Judicem, l. cc. qq.3. 3. Donatio revocari poteít fi excedat joo. n t folidos, 2. fi fit inofficiofa. 3. Si donanti nafícatur infperata proles. 4. Si donatarius . ltss ( fiat ingratus inferendo violentas manus do- .nanti ,. vel atroces injurias , vel enorme fon d damnum, vel ftruendo vitz periculum. $. 04 Si donatarius non fervet conditiones, l. ce, m qq. 4. & 5. yediur 4. Revocari autem nequit donatio facta Deo; Y vel remuneratoria , vel caufa dotis fada , Yi l vel jurata. 2, Nec etiam poteft revocari p ld ab hzredibus, l. cc. qq. s. $. Spedtato jure naturali non fufficit ad revo- IT candam donationem alia ingratitudo preter v t i fuperius expreffas, etiamfi 4 »his zquivaleat, l, cc. qq. - &. Donatio zzter vivos eft, quz fit fine men- qt a tione vel intuitu mortis brevi imminentis. yi Donatio mortis caufa eft; qua fit intuitu | ;e[titïn:; 14 mor- n l i ('o)- ä«zæl 2 mortis, FHxc pofterior aliquando eft abfo. [ s t a luta , fed revocabilis non fecuta morte, ? Aliquando eft fufp gliin n enfiva usque ad eventum mortis. l, cc. qq. z. gl ïwbiigatiqu Férietas g at Vlde- PS.C,pti:m via Capitalia. j m n Jheemofia. — a, f i. Præ(:cptun'ï dandi eleemofinam eft juris na« gni domit turalis & divini. 7z sst TYact. de decal. part. 1. difp. 1. q. 6. qq. 2. tifuniy 2. Neceffitas extrera eft , quando morali certi- Who: Bd rudine imminet periculum vitz , nifi fuccur- quia ratur- Qua/| extrema. eft, quando morali liiopf certitudinc imminet malum in z(timatione D 9 prudentum non minus ipía morte.1, cc. qq. 3. .Ti 3. Gravis neceffitas eft, quando morali certi- namm v tudine imminet malum, quo ftante homo dificillimé vivit fecundàm (fuum ftatum, ttig m t Cormmunis neceffitas eft , qualaborant pleri- l r que : pauperes juxta conditionem ftatás fui, [ f b f l. cc..qq.. 3. titr 4. Si vir nobilis abfque faa culpa cogatur pu- titon li blicé mendicare , id ad neceffitatem quafi ex- , wemam réfereadam eft. ]. cc. qq. , Aempfr j. Dstur obligatio ,. conftitutis in extrema vel t ol quafi extrema neceffitate fübveniendi non u fclüm ex fuperfluis ftatüs, fed etiam ex ne- 3äminiüra ceffariis ad honeftatem ftatüs tranfeunter, "t d non tamen ad fuftentationem vitz, ] , « €e B l Il [ LE ] q(ä 6 7.8 * 6. s? 0 K *b du . Nec datur obligatio , conftitutis in extrema Cfllta mnm neceffitate fübveniendi cum periculo inci- HdCT l^ B '"dendi in neceffitatem gravem perpetuam. l. cc. qq. 8. . lllaobligatio füccurrendi in extrema neceffi- tate jam incipit, quando incipit periculum in-idendi in eam neceffitatem. l, cc. qq. 9. $. In extrema neceffitate omnia quidem funt communia, fed tantüm quoad ufüm, non i ] quoad dominiam, & non ultra limites ne- 5 NI ! ceffitatis nec ultrá modum prefumptivé per- x mifífum PMP rincipe. l, cc. qq. 10. g -- *9. Hoc Privilegio non poffunt uti conftitutiin . Nf uafi extrema . neceffitate, nifi tantüm levi h fubfidio poffiat przmunire à tali malo. 1. cc. tlling s qq. rt. diegy 1o. Licet etiam ex alieno fuübvenire conftituto nordicr in extrema vel quafi extrema neceffitate, fi Qms h re modica juvari, & aliter ex bonis propriis m f juvari non poflit. l, cc. qq. 12. yy: 31. Gravatus zre alieno, fi dubitet , an reliqua m li * fua bona fuffectura fint ad latisfaciendum creditoribus, validé quidem dat eleemofinas, Wt p 2 íed non licité, l. cc. qq. 13. " quaüex- .32.- Eleemofinz tamen ex male partis reftitu- T tioni obnoxia nec licité nec valide dantur [ " l. cc. qq. 14- !^ dnpn &Y 13. Adminiflrator bonorum in errogandis elee« mofinis debet attendere ad. voluntatem er- ; (outet Joaalem vel legalem domini bonorum, l. «c, W. M qqe 1f* & 16. í ; 14. D | 1^ 3x$ 0 &ge. 14. Si uxor habet bona cum marito communia hitrà per aquzftum, poterit dare moderatas elee- TMOUEI | gt u mofinas juxta morem vel juxta voluntatem mariti judicio confeffarii rationabiliter prz- ] dcmeU. i witstit fümptarn. l. cc, qq. 17. 15. Liberi ,'nifi habeant adminiftrationem, non n m ! poffunt dare eleemofinam nifi ex concenfü vt t qom 4 faltem unius parentis, przditi facultate di- fponendi. l. cc. qq. 18, : r ag as l t 16. Ceteris paribus, vel (i gravis fit neceffitas drdemia n & magna propinquitas , magis fuccurrendum eft propinquiori, quàm fanctiori. l. cc. qq. 19, u d p 17. Si Refpublica tantüm füb poena prohibeat TT dare eleemofinam vagabundis, licebit dare j eleemof(inam, Si autem in extrema neceffi- ttínüm n tate con(tituti fint, procedunt fuperiüs n. trumm, f re f. 6. 7. traditz regulz. l. cc. qq. 20. ml 18. Quando talibus vagabundis debetur con- vt der grua füftentatio àRepublica, eam quzrere t N non poffunt à privatis, fed ab eo, qui ha- bet curam communitatis. l, cc. qq. 20. Is Vide, amor proxiuz. chavitas, mutuum , ufava. IHHd C]/f iu(] 1 Qf Emphitevfis. "t pulo r, Emphitevfis eft locatio rei immobilis frugi- fere fub onere penfionis annuz. Quando uj fitin perpetuum, vocatur emphitevfis fim- pliciter didia; fi autem emphitevta refufo Vr l Vuttj emptionis pretio poffit fin o eulis annis expelli vocatur a/fevata. 2t$ Jvadl. )de Contradl, $. 6. m q.1 & 4. 2 ) kmnme[ "EO iÉ lritom 1 tur folvere laudemium in 2. Empfxitävkta tene Mfmäck admiffione , folvere canonem annuum , rem um ' diligenter colere, eam non vendere irrequi- 'nabüimm fito domino. l. cc. q. 8. j. Domious rei tenetur Emphitevtz concedere Iflbn:m, u ufüm liberum rei, non augere laudemium L (ONCg! jn mutatione emphitevtz, non augere ca- Cl nonem a»nuum, nifi evidens fit, valorem pe- cunix antiquizus pendi folitz refpectivé de- ittlcæfM . €reviffe. l. cc, q. 9. "tf 4. Laudemia triplicata aut quadruplicäta, nifi Mi veniant éx prima padione, fuünt ,illjcita; l. Y O pO 1 j lii «. Emphitevfis fit caduca, fi per biennium vel ttmo t triennium emphitevta non folvet canonem p anpuum, fi rem notabiliter reddat deteri- y» orem, fi rem irtequifito domino vendat & lbert tradat alteri, fi non fervet conditiones in a qu 1 ' contractu requiüþas. l cc..d- T. ) qi TT Emptio €9' Fenditio (j 1. Iliud eft ju(tum rerum vel operarum pre- tium; quod attentis circum(ftantiis Magiflra- tus in publico commercio approbant vel fta- tuunt, z Zra&. de Contradt. $. 4. q. y- vilb ij 2. llla in quovis genere mercium eftjufta diffe- ; (ur phiferüs.üm rentia inrer pretium fümmum & infimum; quam attentis circumftantiis Magiflratus pu- i nrs &Y blicé in commercio approbant vel ftatuunt. l..cc. q. 6 : t V $5 l [ 3. 'V;nditor tenetur 1mo aperire vitium merci fi [ - ocge j r fi. verfetur circa-fübftantiam , & ífi viti'um ! verfetur circa qualitatem, tenetur minuere " permi!til ;pretium mercis; autfi vitium poffitemptori gpor d 'idiüUW; o creare pericalum, teneturaperire vitium ex juftitia. 2dó tenetur tradere rem vacuam fine i rj oneribus, cum fru&tibus tam pendentibus faditr ul quàm perceptis poft contractum, cum ac- st ceffionibus & appertinentiis, 3tió tenetur re- s at farcire damna etiam ex culpa levi. 4tó tene- deft, tur ad evidtionem. l. cc. q. 7. anrl '4. Emptor tenetur folvere pretium ftatim poft Pt mercem traditam, venditori aperire juftam vfi m f valorem mercis, & vitium pretii, compen- hetr i fare expenfas in rem ante traditioniem factas, (lis &t '(folvere ufuras moratorias ob dilationem fo- titant . lutionis &c. l. cc. q. g. ii gt y. Re determinata, abfoluté vendita , fed non- t j w dum tradita nec foluta dominium rei eft pe- 5 t nes venditorem , periculum tamen rei eft trolq penes emptorem ufque ad folutionem pretii. r enget Si pretium jam fuit lolutum , tam dominium Qili quam periculum eft penes émptorem , idque verum eft in locis fübje&s juri communi. 1t, gl tttur d Jure enim naturali non fcparatur pericu!um & dominium.l.cc. q 9. tjtt a €. Reex «tiqua colle&ione indeterminaté ven- Tendy *)me. lu 0 dita periculum eft penes venditorem, etiamfi tota colle&ro pereat. l, cc. q. 9. 7. Si totum vendatur ad cor pus, periaplum eft a/t4 penes emptorem. l. cc. q. 9. $. Si empror fuerit lzfus /tra dimidium po- l terit agere ad refciffionem ,4ac nihilominus M poteft "" LT [i] poteft retinere fruétus iuterea percéptos. Pf Idem permittitár venditori lzfo. l. cc, q. 1o. 9. Si emptor aut venditer fuerit lzfus infra 'fffevitimi dimidium , datur illi aCtio redhibitoria, ut TWtpt Dd . qu'sque recipiat rem fuam. l. c . q. . o 1o. Venditor ceníetur lefus ultra dimidium ; E") n fi non a.cepit dimidium pretii infimi. Emptor J actem cenfetur lzfus.ultra dimidium , fi du« i pl: plus folvit, quàm exigeret pretium mo- . detatum rei. l. cc, q. 11. Ix.g-ltfm M 11. Res furtiva emi non poteft, nifi animo refti- m tuendi eam fb refufione pretii domino, Si lts evincatur à Domino;, reítituenda eft cum ia frucibus etiam zquivalenter extantibus, hitüyl . Non licet eam reftituete furi. l. cc. q. 13. 12. Res rarz à primis authoribus habent pre- i, d tium juxta valorem laboris, periculi , & i dly ftatüs. Sed res prorfüs extraordinariz pof- Y t t funt vendi quovis pretio, quoduunqqe ven- m ditor exegerit. l. cc. q. 14. 1 m d D 13, Qui fcit, pretium mercíis brevi minuen- 1orem, dum, poteít eam vendere currente pretio , Tufinmi ni(i fecutura diminutio jam fit nota ac certa irria in majore parte communitatis. l. cc. q. 1. w Y 14. In Retractu debet refundi pretium mora- liter idem. l. cc. q. ;7. tn t ) Epilia. | Pf[i,lllülï Vz'de. Lex $.8. de Interpretatione legum, Euchariflia. g 1. Exiftentia Euchariftiz poteít efficaciter pro« : nihllun;:» bari v t (o) agitim bari ex. verbis Chrifti Joan. 6. & ex verbis T k Chrifti in ultimacoena, & ex traditione per- fium t petua. Jz Zr. de Eucbar. Di & Di " Fp.l k .. 3: 3. [ g d (p. 4- qq. 4. a. M imibid ateria Euchariftiz eft panis triticeus, & vinum de vite. l. cc. Difp. a. q. 1. T. i 3. Hinc non eít materia panis ex radicibus, vts lus fruCtibus arborum, leguminibus , oriza;. avena, gi Chri (COPEC . milio, frumento Tchico. l ecc TT hii . 4 Nec maffa cruda, elixa, frixa, nec panis hd & Yin permixtus materim heterogentz £g muagza stb, t0n quantitate v. g. hoftia rubra Cinnobero permixta, nec amydum. Stórk. l. cc. "g&ba Chr $. Nec panis fubactus oleo, butyro , la&te, dQ t ovis, faccaro, vel aliis aquis artificialibus, l [ t 6. Nec liquores expomispiris &c. nec vinum t i myrrhatum, nec vinum aduftum, nec agre- iib fia, nec fuccus ia uvis cóntentus , nec vi- tit lag Mib m num in pane imbibitus , nec loca ex acinis ' expreffa , nec fapa feu defru&um , | nec vi- l)iud fby num aromatibus.conditum in-magna quan- M titate, nec acetum ex vino. l, cc. corr. 2, lintgt n 7. Materia idonea eít panis ex- farre S'ern :jntia tim fpeltaíeu tritico fuevico, & ex f[iliginc. &A r sRodten, panis fermentatus, muftum vini, vinum aliquantulum acefcens. l, cc. Corr. äu W& ptr 3. 4 fl $. Matería dubia eft panis in zota/z/; quantita- te cum heterogenea materia mixtus, panis db num v*aqua rofacea vel matina fübactus , vi con- üm:mm " ; ] ] «b o f lt congelatum , vinum ex u vis paffis, fole to- d lm ftis. panis hordeaceus l. cc, corr. j. i M, r 9. Vinum tamen ex uvis in aere umbrofo de- ficcatis eft materiafufficiens. l. cc. corr. , ts io. Forma Euchariítiz confift't in illis verbis z " Hoc eff corpus qeum. Ex;. Hiceff calix fan- tl | guitis 2uez. l. cC. q. 2., þ"h (ti 11 Partes hujus Sacramenti funt Corpus & ïmtü ], ( fanguis Chriíti; fpecies panis & vini, & werba confecrationis , & voluntas : Chrifti inftituentis. l. cc. q.3, X I2. Panis & vinum, & tranfübftantiatio, & D Qul fümptio , non eít pars Euchariflix. ]. 'cc. ; m g hm l 136 .vgrba Confecrationis in fenfu grammati- Sartcgl cali accepta tantüm proferuntur recitativé, in fenfü tamen fymbolico acce C mv ' runtur figuificativé. l. cc, q. 4. pta profe- t u 14, Aqua vino admixta immediaté converti- D . j GT tur in fanguinem. 1. cc. a d 1f. AGio transfübftantiativa eft aCtio unius in yhr, a aliud füb novo modo eflendi creativa. l.cc, Difp. 3. r a * 6. Dantur in Euchariftia accidentia abfoluta; fententia tamen oppofita, quz iítas fpecies gin d Lal explicat per meram apparitionem , non eft hzretica, nec hzrefi propingua, nec erro- pln Y j Ü nea, nec periculofa in fide. l. cc. Difp. 4 17, Euchariftia íüb fpecie panis & vini eft unum Sacramentur. l. cc. qq. 1. j que 18. Laici füb uoa fpecie accipiunt totum Sa- qus, J Ü ) W cramentum eílentialiter famptum , non ta- W mnen as 0 Ée mén totüm zzf£egra/zter iu ratione figni fyme u st 'bolici acceptum. l, cc. qq. a. 19. Sacramentum Euchatifti» in pluribus Ho- ,ChnyS; | fliis eft numero multiplex.. l. cc. qq. 3 yuücinta 20, Subftantia panis & vini non deíinit per ane ac lm hihilationem., l. cc. q. j. H fichrl 21, In confecratione pani s vi verlorum poni- senisy .tur folum corpus Chrifti, & in confecta- yati p tione vini vi verborum ponitur folus (an- D q guis Chriftis per comcomitantiam autém hidartta utrinque ponitur & anima & divinitas Chri- fti & in priori confecràtione etiam fanpuis; cpignt in pofteriore veró etiam corpus Chrifti, l. r cc. qq. 6. D 22. Chriftus füb una. Hoítia tantüm femel ; k continetur, l. cc. qq. 7. db notts. 33. Chriftus poft divifionem Hoftiz vel - vini drdremi continetur quidem fub quavis particula , fed Wi non manet üb particulis tam exiguis, ut Ls amittant talitér ftatum fenfibilem, ut per O colle&ionem non poffint amplius facile re- !N duci ad priorem ítatum fenübilet. l, cc. " feipdele qq. 8. 24- Non repugnat Chriftum in Euchari(tia con« ( a naturaliter audire & videre qu& fiunt in vi- I'k, CMIM[, cinia, eumque ibi habere alias a&tiones con« naturales. l. cc. qq. 9. I 4y. Chriftus in. comrmunicantibus juxta ordi« ,'vïwmmur, nariam difpofitionem temperamenti humani il j . facile poteft manere per dimidiam horam. [ lantüm l:cc qq. :0. Mi 46... Yunc cenfe ntur fpecies deftrui, & defi- ' quando fpecies in "L t nere pgæfentia Chrifli , g(ti- MWS,L [ I"'ifxgm. «$ (5 We j zítimatione morali amittunt .n ' omen. panjs Ms aut vini ufualis. l. 6c. qq. 11.. . ( gq' i» 27. Chylus, & vermes ex Hoflia corrupta producuntur per novam aCtionem. conver- ijm.[ PCI'L- fivam ac fimul creativam. l. cc. qq. 12. ',M"W! n &8. Euchariftia ia peccatoribus bona fide ac* L confäcz: cedentibus , & cum dilectione initiali attri- ! (s [ tis caufíat primam gratíam per accidens. 1. li p cc. Difp . . 35 : ( i 29. Euchariftia in ratione Sacramenti non cau- ij fat plus gratiz füb du plici fpecie 2 quàm fub una fpecie, l. cc. q. 2, fatn l 3o. Obligatio fumendi Euchariftiam eft juris divini; & ea obligatio urget faltem in arti- culo mortis. l. cc. q. 3. Jir d i 31. Ex determinatione Ecclefim ea obligatie faticuh) urget in Pafchate. 1. cc. q.3. | atb 32, Ecclefia non erravit precipiendó laícis jle, ur communionem füb una fpecie, l. cc. q. $, . Ws f afie, . 33. Non eft improbabile, dari unionem phy- ficam de fe perpetuam inter animam Chrifti, Fa & animam digné communicantis. l. cc. q.4. Vide, Coniunio. ! "TR p Excommunicatio, PIUTO 1. Excommunicatio diredé non privat bonis m um internis. z Zw.de Sacr. Ovd. $. 26.1l. q. 2, lum lo 5. Illi tantüm Excommmunicati fünt vitándi, x qui perfonaliter aut in fpecie fünt denun« Ui, & Ü tiati; exceptis percufforibus Clericorum o rP"iä,i nototiis. l..cc.q. 6. li K A E.X—'. JTudex gen. a ( f 3 Orda participatione Sa. 3. Excommunicatio privat cramentorum tam activa, quàm pafífiva, & Bu communibus Ecclefix fuffragiis , & ufu di- flcaremo vinorum officiorum;. inducit inhabilitatem vrtt at odl d ad beneficia & dignitates, privat ufu licito jurisdictionis fpiritualis, reddit irrita Re- N Ícripta Apoftolica, privat. communione fi- ii d | delium etiam in rebus civilibus; & privat silverh fepultura Ecclefiaítica. l. cc. q. 7. w € l 4. Beneficiatus per excommunicationem nec ufjer u privatur poffeffione nec titulo , nec frudi- Bu Bo ; bus beneficii. l. cc. q. 8. As de $. Fideles non poffunt recipere Sacramenta ab winterdd Excommunicato vitando niíi in cafu. necef- bm Lt fitatis. l. cc. q. 9 r arfr 6. Tenentur non affiftere officiis divinis co- p ram tali excommunicato, & fugere ejus -confortium in converfatione civili.l, cc. q.9 hais i at g. Licet tamen cum excommunicato commue nicare cau(á utilitatis notabilis, vzuculi con- lr ml . jugalis, Jubjeciiouts ; Izethqtis, ignorati- qii r g. Ha. li ce39 d9 hrtine ] $. Qui cum excommunicato communiþat fine tiemuin, caufa ex.ufante, incurrit excommunicatio- "Wt ( , mem minorem. l. cc. q. 11« 9. Excommunicatio minor privat ufü paffivo Mf ï'»mire' Ü Sacramentorum, & voce p:ffiva ad benefi- cia vel dignitates Ecclefiafticas. l. cc. q. 12. i, "ütini d 10. Enumerantur ordine alphabetico omnes L Excommunicationes tam. Kefervatz , quàm non refervaux. 4z Ty.de peuit. Difpur. 9. MU z 'l tytn L] de qu&u-; refervatis. L MONE - Ti Vide. Oxdo, $. 26. de Ceníuris. £l PIHM, ( ] "LE Exorciflatus. Exorczfnus. l nhabi!imæ 1. Eít cxremonia , qua cenfertur poteías im- LE poneadi manus füper energamenos , ficque expellendi daemones ab obfe(fis cor : itis j poüþus Tütiye i lp Tr, de Sacr. Ord. $. $. q: 1. a. Materia eít liber. Exorcifmorum ; forma 5: lr fünt illa verba: ;4cezpzte €? commendate mue- m [ fnorie , €7 Dabete poteflatem zmponendi ma- gus füper emevgumenos, l. cc. 2,3. $. 6.. hii 3. Officium Exorciftz eft uti Exorcifmis ad ex- pellendos dcemones , fegregare à comtiu- ub d al nione interdictos, & fundere aquam in mi- nifterio. 1. cc- q. f. 4. Per Exorciftatum confertur poteftas inter- j dirits t fiet & na preceptiva in doemones. 1. cc. q. 7. g. f. Poteflatis hujus ufüs differtur usque ad fa- Wil cerdotium convenienti& causá. l. cc. q. g. jcto Conr €, In multis dicecefibus ad exorcizandum re- y vt quiritur ípecialis facultas Epifcopi. . cc, [tlmliy f!'l ! ( IO; 7. Pertinet ad füperítitionem — maledicere & i t anathematizari creaturas irrationales, nmifi [wmüniü(m' dirigatur contra doemonem ; contra hunc vero dirigi nequit nifi verofimile fit, in- " pi"k- f ht tervenire operationem dæmonis. lo C?o q.. I11,. I2. SI L Cb' q. H $. Exorcismi deprecativi erga creaturas irra- i 0. tionales adhiberi poffunt, ut, ubi applicata j v fuerint, per Ecclefiz preces arceantur infi-- [] j.Ji i li. di& doemonum, l. cc. q. 12. " s ^. 9. Exor- U K; 2 " jtun 9. Exorcismus eft iriductio doe moni$ ad fä— cit d ciendum vel omittendum aliquid per invo- g at cationem Dei. l. cc. q. 13. ota o 1o. Exorcismi tantüm (uümendi (unt ex Rituali Romano vel Dicecefano. l. cc. q. 14. qitontir/ aidm m 31I. Cavendum, ne exorcismi fumantur ex li- ydpnt bris Romz confixis qqi enumerantur, l, cc. 1 q. 1. h.l $ 12. Laici peccant mortaliter utendo exorcis- mis, l, cc. q. 16, &t mort al q 3. Signa obfeffionis funt, fi obfeffus ea agat; uz fuperant vires humanas. Sed, cum z d ejusmodi actiones poffint effe effe&us doc- gus al i monis oferantis tramseumter , mon inbabi- inium, tantis permauenter , coafiderandum eít, an ?ü Ti non curiofitas interrogantis , cupiditas lu- l cri , exorcizandi temeritas &c. doemoni ad Val df operandum transeuntér anfam preberé hss t potuerit? l, cc. q. 17, àcltsyt V , . Vide. Adjuratio. gbl - Extrema Untio. , hniqis Upttad f $, Hoc facramentum efl fignum, quo mori- timuj; bundi per alleviationem ab onere peccato- ïubje&um rum & aggravatione diabolica morbi ad ex- .tremam luctam confortantur, 77 Zv.de Extz. ïü[xdeq Uad. q. 1. bt q (ääc a. Materia eft oleum ab Epifcopo benedictum l. cc. q.2. "nudp 3. EffeGtus eít confortatio contra tentationes M-Cc,q doemonis, alleviatio à reatu peccatorum, l Ritidivo jn cau- écalleviatio ab aggravatione morbi AU fari s o ite- TT : fàri folita per doemones, Hl. cc. q..4. Hinc n tiy €x ifta alleviatione interdum confequitur etiam fanitas corporis, l, cc, q. . 8- It rl , Peccata mortalia per hoc facramentum non M remittuptur per fe , remittuntur tamen fer OL 6 - accideus , quando moribundus non amplius QO poteft ponere fignum externum ordinatum ad facramentum poenitentiz, l. cc. q. 6. d trd y. Per. hoc Sacramentum nec remittuntur ' peccata mortalia quoad reatum pcenz , nec W*WG venialia quoad reatüm culpe; fed remit- 4 m» W tuntur reliquizg peccatorum , nempe in- Ti dignitas ad uberiores gratias ,. proclivitas ; ii ad malum, debilitas ad bonum , fuübjectio tdim d jufta ad majorem poteítatem doemonis. l, cc. cupdts) 7. $. ; m 6, Minifter eft folus Sacerdos. 1. cc. q. 9. hn p 7. In defe&u Parochi & -alterius presbyteri fzcularis poteft adminiftrari etiam à reli- giofo. l. cc. q. 10, l $. Antiquitüs adhibebantur plures pres byt&ri J usque ad fzculum duodecimum , quo defiit i QW Mi' communis víta presbyterorum. l. cc. q. 11, gt 9. Subje&um hujus fácramenti eft infirmus pe- o d riculof? decumbens. l. cc. q. 12. l l TLJ?EK ic. Debet conferri etiam pueris jam femel confeffis, et(i nondum' communicaverint, y lod duamoedo habent rudem facramenti notie tiam. T. cc, q. 13. ; t 11. Recidivo in eundem morbum poft perfe- t &am reconvalefcentiam poteít iterum Cone 3 ferri; mb f í P a$ O Be férri; non verà durante eodem morbo. 1, . €C q. 144 12. Hoc facramentum nec eft neceffarium ne- MUU ljr dinit ceífitate, medii, nec neceffitate prxcepti» peccaret tamen mortaliter , qui ex tepore; Bu vel avaritia illud petere vel conferre negli- udi i geret. l cc. q. 1. , um 13. Ad fru&uofé recipiendum hoc facramen- t (ib a tum requiritur per fe flatus gratiz, & de- inm & aut fi haberi vot!o adualis. vel virtualis, miinon n nequit faltem habitualis. l; cc. q. 16. Wper 14. Ad effentiam hujus (acramenti fufficit; dummodo inungatur ali a feni qua pars nllotabili's sya, lr corporis. l. cc. q. 17. 18. 1j. Ad effentiam forme fufficiunt hxc verba: p qui a, Pev iflam un&ionem indulgeat tibài Deus» tv quidguid deliquifli. l. cc. q. 1o. vll 16. Antiquitüs erat formaindicativa , íeuab- Vr foluta, non deprecatoria. l, cc. q. 21. ER 17. Antiquitüs premittebatur ad facram com- Qutr, i munionem, nunc redé fubjungitur, l. cc, um i q. 23. p g 18. Amentibus & füriofis, (i aliquando devo* MU té frequentárunt Sacramenta, poteít confer- "tfari ri, fi id fieri poífit fine irreverentia, l. cc, res) 3&115 EL f)ChOl'cæ.px — Famul. - ämis f& Vz'de. ,Contraäfus , furtum, reítitutio, locatio; W lr Fafus. | 351 Wl a Rl ( V'ide, Septem vitia Capitalia, $. /upevbia.. € [/ Pr* Hpnm *ä (0) ä(" n b . Fefla. :Cc[üfium l j 3. San&ificatio Dominicz quoad fuübftantiam T.C szcep;'. l a [j Om. eít juris divini, Zz Zva&. de Deca. B . part. 1. Difput. 4. 44. 2.. RI 4. Auditio Sacri femper fuit confueta in Ec- clefiía, etiam fuüb obligatione. l. cc, qq. 3. Tacrameu. T obligat fub mortali. 1 cc. qq. 35* 3. Etiam mos & obligatio abítinendi ab opere Lb W fervili non neceffario femper fuit in Ecclefia, IOULDA L CUM pus v 4. Ad opera ferviliareferuntur opera mancipiis propria, labores ex fuo genere mercenarii t hoereni pro vi&u quotidiano, agricolarum, artifi- cum, civium, aut famulorum viliora opera ,' h D & univerfim ea, quz principaliter perficiun- tuür minifterio corporis pro fervitio corporis, iny i Qu autem principaliter fiunt labore mentis, dicuntur liberalia. 4l Non neceffarii autem di- lum cuntur, qui non füfcipiuntur cauía gravis damni vitandi , aut inhoneftatis vitandz , vel ii m gravis negotii expediendi. l, cc. qq. 6. 8. 13. g $. Prohibentur etiam mercata publica, non "u neceffaria vel excepta , diíceptationes fo- ' fenfes , a&us judiciales, ludi theatrales pro- :m['!&, M fani,chorez periculofz, l. cc. qq. 6. 7. 9. & 2c. 6. Primis temporibus non erat prohibitum ve- hiculo iter agere; nec cultura agrorum in gäo,fücatil locis, ubi rariores funt pluviz. l. cc. qq. 8. 7. Ufque ad fzculum 13. obligatio feftorum in- ' cipiebat à primis vefperis das; rper& If | uíque ad (ecun dein f 4 Qg(o)gg(æ ht dein veró à medio no&is ufque ad noüis n f0 medium. l, cc, » 1O0, 8 Ad laborandum die fe(to excufat neccH' Las j n & pietas. l, cc. qq. i1. v p a rniju j 9. Duz horz fufficiunt ad conflituendum pec- catum mortale ratione laboris, l. cc. qq. 12 ha Artondt io. Tranfcribere mercedis causá non eft opus fervile. l. cc. qq. 14. ia o 11, Delineationes edificiorum, pi&urz requi- ïlm jrim t d rentes magnam mtenüonem animi &C. non funt labor fervilis; fervilis autem eft pictura, ap, fte a quz pro pretio fierl ex fuo genere folet ex . habitu artis fine magna attentione vel inten- d t * fione, 1. cc. Qq. 15 $a ss Ii. Venationes, piícationes & aucupauones , vhlin f quz fiunt à plebeis lucri càufa, nifi excufac o f .neceílitas aur pietas; item voluptuariz; fv gl quando non fiunt fine multo minifterio famu- al lorum , fünt graviter prohibite : aliàs fünt n nihilominus plerumque peccatum veniale , l I'Wu" fi fiant causa recreationis. Et quando ex- u cufat neceífitas, inaliud opus pium commu- Wt tandz fünt.l. cc. qq. 16. 04 13. Exercltatlones m:hcarcs, nifi fiant caufa Ti iv neceffitatis vel pietatis, pertinent ad opera ?0 frin fervilia. l. cc, qq. 17. ; "htls 14 Sartorcs, futores, netrices &c. lxcxtc la- borant pro urgentibus neceffitatibus. ancil- a r N E larum , famularum , vel aliarum perfonarum mnuum. réfpe&ive pauperum , dummodo fiat fine amercede, 2. Etiam licet laborare cauía ne- le Q) po 'ceffitatis vel honeffatis publice, etiam pro At immercede. s (o) $36 rque P UOQ mercede. 3. Solius tamen otii vitandi caufa D -: Jaborare non licet, l, cc. qq. 18. ii W 1j. Licite funt actiones jurisdi&tionis volun- tariz v. g. concilii convocatio ,' electio offi- Ténrjm '"cialium, Tutorum conftitutio &c. 2. recrea- lg - tiones honefte ad exhilerationem animi; vel reftaurationem virium corporis. l, cc. qq. 19. md q 16. Ad a&us judiciales prohibitos pertinent äm f&l ' exactio juramenti, citatio rei; examen & A. nf "depofitio' teftium , produ&tio documen- Hec omnia Riy 'torum, fententia & executio. jtln prohibentur etiam in caufaà civili, l. cc. qq. ac. j m . Causá pietatis licent labores proximé fer- iz vientia vel praparatoria ad cultum; idque us tunc folüm, fi commodé fieri non potuerint mb in profefto; fed tantüm remoté prepara- lp toria v. g. lavatio aut confedtio vaforum , nileriol '^mon licent, l. éc; qq. 21. - 2 dia t 18. Causá pietatis erga proximum licent opera m v per fe pía , v. g miniftrare infirmis, non au- f ub tem opera folüm fer accidemspia; v. g. la- ao borare pro dandis ex lqcro elcemofmïs.'g.l. cc. qq. 22. n t . Licita fünt confe&io ciborumi & panis ; non p d 19 autem farinz , (i aliis diebus hominum ne- ceffitatibus fatisfieri poffit. '2. Refectio via- Ac t rum & pontium , fi abíque damno differri fa. nequeat. 3. Colledio fru&unm aliàs perie clitantium. ; at 4« Satio agrorüm; fi timeatur uf amitti opportunitas. , Venatio autpi(- se m cátio animalium transeuntilïfn. l. ce. qq. 23. j & K ; x 204 g : j J)E?K(o) $3 4o. Servi, ancille, uxores, liberi poffunt ex j d metu gravi parere hero, marito, vel pa- hp renti przcipienti laborem, nifi fimul con- gh'ter f ftet certó, laborem effe prohibitum, & de- ) effe caufam excufantem. In dubio tenentur d t pro futuro confulere parochum vel Confef- d farium. l. cc, qq. 33. n. 7.- jhuicoonü 21. Neceffitas querendz fuftentationis con- d gruz excufat ad laborandum , dummodo g u non npegligantur :divina , & vitetur fcan- DFT dalum, & non tranfeantur limites neceffi- ait.r tatis. ]. cc, qq. 24. julcsaot 22. In dubio de fufficientia caufz petenda eft à Supetiore declaratio vel difpenfatio. Si &lusmtd Mayfendu . haberi nequeat parendum legi, ni(i videatur probabilius , dari excufationem fufficientem, d :d. ec. qq. 2. 1f 23. Quando adiri non poteft Epifcopus, vel mial alius praditus poteflate difpenfandi, poteft ic n ad tempus difpenfare etiam Parohus vi con- NT fuetudinis l. cc. qq. 26. 27. fs 24. Si nimia multitudo feftorum univeríalium Mi d . fitonerofa ac damnofíaà populo pauperi, à tde C Clero & Magiftratu conveniendus eft Epifco- ^ütitatin pus in Synodo, ut fupplicet Papz pro re- hn duc&tione, vel dimidiatione diei, vel trans- -'an'ncipis latione. l. cc, qq. 28. t o 2f. Inftituere fefta pro tota Ecclefia poteft r Papa, pro Dicecefi Epifcopus. l. cc. qq. 29. hi ] Epiícopus autem requirat. confenfum Cleri ^ " RUT * Q & populi, fl. cc, 26. uj * E , «x$ (0 $9 äb"ï M. 26,. Communitates vovendó celebfati'onbrh Mgmo, " l Plfï Ín i fefti non poffunt in confcientia obligare per- li, li ^ fonaliter invitos, vel fücceffores fuos.l.ïccv:. mblloænm |qq. 30* 27. Parochiani tenentur in diebus feítis audire Mp verbum Dei , & quidem in pacochia propria, Vib ubi huic confuetudini non fuit derogatum, & ubi derogatum eft , tenentur Epifcopi pro- a)dummod; videre, ut reducatur, l; cc. qq. 31. 32. 33. "r ( uf 28. Ab auditione Sacri excufat neceffitas aut pietas. l, cc. qq. 34. TE TRM 25. Non-fatisfacit prxcepto Ecclefiz , qui fimul Üeti ! audit duas medietates Miffa. l; cc. qq. 35. 36- T 30. Ad audiendam Miffam obligantur 1. hzre- 2. Sacerdotes non celebran- m füfiient tici formales. : tes, 3. Pueri adepto ufu rationis, .4. Etiam exempti in feíto Dicecefano. . A nativi- lp tate fimul perfecte furdus & mutus , & cce- iil cus. 6. Aut ex accidenti fimul coecus & Puchit J furdus. l. cc. qq. 37. m unimf:ln« 31. Non datur obligatio audiendi facrum r. in die Cinerum. 2. In fefto S. Marci. 3. In p j o die animarum, . .4. Feria quinta & fexta ma- ee joris hebdomadz, — f. In feto ex mandato folo Principis. 6. In fefto ex fola confue- p i u tudine populi fine approba cc, qq. 58. ;ione Epifcopi. l. ; I 32. Audientes Sacrum in Oratorio privato non "M íatisfaciunt przcepto in Lítteris conceffionis cnit | excepti, Quando autem hoc privilegium in- intelligi dqlgctur exiftentibus de familia ; poffunt x$ 0 B , poffunt utentes eadem menía ; & in cafü W f extraordinario etiam inquilini, vel invifen- ilprmins tes, vel prafentes cauía negotii, ubi lid. de ul concedente prudenter prefumitur, Lex au- yfüsac tem per fe eft ftricta: interpretationis. 1. cc. : atantn qdq. 40. s 33. In cafü extraordinario fatisfacit etiam au- altam D6 diers in caítris vel licore, etiamfi non fit g p militans vel navigans. l. cc. qq. 41. ïijih pme 34« Ad fatisfaciendum requiritur (altem in actu L) exercito. intentio honorandi Deum. Hinc iftnt | qui fimul haberet intentionem füb Miffa fu- 9 adie randi vel lafciva tra&tandi , non fatisfaceret keniffo . pr&cepto. l..cc. qq. 42. 43. i t 3. Exfpe&ans per quadrantem egreffum Miffa » m n fi advertat, quemdam Sacerdotem jam con- teg fecrare , non fatisfacit audiend o hoc facrum. DW l. cc. qq. 44. 4 M q 36. Qui in Nativitate Domini audivit primam m Q Miffam intendens fatisfacere foli devotioni , EOR fatisfacit, etiamfíi non audiat aliud facrum, MO l- cc:qq.-45. tdento Y 37. Audiens Miffam unam , fi ex triplici titulo i r -Obligetur ad audiendas tres, in dubio cen- Milnta fetur fatisfeciffe obli gationi urgentiori, l.cc. Atlb & '43- 46. i lt 38. Requiritur folüm prefentia moralis, quz o .datur, etiamíi audiens Miffam nec videat Qs g nec audiat celebrantem, dummodo partes d przcipuas Miffz advertat ex actionibus prz- ';ïtL[atiab 3 fentium, vel aliis fignis. l, cc. qq. 47. Vlv [upl 39. -lm- W, qq j 23 o $* &i LT | lni, W hi 3 9 Non fatisfacit precife przfens .ex 'Tnetü;. vel dormiens per màjorem partem Miffg. $Ui à Tf [v l. cc. qq. 48. 4o. Ad fatisfaciendum requiritur. attentio in- Ti terna & externa; quam habere poffunt etiam Miniftri & Mufici fuas a&tiones ordinando Vidt i, ad cultum Dei. Hinc non fitisfaciunt per eliamü hi majorem partem Miffz voluntarié diftradti , Mb velalia, prefertim profana tractantes. l. cc; tnind z qq- 49- 'Mü ng; " .. Confitentes fub Miffa, (j non poffi:t com- LTA modé audire aliam Miffam , : fatisfaciunt, T etfi confeffio longa fit. l.. cc. qq. 5o. [ 42. Qui non intereft Miffz ab Offertorio ufque vegrlinli - ad fiaem Orationis Dómin:cz , peccat morta- titenjim " liter. l. cc. qq. $1. Satisfaceret tamen veni qdo bocu ens folüm ad initium canonis vel confecra- tionis. l. cc. qq. 5t. Vaudyitpt 43. Habens Oratorium privatum , fi non pof- re li fit adire Ecclefiam , tenetur conducereSacer- du d ' dotem. l cc. qq. 52. Similiter impeditus ab audiendo Sacro ín Ecclefia tenetur illud au- A i ml dire in Oratorio. l. cc. n. a. ^ ": 44. Diftantia unius horz plebem rufticam ab "IT i audiendo Sacro etiam matutino; ab zqui- no&io faltem, vernali ufque ad: autütnale, j g non excuíat, nifi vigeat alia coníuetudo in. vicinia; & ubi talis viget;, plebs folum fua- fione eft inducenda ad meliora. l. cc. qq. 5 3. d p 4;. Excufati ab audiendo Sacro tenentur domi ri]onbty u qq' 4?' vel in via fupplere cultum Deo impepden- ( ] dum.ï l, cc, qq. 54» $4 z -D R '46. Exhibetu r Bulla SS. D. N. Benedicti XIV. j arin ais Fide. Miffz. . dereductione feftorum, l. cc, adfincin 39, y4« Feuda. | st 1.' Dominus tenetur vaíallo dare inveftituram jodhirta przftare evictionem, & exhibere tuitio- hi. nem. Zz Ty. de Contvati, S. g. q. 3. 3 Tl 2. Vafallus tenetur jurare fidelitatem , prz- 55.0) at ftare fervitia requifita , uti re feudali fideli- u qi li ter, przílare damna illata ex culpa lata; aíom petere renovationem inveíliturz in muta- lt qud tione Dorini aut vafalli,/ rem non alienare irrequifito Domino, 1. cc. q. 4. *s Bftmi iil 3, Vafallus amittit feudum, & peccat morta- liter, fi intra annum mutationis. Domini s lf b T negligat petere renovationem inveftiturz , ttfntan,| fi requifitus negligat debita fervitia, ficom- mittat crimea felonie, íi domino inferat D RTT atrocem injuriam , fi rem feudalem reddat 15 fmds notabiliter deteriorem. l. cc. q, . W cdi TM Fidejujïo. Tib t 1, Effe&tus fidejuffionis eft, quod fidejuffor ul ftgm teneatur in. cafu impotentiz debitoris fol- xi. DCO) [ vere, falvo tamen beneficio excuffionis. EE . In Ty.de Contrad.. $. 10-q. 3. Ab 2. Fidejubere non poffunt, qui non polfunt JURt m liberé alienare (ua bona , v. g. Pralati fine confenfü Capituli, Parochi ; 45 lr 4 l. cc. q. 4. rfxulieþes &c. * r ffio» IT 3. Fidejuffori competit beneäc;um excu hi$5 *lfm; IMM n ; N 4 ( Be " n 1 ng. nís , divifionis, cedendarum actionam , li- berationis. l. cc. q. $. Fides. brcil,nmh l q, Fides dévima eft affenfüs objecto preftitus ob authoritarem Dei atteftantis, In Tvad. ïhlbffc [Ui; M de fide Proleg. qq. 3. 2. Fides Zbeologica eft affenfus obje&to prz- l, ftitus ob authoritatem Dei atteítantis cir- N fj i LT ca cea, quz funt de Deo, vel ad Deumtan- d quam.fisem füpernaturalem generis huma- " j R ni. ], cc. qq. 4. tl H 3. Fides H/forica eft affenfus ob authoritatem Hiftorici. l. cc, qq. 5. Á potte titons D 4. Fides Ecclef£affica eft affenfus ob authori- m i tatem Ecclefi circa rem necdum pro iadu- bia definitam, l. cc. qq. 6. feità, domino j. Obje&m materiale fidei et,. quod credi- ulim d tur; formale autem eft motivum , propter n uod creditur, nempe veritas prima Dei falli & fallere nefcii, 1. cc. qq. 7. 3- 6, Fides zaturalis et , qux caret ordine effi- Ti caci ad finem ultimum, per media ordina- je d ta à Deo, nempe pet vera facramenta Ec- ii n clefie , & dona Dei. Superzaturahs cft, 3 quz h.bet ordinem efficacem ad finem ulti- mum per media ordinata à Deo, l, cc. qq.9 i a p n 7. Fides dicitur dozum Dei ex triplici caufa:. ; niits l 1mó quia vepit ex fpeciali providentia Dei. adó quia dependet à fpeciali interno luminé Á f fuaffvo , impul/ivo , & cerroborative. l. cc. ' 8. ;ium eXot j j * lOg 9)53 .'(O)! &3& d ädel YU elicitus eft, qui zmmediatà eli- datit citur ex motivo formali fidei ;. fed zmpaera- (rirern ?us eft, qui elicitur mediaté, nempe me- diante przvio a&tu elicito fidei. l, cc. qq.12. m gis, u 9. A&us fidei zmmediatus eft affenfus , qui in- nititur authoritati Dei loquentis ine media- ab hs P tione ratiocinii ; zzedzatus eft affen(us , qui innititur fimul intermedio raciocinio s k ce. T qq. 14 s qui lo. JVomen fidei fxpe in fcri m df .. fiducia, l. cc. qqu 1$. ptura ïgmïtur pro irjm ol 11. Aevelatioues pvivate non pertinent ad ob- wetum ol * To dl p je&um materiale fidei. l. cc. Difput, 1 iz Conclufio "heologica dedu&a ex "una hhdic d przmiffa revelata & altera moraliter vel iilb phy(icé certa non eít de fide. l. cc. qq. 2. DC Pertinet tamen ad actus fidei imperatos. 1. cc, concluf, 2. ERN t 13. Concluio Theologica deducta ex duabus Vi ! premiffis, quarum una eft revelata, altera ivl d metaphyf(icé certa, eft de. fide. l, cc. q. a. tindr w concluf. 3. ifb i4. Eí(t defide, omnem Romanum Pontifi- cem canonicé ele&um, efle legitimum Vi- "ag Qd o carium Chrifti, l. cc. q. 3. Aj. Queando íolüm morali . certitudine con- W ethi Lon | ftat, Romanum Pontificem pro tempore fe- dentem, eífe Canonicé ele&tum, pertinet lf . ad aum fidei imperatum , eum effe legiti- Vif & 1 mum Vicarium Chrifti, l. cc. q. 3. concl. z. W CHII]« 16. Quando certitudine metaphyfica conftat, "m .. Romanum Plontificem pro: tempore feden- W' EE l pertinet ad Bo ,tem effe Canonicé electum, acdum i 3I LU , — 4 ob Hl wlm' l J Hdc«, " actum fidel elicitum , eum effe le gitimum m(', [ vicarium Chrifli. l, cc. q. 3. concl, 3. 17. Univerfim datur metaphyfica certitudo de m í dj Canonica electione Papz pro tempore fe- dentis, quando pro Canonica a gnitav eft a FDfffre h tota Ecclefia. l. cc. q. 3. concl. 4. 4lldn fo, 18. Romanus Pontitfex loquens ex cathedra üocm:o, li eft infallibilis. Loquitur autem ex cathe- dra, quando poít adhibitam moralem dili- meturp gentiam: definit articulum in materia fidei & morum obligando fimul omnes fideles ad J credendum obje&ta definita. l. cc. q. 4, & J T. tt notandó primó, 19. Probabilc eft, Summum Pontificem non A Dd effe infallibilem in Beatificatione euzpol/ez- LE ^£2 , hoc eft, eà, qua Pontifex fententiam H n Epiícopi circa cultum ex antiquo impenfum t d precife approbat. l. cc. q. . concl, t. a0. Videtur probabile, «etiam Beatificationis wl . formalis judicium reftrictum pro loco par- f Lt ,ticulari non effe infallibile, nec pertinere m A ad fidem, l. cc. q. £. concl, a, & notando 7. 21. Papa ex cathedra obligans totam Eccle- du j fiam ad invocationem & folennem cultum Sancto exhiberidum eft infallibilis, l. cc. q, | eeitt t j. concl. 3. p 22. Eít de fide mediatá per illationem ex una dedun, p revelata & altera metaphy(ic? certa, quod undt k Papa ex Cathedra totam Ecclefiam obligans ad folennem cultum. & invocationem alicü- Yil [ta CU jus San&i fic infailibilis. l, cc, q. . concl. 4. | p [ 4j jüdicium Papa ex cathedra definitivum | pertlnï circa Judex ggz. | Q)Eï (o) $9e circa facta doctrinalia, quibus falfificatis l non poteft moraliter falvari Ecclefiz verztas fuftitt unitas, aut boze/fas eft infallibile, & perti- aj ii net ad fidem mediatam. 1. cc. q. 6. P. &vmdm 24. Ab Eccle(ia aut Summo Pontifice non pof- Vf .fünt condi novi articuli fidei, l. cc, q. 7. ii 25. Probabilius eft , libros plerosque Cano- vupiitny nicos effe Verbum Dei fer iuformationeu, ul l hoc eft, per quoddam generale lumen pro- eftue r heticum, quo Scriptores difcernebant ve- , Myter rum à falío, licet nec verba, nec fenfus 3 2) t 'imimediaté ac [Decialiter fuerint dictata à m D Deorc L cc.q. 7. u a6. Obje&tum formale fidei, feu motivum cur A credatur, 7gaterialitev /pe&atum , eft quod- al r libet objectum infallibiliter connexum - cum ;:prima veritate, v. g. Scriptura, revelatio; v r Aotid i fed fovmaliter fpeCatum eft fola prima ve- ritas in effendo. l. cc. Difp. z. q. 1. QUs wl t 427. Deus noh poteft uti rxefïri&ion: mentali, ERNET nec facere aut permittere miracula in-con* Iu firmationem falfi. l, cc, q.2. VCüdi, tl 28. Fides non refolvitur in aliud motivum ut Tündidi quo, nifi in lumen füpernaturale , in quo agnofcitur veritas revelata. l, cc. q. 3. "nb g f 29. Ultima difpofitioad lumen füpernaturale fidei ordinarié eft lumen fidei naturale, quo f?ayi ttt dts olj homo fine paífione aut ignorantia vincibili "a j judicat, hanc religionem effe evidenter cre- y CC.qq,4 dibiliorem l. cc. q. j N (f X t Fidei "itqe ii T : 458 (o) $9e fun Fidei oblieatio. N li d u3 1, Neceffitate snedii neceffaria eft fides de exi- uc q.6. flentia unius Dei, ut remuneratoris bono- rum & vindicis malorum. 1. cc. Difp. 3. "00197 08 p6. 2. Non eft neceffarium neceffitate medii crede- fmsquc CIDE ! APU re explicite myfterium SS. Trinitatis & In« carnationis. l. cc. qq. 17 Atn p PMIAIL VE 3. Neceffitate prcepti tenetur homo crede.- nf ff re. ,£) Myfterium SS. Trinitatis & Incarna« F"W-.zz .tonis. 2) contenta in Symbolo. $)conten- ta in forma Profeffionis Catholicz &c.l cci Difp. 4. qq. 1. Áttires lt d 4. Frequentius populo explicari debent exi- ftentia & perfe&iones Dei; perfe&iones , ODOXUR Qti, r opera & do&trina Chrifti , operationes Spi- ritus SanGi, figna verg Ecclefiz , neceffitas fl prar m amoris pra&ici erga Deum & proximum, natüra Sacrificii pcenitentia , grawcaus pec- Ql nt catorum, l. cc. qq. z. ! ihsedi $« Qui ignorant Symbolum , non funt abfol- ) vendi, nifi Sacerdos certo credat, eos f proximeé id difcituros, l, cc, qq. 3. ml €. Homo tenetur eliceré aCtum fidei genevalem ) initio vite moralis, in articulo mortis, & npemalm in gravi tentatione: fed ad actum fidei par- ticularis obligatur in füfceptione Sacramen- j namnltui* t D torum, &i n quovis a&u religionis præcep- to. l. cc. qq. 4. a 7. Quilibet tenetur ampledi religionem evi- | dpntcr credibiliorem. l. cc, qq. g. h 2 8.Per- H OO R l $, Perpenfis bene motivis impolïïbi!e eft, üt Religio Catholica non . videatu ' " in cvidentex ;nuo'mm« h credibilior. l. cc, qq.. xwgm erid 9. Datur obligatio profitendi fidem coramle- us e gitimo Magiftratu publicé inquirente in re- ligionem fubditorum. 1. cc. qq. 6. iiv t 1o. Eadem obligatio datur, quando profeffi- onem füz fidei: ex at pofcit gloria Dei. lïg €c. * qq. 6.- tj Cah 11. Nunquam licet uci fi ipetus c gno proteftativo xfeli- gionis falfz. l. cc. qq. 6. 4 C 12. Immo nec licet uti figno ambiguo, quan- TT dó id cederet in prejudicium divinz gloriz vel animarum, l; cc. qq. 6. hi 13. Pueri & puellz poftulantes recipi ad veram Ecclefiam poft füfficientem probationem de 1 äesmnefh conftantia noh poffunt ex-ludi ob ftatutum | hn Magiftratus. l. cc. qq. 7. * t fl wef tl 14. Infideles poffunt à fuo Domino «ogi ad h) audiendam fidem, non tamen ad amplecten- dam. l, cc. qq. 9. Si veró non funt fubditi; TT ne quidem poffunt armis cogi ad audiendam fidem, nifi contra eam moveant perfecutio- 100 dj nem vel tollant commercium. l cc. qq. 8. tituos p 1j. Captio tamen Maurorum Sylvaticorum, "t ut inftruantur in fide, licita eft. l. cc. qq. 10 !d 16, Servanda funt pacta cum hzreticis vel "ulyíg gentilibus inita, fi etiam ipfi talia pa&ï fer- t vent. l. cc. qq. 11. TM ^ Eidei Probatio. Wt € na- 3&5&: od I. Dafur Religio revelgta, idque lumin tura "ii ; u ell,;- WE? (o) Fï' * fs tür&£ notum eft, Zz 7i ratt. de fide, Di/þuL j 4. r. ïdtm cüfmff . Religio evidenter credibilior religionibus t L cateris eft eoipfo certiffimé vera, l, cc. q. 2- 3. Quilibet tenetur eam religionem fequi , que Id hnj eft evidenter credibilior.c Y J Concl. feu. q. 3. æteris. l € q. 2 4. Religio Catholica eft evidenter credibilior ?s d religionibus ceteris. l. cc, q. 4. & . $. Religio Catholica eft perpetua & infallibilis. M*ä*&x- l. cc, q. 4, & y. hn / A Fidei Praprietdtes. : fjl Yobitii ;1. Fides non. eft difcurfiva. Zz 7va&. de . d ob Difp. 3. 44. 1. d 2, In fide neceffaria eft certitudo &on folüm Ynng « adhafionis, fed etiam affenfionis, l, cc. qq. 2 ib Qn fu [nbd 3. Si poffet dari homo, qui invincibiliter cre- gl deret, omnes religiones effe dubias, poffet n p in eo dari fides generalis , explicita circa pl articulos generales , & implicita circa artie culos particulares. l. qq. 4. l Sylïxüwww dilet 4. Fides eftcertioromni veritate naturall etiam j metaphyficé certa, i quantum ob lumem fidei eft minus perturbabilis. l. cc, qq. $. - j a j. Fides dicitur obfcura in eo fenfu, inquan- tum verfatur circa obje&ta, quorum exiften- ) tiajuxta ordinariam capacitatem hominum 4 [l,lc lmer:: certá notitià fciri nequit. l. cc, qq. 8. 3 $ / ! «3 0 f 6. Fides ftat cum evidentia in atteftante, l. cc, qq. ?. )Pgmmralia um 7. Ad a&um fidei füpernaturalis ante plenam inftructionem fufficit, ut tendat in obje&tum 10[1'35) l4 fub predicato fupernaturali implicito l. cc. g m y qq. IO, g Crlo t 8. Ad omnem actum fupefnaturalemxfïdei .re- « quiritur gratia actualis intrinfecé fuüperna- Ml i . turalis. l. cc. qq. 11. Diirtamen 9. Fides in aGu exercito affirmat etiam reve- T lationem & authoritatem Dei loquentis]. cc, qq. 12. IO. Revelatio ia a&u fidei non affirmatur mnelo propter feipfam, fed ob evideutiam ex mo- tindliter) tivis relictam lumine fidei auCtam. l. cc. q. 13. E 1I. Potefít dari eadem apparentia credibilitatis circa articulum particularem fidei verum & igud v tiodlte falfum , fed non circa totam religionem. l. CC. qq. 14. jl Wt t 12. Voluntas adjuta per lumen fidei corrobo- rativum poteft affenfüm fidei reddere fir- t Difemr miorem, quam merctur pondus rationum. : . Ad of - 1 ce. qq. 15. "p 13. Lumen fidei eft inftar luminis folaris, collu- t d flrativi totius obje&ti , & fymmetrixz omnium " qui partium , ac impulfivi ad affenfum de exi- F h ftentia objedi fic vifi. l. cc. qq. 19. *s f 14. Habitus fidei eft unio hujus luminis ad ani- h"ïi Tf mam. ]. cc. qq. 18. TT £f. Etiam Angeli inprima creat äonc habuerunt "u ] J mnm li Fidem. 1. cc, lqrq. 20. fïtumm ' 16,. In ! /, »x$ 08 — j mg[mc 14, In deemonibus eft fides. naturalis , non füpernaturalis. l. cc, qq. a1. / ! Utj 37. Ín hzretico formali non datur fides fuper- JI ll obc&« naturalis, ne quidem circa articulos com« Mphclzo li munes cum Ecclefia. l. cc. qq. 22. 18. In Chriíto non dabatur fides fi mphctter, afem Á &f 1,'cc. qq. 3. F p * 19, Nec datur in Beatis, l. cc, qq. 24. lRo 20. Datur tamen in ammabu.». purgatorii, l. cc. qq. 25* lü M*W Furtum - Dd I. Furtum eft occulta ablatlo rei alienz invito (butioma rationabiliter Domino. z Zr.de Decal. Dz/jz &am.ltq t credi 9- 44- 3- 2, Rapina eft violenta ablatio rei alienz invito Áiei v rationabiliter Domino. l, cc. qq. 4. h rj $. Furtum & rapina fünt ex fuo genere pec- n f catum mortale. l. cc. qq. f (bl n 4. Differunt fpecie. l; cc. qq. 6. r y.. Ad conftituendam materiam gravem furti refpe&u ditzffmorum (afficit aureus, refpectu divitum dimidius aureus , refpe&tu zzedio- Hllu drnwn mmtmlm' evium quarta pars aurei feu florenus, re- fpe&tu. pauperum octava 'pars aurei, feu di- fin t midius florenus. l. ce. qq. 7. g 6. Levis materia furti quandoque tranfit per iil accidens in materiam gravem , fiexinde Do- mino caufatur gravis damnificatio, vel gra- gt vis contriítatio. l. cc. qq. 8. 7. Per furta minutà peccatur graviter eo mo- í mento , L 4 i o*ob m t ento, qno fur habet animum perveniendi jim d d ad fummam gravem, vel quo advertere po- teft & debet, continuatione furti conflari at P fummam gravem. l. cc. qq. 9. 8. Datur obligatio reflituendi " » quod per furta TT minuta ablatum eft, l, cc. q q' IO. N 9. Nec interet, utrum exiguo tempore, ve -iaam r magno, v.g. per triennium, autper magna intervalla ad grave i fit. l. cc. gq. 11. m fümmam pcrventum d j 0. Furtaminuta conftituuntgravem materiam 1ias rop , furti etiam tunc, quando res minutz aufe- enc ht runtur diverfis Dominis, attamen confce- z dl deratis in unam focietatem communium one- Ó rüm, itatamen, ut in tali cafü pro materia þonüiwtus | gravi conftituendus fit aureus, ubi commu- nitas tanta eft, üt xqu;valeat viro uni di- tan ln Pl tiffimo. l. cc. qq. 11. nf 11, Per furta minuta füccefliva afcendentia ad fümmam gravem committitur peccatum, & * lu contrahitur obligatio reftituendi tocum dam- quo d Yn4 ( num, etfi fur ia continuatione non recor- detur vincibiliter priorum furtorum , aut ea lts qy .per peenitentiam jam retractàrit. l. cc, qq. 12. t bona t my 12. Qui aufert rem levem ex communi cum aliis confenfu, etiam aufferentibus rem le- t u vem, peccatmortaliter, & tenetur ad refti- Á tuendum in folidum , í(i exinde Dominus LIT graviter damnificetur. Idem dicendum, fi "s qu fecutus aliorum exemplum fcienter compleat n fummam gravem. 1. cc. qq. 15. '-"flf:l.l, qi I 340 LïCi" iib | l ! u d 13. Licitum eít, in extrema neceffitate farri- Vil pere neceffaria füftentationis , ubi tamen illa ;.c firiog fürreptio non e(t facienda pauperi , & fi Do- minus rei refiftat, non licet eum occidere. WU rf l0 In neceffitate folàm. gravi non licet furri- pere alieoa. l. cc, qq. 14. A v 14. Qui in extrema neceffitate furtipit aliena , thcr mggm tenetur reftituere, fi ad meliorem fortunam A nf venerit. l. cc. qq. 15.. L ïi'f-" Quí habet bona propria, tenetur potius Wtl ex bonis propriis, quàm alienis: fuccurrere . extremé indigenti , nifi aliàs ipfemet pericli- ' A ( x taretur delabi in gravem neceflitatem. l. cc. X qq. 16. E lp 16. Conftitutus in extrema neceffitate pecca- $, UDi o At v d ret non furripiendo neceffaria pro confer- vatione vitz. l. cc. qq. 17. " 17. Conflitutus in gravi neceffitate non pec- cende cat furripicndo res exigui valoris, (j alio- I p v tüund quin periclitaretur delabi in ncpeHïtatem'gra- r vem, l. éc. qq. 18. d006 Df rE 18. Filius non committit furtum furripiendo ag patri bona caftrenfia vel quafi caftrenfia, à fe intuitu militiz , officii, vel artis obtenta , T D & apud patrem depofita, l, cc. qq. 15. rent tf 19. Comraittit tamen fürtum furripiendo pa- tri Joza adventitia, v. g. ex hareditate (ibi i D alicujus. cognati, vel avi, . obvenientia, y d l Idem dicendum , fi furripiat patri Zoza pro- inter n feitia , qu& à patre fibi a(lignata . funt v, Jj g. pro titulo menfie, aut filie in dotem. Il- L lorum H:L::: | ;mrfefmel ^ Jorum enim pater habet ufümfructum, ifto- gra rum etiam dominium. 1. cc. qq. 19. 20. Filius committit furtum, fi patri auftero jord ! g velavaro furripiat neceffaria ad honeftam recreatioríem vel eleemofinam ,. ediamfi ta- d d g n lia ab aliis parentibus miniftrari foleant fuis . «qualibus. l. cc. qq. 20. af n ; (odin 2t. Idem dicendum, fi pecunias, fibi à pa- s dl rente conceffas ad comparandos libros vel ;gd(ulo ol alia neceffaria, infumat in ufus illicitos, l. ; i n cc. qq. 21.. aqulir 22. Filii aut filie majorennes, fíi parentibus t bnmo inftar fervorum vel ancillarum pluribus an- a dumntr nis ferviant finé pactione falarii, non pof- v funt uti occulta compeníatione, etiamfi to- .. tam domum gubernarent. Si tamen bona natqui t tj dunmo per fübhaflationem veniant ad extraneos, ETU judex re&é illis. affignat pro annis prateri- tis xquum. falarium, -Poffunt etiam liberi At m fic fervientes fumere ad honeftam fuftenta- i mant m tionem in vi&u & veftitu neceffaria, velad honeftam educationem requifita, aut ea, fittm o fecil ad quz accefferit unius parentis rationabi- lis confepfus. l. cc. qq. 22. o p 23. Uxores licité difponunt. 1mó circa para- 1l ) phernalia, hoc eft, quz non attulerunt in dotem. 2dOÓ circa neceffaria ad fuam hone- lt ftam fuftentationem in vi&u & veftitu.' 3tió Stfen circa ne.effaria ad honeftam adminiftratio- "ürto s nem tei domeftice vel ceconomiz fibi con- "fs creditz, 4tÓ circa vigefimam circiter par- Ut Lf U tem communis aquaftus annui, fi uxor lu- i CFCFUI »t? (Qï 530 ! | "mff"&um, i cretur ferme dimidium hujus aquæü'ü,s.; Imo 4 M À fi uxor ex bonis communibus meré paríimo- Bul nialibus vel induflrialibus pro fublevanda 1 il B& gravi indigentia fuorum parentum, fratrum im, CUlimEj velfororum íemel fine confequentia ad alios V f annos impenderet ferme tertiam partem füi aquzítus communis annui, non ageret il- ; * fi licité. $tó Si maritus bona communia vel omnino dotalia ladendó, compotando &c. s [ ts | in periculo collocet , poteft uxor clam tan- tum fibi fürripere, quantum fufficit ad füum aqu&ftum vel dotem in tuto collocan- $j BW& da, dummodo ex tali refervatione non pa- Ti a tiatur damnüm oeconomia vel negotiatio lr ty communis. 6tóLicetuxori donare aliis do- Ont, t $i timat na accepta à coníanguineis mariti intuitu mariti, dummodo perhoc non ledatur cha- d am ritas conjugalis, l. cc. qq. 23. ) ais t ? 24. Uxor committit furtum.. 1mó fi clam fur- ripiat ex bonis fuis dotalibus fine confenfu uf necfi mariti faltem praefümpto. 2do fi fürripiat u i partem notabilem ex bonis communibus fi- ne fpeciali caufa excufante. 3tió fi de bonis u i ] marito propriis plus fumat; quàm neceffa- rium eftad füuam honeftam fuüentationem. mauy I:cc;q9.23; yn lr zf. Famuli & famulz committunt furtum 1mÀ iniln d fi quid-auferant fine confenfü Domini fal- tem tacito vel prefumpto. 2do í(i faciant T compeníationem pro labore ordioario quem Q fhi t zítimant majorem fuo falario, fi autem vi ydrci ? 0$ la- j ) f uv aut metü in;'güo cogantur axd fubeurid bores q i «d ( ge ii g bores prorfus extraordinarios, ,quibus evi- emdum à denter deberetur majus falarium, poffunt petere dimiffionem ex fervitiis vel auctius gt ( Salarium & fi ea dimiffio recufetur, tunc gilqil demum uti compenfatione occulta. 3tió ea ia qi compenfatio occulta nec tunc eft licita, ial quando mendicabula fumuntur in fervitia im, P d fub minore'quidem , quam juftum foret fa- sili! i lario, fed tamen cum periculo infidelitatis p aut damnificationis ob eorundem imperitiam, iin! qu Aliud dicendum, fi tentata fufficienter fide- dtrim cun litate & peritia nihilominus injufte compel- dqittg lantur ad acceptandum minus jufto falarium, ! UT l. cc. qq. 24. TT F'ide. Reftitutio. Detra&tio, Sufpicio. Teme- 2" rarium Judicium, Præceptgm VIIL . Men- ls d 'dacium. B! fütrn R Qd Gratia. iil atia eft beneficium gratuitum homlni à ptde, x IGr ' nl t Deo impenfuüm. 7z 7rad. de Pecc. ov & gratia. Difp. 3. q. 1. qq. z. z'gf Wt timo ( ^. Traduntur & explicantur variz divifiones i gratiZ, inter quas bene notanda divifio in "00 vfg gratiam zntrinfecé fupernatuvalem & extrin- * VOtcopi /ece fupernatuvalem hoc eft, talem, quz li- "i x cet fit entitativé naturalis, v. g. bona edu- UT catio , admonitio parentum, lectio boni li- rl d bri &c. ordinatur tamen à providentia divi- KT na ad finem fupernaturalem; item divifio m,"') X in gratiam formaliter fantizficautem , & cau- : ' ïnlt:u faltter fan&izficautem.,cc. q. 1. qq. f& 7 ra- j ! thm« 3. Gratiz gratis datz ordinarié conferuntur U f s l$ w ' |per modum habitüs. l, cc. qq. 9. l 4. Explicatur, quid (it gratia operans & coo- perans? quid (it preveziens concomztans , & *CCUIIH j g — Jübfequens? quid (it excitans & fazans ? quid lt Ils - fit gratia cogdztovis, €7 mediatorvis? quid fit j AU r Jufficiens, €? efficax? quid fit generalis &? Inirel '- fpecialis? quid (it gratia preparans, appli- . Ccans , & protegeus ? qnid fit gratia zaturz £? Tf m d zudividui ? quid 6t gratia cozggrua? quid (it adj.torium cuz quo , & adjutorium //ze quo ] i n i hs 402? quid fit gatia fapernaturalis ezfztatzvé feu quoad fubffautiam, & quoad modum? l, Vi T Kl CC. Qq. 12. I13. I4. Ij. 16. 17. 18.. 19. 20. 21» 22. n Vil f. Ad errores Pelagianos ac Semipelagianos pertinent fequentes propofitiones. rmó. Non , datur originale peccatum. 2dó. Adamus fuiffet nibilominus moriturus, etiam(i non dnd peccáffet. 3tió. Parvuli non baptizati, et- TT iamíi non aquirant regnum cclorum, aqui- !I rent tarnen falutem ac vitam zternam. 4tó ad vivendum fan&é & eliciendos actus me- w i b d t ritorios vita eternz non eftopus gratià Dei, jtó. Concupifcentia & debilitas ad reGe gt vivendum non veniunt ex nativitate, fed um ex ptava confuüetudine vitiorum. 6tó. Gra- VI l bom eä tia Chrifti eft omnibus. neceffaria ad bene Itb bonil | [ vivendum; fed illa gratia confiftit in lege, ij iniit doctrina , ac exemplo Chrifti, & in coti- den di$ ym, d donatione peccatorum. 7mó. quamvis gra- W tia etiam interua (it neceffaria àd bona ope- X5 | a$ ( ä«z(a t d rà, illa tamen gratia confertur per fidem, B 'quz non habetur per gratiám, fed per libe- il .rum atbitrium 8vÓ., Gratia datur ex meri- E shbininl to fidei, 9noó, Petereà Deo gratiam fanantem depravaue naturz , non eít effe&tus gratiz, Ind lu - fed liberi arbitrii. 1o0mO, Predeftinatio fit p propter merita naturalia donum fidei pre- «nli ts cedentiz, & ob períeverantiam finalem, dlpmmt - 11mó, Ideo aliqui parvuli aliis fine.baptis- wifdels mo decedentibus ad baptismum perveniunt, ai, ulb quía Deus illorum bonas voluntazes przvi- 12m0. Sicut ini- vdilbero: - derat, (i diutius vixiífent. tium fidei, ita etiam perfeverantia finalis jme* (ifíce ) donum Dei non eft. l. cc. q. 3. at nf 6. Ad a&iones moraliter-bonas fufficit gratia dul i extrinfecé fupernaturalis. 1. cc. q. 3. a od 7. In ftátu.naturz lapfie ad a&iones moraliter hn bonas fingulas ad hoc, ut (ecundum omnes BIN circumítantias habeant rationem adzquatam MM.'!.Q boni, requiritur gratia extrinfecé füperna- turalis. l. cci q. 3. conclaf. z.. jlteint & M-W. 9. Ad opera bona ex fuo genere füupernatura- -l lia requiritur gratia intrinfece füpernaturalis. Tatem (ge. l. cc, q. 3. concl. 3. Curts ! 9, Perfeverantia usque ad mortem nec in op&- n ^ £ibus moraliter boni$, necin operibus füper- me ttnj , naturalibus haberi poteít fine (peciali dono h find gtatiz habitualis. l, cc. q. 3. concl, 4 10. Gratia efficax non confiftit in praemotio- bng ï .me morali, nec phylica, nifi in hac admitta- hqq' 4' ft tur mutua naturg prioritas inter determina- ncl. äSïframem tionem D ïlnqu ei.& .Cl,:cra.t;uïæ'] 1l CC, q d CO lI, !- &Go t «t ICOD Ee m lt 11, Gratia efficax «onfiftit ihrfupernamrali l- ld fCdperhk luftratione intellectüs vel motione. volunta- mmm P tis, prout fübftat fcientiz mediz de conjun- gendo hominis affenfu. l. cc. q.4. concluf.5. [ j deümang 12, Vera eft hzc propofitio ; facienti, quod u fd« eft in fe per vires gratix extrinfecé fuper-. naturalis Deus non denegat gratiam intrin- At f fecé fapernaturalem l. cc. q. g. L'J jl bap i 13. Nec infideles, nec peccatores, etiam in- t Nüsyei durati , nullo unquam momento ,. quo gau- dent ufu libero rationis, deítituuntur gratia rj TM proximé fufficiente ad juft q. 6, ; ificationcm. li cg. 4 "q.zl 14.. Gratia fan& ificans diüinguitur i'eafliterlab 1 if [ aGibus & habitu charitatis,]. cc. q.7, concl. t. ET 15. Gratia formaliter fpectata confiftitin unio- lts n ne accidentali feu ordine aCtivo anime ad bcudümy actus fupernaturales impreffoà Spiritu fan- wmaly &o. l. cc. q. 7. concl, 3. UT 16. Juítificatio fit per formam inhzrentem, 1 . h cc. q- $. qq. r, Vr lm 17. Impoflibile eft, poffe dari gratiam fan&i- tl ficantem fine amicitia Dei. l, cc. q.8. qq.2. 18. Charitas perfecta in nullo (tatu dari pot- at eft (ine remiffione peccatorum. l. cc. q. 8. T. gq. 3» j d 19. Gratia fandti )ficans creatur, & fofmaliter' ( loquendó recipitur in potentiis animz. l. cc; k op q- 8- qq. 4« 5* i 20. In Sacramentis inzqualiter difpofitis con. ii fertur inzqualis gratia. l. cc. q« $. qq. 6. L(H' ( j *. 2I, : L NON ,-'s'cff 21. Absque fpeciali revelatione nem o poteft, T - effe certus,' fe effe in gratia. l, cc. q. $. qq.7. st 22. In nullo flatu peccator poteft juftificari Ti p - fine infüfione gratie proportionatz illi fta- ghur u zui, l. cc. q. 8. qq. 8. 23. Peccatum a&tuale non poteft à Deo te- um s Droatun. mitti fine ullo a&tu interno peccatoris, l.cc. , q. 8. qq. 9. ('v n Turca 24. Inter motum conttitionis vel dile&ionis per- m fecte , & infufionem gratiz fan&tificantis da- Hmo,&e [ p ; tur mutua naturz prioritas. l. cc. q. 8. qq. 10. 2y. Infufio gratie & remiffio culpe eít una amfen mnutatio ex parté Dei, l. cc. q. 8. qq. 1 r. tum &de 26. Ex parte Dei prioritate rationis prior eft eOnianan .infufio gratiz quàm remiílio culpe; fed ex iil & parte hominis recipientis gratiam priór eft s fl remiflio cul m f - ilaggs.1a- pz quàm infu(io gratiz. l. ec. q. t Crlinn a7. Non omnia opera, quz non fünt merito- EOY ria, funt peccata, licet fint conjuncta cum concomitante omiffione peccaminofa ordi- r i t ts .nis ad finem ultimum. l. cc. q. 9, qq. 1. Tl r Fade. Adamus, Sacramenta. Poenitentia. ]qr g, Gula. - Hïrcüs ttl ??de.- Septem vitia Capitalia, "t o fs ( Herefis, fu dat[mmns , Pagamfmw, T Ócbisma, I fj 1. LIeve/is cít error intelle&tas liber. & perti- AUs nax circa articulos fidei in eo , qui fe- "n lg mel religionem Chriftianam fufcepit. Z2 Tr. 3 s du i dä Dec:nl. pátt. 1. Difp. 1. f. z qq. j. 2. u- [ "n i FFL il)neu ! 1 h a. Judaissmus eít error intelle&tus in iis qui fia, LCr.q 1 l '.', l poíft promulgationem Evangelii ,negando d l ii . Chriftum inhzxrent legi Mofaicz. l. cc. qq 4. "Ut l 3. Paganifmus eft ercor intelle&us in iis, qui admittunt plures Deos. 1. cc. qq. 3. M ä DCO: 4- Schifina eft exror intelle&us in iis, qui ne- atyrg gant Primatum Jurisdictionis in Papa. l. cc. ( Oqqe 7« At y. Religzo Tuvcarum elt' erronea. Religio ex W:zndsd ] Judaismo, & ex hzre(i Ne MA 1 R ftgriana tnixta, l. I Wi cc, qq. 6. Ui g 6, Herefis gatevialis eft error intelle&us circa g ] articulum fidei in eo, qui profitetur religio- LT nem Chriftianam , fundatus in i 9 tdpo gnorantig in- vincibili. l. «c. qq. 8. QD j ^H Haerefis formalis et error intelle&us circa qriie l articulum fidei in eo , qui profitetur religio- nem Chriflianam , fundatus in ignorantia n funt t vincibili. l. cc. qq. 8. k emnjan 8. Hzrefis 5o/ftiva eft pofitiva affirmatio arti- m culi hzretici; hzrefis zegativa eft füfpenfio ( w judicii- circa articulum Catholicum. l. cc. od qq. 8. 9. Hzrefis tolerata eft , cujus affecle liberé poffunt converfari cum Catholicis in nego- tiis profanis fineulla poena legum Civiliurm. l. cc, qq. 8. I'PW 10. Hzrefis zzerza eíft error hereticalis non slie tf manifeftatus figno externo. Hzerefis exzerza jho t terno. eft error hareticalis manifeftatus figno ex- j Harefis pullica eft , quz velactu de- ducta eft ad forum externum , vel tam no- LGqq'f' i J M j toria » Judex geff. toria, ut ctedatur proximé d byülm ! i gduce'ndaï l ;s, iO cc. qq. $. 1I. Ab hzrefi me re interna poffunt abfolvere Pn'va[fü Átp il omnes confeffarii, non autem ab hzrefi exe terna, fed ejus abfolutio refervata eft l'apz li vel ubi Papa non poteít adiri, Epifcopo. l, cc. qq. 9. Vide Tr. ! jg ag 12. Non folum dubitans in fide dubio þofïtivo, r C hoc eft, affirmans dubietatem articuli Ca- i. Ond. tholici, fed etiam dubitans dubio negativo, hoc eft, füfpendens judicium circa articu- fclr ii . lum Catholicum practicé loquendo incurrit sbl hzrefin. l. cc. qq* 10. Disconum 13. Ad incürrendam herefin fufficit & requi- frenbor h ritur ea pertinacia, qua errans fe refolvit ad s Otdi negandum perpetuó affenfum Ecclefiz circa gwrm « ,articulum. l. cc. qq. t1. w íte 14.. Ignorantia vincibilis ; fi fuerit graviter cul. odf v pabilis culpabilirate mortaliter peccaminofa, f non excufat ab herefi. l, cc. qq. 12. ib ] 1j. Pro hzrefi meré interna nulla conítituta Qp eft poena; pro harefi autem externa lara eft i ,poena excommunicationis latz fententiz & Niniti ; refervatz Papz. l. cc. qq. 13.. hu) fttj 16. Talis tamen excommunicatus non eft vi- qnte die. tandus, nifi fit perfonaliter denuntiatus. 1. LUf CC. qq. 15. n. 4. ! idtsi 17. Qui figno externo prodidit fuam harefin , ex €o die pofít fententiam declaratoriam cri- lt d f ^ minis privatur omnibus beneficiis, l. cc, qq. lAf 13. n. j* 4 "ii onfiícatio Bl 1 18. l/ï'li.æ poenz hæretiþorum funt.c . bono- Ini MW 4db (o) 530 bonorüm, irregularitas, infamia, irregu la- Mj ritas, incápacitas teftandi aut fuccedendi, RLT privatio fepulture in loco facro, degra. (j Effmm dj ' datio &c. l. cc. qq. 13. n. 6, [ ll!l, EP Ifmpg - Hhore Canonice. li tj i. Jam antiquitus Clerici tenebantur recitate tf ( Horas Canonicas etiam privatim, Zz ZYa&. Wgztim de Sacr.. Ürd. S. 15 q«1,2. 3. 4 ^ ttin, 3. Hzc lex obligat füb gravi. l, cc; q. 7. . LA 3. Íncipit obligatio à mómento Ordina , Sub- Diaconum, l. cc. q. 6. * tionig iü [ 4. Tenentür hac lege etíam Beneficia ti üecäum t5 in Sacris Ordinibus conftituti, l, cc, q. 8. Id« n las que verum, etfi vacent ftudiis; ac benefi- cium non fit curatum. l. cc. q. 9. to. tl gfavita; $. Beneficiatus nón recitatis Breviariüm tenés ( n tur reftituere fructus, etiamfi beneficium fic TT tenue ; nec licet; eleemofinas antea fadtas ul d D nl computare pro reftitutione. l. cc, q. 1110 12.^13. d b &, Non fatisfacit precepto recitansifimul Matu- [)l tinum tempore vefpertino pro currente & um fequente die; aut recitans in Dominico Offi- T cio Officium de Pafchate, l, cc. q. 14. 15 ilimhrt 7. Impeditus à recitando toto Breviatio tene- tur faltem ad partetm, l. cc. q. 16. - Cutrnt $. Cletici fruentes penfione vel ftipendio Ec« ffü& L lu f . clefiaftico tenentur recicare Oflïc:i.um-j B, Vir« ginis. l, cc. q- 17. 34- y a M2 s. Rdli- (o) $« 9. Religiofi tenentur a d Breviarium ,. licet nec- -qag re dum fint conftituti in Sacris Ordinibus. 1. cc, D pn'm q. 18. inpi 1o. Omiffio unius Horäe, vel partíis uni Horz gt zquivalentis, fufficit ad conftituendum pec- jfri l catum mortale. l. cc. q. 19. 35. rratos. 1L, A recitando Breviario excufat!gravis in- g m firtnitas, quz timetur aggravari vel tardius a t fanari. l. cc. q. 20. J i 12. Omiffiones Breviarii ex caufa voluntaria, v. g. ex inebriatione vel projeCione Bre- t ht fratus aute viarii in mare, reputantur in peccatum, quamdiu non füfficienter retractatur culpa. 2 dnec B 1 cc.q;.àa1. |Him bb 13. Peccat mortaliter, qui ex propofito per integram Horam Canonicam evagatur ad du D contraría orationi, l. cc. q. 22, 2 f. n LXTT 14. Daturtriplex attentio , zzazeria/is ad verba, Spiritualis ad fenfum, Gezeralzs ad Deum, hr Sufficit materialis ad fatisfaciendum prz- Wïü, W,( r cepto quoad fubflantiam , ne debeat reiterari &U Breviarium , requiritur tamen attentio fal- u tem Generalis ad fatisfaciendum pracepto V Matuiy quoad modum, ut devoté recitetur. l. cc. hs | c q,. 25. 24* 25* NU dA Vinitra 1j. Peccat mortaliter , qui cum recitatione Atim d Breviarii conjungit actionem. incompoffibi- lem cum devotione interna. l. cc. q. 25. 29. A g 16. Non datur obligatio audiendi feipfüm in recitatione Breviarii. l. cc. q. 26, A tre REU 17. Licetinvertere Ordinem Horarum ex cauía M q' 3j rationabili. l. cc. q, 27. 18. -Ufus rþ Mlut, ( lum, | i ag O P *Oldjm A 18. Ufus Breviarii Romani in Dicecefin Augu- ftanam primüm introdu&tus eft anno 1610. Pl UHIHD l, cc. q. 28. 19. Affignantur media conferv Ts t . andi devo;ionem füb Horis. l. cc. q. 30. 5t. 20. Ordinatus in Sub-Diaconum tenetur ad Áb T Y as eam Horam, quz poft Ordinationem cele- bratur in Cathedrali. l, cc. q. 32. r Wt A1. Privatus injuflé fru&ibus Beneficii, ra- n N] J tione Beneficii non tenetur ad Breviarium. la Privatus autem jufté tenetur ad recitatio- ts A nem, donec pofleffio Beneficii transferatur in alium. l. cc. q. 35. I p 242. Étiam habentes praftimonia tenentur re- D eng cirare Breviarium. l, cc. q. 34- Uf 23. Omittens ex petulantia in quavis Hora par- irülradv tem, ita ut omnes partes xquivaleant uni lrl Horz, vel omittens fic Vefperas in Sabbato hr San&o, peccat mortaliter; fi fiat ex negli- db gentia , non eft peccatum mortale. l. cc. q. nn at 374 36. [ enltn nf 24. Matutinum & Laudes conflituunt duas H dl Horas, 1. c. q. 57. 25. Tenetur ad reftitutionem , qui omittit Bre- viarium ob infirmitatem ex ebrietate con- cumwiuüïmï m ia tra&dtam , nifi efficaciter retractet culpam, ^ o l. cc. q. 38. 46. Non tenetur ad reftitationem , qui reci- ii 2 Á tat Breviarium cum voluntaria Qi&ta&ione. ];:66..9..39. üruumáo m ornittit exiguam pat- 27. Nec ille, qui fglü 3 cm lch" | 43 ) Be tem Horze, tenetur ad reftituendam partem i pfOb'b ii a correfpondentem. ]. cc. q. 4o. 28. Qui omittit ubam Horam vel unum No- findone;' &urnum, vel plures, tenetur pro fingulis Tutcrme?" Horis vel Nocturnis reftituere totidem par- tes decimas fructuum correfpondentium diei, 1quaw's rat « €06 q441. i fs C frim Denur 23. /Egrotus; fi non poffitrecitare totum Bre- , Viarium , & nec poffit recitare partem fing ipanm, ij d ont. incommodo $ 42 , nec ;;necur ad partem. l, cc r nl n pimun. 30. Non excufatur à recitando Breviario, qui hf at non habet aliud motivum, nifi quod alío- geMantinu quin non poffit commodé vacare ítudiis, l, vih af .€€. q. 43. t4fit 31« Si recitatio Breviarii impediat à przpara. w tione ad concionem , Catechefin, audien- . dis confeffionibus » €Xcufatur fic impeditus. I l. cc. q. 44, DX 32. Carens Breviario vel coecus, tenetur ad , partem , quam fcit memoriter. l. cc. q. 4f^ 33. Qui noón poteft recitare Breviarium (ine Ti li .focio, tenetur recitare cum focio, (i talem facile inveniat finc illius inc s ommgg-o. l. cc, q. 46. ^ lgt 34. Pro canfa difpenfationis fafficit qualibet notabilis incommoditas, l, cc. q. 47. 35. Parochi habentes mane concionem , Sum. ihhhnh( mum Officium , tempore pomeridiano Cate- chefin, & folennes Vefperas &c. mereren- 3)hOC€R Tl tur difpenfari, (j habeant períonalem diffi. 36. Qui hh&& cultatem, l. cc-ï 489 - aboRe ;füdïm h 360 -Qui probabilius judicat, fe jam recitáffe H oram, aut obliviofus concurrente quavis : nj ! p ED & levi ratione, pón tenetur repetere. l. cc. q. 49* 1 Tib 37. Interrumpere Ho ras in quovis Pfalrco licet Ül ex quavis rationabili caufa. l. cc. q. 5o» 38. Extra Chorum datur obligatio recitandi t Officium Defunc&torum in Commemoratione t p animarum, & in diebus Rogationum Lita- R ll fü nias; fed non datur obl gatio recitandi pfal- mos Graduales, & Poenitentiales, & Offr- ] g cium parvum B. Virginis. l. cc. q. f1. ccatum , dicere Miffam g 39. Per fe non eft pe ia n ante Matutinum & La udes , nifiid fiat paffim fine ulla caufa rationabili ex mera pigritia. l, cc. q. 52. in quo foret peccatum veniale. tim * CC. X hdíny «t icimi Fhypocrifís. , t Vide. Septem vitia Capitalia. $. /uperdia. Eypotheca. lt ts szde-. Pignus. Vg ( . Taciantia. VM Jde. Septem vitia C'apitalïa. g. fuperbia. af l ddololatria. o yrone —— "j 1. Idololatria eft adoratio creature tanquam vl Dei, hoc eft, tanquam habentis in fe vim opitulandi ex fe ipfo independenter ab alio. & m 2. qy. l6 (ngen ? In Tv. de Decal. Iäd rt. (.Dijþt 2$ 2. ldolo- m 4 2 *3 o ge 2. Idololatria materialis eft adoratio creaturz, QKEH[ lïlle l jrd o * quam invincibilite qq. 2. i r jwudicatldffe Deum. 1. cc, mrgcntesv 3. Idololatria formalis eft adoratio creaturz , ]wnc flli 4 fumre ) quam vincibiliter ex füo genere judicat effe . Deum. 1. cc. qq. a. vjf À Qu [nt 1 E [uv Jéjunium. sb u vllgriox 1. Jejunium Ecclefiafticum eft abftinentia ab Ánt ia t efu carnium & à refeclione duplici. 77 7r, gl d de Decal. Difp. 10. 4q. 1. dineetalit 2, Ad fubítantiam jejunii Ecclefiaftici potiüs ll us | pertinetab(tinentia à duplici refe&ione, quàm Ti prïmum.' ab efu carnium. l, cc. qq. z. 3 ET 3. Difpeníati ad efüm carnium ratione infirmi- fi, i cu .tatis-poffunt prefumi effe difpenfati etiam tv ld ad fecundam refe&tionerm. $i autem fue- V t rint difpenfati ratione indifpofitionis refpe- totdd. h, &ive ad cibos efüriales, aut fi difpenfatio TT eft localis, non eo ipfo funt difpen(ati ad Q n zli fecundam refe&tionem. l, cc. qq. 3. -tr od 4* Peccant mortaliter, qui in difpeníatione "ais Dicecefana ad efum carnium tempore Qua- dragefima ob inolitam confuetudinem fu- '«*:ancr 0b a munt fecundam refectionem. l. cc. qq. 4. ^ Der f. Difpenfati in Quadragefima ad efüm car- Jtpn r nium poffunt die Dominico etiam in fecunda "t hn refe&ione fumere carnes, l. cc. qq. j. d 6. Illi omzes €? foli vatione laloris eximuntur ] | emnon L ! j UT j à lggg jejunii , qui per unam refe&ion Wam poffunt | .æg d - poffunt fine notabili debilitatione virium ani-' tD M mi vel corporis decenter obire füos labores actu urgentesvel brevi imminentes , exobli- V t gatione fuüi ftatus debitos, l. cc. qq. 6. - j 7. lli ozues €' foli vatzome itiuevis eximuntur àlegejejunii, qui non poffunt füb una re- " fedione fine notsbili debilitatione virium animi vel corporis decenter obire'fua ne- gotia adu urgentia vel btevi imminentia, Si enim Ut j L €x oblgatione íui ftatus debita. uj ] | effent itinera tantüm voluptuaria, non exi- j l k : merentur, l. cc. qq. 7. ' * .. Fatione etatis eximuntur á lege jejunii pue- Mil pm. ri & puellz usque àd-.annum atatis vigefi- i mum primum,^ Sexagenarii verÓ, vel al- Xine jfe terius cujusvis fenii, non eximuntur à lege jejunii, nifi concurrat füfficienter excufans V motivum laboris vel infirmitatis. l. cc. qq.8, Y n : 9. Lex jejunii Ecclefiaflici obligat füb peccato oitnnis n mortali. l. cc. qq. 9. WT Ic. Illa eft gravis zzateria quoad fractionem, v at quz in zítimatione morali zquivalet mode- 1 rate/ refeCtioni ordinarim. ^ Levis materia T €ít, quz ita excedit neceffitatem naturz ad pau decenter obeundos labores , ut tamen non Ym pertingat ad menfüram moderatz refeGtionis, TE Licita materia, quz extra refectionem uni- "TET cam non excedit neceffitatem naturz ad de- etim t center obeundos labores ex obligatione fta- tus debitos. l cc, qq, 10. . qu I1. Non licet ia collatione fumere cibos cali- jyir at nodum refe&tionis ordi- foCäiOUCF? dos preparatos ad1 F/ M g nariz, $ c) fe pariz, nifi in cafu vel individuo particula« deo fl Y ri excufer neceffiras ad fuos labores decen: gaquim)f p ter obeundos. Hic neglectus quoad quali- tatem ciborum eft peccatum veniale. l, cc, du qq. 11 544 11i. Non eft illicicum, in collatione permiíce- m p i p re aquam cum vino , vel alio liquore, l, cc, D «ntinli qq. 12, 33. Non licet, in vigilia Nativitatis, Pafcha- PT d lum tis, vel Pentecoftes fuümere collationem lautiorem , nifi excufet difpenfatio Pontifi- qe p (udig cia in loco particulari , vel confuetudo ge- neralis in aliqua natione vel religione. 1, cc. d od ! : D qq.13- 14. Quantitates pafvæ, fzpius per diem fump- haloin af t* poffunt excrefcere in quantitatem gra- 1itrapona vem fufficientem ad fra&tionem jejunii. l, cc. as od .? * ii 15, Qui femel fregitjejunium , totiesde novo d peccat mortaliter, quoties eodem die fumit, PT . quantum fufficit ad. jufiam refeQionem. 1. dium, pöü V ,€€. qq- 15. Tat d d 16. Difpenfatus ad eum carnium ob in difpo- firfgrcndum | fitionem ftomachi ad cibos efüuriales , pec- Münere ir cat graviter, fi ibi fimul apponi faciat ci- C5 d i bos efüriales fibi non falubres, ve! carnes Eï'h CCI qqc non fzluübres. l. cc. qq. 16. lg d 17, Qui tranfit in aliam Dicecefin figendi do- r micilij causá ubt Pafcha celebratur odtiduo citius vel tardius, pote(t & tenetur fe con- LT formare illi dioecefi, Sed qui folüm tranfit, ] debet fe conformare fux Dioecefi. l. cc, -8. N qq: —17. ] lil Wt Y 18. Quando Feftum S. Matthiz incidit in diem LT Cinerumn, vel precedentem diem Martis, lj Qd ! ! Wi í relinquitur Epifcopis poteftas , ordinandi E anticipa&ionem jejunii; fi videatur ex ; bilius. l. cc. qq. 18. riqne ]i . Licet non fit prefcripta certa hora prore- li fectione, peccaret tamen venialiter , qui íine rationabili caufa notabiliter anticiparet i bj horam undecimam. l. cc. qq.19. Licitum ^ ione tamen eít, fümere collationem in. meridie; Ms & vefpere prandium. l. cc. n. 2. Ut 20 In Quadragefima :non licet, convivia no« dl tabiliter protrahere ultra duas horas, 1. cc, qq. 20« Sptt a a1. Prandio in eftimatione morali 1ia.m claufo at non licet apponere nova fercula. 2) Inter- nj rumpens prandium caufà obedientiz vel ne- ceífarii negotii licité redit ad prandium. 3) y tl capta jam ac claufa juftarefect'one , & cap. lm d ta firma refolutione non redeundi ad pran- n vt dium , poft tempus notabile non licet va- J u riare & redire ad prandium, 4) fi prandium niun d ! l ! differendum fit in ferius tempus, licet ma- ne fümere pàrum aliquid cibi, fi exigatne- ys ht ceffitas ad decenter obeundas fuas fundct appml i : igä nes, l. cc. qq. 2t, äme] Wk* v 22. Non licet dividere juftam refectionem in h " duas incompletas, nifi excufet necefftas , v, o &t n' g. itineris, paupertatis, ubi non poteftha- m t o beri una juíta refectio, l. cc, qq. 22, 23. Sola potatio non frangit jejunium. Si quis y l nf Diec f9. l) tamen frequenter per diem fumeret pocus lenta — l " EON H J al lenta valde nutritiva & fatiativa absque exl- ais p gentia naturz ad eludendam arduitatem le- i p gis Ecclefiaftice , peccaret mortaliter. Hinc slhoe i frequens fümptio Chocolatz extra tempus zi p g refectionis & collationis non caret peccato. jiamdnia l cc. qq. 33. quyio d 24. Ad potum extra tempus refectionis non jj nl licet.fumere plus panis, quam requiritur ii adhoc, ne noceat hauftus, l. cc. qq. 24. du lg 2f. Fumare tabacum licet; comedere autem t i n poma, limonia, uvas non licet pro fedan- da fiti, quamvis liceat fumere fuccum inde epifonsi um Qu expreffum. l. cc. qq. z5. st iif 26. A jejunio. excufantur, 1) fauperes , qui ta veidt regulariter non habent fufficientia efculen- 2 Q ta pro honeíta unica refectione, 2) Jacar- *s ítm cerati ob eandem rationem. 3) fericlitantes tU nl de gvavi damno fanitatis vel alterius boniex ii W jejunio v. g. qui non poffunt dormire fine fecunda refectione, aut qui non poffunt Tierun aliàs lacrari füam fuftentationem. t d d 4) gra- vide jam expleto quinto menfe gravidatio- ;ti tim g t cintn nis & la&tantes. l. cc. qq. 26. lt r : 47. Non excufantür tamen nifi in cafu parti- culari concurrat. aliud motivum | excufans, t Lt 1) puellz nobiles ratione formz fervandz. 2) nec barbitonf;res, 3) nec fcriba. 4)nec A. hI fatigati ex opere illicito vel voluptuario, mty $) nec conjuges tituló exigendi debitum. 6) t & nec fe flagellantes , crucem bajulantes, vel At alteri operi pio indebito vacantes. 7) nec R monachi vel :nufici ratione Chori. l, ; CC- H'I ntC, CIPI )- 28. qq. 26, n 2. : 2 358 (o) iaæ *Squel 48. Datur obligatio abümendl à lacticiniis in r ltatg omnibus provinciis, in quibus ea confue- TmomhrerH tudo à primzva íua converfione, aut per no« ? qu y vas leges introducta eft. In . Germania ta- 1 gt I men à prima gentis converfione ea coníue- tudo introducta non fuit. l, cc. q3. 27. Hínc Mi ea exemptio eít potius nationalis ac perfo- u T nalis, quam localis, in germama. In Tva&t. de Leg. $. . qq. 11. "4 T g 29. Contra legem abftinentiz graviter pec- cant, qui fine ullo motivo rationabili ex r n mero paílionis impulfü etiam parum carnis comedunt. Qui autem ex levi aliquo. mo- tlvo, fed infufficiente parum comedlt » Wmv tantüm venialiter peccat. Parum autem di- ff d citur, quod non excedit quartam ju(lz re- ln il fectionis pattem:. Qui autem de carnibus . ) parum comedit ex cauía veré rationabili , d lr omninao non peccat. ], cc. qq. 38. f dorr 3o. Itinerantes, fi non poffunt commodeé ha- qi wj AUONVT. bere alios cibos, licité vefcuntur carnes ; uti etiam pauperes refiduas divitum carnes mojhgni A in die cinerum, l. cc, qq.28. 31. Affertur Breve SS. D. N. Benedi&cti XIV FULT de obligatione ad unam refectionem, quan- potm d do di(penfatur ad efüm carnium. l, cc. iz fomi m Différt. cap. 1. 4. f ) 32. Afferuntur fimilia aliorum Summorum u Pontificum & Epifcoporum de hac re de- und g ereta, ]. cc. cap. 2. 3. b ;ulantm 33. Effugia contra hanc obligationem refellun- vmntes l tur, l. €c. cap. ;. f Chon' 34 *-*ä*?(o)äa- TE ,34. Una refedtio in jejunio femper fuit requw i gj vl fita ab Ecclefia. l. cc. cap. 6. faenuam' 37 Lex jejunii femper obligavit fidelesin con: M & Ícientia. l. cc. cap. 7. duenet D6 36. Dxfpenfauones generales in Dicecefibus à .ICCW] refectióne unica repugnant finibus à Deo & l ab Ecclefia praftabilitis, l. cc, cap. 8. hs drmáni 37. Eram fexagenarii obligantur ad unam re* sj r fe&lonem, nifi concurrat in parti. ulari indi- itonitantet viduo alia caufa excufans, & confuertudo conttratia habenda eít pro corruptela. l. cc. il d Cap. 9. dint D $. Hzc fola eft optima quoad modum Jeju» atj nandi regula: Quisque tenetur eo modo je- vt junare, quem vires admittuntad functiones i n fuas decenter obeundas. l, cc. cap. to. tdes fitem. lgnomntm ts n 1 Fancibilis et , quz potuit & debuit depo- ni, nec adhuc eft fufficienter fetractata, gtl pigi w Invincibilis eft, quz vel non potuit, vel fs 1 non debuit depom P vel jam füfficienter eft retradtata, Zz TY. de a&f óum. Dpr 2«J-t. derati t f | qq. 4: 6 & . 2. qq. 4. 2. Ignorantia vincibilis retraZatur fafficienter E per propofitum de (e efficax affümendi me- m erm dia efficaciter de(iroctiva ignorantiz, l. cc. A ufpel $.2. qq.3.4. Et i2 Queft. szþut. q. 1. lm ET conci, 2. "t j 4. Ignorantia craffa eft, quz otitur ex vinci- Má blll negle&tu mediorum obviorum, aut pa- [ Wene . tatu facilium. l. cc. $. 1 1. qq. j. &Qiy 4. Igno- " : : «pog m " j. Ignorantia JffZataeft, que oritur ex j E ftudiofa voluntate evitandi media aquiren- Vl di (cientiam. l. cc. $. 1. qq. f. $. Peccata ex ignorantia vincibili necdum lD fufficienter retractata. funt peccata forma- Qu lia. l. cc. $.2 ; q. I. : qq.2. €? 22 Quaf?, Dz'/þutatü; - | Cäp lj S» n 6. AGus humani procedentes ex ignorantia Yi . venialiter peccaminofa |poffunt (imul effe 1 fieng concomitanter meritotii. l: cc. qq, j. Wil 7. Non poteft dati ignorantia invincibilis de exiftentia Dei. l. cc. qq. s. X t VU 6 t 8. Nec circa prima principia aut praceptapri- iniavia legis naturalis, l. cc.. qq. 10. üntad fj 9. Poteft tamen dari ignorantia invincibilis cc' capx lw circa leges pofitivas humanas & divinas & i circa precepta /eeundaria ae mediata legis naturalis, — Secundaria ac sediata dicuntur, & d r p quz tnediante ratiocinio eruuntur ex primis principiis vel preceptis primariis legis na. n p | n bb turalis. ]. cc. qq. 10. 11, & qq. 6. 12. 13. 1o. Ignorantia invincibilis excufat in quzflio- 1 ne facti tam in foro interno, quam externo .lce. qq. 15. Ri at 11. Eadem excüfat à poena. v.g. Excommuni- nl t mqyrat u catione fuüfpenfione &c. l. cc. qq. 14. I2, Eadem excuíat ab irregularitate ex deli&to ; BI/W' qæ non tamen ab irregularitate ex defecta, l, cc. qq. 16. l ) d v 13. Non tamen excufat à reférvatione cafüum un, 4 nec ab impedimentis matrimonii. ]. cc. qq. 1j. M^ 140 Ea' [ l o g 14. Eadem nec excufat à refticutione quoad ybtem ] ETU exceffum damni illati ex culpa theologicé u Ü [rti gravi, licet excufet quoad exceffum damni iL illati ex culpa theologicé levi, niíi quis te- neatur ad przítandam culpam etiam. levem sf r aut partiendum damnum. l, cc. qq. :8. 19. aj «t 1f. Confeffarius tenetur 3dmonere pocniten- r etum i poffen'orää tem , fi in eo deprehendat ignorantiam le- gis saturalis vel diving, de qua dubitari po- n J; teít;. an fit vincibilis vel non. l; cc. qq. 20- a Iprt 16; Ad hoc, ut actus procedens ex ignoran- t dimnam, tia vincibili, fit peccaminofus, non requi- itrt p ritur in ipfo a&u auctualis advertentia ad urem du malitiam actionis vel ignorantiz. l. cc. qq. 7. allla. 17. Omnes, etiam docti, debent fibi timere tiliyma ob peccata igaorantiz, l. cc. qq. 8. ithum t At 00 ve 18. Enumerantur caufz, nga, & remedia confcienriz fcrupalofz, ]. cc. $.. qq. a. 3. 4- im u gtl v Inpedimenta [mpqgiimtia m;ztrz'ï Ils vll 20ntt. . dv t I Lt d 1. Sacvatum tempus, quod durat ab Adventu usque ad Epiphaniam , & à die Cinerum us- rl t f lt que ad OQavam Pafche, tantüm prohibet folennem benedi&ionem, & alias folenni- ^ t itge tates nuptiales; Non autem prohibet bene- *&ft m di&ctionem non folennem accedente licentia Ftt g Ordinarii faltem przfümpta, ubi expreffa M t haberinequit , & urgeat neceffitas. /z Tvad. Q.'Uu l;,Si de matrim, S. 3. 2. 3- "t tper eft cele- » Vetitum Ecc!eüæ prohibere pot . bratig- ! gml [j ] 4 (o) Ea- UM CUJpa [ ! — brationem nuptiarum non folüm ob retecta - priora alia fpocfilia, vel impedimenta, fed - j fXthfum dliï : ag edam ob íccutura gravia ícandala, diffi- dia &c. l. cc. q. 4. if [ 3. Spon/alia priora non folvuntur per pofte- .cc.*qu; J " riora jurata. l. cc, q. 6. Wt g , Neque etiam folvuntur per pofteriora, et- vt r fiamfi pofterioribus acceflerit copula, vel Mdigy, imprzgnatio. l. cc, q. 7. 8. tss y; Si tamen impregoatz non poteít aliter re- n farciri damnum , nifi per matrimonium, & "P["M m illa nefcivit priora fponíslia , impregnans. l ; jet: m tenetur eam ducere ex do/o, quo rccigujc L priora fponfalia. l. cc. q. 9. imis 6 Sponfalia per matrimonium cum tertia per- C fona initum tantüm fuüfpenduntur usque ad obitum uxoris vel mariti..l. cc. qq. 10. u & Mi .. P'otum perpetuz caftitatis, non nubendi, ingrediendi religionem , recipiendi. facros IT " Ordínes reddit matrimonium illicitum; fed. fra&o voto non nubendi licité confummat , & petit debitum conjugale. l. cc. q. 11. 13. hr 34f j dfone o 8. Contrahens tnatrimonium. com voto per- petue caftitatis vel füfcipiendi facros Ordi- ao nes, vel ingrediendi religionem , tenetur - gt abítinere primo bimeftri ab ufü matrimonii; p p & tentare ingreffum; vel fi hoc convenien« od ter fieri nequeat, petere difpeníationem ]. , Ui u CC, q. 12, 13. Si autem nolit petere difpen- df i .fationem, tenetur perpetuo abítinere ab ufu ^ * "conju g p ]. ec. gii habens votum pe,rpefuæ' caftitatis. N W - Zadey gen . Ligae « ( B ». Ligatus voto non nubendi, ingrediendi re- . h gnam: igionem vel recipiendi facros Ordines fi con- trahat matrimonium, tenetur mortuo cone« m juge abftinere à fecundis nuptiis l. cc. q. 13. h 10, Qui poft contradaa fponfalia emittit votum ingrediendi religionem , non tenetur primo Mam rott bimeftri matrimonii jam contradi tentare 9g pfO | ingreffum. l, cc. q. 14, du m f& r i n* Imp.efdimmm a'z'rz'mmtz'k HiAtYIPIORIL. nl conte 1. Impedimentum erroris circa perfonam ims Ondin femper dirimit matrimonium /z 7va&, de E qnatvimn. $. 4.q. g. s o TY 2. Etiam error circa qualitatem dirimit matri- dum dirimt monium , quando intentio contrahentis prz- z Ordne fumitur effe tacité a : q. 6. ! lligata illj qualitati. l. cc. FT 3. [n dubio , utrum intentio contrahentis fue- hm rit tacité alligata qualitati, ftandum eft pro valore matrimonii. l. cc. q. 7. rl wmutor 4. Exiftimans erroneé, fe laborare impedimento ttcopd indifpenfabili, validé , fe ? l. cc. q. 8. d illicitfäcomrahic, .AchuJa l 1 lts tm Impedimentum cänditionis. M M f td t 1, Invalidum, eft matrimonium initum à per- ((, 01) fonalibera cum mancipio ftri&te dicto,quando *]e Q ignoratur ejus conditio. 1. cc. q. 12. i , 4. Valet matrimonium inter mancipia ftridié L I(W [ '13. " x d?&a, inita invito Domino, l, cc, q. mþlül ll [ 3. Va- dhm h « 0 We msüldfnesg 3. Valet etiam matrimonium initum à 'man- U r cipio cum libera fciente illius «onditionem fervilem. l, cc. q. 12. Ts J CC. Impedimentum «voti. At il ) 1, Solum votum folenne caftitatis, quod eft annexum profeflioni religiofaz: & (acris Ordi- nibus irritat matrimonium. l, cc. q. 14. : 2, Huic ,Greg/or.ius XIII. addidit votum fimplex Mi Caftitatis in Societate JEfu. l. cc. q. 14. ! f 3. valide contrahitmatrimonium , qui füfcepit facros Ordines (ine animo vovendi caftita- Wt l: tem , vel coactus per metu m injufté 'inc;u('- füm, l. cc. q. 15. : I i tl 4. Etiam dirimit matrimonium in fufcipiente facros Ordines in pueritia, vel cum igno- Ti quds rantia de anpexo voto caftlitatis. l. cc. q. 16. Conttdls Impedimentum cognationis carnalis. l fndat 1. Impedimentum conf(anguinitatis fe extendic M. ad quartum gradum inclufivé, five oriatur Qrrtaydt ex copula licita five illicita. l. cc. q. 18. Af 2. Regula computandi gradus confanguinitatis in linea transverfía eft; 7o£ pradibus due Al pevfoue diflaut intev fe , quot gvadibus uter- que vel vemotior diflat à commumi fffite. , l. cc. q. 19. & lim ii r 3. De Jure Civili £o£ gradizus duz pe ïf?lgæ di- — Jüant intev [ó quot numerantur utrinque per- ( "-' qancpl Jóne usque ad commuuem flipitem ,. f $ J ïz'p?'te | .. dempto, l. cc. q. ao. m [l q' N2 4. ln a)æ (C) f fianem à 4. In linea re&a hoc impedimentum eft juris ääwj naturalis, fed tantüm usque ad gradum quat— qicae ! tum inclufivé. l. cc. q. 2:. 22. acin fl ' f. Inlinea transvería hoc impedimentum jure dyis b naturali fe tantüm extendit a n pl dum. l. cc. q. 23. ciliïprimgm gra- juc 6. Contrahentes fcienter in gradu codfanguï». st itatis vel affinitatis prohibito incurrunt 1 i. ipfo facto excommunicationem. l. cc. q. 24: deendent g [b Imþed;'mentuin cagnatianis fhiritualis, ag adopt 1.Contrahitut rmó inter baptizantem & bapti- mihptant zatum vel inter confirmantem & confirma- fniterd tum. 2dó Inter baptizantem & baptizati IT patrem ac matrem. 3tió Inter patrinum , ia & baptizatum vel confirmatum, ejusque pa- 5 N m .trem .& matrem., l. cc. q. 55. Patrini autem $, i | ' non contrahunt cogeationem inter fe. l. cc. at s 2. Maritus veluxor própriam prolem baptizans ] in cafu neceffitatis non incurrit cognationis impedimentum. l. cc. q. 26. n 3. Neque incurritur in tali cafu neceffitatis ab Aiisdm alio laico baptizante, fi id i pfi cedat in p judicium. 1. cc, q. 275. * oim PT 4. Neque incurritur à levante infantem.in "6f a baptifmo non folenni folüm materialiter, 1. *5 m '€c, q. 28. n y Impedimentum cognationis legalis, i)onematril 1. Hoc impedimentum incurritur ex adoptione, I l etiam imperfecta, l. cc, q. 29. 32. T. * lu Cf 2, Eft | 1 x3 o Be mmc[fim ïä & Eft autem adoptio imperfeta. a&us legiti- b | i mus , quo aliqvis in patria poteftate exiítens l . authoritate inferioris Judicis ab alio aífu- n u mitur in filium vel nepotem cum jure fuc- : Pt ceffionis ab inteftato , ita tamen, ut non . tranfeat in poteítatem ac familiam adoptaue . 1 Of tis. l. cc. q. 29. j [ 3.Contrahitur 1mó inter adoptant em & adopta- tum , ejusque defícendentes in adoptati po- Rn teftate exi(tentes. adó Inter adoptatum & iU adoptantis liberos tam naturales quàm legi- timos in adoptantis poteftate exiítentes,3tió äzantmwg. Inter adoptantem & uxorem adoptati , ac tmüaiy viciffim inter adoptatum & uxorem adoptan- dl &hlpä;; tis. l. cc. q. 5t. hter 4 In lineatransverfa fenon extendit ultraper- WE fonas hic numeratas , & folüm durat durante , ag adoptione, in linea autem re&ta , íe tan- Vil tüm extendit ad quartum gradum. 1. cc. q. nb 33 m n lmpedimekt;tm criminis. 'fu gt - 1.Hoc impedimentum incurritur 1mó per adul- d terium cum promiífione reciproca matri- monii. 2dó Per adulterium cum conjugi- ln cidio etiam absque communi confilio com- nisit plicis commiffnm , ex intentione ducendi complicem. 3tió Per conjugicidium cum pro- miffione matrimonii erga complicem conjugi- ! j cidil. l. 66,9.34..23» 36- st 2, Incurritur etiam. ab ignorantibus impedi- À mentum. l, cc. q. 37.. M N 3 3. Circa í 3. Circa hoc crimen occultum difpenfat Peeni- ( tentiaria Romana; circa notorium folus Pon- qn j* tifex. Si nuptiz differri nequeant, aliquando f ham&äb locgs eft Epikis. l. cc, q. 38. ',mfmm jUCU[l [] D dO. f Di/þzzritaj cultás. n I. Matrimonium contractum à fideli cum infi- mirinon deli eft invalidum 1. cc. q. 40. i, Vel 2, Matrimonium infidelium eft validum in ra- sma a d tione contra&üs civilis, l, cc. q. 41, 3. Uno conjugum infidelium ad fidem con- Impedim mOdints . verfo, illo volente cohabitare fine contu- meli? creatoris, converfüs tenetur cohabi- vaudun tare. l. cc. q. 42. Auntm Con 4» Converfus ab infidelitate ad fidem tenetur s d per fe illam fibi retinere uxorem , quam T. p primo elegerat. l. cc. q. 43. 1040 uf j. Uno conjugum Catholicorum apoftatante n ad Infideles vel hereticos perfeverans licité n inftituit divortium, fed non poteft contra- ml here aliüd matrimonium. l. cc, q. 44. DT 6. Infideles conjuges, fi ambo convertahtur t dtelt n ad fidem, non poffunt coram parocho reno- vare matrimonium, fed ea renovatio fit in Id füfceptione baptifmi. l, cc, q. 45. "hai d 70 pro qny JImpedimentum vis &9 metis. 1t Qf i. Matrimonium metu injufto ad illud extor- "ts d quendum dire&é incuffo contra&tum eft in Htl utroque foro invalidum ; etfiamfi(it juratum. m l. CC. qo 48. 2. Si t "j x$ o f Vg 3. Si tamen acceífit confenfus internus , eft L tantüm jüre Ecclefiaftico invalidum, l. cc. jfeaur, ;J,'w q. fo- E 3. Si metus fu erit incuffus indire&é, & inten- À tio metum incutientis non fuerit manifeftata // figno externo, matrimonium valet, Secu; Edeh'cum'mg erít invalidum. l. cc q. 49. . ! 4. Tale matrimonium revalidatur per novum confenfum , vel copulam metum paífi cef-- ä*ü*lm'mn. "M fante metu. l, cc. q. 5 t. TM Impedimentum Ordinis, "TM J. Sacri Ordines. non dirimunt matrimonium [ jam contradtum , quamvis precife ratum ; fed tantüm contrahendum. l. cc. q,52. $3. d fltnie 4. Id verum eft etiam in Ecclefía Grzca, in lr« qua conjugati ordinati poffunt etiam uti matrimonio ante Ordines contfa&?f l. cc. m g qa 5-40 vfevat . Non incurrunt hocimpedimentum ordinati n p ante annos difcretionis , nec ordinati per vim [ abfolutam , vel per metum gravem injufté ac directé incuffum. l; cc, q. $. 56, o at r Impedimentum ligaminis. d ü*.*n. 1. Polygamia eít prohibita jure naturali abfo- M luto pro omni cafü, quo ejus deordinatio nl non corrigitur per bonum altioris ordinis divinitüs declaratum. ]. cc. q. 58- gl eyt 2. Ad contrahendum novum matrimonium re- nim i fltjms qviritur & fufficit certitudo moralis de morte . prioris conjugis, l. cc. 59. ( 3. Si l ( 35 (0) E f m 3. Si contra&o (ecundo matrimonio füperveniat . DOtitia certa de vita prioris conjugis , datur MT Obligatio abflinendi ab ufu matrimonii & redeundi ad priorem conjogem. l, cc, q. 6o. Jggin 4- Si notitia füperveniens fit ftride dubia, da- i fntat tur jus reddendi & petendi debitum. Si pl autem notitia de vita prioris conjugis fit PT T. probabilior, prior conjux poteít licité red- :fäm, fäf' gï» dere, non tamen petere debitum. l. cc. q. 6r. inày gnih $- Si quis fcienter contraxit matrimonium vi- initt. vente priore conjuge, nec poteft. reddere tmpedima nec petere debitum, Si quis autem contra- a5 vo f 'Xit matrimonium ftante dubio de vita prio- xindulte . ris conjugis , & compats exiftit in bona fide , poteft reddere, fed non petere debitum, 1 . edtud od 'nitsn p €c. q. é1. ,.m'mwnjugim j Impedimentum publice boneff atis. ïrid'm Wi 1. Vi hujus impedimenti perfona dcfpbnfata TTL prohibetur contrahere matrimonium cum conf'anguineis fui hyedinnn fponfi vel fponfz in primo gradu; nec fe extendit ultra Y d dum. l. cc. q. 61. 63. . 'primum gra- Manpad 2. Non oritur ex fponfalibus invalidis de fu- hia turo, oritur tamen ex matrimonio rato in- valido. l. cc. q. 64. 5latrimoniun 3. Necoritur ex fponfalibuslconditïonatis b cc. tht q. 6j. tl 4- Necoritur ex fponfalibus impuberum adepta '" d d pubertate diffolutis l, cc. q. 66. & $. r. de Qu Sponfal. q. 48. fme n yn Ori' mDDlo[u ,3)53 (o)f B : !mn D d Jdg $. Oritur tamen ex fponfalibus puberum mu- ii tuo conféníu diffolu-tis. l. ec. q. 66. ml L [unm Impedimentum affinitatis. T dj ) | m 1. Gradus affinitatis computantur hac regula: lllo gvadu quzs eff affrnis amulievi altevius viyj j QUj t : d "It quoto gvadu eff cog[anguimeus illius vivo j ac viciffim , 2l gradu eff affinis viro altevius ffqg - i QW mulieris, quoto gradu eff coufaugutueus illius W mulher: Le/2:41. j UM Rj V Hoc impedimentum ex copula licita mulie- | hi n - ris cum viro /fe extendit ad quartum gra- dum inclu(ivé : Ex copula autem illicita fe Mil ETU extendit ad gradum fecundum inclufivé; 3. Affinitas non parit affinitatem nequidem per novum conjugium perfonz affinis, l, cc. q. hmfi 69. 70. O d 4. Traditur tabula graduum affinitatis. l, ;:c. q' 7'. finmnis o tig $. Impedimentum affinitatis in primo graduli- nez rectz eft juris naturalis, non autem in d . primogradu linez transveríz, l. cc. q. 72. i It Wt Impedimentum clandeffinitatis, 1, Matrimonium clandeftinum dicitur, quod Vitoti contrahitur fine prefentia parochi & duo- rum teftium. l, cc, q. 73. 2. Non eft clandeftinum , quod eft contra- honadey .Xum coram parocho & duobus tefílibus pl clam (ine pre ZN v?i; denuntiationibus l, cc. q. 74- J N $ 3. aro. ( 3 oO R Ti 3. Parochus debet effe parochus domicilii vel gm m quafidomicilii faltem unius contrahentium, l. cc.q.7;. ! aririm 4 4. Valide aífiftit, etiamfi a fïïfïat coa&üä , vel u j m - fit excomunicatus , aut fufpenfus , velinter- sl di&tus, immo etfi necdum (it Sacerdos. l. cc. ia l]bH (« 7f $ ; iprit stratot f. Teftes debenteffe moraliter przfentes , non tamen requiritur ut (int fpecialiter rogati, ss fed tene dummodo pro teftibus non affumatur con- jv d CODU m fufa mulritudo prefentium in Ecclefia. l.cc.q. i i ;d um l 76- f Carbolc 6. Nomine parochi venit etiam Epifcopus Vi- at f carius Generalis, Vicarius parochi, etiam t plürtt temporalis. l. cc. 77. 100 Df t dbos 7, Parochus vagorum eft quilibet parochus , in cujus parochia morantur. Ad hoctamen, D] ut mátrimonio vagorum licité affiftant, re- i quiritur licentia Ordinarii. l; cc.q. 77. i $. Parochus militum in abfentia diuturna Cu- Q rionis Caftrenfis eft parochus loci, ubi mo- 6 d. rantur per magnam anni partem , non veró ht [tent parochus loci, in quo tranfeunt, l. cc. q. 78. Q if 9. Diaconus ex commiffione Parochi non po- "Atois teft validé affiftere matrimonio. l. cc, q.79. Wil io. In teftes adhiberi poffunt validé etiam foe- n miaz , infames, perjuri; licité autem non p adhibentur, nifi circumfpedti, nec partia- Dontis les. 1. cc. q. 80o. h T II Valet matrimonium clandeftinum ín locis; W ubi Tridentinum non eft promulgatum. l. cc. At 12. Qui b IT E bj i?' — 12. Qui fe conferunt in locum, ubi Triden- ! fOUtrahgu It tinum non'eft promulgatum , przcife eo animo , ut contrahant clandeftiné , vel cauía negotiorum ad breve tempus , non contra- " i L Vl hunt validé matrimonium fine parocho & i teftibus, l. cc. q. 82. Wt 13. In loco, ubi Tridentinum fuit promulga- tum, fed per hzre(in abrogatum, Catholici "r?ftüf:s,nan non contrahunt valide fine f'arocho & te- R& ftibus, fed tenentur excurrere ad loca ca- Vr tholica ad contrahendum, fi fieri poteft Afïnc M*-*M ! gravi damno, l. cc. q.83. 84. 14. Ubi Catholici adftringuntur ad contrahen- !n Epï[wpqgï, dum coram Judice hazretico vel Turcico , id pund facere poffunt tanqüam coram tefte Politico dümmodo prius contráxerint coram paro- It pei cho & duobus teftibus, l. cc. q. 85. Mu 15. Matrimonium clandeftiné contra&tum non t f " habet vim fponfalium; nec tamen tollit TE Obligationem fpon(alium pxræcedentium. l. a t cc. q. 86. f v d d 16, Parochus ali enos parochianos cohiungen"s i t fine licentia eorum. parochi ipfo jure tam- faxlg diu fufpenfus eft , donec abfolvatur ab or- Dybi dinario illius Parochi , àquo debuerantcon-: jungi. l. cc. q. 87. üno viit n 17. Contrahentes clandeftiné poffunt ab Eþif- copo puniri poena arbitraria. l. cc. q. 87. tfp ia Y j p 18. Denuntiationes faciendz funt tribus die- bus diftin&is inter Miffarum folennia. l. cc. 4 immin lt q. 88. 89. io difpénfatur, ut de- M 19. Qxando, ab ordinar, 2»' Bun- d [ 4bod WHS; Í m nuntiationes fiant poft contradtum matri- monium , tenentur conjuges intereaabfítine- h ré ab ufu conjugii. l. cc. q. 9o. 4 f am 20. Parochaüs omittendo unam denuntiatio: s lt n nem íine gravi caufá peccat rbortaliter, l. Cc. q. 9r. yoelti a sune 21. Idem dicendum, fi denuntiationes fine gra- D vi caufà faciat tribus diebus non feftivis, aut eas non faciat inter Miffarum folennia, l. drbiar d cC. 92. 93., y hl 22. Denuntiationes fieri debent in utriusque hm contrahentis parochia, fíed num faciende vjmonium t fint etiam in parochiis, ubi tranfegerunt 2 p majorem vitz partem, relinquitur judicio RUE parochi, à quo conjunguntur.l. cc.q.94.95*. D 23. Etiam in matrimonio vagorum przmitten* i wi tendz funt denuntiationes, l, cc, q. 9. "n n 24. Difpenfare circa denuntiationes poteft fo." DI lus ordinarius, fed ubi difpeníatio exfpeGta- mö'mwiw ri hequit, in cafu neceffitatis Epikiá uti pof- f m s fant Parochi. l. cc. 97. RUT 25. Difpenfato uno contrahentium circa de- (s r nuntiationes difpeníatur etiam alter quam- D Ttia, vis.exiftat in alia dicecefi. 1. cc. q. 97. "nf if 26. Ad difpenfandum circa denuntiationes ex Ts v toto vel ex parte requiritur & fufficit pro- UT babile periculum gravis dani vel pra;judi- ' mPPlinda Ccii ex parte contrahentium. l. cc. q.98, ?l & pe[ /4 Enumerantur ibidem variz caifz in fpecie, "n " &7. Pona omiffionis denuntiationum eft. fu- V ) Ípenfio triennalis parochi, & illegitimitas ln pro- "Ro l E (o)'ä»!?& ;m&"m k prolis, fi retegatur impedimentum, 1, cc. 00 LOm q' 990 a8. Epifcopi non' fint faciles ad 'di(penfandum L circa denuntiationes , prafertim in ordine Ti ad matrimonia confcientiz. l. cc. q- 100. 29. Difpenfati circa denuntiationes ad. matti- tl monium cornífcientiz tenentür intra triginta l meLf, il dies à partu. anhuntiare prolem ordinario, Lon ut infcribatur & probari poffit ejus legiti- mitas. /z Supplem. $.10. i, Impedimentum ir'nþotmt;æ. L r. Matrimonium tantüm dirim tur per impo- p tentiam perpetuam & antecede ntem. ]. cc, MTRT q.103. Non autem per fupervenientem, ql Io$. Um prt 2. In dubio, an impotentia fit perpetu*ä, con- 09 Qs d ceditur parti neganti probatio ad trienniüum, Si autem neutra pars petat diffolutionem tb d conceditur conjugibus tamdiu probatio , do- ln nec omnis fpes tollendz per artem im tenti evanuerit. l, cc, q. 104. : n d 3. Quando evaneícit omnis fpes tollendz im. n potentie, poteít matrimonium accedente tf confenfu diffolvi etiam necdu m expleto t probationis triennio. l. cc. q, IOjf, Vif ' 4. Fatente utroque conjugei mpotentiam, pro- p batio fupplenda eft per ut riusque juramen-. I tum ,. & per /eptzmam smanurm hoc eft, ju- Tamencum , propinquorum de cr edulitate, b t . quod conjuges vera dicant. l. cc. T q. 106, ?. Mulier impotens ob ar&tirudinem non te«- jgini netur pati fcctionem. l. cc. q, 107. pW " 6-Ca- i 43 o 8 j m 6. Caftrati uno tefticulo poffunt contrahere $ ID matrimonium , non autem caítrati utroque ? m impeqim tefticulo. l. cc. q. 109. 110. g . Impotentia ex malcfi io non eft ex ;fe per« petua, necdirimit matrimonium. l. cc. q. 1 11, | $. Hermaphroditi poffunt contrabere matri- .monium íecundum fexum przvalentem: fi st autem uterque fexus fit zqualis, tenentur contrahere fecundüm fexum virilem, tan- fl Eu quam certiorem. l. cc. qq. 112. T 9. Etiam valde fenes poffüunt contrahere ma- trimonium , nifi jam fint impotentes ad co- Atnvenien ] D] ,pulam. l, cc. q. 115. 10, Steriles validé & licite contrahunt ib ol tþatti- m & di . monium, l, cc. ; 114. ülaq ir. Ruptura non eít impcdimentgm matrimo- nii, l. cc. q. 115. hiruits 12. Quando matrimonio fupervenit impoten- TY tia certa tenentur cónjuges abflinere ab ufu N conjugii, licent tamen figna conteftativa M amoris in quibus abefl periculum pollutio- ülte nis, 1. cc,. 116. Um'oh 0 - Impedimentum. Rapths. nl 1. Matrimonium cum rapta , quamdiu in po- lat teítate r'ap,toris. manet; ngllum eít, l. cc, Wi h q. 118. 3 Q 2. Raptor eft excommunicatus ipfo jure. Cle- ämfæ T ricus autem raptor deponitur. :l. cc. q. 119. 3. Ad incurrendum hoc impedimentum rcqui« er ia lg. ritur, ut rapta abducatur violent alium quq,l ; «à ( fe fon[ Wtj alium locum exercendz iibidinis cáufA, l, J D b CC, q. 126. 4. Hoc impedimentur non incurritur , Gmus Mne[hxf lier l;aplat virum, l. cc. q. 121. uum.l Jncarnatto Qtule Ff Mi fl Exiffentia &9 natura Incarnationis, U5 lt Mmf*m V 1. Eft poffibilis. Zz Ty. de Jucarnat. quzít, x, Difput. 1. H d 2, Jam eft peracta. 1. cc, q. a. Y [ mpmäu 3. Eft conveniens quoad circumftantias. ]. cc. 9- d5 Qontdd 4. Unio hypoftatica non. eft fa&a in . natura humana & divina , fed in perfona feu hy« OROR poftafi. l. cc. q. 4. qq.. 1. 3. 3. j. Praterunionem hypoftaticam datur inChri- fto alia unio inter corpus & animam. l cc. PC!VCNIL lii q.4. q9:4^ üna u 6. Natura humana fuit unita verbo fubüan- yts i tialiter , ]. cc. q. 4. qq. . 7. Unio hypoftatica ex parte naturz humanæ ! Rm» ad verbum eít aliquid creatum & confi ftit 1)1 gt in entitate modali; Econtra unio verbi. ad n " naturam humanam confiftit in decreto- dlvx- no communicandi propriam fübfi fteptla;n naturz humanz, l. cc. q.4. qq. 6. & q. y. gl ( m ]mq ,8. Prater unionem hypoftaticam verbi ad na- g turam humanam,; nempe per gratxam. l i qmlcutf CC. q. 4. qqo g. 9.Quz- ; FT yel m 9. Quzlibet perfona divina potuerat affume- gpopt re nataram humanam: l. cc, q.4. qq. 13 iil qo, Etíam plüres perfonz diving potuiffent , filni m p affumere unam naturam humanam. l. cc. q. 4 Qq. 14. dhn i p f 4 1I. Eadem perfona divina pofï'et affimere duas vvel plures naturas humanas. l. cc. q.4-qq.15, 12. Verbum affumpfit corpus ; animam , unio- i 65: nem animz cum cOorpore, fanguinem & figo ütc alios humores naturz hurnanz. ]. cc. q. 6. muionis 13 ; In Chrifto datur communicatio idioma- tum inter naturam divinam & humanam fs popr um n in concreto fpeGtatas, 'non autem in àb- Ym 0. Imo ne qui- ftracto fpectatas, l. cc. q. 7. r dem datur communicatio -idiomatum inter illas duas naturas in.concreto fpectatas quo- du ad illa attributa, qua non important for- tptu mam przciíe unitam , fed etiam receptam, ARTA MO 1 Lec g ERN l De nete[fitate &g motivo Incarnationis. Pt f Iocarnatlo nec fuit neceffaria neceflitate farnzrianem abfoluta, nec ex fuüppofitione mundi con- ! diti. 1. cc. Difp. 2. q. 1. 4 2.- [ncarnatio nec fuit neceffaria ex fuppofitio- lr ne humanz nature lapfz nec ex fuppofitio- l ne naturz humanz ad ftatum füpernatura- / - lem elevatz. l. cc. q. 2. At m LT 3. Peccatum mortale eft malitiz fimpliciter in- - finitz, l. cc. q. 3. t 4. Nulla pura creatuta poteft condigné fatisfa- l, ce, q. 4- hE T? .ccre pro peccato morgali. j.Poteft M gmæ 098 ( Ee Ut j Poteít tamen pura creatura condigné fatis- qu; facere pro peccato veniali. l, cc. q. j €. Probabile eft, Chriftum venturum fuiffe in " Mi li | D natura fublimiore vi alterius Decreti, fi Adam non peccáffet , probabilius tamen eft, Chriftum vi przfíentis decreti non fuiífe Ti venturum, Íi Adam non peccáffet, W W?h, t i De Caufa effeciva 69 meritoria Intar- 2AÍI0AnÍIS, tsl "n M 1. B. Virgo füit cauía inftrumentalis phy[ica Incarnationis. l, cc. Difp. 3. q. 1. n m h lm 2, Chriítus pro priori naturz ad unionem hy- poftaticam non potuit mereri unionem hy- W Inei , poftaticam. l. cc. q. 2. flomatu 3. B. Virgo merita eft maternitatem Chrifti me- Vi rito de cóngruo ftricté di&to. l. cc. q, . inpytzi 4. Nec progenitores Chrifti, nec ulla alia pu- tim n ra creatura potuit de condigno mereri In« carnationem in przfenti proviïdentia.v l, cc. q. 4- f fur AUR ht f» Progenitores de cbngruo meriti funt In- carnationem quoad circumüantias. l. cc p q.4. d De libertate , JCientia 9. alüs perfedlio- nióus Chriffi. mwm ? ngmam&' 1. Voluntas humana in Chrifto fuit impeccae bilis ratione unionis hypoüapicæ. Difp, 4. jgitt qo IA a. Mandatum moriendi Chtiíto impofitum fuit Hdlgnä fatllS[P mandatum amoris; non timoris. l. ec, . 3. lIndex gen, O 3.Hu- Z.W a / 1/9)55 (o) $9e d 3. Hunianitas Chrifti nec intelligit, necintél. wl ena ligere poteft per. intelle&ionem increatam verbi. l. cc, Jv 3. " Iu 4. Poteít camen intelle&us creatus in Chrifto PT omnia, quz vult, intelligere (ine fpecie " n ereata impreffa vel expreffa. l. cc..q. 3. sst (o 5. Chriftus toto vite tempore etiam quoad m naturam humanam habuit vifionem intuis tivam Dei eo modo, quo illam habere vo- i qitt) | qpopcitor Iu L cc.q. 3. 6. Anima Chrifti in Verbo habitualiter non vmunti n folàüm cognofcit omnia fütura, íed etiam ] omnia poífibilia & conditionaté futura, 1. t prini cc. q. 3. : o mo 7. In Chrifto preter fcientiam habitualem in 3 Din.r, Verbo dabatur etiam fcientia zz/u/z rerum Ts plur ad Chriftum pertinentium, ac infuper da- u A i " m n batur fcientia aquifita experzmeztalis. l. cc. .3. il T lrb $. Humanitas Chrifti erat formaliter fan&ta þer fin l ipfam fan&titatem fuübftantialem Verbi, ap- lt(m, t 1 plicativé autem fuit fan&a per unionem h y* Ti f poftaticam. 1. cc. 44 l Lb 9. In anima Chrifti dabatur etiam gratia ha- ul Q bitualis dift incta à Verbo.& ab unione hy- ibl H poftatica. l, cc. q, 4. d d 10. AGtiones Chrifti fuerunt. valoris fimplici- ter infiniti. l. cc. q. j. / ) Utj De zinno Natrvitutis E9. mortis Do- Mp Wt minic&, m 1, Chriftrus natus eff anno fexto ante /Eram Alyj U Vulgarem, Difp, . MU 2« Chu' lm' Ilul é | d i ( $ae r 2. Chriftus crucifixus eft vo /Erz Vulgaris l. cc, anno Vigþümo oGa- At , "Irgumentum 1. Herodes infanticida obiit qua- * [iy i tuor annis ante /Eram vulgarem. ' i q j "Aegumentum IT. Chriftus crucifixus eft annó" quo fuerunt Confules Zzo Gemizi. TT M n edrpgumentum I11, Chritus paffus eft, die vi- tv gelimo quinto Martii, qui erat Parafceve; feu przparatorius ad diem Paíchatis , quz -circam(ítantiz nulli alteri anno congruunt. Wt lIndulsentie. t w Wi 1. Jam . in primitiva Écclefia dabantur Indul- gentiz cum modernis univocz. wb Penit. Difp. 7. q. 1. ' In v. dé VTT &. Fru&us plenarius Indulgentiz de fe plena- DT t ri obtineri nequit fine propofito congrue fatisfaciendi pro fuis peccatis. l. cc. q. 2 3. Valor Indulgentiarum pro defun&is in adtu molterii primo dependet à folutione ex thefauro Ec- um T clefiz, fa&a authoritativé à Papa; in actu p tamen fecundo dependet à folenni depreca- tione Ecclefiz, & à liberrima acceptatione ü Dei. l. cc. g. 3. : : 4. Explicatur , quid fit Indulge lntïa , quid þrn;. tialis , decem aunovum, quadragena, Subi- st lei, Cruciate , plenifftua &c, |, cc. qq. 1.2, 34 $46 7.8. 9. ! ib $. Explicantur, quz pertinent ad Indulgeh- tias Fefforum, Statiomumy feptesa Altavium Jéptem Ecclefravum Uvbis, Yeriarum Jexta- j 1 h vum n Quadrageffna, Scale Sauthe, | . CF. 9g IO. E I 12 134 14 12)'. 42.67,. * 6.De ad oO Be ao p !6. De indulgen tiis z2 Dedicatione , & pev OGa- vam Corporis Cbriffi. l. cc. qq. 16, 17. 8 indlllgCU* i i 7. De Indulgentiis Aegularzum. l. cc qq. 18.19 20«2,1. 12^ ; li'cmo p $. Non omnes Zzdulgentie Confratevnitatmn 1 anteriores Paulo V. funt revocatz. l. cc. qq. Á li 23. fo. i ihitpent 9. De Indulgentiis ad pul/um Salutationis Au- ii t qi gelice , feria fexte , €? vefpere pro defun- éfis. l. cc. qq. 24. 2f. 26. t d n0n v 1o, De Indulgentiis iz articulo mortis. l. cc. M qq. 27. 1r, De Indulgentiis Numismatuim ,. Rofarío- :dulgentiæ eyttendü 28. 29. vumtc. benedi&orumäPapg. l: ccqg. ti ia 12. De Indulgentiis pro vecztaztibus Rofarium (irtna qui non fünt in Conífraternitate Rofarii. 1. cc, i qidm | q . [9) a, t 35. À d lucrandas Indulgentias requiritur im- ) hm plétió przfcriptorum operum , ftatus gra- N tiz , etiamfi indulgentiz (int pro detunctis, p od propofitum congrué fatisfaciendi ; necfuffi- Q | t -cit opus jam aliunde debitum. l. cc. qq. ;I.;&o il Tlra anth 14. Impotentia implendi integré opera pra- 584 " fcripta non reddit capacem Indulgentiz. ]. X d cc. qq. 33. 34 relinquit tamen capacem culpa veni alis concomitans ad impletionem 1 rb operum. l. ec. qq. 35 3 N 1f. Quando eodem die concurrunt plures In- Wtm dulgentim, & przfcribiturin qualibet opus L hij eodem die initerabjlc ; V. g. communio, ve Wä; an' 5 « ( $ ln l confeffio poteft quis eodem die lucrari plu- DI res indulgentias ; íi autem opus eft pru- | IT denter iterabile, id nequit fieri. ,lf cc, qq. 36. . finis 16. Nemo potefít Indulgentiam pro vivís con- i, ], u Qï* ceffam lucrari pro alio. l. cc. qq. 37. 17. Qui habet facultatem à Papa diftribuendi Latafmz/, 4 aliis Indulgentias, non poteft eam donare "iif alteri , ne quidem ex parte. l.cc. qq. 38. 18. Indulgentiz in ftatu peccati mortalis per- TM folüte non vivificantur per pcenitentiam. l, cc. qq. 39. mm, lit 19. Indulgentim conceffz pro defun&is non ET comprehenduntur in commmunicatione ge- nerali Indulgentiarum. l. cc. qq. 40. t Ms 20. Qui retinet affe&um ad peccatum veniale, ao poteít quidem lucrari Indulgentiam plena- riam , fed non totaliter. l. cc. qq. 41. du 41, De Indulgentia Portiunculz; l. cc. qq. 43. in, lj Non potefít eodem die obtineri (fxpius , ne- W que pro abfentibus extra Ecclefiam Portiun- culz. l.cc. n. 78.- d ju 4f 22. Indulgentiz pro vivis conceffz non poffunt propria authoritate applicari pro defunctis. g l. cc. qq. 44. 3 43. Sacerdos obligatus ad celebrandum in Al- g r tari Privilegiato non fatisfacic celebrando hr f' J cum Numifmate aut crucula habente privi- legium pro defunctis. l. cc. qq. 45- T .'Mlabc[ q 24. De Indulgentia Altarium Priwïilegiatorumo l. CCO qqo 46- i80 :Ommmo"f " 3 2$. pe J x$ ( Be 25. DeIndulgentia falàtationis: Laudetur JE- J'is Chrzffus. 1. cc. qq. 47, spop 26. De Indul gentiis. Confraternitatum. l. cc. fs |.qq. 48. euone r 27. Qua hora Indul gentiz incipiant vel defi- g i nant. l. cc, qq. 49. ;'non w 28. De revocatione Indulgentíarum. l, cc. qq. 5o. J um 29. De Indulg&ntia läæ Cruczs , in qua prohi L hlumS, G bentur adícribi determinatae Indulgentiz. 1. düferiin a Cc. qq. f2. $. 3. Adtpet 30. Non licet promulgare Indulgentias dubias; 354- 6f» 66o nec eas continuare fine requifitione S. Cony, sdce, Indulg. Privatim tamen pro fe cuivis licet edito f utí Indulgentia, vel conditione dubia. 1. cc. imta qq. j 1. 1tpnt Q 31. Indulgentia habetur pro authentica, . de cujus conceffione habetar copia authentica, Ti gt l. cc. qq. j5. nl M 32. Fruftulum panni affutum vefti non füfficit OY loco fcapularis Ordínis ad lucrandas Indul- gentias. l. cc. qq. f4. Cbreyi V frie fu. 33. Non poteít una Confraternitas. ,alteri ag- &regari ad participandas ejus Indulgentias. Noposl l. cc. qq. 55. iphs d 34. a Revocatioue Bulle non revocantur Ine d dulgentiz, i ex tenore colligatur, mentem Af d Papz tantüm füiffe , ut revocentur privilegia rf contentiofa, l. cc, qq. j'6. ln Jicct E 3. Rarifimé conceduntur landulgentim pro RTT eultu Sanfiorum , qui non funt in Martyro- Aölucranda( 36, P'ro t ( logif). l, cc. qq. j'7. "N0 | IJFMJL 36. Pro conceffione /zdulgentie Plenaria quotz- diaua pro peregrinis folet nunc requiri con- l l cur(üs centum millium hominum , & in con- firmatione reqviritur teftimonium Epifcopi; u numerum non fuiffe imminutum. l, cc. qq. 59. : Ut Lfü GA 37. Si non poffit fatisfieri zwmervo Miffavum jam receptarum in Altari Privilegiato , füp- i plicandum S. & ongregationi Indulg: ; ut pof- M*ymz.ï fit fatisfieri in alio. l. cc. qq. 6o. 538. De Indulgentiis Z'ulilez. l. cc. qq.61. 62. Lsl 63. 64 65. 66, 68. 69. 70. 11 72. 73. & in 5 t Appendice. ! i 9. Translato fefto non eoipfo tranfertur In« ine d dulgentia. l, cc. qq. 74. 4o Indulgentiz conceffe füb forma: 4e zm- aUlten jun&lis penitentiis, valent etiam de zmjum- p at gendis. 1. cc. qq. 75* 1. Non valent Indulgentix Confraternitatum i 'Ro(arii & SS, Nominis, nifi poft Decretum lr Clementis VIIL Confraternitates de' novo ereQz fint. l. ce. qq. 76. E imininr 42. Non poteít eadem Indulgentia eodem die g fzpius obtineri. ]. cc. qq. 77. j pl 43. Indulgentiz ad feptennium valent à die Dati, Íed circa altaria Privilegiata valent à p t die prafentationis l. cc. qq. 78. um 44. Non licet accipere onera perpetua vel fun- dationes ad altaria Privilegiata. l. cc, qq. 75: Mr!geüïïæ ! 4;. Adlucrandam Indulgentiam conceífum fub TU j fs , non fufficit, fi defi- h ; conäitionc : Confe Giente d at (5) We ciente Confeffario eliciatur contritio. l, cc. hi qq. 800 46. Informula: Utprzfentes Indulgentiz nullz rl fint, fiin Ecclefia extet alia Indulgentia fimi- if at lis conceffionis , non. comprehendit altaria .l idlpato) privilegiata pro defun&is, nec Indulgentias m la certo generi períonarum , v. g. Confraterni- li, n tatibus, Regularibus, Capitulo, vel procerto genere piorum operum &c. &c, conceffas. idppri àn, gl l, cc. qq. 8t. 47. Indulgeàtiz conceffz pro vi(itantibus Ec- 20 i p clefiam Confraternitatis non poffunt obtineri vitionem &t vel n ab abfentibus. ]. cc. gq. 82. 48. Falfum eft, omnes Indulgentias vivis con- 1un, quod ceffas ex conceffione Benedi&ti XIII. poffe tln,qp rl l applicari pro defunGtis. l. c. qq. 83. 49. Privilegium Altaris non exinquitur, fed al q fufpenditur pro eo die, quo non legitur in Vndinr d FUEU Ecclefia przfcriptus numerus Miffarum l. cc. qq. 84. Conceffum tamen cum expreffione EOY certi numeri Sacerdotum in Ecclefia defer- vll n M vientium, eo immingto extinquitur. l. cc. qq. 85. Vg d fo. Per aggregationem ad Bafilicam Latera- AE if nenfem non communicatur Privilegium Al- At d taris perpetuum, ]. cc. qq. 86. 400,| t 51. De poteítate concedendi Indulgentias, l* li cc. qq. 87. 83. Pidrg 52. Epiítola SS. D. N, Benedicti XIV. declara- b h toria plus quàm.quadraginta quxftionum m de Jubilzo. 1, cc, z 7Zppendice, "ii MT I L Da' | (o) äeor "t il liümicorum diletlio. - !d!l]gemjmh 1. Datur obligatio, diligendi inimicos. J /0773 ! U,gfm " - de Decal. part. 1. difp. 1. q. 4. qq. 1. lr li 2. Ea obligatio jam dabatur in V. T. & in leg ) füdll!gr;g';; i ) fs naturz. l. cc. qq. 2. 3. . Non licet , inimico ad ejus emendationem, W fitr * h vel ad propriam liberationem optare aliquod malum , quod non licet infevve. l. cc. qq. 4. A ïh 4. Immo, iis perfonis, quibus ob fpecialem d l dN conditionem ftarüs non licet inferre malum ! direQde vel indiredé, nequidem licet optare malum, quod ab aliis poteft.inferri. Sic non FR á d- icet filio, optare patri furi patibulum, nifi cooperari illi liceat ob indemnitatem publi- 4 b cam. l. cc. qq. 4. j* exxineluim Q non d $. Non datur obligatio, eliciendi erga inimi- cum dilectionis actum internum particu- t il p . larem ,. nifi quando urget obligatio illi exhi- l bendi 'a&qm dile&tionis externum. l, cc, D! ht ] / N qq. 6. Y 6. Si tamen detur gràvis tentatio de odio, da- f tur obligatio eliciendi erga inimicum actum " u internum dilectionis pofitivum & particue p : larem. l. cc. qq. 7. ! 7. Quilibet tenetur inimicis exhibere cozmuza d l ^l a(l /igia charitatis , ad peculiaria.veró feu extra- ordinaria per fe non tenetur, l. cc. qq. 8. Jb 8. Ad communia /igna, omnibus aliàs exhiberi l0 folita, pertinet. 1mó Refalutare falutantem, j adó Frequentare converíationem folitam. [ ) O ; 3tió ! æeä ) $e- g 3tó Non fübtrahere allocutionem confue- yaatlt tam. 4tÓ In oratione pro aliis non excipere emrili la períonam inimicam. $tó Petenti non dene- MT gare ignem ex foco, vel aquam ex fonte,; alioquin.communicari folitam. l. cc. qq. 9. Snlr p sers Datr $. Datur obligatio exhbendi inimicis etiam w Jpecialia igna amoris, quando id exigit ordo stemdlen charitatis erga! Deum, quando' nempe fine iinodine gravi przjudicio proprio poteft impediri sim tame grave fcandalum, vel perditio animz, l, cc, imn qq. 10. ::? 1 1o, In tali cafu offenfus tenetur ultro quxrere reconciliationem cum offendente, l, cc. qq. strnis II, tlmbn I1. [Immo in tali cafu lzfus tenetur aliquid de ttputoni jure füo remittere aut ferre leve damnum. ts | l. cc. qq. 12, Ti d 12. Quilibet tenetur füb peccato mortali , uni- EY ver(im , femper , & ftatim dare inimico ferió m wl petenti veniam. l. cc. qq. 13. t vt W 13. Per fé tamen non datur obligario , petenti veniam etiam^condonandi /azzsfa&zonem pro AUUT illato damno in bonis fam | & aut fortunz. ]; It tf CC. qq. I4. rf MTRT 14. Per accidens tamen datur obligatio condo- d o nandi ex charitate etiam fatisfaCtionem rigo- of rofam. 1mó Quando rigoroía fatisfactio r offendenti eft moraliter impoffibilis .2dó Si at dlfp( fatisfactio prevideatur fore inutilis offenfo & ejus familiz. 3tió Si fatisfadio levis mo- ïï'*-nrcmang menti przítari nequeat fine onere graviffimo *f offendentis alioquin indebito; vel fcandalo. - l cc. qq. 16. 1j. Supe- s « O Be UUUBem Y 15. Superior petenti veniam tenetur quidem LT ftatim exhibere figna benevolentiz , fed non g tenetur illi (tatim exhibere priora figna bene- T ! ficentiz. l. cc. qq. 17. LR i 16. Similiter pater filio contrahenti incon- [ linyj i veniens matrimonium, ac petenti veniam «Mdfx,*ä (j tenetür quidem reconciliariin ordine ad effe- Vr : xp.'[: &us benevolentix, fed non tenetur recon- üx ciliari in ordine ad effe&tus beneficentiz, Ca- » vendum tamen , ne fic relinquatur radix odi, & ne major fit pocna deli&o. l. cc. t qq. 18. g L 17, In perfonis privatis ad fübtrahenda con- füeta figna beneficentiz non habet locum ti- utr d tulus punitionis , fed tantüm titulus fraternz r de: fatisfactionis. l. cc, qq. 19. 18. Non datur obligatio credendi inimico pofz V0 mort centi veniam in ordine ad renovandam fami- Vi liaritatem priftinam, ubi prudenter timetur ) dolus, vel inconftantia pofcentis, 1. cc, qq, 20. / Mp K [j 19. Quando duo mutuó (e offenderunt, qui- W libet tenetur primá data opportunitate quz- rerereconciliationem quoad animorum con- cordiam contef(tatione fuz affectionis verbo "m gl if & opere, & humili deprecatione, nifi ex tali deprecadone timeantur gravia fua aut yi i QIFD'L"! i | fuorum difpendia. . Jus tamen ad fatisfactio- im,,j;;o ( nem remanet ipfi in falvo. l. cc, qq 2l dpkrst Vide » reffitutio ; detra&iio; atuov proximi (TitU d Idntene L i a (o fee ,ilis O lntentto. ii ilis m Vz'a'ef, Sacramenta, Horz Canonice. Lex. Ordo. v 4 Irvidia. iab ia P F'ide. Septem vitia Capitalia, «iumn lc Cc- q* Ira. [ri | tebltas d Fide. Septem vitia Capitalia, yads, at lInaterdicium. j ( 1. Jnterdicum. eft poena. Ecclefiaftica medici- iil n nalis. privans Sacramento Euchariftiz, col- a, C latione Ordinum, celebratione divinorum, j tumetti benedictione nuptiali & fepulturá. /z Zvad, thydni, i de / Sacr. Ord, $. 26. q. 11. 15. 17. xintonis o 2. lnterdictum privat etiam Sacramento pceni- dnb, tfama tentiz eos, qui fünt caufa Interdidti , ante- j vit quam reíipifcant. l. cc. q. 15. t5 , 3. Tempore Interdicti licet in diebus folen- brdjét nibus celebrare Divina. l. cc. q. 16. , ddürme 4. Licet etiam femel in hebdomada celebrare Qieaítm . Miffam ad conficiendam Euchariftiam. l. cc, rf g. 17- tioms, $. Tempore Interdi&i Laici non poffunt fepe- Og L liri in ccemeterio, fed Clerici poffuat fic vifdj fepeliri. l, cc, q. 17. Poffunt tamen Laici tempore Interdidi localis deferri ad aliam ?!l) & ml'()w TOE Ecclefiam non interdictam. l. cc. q. 17. "Üt Yif &. Ad ferendum Interdi&tum requiritur culpa gravis. l. cc. q, 18. 1 W!l M . R lt T. Inter- *Xà)P O W . Interdi&is Clericis non interdicuntur Laici ; & interdictá familiá non interdicuntur Cle- rici illius familiz ; & interdicta Ecclefa non AE interdicuntur Incolz loci &c. l. cc. q. 19. $. Quando interdicitur Ecclefia Cathedralis ; tenentur etiam Regulares obíervare Inter- dictum. l, cc. q. i9. Irregularitas. [ 1. Eftinhabilitas de fe perpetua ad Ordines fuf- cipiendos , atque in iis mini(trandi. In 1r, l de Sacvam. Ord. $. 12. q. 1. dtit] 2, Eft duplex, nempe ex defeu & delicios Ex Dürhy defefiu animi, corporis, natalium, liberta- Tone d tis, facramenti, lenitatis. Ex deliclo ite- il rati baptifini; indebitz fufceptionis velad- miniftrationis ordinis, homicidii vel muti- fl Neueutdd lationis, infamiz, fodomiz, l. cc. q. 2, 3- 4» lo 3. Ex defedu auimü irregulares funt füriofi , " amentes , energumeni. l cc. q. j. de h db 4. Ex defetiu corporis irregalares funt mutil ti, deformes, infirmi, hermaphroditi, & u qui fe caftraverunt, l. cc. q. 6. dgmg?m?lli'f TT I $. Ex defe&lu natalium irregulares funt. illegi- timi omnes , etiamíi fint tantàüm naturales y i & occulti, l. cc. q. 7. 6, Ex defeclu libertatis itregu larés fünt man; gt g cipia, & ratiociniis obligati, antequam de- pofuerint ratiocinia , nifi conílituerint cau- gt tionem vel fidejuífionem. l. cc, q. 8. l,mq' [7" ,quirimr u 7. Ex defetiu Sacvamenti irreg..lares funt bi- rimos .gami,; five fit bigamia vera per mat nium . lit ! !l 4j o Be g at niufn cum duabus fücceffivé uxoribus, five m d — fit intevpretativa per matrimonium cum vi- sii fääl' at dua vel cum duabus fücceffivé uxoribus ra- u eictlt tione impedimenti invalidum five fit //j;/- ii K £udinaria per matrimonium attentatum & joat confummatum cum virgineabeo, quicon- gien i ftitutus eft in facris Ordinibus vel eft reli- giofus, l. cc. q.9, iedh t «j tditüm 89. Ex defedu lenitatis irregulares fünt , quï geptearmen committunt homicidium in bello etiam jufto, ao OT qui judicium fanguinis agicant, aut trun- 1 At 2f .Cationem membrorum inferunt actione quà- tifma d dam prafeferente fpeciem fxvitiz.l. cc. q.:o m ( fbl 9. Non incurrunt irregularitatem ex defe&tu 35 pofün lenitatis Przlati , (i judicibus fübditis injun- * ml gantin cafu particulari ,. ut inquirant & aifrtità juxta jura poenam fanguinis inferant ; néc eam incurrunt Clerici, (i malefactores ra- autnam f lii tione fatisfationis ad judicem deferant, li- W cet morte plectantur, nec Principes con- dentes legem poenalem. l. cc. q. 11. 12. 13. lsls o 10. Nec fiunt irregulares curiones caftrenfes ii | adhortantes ad ílrenué pugnandum ; nec Clerici, qui faciunt capi maleficum, licet morte ple&atur, dummodo proteftetur fe non itendere poenam fànguinis. l, cc. q, ET I4. 1 f. Torem. C .X1, Irregularitas ex reiteratione baptismi non 5467: lu | incurritur, quando probabiliter timetur , AUtcol j priorem baptismum fuiffs invalidum. l, cc, i Wtl l * q. 16. d BI 12. Irregularitatem incurrunt, qui actum Or-- R [ L dinis Wt lt 4op *j f dinis exercent fine przvia ordinatione, vel : Umllm tU in ffatu cenfurz. l. cc.,q. 17.18. nifi igno- s rantia facti aut juris non omnino craffa vel "W fupina excufet, l. cc. q. 19. s0. Uf [ p i 13. lrregularitatem ex homicidio incurrunts wco, T [j qui verbo aut facto ad homicidium aut mu- Lrm tilationem injuftam directé vel indiredté v, g dando operam rei illicitz , vel non adhi- bendo debitám diligentiam, vel non fervan- !3 " W i do moderamen inculpatz tutele ; vel pro- jX curando , abortum concurrunt. l, cc. q. 21 i Mi MU 22,23.4). 2$ - 299 1 L 14. Ex infamia fa&ti irregulares ob grave de- li&um fi flabilem emendationem monftra- (Etarem q " Verint, poffunt ab Epifcopo admitti. ? Qui X i ür I n vero commiferunt delictum Mhabens anne- 1U xam à Jure infamiam, non poffuntpoft de- b tfetz nitir: claratoriam fententiam criminis admitti fine difpenfatione. l, cc. q. 28. 29. 30. 31 um d L. 324 33.34- t hg 1 q. Ib 1j. Difpenfare poteft Epifcopus in omnibusir- regularitatibus ex delicto occulto exc epto u homicidio, l. cc. q. 5 . n fudex. aT 1, Judex non poteft licité ferre fententiam in gis favorem caufz minus probabilis, 77 7ra&. de a&. bum. €? Confcientia. Difput. a. in d quaftiunculis. $, 4. qq. 4. li t yin. 1 2. Nec potelt in caufa utrinque zque probabi- li ferre fententiam in favorem unius partis, fed tenetur facere compofitionem dimidian- u T H do jura l CC. 3. Quan- d « ( $3 dirtn m 3. Quando una cauía videtar quidem proba- bilior, ita tamen, ut exceffus probabilita- s aundam : tis non fit evdezter, cértó, & emineutev qd s major, tenetur pariter jura juxta: probabi- " d ol :üxï)haündont litacem cujusvis collitigantium dividere, ita ut habenti majorem probabilitatem plus vaiortno jutis vel rei adjudicet, quàm alteri, l. cc. vexbis lr t p 4- Si non adhibet moralem diligentiam in aqui- renda fcientia juris, vel in confülendis fu- r D Teeor at per caufa controverfa legibus obligatoriis, vel in examinanda exacté caufà, omnes fen- t UXorUm, tentiz injuflz ex tali ignorantia fequentes ag t fant novum injuftitie peccatum formale , & s d tenetur ad.totius damni exinde cau(íati re- d pis, flitutionem, | Zz Y. de peccatis, Difput. r, spis con nslit. 4 TOpitgus, f. Peccat mortaliter, fi de crimine occulto , atl de quo non przcefferunt indicia füfficientia n d ad inguirendum, judicialiter conveniat vel W n J interroget perfonam fimplicem. /z Zra& de fs UY Decal. Precepto ?. & 8. a&ehumwüxi 6. Non licet Judici, deferre teftibus jura- Vs qumr menta execratoría nifi in caufis graviffimis: Ti lg, l. cc. Przcepto 2, de Juram. qq. i2. [ J,)', 7. Tenetur Judex articulos probatoriales inre VMl variis circumílantiis involuta minutatim di- ftinguere, & teítes ante depofitionem jura- At m " ä?deüïe fini menti monere, ut non jurent in confufo T0 i fuper articulo, nifi de omnibus circumítan* tiis interrogatis omnino phyficé ex vifu vel "U E o U auditu certi (int, l. cc. qq. 1 1. m C.I'O "* ii $. In fubhaftatione bqnorum cauíata ex tn in- W ühOC i ' " !] É al "N 4 ( $9 :l :XFCHUS 3l !j ^ " infortunio recté affignat competentiam (ta- tus quandam fübhaítatis , quamvis (int ru- h m mï flici vel aliàs plebei. /n ZY. de Contraüii- Jus, $. de Sclutionibus. qq. 3. 4. g. n i zx- 3 )rgbab lttm 9. In fübhaftatione ; five fit fecuta ex culpa fi- " ve ex infortunio, redte affignat liberis ma- EM jorennibus falarium annuum quantum zqui- UM tas pofcit, pro fervitiis parenti preh(titis, Htf f In Tv. de Decal. Difp. 8. qq.22. li 10. Tenetur ratum habere legata, vel tefta- Aeu';z. ts inenta uxorum, exíua dote vel aqu«ílu i fc;ï. ultra legitima erga liberos vel maritum per AC leges taxata difponentium in extraneos vcl T caufas pias, & hoc procedit non obftanti- at bus pactis conjugalibus de reluxu bonorum Id in propinguos, (i improles decedant. é(rimne u enim intelligendum, (i inteítati aut fine alià lia ob difpofitione decedant. /z TY. de Deca£. Difp. [ter conve: $- qq. 23. m dl 11, Poteít aliquando exigente fpeciali neceffi- tate boni publici per indicia indubitata con- t telinz victos, quamvis non confeffos , afficere poc- .na ordinaria, etiam mortis. Zz Supplesuez- p al ! z yun d Zs $- n J Wv Judicium temerarium. y'l : Ql us d | i. Judicium temerarium eft, quo quis finc fufficiente fundamento pofitivé judicat , al- vt Q terius intentionem vel aQionem effe proba- mipus d bilius aut certo pravam, Jz Zr. de Decaf. Á Difp. 9. qq. 42« n Ti |IIi 2. Omne judicium temerarium circa objectum lia P grave, fihocjudicetur tanquam'certum judi- dndex geu. cio s a C B Jjei j cio firmo, eft peccatum mortale, l, cc. vrlii t qu 44' g oppoit [ $. Cenfetur autem firmum, fiilli longo tem- TU pore v. g. per tres hebdomadas (ine dubio de oppofito inhzreat. l, cc. qq.45. vforodatur at mort Fide. Sufpicio. Detra&tio, dwidi uramentum. snller cert 1, Juramentum eft invocatio Dei in teftem af- &leq ferti, vel etiam in fidejufforem promiffi. /z f u Tv. de Decal. part. 1. Difp. 3. $. 1. qq. 1. wlut: D 2, Juramentum affértorium e(t invocatio Dei dtr fin t in teftem affertionis de re praente velpre- AOT terita, l. cc. qq. 2. 3. Juramentum promzffrium eft invocatio tim, p ts j Dei in teftem przfentis animi de fervando promiffo, & fimul in fidejufforem pro illius m d vadb, , impletione. l. cc. qq. 2. 4. Juramentum execratorzum eft invocatio Mdj fi non Deiio te(tem fimul & vindicem , Mi u fubfiftant afferta aut non ferventur promif- (s i fa. 1. cc. qq. 2. .CC.W. f. Juramentum comzuatovzum mali injufté Md [ ' - infligendi continet tres, & fi accedat exe- I od cratio, quatuor malitias. l. cc. qq. 3. UTTT 6. Ad licitum juramentum requiruntur tria, LUF TT nempe verztas , ut afferta fintvera, 7uffita t r ut res afferta poffit licité revelari, aut pro- miffa licité praftari, 7uZiciuz , ut invoca- Atgri V g tio fiat ob caufam gravis momenti, & cum tlf matura deliberatione. l. cc. qq. 3. 7. Materia juramenti affertorii eft omnis veri- Erfnliendo ü DI tas per experientiam propriam comperta,ac "i z mauifeítari non prohibita. 1. cc. qq. 4. 8, ) - ( f L 8. Materia juramenti promifforii eft omnis res l praftari non'prohibita, ac melior vel &que : f!ongu t bona oppofito, l. cc. qq. 4. I L 9, Nec in juramento affertorio nec in pro- DuI mifforio datur parvitas materiz. ]. cc. qq. 9. 1o. Peccat mortaliter jurans, fe aliquid audi- viffe vel vidiffe, ífi dubitat aut tantüm fit Ntthn/ moraliter certus, fe illad audiviffe vel vi- N ^ " M l'l - diffe, l. cc. qq. 10, & qq. t r. » 7 WMA 1L, Formule juramenti fpeculativé. loquendi di " N u) non funt: Deus zovit, Deus fcit; Deus te- ls Jialitur füo tempore; coram Deo loquor, Deus zovit omnia, Deus videt meam confci- u d w entiam , pra&ticé tamen loquendo, (i defit ii de i veritas, judicium, vel juítitia, continént iforengi fpecialem malitiam , quz ad juramentumre- vocari debet, l. cc. qq. j. u du 12. Non eft Jóramentum, (i quis dicat: Ca- witen, i put mibi amputes, amputentur mibi aures (puta, à judice, vel alio homine) nifi ita fit b 7 l.e6 qq. f. D l! Til E 13. Nec eít juramentum,, fi quis rem affeve- ret ejusmodi terminis: cer£ó, veró, veve- lt Ya , 14 veritate, fide boui viri, per mean. "n I fidem, im coufiieutia, per meam coufcieu- il " m J tam. l.cc.qq. j. 14. Nec fünt juramentum termini comparati- Evchri, g " gt vi; v. g fam verum ef , ac fol lucet : quàm veré bic /to, fedeo , ambulo. . Si. quís tamen MI( j« mentiendo dicat; tam verum eít, .ac Deus GHI eít; tam veré ac Chrifítus eft in SS .Sacra- mento; tam veré, ac omnia z£geg ;. quod g 2 eq lóguor 4 i o s ii loquor eft purum evangelium; eft ficut ar- xrcefïiüfia ticulus fidei; füum tam inno:ens ac B, Vir- ag t go &c. ejusmodi locutiones funt quidem g a blasphemia , fed non fünt perjurium, l, cc, feat o qq. 5* ! ] quVUCJU 1j. Qui dicit, fe jurare per coclum, terram lo CcC, yflri ul peromnes doemones veré jurat, stüldty o qq 6. L] | gl [ 16, Non omne j'uramentum eft illicitam, fed z u aliquando etiam preceptum. l. cc. qq. 7. J gravifün 17. Omne perjurium tam promifforium quàm i f affertorium eít grave peccatum l. cc, qq. 8. Trammencun 18. Tenentur Judices monere, ut in re invo- t ftnot luta pluribus circumfítantiis teftes inzquali- ' E g ter circa varias circumftantias certi non ju- T! rent in confufo de omnibus. l. cc. qq. r r. d vl 1g. Judici non licet, teftibus deferrejuramen- tum füb formula execratoria, nifi in. caufis i, Ls uvmaïuww graviflimis. l. cc. qq, 12. [X 40. Omne juramentum, in quo deeft juftitia» 1 Qd eít peccatum mortale , . etiam(íi res promiffa fitorm) k vel comminata , tantum fïtp'eccatum venia- ( qq. A le. l. cc. qq. 15. 21, Non eft femper peccatum mortale, fi in À Jranen 0 ivl juramento defit judicium. l. cc. qq. 14. adiri 22. Ad licité jurandum requiritur ea maturi- n Cinf tas ac.circumfpectio, ut abfit omne pericu- V, lum prolabendi in perjurium, 2) ut fit me- ! Jtanen dium neceffarium ad impediendum grave ä*'jl Oblip malum, vel procurandum magnum bonum roprium vel alienum , fpirituale, vel tem- V t u porale. l. cc. qq. 15* ZJ.Q.li- 1 l A (0 8 Wüfmn 23. Quilibet tenetur (üb peccato mortali adhi- [ B4 V, bere efficacia remedia ad extirpandam. pra- ; vam confuetudinem temeré jurandi , quam- ii | ] vis ordinarié verum Juret. l. cc.q. 16. 24. Peccat mortaliter, qui in juramento uti- n ia tur xquivocatione, aut reftrictione mentali u [ abf.luté quidem fenf(ibili, fed quam jurans certó Ícit, non advertendam ab audiente. Wi I l. cc. qq. 17. nifi fit evideater injufté extor- tum ; M & agatur de amiffione vitz vel alio malo graviflimo, ' /z Tr. de Decal. Difp. 9. AU j qg. 57. A " 25. Juramentum metu injuíto extortum; fiin- juftitia fit notoria & ab ipfo extorquente l t i t füfficienter agnita, eít invalidum, l. cc, li qq. 18. 26. Nec eft validum juramentum dolo extor- JÁmeju tum , fi dolus det caufam. juramento, ftan- , ul as te virtuali repugnantia jurantis in oppofirum l l. cc. qq. 19. Q us m F n 27. Qui alium provocat ad jurandum, que ! ni ii ícit certó peieraturum, peccat mortaliter. l, E f " cc. qq. 20. 28. Juramentom promifforium de minori bo- uf W no eít inval.dum ; fi autem ab initio fuerit N | ) Ó de meliori bono, & incipiat fieri de minori bono , eoipfo incipit effe invalidum. 1. cc. ii W p "qq. 21. ! Id / 29. Juramentum promifforium folenne non ,j definit obligare, quando res promiffa inci- pin " pit fieri nimisgravis. Juramentum veró non t u folenne in tali cafü de(init obligare, quan- 1:JC) Vd W, P 3 Jj j " [ 363 (o) 53« y ii j do devenitur ad t4lemarduitatem, ad quam j p fe non extendebat promilfio, l. cc. qq. a. gimo 3o. Civis vel Canonicus non tenetur ad nova | qmentu Statuta vi juramenti , nifi fint precife expli- a d i caüiva vel confervativa priorum, fed tan- um 1 tüm tenetur vi novz legis. l. cc. qq. 23. g 31. Civis vel Canonicus , qui juravit in Sta- nlcq tuta per confuetudinem jJam abrogata, te- netur ad ea nih/lominus, (i confuecudo non Vs i g il fit rationabilis, & pofitio Statutorum non áimy n dependeat ab ipfa communitate. l. cc.qq.24. sls f ! 32. Si probabile fit, Gentilem , vel Turcam um vel Judxum laborare/ ignorantia invincibili licité ab iis exigitur juramentum per Deos, du pron gieire r Mahoinetem, Abrahamum , dummodo et- iam Gentilis credat ia unum quendam . fu- n rl premum Deum vindicem malorum, l. cc. (s d qq. 25 D] 33 . Qui jurat , fe non amplius lufurum ad vi- n t tanda peccatorum pericula , obligatur; fe- | N cus fi juramentum tantüm refpiciat circum- d ia flantiam fuperftitiofam, "Tunc enim eft in- fitit i validum. l. cc. qq. 26.. In dubio pro faniori pl [/ intentione ftandum eft. ]. cc. L 34- Juramentum non mutuandi ex bono fine va« t daio, let, non autem ex motivo vitiofo, l. cc. qq. - üntle '27. In dübio pro faniori intentione ftandum Ó uf eft. l^ cc. ' ttton j 35. Juramentum non vendendi minori pretio "um f& aut non emendi cariori pretio eft invalidum [ )) l l. cc. qq. 28; tübi 36. Juramentum non denuntiandi delinquen- t tem ! "T imtm, " | tem ante commiffum delictum eft invali- | W' u dum; poft commiffum valet, fi non repug- b Ü , net bono communi. l, cc. qq. 29. delinquentem, j Pmïlf t 37. Juramentum denuntiandi LT quando eít de bono,meliori, valet, etíiju- ramentum fiat ex ira & vindi&ta, Quando Mi Wt autem non eft de bono meliori, eftinvali- : LT dum. 1. cc. qq. 3o. À Medícus in locis, ubi juravit, fe non re- 38. N m N cepturum in fu icuram infirmum, nifi con- | feffum, non tenetur eo juramento, fi pro- Y ltv babilius fitj zgrum ex obftinatione potius moriturum. l. cc, qq. 31. Drut i 39. Prius promiflum aut votum no ntolluntur t D, (innd pofteriore promiffo aut voto jurato, nifi prius fpecialiter irritetur à Jure. l. cc. qq.32* i qua murun 40. Omnes a&tas fupervenientes ac repugnane tes juramento funt invalidi, nifi juramen- T lufurr:'ï tum fuerit irricatum à Jure. l. cc. qq. 33- uramentum contrarium legi eft invali- h, o 41. i dum, fi lex principaliter ac immediaté re- dj Tu [; [; fpiciat bonum commune; fecus , fi princi- d paliter refpiciat bonüm privatum. ] cc. Ü qq.34- In dubio de obligatione juramenti fervari yjciu ] 42. T ! MM xüh debent hz regule. r) Ià dubio tenendum borum & ii eft, quodíervata proprietate ver intentione jurantis minus ftringit. 2) Jura- "d mentum fequitur naturam actus, cui adji- citur. 3) Juramenti obligatio manet manen- g d fecus, fi obje- te objecto in eodem. ftatu; &um notabiliter reccdgc ab intentio ne ju- " dehuqï: 4 rantis. * i 95-31/(0» f ao rautis. 4) Toramentum in przjudicium- ter- tii, inquantum eft violativum juris alieni, gjnlorum quis irritum eft. l. cc. qq. 34. ipioe, 4 43. In dubio ftri&é tali; an emiffum fit jura- g B* mentüm, non obligat. In dubio , an inter- jgim j ccfferit intentiojurandi, obligat. n dobio, an licitum füerit juramentum, datcr obliga- j (apsp yn [ ( tio confülendi peritum. l. cc. qq. 36. zlcq 44. Jurare in judicio prohibentur. 1:) Perjuri ; declarati, 4) Infames declarati, (í ukro fe dhtis, T offerant. 3) Capitales inimici. 4) Socii cri- «n, (tot miocum. j)]jJudei & Turce. 6) Laici con- ifemi mrale tra Clericos in criminalibus. 7) Confangui- 8 nei usque ad quartum gradum, ita ut non gt m poflint cogi. 8) Mulieres in criminalibus de jntrtr u Ture Ganonico. 9) Sacerdotes in judicio lai- ERN co, nifiin caufía propria vel Ecclefie, de a L. jure Canonico. 10) Impuberes vel alii im- ramn perfe&i judicii. 1. cc. qq. 35. t at 4f. Juramentum poteít deponi per procura- torem. l. cc. qq. 36. .M v g. a, 46. Lex Civilis poteft indire&té irritare jura- menta irritando contra&tus, l, cc; qq. 37. V hr 47. llla fola juramenta poffunt irritari à Supe* g g at rioribus , quorum materia eít iis fubjectae l. cc. qq. 38.. Ad a&tualem autem irritatio- i nem requiritur, ut obfervatio juramenti fit D Dei w cvidenter in eorum prejudicium, l. cc, Qalatis. 49. Papa poteít irritare juramenta fa&a. de 1j n alieaandis vel non alienandis bonis dicatis n a Deo, inquantum ví primz donationis fue- Vtty [cqu ] rünt exempta à iure principum. 2) juramen- l L ta !ä x O 8 ta de beneficio renuntiando, 3tíó Juramenta t Capitulorum Cathedralium velCollegialium, quatenus repugnant bono comtmuni, aut Wüm j f[g Difcipliog, 4tó Juramenta feudatariorum Romanz Ecclefim ubi jus feudale, & prz- W. hi judiciam juris certum eft, l. cc. qq. 39- ?" datumä)i;; l 49. Epifcopus poteft irritare juramenta Capitu- lorum vel Clericorum prejudicantia diíci- plinz. l. cc. qq. 39. Itf fo. Pralatus, maritus refpe&u uxoris & libe- rorum, tuütores refpe&tu pupilli, Dominus J refpectu fervi poteft irritare juramenta fubdi- torum przcife inquantum przjudicant fuz tim, m poteftati. l. cc. qq. 39 f Cinii y1. Superior juramenta fübditi femel à fe ap- hs probata non poteít irritare nifi emergente vd Ed nova caufa, l. cc. qq. 4o. b w h j2. Juramenta femel irritata non revivifcunt ; j morte irritantis. l. cc, qq. 41. r y3. Ad valorem irritationis requiritur. caufa jufta, l. cc..qq. 42. d m f4. Irritatio juramenti à difpenfatione differt u H w er hoc, quod irritatio fit a&tus Superioris f a declarantis fuum diffenfüm in re à fua pote- " i ftate dependente: Econtra difpenfatio fit no- ub mine Dei remittentis obligationem pro cir- 1j iïf»iiï cumftantiis , pro quibus eam remiílionem p exigit major Dei Gloria, l. cc. qq. 43. T. yj. Edam ad valorem difpenfationis à jura- j t mento requiritur legitima caufa, l, cc, qq. j ! 44- [j 2') imm P y6o Cau'. : « ) Ee $6. Caufi difpen(andilegitimz funt dus. 1mó yptm Exigentia boni communis, 2dó Dubietas de j n u valore juramenti. l. cc. qq. 45« j7. Omnis difpenfatio circa juramenta habet m gt t . fimul naturam declarati onis & jurisdictionis, l. cc. qq. 46. p ao t l $8. In difpenfatione juramentorum & voto- rum , nifi difpenfans habeat plenitudinem PT TL poteftatis, re&tius conjungitur commutatio, l. cc. qq. 47. s dienti vuliim d f9. Qui habet poteftatem commutandi vota, non eoipfo habet potefítatem commutaadi i, r juramenta. l, cc. gq. 48. Q ^dtt comt 6o. Jaraus non poteft propria authoritat& cor- mutare juramentum , nifi in aliquid eviden- wrdind ter melius, ]. cc. qq. 49. Wal 61, Commutare difpenfando , vel difpenfare ERN T& od commutando fignificat , fimul conjungendam effe commutationem cum difpen(atione. l, CC. qq. $Q. Afl VRU Fide. Reftritio mentalis. äquivocatio. teftis. gutyim reus, ltn lf us €9. Tuflitia. Dturad . 9uffitia e(t conftans ac perpetua voluntas : l?eum ? cuique tribuendi jus fuüm. Zz 7va&. de Jure J € ufl. Difp. 1. g. 1. t 3. Jus eft facultas difponendi de bonis con- ceffa à lege. l. cc. n. 3. tl DI 3. Sfus natuvale eft facultas difponendi de bo- n nis conceffa à lege na:urali. l. cc. n. 4. ht q. us . A ( ä?* "m " 4. 9us pofitivum eft facultas: difponendi de lg. bonís concefía à lege humana vel Divina Wo circa ea , qux non fuerunt difpofita per le- m j gem naturalem. l. cc. n. j. N $. Sus geutium, eft facultas difponendi de bo- nis ex more vel confenfü gentium. l. cc. t w n. 8. um 6. 9us in ve eít, quo rEs ita homini eft devin- Rtp &as, utàb alio nec licité nec validé ipfo invito alienari poffit. l. cc. n. 11. t 7. Stus ad vem e(t , quo; alicut devincitur, feu Rs obligatur, perfona ad tradendam fibi rem., Lhoec^ . tlj 8. S'uflitia commutativa eft, qua per contra- itiigls &uam reddizur equale pro zquali, l. cc. n. 13. 9. Suftitia diflributiva et, qua in communi- u tate diftribuuntür commoda & onera juxta Wtj vires & merita fingulorum. l. cc. n. 14. Ls 10. S'uflitia legalis eft, qua|in communitate exxquántur commoda & onera juxta con- iiv gruentiam totius & partium communitatis, L cc.n: Ts j 11. Datur a&u juftitia commutativa hominis ad Deum, & Dei ad hominem. l. cc. q. 4, p & ,. n 12. Inter patrem filium ,.Dominum & fervum, quà tales non poteft dari juftitia commuta- TL tiva, l; ccq. 3. Poteft tamen dari inter eos, qui funt. tales, l. cc. agl m 13. Inter maritum & uxorem etiam uà tales | | poteft W L OE - " pW' poteft dari juftitia commutativa, l, cc. qi! gm Hflö concl 3; " ,mponcn - j fzyiztm Ort(gma/zs Fzde. Adamus. Gratia g Cum" locqq dl Le&omtm mllc um ES t fi gnum, quo traditur poteftas przle. od ndo gendi verbum Dei in Ecclefia. 77 Tmä? de Sac. Ord. S. 4. q. 1. ,M; di Materia eít liber prelegendus; forza funt amendi d ll!a verba : Acczpzte €" effote Fevbi Dei ve- m COR latoves. l. cc. q. 2. 4. rigsitor 3. Officium Le&oris eft, zmó Verbum Divi- lp num populo przlegere. adó lllud p:zle- gendo predicare. 3tió Catechefin explicare. awidtel 4tó Benedicere panem & fruc&tus novos. l. 1 o d €C. q..3. 4. j. 6.7. 14. 1. 16. 17. TIYURRISN 4. Le&oris eft non folàm przlegere libros DI fcripturz, fed etiam alios approbatos ab Ec- clefia. l. cc. q. 8. 9. 10. 15. 0777 És duf $. Ad Ledtoratum non requiritur certa &tas, l. cc. q. 11. il t Poltis Lex. funt hf A teq ts Lex im genere. y, Eít ordinatio rationis ad bonum commune ^f Cond Rl füb obligatione de fe ftabili, Zz Zradl. de Le- RUT VT &us, $. 1. qq. 1. 2, Lex V qq ( | « O ge uT 4. Lex mere penalis eft , qua folüm obligat ad. fübeundam fine refiftentia poenam à Supe- riore imponendam. l. cc. qq. f. l LI 3. Lex dirediva eft , que illos, qui eam fe- .quuntur, eximit à Jufta reprehenfione x culpa. l. cc. qq. 6. 4. Lex favorabilis eft , cüjus extehfio ad cafüs: confitniles,conformiter ad intentionemLegis- tv i latoris eft melior pro bono communi. l, cc. / qq. ?. g Tex odiofa eft, qus plerosque gravat, nec tl n etit'extendi ad cafus confimiles ad majus: Mi n bonum commune conformiter ad intentio " nem Legislatoris. l. cc. qq. 9. J Vehet Lex maturAlis. PT W & Tex maturalis eft ordinatio rationis in mente: fofhus Dei circa ordinem rerum agendarum, per TV lumen rationis vel per inftin&tum naturz pro- ; D Mi mulgata. l. cc. $. 2, qq. 1. ( . Lex maturalis przfcribit quidem pro diver- ] fis circumftantiis diverfas obligationes aut ;ui[i:m'üh facultates, prout facit Ars medica, cecono- mica, Politica &c. ficut tamen ejosmodi ar- tes funt in feipfis immutabiles , & non condi- tionatz , ne quidem oZ7e£'ivé , ita etiam Lex / naturalis eft immutabilis, & ne quidem o?- Je&iivà conditionata, l. cc. qq. 2. 3. 4» m $. Datur eadem Lex naturalis in ftatu naturz jl integre , &in ftatu naturz lapíz. l. cc. qq. 5. 9, Deus non poteft difpenfare in lege naturali. 1O, Ob- l14 l, cc. qq. 6, C MON: [ HCICM Io. Obie&um legis naturalis materiale eft fo- lum bonum ad focietatem hümanam vel ad j CIVIIIS ) honeítatem Religionis abfoluté vel faltem mpprobäü moraliter neceffarium; non autem bonum h p przcife neceffarium ad melius eífe, ]. CQ d qq. 7. p stl* 11. Formaleobje&tum feu inotivum legis natu- ralis eft zze/zorztas. /ful. ve. j OCU fomul pra- ceptz; ita ut non füfficiat, rem eíTe melio- l rem, fed ctiam requiratur, melius effe, i ggipolty . detur obligatio , quàm non detur. l. cc, qq. 7. s üre 4 12, In moderna providentia nulla datur Lex shutem v naturalis, quz agnofcitur per folum inftin- àm attem &um internum, prout agnofcitur à brutis , " v t quin fimul agnofcatur per lumen rationis, l. . thehatem cc. qq. 8. n 13. Deordinationem creaturarum ad invicem ts ,poteft Deus ob majus bonum fupernsturale a m non folum permittere fed etiam pracipere; non veró poteít permittere deordinationem g ydi circa ordinem intrinfecum creaturarum ad vonltud Deum. l, cc. qq. 9. - Til t T dttimg 14. Proprié loquendó non datur Lex natura- lis reflexa, l.. cc, qq. 10. Pt lnem 1. Circa prima principia generalia legis natu- tibbenda ( RUtno t ralis, & circa conclufiones in iis evidenter contentas non poteft dari ignorantia invin- -;oraliter l M cibilis; poteft tamen dari circa conclafiones in iis non evidenter contentas. l, cc. qq. 11. lts lm 16. Lex naturalis quoad conclufiones parti- * nf culares dubia tranfit in materíam legis pofi- Nng lm tiva " NON- t tive Ecclefïaüi&æ, non autem in materiaam t J legis Civilis, nifi per Sacros Canones fpecia- hi j liter approbatz. l. cc. qq. 12. ha tl 17. Regula agnofcendi leges naturales eft ; ut Kl d]'gl cenfeatur illa obligatio effe legis naturalis, quam plerique DoGores eruditione & pie- Tf '!gM tate infignes agnofcunt. l. cc, qq. 14. i UJ/'M hi Wb Lex pofitirua. mx;?nx&tïr 18. Legis pofitivze obic&um uateviale et omne UW.I)LW ! TM bonum utile ad focietátem humanam vel ad . honeftatem religionis. l, cc. $. 3. qq. 2. Ob- an jectum autem formale eft ratio melioris feu t majoris utilitatis ad focietatem humanarn vel t rv ad honefítatem religionis. l. cc. qq. a. 19. Lex pofitiva non eít ferenda pro cafibus hm j extraordinariis ac rariffimis, nifi contineant n fitm enormem malitiam. l. cc. qq, 5. lm «t d ao, Lex pofitiva convenienter fe conformat UO CR confuetudini , quando ex mutatione confue- tudinis timenda fünt mala zoras plura ; & diuturniora, l. cc. qq. 6. ag a1, Per legem pofitivam illa potiffimüm vitia cohibenda fünt qu& aut graviora funt aut g proximo nociva funt, aut quorum coercitio moraliter neceffaria eft bono communi, l.cc. s *ïüx' L i l Qq. 7: g g a2. Leges humanz non funt mutgndæï, nifi il causá evidendíflimz ac maxim. utilitatis ; yins f vel causá neceffitatis. l. cc. qq. & — ; ïeäisg'* : 123. Mens | X (0) gï&« i ]'R,'oplls 'l 23, Mens Legislatorum circa leges humanas gaür - meliori regulà agnofci nequit, quàm ex fenfa [ l Doctorum expertorum, eruditione & pie- tate infignium. l. cc, qq. 9. at [ s r Materia legurn. *H"yi j ao : 34. AGio etiam formaliter indifferens, relaté qp a ad motivum prudenter intendibile, non eft fsl materia legis. l. cc. $. 4. qq. r. Adrisform 25. Leges humanz circa precepta naturalia vel Divina funt tantüm poenales, l. cc. qq. a. 26. AGtio de fe indifferens vel tantüm venia- lU dUbiO) u liter peccaminofa poteft eff2 materia legis a d 15, ul graviter obligantis, (i bopum commune vel motivum petat gravem obligationem. l, cc. g p damento d qq. 3. 27. Peccat Legislator, fi materiam, quz petit TE prohiberi (üb gravi folüm prohibeat füb levi, ET nifi jam aliunde per legem naturalem vel di- a ln vinam fit füfficienter prohibita fub gravi , & i x w d ts deli&um in foro externo non graviter obfit. bono communi. l. cc. qq. 4. h vt . Ecclefia non poteft precipere aCtus mere 38 li il internos directéó, poteít tamen eos przci- - pbees pere indiredé, inquantum pra&cipit actum "nf externum , cui vel ex zatuva a&us vel ex contvratlu eft annexus actus internus;"feu in- tlont | Ytpiss, quantum przcipit cogcretuzi ex actu externo QR & interno. l. cc. qq. 5. 6. At Subjetlum Legum. A 0 df 29. Legislator non tenetur fuis legibus puré OT Dumatiis. l. cc. $. y. qq. 1. 3- ni(i exindetimea- k"Würquia tur fcandalum, l. ec. qq. 3. I 30. Epif- " n *$ 0O BÀ llegegh l 3o. Epifcopus non tenetur ftare legibus à fuo n Anteceffore in Synodo editis. l, cc. qq. 2. V , g1. Infideles laborantes ignorantia vincibili obligahtur omnibus Eccle(e legibus expZ- 7;- cativis feu /pecificativis juris. nacuralis vel | Tf [ divisi, non tamen obligantur legibus Ec- Tl o clefie arbiwariis. l. cc. qq. 4. 32. Transgreílio legum, etiam Ecclefiafticarum fT dMImi e(t ebriis formale peccatum, ( eít ip(is libera in cauía, necdum retractatá. l. cc, qq. $. 33. Ín dubio, utrum amentes habeant fuffi- t ! j cientem advertentíam , falem in caufa li- Df Iu beram , adítringendi funt ad obfervantiam plb | legum 5 peccantque graviter, qui etiam per- fecté amentes incitant ad actus contrarios 'ity Ro legi. 1. cc. q4. 6. !u 34. Infantes quidem ante ufüm moralem ra- Qden rl tionis non obligantur in a&u fecundo legi- albgn bus; peccant tamen graviter, qui eos inci- hn tant ad actus contrarios legi, vel qui fine ' caufa rationabili illis. apponunt carnes in j ' N Em diebus abítinentiz. l. cc. qq. 7. ^m UI j 3;. Impuberes obligantur lege C onfeflionis & Wi jl Communionis, quamprimum ejus naturam r:gr;: intelligunt, l. cc. qq. $. Immo ip dubio, an fint capaces, recté illis utrumque confertur, 1 gt l. cc. R. 5. 36. Impuberes venentur ad abítinentiam à car- nibus & auditionem Sacri ftatim poft adep-. If tum ufüm rationis. l. cc. qq. 8. &- 3- j 37. Tenentur quidem Cenfuris à Jure latis, non j tamen ab homine latis. l. cc, qq. 8« R 4« j« Judex gett. 3. Via- h 9H ( S;ebï ,' C]gf]'ci ll 38. Viatores non tenentur legibus locorum . particularium in quibus traoseunt, niti poe» gj ! nalibus , fi hz etiam in viatores latzm fint, qun? ) l cc. qq. 9. m a)ngrllai j $us 39. Immo nec Peregríni iislegibus, niti poena- libus obligantur. l. cc. qq. 0. hn at ivl 40. Obligantur tamen peregrini legibus loco- rum particularium. 1mó circa contractus h & folennitates. . 2dóÓ circa eges communes itmpio ( cum fio domicilio- suleorum 3tió circaleges, qüa- rum transgreíIio nocet bono communi illius (trgrum loci. 4tó quoad leges univerfales Ecclefiz, u etfi fuum domicilium gaudeat exemptione. D ]. ec./qq: 11, hm 41. Non licet egredi ex fua Dicecefi in aliam d boan przcife ex intentione fe eximendi à lege uvl dicecefana, nií(i interveniente prafümpta li* ais centia proprii Epifcopi. l. cc. qq. 12. ii 43. l'eregrinus poteft ex ommuricari à pro- Ug prio Epifcopo ; .quando deló&um fuit in- doft u choatum , dum adhuc erat in Dicecefi, vel lr n fi caufatinfamiam Diceceti ; immo etiam(i nec Mb «t fuerit in propria Dicecefi inchoatum, nec qq 65 caufet illi infimiam. 1. cc. qq 13. |Mhfec 43., Vagi tenentur legibus locorum particula- ld rium, faltem folennibus & notoriis. 1. cc, r A ;) Qq. I4. tlb 44* Clerici tenentur. per /e ac dire&/é legibus 3f en fjl principum realibus feu fecrzptis zn ves. 2 & legibus fpectantibus ad gubernationem feu iim. f) .u' quietem publicam, l. cc, qq. 15. R. 1. a. 3. Vr 4$.Cle- F ln A | « ( BE ïlïibü lt "t 45. Clerici non obligantur legibus civilibus n refpicientibus tantüm eorum perfonas, aut t lh i eorum actiones przcife perfonales , aut eo- "rum congruam fuftentationem. 1. cc. qq. rj. 5"5; üïlïm ! R. 4. Si tamen principes eatenus contraria ) violenter attentent, obligantur juüre divino: ad non refiftendum violen " tíz. l, cc. qq. 1)-', Tl R. g. : l**j?fwmmm 46. Exemptio Clericorum ävl—e ibus Civilibus WU W quoad eorum perfonas , aCtiones perforales, d1m & congruam fuftentationem eft juris natura- Vs ho lis, gentium, divini & humani. l. €c, qq.16, M mmp'm Promulgatio legurn. 47. Promulgatio quoad leges naturales, divi- Id t d nas & humanuas ea requiritar & füfficit, od ] qua verifimilior redditur exiftentia vel in- pl '.: tentio legis. l. cc. $-6. qq. 3. 4- $. eu 48.- Pontifex poteft obligare totam Ecclefiam maniy ad leges, qua tantüm fuerunt promulgatz dm Ri Rome; utrum auütem in cafu particulari ve- ian iij lit fic obligare ,. defumendum eft ex tenore d Bulle, ex fuübje&a materia, & fine. 1. cc. indiaty t qq. 6. y 49.. A&u (ic obligat. 1) quando id expre/se in MW& Bulla declarat. 2) vel per terminos aquiva- lentes. 3) quando Ordinariis recipit pro« T mulgationem legis, uec occurrit rationabi- lis caufa eam fufpendendi. 4) quando obli- j gationi in locis inchoandz ponit menfem vel "] j t | diem. 5) quando lex eft tantüm declarati- n 4 va anterioris legis ubique promulgàtz, |6) iM quando ftatuit cenfuram ipío fadto incür- i Q 2 rendam « O f frnridg rendam circa aQtum jam aliunde lege uni- verfali prohibitum. 7) quando Bulla eft re- d pecon vocatoria gratiarum à fola voluntate Papz af cc dependentium. 8) quando Bulla irritatactus i1ggs d uorum valor folüm dependet ab Ecclefia. gei g gpxiet n« 9) quando Bulla prefcribit formam judicia- lem pro actu externo. f. cc, qq &. R. 3. yicib vt syeroec $o. Pontifex non eft prefümendus obligare in actu fecundo ad obíervantiam fuz legis in molumentu Dicecefi vel Provincia ; non promulgatz, gt quando ex obícrvantia paucorum timora- ml torum privatá notitiá fcientium legem naf- ul alote ceretur magna perturbatio vel aliud grave ] 1 przjudicium Ecclefiz. l cc. qq. 6 R. 4. ugsEet Amo fortun Olligatio Legum , prafertim in dubio, ägravem [ f1. Leges Civiles juftz, hoc eft, quz ordi- pedumum nantur ad bonum. commune fervata «€qua proportione onerüm in fuübditos, obligaat W lo q n in confcientia; poenales autem folüm obli- gant ad non refiflendum Miniftris juftitiz, teisliqu u l, cc. $. 7.9q. 1. imdin 52. Leges civiles habendz. fünt pro jufiis, fr. r quamdiu non evidentér conftat t ijer g ftas, l. cc. d s 32 , effe jniu- ])tt gj 33- lllz leges civiles obligant in confcientia Lbdorum 1mó quarum finis. & gravis obligatio eft TorT moraliter neceffaria bono communi, v. g fl folutio preftationum introducta jure gen- Miyy tium. 2dó quando earum transgreffio cedit vel ingravem religionis ignominiam, vel in i i"Cipïab( t grave przjudicium boni communis, vel in grave periculum ^multarum — familiarum, At Econ- tut l l 93 (o) Sæ Al k J T Econtra leges Civiles, quz folütn dictant mul- &am pecuniariam ,. non t p L] obligant in confc;- Mlrty entia. l. cc. qq. 2. d E(tfü $4. Leges diving circa neceffaria neceffitate 1] l medii obligant cum detrimento vitz : Circa i j moraliter neceffaria ad (alutem obligant cum periculo vitz & bonorum; uti etiam circa 3-3'0Mllg:mj; moraliter neceffaria ad promovendumingens lg Lïg,'g emolumentum divinz gloriz in publico reli- l mbuï) l i n gionis negotio v. g. integre prov'nciz , aliàs K irreparabile. Sed circanon neceffaria morali- u ter ad falutem propriam velalienam. 1. cc. i [ i » 3. "n f)".l.. 8 és Ecclefiaftice non obligaht cum gravi It damno fortunarum, nifi transgreífio cedat in gravém contemptum Religionis, vel l ul i a grave damnum Eccle(iz non facile repara- bile. l..cc. qq. a. s 0 at du $6. Leges non folum natera les, fed ctiarh Ec- clefiaftice ac Civiles obligant ad removen- ils a $, da impedimenta, l. cc. qq. 5. "TT 77. Gravis vel levis obligatio legum défumi- LL tur 1) ex tenorelegis. 2) ex natura objecti, Wnüäg '!) T';' 3) ex gravitate poenz, 4) excommuni fen- fü doctorum in(ignium. 5) ex communifen- [ 'ne:z&im*.: l] nl fü & praxi fidelium timoratorum 1 circa lef ges humanas, 1. cc. qq. 6. iora M m Anterpretatio legum £$. Epikia. vb i T iM ; ;8. Principia bonz interpretationis funt. 1mó um tenor ac proprieras vetborum. 2dó fuübje- gj Vi &a materia. 3tió intentio legislatoris aliun« gl de notaá, l, cc. $. 8. qq. 3. s Q 3 f2 Fpi- p o Be j9. Epikia eft benigna interpretatio legis pro | pps? Ir,;xi aifcttos pariculari perfonali circumftantia à legis- latore prefuümptivé vel non previfa vel non g comprehenía fub lege. l. cc. qq. 4. ( [ :60. Senfum preceptivum habent etiam ifta ver- ao , ba: volumus, decernimus, ordiaamus, fta- g o tuimus, caveant, abítineant , debent, opor- p r tet &c, l.cc.qq. . (uicdinp 61. Quando Legislator przcipit fervari inte- iil grum corpus Conftitutionum, etfi obfervan- m tiam injungat zz vzrtute obedientia , & fub goqud indignatiose Dei, ea tamen gravis obliga- nl quo tio non refertur ad fingulos articulos vel a&us in particulari , fed tantàm ad'hoc ; ut jbos pra gjslawn's, » urgeatur obíervantia , eaque non negliga- i oj tur per contemptum formalem, vl inter- pretativum, ]. cc. qq, 6. nf 61. Traduntur Regulz interpretandi leges. 1. qpoulk cc, qq. 7. & 8. & 9. & vr. FOLT ET . Obfervantia legum. f o 63. Ad obfervantiam legis affirmativz natura- vits i .lis vel divinz requiriwur incentio formalis fa- tisfaciendi, fed circa legem meré humanam hn w UY fufficit intentio materialis. l. cc. $. 9. qq. r. tetors Q V. Digrol 64. Ebrius vel dormiens non fatisfacit pracep- to v. g. audiendi Miffam. l. cc. qq. 2. LT 65. Eciam inviti, fatisfaciunt przceptro Ecclefia- ii ftico, dummodo non habeant, vel ipfis fa- &is demonítrent, íe habere intentionem Waf contrariam abfolutam . vel : conditionatam J ? - "g non fàtisfaciendi formaliter. l. ec. qq 36 ^ D | JTIM é6. Implens przceptum ex fine illicito poteft (atisfacere, (i habeat concomitans motivum lw implendi przceptum. l. cc. qq. 6. u 67 Qui recté adimplet opus preceptum cum 1reziammm intentione non fatisfaciendi per hunc aCtum , "m mutare poteft propofitum , nectenetur fatis- Tudcbem,om, facere per alium a&um. l.ce. qq.7. Vr 68. Qui adimplet opus cum circumftantia in- WMM. compoffibili ad modum debitum, v. g. ad devotionem ipterpam, non f(atisfacit pra- Z " p cepto quoad füb(tantiam. l. cc. qq. 8. Is t 69. An & quando unico a&u poffit fatisferi tün diy, .pluribus preceptis, dependet ab intentione legislatoris, vel obligantis quz agnofcitur ex a u) natura objecti vel praxi. l. cc. qq. 9. t 1. 12* n li 7o. In concurfu legum incompoffibilium obfer- vatu pro eadem circumftantia praferendz d ls. funt 1) leges negativz affirmativis. 2) divi- nz circa magis neceffaria ad falutem velglo- Inm riam. Dei naturalibus affirmativis. 3) natu- atv t rales pofitivis circa minus neceffaria ad fa- mbl lutem vel gloriam Dei. 4) divinz humanis. p n inferioris Ordinis. l, cc. qq. 13-* $). leges. ordiais, altioris bonorum legiþu.s ]4 [HIygl WI l, 1. Datur obligatio faltem füb venialiimplem- ii di lezes ad minimum ex influxu virtuali cha- 8 ritatis initialis. l. cc. qq« 14« ,mfpzufcda g i Caufz excufantes ab obfervantia, pr&- " jatot . fertim Epikia, qgit ilis excufat, fed indi- L Ctl qq. ]l í " l 7. [gnoyantia invincibi Q 4 C48 - MON- -,HlairrIwa cia ignorantie vincibilis fünt , negle&üs mo- a ralis diligentix in inquirendo, negle&tus au« yj g n j diendi aliorum confilia; frequentandi Coa- ferentias &c. l, cc. S. 10. qq. r. &. 3. g at 73. lgnorantaa vincibilis pote(t fieri invincibi- fj g lg lis per efficax propofitum recipiendi media de fe de(lrudtiva ignorantiz. l. cc. qq. 4. ggrnim 1 g^ J 74. A lege humana , ac multo magisà cenfu- ta, excufat ignorantia etiam viucibilis, fal- qm'rcudumc tem .in foro interno, dummodo non fit fu- ii n | js & divin pina aut craffa. l. cc, qq. . 6. 7f. Nullus metus excufat ab a&tu intrinfecé ts integ : malo; excuíat tamen à lege divina pofitiva vinsdes n stbl Y in circumüaqtiis, in quibus incur;eretur graviffimum malum , & ex oppo(ito non d lequatur graviffimum prejudicium diving At gloriz, ita ut Deusnoa cenfeatur. effe in- vitus. ]. cc. qq. 7. i quitln d if 76. Circa leges humanas metus gravis tunc ntgtun excufat , quando legislator 'con(ideratis cir- Qu cumftantiis mali, & rei przceptz non cen- , fetur effe invitus. l, cc. qq. 7. R. 3. k Dd 77. Impotentia moralis tunc excufat, quando bofit f con(ideratis circumfítantiis & fine legis Le- MW gislator non.cenfetur effe invitus. ! * . CC. .qq. 8 V f 78. Quando in parteadhuc reperitur füfficiens dtir (f ratio legis , impotens ad totum non excu- M fatur à parte. l. cc. qq. 9.- "t t 79. Impotentia libera in caufa, in qua potuit Vf X debuit prxcaveri , non excufat à culpa, ni- o fiipfa caufa fuerit efficaciter retractata. l. )f €C, qq. IO. I 1. * 8o, i a ( ägee 1 i 30; Illaimpotentia feu pofitio impedimenti de- k buit precaveri, ad cujus cau(ationem lcgis: Ptj m lator confideratis circumftantiis & motivo legis cenfetur invitus. l, cc. qq. 12a. Mil 81. Licet uti Epikia, quando certum eft mora- "l liter; legislatorem non pro hac circumftantia l . obligaturum fuiffe, fi de hac cogitáffet. l. Md cc. q3. 15. In dubio judicium à confeffario ii exquirendum eft. l. cc, R. 3. NU L Á 82. Epikia non habet locum circa leges natu- rales & divinas. l. cc. qq. 14.. quamvis li- Dd ceat eas interpretarirelaté ad cafüsnon adeo TT perfonales (euindividuales, prüdenter com- 15 i prehen(ibiles vel non comprehenfibiles à le- Qp ge- ]1-:cc. dium d $3. Non acceptatio legis tunc . folüin excu- r df ) fat, quando lex vel eft injafta, aut mora- liter inobfervabilis, aut ex prudenti inten- T tione legislatoris non refpe&tiva talium lo- vlb corum , témporum vel circum(ítantiarum. l. tl cc. qq. 1f. M 94. Defe&us finis tunc folüm excufat, quan- Jl L et, q do ceffat finis effentialis adzquatus l cc. u Lj qq. r 6. H m 8;. Quando finis folüm ceffat ad tempus, tantüm füfpenditur lex; & quando lex eft a divifibilis, ceffante finetantüm quoadunam u a | partem , non ceffat lex quoad alteram. l, cc. qq. 16 m m 86. Ceffante fine, & fubf(tituto alio eque uti- (l li, non ceffat lex. l. cc. us h Q; ,.sn. Cer' i | .*'—5'3!(0) i jf $7: Ceffante fine in caíu particulari non ceffac ! Lex fundata in motivo peticuli generalis, ] !' pr pl . D g jls, ! cc. qq. 1 6. ES * ii d Confuetudo, ii t 88. Confuetudo eft jus moribus conftitutum , gl t quod pro lege recipitur, cum deficit Lex. 1 À fns d r if n $. 11. qq. r. 89. Ad legitimam confuetudinem requiritur, ginnar i 1mó Ut fit rationabilis. 2dó Legitimo tem- al qu pore continuata. 3tió Introducta à majore hims lt parte communitatis.' 4tó Et introducta per iprerf actus frequentatos moraliter non interruptos. aefarioru jtó Introducta animo fe obligandi. - 6tó Ut i accedat confenfüs legalis Legislatoris, l, cc, qq. 2. iicatr 9o0. Ad hoc ut confuetudo fit rationabilis circa n adiaphora, quz non vergunt in prajudicium r morum vel diíciplinz, fufficit, fi (it zega- ziv? rationalilis, nil continendó pofitivé prz- il judicans moribus , fed circa non adiaphora lt requiritur, ut (it pofitivé rationabilis com- r penfandó xquali vel. majori bono, id quod fs o v abrogatuür. l. cc. qq. 3. 4. f Ontefe 91. Quodlibet membrum communitatis tene- hts hi [ tur pro viribus allaborare ad. eradicandas pravas confuetudines fuz communitatis, l. IOJ.-NCH]O ( cc- qq. £. p ) 92: Ad hoc, ut valeant con(uetudines anti- W. ] quiores lege, requiritur tempus immemo- V . riale. Idem dicendum de coníuetudine ; quz fine peccato inchoari & continuari : nequit. UT il nt | ;c. qqo 69 93. Ad 4b oP|g 7 h 93. Ad confuetudines circa adiaphora non re- Tl quiritur plus temporis , qnàm ut fit diffi ul- ter mobilis, ied circa non adiaphora requi- | ritur taitüm temporis, quantum requiritur ad hoc, ut Lex abrogata dicatur compen- ht fari equali vel majori bono, l. cc. qq. 7. du L H 94. AGus ad formandam cenfüetudinem non debent eí[e interrupti, & fi raró redeant, w] requiruntur: intra 30. vel 40. annos faltem Nm*mlm tres, l cc. qq. 8. Bb ! Etmmm 9;. Animus fe'obligandi per confüetudinem.- colligitur ex fenfu vicinorum Parochorum, Pt Md Confeffariorum, & ex.-poenal l. cc, qq. 9. L Privilegia, 96, Explicantur claufüle apponi folitz, l, cc. Atbl E G. qude J« Vinye 97. Aquiruntur rmó ex conceffione. »dó Con- , r -- fuetudine, 3tió communicatione privilegio- nilyfi: rum. l. cc. qq. 6. t d 177 98. Privilegia non extenduntur ad loca & per- fonas nec virtualiter expreffa, l. cc. qq. 7. "L . 99. Conceffa religiofis extenduntur etiam ad Przlatos & Novitios , & conceffa viris ad at g i Moniales. l. cc. qq. 7. 1co. Nemo poteft, anthoritativé interpretari privilegia Papalia Ecclefiaítica nifi. Pap , J l. cc. qq. 8. [ at 1o1. Privilegia in prejudicium tertii, vel in materia ambitiofa ,. vel indu&tiva fcandali m;mdlüef g ffri&ä funt interpretanda. l, cc. qq, 8« ! 102, Nemo Q O) ER dnpp I02. Nemo tenetur uti privilegio conceffo pro fe. Privilegio tamen conceffo communitati st apüniti tenentur uti ejus membra. l. cc. qq. 9. Birga 103, Privilegistus, fi itin poffeffione vel cer- vt0n um tet de damno vitando, poteft uti privilegio " contra Privilegiatum, l. cc, qq. 9. 104. Cir:a revocationem privilegiorum no- gt 0 »iron, Y tandz fünt ha regulz. :o. Ad derogan- dum privilegio contento in corpore jurís $, tmittu tetfante fufficit claufula derogatoria gezeralis; fed refpe&tu contenti extra corpus Juris, (i poffit Ttga n haberi facilis ejus notitia , requiritur /Pecáa- ht His. l. cc. qq. 1c. Idem dicendum de cón- li ceflis per Concilia generalia. l. cc. qq. 10. irltga d 165. Privilegia remuneratoria non poffunt à lt pf principe revocari, nifi ex cau qq. TO. fà gravif L:cts Nf 106. Privilegia conventionalia non þofï'unt re- Y vocari nifi ob neceffitatem publicam. l, cc. tluem qq. tro. TT 107. Leo X. revocavit multa Privilegia Reg;i- t Atf latium , fed non ormnia, A Tridentino fue- runt revocata omnia, quz ejus Decretis 10 hb j ] f0 n ] 1h [j adverfantur; & à Gregorio X V. inter vivze W M vocis oracula fuerunt etiam revocata privi» legia vivz vocis. l. cc, qq. 1. 108. Privilegia exfpirant lapfu temporis, pro m stl . quo conceffafünt, perfonalia exfpirant cum períona. l. cc. qq. 12. ïegesh lm lr hy Tl 109. ; Privilegia conceffa, s/7ue ad zoffram ve- äw [are l corne ;.vocq*tz'amm, fi fint calia, qux non folenr cedi 3 ',(o) : s-a- il Ij " cedi in perpetuum nomine dignitatis , exfpí- rant morte concedentis, etíi. conceffa fint u^ communitati. l. cc. qq. 12. l vad U ! 110. 'Privilegia meré favorabilia 'non. ceffant m per non ufum, vel ceffante caufa finali. 1. 9I CC. Qq. 12. m 111 Privilegia odiofa, vel habentia tra&um LL fucceffivum, vel quz fünt in prajudicium Mi tertii, amittuntur per non ufüm, vcl coz- gt t trarió ceffante fine. l, cC. qq. 12. W*WW 112. Privilegia non amittuntur per renuntia- ! A"qïm [IC ii tionem Przlati (ine confenfq Capituli, L. cc, qq. r2. g, 113. Privilegia amittuntur etiam ob abüfüm, t pf 'non tamen ipff) facto. l. cc. qq. 12. ii Poteffas fevendi leges.' ATRT 114. Capitulum fede vacante tantüm habet gt poteftatem ferendi leges provifionales. l. cc. $. 13. qq* 2- Wl 115. Abbatiffa & Superioriífe etiam Generales, A a non habent poteftatem ferendi leges; uti d AU nec oppida fine approbatione íüi principis. m l. cc. qq. 3. 4. od [ 1 J Difbenfatio. UWWW 116. Difpenfatio ab homine tantüm potcfï dari circa leges humanas. 1. cc. $. 14. T qq 2. aut mixtás ex humanis. l. cc. qq. 2. fy 117. Difpenfare ipfemet Legislator nequit ;f i 1 "d lex fuerit ab eo confirmata jurgmcnto; fi tran- i -E»b O $ "ttabfierit in pa&tum, fi fuerit corífirmata à ; Relfgi()ü | qti, VOU " Superiore. l. cc. qq. 5. st d 118. Inferior non poteft difpenfare in lege Su. apeitn perioris fine ejus conceffione tacita, vel in sf a cafu neceffitatis przfumpta. l. cc, qq. 4. s. wíe ln 119. Inferior poteft difpenfare in lege Superio- Hcenbam. ris. rmó Si in aliqua materia habeat facul- irtrat tatem generalem. 2dó Si materia legis eft nf d f levis quantitate, duratione, numero. 3tio atvexalte Si cafus fint frequentes & locus Superiotis a tortl remotus, & materia non exigat f.bítare ar- &iori refervationi. 4tó Quando Papa-vel Jfpenio t fine cu Imperator fcripfit leges Provinciz remotz accommodatas illius moribus. $tó Quando LOT in «aíü extraordinario concurrit neceffitas (Itt detr difpenfandi & periculum eft in mora. 6tó Dd at M Quando concurrit dübium ftridté dictum , Ka an cafus indigeat difpenfatione. 7mó Quando tf f illa poteftas di fp;nfandi jam fuit prafcripta. ts Juetag. . i g 120. Capitulum Sede vácante non poteft di- rl f fpenfate cum criminofo. qui eft privatus voce aGiva. l. cc. qq. 6. !uf 121. Habens poteftatem delegatam difpenfandi It il poteft indirecté difpenfare fecum ipfo. l. cc. t i (j æqu qql . Ib!icum j & 122. Vagi poffunt difpenfari à Superi ore loci ; non tamen peregrini, nifi circa leges come ii j munes ex poteílate à Superiore communi D UUIHWS M data. l. cc. qq. 8- ;vsuþm()l' li 123. Metropolitanus non poteft difpenfare cum 'W&Iion em ; Su&"rlaganeis ;('ubditisT l. cc. qq. 3. IN 1:4. Re« ) *3 ( B Ht J 124. Religiofi fubje&i Epifcopo circa jüraà- mentà, vota, & poenas debent difpenfatio- TM nem petere ab Epifcopo, nifi Prelatus ha- hv beat fpecialem facultate:n 5 LJ exempti autem Mi nori poffu: t eam difpenfationem ab Epifcopo "f Ü SHpm petere fine licentía Superioris, nifi hic in- d jufté licentiam deneget, l. cc, aq. :6. LT. 125. Superior ac ipfemet Legislator fine ratio- bl At j nabili caufa d/fpenfanscirca objecta adiaphora f peccat venialiter; circa obje&tanon adiaphora [ peccat mortaliter. l. cc; qq. i1. (v hn L 126. Difpenfatio fata circa obje&ta non adia- um . phora fine caufa manifefté infufficiente eft : s jt ( invalida, l. cc. qq. 12. V tb du | 127. Circa decreta ab apoftolis edita poteft Papa pro cafü particulatidifpenfaré; fednon frde d poteft ea abro B?re generáliter, nifi genera- m u liter ceffet fini df p s legis, l. cc. qq. 13. 128. Difpenfatio fata (ine legitia caufa , quam tamen difpenfans credit e ffe legitimam, eft du invalida, fi info J gü F,'iï!fii n fficientia caufie poterat fa- cillimé agnofci à difpenfame, 1. cc. qq. 14. 129. Caufà difpenfandi femper debet refpicere i ?æ(aeä bonum ublicum, fàltem mediaté 15 l ) » 3 caque debet effe zqualis utilitatis relaté ad bonum publicum , ac obfervatio legis. l. cc, qq.1y.. i 5upm'orek4 130. Caufa difpenfandi eft rri [ tas, utilitas, neceffitas. l. plex, nempe pie- CC. qq. 1. pa.'we ( 131. Superior non tenetur difpenfare , hifi dilpenfationem exigat nldifpen(arer- evidenter & notabi! utiliras boni publici iter major, vel chari- u J tas - x 0 Be j Quado tas Dei aut proximi, vel con:rä&us.præ, $ r mil víus. l. c€. qq. 16. sisrdin $32. Difpenfans non poteft pro difpenatione i Yeolim imponere mul&am.pecuniariam , przfertim fs d d in fpiritualibus: poteft tamen obfervantia y Dantr ex legis commutari in eleemofinam vl contri- butionem ad ceufas pias. l. cc. qq. 17. p h dilio; 133. Signa tacitz difpeníationis. funt 4mo fi iavl - fuperior concedat actum, qui concedi nequit Jühtem an fine diípenfatione. adó Si füperior videat ; fubditum bona fide operari contra legem; ; &gha Merr i & non impediat, cum facillmé poflit impe- dire. l, cc. qq. 18. ; Em 134. Sola taciturnitas Su pgriöris ad. transgref- silpenio fiones legum non poteíl haberi pro tacita h &f ] difpenfatione. l. cc. qq. 19. 13. Difpenfatio fa&a fine cognitioe caufz in- ln i valida eft, etiamfi caufa fubfiftat, nifi fiat d. ab ipfomet legislatore, l. cc. qq. 2o. g o 136. Pro foro interno poteft prefümi, Supe- remsmgm riorem habere & examinálfe legitimam cau» tj p (am difpenfandi, nii conítet de contrario. u Bo lg l.cc. qq. 2t. tiatur ex ,anbus caufis , [ 137. Difpenfatio vi nempe per Jubreptionem , quz ett reticentia i Bll veri, & o reptionem, qum e(t narratio falí1 l. cc. qq. 22. 4 tig j TM 138. Difpeníatio oPrept ztia vel jitþreþfiti/t eft invalida, quando motivum reticicu m ve i Atf fuggéftum fuit motivum //ze quo vor, l. cc. D rl qq: 37 g 139. Quan- MM ! *5» O ge | Utj sz 139. Quando fübreptio, vel obreptio non con- tigitex malitia, fed ex (implicitate vel igno- n difþen[in rantia; relinquitur delegato libertas (tatuendi, LT quz verofimiliter Pontifex bene informat us D fs ftatuiffet. l. cc. qq. 24. ïmm Vd ( 140. Dantur exem DI lis. qq..25. pla fubreptiqnis fübftantia- TT 141. In dubio, an fubr&ptio vel obreptio fit Mu fübítantialis , eligendum, quod;conducibilius J ad falutem animarum , honcflatem religio- It s nis, & gloriam Dei. l. cc. qq. 26, ! li 142. Affertur inftructio Parochorum & Con- feffariorum pro Cafibus, quorum abfolutio d tug feu difpenfatio à $; Poenitentiaria Apoftolica d o . petenda. efl, l.. cc. qq. 27. Yieule Lex Suprema Charitatis. iun, uf f '1ï43. Lex füprema 'charitatis confiftit i.n eo, Q N quod homo emolumenta divinz gloriz in i W rebus magni momenti teneatur przferre com- hgt modis propriis. l. cc, $. 15. gq. 1. p 144. Hxc Lex regulat ferme omnes contro- M verfias morales dubias. l. cc. qq. 3. 6 7. - [ [ 14f. Vi hujus legis homo per fe tenetur vitare um noníolümea, quz graviter difplicent Deo, di j u iil Íed etiam ea, quz inferunt grave detrimen- . tum divinz glorie vel bono Ecclefie, vel 4 : J/m!g;!/liiä - homini fpecialiter pertinenti ad Deum. Et- nh ( ( fiamfi fiant fine peccato formali. 1. ce, qq. 3. f. f TAE 146, Hzc Lex obligat per fe etiam ad hoc, ut in rebus gravis momenti bonum emínenter ] l majus Judex genf 4 o Be mitet ! majus przferatur minori , commune privato, bonum Superioris bono inferioris ao ptto : l. cc. qq. [pator r 9. ?* 147. Hac obligatio fündata in lege charitatis st tett wwit COv fufpenditur , quàndo Lex altioris vel (tri&tio- risobligationis oppofitum petit. l. cc. qq. 4. - as fs yatyr at 148. Referuntur varii cafus particulares, in quibus deficiente alia lege directa urget Lex t bt tr at charitatis. l, cc. qq. 6. & qq. 7. d Lz;gmndz' jus. a lbeio Fide. Dominium in bona. $. 3. mhdorr attmpot Locatio €$' Conduttio, ndtren, iredum 1. Prohibentur Przlati locare res Eccklefïa&icïas immobiles vel mobiles pretiofas ultra trien- 0 nium fine &olennitatibus. /z 7raQ.de Contrad, * r $ 5 q 3. & f. 1 2. Prohibentur conducere milites predia ru- Ünttins flica, Tutores & Curatores przdia fifca- & lp lia ante depofitionem rationum , perfonz Cndnd Ecclefiaftcz ratione quaftüs, exercentes ar- t f tem ftreperam domos vicinas Profefforibus. d p l, cc, q..3. i fefpe&þ 3. Condu&tor non poteft rem füblocare alteri Mftrg invito Domino. l. cc. q. 4. ATT 4 Locator tenetur conductori concedere li- berum ufüm rei , reparare neceffaria ad ufüm, compenfare expenías neceffarias, praítare "p tributa & onera, manifeftare vitia occulta W H a lata ? *sl rei, compenf(are glamna illata ex culp remit- Pülatu:, , a ( f RR remittere mercedem locationis * nmom' d 3 11 lqcator 'non potuit utí re locata. l. cc. q. 6. $- Locator rei frugiferz in anno fterili non te- lr d ln netur remitcere mercedem locationis, fi ita *C[!T. ],Cf,qï l fuerit conventum tacité vel expreffà , aut (i anpi fertiles compenfent damnum. 1. cc. q.7. , uTT z 6. Locator poteft expellere condu&orem, 6 ftläawgczl:, ipfemet locator incipiat indigere, (i con- N ductor male verfetur in re locata , fi con- du&or per notabile cempusnon folverit pre- [ tium locationis, l. cc. q. g. D [ 2 7. Condu&or rerum tenetur. folvere . merce- dem tempore convento, rem conducam if oon deferere, uti re modó permiffó, & Ti f przítare damnum illatam ex culpa lata. 1 * tsl €c. q. 1Q. du 8. Idem proportïohaliter dicendum d e loca- tore operz. l. cc, q. 1o. 9. Condu&or non tenetur j d praftare damrium ag ex culpa levi famuli. l, cc. q. z. ii p Jo. Condu&or operz ad longum tempus te- j m netur folvere totam mercedem, fi locata- " l m ii A [un) rius impediatur, v. g. morbo, ad tempus fo- làm refpectivé exiguum. 1. cc. qq. 12. ii PT 1I. Sücceffor univeríalis tenetur ftare contrae À [ &u locationis rerzz; ab anteceffore inits $ ;. Ion' ii non vero tenetur illo flare fucceffor parti- cularis, Imo in locatione operarum ne qui- gt gdflx,":ï, Pïïï dem tenetur illo ftare fücceffor univerfàlis, CC. q. 13.- jg a ! n adr I3. Si Pralatus, Parochus, vel Beneficiatus ; & loca- a ( B locavit fuos reditus, non tenetür füccef- qhsd] M vofel for ftare illa locatione. l. cc. q. 13. Ludus. gl t p du « g, Ludus eft didum vel fa&um animi rela- d i. .Kandi caufá. /z Zv, de Zur. €? Zuff. Difp, a u 9. poft. q. 3. qq. 1. s fümpatt 2, Ludus eft licitus; fed ad ejus licentiam j pri exigitur 1mó ut finis non conítituatur in ip- .::: l fa dele&tatione, fed ordinetur ad reparatio- nem virium animi & corporis. adó ut fiat E Qu etaV «t at tempore , loco, & in: circumftantiis debi- tis, 3tió ut non fiat nimio affectu vel tem- pore. l. €c. qq. 2. 3. du 3. Licet etiam ludere pro moderato pretio. 1, Cc- qq' 4' 4; In Ludo non transfertur dominium. 1mó Mdgt fi ludens non habet poteftatem alienandi, Wf [ Venyys ut pupilli, minorennes , uxores, filii fami- lias &c, in rebus quorum non habent admi* Ts tl niftrationem. 2dó fi unus fimulando feim- ï(þ ) &3'! eritum alterum fraude inducat, 3tio fi Mif lucrum in ludo quzfitum eft dolo vel frau- ,de' l:cc. qq. f V Wüm [ $. In Bavaticis legibus prohibentur ludi exce- tiinRruajön dentes quiadecim crucigeros , hoc eít, par- tem decimam,fextam aorei: item nocturni TA Ilf]eam vt . & clancularii, &'qui fiunt füb officio 1na- tutino vel vefpertino. l, cc. qq. 6. '.]' 4- €. Qui alterum notabiliter excedit in arte lu- M.[imgn i[ dendi, probabilius tenetur ad reftitutio- nem. l. cc. qq. 7- "Udlnlhab " 7. Lu- V ll C MON t mq.]l' 4. Ludus eft peccatum mortale tmó i quis fa- ciat profeffionem ludendi, zdó quando to* tum fere tempus diarnum & nocturnum Iüm znimi Ü in eo diebus feftis impenditur. 3tió qui lu- VM dit cum iis, qui funt próni ad blaspheman- dum in ludo. . 4tó qui in ludo exponit ni i. R d am fummam , ita ut res familiares c 2 nji- ciat in periculum notabilis damni. . 1. cc, üäaumm,þ. qqo 80 li b d $. Pe:cant graviter, qui ludis vel luforibus Ytthjs d prohibitis aperiunt domum, l. cc. qq. 9« TT Luxuria. D Fide. Septem vitia Capitalía, Preceptum VI, hm ) Masia, Maleficiug. qtm d I.M(Igi/l eft ftudiofa voluntas patramdi ope wws, m doemonis mira, communes hominum n tibecd . Vires excedentia, Iz 7r. de D. Ámduih [ Jecah, part, r. Difp.2. $.3. qq. x. durg 2. Maleficium eft (tudiofa voluntas ope dos. d li N i monis .nccendi proximo. 1. cc, qq. 2, 3. Peueficium eft ftudiofà voluntas , ope vel hi jl M l ex intru&ione daemonis per applicationem X - fimultaneam rerum naturaliter nocivarum J , ! nocendi proximo. l. cc. qq. 3. Jj g l) | 4. Dantur vera maleficia, & vera magia, L.cc, [ W : qq. 4. EM p j. Dif.rimen inter rhagos & veneficos eft, t " quod illi babeant ordinarié expreffum padum cum doempne, iti implicitum; item , quod illi 8 et$ (o) f9e illi principaliterintendant patrare mira, ifti dorom 1 nocere proximo. l. cc. qq. f. é. D jgplema n D €. Sage dicuntur, qux ineunt expreffüm pa- at , &tum cum dcemone principaliter ad oblecta- inegip tionem propriam. l. cc. qq. 6. ; aediorm 7. Non eít verofinile, dari integros conven- gus domo tus fagarum, licet aliquando contingat d Sagam ;ransfärri ab unoloco in alium, lf ÉG. qq. 7- Y « infel E $. Maleficium Mfomniflcum, aàmatorium feu 3 ed, i fhiltrum, | ligaminis.&c, tantüm differant ratione effectus diverfi. l, cc. qq 8. Joelict t zidinem 9. Maleficium per operationem demonis tvaus- euztem cft, quo doemon unica operátione TAT transeunte ,. v. g. corruptione orgaoorumi, & I caufat effe&tum ftabilem , v. g. morburo, las Maleficium per operatzozem demonis perma- titveis | nentem [eu contiuuam ei , quo dosmon per- p d ) petuó operatur v. g. per vehementiffimas m n tentationes ínternas vel moleftationes exter- tidiud, nas, V. g. ad amorem , odium, damnum lemn| caufandum. Hezc diftinctio eft bene notan- f Ctta r da. l. cc.qq. 8. 5 (wmi; l, 10. Deus permittit maleficia interdum ad ten- tminen tandam excellentem virtutem maleficiati, i, [dc interdum ad demon(trandam fuam juftitiam vindicativam, interdum ad marnifeftandam UI hts fuam opportuno tempore omnipotentiam. " Ms (t ! | l, cc. qq. 9. X3, Ex parte maleficiati fumit Deus quando- *Angd| que caufam ad permittenda maleficia. 1) ob 4 , imprecationes injuíté opprefforum vel aflli- ! Gorum l ] E S 3 (o) foe M u " &orum. 2) ob effroenem luxuríam. 3) ob blasphemias. 4) ob odium & invidiam erga perfonas Deo acceptas, vel ob profanatio- linju ä. nem facrarum rerum. $) ob immifericor- l] diam erga pauperes. 6) ob applicationem LOT remediorum füperftitioforum contra infefta- M t tiones doemonum vel malcficia. l cc, qq.10. g, 12. Non datur in rebus naturalibus remedium contra infeítationes Sagarum vel doemo- L num ; adeoque eo fine ifta adhiberc fuper- o ftitiofum eft. l. cc. qq. rr. | füqql 15. Non licet tollere aut impedire malcficium t per a&ionem de fe ex fua natura impro- i portionatam ad inhibendam vim dcemonis. LT l. cc..gq. 12. H f 14 Ligaturas ex inftituto querere, quafi illis LU ! non inventis Deus minus f;cilem conferat u opem ad inhibendam operationem perma- vetln nentem doemonis, fuperftitiofum eft, & NU nihil aliud , quàm famere Salvaquardiam à gl dl hm dcemone. l. cc. qq. 13. TAT 1j. Contra maleficia caufata per operatzonem deusonis trauseuntem velicto effcctu natura- J n !"(D. li permanente utendum eft remediis natura- T (iig libus, fed contra maleficia, quz caufan« ii í tur per operationem demomnis comtimuam feu gaci ermanentem vt licet folis remediis fpiritua- T libus. l. €c. qq. 14. & 1. Vz'z/ie. Angeli Difput. ult, j u TM Mancipz'um. 1. Mancipatus nec repugnat legi naturali, nec df ï 4 divi- L E N- 'Sae ytatitn divinz. Jz Tr. de Sure €? Sfuff. Di fþ. 3. in EWHUIOUCJ . Qozftiunc. qq. 5 6. gd!(ä[C m 2. Apud Chriflianos non poteft licité intro- dininr pf duci, poteít tamen introdudta permitti. l. 3 cc. qq. é. 3. Contrahitur nativitate, jure belli, con- i. demnatione venditione. l. c. qq. 7. 8. 9. 10. glusl 4. Licet feipfum, autin gravi neceffitate etiam / filium vendere in fzrvum. l. cc. qq. 11. lura Gd 5. Jdfto titulo redacti in. fervitutem nen pof- ss Gl i funt fugere à domino; Siqui autem in fervi- hm vt tutem redacti funt belló evidenter inju(ló, s(üo etr poffunt tales fugere, & ab aliis adjuvari in as TT fuga, imo poffunt etiam uti compen(atione ii hj pro damnis acceptis. l, cc.. qq. 12. gbos Mif 6, Negotiatio Europxorum circamancipia cum w il barbaris eft illicita, nifi ultro confentiant, l. T CC. qq. 15..— Til tg 7. Mancipatus folvitur. 1) manumiffione. 2) um u fi dominus infantem ex fervo exponat , vel m ancillam ín domo publica, 3) i Judaus, gen- ; Paj , tilis vel hzreticus in ditione principis chri- li D ftiani fervum chriftianum poffideat &c. 1. mionc Q9 €6 qq. 14. itone .$8. Jura Domini funt, ut quidquid fervus la- Ptl cratur, lucretur Domino, Non tamen ha- Vil bet jus in vitam. & membra fervi nec poteft ei prohibere conjugium. l. cc, qq. 15. 'HIIVUU DT 4 Attri 9. Servi poffünt lucrari fibiipfis, 1mó fi inter- 1(0 qlgl 'veniat padtum cum domino, aut gratuita m conceílio. 2do fi aliquid lucrentur ex ludo; - nego- Vi xpo Be IMI wp' ]l negotiatione fine detrimento obfequiorum, inventione , donatione aliena , legato , h- Wl liquid A lh reditate. 3tiÓ quando à domino ei a l apmm reftituitur pro illata injuria. ,l' cc. qq. 15* Mavitus. It l BUUT Fide. Uxor. Praceptum IV. amor proximi, pignus. tih imn Matvimonium. 1. Materia Sacramenti matrimonii eft contra- &us civilis inter marem & foóminam , adia- VA dividuam vitz focietatem , ac per fe ex ge- Mi 1di:f:: nere füo etiam ad generationem prolis or- dinatus. /g 7r.de Aatrit. $. 2. . 4.. . I pl " 4, Forma hujus Sacramenti funt illa verba, uibus Minifter Eccle(iz authoritate Chriftt mmqrþiz j contraétum illum civilem .confirm«t, l. cc. d Quéntn, q, f. ft. contrahen- wl 3. Minifter hujus Sacramenti e tium Parochus, qui nomine Chrifti illorum t . contradtum confirmat. l, cc, q. 6. ;)B]a»mä Poteft etiam à Catholicis , ubi non poteft haberi Parochus, celebrari matrimonium in " ! mþ;::'ilä':. . | ratione contractüs civilis, quin celebretur in ratione Sa-ramenti, 1. cc. q. 7. j. Poteít matrimonium contrahi füb obligatio- ij | Mu ne fervandz perpetuz caftitatis. l, cc. q. 8. 6. Non valet matrimonium à parentibus loco um pia as liberoram przíentium & tacentium initum, T l. cc.q. 9. . j 7. Ad valorem matri monii non requiritur con- j j yr "Ti fenfus parentum, l. ec. q. 10. . 8.Nec « of $.. Nec Princeps poteft irritare pro foro inter- kl * no matrimonia (ine confenfu parentum ini- « mont Jucimoni ta; licet poffit ea irritarepro foro externo ad effectum exhzredationis. l. cc, q. I2. o stonmad 9. Parentes peccant graviter, fi absque jufta cauía matrimonia liberorum i g od mpediant; vel nimis diu differant. lcoog: IH enldim zo. Si unus conjugum infidelium altero adfi- ii j dem converío nolit cohabitare fine contu- nylre Qu melia creatoris, pars converfa tenetur fe fe- Wolutone parare, & fi vult, poteft contrahere aliud due cont matrimonium. Siautem in&delis vult co- sodlh, d habitare fine contumelia ' creatoris 2 pars s Ditrii convería tenetur illi cohabitare l.cc. q 13. u mutrim Si autem infidelis interea contraxit aliud matrimonium , ac dein convertatur, & pars converfía necdum contraxit matrim onium; ht w tenetur ad eam redire, L cc. E.»zhiiem "i 11 Idem dicendum de hzreticis in hxrefina- P nfint LU tis, educatis ac toleratis. ]. cc. q. 14. 12. Valet matrimonium contractum . ldny per pro- curatorem. l. cc. q. 15. NIAOE DN 13. Confenfus contrahentium debet effe fal- tem moraliter (imultaneus. 1, cc.q. 16. li pettm 14. Fidé contrahens ante confummationem "rictg fatistacit ; fi compenfet damnum illatum "tyoboh parti lzfze: fed poft confummationem , aut fi per excommunicationem compellatur, te- , N Pt nctur ponere confenfum. l. cc. q. 17. 1f. Dantur tamen caufz recufandi confenfum PfHEulum [ 1 tp, etiam poft fententiam Judicis. l. cc. q. :8. Qu con- [mtmt ümu 16, Fi&ö cqntrahens poteft quovis a M jugali «$ 0 ge j N me l Ut jugali renovare faum confenfüm altera par- [ te nob monita. l. cc. q 19.20, J 17. Matrimonium ratum przcife eft diffolubi- -lu C*.q l y le auchoritate Ecclefiz , in quantum eft me- 'üïque rus contratus civilis, vel inquantum eft ta- g ll cité conditionatum, vel in quantum eft du- - bié validum, l. cc.q. 2 1. Wlfg; t u 18. Epifcopi jubentur conftituere Syndicum l R t b pro valore matrimonii, quando agitur de M Diffolutione matrimonii , & ille tenetur ap- u Ts p pellare contra diffolutionem ; alioquin acta funt nulla. Zz Supplem. $.8. Qj Vide. Divortium, mpedümeuta atv2nionii, td r u Qtaj d Ufus matrimonii, Obligationes conjugutu. At d Medicus. T I, Medico non licet prebere medicinam pro- " babilem relicta tutiore. 7z 7r. de a. bum. mf & Confcientia. Difput. 2. i qq. 5* P quzftiunc. $. 4. tl 2. Licitum tamen illud eft, -fi fiat ex confen- N TTI fu tacito vel expreffo infirmi, rationabili tamen , puta in cafü quo xgroto vel ob ma- li »: jus pretium vel ob faftidium robabilioris iU medicinz licitum fuerit infirmo eligere mi- iarrmn üw-a nus probabilem. l, cc. i, d 3. Non licet foeminz gravidx dare medicinam Wa'fiza:, [ pro evitanda infirmitate perpetua , fi grave T ! periculum fit, exinde enecandum infantem gl in utero; nifi cum zgritudine matris peri- ] | clitetar fimul vita infantis, '/z Zr. de Decal. ;i(C.q H n d ( : lep. 6. qq- 3'70 H j Men« N " st (o f Wd Pl'ælm AM:Mendactium. 1. Mendacium eft affirmatio vel ne (uti pj gatio rei, n il]nOl' in mente loquentis fcienter falfze , ex inten- x tione fallendi audientem. /z 7j *. de Decal. i ondgno Difp. 9. qq. 46. jriupurd 2. Dividiturín perniciofum, officiofum j g d u & jo- d à cofüm. l. cc. qq. 47. 3. Omne mendacium eft peccatum, l. cc. as remne 48. qq. g l« 4. Qui affirmat vel negat rem , de qua dubitat, fm at an fit vera, mentitur. l. cc. qq. 49. gl f. Quando nutrices infantibus narrant variag d merend fabulas, mentiuntur, nifi ille fabulz reci- . piant fenfumallegoricum utilem » decujus 3 gnie. fignificatione füo tempore inftruantur, 1, cc. iv l. D qq. $o Vs d 6. Illa fententia, quod in cafü maximz neceffi- stv tatis verba poffint proferri folüm zzafeyja- r Éiter , hoc eft, fine ulla fignificatione , nec N eft véra, nec probabilis, l. cc. qq. 1. qui Fde. JEquivocatio, reftri&io mentalis. * hjlliq M:M:eritum. remiffoaug Qd mit l. Merïtum de condiguo eft, quod habet 2qua- - litatem cum przmio, de congruo ffvi&le di- mïmow &un eff , quod licet no if n habeat eq'alitatem cum przmio, fundat tamen decentiam ex V R1 . parte przmiantis ad próemiandum. Zje coz- Mi gruo late ditum eff , quod non habet ullam r proportionem zqualitatis , vel decentiz, po- ulip nit tamen cozditiones à remuneratore requi(i- li tas ; l e$ ( $ LT tasad premium. Jz Tvat. de pecc. Orig. & ; ]i Gratia. Difp. 3. q. ult. 44. 2. i Y 2, Opera juftorom merentur vitam xternam J ED/ de condigno. l. cc, qq..3. 3. Merita puri hominis non habent condigni- o tatem ad ullum przmium , ni(i ad illud z ordinentur à premiante, L.:ec. q9. 4- J 4. Deus remunerat merita juftorum füpra con- dgnum.l cc. q. . — | LT a f. Etiam damnati puniuntur infra condignum. : lo CC. q 6. U Q v €. Ad merendum vitam «ternam requiritur TM l I d 'ftatus gratiz , libertas contradidtionis , & ftatus viz. l. cc. qq. 7. ID | 7. Nullus aCtus eft meritorius vite zternz, D l nifi falrem virtualiter procedat ex charitate. l. cc, qq. 8. ln whi. UM g. Nemo poteít mereri gratiam ope ejusdem TU gratiz, l. cc. qq. 9. n 9. In juftis quolibet bono opere quantumvis ] remiffo augetur gloria, & habitus charitatis quoad materiale habitüs. l, cc. qq. 10. p 10. Nemo poteft alterí mereri de condigno, ] n v j ita ut poffit alteri, cedere füuum meritum. l, at hn t cc. qq. 11. 11. Merita per peccatum mortale mortificata s D "0 revivifcunt quidem per juítificationem , fed li fecundum men(üram Apgenicenciæ. l. cc. qq. 1008 12» * AMetus,, 53 [À Be Metus. n 0X [eq Fide. Contractus.. A&us huma i ni, 'Vot'um. eant m Sponfalia. Matrimonium.. geglf&is Pll fduns, AMinorenpis. vv | Fide. *Contra &us. alroat t Maraculum. TIdS I/Lz'de; "Tentatio ln p Dei. Fides. Baptifmus, EOTUT M:Mifericord:a. / n 1. Immifericordia eft fpeciale peccatum, I wie, Ll Tvati. de Decád. part. 1. Difp, 1. qq. 1. vur ag tirmitatem. 2, Frequentati a&us immifericordiz de fe ve- niales poffunt coalefcere in habitum immi- n fericordig graviter peccaminofum, l. cc, qq. 3. at pn D 3. Peccat graviter, qui rem pauperi neceffa- i ia riam cum gravi illius damnificatione in pignus d retinet. l, cc. qq. 3. m ( 4 Peccant graviter, qui in penuria frumenti g coacervant frumenta, ficque caufant , ut fiat 1. Pt notabiliter carior. l. cc. qq. 4. (an0tttm Q $. Tempore famis non licet indifcriminatim Utrs if peregrinos ejicere ex urbe vel proviacia, fittrm etiam €os, qui tali ejedtione conjicerentur lt c in neceffitatem quafi extremam. l. cc. qq. y. Ua n 6. Peccant mortaliter , qui mendicos in neceffi- LT tate communi conftitutos in gravem neceffi- Al N tatem perpetuam conjiciunt. l. cc. qq. 6. "ts f« 7. Peccant mortaliter , qui Pa(ïim neganr elee- Ws | mofinas ex füperfluis ftatüs, ut ad altiorem & ftactum Ti Qf " " a? (oS $9 ftatum coacerva;ionc bonorum afcendant, m l. cc. qq. 7- u $. Peccant mortaliter , qui foperflua ftatüs neglectis pauperibus in füperfluas epulas, ftru&turas, curiofitatesj fu ppclle&iles &c. profundunt. l. cc. qq. 8. | 9. Advocati tenentur füb peccato mortali gra- tis in fe recipere patrocinium pauperis, fi i alioquin periculum gravis neceffitatis incur- reret, l. cc. qq. 9. l 1o, Peccant graviter Medici, Chirurgi, Pharma- ijk d copolz, fíi fine fuo gravi difpendio juvare lhp. l 9"]' l poffint zgrum , alioquin gravem diüturnam Vlod infirmitatem vel mortem fübiturum, idque liitnim implorati negligant. l. cc. qq. 10, r Ánltg, I1. Peccant graviter , qui debitores ad folven- Qye at dum impotentes extorfione folutionis ingra- Ü vem diuturnam neceffitatem conjiciunt, cum dilationem folutionis ferre poffent fine fug t f gravi difpendio. l. cc. qq. 11. UM 12. Peccant graviter à colonis extorquentes L canonem confuetum tempore fterilitatis vel ulrius infortunii, fi Ganon jam fit fuffi- k p cienter commenfuratus fructibus & damnum bt non foleat compenfari per annos feriles, ], n CC. qq. I2. sj 13. Peccant graviter Clerici divites , 'fi .no—n ca at relinquant notabilia legata in favorem Cleri- corum, Seminariflarum , vel Ecclefiarum us t pauperum, nifi excufentur intentione alte- u ahiof:*; rius cauí magis piz. l, cc. qq. 15. hd ;4.Päc- s ( Be ^ jjer m 14. Peccant graviter, qui alios rccrahunt, faciendis vel obfervandis legatis in favorem jo dimn s r pauperum, nifi ficfaciant ex intentione caufie al magis piz, & magis acceptxe Deo. l, cc. qq. 14- gie, a rïdom j Vide. Charitas, amov pvoximi , eleemofiua. Amyonon^ T Mifja. pdtdo h 1' Mercationes circa ftipendia Miffarum: prohx- tpml bentur. In füpplemento. $. 6. pecuma um,&t 2. Miffa Parochialis debet applicari pro paro- C; xl d chianis. I Supplem. $. 3. & de Sacram, Ord. S.24« qq- 16. 17. 18-. aptício Àt, t 0n F'ide. Presbyteratus, Czremonir Miffz. Ru- brice Miffa. Sacrificium Miffz. Fefta, Da. T rochus. Z vt dl tht M:Mutuunmn Jnm d t 1. Mutuum eít contraCtus, quo res unico ufu sst confumpublhs traditur alteri in ejus domi- - nium, ea lege, ut reftituatur eadem fpecie V hi, qniserd ^ du Tv, de Contratt. $. ult, qq. t. 1b dtob ex 4. Ufüra eft quodvis auctarium fortis, - if obligatione pendendum à mutuatario , prz- Wil d cife citülo mutui. l. cc. qq.2. Vicperk 3. Non licet exigere aliquid ultra fortem titu- fffmlïlonem ló mutui, l. cc. qq. 3. q It 4. Nec licet aliquid exigere: ultra fortem tan- n T quam debitum ex benevolentia, vel gratl- Auamcn | tudine. l. c, qq. 4. j' hvf [q y.Licet (X sm !* b 94 ( $9e M [ ly j. Licet tamen aliquid exigere ultra fortem ti- 'ïgaiis lt tulo damni emergentis, lucri ceffantis, ve periculi fortis. l. cc. qq. $. 6. 7. Ws j 6, Sed in tali cafü requiritur, ut damnum fit reale, caufàtum ex ipfo mutuo, xquale com- i; !/Mm peníationi ,, dedudium in paQdum , utque damno non fecuto remiztatur compenfatio, l. ' .ce qq..8. 7. In titulo lucri ceffantis requïritür, ut lu- ïi)ïämm D Í crum (itprobabile, ut mutuans non habeat alias pecunias otiofas ad procurandum illud ! Ww lucrum, & ut pecunia fit aCtu expofita vel ia ( deftinata ad illud lucrum. l. cc. qq. 9. 8. In periculo. fortis requiritur, ut fit proba- t M bile; ut non füfficienter excládatur per pig- ib s 1 nora , fidejuffores &c. atque utmuruans non teneátur aliunde, recipere in íe tale peri- culum ex paGto , vel ex charitate, l, cc. qq. 10. 9 Solum ftatutum principis non poteft licitum reddere auCtarium ex mutuo, nifi concurrat mmnko;" n d alius titulus diftindus à mutuo. l. cc.qq. r1. 10, Incafü , quo mutuans non tenetur mutuare IT "] '[f' ) yon ? gratis ex charitate, licitum eft, abfque omni 1 H alio titulo emere cenfum ex re vel perfona | " r ffüy : frugifera, fed ea conditione, ut periculum capitalis & censüs manest apud emptorem, p y J nili boc periculum redimatur à creditore per luim j remiílionem proportionatam lucti partiarii , zquivalentem utrique periculo fortis & cen- v Iüs. l, cc. qq. 12. UL 11. Attamen hic contractus practicé eft in- lcu[fl, Vd gïiï juftus, nifilucrum annuum exre velperíona $ J Iz-z» ex gen. frugi- « (0) fe il .frugifera, demptá neceífaria fuftentatione um pe mutuatarii, & folutione cenfuum anteriorum; j if fuperet ad minimum fextuplo valorem cen- füs annui. l. c€, gq. 12. 16. 4 feeat ! ntitum 12, Hic contra&us trinus nieritó prohibetur à , legibus generaliter, nec eft pra&tice tutus , n lii alübeand quia in praxi vix unquam concurrunt omnes -conditiones requifitz ad ejus licentiam. l. tr a lnem chai Cc. qq. 16, 13. Cenfus germanicus non poteft aliter" de- 1 Uura ? - fendi practi. &, nifi dicatur, quod fit permu- tatio juris realis pro jure períonali inzqualis N valoris aliunde ex charitate vel juftitia in- debita, atque illius inzqualis valoris per cen« T. Dom fum lege taxatum legitima compenfíatio. l, TT ! CC. qq. 13. 14 14. Ad juílitiam hujus contractus germanici requiritur, 1mó lUt interveniat cale peri- culum fortis, quo ftante minus valeat jus Mi DAR períonale quàm reale. adó Ut creditor ad mutuandumgratis etiam cum fuo periculo Ti non teneatur aliunde ex charitate vel juftitia. *, Neott lit jure 3tió Ut cenfus non transgrediatur taxam à lege ftatutam. l. cc, qq. 17. od * 1j. Datur obligatio mutuandi gratis in triplici VMptiti cafü. rmó Quando pecunisz otiofz fine mo- l*«&ätfc l rali periculo fortis commodari poffunt amico Rvendit vel fübdito, in gravi neceífitate conftituto , T0 m vel 2, alteri in quafi extrema neceffitate con- At m flituto, 3. Quando. pecunis ad decentiam Vs f c ftarüs requifite commodari poffunt in ex- Mbf orali trema neceffitate cog&ituto abfíque m peri- "t funm IT L fuümm. - peticulo, per hoc incidendi in gravem neceffi- u"mln[crm tatem perpetuam, Zz Tra&.de De A Jf cal. part, 1. Difp. i. 4 7- 44 1- 16, Peccat mortàliter, qui denegat mutuum lnl gratuitum in gravi neceffitate conftituto , fi Dl non fübit per hoc. periculum damni, aut fi TM Vg ad fübeundum tale periculum aliunde tene- tur ob arctiorem conjunctionem vel ob or- dinem charitatis, l, cc. qq. a. ' ii Fide. Ufüra. M. ucrfonnïmz tv ANaufragorum bona. Vimlorispat: lde. Dominium $. de modis aquireridi; (atpt n» 6- : i pmat ANegotiatio. . V d n 1. Negotiatio eft, qua res emitur animó eam , nonmutatam in melius ,' carius vendendi. /z Vr ninyt Tratt, de Sfuve €? Suft. Difp. 9. 4. 4. 2. Negotiatio Clericis & religiofis eft prohi- j at bita jure divino & humano. l. .€€. q. 4. ! Concl. 5. L ipit Negotiatio laté di&a licita eft Clericis, fi 3. habeat fequentes conditiones. rmó Si res ; j oäühüm ia quze venditur, non fuerit empta. 2do. Si f res non ematur ut vendatur. 3tió Si ven- datur mutata, 4tÓ Si non vendatur lucri T T caufa; feu carius, l. cc, Concl. 3, 4. Religiofi vitare debent lucra etiam operá ma- jint' nuum fuarum quzfita, fi illis non fint ne- j mof'j 2 ceífaria , $ ( f : / gt eeffaria, & populo caufam querelarum prz- beant. l. cc, Concl. 4. u d gire ia ll'z'd:. Clerici. Ordo. $. 1. dven 30 Iuiptia secunde. fperürta Qp X. Si mulier fecundó nubat, tales nuptiz non npiditt funt benedicendz, /z 7vad. de satrim. S. igt g f- q. 29. - y!. Yotum, 2. Si vir fecundó nubat, poffunt benedici, fi ita confuetudo tulerit. l. cc. q. 30. 31. $. Vidoz imprzgnate à defuncto marito non j fl fant admittendz ad fecundas nuptias ante ao A 1] partum. l. cc. q. 31. Pide. Matrimonium. $, €. Obedtentie «otum. à rbl u ando Superior aliquid przcipit, quod ( ä'. Q fubdito videtur effe probabiliusiniqnum, Mil y tenetur Religiofus obedire, (i res przcepta dyltty, tantüm per legem humanam videatur ini- um ;f qua. /z Tra&. de ati. de bum. de Co Quafl. 4. Objedl. s. D nfg'ient?a Uif 2. Siautem res przcepta probabilio s fit ïntrïn- fecé mala, Religiofüs tenetur confülere peri- tiorés; & fiillis idem videatur, tenetur po« VÜ f üd tni tius appellare ad. Superiorem Superioris, t rehr quàm obedire. l. cc. Objedt. 5. Atf (r] .3. Idem dicendum. 1mó. Si Superior przci- . piat aliquid , quod probabilius ceditin grave | igm Vg H nocumentum proprium velprzjudicium ter- üi, & dubium eft, an hoc Superior poffic m;ïlüjil fan&e* przci- mmchc -)93'/ ) We i, precipere. 2dó Si Superior non fit Superiot quoad actum preceptum, v. g. circa adtum mere internuüm , articulos fidei, adminiftra- tionem Sacramenti pcenitentix &c, 3tio Si 1 Superior transgrediatur limites fuz poteftatis um przcipiendo ea , quz manifefté omnium alio» du rum indifferentium judicio notabiliter exce- t dunt obligationes fui ftatüs. l. cc, ObjeQ. j« Vide. Votum, Lex. 1 äf-zrwa,s t n " IT Oif liaic FAide. Exorqiüatüs. Angeli Difput. ult, Come munio, n 11j. Divinatio. : Opim'o. ] Jide. Probabilis opinio. tj Ovrdinattones. i iüim 1, Regulares poffunt quidem ordínari ab alio p Epiícopo, ita tamen, ut habeant teítimo- vla nium à fuo Ordinario; non haberi ordina- li l ! tionem in Dicecefi propria, Iz Supplem. $. 13 M .. Ovdines. Y ii u 1. Ordines fünt unum Sacramentum unitate u finis & unitate fübordinationis unius ad al- terum relaté ad eundem finem. /z Tvati, de m u T Sacram. Ovdinis $. 1. q. 2. jónr" &. Signa vocationis ad ftatum Clericalem funt j g talenta naturz & gratiz , inclinatio ad hzc munia fancté obeunda, me« j i oPqutuniras M& diorum. l, cc,q.5, : : * S535 $, Pec« F»S (o $$ " 3. Peccant mortaliter , qui ad Ordinesafpirant ex primario motivo affequendi honores, vel awmmumc divitias, feu temporalia. l. cc, q. 6. - lt facrarifll , d d 4.. Dediti vitiis carnalibus non debent recipere -- Ordines. l. cc. qq. 3. 4. Ordines Minores. drodos t ! l; p 1, Quoad fubflantiam fünt inftitutionis divinz, g 32 quoad modum funt inftitutionis Ecclefia(tics. l 6c $ 7:q.1.8. wl die D 2, Fuerunt fempér in Ecclefia L atina. l. cc. q. ;'füdiumj i if d 2. Non autem in Ecclefíia Grzca. l. cc.g. 3. 3. Antiquitüs füerunt collati divifim. l. cc. q. 4. m 4. Antiquitüs afcendebatur ad Superiores Or- frodi ttne dines omiffo uno.vel altero ex Ordinibus Mi- B pl noribus, l, cc. q. 5. Eu $. An Minores Ordines fint Sacrämencum, po- tlf teft difputari in utramque partem. l, cc. q. 4. w . Inde etiam .Difputari poteft, an imprimant t tb characterem. l. cc. g v ) nl O/metus; Donitcs | 1. Eft fignum &c. quo traditur poteftas ape- lr Cae riendi Ecclefiam dignis, es«que claudendi Tterty f indignis. /z. Tva&. de Sac. Ord. S. 3. 4. 1- 2. Eít Ordo. l, cc, q. 2. 3. [ As qur I n 3, Materia eft traditio clavium Eccl(iz ; forma fl T fünt illa verba: Sic agite, quaff reddituri &inT tdeí - Deo ratiouem pro iis vebus, qua bis clavibus 1 ecluduntur. l. cc. q. 4. - lQ "r 4. Officium Oftiarii eft 1mó congruis horís perire Vifiy, convocare ad divina populum. ado A Eccle- J Rs fl g "Ecclefíam dignis, excludere indignos, puta f"hmres,;i excommunicatos , hzreticos &c. 3tió Cufto- E.q ' dire facrarium, 4tó Servare & difponere li- ) M mPg« bros ad divina. l. cc. q. 6. 7* Parochus. JlI 'Arochuä tenetur fingulis Dominicis & fe- IP äonisdivm;, FJ:E À J ftis dé przcepto applicare Miffam pro ii populo. Si autem habeat tenues redditus , poteít die Dominico aut fefto accipere fti- pendium, & applicationem differre in feriam. me m In Jr. de Sacram.. Ordinis, $« 24«,qq- 16. iwlüm,l.ti.ï: 17. 18. Et zz Supplem. $. 3* ss 2. Parochi tenentur fingulis Dominicis & Fe- Qu ftis predicare verbum Dei ; & fi notabiliter lianc obligationem negligant, peccant mortae liter. l. cc. $. 20. qq« 1. p aof 3. Non fatisf:ciunt huic obligationi , qui alter- ia natim -habent concionem & catechefin , nifi Epifcopus pro congruentia loci particularis aliud. difpofuerit; tenentur enim fer /e in ] Dominicis & feftis praeter concionem etíama habere Catechefin, l. cc. qq. 2« m : Éd 4. Tenentur 'frequenter invifere infirmos, & l h affifere moribundis , etiamíi-jam fuerint rovifi Sacramentis. In. Ty. de. Legübus. i u* df . ult. qq. 6. 7. E& in. Tv. de Decal. LAafp. 1. p [ jl & in Tr.de fpe & charitate. q. 4, Not, 7. [ & ad ObjeG. r. , | Ww f. Tenentur jure divino omnes redditus Ec- ij äms N cleüafticos , etiam Stole, impendere in caufas pias; tenentur etiam inter ca ufas " j " 34 piías ; "I pias praferre hic & nunc evidenter accep- gt | mr r tiorem. Deo; & fi notabilem partem, qua - fufficit ad gravem materiam furti impens dant inh cau(íam meré profanam nec mate- rialiter nec faltem. formaliter piam. /z Tr. i oninin de Suve & Sufh. Difp. 2. 9. 1. 2. 3- i €. Peccánt'graviter, fi perfonas parochianas Tiirt impediant à frequenti: confeffione & com- munione. /z 7r.de Euebar. Difp. $. 3 w n 7. Diligenter legaut && obfetvent" regulas .Concionatoribas à d. Salefio, & aliis prz- sls a a j i i dedie Ícriptas. Z Tv. de S icvam. Ord, ff. 20. .' ? : hi M 8. Si impediantur à frequenti concione ob fadhbond 'débilitatem memoriz, defe&us poterit ex al lg licentia Ordinarii fuppleri per Preclectionem l. cc. $ 4, de Le&oratu. m prt 9. Si eodem die funt occupati in Concionan- tiriet, t do, audiendis confeflionibus , Catechizan- )tgy do, cantandis Vefíperis, &c. recte ab Or- Tnetu y dinario petunt & impetrant. difpenfationem miidu, à recitando privatim Breviario, faltem ex n lg 1 parte, fi in hoc fentiunt particularem dif- Mi ficultatem, l. cc. $. 15. de Horis Canonicis. ftt t Mf tititt g 30. Inftituant: cum füis Parochianis Medita- Lf p tiones in Ecclefia. In Supplem. $. 4.' Rl 1. Parochi Regulares poflunt amoveri ab f Epifcopo vel Superiore , quin unus alteri "ts teneatur reddere rationem amotionis, In fiünt, Uih Suphlem. ff. 12. lï*[v ,ære[i(m n cog;;, ä Fide, Sacrificium Miffze. ['rædicafc.— Simonia, Appro- mpölitkuæ | * 3 ( ZX WW !t Approb atio. Jurisdictio.. Exorcismi. Loca- ! nmm tio. Amo-r prox imi, Impedimenta. Sponfali;ï:, ET Pascua. Iyt lp Vzde Dorhinïum circa foffilia, pascua &c. i * Bd Patrim. lr — Patrini in baptismo. 'x, Patriüus in Daptismo d'citur, qui baptiza- M*. $n tum levat, acíimul fidejufforis munus ii fe Oïä j D recipit de:dicigendo.baptrzato . in fide Ca- r tholica. Zz Zr. de Dapt. S. 4. qq. 1. i -4.. Mos adhibendi: patrinos jam viguit primis z ob ficculis, l. cc. qq. 2- " db Officium patrini eft, baptizatum 'tiaoncfe torcion ac dirigere, ut vivat conformiter Evaqgc- Cs lio. l. cc. qq. 3- vt -4; Tridentinum precipit , tantüm adhiberi unum-vel unam ; autad füummum wrum C* dl wih, bt uudm. l. cc. qq. 4. j. Adliibendi non fünt, 'qui füo officio fatisfa» w f u cere.non poffunt, aut verofimiliter fatis- fa&uri non funt. l. cc«qq. 5 v mnþs Re- n M 6. Amunere patrini excluduntur o gulares. l. cc. qq. 6. E. g 7. Nec poffunt adhiberi duo patrini, 'vcl' du fj t commatres, 1;cc.qq.7. - | n u ..$. Peccant, qui fine urgente : gece[ïïcäc adhi- T0 bent hzreticum. pro..patrino;: quod fi mos patric cogat, adbibendus tantum eft patri« ucae num politicum prohonefta infantis ed yius ; tiQ« 4 E (o $9 x Mi 1 tione, & fimul conftituendus eít ' alius patri« : jdi nus catholicus. l. cc, qq. 8. [! 9. Integra communitas non poteft in fe reci- pere munus patrini, nifi tancüm '?4371'711' | pqlitici & honorarii. l. cc, qq. 10, (Onftmit -. 1pdfliül/f ! 10. Pro infante maízulo non eft adhibenda fo làm patrina, nec pro fcemella folüm patri« in g nus, ] ce.qq. 11« m 11. Poffunt duo conjuges fimul levare eundem sifrmant - ama infantem. l cc. qq. 12. 12. Baptizans non poteft fimul effe patrinus- l. cc.qq. 12. n. a. | Tuy 13. Pater non poteft effe patrinus fui filii ille« yianis d gitimi. l. cc. n. 3. -anten (i 14. Contrahit obligationem patrini levans in- ii , fantem, et(i non fit defignatus à parocho vel parentibus. l, cc. n. 4. Md a i d 1f. Quando contra decretum Tridentini plu- ia d res fünt admifTi in patrinos, omnes -contra- qgusteci hunt cognationem. l. cc. n. . a Md 16. In baptismo non folenni ex neceffitate le- itco, f d ul vans infantem non contrahit hanc cogaa- 'nationem, l. cc; n. 6, 1 i uti 17. Parochus peccat defignando patrinum ra- Rtt n0n tionabiliter invitis párentibus; defignatus Aïh Fämbilitcr tamen contrahit cognationem. 1. cc. n.7. 38. Ad contrahendam obligationem requiritur ;Pfäzndö n ut fe vel ali« patrinus phyíicé per t um tangat infantem. ], cc.n. . hn Mloi 19. Quando levatur infans per procuratorem "ir cognationem cqntrahit fglus principalis. i, cc. ATal T z 263 ('o)»g-a(-.: Walïusp; cc,n.9, ldque verum eít, etü ínterea Oltfllnftr principalis revocaverit mandatum. l. cc. n. [O. M: Patrini in Conffrmatione. io. In Confirmatione tantüm debet adhiberi li T unu$ Patrinus vel una patriua, l . /cc. de E J Confirm. qq. 7. lis . tantüm conirahitu'r i1. Cognatio fpiritua hmmm inter confirrnantem & confirmatum, illius- que matrem & patrem & patrinum, l. cc T? -qq. 8. Paupertas Relz'gz'ofät.' tj 1, Proprietarius eft , qui difponit de re contrá .. voluntatem. fuperioris, Jz ZY.de Zure Cs* I g ; .. uft. Difput. z. q. 4. qq. 1. i d p nüllam habentibus admini- 2. In Religiofis, ea fufficit ftrationem circa res communes , t matería ad peccatum mortale , cujus ablatio 'm W fit graviter invito faperiore. l. cc. qq.2. * , 3. 1n Rel giofis nullamhabenzibus admini(tra- quodt tionem , fpectandó prz«ife. violationem ju- ris alieni talis eft gravis materia, qualis in "I furto, ita ut infra florenum «ea gravitas à Superiore non debeat notabiliter reítringi, p h js : nec notabiliter ampliari ultra aureum. l; cc. $ gq. 2 ul ETU 4. Spectandó tamen o bligationem fidelitatis erga Deum per votum Deo prorniffz Supe- TA i rior pro Religiofis in materiam gravem. re» &é confiituit unum florenum , fi ultra con« " OCU[!WI«"« cefía expendatur in ufus privatos. l, cc. .qq. du ï i. fo In i x$ ( fe jt t In Religiofis habentibus adininifttationem ' [ mmum' ( bonorum communium, (i expendatur etiam TL fümma gravis v. g. centum aut mille flore- g, d norum in bonum commune, Superiore ta- smürdt mennon graviter, fed tantüm Jeviter izvito. 1 q: 6« illa ufürpatio bonorum- non erit peccatum fl m mórtale fed veniale. l. cc, qq. 2. n. 4. i :)a €, Ubi fáperior nullam determinavit materiam ^ f u f paupertatis pro peccato mortali, illa mate- intÜne c . Xiapro gravi habenda eft, quam pro gravi f . l agnofcit praxzs Reli fc orum tt . jenta hp gio moratz con- ' fcientiz , non tantum refpectivé paucorum, 0Y « Q TO fed uziverfalis , publica : & Jätþgriori&us 40 tà l«cc. qq. 3. n. 3. : a tb d *». lu-dubio, utràm aliqua materia. þauperta-'cc'qq^3' tis (it gravis vel-levis, eoipfo pro gravi ha« iitid j . benda eft. l, cc. qq. 3. n. s. : initdptni $. Nonlicet Religiofo habere pecuniam wel!ttrml rem tanquam propriam etiam cum confen- ïmïlgfüftali, fuSuperioris, 6enfetur autem haberi tanquam r propria, quando: Religiofus habet plenam tydeanh - poteflatem de ea difp onendi non revocabi- iriee . lem à füperiore fine gravi offenfione fübdi- 1 Db ti. l. cc. qq. 4. g tl o .9. Nec licet Religiofo h:bere peculium. vel T. alia bona 7ure ffabili & poffifforio etiam no- ü P mine conventus & cum conífen(ü fuperioris s l. cc. qq. 4. n. 2. 4 lh Ws t [ 10 Nec licet Religiofo haberepeculium, quam- * vis modicum;, ad ufus indecérminatos, l; cc. Ati t , Atl -0q. 4: n. 3. &qq. j. | licet Religiofo habere vitalitia, oifi Y ] & ;Mf Nec p:ecu- ! sB (o) | '5 *dmïniüymü * pecuniz . exinde. obveniertes detineantur : expmdlm[ t in communi depofito,, ita ut eas Religio- i fus accipiat 6 manu Superiocris ad ufas con- F t venientes , .de quibus füperior poffit libe- Til re inquirere & dare vel negare licentiam. 1. T fb us P CC. qq.6. qq'l. H. .;. 12, Poteít contra paupertatem peccarj. 1)ac- UM ceptione, 2) àlienatione, 3) mutuatiope,.4) "tl d ufürpatione. j) abíconfione, . 6) de(tru&tione b fi fiant fine confenfü füperioris. l. cc. qq.7. lt 13. Licentía fuperioris;:ad hoc ut fübditum u à peccato excufet, debet effe ZZera à .coa- ] &/upn'wräa &ione, metu, dolo , ac fraude.. 2dó a, feu talis , 1-66;:99;.8; qu& licité. dari potfit à füperigre. Mi p UT 14. Sufficit Religiofo ad licitum ufuüm rerum í licentia Superioris Zaczta , qu/ando videlicet continetur implicité inclicentia quadam ex- n m m n preffa generali, vel cum ea . connectitur, vel quando fic notorié confüetum eft legiti- mhamw T mé, vel quando R«eligiofus fic difponit fupe- 9l t riore fciente & absque metu graviorum ma- nf lorum liberrimé connivente. l, cc. qq. 8' 1$. Quandó füperior commodé adiri nequit j & neceffitas operandi urget , fufficet licen- n tiaprzíumpta, dummodo probabilius fit d füperiorem, fi interrogaretur daturum li- centiam, & accep tio rei dein manife gftetut füperiori. l. cc. qq. 8. n..4. p jptcint 16. Hzc licentia przfümpta etiam quïcjt;ad excufandum à vitio- prcprietatis , quando fuperior guidem adiri poffet fed non aditur " vitaliö);; | ob x -- ) eb refpectu m'humanum v, g. pudorem, vel WAIW & n n pare aliam fimilem difficultatem, dummodo fu- perior.non cenfeatur abfoluté invitus, ni- ^ yen di petaturlicentia. : Verum in praxi, (i fupe- st riori hic modus agendi ex licentia preefümp- kottiy ta difpliceat, fere femper intervenit pec- hp catum veniale, & fi mens paflfionibus ex- jl cecata (ibi formet dictamen erroneum de sultu licentia przfümpta, facile etiam intervenic j [ peccatum mortale. l. cc. qq. 8. n. g. d iq .], 7.. Si fupetior irrationabiliter neget, vel ne- , gaturus licentiam przevideatur, non licet iif agere contra ejus voluntatem ; nifi res, quz if m à fuperiore negatur, Religiofo fit abfoluté g | Q debita vel jure naturz, v. g. alimenta Vr cont tegumenta, vel jure divino , vel jure reli- u d j gionis, vel jure officii. l. cc. qq. 9. tb p 18. Afferuntur decreta Romana à Clemente du VIII, & aliis Pontificibus edita in materia d o W paupertatis. l. cc, ad fin. Objectionum, inüiny Fide Notum, Clericorum bona. hoj Peccatum, [ Natura. Peccatorum, T t Ti | y, Eft di&um, fa&um, vel concupitum con- D tra legem zternam Dei. 4 T. de peccatis : 00 [ : n Difp. 1. q. :. Catüm .phi- "t l 4. Nec datur, nec dari poteft pec ulcc M lofophicum. l. cc. q. a. hj M 3. Ad peccatum fnortale non requiritur ade lr vertentia reflexa ad malitiam füzx aCtionis; t fed (afficit advertentia virtualis & interpre- ) "tl i 4. Ad* . &ativa, l. cc. q 3. ng '*)53 I(»ox) ide j ) dümmu, 4. Advertentia interpretativa habetur, dum j l Y quis poteft & debet habere advertentiam l hn Wlüprw) [ actualem dire&am ad malitiam fuz actio- L] nis. l. cc. q. 3. Lt : T Wt f. Peccata ignorantiz, peccata confüetudinis & alia peccata, quz tantüm fünt libera in 5 p l * Q fua caufa, funt peccata formalia, inquan- tum conítituunt unum totum morale cum wlm( Ht Wt libertace antecedente, necdum fuüfficienter re- tradetá, à qua denominantur libera. 1. cc. lmmnä, ll q.4. . AW us, &ïü Ii[fm ,Elu W 6. AGus omiffioni culpabili conjun& fit caufa ponendi omiffionem, non eft pec- h ii catum. l, cc. q. j. Si autem fit caufa omif- ^ p ii fionis , contrahit eandem fpecie malitiam, 3, Y j T quam habet ipfía omiffio. l.cc. q; . 7. Matetiale peccati confiftit in converfione w ht VET ad creaturam ; formale autem peccati con- fiftit in fola privatione debiti ordinis ad fi- Jim, dem ultimum. l.cc.q. 6. W 8. In omni peccato fimul intervenit error ín- l telledus. l. cc. in Quzftiunc. qq. r. 9. Omne peccatum fimul re !] puguat naturz rationali. l. cc. qq. 2. lag 1o. Peccata non funt inter fe, connexa, l. cc, A qq. 3. 11. Peccatum non reperitur in fenfibus eliciti- ) W sv6 L€c. qq. 4. 12, Omnis peccans conftituit füum ultimum yu i finem in creatura. l. cc. qq. j. 13. Venialiter peccáns actus füos humanos jnlit * n &in!i refert habitualiter in Deum. l, ce, qf]. 6. ln E - ( $$ o Diffiuctio peccatorum. » aimtüf x4. Dantur peccata ex íua natura venialia, ] a pum vin ,€c. Difp. 2. q. 1. ia Y 1;. Nallum eft veniale plené deleeratum, mig quod feorfi:n fpe&atum non potuerit à Deo du prohiberi füb gravi, l. cc. q. 1. concl; 3. - [ u 16. Difcrimen inter peccatum mortale & ve- T niale defumitur à diverfitate legum, füb ii fediv gravi vel levi obligantium. l.cc. q. r. concl.4, O 17. Utrum lex velit obligare füb gravi vel le- f vi, defumendum eít 1mo ex Zezore !egzs, ob- 2dó ex mlgn| fervantiam graviffimé inculcantis. du u netura objei, quod petit prohiberi füb Vhpim gravx. 3UO ex grawtate pænæ. Lj.tO ex fen- lott, 40 fu do&orum. ftO ex confuetudine' ac fenfü f t timoratorum. 6tÓ ex interpretatione Pirz- , tratun diía fidentium in Ecclefia vel Republlca, l. cc ï*pomd q. 1. concl. j. 6. n dl 'y8. Idem numero actus non poteft tranfire ex mortali in veniale aut viciffim: l. cc. q. . i o Mi d 19 Omnia peccata mortalia poffunt tranfire pl in veniale ex defectu plenz deliberationis feu libertatis pleng. l.cc. q. 2.concl. a. (l &onf ao. Aliqua peccata transeunt ex mortali in Ts d ubi. ipfa tUt t veniale ob parvitatem materiz , parvitas materiz non petit fübftare legi gra- viter prohibenti, l, cc. q. 2. concl. 3. Al Fhvüc 21. Aliqua peccata transeunt ex mortali in xm[m veniale ex tacita intentione legislatoris, l. ! lls fum ;£C«. 012« concl; 4« wncl ] OA Peccata venialia ex muluphcauone a&uum , non le l'mx (u. , t ! »Eä (o). $3e .non transeunt in mortale, nifi.quando in eítimatione morali coalefcunt in unam fum- mam vel materiam. l. cc. concl, y. Mä df,l'be[z A3. Peccata venialia transeunt in mortale ra- u tione finis graviter peccamino(i, vel ratione ao l effe&tus graviter damnoli homini vel Deo, ]1.:cc. co acl;.6. ? mUNäh' h a4. Peccata differant fpecie ex oppofitione adle- *in] R f ! ges fpecie diver(as; ipfie autem leges differunt II Ipe ie ex motivo legum érzmediato ac formali N elfentialiter diverfo. Ad hocporro , ut mo« tiva legum (int effentialiter diverfa, requis Qd y T ritur rmó ut motivorum diverfitas fit in Es aQu primo fofficiens ad condendam aliam It i lr gl legem. 2dó ut illamotivorum diverfitas actu fubftet attencionilegislatoris. 3tió ut ea mo» mratir f tivotum diver(itas in acta fecundo affümae pl 1 tur pro condenda nova lege in ordine ad di« t veffum effectum legis. l. cc. q. 3, nl 4j. Illa peccatanurnero differunt, quz habent fuljeium | demominatiogis totale divevfum, A M r ..N. g. hornicidium. l. cC, q. 4. I b 46. AGtus continui círca obje&a regulariter ; q.w::f.:w cohzrentia. & coordinata ad unum finem u m:u'fx:ä fünt ünum n u ; mm, W imero moraliter peccatum, ä,, cc, d. 4. concl. 3. j li 47. A&us phyficé plures círca obj eda diípara. atl ta, hoc eíft, ex füo genere non coordinatx j a n in unum , fünt plura numero peccata. l. cc. t kgislaw:.- q. 4. COnCl. 3. dph'WW 58. Intetraptio tnoralis a&uum curm retradha- L Judex. gén. tiode [ aE (|) We I tione tacitá vel expreffa conftituit plura nu- j o mero peccata. l. cc. concl. 4. Ó Küw) l 29. Interruptio actuum per ceffationem libe- 4 W ram vel neceffariam conftituit novum pec- Jtas, 1 catum phyíice & moraliter, quandocunque ! Simph'cite ponitur nova malitia aQüs interni; i(te ta- g men numerus acthum iaternorum fufficien- lp ter explicatur per durationem, vel aliam lt circumftantiam actüs. l. cc. concl. f. 6. i Crtum : o. Deus non eít caufa moralis peccati , cau- ii o * fattamen materiale peccati ut' determina- v fef tus à creatura ad fpecicm actüs. l. cc. Difp. ; Pt J q r fisetam| 31. Peccatum habituale eft actus peccati prz- adis L teritus necdum (íufficienter retractatus vel , Montam poteít dici, quod fit ipfà macula feu defor- ntefe i mitas animz habitualis. l. cc. q. 2. concl. w] D.5 mnïumnunpu 31. ln peccato datur duplex macula; una ininkm:pw £beologica , qu confifbt in privatione. gra- n tiz fanctificantis , & aliorum donorum, al- Qd ]s tera 7zoralis, qu confiftit in habituali de- ordinatione voluntatis & intellectus. l. cc, H'«JU inja q. 2. concl, 3. 4- Ut $3. Datur macula moralis etiam in peccato N H'Et:liül(l'o l veniali. l. cc, q. 2. concl. 6. REl 34. Maculz morales, quz vocari poffunt cau- W, ls [ fales ac conftitutiva peccati, differunt in- LT r ter fe fpecie juxta diverfitatem fpecificam , lt peccatorum. l. «c. q. 2. concl. 7. M ue ^A 3j. Per reatum culpz recte intelligitur mac la E Lg»au:m !e 3 (0 8 )"wmïtplnm la adzquata, nempe theologica & moralis w4. l. cc. concl. 8. n | llft flomm " 36. Reatus culpe, & reatus poene /?ri&? di- "&e, hoc eft, inflidx cum renitentia vo- i Ral luntatis, realiter identificantur. I. cc. q. 3. Itj d 37. Simpliciter tamen loquendó ,' hoc eft, At if abítrahendo à poena ftricté vel' laté dicta, 'ma d reatus culpe & reatus poenz diftinguuntur. ï' 6: l. cc. q. 3. concl, 3. 38. Certum eít, peccato mortali de fa&o in- fligi poenam zternam non folüm da MMmm mni L er d r ecam fenfüs. l. cc. q. 4. 39. Peccato mortali debetur zterna pcena fen- füs etiam per fe, & ex malitia intrinfeca At Tf 40 actás. l. cc.q 4. concl, 5. 40. Non tamen debetur p dl d intenfivé infinita, l. cc. eccato mortali poena 44 0 41. Peccatum veniale quoad culpam- jam. re- miffum non punitur poena zterna per accidens Wi w in inferno : punitur tamen per accidens pcena yrtt g &terna, quando culpa in mundo necdum re- m miffa efl. l. cc. in Quzftiunc. qq. r. d d d 42. Unum peccatum poteft effe poena alterius us Lt non per /e quoad culpam , fed ratione anne- xi. l. cc. qq. 2. 'ctim'm u 43. Inclinatio naturalis ad bonum corruinþi- l tur feu hebetatur, ne tam prompte exeat in adus, per quodvis peccatum. l. cc. qq.3-. p 44. ldem actus fub divería ratione poteft effe y, ii peccaminofuüs venialiter & meritorius, 1. cc. g p , QQ: 4 d 4jy. Non omnia peccata proveniunt ex imme- J diata fuggeltione dce.nonis, l. c. : qq. j* P2 ene- « ( Be ,Ditf Genera Peccatorum. yobie ' 46. Motus primoprimi in app&titu natutali vt gt nunquam fünt peccatum. l. cc, Difp. 4. q. 1. [ 47. Motus primoprimi in appetitu rationali, p vel fenfitivo , parente imperio rationis,fünt peccatum veniale, quando fünt voluntatii sv lia 11 in caufa, hoc eft, quando potuerunt im- pediri, ne orirentur & per negligentiam ve- d ( nialiter peccaminofam non fuerunt impedi- uxplen ti. l.cc.q. r. concl,2. Idem dicendum, quan- tl do non reprimuntur per rationem concomi* i tantem. l. cc. q. 1, concl. 3. mueyple 49. Omnis delectatio plené deliberata de ob- tionc i jecto graviter peccaminofo eít peccatum 3 pl mortale, l. cc. q, z. concl. 1. n 49. Omnis deleQatio plené deliberata circa Duonci objectum , quod formaliter aut per conne- xionem neceffariam per fe ex fuo genere, fdrgeri Qsl vel ex intentione operantis fovet affectum ad actum. graviter in fe peccaminofum ,. eft IT peccatum mortale, l. cc. qq.2. concl. z. etiam fenf(ibilis Witg yo. Delectatio. voluntaria , tantüm , circa objeQa,' quibus anneCtitur Sfmm bum; Xigudcns !) periculum proximum incidendi in deledta- tionem fenfualem voluntariam eft peccatum Vrf X püdg mortale. l, cc, q. 2. concl. 3. (di ong u $1. Eft peccatüm mortale, ad motus indeli- beratos delectationis venerez fe habere ne- Ui gativé non avertendó attentionem ad aliud d objedum , vel non pofitivé refiftendo. l, cc. "g. V Monr q.3« N $$ Da- [ of Á b «j oW Ai 2. Datuf gravis obligatio vitandi periculum | robabile peccandi quando vitari poxeít fine E valde gravi damno. l. cc, q. 4. M i Peccatum origim[e. Tif A $. Peccatum originale non fundatur in alliga-. UM tione voluntatis poíterorum ad voluntatem Ut Adami. /z 7v. de peccato ovig. Difp. 2. q. 1. g. 4. Peccatum originale non confiftit przcife in R i concupifcentia, aut in morbida qualitate. 1. | dwmm) M . cc. q. T. ilïmawr 3. Peccatum originale confiftit mate riäliter in concupifcentia, formaliter veró in priva- l'dibmm tT tione juftitiz. originalis, idque ob conne- d p xionem phyficam cum culpa Adami, l. cc. g. I, Íhest i 4. Mla concupiícentia, in qua confiftir mate- 1pt r riale peccati originalis, eft habitualis, non y L g aCtualss. l. cc. q. 1. : immm l $. Eadem nor confiftit in qualitate fuperaddi- n ta, Íed in natura virium agentium fine froe- " concþ, no. l. cc. q, 1. « a j " 6. Semen humanum , ut primordialiter de- Ícendens ab Adamo, & ut carens przdicta LU virtüte inftrumentali produ&iva juftitiz ori- od ginalis e(t caufa phy(ica inftrumentalis pec- l cati originalis. l. cc.q. r. concluf. g. d at 7. Primus effe&tus phyficus feminis fic defe- rl &uofi eft concupiícentia habitualis in em- m d brione ante infufionem animz rationalis. l. N iabl cc. q. 1. conclof. g. 8. Concupifcentia radica lis in ämbrione ut de« fcene h 3 «Po B fcendens ab Adamo eft cauía materialis culpz originalis , ficut converfio ad bonum j commutabile eft caufa materialis culpz actu- p alis. l. cc. q. 1. concl. 10. 9. Homo per peccatum originale non elt po- Jot - liatus donis füz naturz abfolute debitis, l * j ld CC. q. 2. (j i N 10. Homo per pe;:catum originale vulneratus eít etiam in paturalibus laté dictis, & fpo- griton liatus donis (ibi conditionaté ex przordina- j um lais tione divina debitis , hoc eít, fub conditio- ne, fi homo ponat difpofitiones congruas. svl l.cc. q«24 qam « I1. Parvuli poft. baptismum ' decedentes nec TOU ruantur, nec poít diem judicii fruentur bea- M titudine aliqua cemporali. l. cc. q, 3. p mj n 12, lidem tamen non fübibunt poenam . ignis. hr t n l.€c.-q.3. m q 15. B. Virgo fuit concepta fine vmacula pecca- t ti originalis. l CC. qi 4. D d Permutatto. m hoj p Prohibentur permutar? res fpiri'tua!es pro TClegr temporali. /z Tv. de Con£r. $.7. q.4. Item Vil beneficia inter fe, vel res Ecclef(iafticzx im- mobiles aut pretiofe mobiles (ine folennita- Lj tibus, aut d:fpenfatione; l. cc. ftj üüäb[a ts l 2. Permutatio duorum beneficiorum inzqua- 10 D lis. valoris fine difpenfatione cum pa&o "i 1 compenfandi exceffum redituum , eft juris ht Perti- j W?ga " i Pertinacias . 1 hnn ^ ]v t — Fide. Sept*.em vitia capitalia. $. /uperDia, Pignus , Flypotheca. ZT [ 1, Hypothecam tacitam habent princeps in bo- IG d nis fubditorum , civitas & loca pia in bonis fuüi admini(tratoris, legatarii in rebus à te- g, Ts ftatore relictis, maritus in bonis uxoris , & 4 t uxor in bonis mariti pro dote, liberi prio- tl ris matrimonii in bonis patris vel matris ad IN fecundss nuptias transeuntis, vendiior in mutuansin re, ad QU U re vendita pro pretio, quam emendam vel reparan dam datum eít hts y mutuum, locator zdium in rebus illatis ifttyh £n Tv. de Contv. $ 9.q.6. W 4. Sub hypotheca generali comprehenduntur p omnia bona corporalia & incorporea, prz- fentia & fütura; nontamen comprehendun- tur ea, quz aliquis verofimiliter non fuiffet i. oppignoraturus, nequeea quzrequiruntur ad competentiam ftatus. l. cc. q.7. 3. Oppignorare non poffunt, qui non habent dominium vel liberam adminiítrationem rei H n ut Mínorennes, adminiftratores , Praclati, Ein- j Ín ' phiteutz, l. cc, q ro. CU 4. Oppignorari non poffunt res facrz , publi- sl n cz , litigiofe , fideicommifforíz, fundus do- ( talis, res feudales & emphitevticz finecon- - fénfu Domini, fervitutes activa fine predioe ao qES dominante, folus ufus rei, res jam alteri Qu 'Eü ii oppignoratz. l. cc. q. 1 t. ü, uti f« Pa&um /egis commifforie fufurarium € etiam li 4 a c) g mwä etiam pa&tam azticbre/zos , nifi ; quod fupe- RUT rat mutuum & cenfam licitum, reftituatur , debitori, l. cc. qq. 12. 13, lt ;ütentif wyini À 6. Creditor confequitur ex pignore Jus in re» qnfünt à jus retinendi ufqde ad folutionem , jus pre- yis, vt lationis, jus diftrahendi attamen cum obli- ul gatione reftituendi exceffum. l. ec, q. 14. ff 7. Creditor tenetur ey culpa. lata, (i pïgnus' yentta / perit, vel deterioratum eft;'tenetur etiam abftinere ab ufu pignoris, reftituere fru&us d t if aut eos computare in fortem, reftituere sudh p . Pignus eum acceffionibus. l. cc. q. 16 d renit 8. Deb'tor tenerur fervare creditorem indem. Ym a . nem, fi tradidit pignus vitiofum, reftituere impenfas utiles in pignus factas. l, cc. q. 16. N qilim T om a Päfäd!i&. Mtemifon Fide Dominium in feras, i dl ldl d uf Panitentia, Virtus. Qw rony .. Ad veram pocnitentiam jure naturali requi- Vr ritur doJor de preterito, faltem implicité ac LT virtualiter. In TraCt. de Pozait, Difp. z. q. 1. 3. Ad veram poenitentiam pro obtinenda condo. :rn Vi ] Q V . natione culpz requiritür jure naturali pro- L pofitum fatisfaciendi .l ec. q. 3. juxta off?nfi arbitriu-m. Z ] j. Ad veram *pceenitentiam jure naturali re- W currefp ) M quiritur dile&io. Dei füper omnia, faltem Wn poffit "n | äizitfalis ac :'wg:e:*jä&q, qua. abíoluté WW aCCCP*j , 1 -2 ( $ lm, qm l acceptari à Deo ad recongiliationcm.. l ec, d qo P 4. Poenitenti a juftificativa extra Sacramentum li T r baptifini & poenitentiz , faltem in iis, qui Hem) D non funt exercitati in aCtibus perfecte charis tatis ,. nec facilis nec frequens eft. l. cc. q. 4, Jufim| [ r |f. Poteft quidem elici pcenitentia ad falutem Ü Gpg TUj - fufficiens etiam in extremo momento vitz j "My « cenitentia tamen , 'quz differtur in arti- n n j .culum mortis, raró cü fufficiens ad falutem. JocCog.de N 5 " n m ! 6. In nulla providentia poteft peccatum mor- Ti j tale remitti fine omni poenitentia per condo- nationem extrinfecam. l. cc. qq. 4. Ü lr . Ne quidem peccatum veniale poteft remitti iil " fine omni poenitentia. l. cc: qq. j $. Ad remi(Tionem peccati venialis requiritur faltem di/pliceutia virtuali$ , confüftens in * aGuali affectione mentis erga Deum effica- citer exclufiva peccati, (i menti hic & nunc occurreret, l. cc. qq. 6. E j :9. Peccarum venialeac proin multo minus mor- ; FWW' tale non poteft quidem remitti fine mortali, tT 42 poteft tamen unum veniale remitti fine al- j W tero veniali..l. ce. qq, 7. 8. 11. T T - yo. Peccata venialia remitti poffunt in Purgas Tl torio etiam quoad culpam per fpecialem mo- fu. tum liberi arbitrii primüm excitati per poe« nam correfpondentem tali peccato. l. cc, qq. 2*. TL g, üt 31. Sacramentalia, v, g. afperfio aquz bene« g p di&tz , non caufant remiffionem venialium T immes i u MON. .frtus -immediaté ac per fe, fed mediaté & per ac- cidens, inquantum impctratoriö conferunt 777 gratiam excitantem, & monent de a&ibus [ bonis. l. cc. qq. 10. dum non. nedant 12. Nemo poteft agere poenitentiam pro pec- üorftugte cato originali, vel pro peccatis alienis. l. cc, ( Qq. 12. 13. sundi af 13. Poteft agi poenitentia de peccatis ignoran- al t u deur tiz eam deftruendo per media generalia in fua radice. l. cc, qq. 12. * determ ieficam i 14. Virtus pcenitentiz non dabatur in Chrifto; habitus tamen infufüs reperitur etiam in in- hnmett nocentibus , & perfeverat in ordine ad gra- m notl tiarum actionem- in apltto a Beatis. l, cc, qq. 167 17. 18. y Notanm 1y. Poenitentia pro füo materiali habet quae tir pef tuor virtutes fidei, fpei, dileCtionis initia- D j lis, & juftitiz initialis páta generalis, com- mutativz & diftrib.tivz ; quoad formale —W Ev PO | autem dicit e//à guoddum velativum haram At virtutum ad peccata, animam & Deum, : M[w gïil;, :flrf &[ commune toti complexo harum virtutum, [ üti ffgf [ l. cc. qq. 19. 20. i t Sacramentum. det Ul 16. Poenitentia eft: Sacramentum à 'baptif'mo : Smphq & aliis Sacramentis diftin&tum. l. cc. Difp, I l 2. q. I. CM 17. Partes materiales hujus Sacramenti funt, contritio , confefíio, & fatisfactio in voto, t p "If d Forma funt verbgk abfolutionis. l. cc. q. 2. j] 18. Vir- z , 568 (o) $3e il 18. Virtus collativa gratie in hoc Sacramento IN 7FCDI Ü 3&:' - eft zmmedizaté zMigata foli abfolutioni. 1. cc. q. 2. Concl. 3. Sicut materia corporum natu- ralium non eft immediaté a&tiva ratione fui, A hi fed mediante formá. l. cc. ad object, 6. T '39. Chriftus reliquit Ecclefiz poteftatem deter-- minandi rateriam etiam hujus Sacramenti xcm'signm quoad fpeciem infimam, ita tamen ut jure. imji divino detur obligatio confirendi fpecies in- fimas determinatas ab Eccleíia ad rationem hr fpecificam infimam. l. cc. qq. 3. T n 20. Sacramentum poenitentiz lapfo in pecca- Id tum :vortale eft neceffarium . /a/fem zgz voto .X', l!.cc,q IÉ implicito neceffitate medii. qq. 1. 2. 21, Non tamen juftificat zz votoni(i per adtum Al t r , amoris perfccti. l, cc. qq. 3. Jl oj 22. Dabatur jam. in Lege naturz & fcripta Yl C0n aliquod Sacramentum poenitentiz habens d hm promiffionem gratix , fed ratione conditio- j num requifitarum , füb quibus promittebatur wn n gratia, effectus non erat tam infallibilis, fi- p cut in lege gratiz. l. cc. qq. 4. 5. &in Pree- " nio, & in Difp. 4. & y. j 23. Non eft de fide, confeffionem immediaté * & explicité per feipfum fuiffe à Chrifto infli- v tutam. S'mpliciter tamen eft de fide, Sacra- d. Ti mentum poenitentie à Chriflo inftitutum effe. , cc, qq. 6. n 24 Licet Confeffario in hoc Sacramento uti g t materia dubia, fi materia certior adhibito Ouis. ln tc' q'lj omni conatu.ex parte Confeffarii. & Poenis tentis j 99 (o $9e tentis non poteít haberi, & abfolutio ne. quit differri fine gravi periculo animarum generali vel particulari. l. cc. qq. 7. 8. 9. jugn sDu M "T Penitentie injungende. flfo, vt F'ide, Satisfactio. Confeffarii requifita. rotici 2 . PenitentiAalia. m i I 3. Pæn,z'tektz'ale Romanuii empore Gregorii M« Yi In Trati. de. Penit. àin. Append. pavt. i. | 39. uum. [. E 4 ]mme 2. Pocnitentiale Eg/ert? Szculo VIII, l, cc. $. 30. num. II. 3. Poeaitentiale Szcu/um. l. cc. num; III. h. Y 4. Ponnitentialia ;4zZrgavenfia. . cc. n. IV, V* $. Excerpta J'egizovis. l. cc. n. VI. Ut dtb 6. Pcnitentiale 7zrozez/e. l. cc. n. VII. , Witün, : 7. Pesnitentiale ALemezfe l. cc. n. VIII. ia 8. Bellovacenfe , Rbotomagenfe , F'itlorinum. n E n IX: X. Xl Sjtytun 9. Poenitentiale Zo/ofomus. l, cc, n. XII, DT Ü r 19. Duo Panitentialia Sj'oammis Slejumatoris Patriarchz C. P. fzculo &. l. cc, j. 3 1. A n 11. Poenitentiale Romanum & Joannis Jejuna- Atilm f toris contra Baínagium vindicantur, l. cc. Pt rj jf * : $. 30. 35. Poenitentiale Au "t f l. cc- $ 33. guüanqm fzculo decimo. "tb N) Po!lutz"o. q m ] HSICCI Fide. Communio. n. 110. 111, 112. ühy ff Pracep. t "N ,& abfülu[io j - Preceptum. L DUn) mim,( "M Fide, Adjuratio. adoratio. amor Dei. chari- tas Dei, Magia. amor proximi, divinatio, cul- Tj tus Dei & San&torum. Sacrilegium. fuper- Q ftitio. vana obfervantia. malcficium. amor proximi. mifericordia.correctio fraternaelee- s mofipa. inimicorum dile&tio, blafphemia, Si- monia. Tentatio Del. " Vi l, 1. Preceptum H Fide. Juramentum, Votum. "m Praceptum 1ll. : Din ] l'ide. Fefta. Miffa, l ^ Preceptum IF. J r, Liberi debent parentibus, x)'am(oremk 4) ATH reverentiam, 3) óbedientiam. /g 7r. de De- wl cal; part. 2. Difp. 5. qq- 2. 3. M , Conira atorém peccatür 1) odio pofitivo. 2) imprecatione veloptatione mali. 3)com- &l placentia de malo parentum. — 4) afpera tra- &atione paréntum, ) contriftatione paren- n n tum per verba aut figna contumeliofa, qua d) fiobipfam frequentiam. vel diuturnitatem Lsf gravem contriftationem caufare meritó pof- Ti fint , funt peccatum mortale. Talibus li- beris in facto recenti re&dté injungitur de- x precatio , aliàs vero oratio quotidiana de- derminata pro parentibus usque ad certum tempus. l. cc. qq 4. fle 3. Cfntm reveréttiain peccatur, 1) percutie 1 O5 [Ivm' j $ ( Be g n do, ita utetiam de fe levis percuffio pa- rentum (it peccatum mortale. 2) eos affi- M[Umkml « x . ciendo contumeliis & convitiis. 3) eos pro u vocando ad iracundiam verbis aut factis. 4) o li ]] €os coram aliis contemnendo, ob pauper- Jm nf tatem non agnoícendo. $) eos infamando, qií Q vel in caufà criminali accufando, nifi id'exi- p ii s ) gat falus publica. Quando ex ejusmodi actu vel a&uum frequentatione generatur paren- hbt C tibus gravis contriftatio , eft peccatum mor- H ;liö l tale. l. cc. gq. 5. ia vd itonm 4. Etiam graviter peccatur, conjiciendo ma- -Jedi&a vel. contumeliofa. in m jt/ parentes defun- &os. l. cc, qq. 6. ET b d $. Non licet filio occidere parentem banni- tum ; licet tamen occidere aggrefforem pro- [ qq: I ^ priz vitz, Reipublicg, vel kcclefiz, (ima- At et lum alio modo averti non polfit, l, cc. qq.7. pj : 6. Contra obedientiam peccatur , non obedicz:- ii Wt do circa res pertinientes ad rectam guberna- w tionem domüs, vel honeítatem morum. IN Hinc liberi, peccant graviter frequentandó ,libmudo c periculofa conventicula , prefertim noctur- lm s na &c. contra proh;bitionem parentum, l. fub!cvauda; cc. qq 8. BI ?h di 7- Liberi non tenentur obedire parentibus. 1) quando przcipiunt peccaminoía, vel pe- ts riculofa animg; v. g. ut cooperentur falía- UM tioni mcrcium , adeant choreas, vel alia Ü | [ * periculofa conventicula, 2) quando agitur M de ele&ione ftatüs religiofi vel conjugalis, hi 3) quaudo jubent fümere fponfum vel fpon- T am "BNON l. fam contra fuam pofitivam inclinationem V t naturalem. l. cc. qq. 9. í l ] 9. Liberi peccant etiam contra amorem, fi TT non fübveniant eis in neceffitate fpirituali. 101 Ü j fbj Ti 1mó fi negligant eis miniftrar! facramenta confuetain artículo mortis zdó fi in mor- Wdo, UIH'J' bo periculofo eos non juvent lcctione pia, t recitatione precum ,. piis imaginibus, ubi Pt hzc in füa. prefencia fieri vel collocari op- Mi .tant, 3tiÓ fi eos impediant, ne fa iant te- ftamenta vel legata. pia. 4tÓ fi negligant re- Ql ftitationem bonorum fibi à parentibus injun- L patsté &am. ;tó fi non curent celebrati exequias vel anniverfaria , aut non exequantur lega- itntn l ta fibi à defun&tis parentibus prafcripta. l. gfv cc. qq. 1o. dH n 9. Pec.ant etiam contra amorem, fi ubi fine g gravi prajudicio fui (tatás poffent, non fub- dl veniant parentibus in gravi neceffitate cor- dngin porali conftitutis. 1mó non dando vel pro- curando fic egentibus alimenta. 2dó eosnon li t liberando ex captivitate vel carcere. 3tió 1 ïrcgm*zf;, aliil "m infirmos non vifitando & verbo vel facto H iUd [ Mdl fublevando ; aut neceffaria medicamenta p l non procurando. l. cc. qq. 11. 10. Hec obligatio fubvcniendi parentibus in iiregmim neceffitate gravi datur etiam erga parentes gi, v hzreticos , (i (int tolerati, nec tententalios p feducere, ]l.cc. qq. ta. p 11. Si parentes fint in gravi neceffitate, aut J u ? timeantur brevi incurfuri gravem neceffita- ; « n J tem , filius c(enecur potius manere in facu- ( f mv le " NON- r lo aut exire ex Novitiatu , quàm ingredl re« fj o ligionem , ut juvet parentes , (i poflit. Ea qdlitt tamen obligatio non. datur erga fratres & forores, faltem (i religionem intrando longe [e n fecurius füam falutem obtineti poffe íperet, vel fola dilatione fufficienter fratres vel fo» y t fin, at rores juvari poffe videat. l cc. qq. 13. . Et hzc vera funt, etiamíi quis emiferit votum poultiy j5 f ingrediendi religionem. Egredi veró vel egreffum poft profeffionem quarere non te- um n E netur. l, CC. qg. 13. n. £. 6. ub 12, Liberi non tenentur folvere debita paren- Mcan tum , quando excedunt relictam hzredis aegligan;diü tatem. l. cc. qq. 13, Idque verum efít, et- Atonem, A fiamfi debita fint contra&ta pro alimentatione poniqus liberorum, Idem dicendum de uxore. ]. cc/ Vitoydnn qq. 14 mredton, tnin d 15, Parentes tenentur alimentare liberos, ufque dum poffint fibimet ipíis providere de fuften- stcogum i BINNTN tatione, 2dó Ea lex etiam ftringit avos. & avias, $tió Parentes ad idem tenentut erga it, tl illegitimos & fpurios.: 4tó Et erga liberos du emancipatos, (i ab(que fua culpa in gravem lg neceífitatem venerunt; vel ernendationis uug" frtilh Ípes appareat... Si autem fua culpa in éam V fs neceífitatem venerunt, levanda tamen efít Wtl ex charitate eorum indigentia. l, cc. qq. 15. Dtiny | ..14- Mater tenetur per triennium ablactare in« MY fantem, Finíta ablactatione tenetur pater ad ii alimentationem. l; cc, qq. t5. i1f. Mater peccant faltem venialiter; . fï. abfque lum J caufa legitima neceífitatis tradant infantes r.*(z. DN aliis ad abla&andum. l. cc. 3. 16. z N M 16. Pec« LL ID( d o ; ! at2 (o i-!ü q"ämingræi 16. Peccant parentes mortaliter, .íi infantes fuos exponant; & tenentur ad' refüfionem : 58 . expenfarum iis, :qui expofitos alimentárunt. Ti l;cpegq. a X pj j ! 17. Clerici ex bonis Ecc lefiafticis hec tenentur Ht v j ,nec poffunt dotare filias fpurias ad. matrimo- u nium , immó nec magnam dotem conferrein Fmilrfrff I monaftetria , fi ad(int aliz cau(z piz urgentio- EM res. Tenentur tamen parentes liberis fpuriis t -tantumconferre; ut poffint honeíté viveré. l, cc. qq. 18. Rl 15. Peccant parentes mortaliter, i in liberis T n negligant difciplinam morum , & bonam edu- t d . cationem. 2dó Si iis non auferant occafiones Yoddion propinquas àd peccandum mortaliter. 3rió deütr - Si eos depravent malo exemplo, vel negle&tu CorreQionis. 4tó Si eos cogant ad matri- li of monium vel (tatum religiofum. Immo fi fi- ldul . lias cogunt ad ftatum rel'giofum, incurrunt excomtrnunicationem,Hanc tamen non incur- t & QR rit, qui filiz illegitimz offert hzreditatem , m xl M fi ingrediatur monafterium, fecüs fi offerat duntaxat Legatum exiguum.; $tó Si conti- ( i " ue " H nuà troculentiá eos reddunt- pufillanimes. hu 6tó Si ex mero motivo avaritiz vel majoris d Commoditatis eorum matrimonia nimis diu . at protrahunt. l. cc. qq. t9. 20. eN 19. Conjuges fi bi invicem debent. 1mó Jïf;lp- , v d vl p:l!» vei conjugalem tam internum per affe&tio- f nem rationalem, quàm externum per obfe. quia amoris. 2do Zozorem in verbis & fa- nj üv'f um t Cus. 3tió Obedientiam quoad opus conjugii. I-€6 qq. $15 TL h u Jndex gen. u 40. Tenen-^ [ "NON E !j lr 30. Tenentur fub mortali- cohabitare quoad thorum & meníam , ni(i cauía legitima ex- IUUIS, f frcacon cufet. l. cc. qq. 22. ái, 21. Matitus cenetur ad alimc'ntatïonerh prolis o etiam tunc, quando difceífit ob fæviciem IT mariti. l. cc. qq. 23. y ib 22. Maritus in cafu extremz indigentiz tene- Y tur potius fübvenire patri quàm matri, aut Á p lie, la üxori, & magis uxori, quàm|liberis , nifi i alius fit confenfus przfamptus patris. ]reb. qq. 24. i 4 Doniri m O 23. Conjuges poffunt graviter peccare contra amorem fibi invicem debitum. 1mo Si pars Y Ia LT alterutra in alteram proferat verba injuriofa, qu« illi poffint caufare gtavem ac diuturnam pnptgus contriftationem. zdó Si maritus immoderaté qus d & graviter percutiat uxorem, ultra quàm i pela neceffe fit ad ejus emendationem, 3uó Si du maritus uxorem impediat ab obfervatione t kv mandatorum Dei ac Ecclefiz, vel fi eam V t longo tempore arceat à devotionibus apud Qunti plerasque aliasfoeminas paris conditionis Vi t confuetis. 4tÓ Si uxor fibi arroget admini- M Qerel ftrationem domüs fibi non competentem ex Ug i lege vel confuetudine. ;. Si uxor maritum tsljni impediat à re&a liberorum educatione vel Wi caftigatione. 6tó Si uxor fine juíta caufa re- M cufet fequi maritum mutantem domicilium, V qq, 29. 7mó Si uxor.marito ad inopiam redacto de- neget media ad hioneftam fuítentationem, l, ! FWH l | j Htj €c. qq. 2j. ; lomïä n l'n 44. Fratres & fororcs, fi habeant bona pro- ab prias a ( Be blme M pria, fibi invicem in gravi neceffitate confti- hi, tutis , tenentur prebere media ad honeftam fuftentationem. l. cc. qq. 26. Immo (i fünt Ut W divites , tenentur ex bonis fibi propriis fra- M nj trem vel fororem pauperem etiam dotare, l, cc. qq. 26. 27. flb 25. Clericus Beneficiatus tenetur quidem alerc Qf d fororem pauperem,; nontamen ténetur cam ii .dotare, fi ad(int aliz caufze pize urgenuores. Ms l. cc. qq. 28. 26. Domini erga famulos & ancillas tenentur; f 1mó, Curamgerere de zterna eorum falute, NT adó. Eos adítringere ad obfervantiam man- thtj datorum. .3tió lis przícindere occafiones 1tditom propinquas peccandi. 4tó Corrigere delin- at quentes, & pefhferos domo ejicere, ne re- tht qu liquos perdant. | ;tó Preftare iis competen- UM tia alimenta, ut cum folatio & gratiarum NT actione ferviant Deo , nec fanitatem fuam Xlv ac vires notabiliter lzdant. 6tó Eos traCtare ao d charitativé , modef(té, ac faaviter, ne gra- j at viter contriftentur, 7mo Iis fine mora fol« Pt um vere mercedem. 8vó Gcerere curam zgro- tantium , nec iisde falario detrahere; f infir- Wm M mitas folüm duret brevi tempore. 9nó. Eos non impedire à matrimonio opportuno per caucmü "i v j fübtractionem falarii pro rata temporis, L. Cc. qq. 29. r T a7. Famuli & ancillz erga Dominos tetientur; j 1mó Ad obedientiam quoad gubernauonem domáüs tam in temporalibus ; qüàm fplrltua- libus. 3dó Ad hororem & reverentiam. 3tió g r u " * Ad »t$ (0 $3€ Ad fidelitatem , vi cujus etiam tenentur im- pettd ol pedire furta , & damnificationes, quz à con- fervis vel ab aliis Domino notabiliter infe- i fili runtur; &, fi privata monitio non prodeft, Non J diteid debent de hoc mon'ere:f,uos Dominos. l, cc. qq. 30 r Eanir 48. Honor, & reverentia, ac refpectivé obe- w dientia etiam exhibenda efít rmó Patrinis, fiarii, 2dó Parocho & Epifcopo. 3tió Confeffario. atormo 4tó Superiori in temporalibus vel fpiritua- 5 &i ' libus. $tó Tutoribus & Curatoribus. étó pl'lVätO ( Senioribus. l. cc. qq. 31. [ J'ide. Amor proximi. n. 11. 12. 13. 21. 22 23. Parochus. eleemofina. n. 14. 1. Fidei ( Nl t fndl obligatio, n. 13. 14- pignus, fitutent Preceptum F. al d hniud 1. Hoc prxcepto prohibetur. rmó omne ho- at n micidium injuftum. 2dó omne defiderium fiugm homicidii injufti. 3tió quzvis actio tendens vel difponens ad homicidium, adquod per- 1Nl tinent contumeliofa verba, convitia, rixz, Tittüt li vulneratio , mutilatio, provocatio ad duel« imáy. lum, infidiarum fliru&io, imprecationes , C optationes morts, maledi&iones, /z Trad. 5 M IViS) & de Decal. part. 2, Difp. 6. qq. s. Áb 4, Licitum eft, malefadores publica autho- H us ritate occidere. l. cc. qq. 3. lil i 3. Quando Respublica cuivis fübdito dat fa- n .cultatem profcriptam occidendi, non licet t ol eum occidere in alieno territorio, immo fi Ms probabiliter poteft effe innocens,- nec ti- meatur 1 T NCN ntcnmmk mesatur amplius fore nocivus Reipublicz, 5,9['1&00; non licet privato , eum occidere. l. cc, qq. lp 4. Filio id nunquam licet. l. cc. qq. 7.- N N . Non licet- marito, 'occidere uxorem in 0miüOS.Lï adulterio deprehen(am. l, cc.qq. - j. Etiam foeming principi vel nobili non licet n privata authoritate occidere concubinam t al fui mariti, nifi à füprema poteftate in talem notoriam concubinam ftatueretur poena mor-* ii mfb i tis, eaque ipfi intimaretur, nifi ceffec, & privato committeretur executio fententiz, l. ec. qq. 6. 1j du 6, Non licet Principi, dare quibusvis priva- tis facultatem occidendi reum inaudicüm, Si tarnen ea delegatio fit bono communi ne- ceffaria, deberet ea delegatio fieri viris pru- dentibus & probis cum claufula non proce- m o ;0 dl dendi fine exacto examine, ac fine relicto fpatio pcenitentiz. l. cc. qq. 8.- Vi 7. Non licet privata authoritate occidere ty- T m a, m rannum poít acceptam pacificam poffeffio- ném & przítitam juramentum fidelitatis. l. j ul 3 cc. qq. 9. ; i Ti sl h $. Cuivis, etíam Clerico velre ligiof'o , etiam h füb Sacris in-Ecclefia, licet occidere inju- ftum .aggrefforem. quemcunque , etiam mi- Pubhd D niftrum juítitiz ad defenfionem propriz vi- tx vel integritatem membrorum, ferváto ) dacl': tamen moderamine inculpate tutelz, 1. ce. yj, * qq. 10. 13- x i fi quis verïb.is'.vel faGtis j üï L 9, ld licet , etiam D U 3 dedit » 4*3-(03 d ajumnflü dedit caufam inju(te agereffionis , (i necin- din tendit, nec pr&vidit, exinde fecuturam in- J (gtun juftam aggreífionem. l, cc. qq. 11. g 1o, Non tamen licet preveniendó occidere fgo d eum, de quo morali certitudine conítat, IT eum fibi machinari mortem, ni(i in zfti- piti hi matione morali, v, g. in actu primo proxi- ].WH*" mo adu fit incepta aggreffio, & alia via evadendi non füppetat. 1. cc. qq. 12. & 14. j Wrgl] hC dum p Immo in tali cafu id licet fieri per aliurn, l. €c. qq. 15. dummodo id fiat in continenti. itenp hd ( 1I. Etiam milites & nobiles tenentur fibi po- fevndü tius fugá confülere quàm injuftum aggreffo- [ rem. occidere. 1. cc, qq. r6. ) p lm [j | | Iz. Non licet injuftum aggrefforem occidere vja pro confervatione unius aurei, vel alterius gt x partis bonorum, nifi tanta fit, ut vel. 1mó p in zítimatione morali &quiparetur mutila- f g tioni alicaujus membri in damnificato, vel frem 2dó ut ejüs ablatio ple&aturmorte per leges p m proyinciz vel 3tió ut aggrefforis occifio per T tribunalía loci certó non puniretur nec poe- na homicidii, nec alià gravi, vel 4tó ut picto, ejus ablatione homo invafus conftitueretur UT in diuturna gravi neceffitate, ficque coge- i " um retur zgré traducere vitam. l.cc.qq. 17. & 18. tf .33. Non licet occidere aggrefforem bonorum quz primum exfpedtantur, v. g. per tefta- pl IT mentum, legatum, velad qux tantum ha- L betur 72$ ad. vem. l. CC. qq. 19. li Se*pfum 14, Nonlicet occidere eum, quiftruit gravem Wlllm | ï calu- apoB - MT lis] calumniam, aut falfo teftimonio evicturus ftmm "t eft injuftam fententiam. l. cc. qq.20. l'"l 1f. Certum eft, eum mentalis homiícidii re- s [ um effe, qui procurat abortum quadrage- ls nv fimo die poft conceptionem. Immo probabi- M al lius eft, per procurationem abortüs com- PDo v mitti homicidium ftatim poft conceptionem- RUT l. cc. qq. 2t. 3 LUTUT 16. Virgo licité interficit fui aggrefforem vio* M lentum pro eripienda virginitate, nifi id Mpl fiat tempore períecutionis juffu perfecutoris hoceít, fupremi magiftratüs. l.cc. qq. 18.2. Mi w li fervandum ta ? men moderamen inculpatz tu- DI telæo 17. [dem dicendum eft de alia foemina nupta, uf ,f vel jam alias corrupta, & de juvene in hoc genere ad fornicationem vel Sodomiam Qtre, 1 At miti patiente violentiam. l, cc. qq. 19. 2. 18. Nunquam licet occidere injuftum aggrel- um w forem fui honoris. l. cc. qq. ao. a. as 19. Si manifefta fit injuftitia aggreffionis , li- g oy cita eft etiam occi(io aggrefforis alienz vitz, ii pudicitiz, vel fuftentationis honeftz, quan- mdþï do invafus id petit, & Respublica prz- y i fümptivé permittit. l.cc. qq. 21.2. f q J 20. Immo ad hoc obligatur, quando id exigit Iu ordo charitatis , vel id przfümptivé Res- f publica jubet, idque fieri poteít (ine peri- 1] du culo gravis damnihca;ionis proprim. l ec. . 22« quz futam ) 21. Seipfum dire&é ac immediaté occidere nunquam licet. l. cc,qq.23. qlll n ! 4 zz.Sui- -t (o). f]e 22. Suicida non eft fepeliendus in loco facro, [ CUMW un a nii íin communi zítimatione probabilius feu credibilius fic, eum non fuiffe compotem jj d , rationis fufficientis ad committendum pec- )V Va catum mortale. i. cc, qq.a4. n lufp'gdü 23. Peccat, qui vitam füam notabiliter aiare- N viat per indiferetas mortificationes, quando gl videt, cultum Dei, magis confervari poffe od . per confervationem fuz vite l. ce, qq. 25- i oec] 24. Non licet indire&é occidere feipfum ,. in- at tendendo Ífuam mortem tanquam finem, (kat t vel tranquam medium ad finem, licet tamen ais ( aliquid agére conjun&um cum periculo mo- direndm, talter certo propriz mortis, (i ejusmodi slinare en acdio fit neceffaria ad obtinendum bonum eminentér majus Reipublicz vel Ecclefiz, beppm titocnte & exinde fperecar hoc bonum. l, cc. qq. z6. spelis 2f. Li.etfe morti offerre pro. temporali vita amici, fiejus vita fit evidenter & eminen- Nelettn ter utilior bono coifmuni ; aliag id non li- t w cet, l. cc,. qq. 27. PUSIT 26 Non licer fibi amputare virilia ad fagien- das carnis moleftias Mi ; aut fugiendum pec- st catum. l.cc. qq. 28- Ul d 27. Licet tamen (ibi amputare,: vel pati am- Rif putatdonem membri alicujus pro conferva- tione totius corporis. l.cc. qq. 29. fAt ln d i 28. Immo datur obligatio patiendi eam ampu- "d tationem , fi alioquin certa immineat mors, W0 & ea am putatio fieri poffit (ine magnis do- Vi d loribus, vel ma ]["am l £uo gravamine proprio vel familim, Quod fi perfona (it neceffaria bo- d r lia üo p ! -» 0 EBe i i no communi judicie . peritorum, tenetuc dj eam amputationem pati non obflantibus prz- * p fatis doloribus vel iacommodis. 1. cc. qq.3o mimuduwg') 29. Nec innocenti , nec mortis reo licet feip- fum íafpendere, vel occidere v. g. fumptio- p ne veneni juffu Magi(tratüs, Immo ob talem OU g juffionem nec licet f& mutilare. ex metu ARV mortis intentatz. l. cc. qq..31.- "r i 3o. Hinc nec licet exercere gladiatoriamjuffu i a r rincipis vel Magiftratüs- l. cc. n. 4. 1b 31. Licet tamen ex imperio Magiftratás pone- i pl -re aétiones difpofitivas ad mortem ab alio inférendam, v. g. afcendere fcalam , caput LTA n x inclinare fecuri. l. cc.n.j. ft Eb 32. In expugnatione urbium non licet occide- re innocentes , v. g. infantes in utero, pue- Iu DL ros ac puellas, l. cc. qq. 32. t r aut eos fic n 33. Nec licet occidere obfides , indml tra&are, ut inedia pereant, fi paCta non ! ferventur. l. cc. qq. 33. TL 34. Nec licet occidere innocentem , fi ejus hp t folius caput petat tyrannus;. nec etiam licet hofti tradere virgineg ftupraadas. l. cc. qq.34 LTE] 3f. Quando officiales in expugnatione urbium TT cogunt ruflicos ad' preeundum in affultu, d ) fic coacti licité occidunt .e0$,.à quibus compelluntur contra jus gentium. Obfeffi d inmit veró debent dare fignum, ut fe profternant iengit in terram; .quod fi facere. recufent, licité. occiduntur , quando hoftis alio rnodo arce- 1 PropHOï ri non poteft. l. cc. qq. 3j- i necelïmf; y 36. ]u« LC MON - 2 girm 36. Judex tenetur potiüs relinquere faum of- ficium, quàm juxta allegata & probatacon- ijenr! q, qu demnare innocentem , de cujus innocentia phyficé certus eft, ]. cc. qq.36. Aliud di- u'sfa&iO; & cendum, fitantüm habeat moralem certi- intur d tudinem de ejus innocentia. l. cc. qq. 36. l proximuu gt 37. Matri gravidz non licet fümere medici- nam przecife ad vitandam gravem infirmi- flugr a tatem perpetuam, fi grave periculum aut p omnino moraliter certum fit, exinde ene- m candum infantem in utero. dere ol Si autem abs- que medicina xquali periculo periclitaretur d bl infans in utero cum matre de vita, licité if fumeret, l. cc, qq. 37. tut o [ 38. Duellum, quod eft duorum Superiorem inde d recognofícentium ex condicto certamen cum gt a intentione alterum occidendi. vel graviter t dnitjr vulnerandi eft grave peccatum. l. cc, qq. 58. Mlin p 539. Acceptare duellum eft illicitum, etiamíi ia m Superior nolit judicare in caufa, & non ac- V y ceptans propterea amiffurus fit fuum offi- t j cium , & conftituendus in gravi neceffitate yay mendicandi. l, cc. qq. 39. T u 40. Caftratio necà parentibus nec à mufico od p poteft licité permitti przcisé ad confervan- D dam füavitatem vocis, aut ex motivo ob- ld tínendz fuüftentationis. l, cc, qq. 40. LT 41. Ad bellum licitum tam defenfivum-quàm ! M i offenfivum, requiruntür quatuor cond tio- [ $ ( " Tf nes. 1mo ut geratur autborztate fuprema (a- ii periorem non recoguofcente. 2dó ut cau/a "t j avitati c3uffa /et evaviffama præpoqderans gt malq, ' EON lïnq"m [* malorum connexorum cum bello, 3tió ut m, um habeatur ve&a zztentio femper: ineundi pa- Cll]ug iül]oq cem, quamprimum oblata fuerit zqua íà- M d tisfacdio, & aílecuratio in futurum. 4tó ut | morajgm 1 fervetur debitus ordo charitatis erga Deum L ly Cc'qq' ; & proximum przferendo emolumenta divi- Ut nx gloriz ac E-clefiz commodis propriis, & Ti tj falutem animarum' bono temporali, l. cc. Wtl V qq. 41. b 2 Supremus princeps non poteft alteri licité AT indicere bellum ftante dubio ftri&té tali de ii juftitia belli, " nec aggredi hoítem exiften- IY* tem in poff«ffione à centum annis; fi autemn neutra pars fit in poffeffione, ftante dübio T d ftricté dicto tenetur utraque pars offerre & ( acceptare equam compofitionem, in qua j d nl g fit divi(io jurium, l. ec. qq. 42. hts g 43. Bellum poteft effe utrinque formaliter ju- du er flsm, non autem materialiter, l. cc. qq.43. WU 44- Si milites non poffint fundamentaliter exa- si n d minare juftitam .belli poffunt fervire ex gt prafumpta juftitia belli etiam extraneo Do- mino, quando non obftat lex charitatis er- hi m ga Deum & proximum vel patriam: parati átl t autem ad ferviendum cuicunque domino, "EU five ejus bellum fit aperté injuftum, five non, fünt in ftatu peccati- mortalis, !|. cc. us gt qq.44. Hinc etiam principes non poffunt fuas copias relinquere potentiis exteris, ni- TRU rf fi prius diligenter & tundamentaliter exa- n minent juftitiam partis. ]. cc. n. 1. u fi pro j 4f« Clericis non licét -äggrþiïmi.litcih ni tuen« [ æ)s-g(o)äg(;., 5 yjim tuenda fua & concivium vita, vel Iibe:"tate T à fervitute barbarica , aut pro tuenda rcli- fU gione ab excidio in urbe vel provincia. l.cc. sl qq: 45- st )u 46. In bello jufto omnia licent, quz juxta le- fs duj ges militares gentium moribus receptas fer- st ) viunt ad finem in bello intentum, Hinc d t po(g non licet. 1) extorquere à ru(licis vel: civi- bus pecunias vel alia utenfilia ultra con- g , pl ceffa à ducibus. 2) nec occidere innocen- aoram. tes, V.g. ruíticos, mercatores, itineran- tes &c. 5j) nec comburere domos , vel Ec- ml n clefias, niti ho(tis illis utatur pro receptaculis. qi, v 4) nec veneno inficere aquas, puteos, glo- fo)noumt t ia bos, arma; nec uti eo armorut genere, quz ederent nimiam fítragem hominum. ttletlg ) nec follicitare hoftiles milites ad defe- meidin Gionem, nifi eorum bellum fit manifefté bt injuftum,' 6) non uti mendacio, vel reftri- Eiewt Gione puré mentali ubi adhibentur flrata- g,v . gemata vel exploratores. l. cc; qq. 46. guians 47- Spolia confiftentia in bonis mobilibus funt primó occupantis, Immobilia cedunt princi- Í pi. l.cc. qq. 47. m faty AUj 48. Qui fe ultro dedunt; noa poffunt occidi, nifi eorum bellum (it evidenter injuftum, & ] At aliunde non obítet lex charítatis. l, cc.qq.48. Ti g 9. Captus in bello poteít fugere, nifi jam f depofüerit juramentum fidelitatis, vcl fub UE ea conditione: ut ferviat, ipíi fuerit condo- TMf ,.mata vita. l. cc. qq49- [ Quj m iri- " nl il y9. f&d hoc ut Repreffalia fint licita, requ tur h a? (0 E. m) "Hïbu tur 1) ut .man.ifeüä conítet de injufta damni- me lini l ficatione. 2) ut damnificans fuerit interpel- g latus pro compenfatione. 3) ut princeps pro« prius fübditis damnificatis Repreffalia con- hu m cedat. 4) ut per Repreffalia non inferatur plus damni, quàm fatisfactio & expeníz t Ug ] "exigunt. £)ut Repreffalia quantümfteri pot- eít, fiant potius erga períonas damnifican- ii "T ( ( tes, quàm alias innocentes. -6) ut preda t capta applicetur prc indemnifatione damni* M r ficatorum. l. cc. qq. jo. t v j1. Si militi non. przftentur victualia, vefti- o menta, velalaria, ita ut ex horum defe- 1 - &u incurrat periculum mortis , aut diutur- TOOTU n nz infirmitatis, difficulter reparabilis, lici- r ln té deferit figna , etíi id contingat ex impo- Si autem lts al à tenta vel imprudentia principis. [t m ille defe&us veniat ex fraude Officialium Q vf non correcta à principe, licité fugit, i alio- ht i . quin diu, v. g. per plures menlts cogeretur [ in gravi neceffitate vivere. l. cc.qq. j 1. j odl Pmæptum F od 1. Sexto przcepto prohibentur, 1) adultería, 2) fornicationes, ftupra, inczítus facrilegia, st ls o 3) peccata contra naturam, pollutio, Sodo- -mia, beftialitas. 4) verba & facta luxuriofa.. ;yiuüS.LC.*ïï j) cogitationes & defideria luxuriofa. z m P. 2v. de Decal. Difp. 7. qq.2. 3. jj V 2. Forvuicatio eft commixtio extramatrimonia- i lis maris com foernina, de fe ad. generatio- nem prolis idonea. l, cc qq. 4* ;l 3. Ett ab me H AE D 3. Eft jure nat urali illicita. 1. cc. qq. ï j | 4. Copula cum alterius fponío vel fponfa de g preíeoti eft adulterium; | fed cum alterius fponío vel fponfa de futuro e(ít tantum fim- ff m du plex fornicatio. l. cc. qq, 6. $. Eft peccatum mortale meretrices jam aliun- Mu de paratas ad fornicandum invitare ad for- wl ( . nicandum. l. cc. qq. 7. : H q li kenum 6. Non licet principi in fuüo principatu. pro . fais fübditls tolerare publicas meretrices fuz PU jurisdictioni fübditas , fi-habet authorita- d tem & potentíam fufficientem coercendi sis pl fornicationes & alia majora vitia. l. cc. qq.8. Yenn adi 7, Nulli homini privato licet füuam domum lo- mfo ts care meretricibus , etfi in urbe permittanl- af j tur lupanaria. l. cc. qq. 9. C | $. Concubinatus eft confüetudo viri utendi d t faemina fibi non conjugata tanquam fua con- lt y juge- L. cc. qq. ro. . Concubinarius occultus prima vice potéft hjb at abfolvi füb promiffo ejiciendo vel nou fre- quentandi concubinam. Concubinarius au- lii a V8 uj tem notoríus ne quidem in articulo mortis " debet abfolvi , nifi a&ta mandatum dederit; itio (j fine mora ejiciendi concubinam ex domo Pt ii 'vel territorio. l. cc. rr, Hl J f NI 10. Clerici concubinarii poffunt ab Epifcopo R * fufpendi, fed non fünc ipfo facto fufpeqfï. i ändem Q l.ce. q3:2; ffgulamu II. Etiam concubinarii 'fzculares, poffunt. ex- Tongm d communicari, & aliis poenis affici ab Epií- l Utm mj copo, l. cc. qq. !7 Àij Q PA Vr Runm 12, 4dul- - r ! -)zg () fge M. xz, ddultevium e(t. concubitus perfonz. con- ) . FCI'W jugate cum alia perfona five hxc (it con- . P" jugata five foluta, l. cc. qq. 13.* m 13. Eft verum adulterium ;; etíamfi conjux adulterantis confentiat. l. cc. qq. 14. ( DT 14. Adulterium perfonz conjugate cum. con- ;jugata continet duplicem malitiam. l. cc«. gqs s ln —— N M j at j 15. Adulterium non privat adulterum jurepe-. tendi debitum , nifi per fententiam Judicis, as vel recufationem conjugis fündatam in vio- TR t lentis przfümptionibus. l. cc. qq. 16. L Vr 16. Poe»a adulterii eft. . 1) posena mortis, 2) amiffio dotis ex parte uxoris adulterz; fed- d i hzc amiffio dotis non datur de jure natura- li. nec ante fententiam , quz non fertur, D) rifi adulterium fit confüummatum , & de vamun hoc conftet per violepntas' prefumptiones, De Jure Bavarico etiam uxor lucratur do-- d tem mariti adulteri. l. cc. 17. bimi 17. Si adulter cevzó credat ,. prolem effe fuam, nl t t at tenetur marito adulterx reíarcire totum damnum : fi id pro£alilius judicet ; tenetur- p t ' refarcire dimidium damni. Si id fuerit ftri-. jun cn &e dubium, ad.nihil tenetur. l. cc. qq. 18. »tn 18. Si foemina fuerit- foluta, adulter juxta i hs j i eandem certitudinis vel msjoris probabilita- tis regulam tenctur illi poft triennalem ab- la&ationem dare totam vel dimidiam alimen- "T tationem prolis. L cc. qq. 18. TuL 19. Adultera ne quidem fuz proli in artic ulo mortis tenetur fateri crimen füum, nifi jam no dcnf »$ (0 $$e dentur notorié vehementes prefumptiones i d contra fe & propterea füerit interrogata à legitimo judice. l.cc.qq. 19. Tenetur tamen ia t Ü alici legitimis liberis per teftamentum vel lega. tum rclinquere pinquiorem dotem, àaucille- " "i quivis P gitimz proli fuadere ftatum ; in quo ceffat g t pretenfio dotis, 1. cc. 'Mv ]I Cc'qq (mis &i 20. Stuprum eft concubitus illicit-us viri -cum iaenfeli k virgine. l. cc. qq. zo, [irefa t 21. Stuprum eft diverfz rationis à fornicatio i ne. l. cc, qq. 21. ss lo 22. Defloratio virginis habet rationem ftupri, Ms r dfnituis 1 etiam(i ipfa confentiat. l. cc. qq. 22. tdiqis g 23. Stuprator tenetur ftupratam poft notorie-- tatem criminis ducere vel dotare etiam anté t, Petneite fententiam Judicis (i eam vi, metu, fraude; pity f a ipromiffis, vel mendaciis induxit. Secusad . mi f nihil tenetur. l. cc. qq. 23. tob gl Q q0 n 24. Si Stuprator folàüm muneribus , importu- nis precibus, velblanditiis induxit puellatn - i m Mi ad nullam. compeníationem tenetur. l. cc. i& g qq. 24- (æ non fuerit notoria , 2y. Si corruptio puell & poteft nihilomious velari '& facrari. l. cc.? ! Smi!'egium f q qq. 25 Utlte | 26. lucefftus eft concubitüs cum perfona cog-' ) SZangm nata intra gradus dirimentes matrimoniurn. EXITT Nec intereft ,- utrum ea cognatio fit per LT confanguinitatem, velaffinitatem , vel ad- T J Vcl optionem; vel cognationem fpiritualem. iif lt l Cc. qq. 26. W'lm ïiga;gn 47. il 1 ! ';)Sg (o) SBG [ i 27. Ad incurrendas poenas à lege Civili vel Ecclefiaftica pro inceítu taxatas requiritur "r copula perfe&a; fed ad incurrendas poe- z nas arbitrarias à [Judice infligendas fuffici- Wt unt quivis actus luxuriofi cum cognata, qui uluquoü etiam in confe(fione fpecialiter explicandi funt. ], cc. qq 27. iij 28: Omnis a&us luxuriofus Confeffarii cum filia confeflionis eft inczeftus, l. cc, qq. 28. Bl a9. Divería genera inceítuum differunt fpecie inter fe. l. cc. qq. 29. Ti 30. Solus primus gradus confanguinitatis vel TM affinitatis in genere inczftüs differt fpecie à reliquis gradibus. l. cc. qq. 3o. Dd H 31. Pcnz inczftüs fünt.. 1mó perfona conju- té1, r gata, fi committat inceftum cum confan- T. fenust guinea fut mariti vel uxoris in primo vel fe- cundo gradu, privatur jure petendi debi* tum; quo tamen non privatur, fi commit- X H l tat inceítum cum propria confanguinea, w 2dÓ qui fcienter contrahit nuptias incefluo« l fas, ipfofacto incurrit excommunicationem l, cc. qq. 3 t. t Wx 31. Sacrilegium in genere luxuriz eít þa&us & jl luxuriofus, quo violatur perfona facra vel locus facer. l. cc. qq. 32. * gt 33. Sacrilegium tale committi tur triplici mba do, 1) fi perfona ligata voto caftitatis folen- s n ni vel fimplici committat actum luxuriofurt ag externum vel internum, 2) (iquis peceet acta us j i luxuriofo intecno vel externo relaté ad per- g ln fonam ligatam voto caftitatis.. 3) figuis fe l Index genu. ^ polluat «$ 0 £ TT polluat in loco facro vel benedi&o. l, cc. NUCL qq. 33- V 34. Religiofüs fimul initiatus facris Ordinibus upp fic peccans committit duplex facrilegium. 1, €c. qq. 34. , lod [ 3. Sacrilcgium ratione voti fo lennis hon dif- n v f fert fpecie à Sacrilegio commiffo ratione i QW' voti fitnplicis. l, cc. qq. 35. jopr t o f 36. Non committiturSacrilegium , fi quispec- : cét cum perfona gerente appenfías in collo j qql"" Reliquias vel Agnos Benedi&dos, commit- A u titur tamen gravis irreverentia, quz eft di- , Tünccn veríz rationis à peccato luxuriz. l'.,c;.qg. 36. lp t d ond 37. Copula inter conjuges in loco facro, fi tefr ln fiat' absque neceffitate & fine' periculo ine continentiz ; eft facrilegium. $i autem fiat VLitun d ex neceílitate & ex motivo vitandz incon» qunadte dxhomott tinentiz, e(t veniale peccatum irreverentiz L cc, qq. 37. U 38. Committitur facrilegium per quosvis actus TT luxuriofos externos tendentes ad pollutio- 112 ln nem vel copulam, fi exerceantur in loco tb d facro ; non autem committitur facrílegium per tales actus folüm internos. l. cc. qq.38. dtt lu Wïï, l WH 39. Ad loca facra hic referuntur. . 1mó Eccle« Bl fim vel Oratoria ad culsum 'divinum perpe- . tuó deputata authoritate Epifcopi, etiamfíi Ui ls folüm benedicta fint. adó Coemeteria, ca- " Mj pelle, chorus, annexa Ecclefiis. l. CC. qq: 39. at d D clefia, 49. Ad hoc, qc' dicatur polluta effe Ec requi- LT w (o)*äæ Wf&u, l requititür effufio feminis diredé volita, de íe idonea ad generationem, & notoria, l, t ( Cc. qq. 40. Pollutio. þ 41. Pollutio eít voluntaria éffufio feminis e» 2 li tra vas debitum ad generationem idoneqm il n l-ce,. qq«41 ^ mortale, etiamfi 45, Semper eít peccatum MA r fiat caufá (anitatis vel fedandæ tenitationise Rn v l. cc. qq» 42: E AA t 453. Eft jure natural i prohibita. l, cc: qu. 43. lla', LT 44 Tunc cenfetur pollutio voluntatia, quane g do facile prvidetur fecuturà eX actione de ht d Íe nec ordinata àd finem honeftum , nec ne« ceífaria, l, cc. qq. 44« p i Janen f Af. Licitum eft, caufa fanitatis fumere tnedis TU cinàm ad refolvenidum femen corruptum in ag alios humores, l. €c. qq. 45* 46. Non datur obligatio reprimendi in vigilia tl ollationem jam inchoatam in fomno per d pl j uxum feminis jam decifi in lumbis, dumie vt at modo abfit periculum confenfüs in deledta- ii tionem & ea pollatio non fit voluntaria in us cauía, & pollutionem patiens non coopere- tur in vigilia ad feminis jam decifi expul- m i fionem. Si enim una ex his tribus conditio- [íd d 1 nibus deficeret , & pollutio in plena vigilia jj non reprimeretur , non évitaretur grave "at ! Etflfüisl It peccaturi; 1, cc« qq. 46. e cauía fanicatis, 47. Practicé non licet. optar üt i& [omuo (e- u Vel tenxationis vitandz s 2 quaa " «j ( Be quätur pollutio ; licet tamen de fic fecüta o (s gaudere, l. cc. qq. 47. ( 48. Pollutiones abítrahendo à circumftantia T períonz facrz vel loci.facri fecundüm fe dpria p fünt ejusdem fpeciei. l. cc. qq. 48. w ett ] 49. Procurare magnam commotionem fpiri- hst tuum genitalium difponentium ad polletio- vl nem vel ad magnam diftillationem eft grave IT peccatum. l. cc. qq. 49. T $0. Sodomia eftcopula in vafe& virili vel mu- PU liberi inepto ad generationem. l. cc. qq.5o. Authores ejusmodi copulam inter períonas iDeiut ejusdem fexüs , vocantSodomiam perfeGam; frrtimy at veró copulam inter perfonas diverfi fexüs g ; Dd in vafe prepoflero vocant Sodomiam imper- demon fe&tam. l. cc. qq. 5o. $1. In Sodomia explicandz funt circumftantie vt addentes gravem malitiam — diverfe ra- LAX tionis v. g. an commiffa fit cum perfona l, ( facra, vel cognata , vel vir gine, vel cum U violentia. l. cc. qq. 5 1. Vg y?. In Sodomitas jure civili ftatuta eft pcena nàsgd mortis, & poft mortem comburium; iisque lnl denegatur jus teftandi. 2) De jure Canoni- | co Clerici degradantur & Judici fzcularitra- duntut, ut morte puniantur & comburan- T m tur. 3) Sodomia conjugatis dat caufam di- vortii. l. cc. qq. $52. & $4 $3. Clerici Sodomitz ; (i crimen occultum fit, T Og d non incurrunt ipfo facto fufpenfionem ab Wi officio & beneficio ante fententiam Judicis, l. cc 233 D $4. S. Pius V. Clericos Sodomitas omni "privi- legio - jj K - r b Mü&& a? ( He - legio Clericali, officio & beneficio exuit, 1. cc. qq. j 4- / 1 i fy. Ad has poenas incurre ndas requirïtur So- 1 domia perfe&la. l. cc. qq. $. & juxta autho- Dtte ( res etiam frequentatio. l. cc. qq. £6. , j&. In Confeffione explicanda etiam eft cir- D dj V d cumítantia, an quis fuerit agens vel patiens : ]. cc. qq. 5 6. TM $7. Beflialitas eft copula cum animali irratio- nm.k.ü, M nali. l. cc. $7. Is y j8. De jure civili punitur poena mortis, & fi Iayt fuerit imperfeQda, poena relegationis, l, cc. Mu dnot qq. 58. J i j9. Probabilius non datur congreffus cum doemone. l. cc. qq. $9. Tumm 60. AModus congrediendi cum Jfemina imnatu- dieto n valis, v. g. . vir fit fuccubus, fi ambo fe- t gf deant, fÍi vir retró accedat, eft peccatum t Wa mortale, quando hoc fit absque neceffitate & cum periculo effundendi femenextra vas m d l muliebre,vel cum periculo valde imperfe&tó Qu J obtinendi effectum generationis, l. cc.qq. 6o. " Wi ) ) Praceptum Vil. if m; [ wn&w Fide, Furtum. Contradus. Jus. ]u&itia. y i d Praceptum VAl Fide, Detractio. Mendacium. . /Equivocatio, gt . Reftri&tio mentalis. Sufpicio, Judicium te- f PHCTU merarium. ytrin Predicare , Concionari. . . Parochi tenentur diebus Dominicis & fin- j5 r X 3 gulis i * o p ia ulis feftis folennibus przdicare'Verbum Dei, ita ut peccent mortaliter, fi hanc obligatio- 57(]11 nem notabiliter negligant. Jz Zra&. de Sac. (urm ! Qrd. l. Dj d. £« 2« d p 2. Regularibus non licet pradicare in aliena m t Ecclefia fine confen(a falteta tacito Epifcopi« u h l. cc. q. 3. y i o 3. Non potef(t fieminis utut pietate claris com« D^ Mtw« mitti facultas przdicandi in Ecclefia. l. cc. q.3. f fetem 4. Concionatoribus à Tridentino inculcatur o 1m ut pro materia fumant; dogmata ad (a« Mm d lutem neceffaria , vitia4 & virtutes, 2dó Ut linsd fermo fit facilis. 3tió Ut fit brevis. 4tó Ne p verbis Scripturz abutantur ad vana & adu- U b u latoria. ;tó Ne in concionibus proponantur pon t quzíliones fubtiles, hiftoriz vel revelationes incertz quz fpecie falfi laborant, miracula u fM non approbata &c, l. cc. q. j. ,lguo;aun'a, IU « Aliz qualitates ad bonam concionem requi. g fitx à D. Salefio & S. Carolo enumerantur. i l. ec, q. 6. 7. 8 9. 10« 11.12. 134 14 15. 16 L] n 17. 18 l,,Q-lqu 21. 22, m Pra«latus. tmny u Fide, Abbas, Contractus, Locatio, vcndiciqq ürim * ii Prefcriptio. MY prigig Natura && £oua fídes. 1 Sutfn 3. Prefcriptio eft aquifitio dominii per conti- Wl nuationem poffeflionis tempore & modo à t f legibus definito. /n Tratl. de Jur. €&? 2uff. Dlrpe 6. 5- 2« Qq« X« l Etflm'fuc 20 Vae d ! - 4 N w3 ( B l 4, Valet etiam in foro interno. l. cc. qq. 3. & Il Jj sh !f il $.7. 41 3. Qui rem przfcriptam ex ignorantia juris refti- dlfl!e l iln tuit, poteft eam repetere. l. cc. qq. 4. 4. Poteít tamen renuntiari juri prefcriptionis. qu EPI(O' l. cc. qq. $. H f!&f[![gæ f. Ad inchoandam prefcriptionem requiritur fides po/ftiv? bona , hoceft , talis qua quis ju- 1 M dicet fe rem probabilius jufté poffidere poffe. [ d l. cc, $.3. 94 3. &. Etiam ad continuandam po ffeüïohem in Or« Va d h P dine ad praefcriptionem requiritur fides pofi- du tivé bona. l, cc. qq. 4 & $. 7- q * is fa&ti alieni , v. g. fürti» WSP!Opomnj 9. Tgnorantia inculpabil "l non obftat bonz fide i ad prafcribendum, l TW cc. $. 7. q- 3- $, Ignorantia etiam culpabilis ïuris aübii, ïontmrcqui. Vü * in uxor habuerit jus ad vendendum non p obáat bonz fidei. l, cc. concl. a. udmïl H . Ignorantia juriscerti etiam invincibilis , obz flat bong fidei tam pro foro interno, quàm externo , nifiin perfonis, in quibus toleratur p9 -hzc ignorantia, aut in preícriptione lon- X d gioris temporis. l, cc. concl, 3. 4« 10. Mala fides authoris non nocet facceffori particulari, l. cc. $. 3. qq. 6. & $. 7.9.4 11. Succeffor univerfalis nullo teropore pote hn pii t prafcribere rem, quam accepit à pofft ore malz fidei. l. cc. q. 4: concl. z. W i J2. Etiam fucceffor particularis authoris mal " fidei non poteft przfcribere tempore nario; ofgli- W 4 - ( $e nario, fi Dominus ignoret rem poffideri ab ' Adpra'fffil frogtnit alio, & res fit immobilis, auc furtiva vi poffeffa. l. cc. concl. 3. 4. 3 auþ imn i lii 13. Mala fides Pralati aut- Rectoris Eäclefiæ; nifi fit fufficienter cognita, non nocet Ec- gt jNnd clefiz. 1. cc. $. 3. qq. 7. /14. Mala fides poffefforis b ag quoad unam, partem tfundi non nocet fidei j Non m fundi. l, cc. qq. g. quoad axltcram partem (rspofi 1jy. Nocettamen mala fides efpe&u unius per- Tb Íonz etiam reípectu alterius. l; cc. qq. g. . Qs, A& 36. Non dantur cafus, in quibus poffit prz- ipextj Ícribi mala fide; dantu ( N prazli r tamen cafus , in qui- * bus prafcribi libertas a jure alieno, fervi- fufcit d tute, aCione , idque cum fcientia juris alieni ( t0man qtdinar.| negligentiz in ufü. l, cc. qq. s. 17. Non obefít bonz fidei, i quis poffidet rem alienam contra charítatem ; dummodo non poffideat contra juftitam. 1 : CC. qq. 16, 4 nl 18. Confcientia rei alienz folüm venialiter cul- ib p tj 1 pabilis non. obeft bonz fidei. 1. cc. qq. 11. VAmbl Titulus eg paj&[im 19. Poffeffio eft detentio Bo rei corporis , animi , tituam juris adminiculo. ]. c C, $. 4. qq. 1. 1 m 20. Ad przfzriptionem inchoandam non fuffi- DN cit poffeffio meré zazura/is , fzd requiritur fimul civzlis, T nempe fimul adminiculo cor- j Res itm poris & animi; ad continuandam vero pra- Ícriptionem (uffi cnbunfm l i cit fola poffeílio civi/is, 1. cc, 9q. 3. Mi Y 21, Ad li ! a ( £e "gt rl, j 21. Ad pr&fcriptionem requiritur, ut poffe[fio fit continua & non interrupta, puta per pofi- tivum. impedimentum poffeffionis náturalis M vel civilis, quamvis poffit aliquando dorzzzre V . tempore inutili. l. cc. qq. 4. 22. Non eft neceffe, ut poffeffio continue tur T j ab eodem pofleffore. 1. cc. qq. f. xwadem, 23. Non tamen ad fibi prefcribendum füufficit, fi res poffideatur alieno nomine. l, cc: qq. 6, t 24. Ad przfcribendum füfficit titulus colora- J MW tus, aut exiftimatus, dummodo exi(timatio thryi » ab errore jufto procedar, l. cc. qq. 9. Bof 2f. Ad preícribendum tempore ordinarionon t fufficit titulus przfümptus. l. cc. qq. 10. fuffi- Boj cit tamen ad prefcribendum tem pore extra- n ordinario. l. cc. qq. Hn. TU Jempus. ul g L 26. Res mobiles,nifi (int furtiva,aut vi pofï'eff?, t cum titulo przfcribuntur intra triennium, ]. AR CC.. .. $d« 2» 27. Res mobiles fine titulo colorato aut exifti- h mato przícribuntur tricennió , hoc eft, per i [Wkg m:'. triginta annos. . l, cc. qq. 3. 28. Res immobiles cum titulo inter przfentes j nl prefcribuntur per decerz annos ,. inter abfen- tes per vzgzzti annos, l. cc. qq. 4. p lm j n 29. Res immobiles (ine titulo exiftimato pre- pl fcribuntur zrZgizta annis, l, cc. qq. 5. 30. Res immobiles contra Ecclefías Romaná inferiores tam cum titulo quàm (£ine ritula ) E4 y prafcrie üäio)gaæ przfcrib " At 6. untur unadmginvta annis. 1. ce. qq i n n 31. Contra Ecclefiam Romanam prefcribitur víüult fpatio ceztum annorum. l. cc..qq. 7. o 32. Contra Civitates tam mobilia quam ime intt at mobilia (ine titulo przícribuntur cezzum are j qij nis, l, cc. qq. 8. eugdt 35. Bona vacantia contra fifcum (xcularem fine lat titulo przfcribantur qwadragzuta annis poft itams denuntiationem. Si auvtem fifco necdum ais denuntiata fünt , prefcribuntur £rzgzzte an- ; Minne nis. Mobilia cum titulo prefcribuntur zrZez- flb z:0, immobilia inter przíentes decennio, l, Vicennio, cc. qq. 9. T 34. Officia przfcribuntur inter præfentes cum 1 Adine titulo decem annis,; inter abfentes viginti tuti av "apnis, finetitulo ?rzgzzta annis. l. cc, qq. :o. li qit $. Beneficia Eccleftica cum titulo colorato li - pacifice pofleffa prefcribuntur per zriezziuta, b vndfons l. cc. qq. 10, Wya $6. Jus przfentandi ad beneficia non przfcri- bitur ni(i tempore immemorisli. l. cc. qq. 10. f 97. Servitutes perfonales, & reales continuz x rf preícribuntur cum titulo inter przfentes de- cem annis , inter abfentes viginti annis , fine Iigmmm, [ titulo triginta annis. Servitutes autem dif- Qs continuz prafcribuntur folüm tem f memoriali. ]. cc. qq. 11. pore im. PTR 38. Immunitas à fervitute prefcribitur eodem LUTT E tempore, quo fervitus, & fi fit alternativa 1!' Tln[üm [ : qq. 12, reguiricur duplum temporis. l. cc Pt 380 AGio» i (o.), ige M.Lm 39. A&tiones rcales extingauntur per prgícrip- tionem eo tempore, quo przfcribuntur ipfa pf res mobiles vel immobiles. Actiones veró "W perfonales extinguuntur triginte annis. Sed lbdll [ actio hypothecaría non perimitur nifi quadra- f TAE ginta annis, AGtio redbiDitoria & quauti ma- joris extinguitur fex menfibus. AGio doli extinquitur biennio. A&iones Ecclefiarum lsf " Romaná inferiorum extinguuntur quadra- hais t . ginta annis , aCtiones Romanz Ecclefiz cen- 1 b w tum annis, l. cc. qq. 13. Mf mgmg o, AGiones criminales criminaliter intentatz, A r & obligationes ortejex delicto przfcribuntur vicennio; fieri tamen poffunt exceptiones contra taliter delinquentem. l. cc. qq. 14. p 41. A&iones injuriarium prafcribuntur fpatio k vpt unius anni ; actiones adulterii , ftupri, in» dtg cxítüs quinquennio. l. cc. 14, Accufationes V edinto adulterii conjunGti cnm violentia , ftupri per yima, vim abfolutam , parricidii , & lefx majeflatis, nunquam przfcribuntur. l. ce. qq. 14. um p -Res & Perfona. lag p 42. Prafcribi non poffünt homoliber, fervus goplat fugitivus, res facrz, res publicz , limites regnorum, Dioecefium & Parochiarum , res vt communis à membris, immunitas à vifita« j u lin t tione , obedientia ; vel'procuratione, & oblis gationibus ergo.principem, jus primogenis T turz, jus decimandi, l. cc. $. 6. qq. 2« (rit ( ii 3. Tantüm extraordinario tempore prefcribi l poffunt res fürüive, res fifco incorporarg, um ) fundus LL hd ag (o $£ fundus dotalis, bona adventitia Hliifamilias; l W' | df res pupillares, res minorennium, majoratgs, fideicommiffa , feuda &c, l, cc. qq. 5. tiona gumen i. 44.' Pupilli ànte ufüm rationisnon poffunt prz- je. g fcriptionem inchoare , poffunt tamen eam aliunde incz ptam continuare. l. cc. qq. 4. Qunii tuinoh 4j. Przfcribi non poteft contra filiumfamilias, Minorennem, prodigum , & eos, qui bona » r It füa aliepare non poffunt. l. cc. qq. ;. irahtos t 46. Prefcriptio dicitur zoz currere , quando fejl incipiunt deficere conditiónes , à quibusprz- fcriptio poterat inchoari; dorrmre veró di- j l iProlus ,Citur, quando legitimé inchoata ob aliquod impedimentum fufpenditur, l. cc. qq.6 7. vonfiod folnntat 47. Jntevrumfi dicitur preícriptio , quando C Phrüm fuperveniente impedimento totaliter, ita ut debeat de novo inchoari. l. cc. qq. 8. flviar t '48). Poft ptzícriptionem completam reftituun- Pt m«l tur in integrum Minorennes per quadrien- nium utile, uti & Majorennes impediti v. g. tilim, captivitate ab interrumpenda przícriptione, Q M. & Ecclefiz ac alia pia loca. l. cc. qq. 9. | - Pre[umptio. |Hgp Vrl Fide. Septem vitia Capitalia, $. /uperdza. a ]u Tm Precarium. a a TU 1. Precarzum eft , quo alicui res ad utendum qu, i gratis conceditur refervata libertate rem du revocandi ad libitum. /z Zra&, de contradt. Pt ; f.:1.4.1. 2. Préca- EL s? (o f9e "d 2, Precaria eft contradus, quo alicui ts Ec- ] Imtlm, tj clefiaftica immobilis ac frugifera fine propor- "a tionato pretio ad fruendum conceditur, ita tf tamen. ut renovetur fingulis quinquenniis. Vg l. cc. qq. 2. EICC.qIH 3. Quando in Precario apponitur tempus refti- Ml H tutiopis, fenfus tantüm eft, quod illo tem- * g pore evoluto non fit opus nova monitione, ! :W f L: cc. q. 3. Wt W& 4. Prelatus non poteft conftituere Precaríam u 1 M fine jufta caufa, ne quidem ad breve tem- n A WO pus. l. cc. q. 4. VTT hi bihä j. Prxlátus ne quidem ex juíla caufa poieft /| TT conítituere Precaríam ad quinquennium (ine i, q folennitatibus, l. cc. q. j. Mi f Qul 6. Precarium non folvitur morte concedentis, u ; folvitur tamen morte precatarii. l. cc. q. 6. VTT 7.Precatarius tenietur ad refarciendum dampum etiam ex culpa levi faltem quoad damni di- D; qu st fnidium, non tamen ex culpa leviífima, 1 * cc. q. 7. h tht r Presbyteratus. J 1. EftOrdo, quo confertur poteftas in corpus . Chriftiphyficum & in corpus Chrifti myfti- ij ['i;üHi. : cum. Z2 Tra&, de Sacr. Ord. ff. 15. i 2, Materia eít impofitio manuum & traditío l Inftrumentorum, nempe calicis cum vino jini gt &aqua, & patenz cum Hoftia, l, cc. q, a. g It ! 3. Forma eft duplex; primain traditioneinftru- mentorum : zZcczpe poteflatem offerre facri- jj n ne ma- y Jicium Deo. &7c. Altera, in impofitio nuum s a ( &e W H(nc j nüum : Zcczpe Spirituan San&tum, quorumve u g qiferitis peccata vemittutitur eis , €? quorum vetinueritis vetenta fünt. l. ce, q. 3. (j . I 4» Si attadtus Inftrumentorum phyficus fuif- fet omiffus , fecurítatis cau(à deberet fup f uni sl pleri cum forma. l. cc. q. 4. j percuu'm $. Juxta communem doctrinam ,non poteft P feparatim conferri poteftas in corpus CGhri- i percuth* fti phyficum & myfticum. l. cc. q. j. wnitonet &, Presbyteri ín ordinatione jurant quandam TATCREAAY obedientiam fpecialem Epifcopo. 1. cc. q. 6. , hi, 7. 8- 9. IOC teri, Fáde.. Sacetdos, Euchariítia, Miffa. Commu» nio. Cxremoniz, Rubri cz. pum bj Jejunium, T ett Communio, Cenfura. Irregularitas. Simo- nia. Privilegium Canonis & fori. Immu- futr at nitas, Excommunicatio. Sufpenfio, Abífo- Qfnm t tí pl lutio. Approbatio, Jurísdi&io. fb ltta Prrvileoia. heut, Vzde.' Lex $. 12. privilegiaQ datur.l.cc.g Tronmy Priwi/egium Canonts. Mftnt m 1. Privilegium Canonis vocatur, quo füb e- tlinniem communicationeé prohibetur violenta ac fa- IT crilega injectio manuum in Clericos. Zz 7r. füd l de Sacr. Ord. $. 10. q. Y« o pf 2. Ad incurrendam hanc excommunicatiónem Metícit non fufficiunt injuriofa verba, fed requiri« j W. q, ];. tur violenta & graviter peccaminofa inje- *t) i &io manuum fuadente diabolo fa&ta, l, cc, UM : 0234 ^.Hine t f 38 ( B 3. Hinc iftam excommunicationem non ïdcur- L n runt, qui percutíunt Clericum caufá corre- htj Gionis vel qui vim vi repellunt. l. cc. Q 4 mph jl $. 6. i 4. Nec eam incürrunt, qui occidunt Cleri- /cum in adulterio vel feditione deprehenfüm; AUMT j qui percutiunt Clericurn deferentem habi- tum laicum; fi eum ignorent effe Clericum iïrzus u ' qui percutiunt Clericum , qui poft trinam f ii monitionem arma militaria geítaverit ; quí um ipcarcerant Clericum , fi fe publicé geffit prolaico, licet deprehenfas fit in habitu Mif C Clericali , & qui percutiunt Clericum bi- gamum bigamia vera, l, cc. q. 7. 8. 2 hi lts n f. Hanc excommunicationem incurrunt etiam f inm pueri, aut foeminz percutientes, vel per- af A . cuffionem tnandantes ; idque verum eft, et- jam6 percuffio fiat clam, ut probari ne- : queat. l. cc. q. 9. 10, 1 t. 6, Incurritur, etiamfi Clericus folàm inclu- : datur. l. cc. q. 12. 9. Excommunicatio hzc eft refervata Papz; T poffunt tamen abfolvi ab Epifcopo impube- mmdit res fe invicem percutientes, Relipiofi, foe- p d minz & qui füi jaris non fünt, fenes, vale- tudinarii; & qui ob inimicorum infidias n .non poffunt proficifci Romam, fi Oftiarius at Clericum rationg füi muneris pcrcqfiït. l. CC. cC. q. 13. ,'l'bäp [qu ) d g. Immo Epifcopi, &alii jurísdictionem quaf T jl Epifícopalem in fuos exercentes poffunt ab- folvere ab omnibus delictis occultis necdum: l«þ*' dedu- -B)æ (o) ägæ j dedu&tis ad forum contentiofum , 'vel: pro- qtin r wis / xime deducendis. l, cc. q. 14. q.[n Privilegium fori, UT 1. Privilegium fori eft exemptio à jurisdi-&io-v qrm p ne tribunalium fzcularium tam in caufisci- Tiehgi? vilibus quam criminalibus. l. cc. $. 11. q. t. mnditots 2. In caufis tam civilibus faltem perfonalibus g quàm criminalibus quando Clericus concur- fmpmtit rit cum Clerico, ea exemptio eft juris non n d folüm divini, fed etiam naturalis. l. cc. q.2, agl 3. llla exemptio eft etiam juris divini in cau- nlum. fa criminali non politica, fi concurrit laicus Dd tanquam actor cum Clerico. l, cc. q. 3. a A. jurisdictione praxi Qon. 4., Exemptionem Clericorum "l dl fzeculari in caufis civilibus contulerunt. Im- tttd p peratores feculo quarto & quinto, l.cc. Ueft q q.4«. t d fn $. Ad ferendum teftimonium in caufis civili- tin w d bus,; ubi alii teftes idonei deficiunt, tenen- tur Clerici ferre te(timonium coram iis, Titany ls tordfan | quos Epifcopus ad excipiendum teftimoni- Aitilltn . um defignaverit, l.cc.q. j. t]d 6. Ut Clerici privilegio fori gaudeant requiri- tMadlrsre tur, ut deferant tonfüram & habitum ; ac Wfer rxterea ut vel habeant beneficium, velali- cui E.clefiz deferviant, vel ex confenfu Ti fEprohds, 4 Epifcopi in aliqua Schola verfentur, l. cc. L] . ol ) fubre Probabilis: opinio. M. confíci- Al 0 1. Probabilisumus cü'doöfrina regulans entiat !Iexg il b * ( E iüülm j ïd P 4 entiàm per opiniones quascunque veré pro- " babiles, 4z Zy. de acf. bum. Difp. 2,. $. 3. li qq. 1. Vg 24 Probabilis opinio eft, quz poteít movere virum prudentem ad affenfum. l. cc. qq. 2« ETA 3. Theologic? probalilis opinio eft , quz habet tf i d7 conditiones ad veram probabilitatem à Theo-. kf*' logis requifitam. l. cc. qq. 5- t t P(U II 4. Comparativà probabilis opinio eft ,. que et- iam' con(ideratis mot;vis oppofitz fenten- I M TOR tiz poteít movere virum prudentem ad af- ; L fenfum. l. cc. qq. 15. ] h, l dU y. Praüicà probabilis opinio eft, qüam in praxi noa concomitator periculum inciden- 1 hii nb d di in aliud grave peccatum, vel non obti- nendi gratiam v. g. fi quis diceret, proba- n 1 bile effe, quod ta&us obf oenaram partium in altero fexu non fit grave peccatum ; id us d enim non eft pra&cé probabile ob conco- i t mitans periculum incidendi indele&tationem u m i morofam. l, cc. qq. 16. yun t 6. INotaliliter suümus . probalilis opinio eft, ubi int:llectus evidenter, ac fine hzfitatio- ! " ne adhzreret fentenrig oppofite, Íide al- I6 terutra effec ferendum jadicium. l.cc.qq | g. o Y UT , Tenuiter probalilis opinio eft, quz eft ve- u u $ ré probalis, fed cum vehementi formidine at oppofiti, & cum credibilitate feu verifimi- litudine . ezuizekter majori oppolii. l. ce qq. 17- i $. Ad licité operan.dg m non [ufficit didtamen g ulti- . Judex gen. 9 (5 W ultimum practicum precifó prebabile, fed n i illud debet effe ad minimium moraliter cer- 14 tum. l. cc. $. 4 qq. I. & in Qgæü Difput lea q. 2 cx Ts 9. Nón licet fcqul fententlam minus proba- u OR bilem relictá probabiliori in materia fidei, C lec.qqi 2« d 1o. Nec in materia Sacramentorum , ubi agi- m tur de valore. l. cc, qq. 3. ! 11. Nec Judici, qui tamen, nifi altera pars fit certo , evidenter, & eminenter probabi- Vi d lior, tenetur ex zquo dividere jura. l. cc. t r qq. 4. attentà fimul additione zz Merdis. t 15, Nec Medico; nifi ex comfenfu ranonabxh ul b Dd conducentis. l. cc. qq. . & zz Mendis, [ilemih 13. Neclicet eam fequi, ubi agitur de praju- dicis tertii. l.cc. qq. 6. L 14. Nec licet fequi fententiam przcifé. tenui- DACT ter, aut omnino folüm dubie probabilem. l. cc. 03 7- 8. Àb Cnng 15. Univer(im nunquam licet fequi fententiam zotasiliter minus probabilem minus tutam. l. cc. qq. 9. & z2 Quaf?. Difput. q. 4. Ál C 16. Nec licet fequi fententiam equé probabi- SUITM lem ftante dubio de exiftentia directa legis; poteft tamen dubium hoc excludi per dicta- inen reflexum , feu concomiítans, l. cc. qq. I 10. €? i2 Quaff. Difput. q. s. 37. Licet tamen fequi fententiam probabilio- Röhgwf rem relicta tutiore, l, cc. qq. 11. 1l jj 18, Intelle&tus non poteft judicare verum, quod ntWen iIl nT, proba- "8 '(o) lläpzm, c. i2 Quafl. Difp. : "Mmcnlmk 'proba'bilïüs eft verum. l.c d ia 19. Catalogus variaru lm opinionum laxarum ex Atoncoglia. l. cc. ia Quaff. Difhut. q. 4. D ad Objeét $. r 20. Catalogas opinionum probabilium circa neralia morum principia ex 4s Crozx. l, u J Ubl ?b cc. zz Quaft Difput. ad finem. q. 5. ing Profejfo Religiofa. tll 1. Nequit ab Epiícopo annullari, nifi'in favo- hiein rem profeüï*onis conítituatur Syndicus , qui UT tenetür appellare contra annullationem, fei n In Supplem $. 8. 9. f'ärc vin votis t hd 4. Poteft tainen Epifcopus difpen pET folennibes dubi's. /z Ty. de Decal. part. 1. ;:Difp. 3. $.3- 3. 83. yti tj D j ia Pmpoþïum. *Z7jde. Contritio. Pcenitentia, vl ao Pnpz'-llus. Djv Pide. Contradus. Ludus. Preceptum IV, i d. : m . Sponfália, n. j Religioff.. Tu at Paupertas £. Dorinium. U ligiofi funt capaces dominii in commu- P: Re' ni, hifi obftent conftitutiones 'Ordihis, ii P'Oblbï non tàm'en füat capaces domini in particu- r lari, z Zr.de jure C? Zufl. Difp.i2.q. 4.' dj;memmlg 2 241MO* f s ( f T :4, Monachi jám erant incapaces dominii pare : ticularis Szculo octavo; fed non Canonici. u H : X N qum l. cc. q. 4- gtv 3. Jure novo Tridentini omnes Religiofi facti fpeit fant incapaces dominii particularis, etiam Canonici Regulares, exceptis folis Religio- ,Pfium. L i Pt fis Scholaribus & Coadjutoribus non for- matis Societatis Jefu. l. cc. q. 4. jb nunqua ;4. Incapacitas dominii in particulari apud Re- amilicls ligiofos folum fundatur in jure pofitivo. 1. i jotum. CC. q. 4- 1 zi d f. Canonici Re gulares & alii Ordines Clerï.- i cales funt incapaces perfecti dominii etiam fgiantum x Vitalt in communi quoad illa bona, quz illis pro- ' veniunt à fundatoribus vel benefactoribus p d TET intuitu minifterii facri. l. cc. q. 4» tition 6. Proprietarius eft, peccatque contra votum Vintatem: paupertatis, qui difponit de re contra Su- VL r perioris voluntatem, l. cc. zz. Qua/fZiunc, qq. !^ nondder v rdpif 7. llla quantitas füfficit ad conftituendum pec- f, d i catum mortale in materia paupertatis , qua p .fufficit ad conítituendum peccatum mortale dlium, in materia furti, hoc eft, quas ufürpatur tein, n graviter & rationabilit?r invito füperiore. l, d f cc. qq. 2* (ungty $. Hinc pro diverfitate circumftantiarum ma- Vrf teria de fe gravis poteft fieri levis ,. praefer- tim in officialibus, vel parochis Regulari- dtiiy bus habentibus adminiftrationem bonorum. * i l, cc. qq. 2. Kefp, 4. 07 9l Su- "M !u «s o Be L w e. Superiores pro materia gravi violationis W Cam aupertatis recté determinant unum flore- N num, feuquinque Julios Romanos, li ex- M NU pendatur graviter ac rationabiliter invito Superiore, przíertim in commodum pro- fl k prium. l. cc. qq. 3.5* "T 1o. Peculium privatum religi loforum ad ufus indeterminatos utut honeítos ultra mode- Fi*-"ï*Wch- ratam quantitatem ad ufus obvios neceffa- Jouy riam illicictum eft etiam cum confenfu Su- Licitum tamen eft ad ufus deter- periorum. (s ( minatos obvios, ubi hoc exigit neceffitas, V dniti s inquantum hoc exigit. l. cc. qq. 4. 5* m 11. Vitalitia quz adminiftrantur ab ipfo Reli- ld giofo, illicita funt; uti etíiam ea, quz ad- r miniftrantur quidem à Superiore, fed cum obligatione , ea non expendendi, nifi juxta Af YOLUR u voluntatem religiofi. l, cc. qq. 6. 12. Licita tamen fünt vitalitia ad ufus toti t um monafterio fimul utiles v. g. ad libros priva- to rcligiofo emendos , medicinas, veltitus. finnlny &c. ad parcendum fumptibus monafterii, WWth g alioquin ad majorem religioforum utilitatem st facilitatem , ac honeftatem libenter expen- qum dendis, fi reditus fufficientes pro ejusmo- gl di ufibus fuppeterent, dummodo admini- ftrentur à Superiore ad talem intentionem L ;m[flndlmmä benefa&torum. cc. qq. 6. d tatein fex m)o- ib 13. Peccari poteft contrapaupet e, mutuatione, p dis; acceptione, alienation j ufürpatione, abíconfione ' deüru&iong. 2 cc. qq. 7- , Y 3 14.Ad 43 0 $8 ! thtimr I14. Ad hoc, ut à transgreífione voti pauper«, af tatis excufec licentia Superioris, ea debet m effe libera, jufta ac rationabilis , ac faltem tacita vel prafumpta. l. cc, qq. 7. qimo t vl 15. Ad hoc, ut locus fit licentig . prefumptz, ea debet efle faltem probabilior , ita utope- h primiliW rans verofimilius cred; A P t, eam conceden- dam. l. ce.qq . 7. refp. 6. vintado Temiba 16. Quando Superior irrat/ionab:'litcr' neget fs exte vel przvideatur. irrationabiliter negaturus m t licentiam , nou licet operari vel uíürpare rem , nifi ea res Religiofo fit debita. jure Tnomera odl naturz, jure divino, jufe religionis, vel Mfertut jure officii, In hoc enim cafu fufficit licen- tia Superioris 222 22//$, ut recté fungentis Cifisrt fuo officio, & quatenus, recté . adminiflrat an , bona communia ex confenfu communi ra- ; Quid d tionabiliter przfümpto, l, cc. qq. 9. Trdanitum 17. Afferuntur Decreta Romanorum Pontifi- d cum concernentia votum paupertatis & ad- miniftrationem bonorum communium. 1. cc. t Ti E W pe qq. 9. in folut. Obje&. ad finem, Thnatic Pide. Approbatio. Depofitum. Dominiume 1 Affergt Lex $. privilegia. profeílio. YOturin, Ordz'mtianes. gt fh 7 . Refervati Cdj;m'. [ 1 z. Refervatio Cafüum elt reftrictio jurisdictio- sf nis in fübditos pro foro interno. circa qua- l UT It r dam graviora crimina , quorum abfolutionem fibi reíervat Su " peron /g Trad. de Peuit. Vr Difp. 9. 9. 1 Fg dí * 3. Ha- | ed (o) & AT i i 3. Habentur hujus refervationis exempla in li !d rimitiva Ecclefia. l. cc. qq. 4- I . Cau(a, cur Summi Pontifices fzcu " lo u.mic- H fibi refervaverint Cafus , fuit ipfa cimo tot T voluntas Epifcoporum. l. cc. qq. 5* 6 m W cclefia atus meré interni pro- 4. In primitiva E TO Qp " babilius non fu erunt refervati ab Epifcopisin ordine ad folennem pocenitentiam. l. cc. qq. 7« t , Refervabantur tamen & adhuc refetvantur hm actus externi occulti, etiamfi nulli orni- |! W num noti, l, cc. qq. 8. W la Wm 6. Enumerantur varia refervationum exemp ]7 x àSzculo 12. ufque ad 5 culum r4.1. cc:qq. 9. efis Auguftanz circa il 7. Refertur Difciplina Diosc TLf Cafus refervatos à Szcul o 14. ufque ad Sz- T ab culum 17, l. cc. qq. 10- (ftman $. Quid circa Cafus refervatos decreverit i ' "Tridentinum ? l. cc. qq. 1 1. 12- a if herefi occulta usl 9. An poteítas abfolvendi ab uerit ftg TM per Tridentinum Epifcopis indulta f blata per Bullam Ccenz , proponitur P;o— N blematicé. l, cc. qq. 13. u) 10. Afferuntur Decreta S.Cong, Epifc. & Regul. D (I " dl A habetur, v.g. ze Épi/copz in quorum uno Jià fuperfluó v efervent. Cafus. jam. altunde vefervatos Sedi "dpoflolice & in alio ; ze n Epifcopi fibi vefe roent omnia peccata baben- , j 120 augexam . excomutni cationem Thj0TeNL apn dl 202 refervatam Papa. l. cc. qq. 14 j 11. Regulares vi fuorum,PriVilegiorum. noR poffunt abfolvere ab herefi externa occulta. » CCe lW-*Pf 2: 91 1 «3 oO E m . l. cc, qq. 14. n. f. & qq. 1. Nec à Cafibüs du d Ordinario refervatis. l. cc, qq. 16. ii ib 12.. Confeffarii ab hrefi externa nec poffunt abfolvere tempore Jubilzi fine alia ffm;üp fpecigli frratit facultate. l. cc. qq. r7, Bo 13. Qui habet facultatem abfolvendi à cafibus od i Papz refervatis , non eoipfo habet pote- furirà ftatem abfolvendi ab ejusmodi ca(ü, fi idem Gof ca(us ob exigentiam circumftantiarum fimul li i eft refervatus Epifcopo. l. cc. qq. 18. g 14. Omnes cafus Papz refervati quoad illos, Mervadt qui non poffünt perfonaliter accedere Pa. as ( pam, unt refervati Epifcopo. Cerfentur (iione aut*m non poffe adire Romam, Religiofi , Tmpuberes ,, Minorennes, pauperes, fervi, lo Coel fili familias, Parochi , fenes, valetudinarii &c. PT Mulieres, & aliz perfonz, quz füi juris non z funt &c. l. cc. qq. r9. L dbth ht fani 4j Omnis excommunicatio major, aliàs Sedi Apoftolice non refervata, EOR per fe eft refec- flenit vata Epifcopo. l. cc. qq. ao. ] 2 X i 16. Refervatio incurritur etiam ab ignorante , fl M ; nifi peccarum fit tantüm refervatum ratione Cofffon annexz excommunicationis majoris. l. cc, qq. a. 9t s Utrgl 17. Peccata venialia non funt materia refer- vationis. L cc. qq. 22. T i Ls 38. Peccata dubia, nifi (int notoria, non fünt materia refervationis, l'eccatum autem du- THtna ii bium potorium eft refervabile. l, cc. qq.23. frnn fOlun 1*39'1» In dubío ftrié di&o, an peccatum certó L com- H n / $ ( B MW commiffum: ac certó mortale comprehen- b " datur in refervatione, Confeffarius debet T r illud habere pro non refervato; fecus au- Id fpm tem , fi probabiliüs comprehendatur füb re- fervatione. l. cc. qq. 24- p 40. Peregrini, qui confitentur in aliena Dice- i cefi cafum in füa Dicecefi refervatum , pof- L [ lh funt in illa aliena Dicecefi abíolvi, faltem à Ts l Goi.feffaris Regularibus privilegiatis, & ab M T) aliis : cnfeffaríis non privilegiatis cum onere re: vrrend: ad Ord narium pro abfolutione à ml refervatis , nifi Epifcopus proprius Peregrini at exceris Confeffariis. noluerit delegare juris- ln r di&ionem quoad iales cafus. l. cc. qq. 25 n li 1. Si Priegricus aut vagus copfiteatur cafum n n in Confeffarii D'cecefi refervatum, non po- Mdl " teft ab eo abíolvi. l. cc. qq..26. TT 22. Si abfolutio afferentis cafum refervatum fine ipfamia differri nequeat , poteft à refer- p h vato abfolvi indirecté cum obligatione fe p fiftendi Superiori, l. ec. qq- 37. * . Si indire&té abfolutus à cafü refervato fe ndm ?-3 fiftat Superiori, poterit ab hoc auditá prius d u confeffione abíolvi facramentaliter , aut, fi sU non przcedat confeífio , extrafacramen- taliter tollendo refervationem fub onere cer- at tz poenitentiz. l. cc. qq. 28. Y 24. Habens peccatum refervatum & non re- g n (ervatum non poteft dimidiare confeffionem, CUU Superiori confitendo folum refervatum, in- ia feriori folum non refervatum, l.cc qq. 29. 3;. Si- Confeffarius- inferior petat à Superiore C merr [:( LT licen- «53 (5 B !m edm- licentiam abíolvendi à refervato, non poe bt,neadu teft Superior exigere manifeftationem per- iong, aut circumftantiarum , ex quibus fa- a i f pE( J cile deveniretur in notitiam delinquentis , fed " tantüm poteft inquirere in fpeciem dellöh, Iü hi nii velit , fbiipíi refervare confeflionem poenitentis. l. cc. qq. 3o. um 46. Poteít tamen Superior Confefïauum infe- hd W/! i [- , riorem obligare ad imponendam determi- . natam posmtcntlam pro caíü refervato. l, cc, DO qq. 3 1r. ) exoom 37 In articulo mortis, fi defit Superior tefer- denuntit vans, vel habens poteftatem abfolvendl, t Ad n poteft quilibet Sacerdos abfolvere à cafu re- Titor, ITf fervatos poenitens veró, (i reconvalefcat; p f licet non teneatur fe Giftere Superiori ad Obti- n nendam novam abíolutiobem ab excommu- Áctrrtu nicatione, ubi ratione hujus fa&ta eft refer- qiiar i vatio , tenetur tamen fe fiftere Superiori , ut Q fe offerat ad pcenitentiam proportionatam. D CX N I:6c. d3..324 23 fl *3 Si quis abfolvatur à cafu comprehenfo in ln Hj Bulla Coenz, Confeflarius debet pocuiten- M confü tem obligaread tria. 1mó Ut praítet cautio- Tthday t nem de Íatisfaciendo parti leíz. 2dó Ut ju- 84 yet de parendo mandatis Ecclefizm, 3tió Ut Jl g furct de fe fiftendo Superiori vel ejus dele- gato, quàm primüm 'commodé poterit, ]. va"m [ tsj f €C€. qq. 34. Et hoc Juramcntum exigendum (ft, etiamíi crimen fit tantum occultum 1, i pOH d « €. q3. 3. nifi aliunde poenirens deoblig gatur ab onere fe per/onaliter. fitendi Superlon. le TUnem h 14* lü D*æm l. cC. qq. 36, 23. 9t$ (o) ä. M X 39. Impediti ab adeundo Papa perfonaliter pro obtinenda abíolut ione à caíu in Bulla Coenae [ s refervato obligantur tamen ad illum adeun« khüqumn] * dum perlitteras vel ad Epifzopum. L cc. qq«. jt i 37 * if 30. Ia foro interno abfolvens excommuni- catum poteft uti hac brevi forma : Ego te i ab/olvo. ab Exeommunicatione smagore. In t0- L qmine £c. l.cc. qq. 38. 1 31. In articulo mortis licité. petitur abfolutio ab excommunicato non-denuntiato; fed à Wl Sllþm denuntiato nec confertur validé, l.cc. qq. 39 $n d - Ad incurrendum ecafüm refervatum requie Itti t 32 ritor, rmó Ut peccatum fit certó. mortale, It 2dó. Ut fit externus. 3tió lit certó compre- p hendatur . füb refervatione. 4tÓ Si cafus eft iT reícervatus ratione excommunicationis, ree lrl quiritur infüper, ut fciatur effe annexa ex« "p communicatio , necappareat caufa excufans ab excommunicatione. ftó Quando fub OM fignificato proprio peccati refervazi juxta fty« Qtyris püJ lüm Ecclefie comprehenditur etiam actus [ non confümmatus , non requiritur ad incur« u D M rendam. refervationem actus confumtnatus, m l. cc. qq. 4Q. 4t. ii j *,fhw'. 33. In Dicecefi Auguftana per ) omicidium 'räa [ "LUR Jervatum edam intelligitur procaratio abor- tüs in. foetu animato, faltem quadragefimo vl p qund die poft conceptionem , & omnis atio effi- caciter influens directé vel indire&té in . oc« g ( j cifionem hominis, l. ce. qq. 42. 43. à rfer- 34. Ia. D;eeceü yAugufkfma per berefi valaus g x3 ( £ vatam intelligitur omnis hzrefis nondum de- " sl ducta ad forum contentiofum. 1. cc. qq. 44. (iium 3;. Enumerantur excommunicationes : Pap nl refervate , & non refervatz, l. cc. qq- 47* fsb 35. In Dicecefi Auguftana refervantur omnia peccata habentia annexam excommmunica- fh M j B tionem majorem Papz dire&té pey /e , vel per accidens vatione impedimenti non refer- pf [ vatam; fed hoc intelligendum de excom- us municationibus Z7 Corpore uris, z2 Tvt- ii diqd dentino , in Bulla Cene , vel aliis ab Epifco- fim fbi: po fpecialiter promulgatis. 1, cc. qq. 46. t t 37. In Dioecefi Auguítana per zzce/fum cum lgioos snoniali veípectu Clericorum refervatum in- telrvan telligitur omnis concubitus cum Moniali et- yut d iamifi nec fit confanguinea nec affinis. l, cc. gl qq- 47- 48. Quisanmod imum, |, 38. Ia Dicecefi Auguftana per venmeficzum re- fpedu Clericorum refervatum intelligitur Mi adio füperftitiofa,: quainduciturpatfio amo- L [ ris, odii, perturbationis; per zmaleficium tni( aQio nociva corporibus hominum, bruto- sl t rum, vel aliis rebus corporalibus; per zz- cantattonesm aperta invocatio doemonis ad veneficía , maleficia; retegenda fecreta; t?tï f tint pev "agiam aperta invocatio doemonis ad &l miros effectus. l. cc. qq.49. at g ll j 39.'.ln Dicece(i Auguftana per abufüm Eucha- f f AT r fiftiz & Reliquiarum ad artes magicas intel- ]plgqll ligitur earum ábufüs ad apertam invocatio- itüt Q h nem domonis in ordine ad veneficia vel M W Á maleficia, vclincantat'ones &c; l cc. qq. 5o. ln il 40. In [ ao N um 4o. In Dicecefi Auguftana pro. Clericis etiam refervatur abufus Sacre Scripturz ad exer- Eu l citium Magiz, & fractio tigilli Confeffionis 1. etiam(íi à nemine animadvería, & alii Ca- "n M fus ibidem pro laicis refervati, l. cc. qq. j 1. m $2. 53. l jj lj 41. Hi tamen cafus in ifta Dicecefi pro Reli- du : giofis refervati non funt. l. cc, qq. 4. JdC (y 42. Enumerantur Cafus undecim, ex quibus ^ n WTn. folis aliqui poffunt a füperioribus Regula- dm " rium fibi refervari. l, cc. qq. ;5. In Capitulo " tamen Generali,vel ab Epifcopo zelaté ad Re- j M]m ligiofos fübditos, poffunt etiam alii Cafus t refervari. l. cc. qq. 5 6. Immo quivis fuperior tm Mil poteft fibi etiam refervare quamlibet trans- lt greffionem votorum; vel poteít aliis pec-. catis annectere exc'om«municatio'nem Gbi' re- W n m fervatam. l, cc. gq. 5 6. Is 43. Religiofi in Jubileo poffunt àáquovis Con- feffario per Ordinarium approbato abíolvi v etiam à Cafibus i j pforum Supxeri.ori refervg-f um ht tis, l. cc. qq. j 7. " T T Reflitutio. 1, Per fe tantüm datur obligatio reflitutionis fgdl Mi j ld ! ex culpa theologica, ni(i quis fe faltem ta- i cité obligaverit ad przítandam etiam cul- pam Juridicam. /z Zra&. de Zure €7 at Difp. $ q. 1. Es magiæanlF g 2. Datur obligatio: reftitutionis ex culpa juri- dica poft fententiam Judicis. l. cc, q. r. j d ï concl, z. M 3.Ni ! '-»5(&») B | tuendï,ï 3. Nifi quis obl'getur ex officio vel contractà, p onerofo ad preftandam etism culpamlevem, JQi j non datur obligatio reftituendi damnutn prz- ter intentionem fecutum ex culpa theologi- fitet! cé veniali an te fententiam Judicis. 1. cc. q:2 pmpriæ concl. 2. , AYi . Si quis tamen ex officio vel contra&tu one- od rofo obligatur ad prítaadam culpaum levem» hia tenetur ad reflitutionem etiam ex culpa t m theologicé veniali. l. cc. q. 3. concl. 1. hls $. Ex culpa theologicé gravi datur obligatio tiris & fitotine reftituendi etiam exceffum damni invincibi* liter ignoratum. l. cc. q. 3. leudis 6. Datur obligatio etiam reparandidamna ani- um ii mz, illata v. fimi g. per fcandalum vel fedu&'io-' nem. ]. cc. f. 1. qq. r. ) rin n i 7. Qui nocuerunt per fcandalum publicumt, tenentur etiam publicé reparare fcandalum, t à . Y c& qq. 1. R. 2. ; d $, Homicida tenetur etiam reparare totum TE damnum uxori & liberis occifi caufatum ex um p homicidio. !. cc. qq. 2. t (ibid 9. Talis homicidatepetur etiam reparare dam- l, 4, nüm propiaquis occifi illatum in re /llis de- Mi ho . bita, immo etiam creditoribus occifi quibus EU ^potuiffet fatisfieri, fi diütius vixiffet inter- M emptus; etiamíi interfe&or de tali damno Nnl j non cogitavetit. l. cc. qq. 2. R. 2. V t 10. Ob mutilationem vel debilitationem da- DI . tur obligacio reitituendi lucrum ceffans , & 4 !tj impen(as v. g. pro Medico, Pro fola defor- Mi mnatione per fe non datur obligati o re'ii tuendi "t i , - MONM- IT tuendi , nifi damnum exinde fecatum v. g. DT in puella aut juvene. l. cc. qq. 3. ndrdmnm 11. Qui injufté alium infamavit, tenetur re- flituere famam etiam cum detrimento fam T l D propria. l. cc. qq. 4. $. fj I2. A reftitutione famz excufat. 1) fiinfama- tio nullum habuiteffe&tum, 2) fiinfamatus "nb CT jam recuperavit fuam famam. 3) fi reftitu- tio fam fit phyficé lmpofï'blhs. 4) fi of* I fenfus ultro condonet obligationem reftitu- T tionis & habet poteftatem condonandi re- Jowpr ftitutionem, qualem non habent perfonz val- de utiles bono publico. $)fíi offenfuüs et- Ill iam injufté infamavit infámantem pari in- ml famia. l. cc. qq. 6, 15. Si infamatus recuperavit quidem fuam Fa- ij Vl mam, fed non fine damnis aliis, infamator d alilm . tenetur reparare illa damna. l. cc. qq.6. n.3. 14. Si reftitutio famz fit phy(icé impolfibilis, N [ tenetur tamen infamans fatisfacere, quan- fl tum poteft, quxrendo occafionem laudan- di debité perfonam infatatam, l, cc, qq. 6. d ln n. 4, 1l ii Dd 1j. Si non poteft fieri reftitutio fame, com- at penfauo fieri debet in pecuma. Tricc: qq 6. jl n- 70 li dE Hh l 16. Non licet refarcitignem füz famz quære- .re per alteríus injuftam mfamauoncm. l, cc; l M at qq. 6. n.6. 17. Si animal fine culpa Domini cuidam dáin- j MLHH d/ T num intulit, tenetar Dominus poft fentén- " tiam ]udms vel rcIärcuc damnum vel tra* jjp der& N — ( Be dere animalnoxz. Sí autcm culpa Dominiid Jn)lln"b factum eít, tenetur Dominus refarcire: to- fdiri tum damnum. l, cc. $. a. qq. r. enau alitct 18. Idem dicendum de fervo proprié di&o, Circa famuli autem damnificationem aliis J qany illaaam Dominus ad nihil tenetur, ni(i fer- a vüm adhibaerit , quem fciebat negligen- t u fitet tem vel perniciofum. l. cc. qq. 2, * 19. Qui intulerunt damnum in exercitio of- g ooperan ficii, vel artis, vel locatz opere , tenen: tur ad reítitutionem totius damni ettam ex nmer tl ee culpa levi.l.cc.qq. 3. Idem dicendum de A negligentia artificum v. g. fartorum, |futo- rum fabrorum;, murariorüm &c. l. cc. (txen 20. Tenetur ad reftitutionem, qui cooperatur 168 sf Qu phyficé vel moraliter ad damnum, efficaci- ter influendo in damnum. l, cc. qq. 4- od i 21. Ea cooperatio fit juffione , confilio, con- hia ) fcnfu 5 adulatione , recurfum prebendo, Mil participatione, Flendo, non' lmpedlendo, ^ M non manifefítando iis, qui poffent impedire, du l. cc. qq. fiityd 22. Malx fidei poffeffor teneturreftituere om- tf r nes fru&tus etamfi tantum zquivalenter ex- tOmmod tantes; vel mixtos ex naturalibus & indu(tria- 3 r . libus, non tamen meré mduünales. 1.:6c, um qq. f- lts 23. Bonz fidei pofïeffor tenetur quidem refti- tuere fructus, etiam inixtos, formaliter ex- ILQEQnR tantes, non tamen virtualiter folüm extan- Al n tes. l.cc. qq. . Rmz 24 Ordo reltitutionis eft fequens, I) (i res l Samu injufté 'lfxgm i T NON ! ï*üiw: injuflé ablata extet, tenetur reftituere pof- " feffor. 2) fi principalis damnificans reftituat, eximuntur à reftitutione cmteri. 3) princi- r mpr paliter tenetur reftituere principalis in fa&to. EUR 4) damnificans per feipfüm tenetur reftitue- Ht dj re ante cooperantes. j) cooperantes tenen- t uj U. tur (inguli in folidum, ita ut aliis non re- l flituentibus teneatur quilibet totum dam- Vr num refarcire; habito tamen regreffu ad Pt cooperantes. 6) fi damnificatus patitur dam- iti ts num ex dilatione reflitutionis , debet etiam v ia illud reftitui. l. cc. qq. 6. ltim, t 2y. Hzres, etiam extraneus, tenetur ad re- T flituenda omnia damna caufata à defuncto. Qp l.cc. qq.7. . hu tl 26. Caufz excufantes à r g&ïtutione funt. 1) d moralis impotentia. 2) condonatio faltem tacita. 3) compenfatio debiti, aliter inobtini- wio, a ) s bilis. l.cc. qq. 8. ! d 27. Reftitutio per.fe de bet flatim fieris pot- f e(t tamen per accidens differri, fi damnum fpirituale vel temporale ex celeri reftitutio- mdrtt ne in reftituente effet majus, quàm illius at commodum, cui fit reftitutio. 1. cc. qq. 9, jbl g. Pcenitens in reflitutione negligens, aut pl jam admonitus in przcedentibus confeffio- nibus, non debet abfolvi ante actualem re- rl ftitutionem. l. cc. qq. 10. ! É funti ï Fide, Poenitentia Difp. , &in Append. part.2. ]i« j bt X Revrvifcentia Sacramentorum, V'de. Sacramenta. qumS- ï ) Z Judex geti Rejlrf- $ ( Be ! fei eflriclio mentalts, j 1. Reftridio puré mentalis eft affirmátio vel negatio rei per verba ad duplicem fenfum r |Lis minimé indifferentia , quz loquens in alio fenfu intus in mente accipit, quam verba qopo fonant , ex intentione fallendi audientem, nmmm Jn Tr. de Decal. Difp. 9. qq. 46, ' U?; n L WZXI i 2, Reftrictio zoz purà mentalis, feu fenfibilis, trfanis- eft; quz ab audiente abíoluté poteft intelli- gi faltem ex circumftantia loquentis vel ne- qismod gotii. cc. qq. f4. i Nooli menal 3. Reítrictio zoz puré mentalis tantüm licita eft in cafü graviffima damnificationis inju- ia ftz proprix vel alienz ; 'alioquin moraliter Vi a inevitabilis. ]. cc. q q. j2. 4. Adlicitum ufüm reftri&io nis zo7z puré men; al5 requiruntur tría . I) ut propofitio cum ; Msjuf aliquo addito fit ver a, 2)ut ejusmodi addi- d a tumi fit aliquo fign o externo íaltem dubio p um expreffüm, 3) ut detur caufa fuffictens oc- (; n cultandz veritatis proportionata negotio MT nempe graviffima in caufis graviffimis, Í. cc. Qq- j2- $3. lia li. J $. Dantur tres formulz talium Reftridtionum Wt zon purà mentalzum. 1) nil fcio, fcientia communicabili & n » ita ut tenear tibi dicere, 2) 1 Id przftabo, i quantum me obligatum ag- Dovero. 3) Jur o me, hoc fervaturum, nifi Nirs juramentum hs $2« $4. mihi fuerit folutum. 1, cc. qq. Mif $. Reftrictio puré mentalis nunquam eft licita b 16100 Jn 4 «.€C. qq. jf. L T""*EW[E( 7. Te- j O ow l 7. Teftis in j'udiciö)non poteft ceftari aut jura- nj re in favorem rei cum zquivocatione yel At b reftri&ione fenfibili, l. cc. qq. $6. i. 9. Licitum eft juramentum cum reftrictione guam l non puré mentalt, fcü fenfibili , quando hoc L juramentum extorquetur à latrone, tyran- ] no, vel principe vi manife(té ac evidenter injufta, l, cc. qq,57. Si autem injuftitia ex- *j ] Ml Ml [ torfionis-non eít evidens, non cít xlicita Ws ejusmodi reftriétio, 1. cc. 9. Non licet reo, uti reftridione non puré mentali vel &quivocatione ad feliberandum tj hii à poena mortis, i, cc. qq. j8. Ub n Fide. Juramentum. Teftis. Reus. . Reus. tf pibcum 1. Reus jufté interrogatus non þote& in judi- NDI cio uti zquivocatione vel reftricione non t h uré mentali ad fe liberandum à poena mor- du tis; multó minus poteft jurare cum tali zqui- ht us vocatione vel reftrictione, /z. Zr, de Decal. 9 i Difp. 9. qq. 57. 5 8- Fide. Juramentum, Reftrictio menta lis. JEäui- vocatio. ] i (j pO ) Rubrice AMMiffz. Ts i. Rubricas modernas Miffe prícripfit S. imituum D Pius V. /z ZV. de Sacr. Ord. $.25. q. 2- ii t 1 4. In Dicecefi Auguftana receptz fuerunt an- no 1610. l. cc. q.3. qu d V 3. Transgreffio Robrics praceptiv potef C(f Z n : $ ( g lr fe venialis ob parvitatem materie, ob inad- fl vertentiam , ob neglig 7 entiam, . ob ignorans l At tíam. l. cc.q. f. " 4. Rubrice| de Acceffu ad Mifl"am & AReceffa Qd non funt przceptivz. l.cc. q. 6. r $. Rubricz obligatoriz füb peccato mortali lia funt, in-quibus continentur hi termini. gra- u vitev peccant ; quando materia Rubrice pertinet ad integritatem Sacramenti; ubi L um Dod&tores concordant de . gravi obligatione. i, hii al Dubié obligant , circa quarum obl:gationem iv do&tores difputant, Relique funt dire&tivze, .l- CC. q. 70 a ter n €, Circa Rubricas dubiz obligationis cuivis fe- gencrice qui licet, quo judicat verius & credibilius, l. cc. q. 8. f um Euf 7. Decreta. S.. Congregationis Rituum , nifi morien, edita fücrint pro tota Ecclefia, non faciunt legem pro univerfali Ecclefia, l. cc. q. 9. iM ) 8. Si in aliqua Dicecefi vel Ordine Religiofo j m vigeat confuetudo contraria Rubricis , 'illa um Sy toleranda eít. l. cc. q. 1o. YT Sacerdos., t pj AT, de. Communio, n. 5 6. $7.$8.59.63.65.66 Vi 67. 68.72. usque 1art. ficin q' 6! BSacramenta. Natura. 1. Ompis i, [ 1. In Scriptura & Patribus nomen Sacramen- [9! 1l g x3 ( 8e ti fiepe fumitur genericé pro myfterio. I5 D Tv. de Sacram. in genere Difp. 1. q. 1. a. Attamen jam primis fzeculis ufürpari coepit TT pro figais collativis gratim, l, ce. q. t. í concl. 3. A ID pjy 3. Sacramentum genericé acceptum eft fz'gkum vifilile invifililis gratie ad uoftram Jancifi- DI . 1 lia catiouem inflitutum, l. cc. q. 2. . Sacramentum novz legis eft //gzum feufibi- ;i Ri dj [ J D ex opere opevato i. Je, flabile, fymbolicum ; [ collativum intevioris gvatia ; à Cbriffo infli- i s tutum. l. cc. concl. a. j. Jam in paradifo dabantur fex; in lege au* tem naturz & fcripta feptem Sacramenta» nb QU Fs . generice fumpta. l. cc, q. 3. concl. t. 2« 3- 4- 6. Sacramenta Moyfaica in morte Chrifti fue- Iu nj runt mortua , fed poft excidium Jerofolymz mortifera, l. cc. q. 3. concl. $. tf IT 7. In N. T. dantur,chtem Sacramenta. l.cc, q- 4.- " i M 8. Sacramenta V, T. non conveniunt univocé I cum Sacramentis N. T, l. cc. qq. 5* In V. T. non fuit collata gratia adoptionis .9. tam perfe &z in ftatum filiorum Dei, ac eft in N. T., neque. gratia fanctificans ejusdem hd fpeciei cum gratia fanctiicante N, Tb ce. q. 6. Partäs. 10. Omnia Saeramenta conítant materia & forma. l. cc. Difp.2. q. t. '31. Materia Sacramentorum phyfica confiflens n in 3 »$ ( Be in fübftantia phyfica fuit à Chrifto determi ii nata quoad fpeciem infimam. 1. cc. q. a. p 12. Materia Sacramentorum moralis confiftens "" N in aCtione humana non fuit determinata à alitty Todel Chrifto quoad fpeciem infimam. 1. cc. q.2, concl.2. & de Penit. Difp.2.q.3. coned kf 13. Formz omnium Sacramentorum fuerunt à Chrifto relictz determinationi Ecclefiz. l, » Mi cc. concl; 3. g 14. Mutatio fubftantialis materiz vel formz vinram nl a reddit Sacramentum invalidum, l. cc. q. 3. 15. Illa mutatio materiz eít fübflantialis, in j Mtet ümind qua res non comprehehüditur füb fignificato - proprio per nomen materiz à Chrifto de- dind terminatz expreffo. l. cc. q. 3. concl, a. vibrt ) 16. Illa mutatio formz eítfubftantialis , inqua &5b eftteuli tollitur fignificatio verborum à Chrifto vel Ecclefia requifita. l. cc. concl, 3. vtüt f lt 0 17. Talis mutatio aliquando fit per verborum transpofitionetn , interruptionem, omiffio- i, m i nem; additionem, COþrüptionem. l, ce, concl. $.6,7. 8. 9. tün m 18. Peccat mortaliter, qui extra cafüm ne- ( ceffitatis utitur materia vel forma dubia vel accidentaliter diverfa. l, cc. concl. 10. 11. 1X tim o nifi id fiat ex inconfideratione. l. cc. Aeitr concl. 12. ;l ql II 19. Intentio Miniftri non eft pars Sacramenti ; Mu eft tamen illius pars intentjo Chrifti infti- fttim v tuentis. l. cc. q, 4. verfoägra 0. Ad valorem Sacramenti in Miniftro non u / fufficit E N il fufficit intentio faciendi folüm macterialiter; l w.ü:q quod facit Ecclefia, l. cc. q. f. )H]Ewü 214 Non tamen ad intentionem faciendi for- M ma liter quod Chriftus inftituit vel facit 'U.Læq Ecclefia, non requiritur intentio formalis; jj .conferendi effe&um internum Sacramenta- T0 f lem. l. cc. q. f. concl. 2. Lj 22. Nullus error Miniftri, etiam figno exter- no expreffus, obftat valori Sacramenti , nifi m valorem Sacramenti pofitivé alliget füo ere i M rori. l. cc. concl. 5. il mmä ! 23. Reiteratio formz füb conditione, przfer- ii um tim in continenti , licita eft, quotiescunque Ti e(t prudens dubium, faltem laté dictum , de- latio nis, vel materiz. l, 0001 valore prioris col il cc, q. 6. Si tamen Minifter ex pravo habitu l i effet caufa frequentis talis reiterationis , tenee (tifo v retur hunc habitum corrigere fub mortali. l, cc, concl, 3. A Qconditionata non m wih 24. Forma tamen explicité- erat in ufu primis feptem fzxculis, fed tan- O lt tüm mentaális forte, l. cc, concl. 4. $- Q d Caufalitas && effectus. nta non caufant phyficé, fed tan- fimidi 2f. Sacrame actio t ao i tüm moraliter gratiam in quantum A Miniftri eft moraliter actio Chrifti. l. cc. Difp. REU 3. Q I* 26. Gratia facramenta lis in Sacramentis prz- ys at ftit in habitu fpecie di- ferctim vivorum confi j Chnfü b verfo à gratia Zazüm fo rináliter fan&ificante; confiftitenim in gratiae tiam caufalicer fandti- T Ccanté , 4 [v - ( £ at ficaute, hoc eft, caufante in pot&ntïis incli- nationem ad bonum. 1. cc. q. 2, concl. 2, df 27. Non eft de fide, characterem effe aliquid T reaie in anima , diftinctum à relatione ratio- quatt nis, l. cc. q. 3. l.0 28. Probabilius tamen eft D ; eum effe aliquid reale. l. cc. q. 3. concl. 3, ii t 29. Charader probabilius. confiflit in ordine (& hn activo ftabili ad effectus Sacramentales facra- qud 6. mento proprios, l. cc. concl. 3, j Qu Zinthor Sacramentorum. E 30. Certum eft, Chriftum omnia Sacramenta . reqirih dionm. Immediate inftituiffe, L. cc. Difp. 4. q. 1. 31. Chriftus non pótuit purz creaturz com- hod mittere authoritatem inftituendi Sacramenta v Noli nomine proptio, l, cc. q. 3. gt a [ iä oA JMiniffer & Suftipiens. b s 32. De lege ordinaria foli homines fünt mini- , g ftri Sacramentorum , poffunt tamen extrae fifet i ordinarié conílitui B cati vel Angeli, ]. cc. Tutren leþ. $. g. 1. m 33- Ad licitam & vali dam adminiftrationem TY fufficit & requiritur i n Mini tbl ftro intentio fa?/z- tem virtualis, ]. cc, q. 2, I M by 34. Ad valorem Sacra menti non füfficit inten- * tio indirecta Alnentiy per medium privans ufü ratio- difoli nis. l. cc, q. 2. concl. 5. hd fn 35. Intentio. conditionata-füb conditione de lt przíenti vel preterito füfficit ad valorem Sa- T cramcnti, - NON: t At , cramenti, non autem füufficit füb conditione de futuro ; vel impoffibili. l. cc. q. 3. Ls 36, Ad valorem requiritur intentio determi- i nata relaté ad hanc materiam , aut perfonam. l. cc. q. 3. concl. 4, !d lh 37. Licet habere intentionem conditionatam , ubi habetur prudens dubium de exiftentia t d conditionis, & certitudo de hujus exiften- hr tia haberi ne quit convenienter. ,]' cc. q. 3. À concl. 6. 7., Ilf 38. Quamvis ad valorem Sacramentorum non requiratur ftatus gratiz feu probitas miniftri , n requiritur ea tamen ad licitam admini(lra- tionem etiam non folennem in Minifítro ad hu [cue hoc deputato, l. cc. q. 4. concl. 1. 3. 3. , 39. Non licetextra cafum alicujus neceffitatis petere Sacramenta à Miniítro evidenter con- ftituto in peccato mortali, ne quidem proba- J biliter retra&tato. l, cc. concl, 4. 40. In Sacramentis imprimentibus characterem à tv W füfficit in recipiente voluntas permiffiva ad valorem ; ip aliis Sacramentis requiritur pofi- il tiva. l. cc. Difp. 6. q. 1. concl, 2. 3. 4. hr 41. Illa voluntas in adultis debet effe faltem habitualis. l. cc, concl. 3. ho 41. Ad baptifmum parvulorum . & perpetuo nf amentium.ab infantia non requiritur pofitiva difpofitio. 1, cc, Difp. &. q. 1. concl. 1. d 43. Ad fru&uofam füfceptionem baptifini in adultis requiritur a&tus fidei; fpei, & dile- qjto Qionis, initialis. l. cc. q. 2, concl, a. " u 44. In ZS, *088 ( f ( 44. In Sacramentis vivorum ad fructuofam jí l 0 füfceptionem Sacramentorum requiritur per fe ftatus gratiz. l, cc. q. 2. concl. 3. rf drif 4f. Sacramenta tam mortuorum quàm vivo- rum conferunt inzqualiter difpofitis inzqua- ii [lad & lem gratíam. l. cc. q. 3. concl. 2. Q i 46, Fictio pofitiva commiffa in receptione Sa- cramentorum, ad hoc ut revivifcant extra M las M Sacramentum poenitentiz , non poteft tolli 'nifi per contritionem perfe&am. l.cc. q. 4. ! l 47. Baptiímus recedente fiGione revivifcit non N folüm in ordine ad remiffionem reatüs culpz; xOfferen fed etiam poeng, peccatis anterioribus ad fits.Ouo baptiímum debitz. l. cc. q. 4. concl. 3. - as dl 48. Probabile eft, etiam revivifcere Sacra- L Maera tümdeY mentum Conärnpationis, & Otrdinis, l. cc. q. 4- concl. 3. .Ai d 49. Sacramentum Euchariftiz certó non revi- s guisayt vifcit. l. cc. concl, 4. ls u $o. Sacramentum Poenitentie , Extremx Un- tisfeme &ionis, & Matrimonii non revivifcunt. l. cc. l. Vab q. 4. concl. , tidia n lt flllgz/j Sacrificium Miffe. M ege 1, Sacrificium eft actus Latriz, quo Deo im- LT molatur aliqua creatura in conteftationem u fupremi ejus Dominii. 77 Zra&. de Sacr, il Ord. ff. 20.4. 1. QOnry 2, Sacrificium Miffz effentialiter confiftit in VC fola confecratione, in quantum fub fpecie- j onitur i -þus panis & vini modo incruento p Pï ldlf j &[ ipfiffi- " NON u fj ipfiffimum Sacrificium oblatum in.cruce. l. ln cc. q. 1. Q " 3. Sacrificium dividitur z latrevticz;m, Ea- n charificum , propitiatorium, €?. impetra .- Wil zovium. l, cc. q. 2. 3. 4- $- 4 4. Illud facrificium e(t veré perpetuum, l, cc. Vi q. 6. & zon tautim rememorativum, l. cc. Wegr m q. 7 hytl j. Ufus Miffz jam fuit primis fxculis. 1, cc. m q. 8. Hty €. Non poteft offerri SanGis. l. cc. q. 9. tl 7.. Offerens principalis eft Chriftus, fecunda- ais tius Sacerdos nomine populir, tertius offe- Ti rens eft populus. ]. cc. q. 10. n 8. Materia eft panis triticeus ufüalis, & vi- Crl num de vite. l. cc. $. 21. q. r. 9. Ad valorem coníecrationis non requiritur r panisazymus; deberet tamen inter Catho- licos potius omitti Miffa, quàm adhiberipa- st nis fermentatus. l. cc. q. 2 3 xv yo. Verba confecrationis apud Latinos effen- tialia funt, 77oc e/ covpus sneum, Hic eff ca- lix fanguinis smei. l cc. q. $. 6. j 11, Hzc verba pronuntiantur fimul recitativé j g H & authoritativé, l. cc. q. 7. j u 12. Peccaret mortaliter, qui omitteret verba T W&l immediaté precedentia aut fübíequentia ad confecrationem. l. cc. q. 8. jj 13. Commiffo errore in confecratione primae fpeciei incipiendum eft ab illis verbis: Quz g n Y Pïidle'; ;CC. lo CC. qO 9. 14. Prz- * E NoN 14. Prefentia materiz confecrandz debet effe — »// phyfica. l. cc. q. 1o. fpiriwa 1j. Ad valorem Sacrificii Qrequiriguf confecra- l" Ff U&l tio utriusque fpeciei. l. cc. q. 11. Si tamen derérn j Def Sacerdos infumptione deprehendat, fuiffe confecratam invalidé aquam loco vini, de- m p beret in vino de novo confecrari. Et (i' id —pendiumw fieri non poffet fine notabili fcandalo ac fuo y, Tars prejudicio, poffet pergere fine integritate dum, ( Sacrificii. In Tra&t, de Euchar, Difp. j. in at Quzftiunc. $. 4. qq. 24. ff f 16. Si celebrans moriaturante fecundam confe- ( Dicet crationem ; & non poffit facile haberi alius votion tntumh Sacerdos non jejunus, non eft obligatio ex* plendi Sacrificium per.non jejunium. l. cc. ptmod q. I2 r M 17. Ad valorem confecratiohis. non eft necef- diüm m [] faria previa infufio aquz, l. cc. q. 13, L 1 18 Ad validam confecrationem requiritur & Af lm d fufficit intentio faltem virtualis ex prece- dente actuali, que tamen non neceffarió de- . fM bet effe explicita aut reflexa. l,cc, q. 14.15. lr j I6. 17. PT 19. Adlicité celebrandum re(l]uirïtur ftatus gra- V fren tig, &, (fi Sacerdos peccáffet mortaliter , fügpi requiritur prius confeífio, ubi datur oppor- æ[ihdi. ll tunitas; & fi hec defit, debet ftatim füp- pleri. l. cc. q. 18. 19. 20. : li Niüente 20. Sacrificiüm eft infiniti valoris. l. cc. $. V i"il]s, ( :224 q-ï TY. t 21.. Confert fru&um ex opere operato. 1. cc. q- 3-" 20. Fru- ! APPHWI( [r «3 ( Be h li 42, Fru&us Sacrificii fünt non tantüm bona fpiritualia fed etiam temporalia.l, cc. q 3.- T u 23. Fru&us Sacrificii cujuslibet non funt in lL G 'determinata menfura. l. cc. q. 4. p 24. De fe prodeft zqué pluribus ac uni , licet Xj D non poílit ex precepto Ecclefiz accipi fli- i, ] ndiJO r !4 pendium à pluribus, l, cc. q. j. é 2y. Vulgaris divifio fru&üs in generalem , fpe- t cialem, & fpecialiffimum; primüm orta eft ] m tempore Scoti, poteft tamen explicari in fenfu fano. l. cc. q. 7. 8. : NT 46. Licet fru&tus Sacrificii commenfüretur de- hr votioni offerentium , ea tamen devotio fe Til tantüm habet per modum difpofitionis , non t | per modum meriti. l, cc. q. 9. fo. 47. Re&é tamen Sacerdoti prebetur flipen- TA dium, ut fpecialiter offerat pro determinato. ? j U l. cc. q, 11 28. Fructus Sacrificii, quos enumerat Zerzar- w ] m dinus de Duflis, falüi fünt. l. cc, q, 12. st 29. Per Miffam in Altari privilegiato non li- T beratur infallibiliter una anima Purgatorii. ], cc. q. 13. ' g 30. Si Sacerdos ex precepto v el charitate rem.' jf t per applicat pro allis, nil perdit de fruct Y g " facrificii, l. cc. q. 14. J rb g1. Applicatio Miffz eft oblat io deprccator'ia inctuentz Hofti facta à Sacrificante nomi- ne illius, cujus fe in hoc a&u profitetur Mi- Ml(mls' ll cc' niftrum ad Deum. ]. cc. $. 33. q. r. j l :32. Applicatio non eft authoritativa difpenfatio ]Cn: fructüs Fpecialis.* l. cC. q. 2. -33.1112. * .(0 $ u 33. Illa oblatio deprecatoria poteft habere fpe- re(entet cialem fru&tum in'genere deprecationis mini- Jierialis, non in ratione facrificii, l, cc. q. j feneh & '804- diam & trariüm 34- Ordinandus non poteft pro aliis applicare . Miffam, qu habetur in Ordinatione, l. cc. ) Is q. j- T co!legiaku 3. Non datur obligatio tres Miffas applicandi ; ob pro Ordinante, l. cc. q. 6, 36. Non licet applicare Miffam pro excom- gigpud municato velharetico; licet camen in Miffa fs privata devotione orare pro eorum conyer- tolegate fione. l. cc. q. 7. Á fncormi brendan 37. Non fatisfit pluribus per unam Miffam, fi debeatur applicatio fingulis ex pacto vel fti- al d pendio. l. cc. q. 8. 9. 10. "L'/(' þüüäl 38. Non licet fibi refervare partem flipendii , reli&tà applicatione alteri pro minore ftipen- dio, l. cc. q. 11. i Sacïïkgïu 49. Stipendium juftum eft, quod Lex Dicece- AUE 4 fana vel confüetudo determinat, nec licet Q tj pacifci de ftipendio, l. cc. q. 12. 13. udo 40. Non licet anticipató applicare pro eo , qui L primó oblaturus eít ftipendium. l. cc. q. 14. fdo t 41. Parochus habens pingues reditus tenetur d fingulis illis.diebus applicare pro parochianis A Miffam , quibus tenetur celebrare exj pre- ' Til cepto Ecclefiz. l, cc. q. 15. ld verum eft, T etfi habeant. tenues reditus; iíli veró, fi offeratur in Dominica ftipendium, poffunt W qq' 61 applicationem fuüpplere per hebdomadam. 1, Iu VU[? N €C, q.'llf«. 16. 224 23. 43. Hxe Mil « ( Be l 41. Hzc obligatio eft juris divini, & contra- rfEMianil l ria fententia non eft probabilis. , cc. q, 17. 18» ) 43. Beneficiati tenentur applicare;Miffam fun- datam ad intentionem fündatoris, nifi con- trarium colligatur ex aliis indiciis. l.cc. q. 19- M 44. In Ecclefiis Collegiatis datur obligatio quo* tidie applicandi pro Benefa&oribus Miffam ïmpplicma' collegialem. l. cc, q. 2o. 4j. Ea obligatio non datur apud Regulares, T nifi apud Canonicos Regulares, & Pramon- tl ftratenfes , quorum Ecclefim proprie ,fuünt Eu collegiatz. l. cc. q. 2t. N ;em ad celes 46. Incurrunt perpetuam inhabilitate m Mf brandam Miífam abutentes Sacrificio Miffz ad Sortilegia, In Supplem. $. 14. páni Fide. Miffa. Euchariftia. t Sacri[egium. "Y 1. Sacrilegium eít irreverens traCtatio rei Deo vll facratz ad cultum divinum, Z» Tv. Je 2e- ipty lt caf. part, 1. Difp, 2« $. 8. qq. 1« 2. Quando irreverenter tractatur perfona Deo n p facrata, vocatur facrilegium ' perfonale 5 aisv quando autem fic tractatur. locus, .velres Deo facra, vocatur facrilegium locale ; vel m u I'Cale. l- CC. qqo 2'0 3- 40 f'— ; ropaww"-' j d q 3. Violatio períonz habentis votum caftitatis 1. fin folüm fimplex non eft proprié facrilegium, j W l. cc. qq. 6. 4. Omnis a&us luxuriofus in perfona ligata sl m v voto folenni caftitatis habet triplicem fpecie f j. lra- hi malitiam, l. ec. qq. 7* 9t$ (o) $9e j- Tra&io Clericorum ad: forum. feculare in j contl. j caufis puré Ecclefiafticis eft proprié facrile- gium. l. cc. qq. 8. ; Primi ii edla 6. Infamatio perfonz facre non eft facrile- gium. l. cc. qq. 9. , Doha fiti 7. Idem dicendum de furto, vel homicidio aiji &c. commiffo à perfona (acra. l. cc. qq. 10. a $. Ad loca facra pertinent quzvis loca per hat authoritatem publicam Ecclefiafticam ftabi- tie l liter deputata ad officia divina, v. g. Mif- fam , etiamfi necdum fint confecrata vel be- ( Quand ] nedicta. Talia funt Ecclefim , monafteria, cretioi xenodochia, ccemeteria ; non veró huc per- dnt tinent Oratoria privata, vel eremitoria, l. CC qq- 11. tll f^A prni Ablatio bonorum Ecclefiafticorum eft fa- hr ( crilegium non folüm tunc, quando ádhuc detinentur in màífa cómmuni, íed etiam tt tj ilta lo poft eorum divifionem in Clericos ex ofl- ( Setdbl cio Ecclefiaftico, l, cc. qq. 12, hat ] 1o. Etiam defraudatio legatorum, jurium, & Tit00 aliorum bonorüm Ecclefiafticorum eft facr -i. * Drimis legium. l. cc. qq. 12. n. 2. Wif 11. Etiam ablatio crumenz fadta in Ecclefia futoy: , homini laico eft facrilegium. l, cc. qq. 13. 2 gj &t2 Satisfactio. « AC QY 4ü.In primitiva Ecclefia frequenter fubjicie- VOonfef bantur poenitentix publicz atrociora cri- T mon mina, quando fuüerunt publica; auc clam U h Epifcopo denuntiata in ordine ad correctio: nem, Prtiyy, Mgm a O He ht nem. 2 Tva&. de Penit. Difp. 6. $. I(- !IOpne " concl. t; à. Primis fzculis dabatur obligatio denuntlan- ! C[l f; di talia crimina Epifcopo. l. cc, concl. z. 3, Dabantur quatuor gradus poenitentium. 1) fiétís. 2) auditionis. . 5.) fubffratiouis. 4) ! confiffentiz, feu privationis à S. commu- nione, fed quartus gradus, coz/fffeutia , non Y f K lil veniebat fíimpliciter füb nomine poeniten. a tiz. l, cc, concl. 3. 4. w leu 4. Quando crimina non erant publ:Ca, fed tantüm clam denuntiata , relmquebamrdls- lïM A s cretioni Sacerdotis , præi"crum Epifcopi, au 1 'effent fübjicienda pocoitentiz publicz. l, cc, &tj . 6. Cconc um dl f.'A poenitentià publicà regularite? excipie- bantur Clerici, Jüvenes, faeminz conjuga* TU E te, virgihes;. nifi quanda crimina erant pu* blica. l.cc. concl. 6 1 6. Szculofexto illa fola ferme crimina fübjicies bantur pocaitentie publicx, quzinforoex- n is, ternó morte ple&ebantui I6 concl -v dl 5. Prirnis fieculis omnia peccata mortalia, etiam occultiffima , ordinarié fubjiciébantur faltem ia quarto gradui poenitentiz , nempe confiftens Is tiz , nili Sacerdos ob conditionem perfonz etiam ab hoc gradu difpenfandum duceret, ]. cc. concl. 8. $. Confeffarii tenentür juré divino, & fub pec« g 1 ! a[IOCIW ; cato mortali lmponere pæmtentms peccas [ Ü torum gravitati & viribus poenitentis pros hw "T portionatas, l. ec, q. 2 [j Aa $, Cofls Index gen. - 0 & qut 9. Gonfeffarii etiam tempore Jubilzi vel alte- * rius Indulgentiz plenariz tenentur imponere blica p enitentiam deli&is proportionatam, non folàm medicinalem, fed etiam fatisfaCctoriam n 1 l, cc, q. 3- r Bi 10. Nifi poenitentia à Confeffario injuncta fit u / manifefté irrationabilis & moralfter impoffi- ]ug bilis, cenitens tenetur eam füb peccato Vi [unit mortali acceptare & exequi. l, cc. dq. t. «torun 1r. Si poenitentia videatur poenitenti nimis chote: difficilis, non poteft licité abfque abfolue t - tione difcedere, & alium confeffarium in- quirere, nifi fit manifeíte irrationabilis, aut "Bf moraliter inobfervabilis, l. cc. qq. a. r n qua .12. Etiam tunc, quando poenitentia viderur lii poenitenti irrationabilis , aut moraliter inob- dl fervabilis, tenetur nihilominus eam acceptare quamvis fimul poffit habere propofitum con- m q» fulendi-alium Confeffarium, 1. cc. qq. 3. . Val 13. Non poteft Confeffarius commutare pceni- db tentiam ab alio injunCtam , nifi renovata ,l priore confeffione poenitentis. l. cc. qq. 4. 3.T 14. Ea commutatio non eft facienda , nifi poeni- t i tentia fit manifeflé irrationabilis, aut mora- liter inobfervabilis. l, cc. qq. 4. & qq, POT 15. Ea commutatio facienda eft in pceniten- g tiam deli&tis proportionatam , & à confef- fario habente lteglt jurisdi&ippcm in pænicenter/n. ii l, cc. qq. 4. We d 16. Tenetur Confeffarius pro peccatis publi- 1 nf cis, qux nullo modo à peccato mort ali ex- cufari Wdü, F L. MEQ | E UM ä cufari poffunt imponere pcenitentiam pu- i, blicam, non tamen talemi , qua relinquat- Immtzm,g perpetuam. notam infamia. l. cc. qq. j 6. ii 4 7. 8- ublicz effe poffunt 17. Ejusmodi peenitentie p j l'njug&' 1mo Confeffio & communio menítrua. 2dó | !rerimp(: Percgrinatio ad loca pia repetitis vicibus. 3 tió i ff Vifitatio Ecclefiarum pomeridiana in diebus Dominicis & f:ftis, 4tó Auditio pl. rium fa- M qq, [I U crorum in diebus feftis. $tó Abftinentia à LT choreis, comoediis, venatiocibus , hofpi- Mi tiis, vanis conventiculis ad certum tempus; ldl v. g per annum. 1. cc. qq. 7. du 18. Expediret, ut Ep/fcopi etiam nunc ftatuant quasdam poenitenras Cznonicas à Confef- NT tifer i fariis injungendas pro quibusdam gravioribus deli&is notoriif, prelertim iis, que nimis TCR WUR molliter puniuntur in foro externo. l, cc qq. 9. MM 19. Varie poenitentim, quz poffunt injungi u nl divitibus, ex S. Carolo Borromao indican- tur, l. cc. qq. 1o. m 20. Pro deli&ís enormibus; v. g. parricidio , ais reCté injunguntur. poenitenti& perpetug. 1. bl t Cc. qq. I5 4 M ar, Pro deli&is gravioribus v, g. adulteriis , d i fornicationibus fr«quentatis, beftialtate, n,&ï(m inceítu &c. recté injunguntur poen'tentiz annuz, biennales, triennales, pro gravi- i tate & diuturnirate criminis. l. cc, & « 32. Confuetudinariis in blafphemando ;impre- n J cando, pejerando &c. prater poenitentiam 10 m QXAa2zF abfe- æsæ(o)ää& abfolutam re&é injunguntur etiam poeni» tentiz condionatz pro quovis cafu relapfüs. k-0c; 85532 , d 23. Pro offenfione parentum, vel pro detra- proxim &ionibus, vel pro inimicitiis , vel pro dato fi i fcandalo v. g. per colloquia obfícoena &c, N re&té injunguntur preces usque ad determi- u [ natum tempus dicendz pro parentibus , lz« fis, inimico , fcandalizatis. l. cc. &. 6. dim a hat 24. Peccatoribus raró confitentibus redié in« jungitur confeffio circiter menftrua. 1. cc. peccam R. 7. pravam 2y. Frequentantibus prava conventicula die- m 4 bus feftis recté ipnjungitur lectio facra po- j duni meridiana v. g. per femihoram, vel penfum eude precatorium pomeridianum &c. , cc. &. g. il mj 46. Quando plebeis injungiïur Rofarium , re&té derist additur, ut dicatur cum myfteriis paffionis, ]. cc. R. 9. qud u t m 27. Quando injunguntur pcenitentiz feverio- 4 Ya res, reQé interrogantur, an poffint illas implere. l, cc. R. 10. la vido.] 28. Non poffunt pro poenitentia injungi opefa aliunde przcepta. l. ec. qq. 12, RTT 29. Poffunt tamen injungi aCtus interni, aut lfs pl preces pro defun&tis, converfione peccato- rum. &c. offerendz. l. cc. qq. 13. 14. find nj 30. In dubio ftridié tali, an falus pcenitentis ATT potius promoveatur per media feveriora , i&üs. J, vel.mitiora, eligenda fünt mitiora, l. cc. Md qq. 1. Buf í ' Fide. Confeffarii requifita. Scan- « (o $ bl] Qj &candalum. i 1. Scandalum eft didum vel fa&dum przbens g proximo occafionem ruinz fpiritualis. Ja . Wi Tv. de Decal. p. 1. Difp. 1. 4- 9. 4q. 7- )brfæ T 4. Scandalum d4atum eít didtum vel factum d ss d veré peccaminofüm & indu&divum ex fua tuhy ) natura ad ruinam alterius fpiritualem. Scan- df dalum autem acceptur eft peccatum ortum TM ob alterius dictum vel factum de íe non hr peccaminofum , nec de fe, fed tantum ob pravam alterius interpretationem , indudti- Md d vum ad peccatum. l. cc. qq. z. dl 3. Scandalum. pufillorum eft peccatum ortum Mi ex alterius dicto vel fa&o indifferenti, quod lg à fimplicibus apprehenditur ut malum. Scan- dalum gharvzfzicum elt peccatum ortum ob ( ss alterius dictum vel fadum pofitivé bonum , quod tamen ex mera malitia apprehenditur ut malum. l, cc. qq. 2. n n 4. Scandalum eft ex fuo genere pectatüm gra- T ve. l. cc. qq. 3- non tamen femper in indi- viduo. l. cc. qq. 6. jisis f. Ad incurrendum grave pedcatum fcandali l fufficit advertentia interpretativa, qua quis ia . potuit & debuit advertere ad periculum cau- d o fandi ruinam fpiritualem, l. cc. qq. 4. 5. p €, Malitia fcandali eft fpecie diftincta à fpecie ] p aQtüs. l. cc. qq. 7. gl t 7. Peccatum veniale poteít effe mortale in n genere fcandali, l. cc, qq. 8. M AÀa 3 8. Bona —3 () E j N $. Bona fpiritualia zoz zeceffzria ad falutem. . propriam vel alienam vel ad honeftatem re- fueta ligionis ,.vel ad fuftentationem propriam vel p Nut alienam omittenda funt causà gravis fcan- p at dali; zecefJaria tamen non fünt omittenda. l.ec g. 9. m 9. Datur aliquando obligatio cedendi aliquid [a. Si bdhw de fuis juribus vel bonis, ad przcavendum ff alterius fcandalum, licet fundatum in ejus Fa malitia: vel ignorantía vincibili. 1. cc, qu. 10. gl 10, Quialios graviter fcandalizant, tenentur hn 1 in Confeffione exprimere fpeciem peccati caufáti, I, cé. qq. rr. od 1r, [lli cenentur etiam exprimere numerum perfonarum , quas fcandalizaverunt. l.cc. n5 eminent qq I2, zil at 12. Peccant peccatoæfcandali, qui miniftrant TT materiam vel. inftrrumenta , probabilicer ufurpanda ad peccatum. l. cc. qq. 15. dul nbf 13. Non licet alteri animó tentandi ejus fide- Tis, tf litatem ponere occafionem de fe inductivam BI ad peccatum , li et tamen eo fine ponere DI occafionem ex fe refpeQu animi . mediocri- DuEY ter probi non inductivam ad peccatum , fi Vr con-urrat urgens caufa tentandi alterius fi- Dl t delitatem. l cc. qq. 14. rl 14. Non licet petere auxilium ab eo, qui fci- tur illud non praftiturus fine peccat D : o.ï l. cc. It Innà E qqn If- 15. Non licet domos aut veíles locare me- UI hi, | retricibus, fed tantüm ipfi Reipublicz , ut ab ipíà applicencur in ufus neceffarios. l. cc. Vi Dl cm 16. : qq. 16- ag ( E I 16, Non poffunt dari munera concubinz, ut lp intercedat apud Amafium, l, cc. qq. 17. Pmpliaæ'g [ 17. Nunquam licet miniftrare ad actiones ex natura fua morali manifefté tendentes ad du peccatum, five difponant proximé vel re- moté ad peccatum. 1. cc. qq. 18. tl ngf 18. Si bellam 'Turcarum fit maniféftlé inju- æCiVW[ ftum , ne quidem ex metu licet iis fervire "Wi qu in damnum Chriftianorum. Secus , (ibellum WE & ad fervien- 'non fit manifefté injuftum , ERN dum cogancur, l, cc. qq. 19« d p z BSerupulofus. u 1. Scrupulus eft inanis aï:pre.henfïo obligatio- r ] nis, peccati, vel poffibilitatis, ubi habetur eminenter major probabilitas vel omnino ro- ia ralis certitudo de oppofito. I TY.deat? burm. €? con[cient. Difp. 2. $. 5 TU läl 2. Signafcrupulofi fünt. 7mó. Si unius doGi Confeffarii refpon(is non aquiefcat, fed va- hod vt rios, etiam indoctos, confulat; nec tamen ullius ftabilis dire&oris confiliis íe conformet j fs ob anxietatem confcientiz. adó.Sicircaidem n W obje&umob varías confiderationes frequen- p 4| ter mutet judicium. 3tió, Si ob conflictatio- ii j i nem tot reflexionum in actionibus externis inordinaté agat, v. g. ex fubito impetu , or- )u 0 $ to ex paffione meticulofitatis , arripiendo me- ( | pf( diainordinata, negligendo debitam attentio- nem & applicationem circa obligationes fui Is at t ftatüs, Ífein publico reddendo rifu dignum Rgipubliw ) velinfanum. 4tó, Sifaciat infinitas reflexio- j ncs circa aGus vitiofos prateritos , circa x:ffa!'lDS-l-l l Aa 4 quo$ L por quds examinandos ac confitendos jam fuitali- quando adhibita moralisdiligentia, & faltem vincen meti ind'recté jam obtenta remiflio. ytó. Si fepius cum iisdem dbiis ad dire&orem fpiritualem idosy (ienta veniat, 6tÓ Siin actionibus quibusvis contra aliorum proborum judicium. apprehendat filaci f i peccatum; '& ipfemet advertat, ejusmodi apprehenfiones fiepe vanas fuiffe, 7mó,Si ad- j Vertat , anxietatem fuam effe impetuoíam ad agendum fübito eximpetu (ine matura delibe- At exl ratione, autconfultatione , actranquillitate [.d animi, 8vó Si Confeffarius ordinarius decla- Qu tet ,. eum effe fcropulofüm 1. cc. qq. 4. n Remedia pro ferupulofisfünt, 1) ut ferupu- l lofus convincatur, eam meticulofitatem effa j Gu pravum habitum aquifitum, feu paffionem ficut luxuriam , & non bonam affectionem ve- a ^ H nientemàDeo. 2) lit inaCtionibus externis nilagat vel omittat przeter morem à fe aliàs & àprobisconfüetum. 3) ut rantüm finantur DN f l rariàs confiteri, & nihilominus accepta fola beoedictione jubeantur communicare » & h /1)5115 [ lts i quando finuntur confiteri, permittantur con- fiteri vel tantüm duo vel tria peccata , (i Con« II feffarius (Liat, à tali fcrupulofo vix unquam i^] qdfdg afferri peccata plené deliberata. 4) u difcant Jecy fe non obhli dubia, nifi gari ad confitendum. ejusinodi (n de tribus certiffimi fint3 primó ali quod peccatum teipía commiferinr, fecun- L dó quod illud nunguam fufficienter confeffi fint, tertió. quod a&tus & confenfus inter- u gbria f j nus fuerit certó peccatum mortale. $) ut inftituant — extraordinarias devotiones & um vt m or;i-.- a ( & M 4 ll mortificationes pro obtinenda à Deo gratia vincendi & eradicandi paffiomem vitiofam [j hi meticulofitatis. 6) ut dum agunt contra fcru- TU pulos, non arbitrentur fe agere contracon- !U w U fcientiam , fed contra pravam paílionem & n fallacem fugge&ionemþ docmonis.. ) ( Fide, Confcientia. "t l MU 11 deptem Fitia Capitafta. j. Sunt ex fuo genere peccatum mortale, 77 Ty. de 7. vitizs $, 1. q. 1. M 2, Quando dicuntur peccatum mortale, fu- muntur potius ?ro baPztu pravo , quàmactu ul Ó Vden: l. cc. q. 2. 3. Gravis ma litia horum prävorum habituurh D lm agnofcitur ex effedibus feu filiabus, l, cc. q. $ jeltemj ATU Superbía. m ln 4. Eft inordinata appretiatio propriz excellen- tiz, l. cc.q. 1. usl at ( 2. Zd&us eliciti füperbie '(unt , fuas perfeckio- m nes libenter con(iderare; in iis f(ibi compla- at cere; eas refpicere tanquam fint à (cipfo; fj eas quidem referre ad Deum, fed tauquam l S)L M proemium meritorum ; eas zítimare majores i. f quam fint ; eas judicare majores , quàm (inr in j aliis. o 3. "üus imperati l'aperbig feu f//z (unt, va- us na gloria, jactantia , faftus, hypocrifis, con- wniädeS W tentio ; pertinacia , 'difgordia D præfumpcio, ambitio. ul ho 4. Peccant mortaliter per vagatz glor ?/1712 2 q V Aa£$ Q* 4 *$ O Be gloriantur de re mortaliter peccaminofa,aut gii qui ex confuetudine gloriantur de re venia- a qui liter peccaminofa, aut qui gloriantur de fuis hat rebus ex habitu fine relatione ad gloriam Dei, U D [e.q: aut quigloriantur ex defenfione laxarum opi- nionutm aut fi per hocalicuis inferatur gra- r À « -- ve przjudicium, l. cc. q. j. 6.. 8. ia $. Idem dicendum de jacltantia, l. cc. q. 8.- u . 6. Per faüflum peccant mortàliter, qui in ve- r irtas ftibus, ornamentis , conviviis , — zdificiis, transcendunt morem honeftum fui equa- "I lium, aut qui ejusmodi novitates inve- T hunt, aut qui eas, cum poffint non impe- mewi i ) s thoriti diunt. l. cc. q. 0. 7. Peccant mortaliter per bypoeri/fa, qui fta- foetti tum fanctitatis affumunt ad tegendam im- fþemi()w -poenitentiam; vel qui zelam Dei fimulant Vra ad tuendas doctrinas laxas feu erraneas, vel qi i pravas confuetudines. l, cc. q. 12. wb 8. Per contentionem peccant mortaliter , qui d contentiofé impugnant veritatem in rebus fpiritualibus, aut (i etiam veritatem conten- tiofé propugnent modo indebito cum gravi t Angt aliorum fcandalo vel cum gravi lefionecha- EU ritatis, l, cc. q. 15 Vg 9. Pertinacid peccatur. mortaliter , fi quis me- ( liori fententiz accedere recufat in' rebus &- dünti dei, morum, & diíciplinz .Ecclefiaftice, (i Dur quis in rebus magoi momenti recedit à ju- tf dicio proborum, expertorum & illumina- ET torum à Deo. &c. l,cc. q. 17, UY à "m IO. Pe&f difcorzjz'am peccatur mortaliter dy quis l x$ 0 H - i quis in re magni momenti ab alio difcordat ad quoam promovendam quis tenetur ex ! Orianm i i Charitare Dei ac proximi. l. cc. q. zo. Y1. Ab aliis difcordare in. malo eft ncjaxam / Iauäabile. L. cc. g. 20 At ' El 12. Per pre'umptionem peccatur morta!iter,k fi quis fine requitita f ientia. prafumat do- IT cere vel gubernare alios: vel fi quis folira- A qm iy tioni -onfifus przfurnat 'ntroducere novas UT A doctrinas tradicioni uniformi contrarias cir- li ca res fidei, vel morum, fi quis in ritibus Hfiïvmm h & diíciplina Ecclefiz ín rebus magni mo- Ts men'i introducat novationem absque au- thoritate Epiftoporum , fiquis antiquas con- mfm QUi fuetudines cum magna turbatione mutetfine maln i fpe majoris bori &c. l. cc. q. 24-- De lm 13. Per ambitiouem peccatur mortaliter, fi T04 quis fpicit..ali» vel cemporalia officia quzrat Il neglecto re&to ordine juftitim vel charitatis. n i l. cc. q- 29. n "tuaritia., T a j. Avaritia eft inordinatus appe!;ïtus bonorum "m temporalium. l. cc. $. 3. q. 1. ;HVi lii 2. Flz avaritie funt proditio, fraus, falla- jie, n cia, pérjurium , inquietudo, violentia ; ob- us duratio contra mifericordiam. l. cc. q. 4. db 3. Signa gravis avariti: fünt, (i'quis amore nj nl temporalium longo tempore negligat divi- m La na, aut longo tempore negligat erogare fü- , 'perflua in pauperes, aut íi non (inat fe fle- &i ad mifericordiam precibus veré paupe- ;'mmtaüm; rum " BON ! fl f rum, aut i caufá lucri non vereatur fübin dtoty committere peccata mortalia, l. cc, q. j. gyer Luxuria. g für p5 1, Luxuria eft inordinatus appetitus venereo- rum, l. cc. $. 4. q. i. Nl 2. Filiz luxuriz funt Coecitas mentis, præcï— gtaveod at pitantia , inconfideratio , inconftantia , amor at blanditiarum carnis, odium Dei, inordina- Ijn d tus amor vitz prefentis, defperatio affe- queéndz beatitudinis, ftultitia, turpiloquium miny flrtur Ícurrilitas. l. cc, q.2. 3. Remedia (ünt confideratio damnorum & in- Gravir honeftatis, otii fuga, vitatio familiaritatis ii cum mulieribus , cuftodia fenfuum, humi- pun at liatio & mortificatio fpiritüs, oratio jugis, li, 1 06.:3..3. 1 T 4. Adduntur ex Medicis alia remedia natura- lia. l. cc, q. 3. LE In'z)idia. ' gein d j. lnvidia eft inordinata triftitia de bono alie- lum no. l.cc. S. j. q. r. Qu Dj 2. Non eft peccatum invidiz, fi quis referen- rf do füa omnia ad Deum triftetur de bóno ü lr alterius, quatenus exinde ti ' metur malum fi- bi vel füis, l. cc, $. 4. q. 4. - &ünin 1 lg 3. Peccant tamen mortaliter , qui habitualiter od | triftantur de co, quod divina providentia TT etam malis dividat bona, vel qui habitua- Al ( liter triftantur de eo , quod alii fibi equem- t tur, l. cc. q. 4. 4 Fi- Wi M 9 ( 8Be Y j 4. Filiz invidiz: funt odium alterius, cul invie i detur , fufurratio , detradio, exultatio ia adveríis proximi , afflidiio in ejus profperis, quz fünt ex fuo genere peccata mortalia, l. Y X CC. q. 6. 9. 1 T. . Non funt capaces abfolutionis, qui fovent grave odium; cujus (ignum eft ,. (i quis re- YT cufet acceptare zquas conditiones, velre- Mij cufet arbitros &c. l.cc. q. 7. 1 , Non eít peccatum , quando pet oblocutio- lts nem injufta ac nociva aliorum amicitia dif- , folvitur. l. cc. q. 1. lm ) M 7. Graviora fufurrationum genera funt, fi alienentur animi conjugum inter fe; princi- Yng, i pum aut füperiorum à perfonis Reipublice, (2 f Ecclefiz, 'vel communitati valde utilibus, l..cc. q. 12. Yi t A Gula &6 Ebrietas. 1. Malitia hujus vitii confiftit in tribus, nem« pein deordinatione rationis, in perditione yi bonorum, in appetitüs inclinatione ad pec- cata huic vitio annexa. l. cc. $.6.q. 4. - IT ,,,,, " i 1. Exceffusnotabilis in efculentis vel poculen« A M tis, fi pertingat ad mediam partem aureí, m " etiam in divite eft peccatum mortale ; immo in habente familiam pauperem, ad con(ti- uth tuendum peccatum mortale füfficit octava " pars aurei, Cenfetur autem ille exceffus effa AT, [ M notabilis & evidens, fi jarn manifefté trans« Ti cendat aggravatione praedi&dta materiam jam certà fufficientem pro peccato veniali, l.cc, q.f. 3. Perg [ x3 0 Be vt 3. Perinde eft, (ive ille exceffus fiat imuluno ( a&tu, five per plures (azceffivé aGtus. 1. cc : qy N VM T 4. Eft peccatum . mortafe, fe inebriare usque ad privationem ufüs rationis, vel usque ad Mdl vomitum; etfi non concurrat periculum pontt particulare alterius mali.xl. 66.q. . Quj $. Ebriofo , nifi fe emendet , dehet à parocho ( lii nday d denegari communio Pafchalis. l. cc. q. 7. CCI ql 8- , 6, Peccant mortaliter, qui alios invitant ad zquales hauftus, vel €os per iteratas invi- : Ditot d Tonoris. tationes exponunt periculo inebriationis. 1. cc. q. 8. vi n 7. Comedere vel bibere usque ad fatieratem L Dd fr ob folam volupratem. eft peccatum, 1, cc, q. 9. p f $. Filie Gule fant inepta letitia, fcurrilitas, immunditia, multiloquium; hebetudo men- v den Qatioem tis, lf CC q. 10. j neli Ira. edoum s 1. lra eft vehemens commotio animi ad pro- RTWT pulfandum malum occurrens. 1. cc. $. 7. q. 1. fim dl 2. Quando conítituit hominem in probabili periculo prorumpendi in grave peccatum , v.g. blafphemiami , rixam ; contumeliam &c. ! Atl d eft peccatum mortale. 1..c,q. 2 Pt 3. Ira cum appetitu gravis vindictz ob imper- fectionem actus poteft. effe pcccatum ve- Ts i niale , & quando tendit ad vinriictam juftam, "r V. B- ad correGtionem delinquentis, vel aliq- rum r L ; ïHUE Eg[ : l»'»)eä'(o)äze, rum incolumitátem , caret orni peccato. l. i 1 6c. q^ 3. GC 9. :] Mhn h 4. 9&pe per iram peccafur « etiam ex Zelo.1. cc.I "OROR 6. l)) VFI u f. Melius eft, omnino non irafci, quàm fe ex- 1 ] [ M ponere periculo excefiüs, nifi ad irafcen« dum urgeat lex charitatis. L etoq. 9. N A 6, Filig irz funt rixa, tumor mentis, contus M melia, clamor, indignatio, blafphemia. J [ cc. q. 8. 9. 10. &c, - Yi 7. Datur obligatio reftituendi pro diminutione T honoris caufata ex contumelia, convitio, vel injuria. l. cc. q. 12. "Tl $. Poteít clamorofitas vel indignatio ïefï"c öbc'- AH catum mortale, quando videlicet concurric probabile periculum prorumpendi in grave peccatum , vel quando a&u tendit ad gra- i, b tesw vem alterius contriftationem, aut damnifi- cationem. l. cc. q. 13. 14. 9. Remedia irz funt frequens reprzefentatio- cafüum adverforum quz poífunt accidere; & in actuali adverfitate rememoratio proprio« goardt 9f " sl rum defectuum ac peccatorum. l. cc. q, 15 4 3 h3 l Acedia- m g* 1, Acedia eft pigritia allaborandi .ad majus at augmentum divinz gloriz & profe&um vir- ( tutum juxta vires,talentorum.], cc. $. 8. q. 1. od d 2. Ejus malitia confiftit ia duobus, nempe in tepore gràvicharitatis , & in gravi neglectu, d m*h&æh I]Hïï EE talentorum. l, cc. q. 3. g V | 3. Filie 9)63(0)53(9 3. filix Acediz funt malitia confiftens in dl« tént diofa impugnatione bonorum fpiritualium ; aliog vancor feu indignatio contra eos, qui fpiri- j bt tualia bona promovent , fullausmitas ad natit aggredienda ardua, de/peretio, íeuzbjectio tl omnis curz pro obtinenda falute, torpór ! Noií Circà "exaGami preceptorum obfervantiam; evagatio tiléntis ad vanas oble&tationes loco t5 4 fur a fpiritualium, l. cc. q. $. 6. 7. &c, infi| 4. Indicia acedie graviter peccaminofi funt , : J fi quis longo tempore omittat corifüetá fa- p Íutis media, fi quis ad. Euchariftiam tantüm (rineq g femel accedit, fi quis pet integros men(es tempus otiosé tranfigat, fi quis Jufté corris f Nnol gentes averfetur, fi quis officia ardua valde üüïlis, q meritoria à Superioribus oblata amore come To p moditatum refpuat. l, cc. q. 10. ff à LO Supärbid, ) Vide. Septem vitía Capitalia, N glliq Snþrmtia.l Q Qu gn ??Je. fnvidia. Hsb Sigillum. Confeffionis, (hiei, p : 1. Sigillum confeffionis eft obligatio, peécata confitentium nec revelandi , nec eorum no« ts k Mi ty titiá anquam. utendi in gravamen poeniten- t tium fine illorum coníentu. /z Zr. de penit. : Exph'cam Difp. :1.44. fs poani-* A. Ea notitiá uti non licet m gravamen tentig Wi j L ECE mnüüeuï:f tentis fine ejus confeníu etiamfíi pcenitenti ] fpïäü;ä Iemvf'.f alioquin immineat majus malum, l. cc. qq. 3. EW& » 3. Ea eriam uti non licet Superiori ad guber- ! h nationem exteroam fine confenfu pceniten- k tis, l, cc. qq. 4. Ál ffbrüf [ 4. Non füffi-it confenfus pcenitentis prefump- i ] ian'ona:.;, tus, aut tacitus vel implicitus, fed requiri- tur confenfüs /fego aut. verbo mamifejid ex« preffus. V. cc.qq. $. 6.7. Wl f. Veterum Theologorum doCtrina huic do- hr Vrp ' €trinz quoad fübftantiam non repugnat, 1. cc. ( qq. 8« ; mnrgr ! lj j d 6, Non obligatur Confeffarius Sigillo Confef- dub fionis, quando pcenitens non acceílit ani« IAOR Q mo poenitendi, obligatur tamen, quando L L acceífit animo poenitendi 5 fed non recipit eonditiones prius non przvifas. l. cc. qq i 1 9 », Non datur parvitas materiz in fractione fi» gilli neque quoad revelationem peccati , ne« À que quoad ufüm notitie facramentalis. I, cc, q(l. i bï j 8. Sub figillo confeffionis veniunt, r) Peccata confeffa. 2) Pcenitentia injun&ta , przfertira '"fjþüml. gravior. 3) Peccata publica quoad fubftan- tiam , fed non quoad modum. 4) Circum. | Obhglm:'yä Hdl j K g ftantim connexe cum peccato. j) virtutes & revelationes, inquantum proponuntut gm " 7 "Y l II'- — ad explicandum peccatum. 6) peccatà, de quibus Confeffarius dubitat, an illa f.iat ex confeffione. 7) Eà, que à poenitente exi- i gmwwï ftimage Index gen 8)5-2 ) £e ftimantur effe peccata , quamvis talia non &i fint, 8) Peccata complicis, l. cc. qq. 11..- telt 9. Defe&tus naturales omnibus noti non funt p'ænit materia Sigilli, Defe&us tamen mentales ; £05 l fi non fint omnibus certó noti, funt mate- ria Sigilli. l.cc. qq. 12. f Tdtu . De peccato complicis licet quidem uti no- Ü j4 ïO titia ex licentia exprefía poenitentis, fed ea l s licentia à peenitente non elt requirenda, ni- j fi fit neceffaria ad praecavendam plurium fe- Gd du&ionem, vel ad avertendum gravefcan- (Am dalum , atque id fieri poífit fine gravi pra- Áiti judicio aut periculo poenitentis , ac infuper fitin fperetur fructus, l.cc. qq. 13. lm j 11. Confeffarius interrogatus de Peccato poc« ciblei " nitentis debet refpondere , de hac re nec licitüm effe interrogare nec re(þond'"ere.,l. i cc. qq. 14. ii 12. Accedenti in Pafclate animo pocnitendi ydnd -danda eft Scheda Confeífionis, licet non fit hr abfolutus, l. cc. qq. 1. À anhi 13. Sigillo obligantur. 1) Interpretes. « | 2) (iuï [ f audi&runt aliquid ex confeflione. 3) Qui D7 confilii causà fuüerunt interrogati de auditis totgl ex confeffione. 4) Qui legerunt íchedam P paratam pro confeffione. j) Laicus eXci- aj piens confeffiones füb fchemate- Confeffarii, dmona 6) Superior, ad quem defertur cafüs refer- ? d f vatus. l. cc. qq. 16. (14, Quando Confeffarius, commifit defectam ;"qwfs.[) timp j in confeffione ; fi hic non cedatin damnum .þ, Füln f fpirituale posnitentis, - non F'iatur obligati eum "g MON: Wm[ Wh eum emendandi extra confe(fiotiem j fi aütem. W cedat in damnum fpirituale vel tempbm!e [l h an poenitentis aut tertii, rogandus elt poeni tens, ut Íi fieri poffit, veniat caufa negorii ]) (m». &c, $i autem defectus verfetur.citcà necef- faria ad falutem, & urpeat periculum vitaé, t . D miáturanda eít correctio dcfc&us. l cc. il HU,I qq 17. lil I 1j. Poena fra&tonis Slgxll: eít depof' tio.à Sa- Mi M cerdouo.l cc. gg. 18. EO 16, À graw culpa & pæna poteft quxs exoues if m IUS, [ Áari,, 1mó Ob imperfectionemm Feu indelibes ET .rationem aGs. adó Ob errorem probabi- lem j jutis vel fa&i.. 3tib. Ob dictamen invin* sz![ cibile de parvitate matetis. l €o qq i9, TT (j " ónaonia. ï- Slmoma eft, itudiofa voluntäs emendt aut u vendendi rem [fpiritaalem pro temporah, Vi . Jà. Ty. de Deeal, part. 1, Difp. 2« $. 9/qg. 1. — .., Qnando res.emftà aut vendita e(t inttin» W fece fpmtuahs, committitur 'Simonia 7urzs ny diviti & ? gatuvalis. Quando aütem 1lla res mw l non eít. intrinfece Fpmtuahs, fed tantüm rei WW* fpmtuah annexa; tantüm -cormfittitur Si. 5) [JMx monia Jurás Ecclef àffici..l. cc. qq 2-3«4« nie u 3., Sirmonia, zzeztalis eft datio: rei tempotalis li pro fpixicuali fub padto folum tacitoy! w.ig. ; fiiquis Patrono pluribus annís gratis" fervic ii t 'animo illum obligandi ád.- confereridanr Bee lii .,Beficiim;, etíi hocnon déducatür mpa&ume* Ts l. ce gq. f. i Bbz 4« S&s V MON . 4. Simonia Cozventionalis eft patio expreffa H '» dandi tempcrale pro Spirituali, etf; pactum -; necdum fit completum utrinque 1. cc. qq. 6. p Utrinque completo pacto dicitur Si j M mqnia realis. l. qq. 7 uring , Qu $. Simonia Cozfideztzalis eft padio tacita vel exprefía, qua obligatur beneficiarius à con- fpinii ferente vel cedente beneficium ad pen- pænasl fionem, regreffum, acceffum , ingreffum, r m vel ad aliud onus extraneum beneficio. l. li p Cc. qq. 6. noni j 6. Per regreffum intelligitur nova aditio be- T neficii in cafu, quo alter illo cefferit con- 1 P tradtu vel morte, Quando prior beneficia- f $g teem rius necdum poffedit beneficium. eo tempo- re quo illud alteri ceffit, dicitur fibi refer- tir vare zzere[fums (i vefervet fibi ejus aditio- liney; nem pro cafü, quo alter eo cefferit. l. cc. tunite qq. 8 fitom 7: Pretium Simoniacum eft triplex , nempe à wnj,? manu, Íeu pecunia; à//zgua, feu intercef- Wa fiones, & ab olfequio , feu fervitium. 1. cc. At ' qq- 9. 10 1 1. 12, proadny dinin( $. Pecunia non cenfetur dari per modum pre- tii. 1) Quando eft refpe&tive exigua, itaut t j accipiens non cenfeatur propterea obligatus 4 N] 2) Quando aliunde notum eft, eam dari lt per modum eleemofinz. .3) Quando taxa- tio non fundatur in pa&tione, Ws ) [E' fed iq lcjge Nte lh'pe. vel confuetudine. l, cc. qq. 13. fidta 9. Simonia - zzez£a/is nullo figno. externo ex- ^i preffa eft quidem rea coram Deo theologicé ie T nj | i ' 4 Pl&o D «t$ (o) 53«- j ( ub WIQ fed mon ple&itur lege Canonica. l. ce, 0 qq. 14. A 10. Ad hoc, ut fit Simonia ez//s, debet effe utrinque completa, l. cc. qq. 15. ( 11. Qui fidé promittit rem temporalem pro " fpirituali, peccat quidem, fed non incurrit LT poenas Ecclefiafticas, l. cc. qq. 16, y Wa 12. In Simonia juris naturalis & divini non iM datur parvitas materiz , datur tamen in Si- monia juris Ecclefiaftici. l, cc. qq. 17. hd T.5 13. Ad Simoniam juris Ecclefiaítici pertinent. 1m0, Permutatio beneficiorum fine confen- Ti h fü Superioris. 2dó. Refignatio beneficiicum 10 i refervatione penfionis fine confenfu Supe- t Dd t ul rioris, 3tió. Venditio beneficii quoad emo- lumenta temporalia, 4tó. Acceptio rei pro ml examine. ftó. Venditio officiorum Ecclefia- fticorum v, g. Sacriftz , Cantoris, Oeco- nomi, Przpofiti &c. 6tó, Datio pecuniz, r , m ut accipiens fuadeat in dantis favorem col- ia lationem beneficii. 7mó. Exactio pecünie pro admiffione ad profeffionem. Immo in Or- dinibus Clericalibus talis exactio effet Simo- du d nia jurís naturalis & divini, l. cc. qq. 18. u dy 14. Non licet aliquid accipere pro adminiftra- p d, at tione Sacramentorum ritulo laboris aut fa- voris, fed tantüm ea occafione licet acci- 3) (þa j pere ftipendium füftentationis taxatum à le- l]- ge vel confuüetudine, l. cc. qq. 19.. ' 1jf. Animus Simoniacus eatenus colligitur, fi ] yp ( d ii quis nolit prius adminiítrare Sacramenta vel alia offi.ia Ecclefiaftica, nifi prius folverit ta- Bb 3 * »$ (5 B m'onaü tsxam, 2)í| quis pacifzatur de quantitate [hnas, folutionis diverfà à taxa conftituta per le: j o gem vel confüetudinem, 7 l « €C. qq. 20 atb 16. Simonià eft, (i res:benedidiz vendantur | & cariüs ratione benedictionis, 2dó. Simonia« cum etiam efl, inílituere negotiationem y, Ui jia PW citca res benedi&tas. — 3tió, Non eft tamen Simoniacum; íi res benedicte 27 cafuü pav- pfimm muonac ticulari absque segotiatiose vendantur com- putato folo pfetio materiz. L. ec qq.21. gint idui 17. Simoniacum etiam eít, res confecratas 'vel benedidlas vendere ad ufüs profanos, l,v t Vet quamvis computetur folà materia, l. cc. P qqqu;. amd 1 m 18. Simoniacum eft vchdgre'fepqïturam vel ]us fepulture. Licet tamen benefactori ex pri. 3 Jimmn - gratituding etiam fub promiflo affignare lo- cum honoratiorem in coometerio vel Eccle- n i : fia, ], €c. qg, 22. x v 19. Simoniacum etiam eít, preter taxam Titrà confuetam pacifci de exequiis, Anniverfas li p riis, officiis defundiorum, & aliis preci- Áj : bus. Licet tamen pro iis offerre przter ta- m l Irgn. xam Clericis, & his licet fe obligare ex gra* titudine, etiam cum promiífo, dummodo lt fi 9 non detur tanquam pretium laboris. , cc. 7 ] BO UESE Ó Etiam] 20. P'ro ingreffa in religionem non licet pa- lr cifci pro certa. (üumma, tanquam conditione m v « vel pretio. . Si tamen monalterium habent h. Simünf; g'editgs infufficientes, licebit pacifci de faften- Id . tatione füpernumerarim perfonz. — Quod fi inona f ]) ( : a»&ä (0) ää(e If " monalterium nibilominus non alat plures per- T t fonas , patebit fraus Simoniaca. Licebit ettam p jín concurfu plurium Candidatorum czteris U paribus preferre benefactorem ultroneum. (j 5 l. cc. qq. 24- ? d 21. Univerfim Simoniacum e ft, aliquïd exigä— r [ re pro labore inttinfeco ipíi a&tui, aut pro- L prio muneri Clericali. Non eft tamen Si- "w WU C moniacum, fi aliquid exigatur pro labore, D qui nec eft intrinfecus , feu per fe annexus, ? n N a&dui Clericali, nec proprio officio Clerica- j ( li, v. g. parochiali, l. cc,qq. 25.- HP T 22. Vendere fcientias Theologicas, Simonia ; cum eft, l, cc. qq. 26. Ti | 23. Simoniacum etiam eft, Concionari pro Yi pretio. l.cc. qq. 27, É 24. Simoniacum eft, emere aut vendere an- j Y 's l nexa rei fpirituali, idque (ine ullo difcrimi- ne, five (int annexa aztecedenter , ' prout materia facrarum veítium, five cozcomitaun- m W i ilv ier, prout labor concomitans , five coz- un féquenter ,. prout reditus beneficii, 1.x6, m qq. z8. 2f. Etiam beneficia fimplicia nccdum' fzcula- I rifata funt invendibilia jure. divino. l-cc. T » IN !] qq. 29. 26. Etiam penfiones Clericales no;;duim fzecu- u h ". "n larifatze fine Simonia vendi non poffunt. ad N i ! totam vitam penfionarii. l, €c. qq. 30- 31. E iM qw[n M i hi 27. Simoniacum etiam eft emere aut vende- il tn | re przflimonia. 2) Commendas Ecelefiafti- cas. 3) Coadjutorias cum jure füccelfionis, W h W Bb 4 4)Ca- 2 C MON fet 4) Capellanias, et(í necdum fint erects au. thoritate Epifcopi. l. cc. qq. 32. quahs d 28. Non eíttamen Simoniacum emere aut ven- dere PrzfeCturass Hofpitalium non . erecta- f Pern l authoritate Epifcopi, L. cc. qq.3. Patto 29. Quando alienantur bona immobilia haben- ]UHS | Es j tia annexum jus Patronatus, non poteft ra- tione hujus dari vel exigi auctius pretium. 1 * qu [ CC. qq- 33- T j J o 30. Patronus non poteft prefentato imponere onus temporale, per (e non annexum be- J neficio vi primzvz refervationis vel autho- nnS ritate Ecclefiz. l. cc. qq. 33. n. 3. nation m 31. Jus perfonale ant familiare Patronat(üs non poteft alienari ad extraneos fine authoritate j O Ecclefiz.1.cc.q9. 33.n. 4.. Nec etiam ad ex- 0ndt traneos tranfit, quamvis transeunte domi- üte f nio bonorum. l. cc. qq. 33. n. j. poa 32. Permutatio beneficiorum , tj | (i fiat privata authoritate, et Simonia Juris Ecclefiaftici . as fi infüper fiat cum detrimento fpirituali ali- Obrne TUl cujus communitatis, eft juris divini, l cc. : qq. 34- * WHI, l.j diortr 33. Simoniaca eft ]urilsc Ecclefiaftici permuta- tmpgs| tio beneficiorum cum penfionis aut. com- nnle mendz laicalis refzrvatione , fi privata au- thoritate fiat , aut (i fiat cu m aflenfu fub d Onere extraneo tem porali non permiffo de b Ori jure vel confüetudi i rufpt ne. l. cc. qq. 34. n. 3. 4. 34 Permutatio rei fp iritualis pro fpirituali non W mgion "t mOpigca. l. cc, qq. 34. n. 6. ld 3 )fchr- l »£$ '(o) äaü E À 35. Permutatio pura beneficiorum, licet inz- qualis valoris, fi fiat coram Epifcopo, non eft Simoniaca. l. cc. qq. 34. n. 5. ïnoug A . $6. Permutatio Decimarum Laicalium pro Jure Patronatüs eft Simoniaca, nifi fiat translatio LUM l - jurtis Patronatus in. perfonas Ecclefiaíticas Is u accedente confenfu Papz vel Epifcopi , id- ts que concurrépte cauía concerne:.te bonum [ univerfalis Ecclefiz , fi decitmae transferantur ]m IE."'W ..... in manus Laicas. l. ec. qq. 34. n. 7. n 37. Qu«x diQa funt de permutatione beneficio- !j N [ rum Simonizca, eciam locum habent deR efig- j naticne, nifi-quod ea fieri non poffiot in favo- Ht rem tertii fine authoritate Papz. l. cc.qq. 35 V d 38. Omnis trahsactio litigantium cum alterius TU onere eft Simoniaca fi fiat privata authori- A: d tate. Jure tamen jam aquifito fi fiat redem- ptio ab injufta vexatione, ea non eft Simo- L s niaca. l. cc. qq. 36. Qu 39. Pcenz in Simoniacos latz recenfentur. Sic t obtinentes Simoniacé beneficium excom- municantur , & collatio beneficiorum eft f d nulla, incurritur privatio beneficiorum etiam aliorum , & inhabilitas ad obtinenda , & d [ omnes hz paenz , preter privationem alio- xfoni . rum beneficiorum incurruntur fine fententia jl declaratoría criminis, l. cc. qq. 37. qié 40. Ordinantes Simoniacé excommunicantur v u & fufpenduntur ipfo facto, uti etiam ardi- u nati; uti etiam recipientes Simoniacé in Religionem. l. cc. qq. 37. ii 41. Pre:ium Simoniacumreftituendum eftetiam [.0.60 j Bb ; ( 3 ante Á a o B&e ante fententiam ; & ea reftitutioy faltemim. i ygflln pleta conditione, facienda eft «di l, cc. qq« 38. ipü Ecclefiz, p [ 2 Circa Excommunicationes , füfpenfiones , j N & inhabilitates Simoniacorum difp enfare po- feali teft fol us Papa. Ab Excommunicatione oc- cibr culta tamen & fufpenfione triennali difpen- ( d fare,poteft Epifcopus. l, cc, qq. 39. qphy 43. Adincurrendas has poconas füflicit & requi- ; ritur , ut Simonia fit utrinque faitem inchoa- jet tivé- completa. ], cc, qq. 37. x Tene 34. Simoniacé accipiens beneficium fimplex düdo - poteft illud de novo accipere fa&ta refigna- fito| tione, non veró curatum & fi fuerit cons- cius Simoniz, nc f C quidem in fecunda vaca. - dipo tura. l. cc. qq. 59. TUntdt docietatis Contratius, t 41. Si periculum lucri vel damni imponitur So. Mi ciis, non eft contractus Societatis fed mu " tui, zn Tvact, de Contrall. f. 1 3. q. 3. 1 Mfert 2. Finita Societate non tantüm lucrum, fed J etiam fors in proportione collate pecuniz lts & operz dividenda ell. l. cc. q. 4. tind] 3. In Societate circa pecora feorfim afítiman- 3 C dum eft pretium pecorum, pretium Operz, fractd fCt & pretium affecurationis oj LT pro quovis indi- viduo pecorum, l. cc; q. $ h] j 4 Obligatur quivis fociorum alteri . 1mó ad - przftandam culpam latam ex damno. adó ipotch T Ad refündendas expenías in mercibus adve- [ : jl hendis; cuftodiendis, redimendís. 3uó Ad WP | m .. refun«- ] "z iol [lL»- IELJ yefundendas expenfas itineris extraordinai ii vel aliàs extraordinarias, 4tó Dare mutut um fufp j ^ pro confervatione mercium &c. l.cc.q.7. ^ Ülv $. Nontamen tenetur concurrere focio ad v« ata ^ realia emiffa ab uno Sociorum pro boto : fo- Ti WA ciorum, l. cc. q. 7- 6; Socio competit jus competentiz , nifi ege rit j dolo , debet tamen fe obligate ad fatisfacic 'n- w&lw dum, íi ad pinguiorem fortunam vener it. "RA ]q CC, qo 7-. " 'Tenetur Socias fatisfacere fociis non d 'e- m « llv du&ló ere alieno: füiS[glii,s, creditoribus d €- "^bito. l. €c. q. 7. Lj ! fis percunfe' ICoia O0 n 8. Ceffat contra&us Societa f. elap' o tempore, morte unius fociorum, r e- nuntiatione unius focii , publicatio ne vel cc (f. j fione bonorum unius ex fociis. l. cc. q, 8. r &ollicitatio in Confe[fionali ad turpi. t. Qd 4 ; Affertuj Bulla Gregorii XF. & Benedié ii r ( 4 . XI/, & promulgatio utriusque Bulle.in u Dicccefi Auguftana , de obligatione denur i tiandi Ordioario Confeffarios follicitantc.is 1 Mp i "in Confe(fionali vel occafione Confeffioni s rzcedentis aut fubíequentis ad turpia.. 7 & güzt "Fvatl. de Penit. Difp. 10. 49« 1« 2« 3 " "T 2. Hs Bullz obligant in toto orbe etiam fin'& ;1 d r apprcbatione particulari Ordinariorum. lk g n CC; qq' 40. d 3. Per peccata inbonefia && turpia intelligua « UrA n 3:; D ;uF Qmnes actus gxxemi' vel ex fua nat V& 5$ ( f3e f vel ex nota difpofitione complicis vel ex in- tdi tentione operantis manifeítata inductivi ad fut vehementem commotionem fpirituum geni- ( talium ex parte unius complicis. l, cc. qq. j« u Huc etiam, faltem practicé , referenda funt Qetü etiam colloquia obíccena Gic indu&tiva. 1. cc, qq. 6. Huc etiam referendi fünt aGus ex- üuh'g» M terni (ic inductivi ad dele&tationem morofam 0050 v. g. in perfonis aliàs non difpofitis ad pollu- tionem vel commotionem ( &nfi pirituum geni- g talium. l. cc. qq. 7. v O 4. Enumerantur varii modi, quibus follicita- tiotdn tio cenfetur Zuediaté fieri ante confefftonem, L te.qq. 8.. vl O it, Ind $, Enumerantur modi, quibus follici/tätïocen- Quf fetur fieri in confeffi one vel in confeffionali, I|cc. gq. 9. atl b & 6. Enumerantur modi, quibus follicitatio cen- Md fetur fieri poft confeffionem. 1. cc. qq..10, du ?. Denuntiare follicitantem tenetur i g fona follicitata. 1mó per- 2dó Et fi hezc non denun- h. Ten tiet, tenetur illurn denun tiare, qui hoc à denun à perfona follicitata audivi t. l. cc. qq. 1r, 0n j 8. Si Ordinarius fit in vicinia » perfona follici- Qhen. tata tenetur follicitantem períonaliter de- 1 n nuntiare. Si diftet, tenetur eum denuntiare A per Epiftolam adícripto füo & follicitantis nomine. Epiftola autem ftgoi poteft.fcribi vel per Wnrgr Decanum Ruralem, vel per Confeffarium, vel alium. virum pr udentem. Ordinarius m refcribet alicui virj Ecclefia(tico ,' in cujus nnntiare, Wt prudentia confidit, ut excipiat teftimonium [ perío- 9 ( Be L li, perfonz follicitatz füb )uramento. & tale 1 mdnm teftimonium juratum cum notitia de hone- [ J ftate ac fide perfonz denuntiantis transmlttac il Ordinario. l. cc. qq. 12; ' t 9. Effc&tus talis denuntiationis eft , u fi perfona li, denuntians fit valde honePra & denuptiatus - TPVUN fit alioquin diffolutus, eufn faciat fufpedtum, & prima vice paterné admonendum , & fi WOM A M concurrant fucceffivé plures denuntiationes; eum fub]lClat poenis in Bulla Statutis. l. cc. Tj ] s 1o. Si folhcxtans fit Regularis, non eft denun- 1 f IH ! tlf : tiandus Superiori Regulari, fed Inquifitori; vel Ordinario. l. cc. qq. 14. ltht 11. In dubio, an follicitatio fit in genere pec- cati mortalis inductivi ad turpia, non datur iif obligatio denuntiandi: fi veró hoc certum fit, & dubium fit przcife, an illa follicitatio 0 offit dici contigiffe occafione confeflionis , M eligendum efít, quod judicatur conformius ad mentem Legislatoris.l. cc. qq. 15 m u 12.. Tenetur períona follicitata follicitantem LT denuntiare etiamfi follicitanti confenferit , lCGc il non tamen debet fateri füum; confenfum vel perlou»æ crimen., l. cc. qq. 16.. du 13, Affertur formula denuntiandi. l. cc, qq 16. t 14. Si Ordinarius nolee acceptare Bullam t Gregorii X V. poffec in cafu parciculari de- at nuntiari Romam. 1. cc. qq. 17. 4 uf 1j. Perfona follicitata tenetur follicitantem de- y (riputi nuntiate, etiamíi hic fit ejus benefadtor ; & ka] nd Íperetur futurus ia poücrum. l. cc. qq. 184 vl 1 6' Tcne- Fï ] l " D NOM- gt 16. Tenefur follicitantem deauntiate , etiamf auiüt (credat, eum jam effe emíendatum. l. cc. je [ qq. 1»96 facit etiam f&fpe&um de lx« j Gax 17.. Sollicitatio fünt 1 ,.i-efi, ]. cc. qq. 20 i d juic 18 . Non excufat ab obligatione "enuäciapdä iSutt verecundia, aut timor oriturz contra, fé t füfpicionis, etiam in.perfona nobili. adó jf Nec pratextus emendationis, ; 3tió. Neclap- v fus longi temporis. . 4tó. Nec titulus gratitu- fais, dinis, $. Nec periculum damni vel incorn- tida modi refpe&tivé levis; fed tantüm pericülum tonfes robabile gravis damni velinfamiz.. In hoC (Quy cafu follicitatio effet perfcribenda Ordinario tecto nomine denuntiantis ,. & petenda di» p 1 fpenfátio à denuntiando cum promptitudine tamen parendi. l; cc. qq. 21. f Ditti deet, IS) . Sollicitantibus licet intentetur d egradatio , ,. nunquam tatnen Dd fuit exec.qzioqi ;mandgga. frei t &X ce. qq. 22« * VNl - dolutio. - Ptj Afolutióne. I,: '?4b«än£ur. duo modi fe liberandi- mn'rrediu : debiti - nempe beneficium competentiz j D :ceffio bonorum. 77 Zrad. de.CT(IJï«zzm&.« Jf« " ? tht 1 [ H C1 Tttog i?—zBeneH ium: comþe'tventiæwqgmg;.tï; þare D* ATT tibus erga liberos & viciífim , fratribus ac lt 1ororibus invicem , Patrono erga libertum; Bs t naarito & uxori invicem quoad reftitutionem &jut; dotis ; fociis bonorum , donanti ex donatis; Wi nítante mulieri honeílz ; militi, focero co * d füm | inatríe , * s (o) fe Muesï; ,, matrimonio , Doctoribus ac Profefforibus kmwl; artium , redactis ad incitasinjuriá temporum. ii l c6q. 3 x 4. Ü $. Gaudentes beneficio competentis non pof- fünt fibi rés clam íervare ante fententiam tss judicis. 1. cc. * A 4. Succeffor in Przlatura vel Beneficio non te« ] netur folvere debita antecefforis contracta d in fumptus inutiles, aut etiam utiles (ine confen(ü debito in rebus , ubi requiritur cone J fenfus. "Tenetur áutém folvere debita con- tracta in fumptus uti * les, ubi non requiritur confenfüs, 1. cc. q. 6. iil $. Qüi per errorem folvit certó indebitum; oteft illad repetere , etiam clam, fi deficiat *ompn'wn";a 1v probatione, l. cc. q. 7. 6, Datur obligatio, felvendi in fpecie ,. quod débetur. ]. cc. q. 8. Mi i i 7. Datur óbligatio folvendi in toneta umh ad 4 fines creditoris. l. cc, q. 9. $. Non fatisfit, fi folvatur. procuratori y-fïrj:e mandato, aüt uxori creditoris, aut -«credi« torí creditoris ; aut Minorenni fine P ii H .Cu,r.ätor..c.- Wï ]. e€c q. 16. patunaiit dore, C[UJ: 9. In folutione fpectato jure. interno ante fententiam folvenda fünt 1mó ial n bona aliena, v. g. dos, depofita. Dein 2dó prius folvendum eft.creditoribus ; anterio- n muþ ^ qiie ribus, etiam ante. hypothecarios ac.ptiyf« legiatos. Deig 3tió, folvendi fünt &gpo;he-; hd carii, À j do'fj A r ER ; 0 1G. Ia foro Kexterno folvüntur 1 ln fpäcïäq st (o) f$e fpecialiter privilegiati. adó Hypothecarii tid du Ípecialiter privilegiati.' 3tió Hypothecarii non fpecialiter privilegiati, 4tó Creditores p Qu chirographarii privilegiati, 5tó Chirogra. diigi pharii non privilegiati. l. cc. q. 12. jit a 11. Specialiter privilegiati funt iij quibus de- t j betur aliquid ratione Judi ii Edicialis, In- iom. ventarii. 2dÓ Quibus debetur raiione fune- j (otty ralium. 3tió Quibus debetur ratione. phar- (ebitot macorum, 4tó Quibus debetur ratione mer- Qilter cedis. l. cc. q. 13. qidum 12. Hypothecarii fpecialiter priviiegiati funt ii cafet debitot 1mO quibus res eft hypothecata in fpecie, adó Fiícus. 4tió Uxor in dote. 4tó Mutu- hi o antes ad rem reficiendam, emendam in illa re, jtó Hypothecarii per Inftrumentum, l. cC. q. 14. od 13. Chirographarii privilegiati funt, quï rem m h depofuerunt quz periit , qui folvit loco debi- t od toris intrandó in ejus locum , mutuantes ad AmQr firuendam navem ; refpublica gaudens privi- fimale -idegio fifci. 1. cc. q. 1. odf 14. Creditor tenetur recipere folutionem per Ühtdim artes ex charitate ab egentibus, l, cc. q. 20. hd 15. Debitor pro illo debito cenfetur folviífe, iien pro quo creditor illud verofimiliter acceptát- ^fet, .cc. q. 21. D x6é. Nifi fit przfixum tempus folutioni, poteít Lt differri, donec exigatur, l. cc. q. 3. s dig ü7. Debitum ex delicto debet folvi, ubi mo- Ug ratur creditor; Ex contractu gratuito debet tj [« " folvi; ubi contraCtus eft celebratus ; Ex con- : muntas tractu LL IT æs—s () B ugm tractü utribque onerofo debet folvi; ubi res ily h J eft tradita, l. cc. q 23. f( 18. Quando folutio pernt müdehtate bajuli ; $ alicquin fidels , res in individuo debita pé- rit creditori, fi autem fit in genere debita ; l qi perit debitori , ni(iipfe creditor mlferlt ba- d] lil( "'100( l julum. 1. cc. qq. 24 tg. Compenfatione occulta nón licet uti , fi ov H debitor poffic convenm convenienter judi- ül'mm cialiter. Aliàs veró licets fi debitum fit li« quidum, ac debitum ex juftitiay nec exinde Ti caufetur damnum tertio', aut aliud damnum iT ! debitori, ac precaveatur, né debitor fe ad« fuy l huc obligatum exifliret. l. ec. q, 26. AA ] fs 11 Qþe; 1. Spes eft Jecura. ex/peGlatio futura. bestitu- Ts dinis. In Tract. de $pe €? Cbarzt. Difp. a. q t 1; concluf 1. t à, Amor concupifcenti non eít con(titutivuti ss formale fpei, fed tantüm materiale. l. cc, concluf; 2; UA 3. Objectum niateriale Ípei primarium eft Deus; D fecucdariàm fünt media falutis & pro&mia f i accidentalia. l. cc. 22 Quaffiunculis qq. 1. jl 4. Objectum formale fpei eft fidelitas diviná in fervandis promiffis, l. cc. qq. 2 db ! j f. Spes dicitur certa ac fecura éx parté Dei m auxiliantis ; nori ex parte hemmls xeppt« rantis. l.-ce. qq. 3: n 6; Voluütas eít fubjecturn fpeh l, c& dq: 4i ii GG T Judex gen. 7. Spess s ( Be 9. Spes, in quantum eft virtus theologica, v ron extitit in Chrifto, extitit veró in illo , yit ' inquantum eft virtus moralis. l. cc. qq. . fie $. Non datur Spes in Beatis, l. cc, qq. 6. m f0f 9. Nemo poteft fperare alteri. beatitudinem adu fpei, in quantum eft virtus theologica, (, t l- CC" qqc 70 . i Jo. Homo tenetur elicere aCtum. formalem " | fpei univerfalis initio ufus rationis, in arti- pula culo mortis, & in füfceptione Sacramenti af , mortuorum, & in gravi tentatione; fed in fone: füfceptione Sacramenti vivorum vel in quo« t Difn vis a&u religionis fufficit actus fpei parti- titi cularisin actu exercito. l. cc. qq. 9. acd 11. Non datur flatus habitualis, in quo homo inpd non amplius operatur ex motivo fpei, l. cc, s ld qq. 10. titte fl k g áponfalia. U 1. Que verba aut figna fafficiant ád exprimen- 10 N dam promiffionem fponfalitiam, ex com- icif muni acceptione hominum pendet. Zvya. 1 Vil - de matrim. ff. 1. g. 3. - UT 2. Ex verbis aut fignis dubiis in foro externo H non paícitur obligatio. l. cc, q. 3. 3. Obligatur tamen in foro interno , qui fub W ity verbis aut fignis dubiis habuit animum fe obligandi. l. cc. q..3. f Vg 4. Obligatur etiam tam in foro interno quàm ln v 'CCI l externo ad fatisfaciendum parti decepte, qui licet non haberet animum fe obligandi . [4' Hic t verbis u ^ li, « o * verbis tamen aut fignis dubiis dolosé indu- i uCQIS» ..Xit perfonam fimplicem ad credendum ac fidendum fimulatz promiflioni. l. cc, q. $. wqq,[ $. Idem dicendum , fi ficté promifit matri- Al monium. l. cc. q. 4. '[heOv 6. ldem dicendum, fi precisc per jocüm pro- mifit matrimonium. l. cc. q, . ! Wm 7. Qui fida promifífione matrimonii induxit DN !l [j puellam ad fornicationem, ad nihil tenetur, j Smw ni(i fecuta fit damnificatio diftinécta ab amif- dv UA fione virginitatis. l. cc. q. €. lm"fh!h 8. Deflorator fine promiífione matrimonii ad Hifpp n nihil tenetur , nifi puellam potu , vel nimiis P ac diuturnis blanditiis inebr v hgt impulerit, l. cc. q. 7. iatam in pecca;um jl 9. In dubio, an corrupta fuerit virgo, pro virgi- nitate ftat przfumptio, vifi contrarinm pro- betur ex prefuümptionibus violentis. l, cc. q- 7 m 10. Non valent fp onfalia extorta metu injufté i d incuffo. l. cc, q. 3. g J /ïti(/me ho« 11. Valent fponíalia füb quavis cond Ts neíta ; etiam hag » fi Papa difpenfaverit. l. cc. qo 9- u 12, Non tamen valent fub conditione turpi g vel impoffibili, l. cc. q. 9. k* 13. Valent fponfalia /z? z70do annexz obliga- tionis , vel ad diem inchoandz obligationis. p q l. cc. q. 1. j g 14, Hic modus promiffionis: IVullam ducam , g Y tfi tes habet vim fponfalium condicioba- EE torums C NOMN- E j N torum; // aliquam ducam. ln promittente m tamen requiritur ad promiífionis valorem animus deliberativus. l. cc. q. 11. y, N 1f. Arrha fecuto matrimonio revertitur ad dan- li tem, ubi non viget confuetudo contraria, f Y Ad dantem etiam revertitur non fecuto ma« [uji trimonio, íi non fequatur abíque culpa dan- teni at tis,. L c6sq- 12. 16. Si à fpon(alibus injufté refiliat dans arrham; [tot perdit arrham ; fi autem injufié refiliat ac- D cipiens arrham, tenetur eam reft vdida ^ imere in duplo. l. cc. q. 12. furg p 17. Sponfalitia largitas , feu munus fponfali- tium, five fequatur matrimonium , fivenon a ii fequatur ex culpa donantis, manet acci- pienti. l. cc, q, 13. t hia t 18. Si non fequatur matrimonium abíque alte- .rius culpa, vel ex culpa accipientis, revet- diio, dicim, titur ad dantem. l. cc, q. 13. 19. Sponfalibus licité apponitur poena in refi« 3 0 lientem injufté. l. cc, q. 14. Q0tam 40. Sponfàlia clandeftina funt quidem valida, aliad non tamen fünt licita, nifi habeatur prudens 5 m motivum contrahendi clandeftiné.l. cc.q.15. Qntjj, a1. Sponfalia.cum hzretica perfona non funt 1 CCI qn licita fine difpenfatione Papz vel Epifcopi. f Tes l.cc, q. 16. Sunt tamen valida. q. 17. QU 21. Ut valeant fponfalia per procuratorem, te- peit, quiritur , ut procurator habeat fpeciale man- j Mnn datum, uthoc exequatur per fe ipíum , at« DLT que ut non fit revocatu'm. l. cc. q cI8« ncm) rE( 23. Non 4 x$ o fe . 43. Non valent fponfalia contracta per tuto« rem in prfentia pupilli tacentis.l. cc. q. 19. l 24. Nec valent contracta à parentibus nomine Tllülf'z»u —filii aut filiz abfentis. ]. cc. q. 19. ) ( I 2f. Valent tamen contracta à parentibus no- kfü!l', m'ne filii, aut filiz prfentis ac tacentis, fal- Q l | | tem de jure pofitivo, nifi liberi probent reti- nentiam feu füfpenfionem confensáüs interni. t ].:cc.q. t9. t 26. Sponfalia fine confenfü par;ntum inita funt [ valida; non tamen licita, fi exinde timea- tur gravis Contriftatio parentum ; immo fiea tofri gravis contriftatio parentum timeatur jufté um r perennatura etiam poft nuptias, funt etiam ii j invalida. l. cc. q. 20. | 27. Sponfàlia poffunt refcindi , quando fuerunc d ! inita fine confeníü parentum concurrente üS, m dubio , an illis non caufent notabile praju- l dicium. l, cc. q. 20. m 28. Sponfalia non neceffarió debent contrahi coram parocho & teftibus. l. cc. q. 22. nifi illim Fh'fh ' aliud ftatuatur ab Epiícopo. 29. Sponfüs vel fponfa obligatur ad vitanda um d omnia, quibus poffit violari promiffa fides. | l. ce, q. 23; . TT 3o. Tenetur etíam contrahere matrimonium , l "TH quamprimum illud altera pars rationabiliter petit. L cc. q. 25. L k 31. Renuens im'plere fponfalia ex fo/a contu- ii uacia poteft compelli per excommunicatio. " nem; fed, ubi intervenit averfio difficulter j gl mobilis u €c3. V MONM. mobilis ac involuntaria » non eft mera Contüs forn macia. l. cc. q. 24. Jjex « 82 Sporfália poffunt mutuo confenfü difïoivi j B : etiamíi füerinc jurata aut confirmata per co« u pulam. l. cc, $ q. 27. 38. o 33. Qui extorg uet à comparte confenfüm pro tiní diffo lutione fponfalium non folüm peccat Quj mortaliter , fcd etiam tenetur ad reflitutio- 41 nem. l. cc. q. 29. i H 34. Ligatus impedimento affinitatis ex copxil;a (dth OCculta cum confanguinea füs fponfx tene- QUE tur petere difpeníationem, fi compars in- pirtis *t pro executione fponfalium., l, cc. q. 3c. Q 3;. Non licet fponfo füfcipere facros Ordines i Nh invitá fpon(á. l. cc. q«.31, fat w 36. Spectato tamen tooderno jure licet fponfo i, M vel fponfz ingredi religionem invitá com- Qtrttu] parte. l. cc, q. 32, tifty 37. Caufam refiliendi à fponfalibus przbet do- 10, l us à coimmparte in contractu commiffus, fi Wf fuit cau/a zuot2va ineundi contractum, l, cc. lts q. 36. K Cor 38. Similem caufam refiliendi prebet abfentia Tanjfé compartis tam diuturna , in qüam contrahens ab initio verofimiliter non fuiffet confenfura. TU Con fs Qx . CCQ qo ?89 It 39. Similem caufam refiliendi przbet fornicatio fponfi vel fponfz fponfalibus füperveniens ; non tamen antecedens , aut vi.extorta. ]. pitt j CC. q.46. 4 Vürm . 40. Si utraque pars poít fponfälia commifit LUA fornica- 9 &o) ,äzäa mhw fornicationem , dátur utrique parti jus refi- liendi. l. cc. q. 41- i 41. Etiam ta&tus obícoeni frequentati przbent P m h caufam refiliendi, l, cc. 42. 41. Eandem prebet quzlibet notabilis muta- tio fponfalibus foperveniens, ex qua flatus ID s conjugalis fit notabiliter onþrofus. L: CCiUR 1 43. 43. Hincetiam fimplex votu 'm nunquam peten« hn di-debitum poft fponfalia emiffum ,. vel pri- D mum ccgnitum fi cedat in gravamen com- 01 partis prebet comparti caufam refiliendi, I, LLWW; CC. q. 34« 44. Non daturcaufa refiliendi, fi alterutra pars ( OIL; fiat notabiliter ditior, l, cc. q. 44. lfs 4j. Ad licité refiliendum requiritur moralis Tf certitudo de exiftentia caufx , fufficit tamen major probabilitas de fufficientia caufz, Im- r mó, Íi agatur de cauía precedente contra- li &um fponfalitium , füfficit majoraprobabi- ts t litas etiam de exiftentia caufz. l. cc. 46. 46. Contrahens fponíalia tenetur comparti u manifeftare occultum defe&tum, ex quo (ta- m tus conjugalis fit.notabiliter onerofüs; Et ejus occultatio prebet juftam caufam refi- f liendi. l. cc. q. 37. qdci 47. Refiliendi caufam etiam prebent lapfüs com- T partis in hzreíin, vel contradio illius no- vorum fponfalium cum alia perfona, 1, cc. p a q- 34- qu ufa refiliendi, fi habensjus 43. Ceílat tamen ca W CQc4 . f€fiu— « ( B refiliendi poft agnitionem eaufz admittat nos n U!m(ï vam copulam. l, cc, q. 35. ( ii $9. Ad d ffolvenda Íponfalia occulta n.oh eft rim opus auth.ritate Judicis; Ea tamen opus eft ad diffolvenda íponfalia contracta coram p jn ( At , FfOcho & teftibus. l. ec. q. 45. $9. Diffotvuntur fp onfalia ex parte innocentis Tif elapfo pf tempore finienda o,bliga,cionis fpon- alitiz , fi culpá compartis impleta non fint. t Ü * CC q. 47. Alioquia folvuntur utrinque. l. cc« lt $1« Sponlalia ab impübere contracta folvuntar j Ttul adepta pubertate niü int Y ervenerit cgp.ul;a fetor fnip carnalis, l. cc. 48. 1 TIOtUI] j2. Pabertatem adeptus poteft contrahere nova - hbe fponfalia cum forore prioris fponfz , quia 14 non contraxit im pedimentum publjc.æ hone« ftatis. l. cc. q. 48. . Oa ml —Vïde. Imiaedz'wwtzw;z pullice äonæati& lg ) . m dubdiaconatus. patin D f J« Voeatur Ordo facer ; quia hominem per-« petuó con(ecrat Deo.. Ja Tr. de Sacy. Qvd, ^ Y Mem *13. q: 2 n pg Ql j 3. Materia effentialis eít caläx vacuus cum pa« tena vacua ; accid rum. ], cc, q. a, entalis eft liber Epiftola- Al A 3. Ad füfcipiendum Subdiaconatum requiritur annus xtatjs vigefimus primus . completus, L interftitium unjus anni, & titulus menfz, Rnj n | C6 3' g' äü i 4-Mi'i ij 4.'Minifter Ordiüarius eft Epiftopus, extra- ordinarius etiam presbyter, l. cC, q. t t. ulm ' f. An Subdiaconatus fit Sacramentum ac im- La primat characterem , difputari poteft. l, cc. A - . d; 13. 6. Attadtus phyficus inftrumentorum non eft n inftitutionis divinz ac circa illum di(penfari iij I | poffet, l. cc, q, 14. 15. g. Ordinatus per faltum incurrit fufp 4 enfïonemþ ]. cc,q-16, t :(ï; k»h:: 8. Titulus beneficii habetur ex a&uali bene- H - ficio pacificé poffeffo , titulus patrimonii ba- A XCH betur ex aCtuali & pacifica pofleífione bo- norum patrimonialium , titulus paupertatis tlj g habetur ex profeffione religiofa. 1 Hiess q.yz. lrl I8e19 20.21. 22. .. 9. Ordinati ex titulo patrimonii fi&to incur- raat füfpenfionem perpetuam. l. cc, q.23.- iM 1o. ldem dicendum de iis, qui promittunt, fe patrimonium feu penfionem poft ordinatio- nem ref(tituturos. l. cc. q.24. h y1. Idem dicendum de eo, qui promifit, fe T non petiturum portionem ab Ecclefia, ad cujus titulum ordinatus eft. l. cc, q.25, Wa2 Superior. k Vide. Abbas, Corre&io fraterna &c. N v ( Superflitio. n ]. Superflitio eft cultus indecens Deovel dos- moni exhibitus. z 7r. de Deca/ E W-? ; p:rE. l, Difo LK 354 q4 4« Cc ; j 2.84s 9)5*3 (o) äjþ 2. Superffitio cultus indeliti e(t cultus vero v &t Deo exhibitus, fed inordinatus per. excef- füm vel defe&um. 1. cc, qq. 3. a 3. ln illis provinciis vel locis, übi celebran- j fert, tur externa exercitia religionis , quin ur- geantur interna & effentialia charitatis erga fate| Deum & proximum, reperitur folüm fer- r me materiale religionis, l. cc. qq. 3. Dd nudi dufpenfio. d 1. Sufpenfio eft poena , qua Clerico prohibe- p tur exercitium Ordinis, officii vel benefi- l q Cii. Iz Tr. de Sacr. Ord. $. 26, num. IIL, q.r, t u 2. Datur AMedicimalis & Findicativa, Difcri- ) men inter utramque eít, quod vindicativa i, Non. fit perpetua vel ad determinatum tempus, tl medicinalis autem durat.usque ad: emenda- DEU tionem ; illa non requirit monitionem prz- t if viam , fed ifta. 1. cc. q. 2. 3. Quando infligitur fufpenfio: indeterminaté, A futy ao intelligitur totalis , quz privat omni ufu poteítatis ordinis, officii, & beneficii. l.cc. q. 4« hf 4. Sub generali füfpenfione in Ecclefias, con- ventus &c, non com T dren prehenduntur Epifcopi, rips ii l.cc. q. $. hi $. Sufpen(io improprié di&ta qua quis prohi- g ) betur afcendere ad fuperiores ordines incur- ln tty ritur etiam ob culpam Simoniz alienam, 1, : fs in cc. q.6. Pte el : be- 6. Exerc/:ens adum Ordinjs, Offici, v neficil ! Süïþm - « ge lh m neficii durante fufpenfione peccat mortaliter & incurrit irregularitatem eccg, 7 7, ln fufpenfione partiali füfpenfus tantüm à Ubl hl ^ q jurisdi&tione poteft celebrare, ordines con- ferre , altaria confecrare, non tamen cón- li il Bs ferre beneficia nec Conf«ffarios approbare. D l. cc. q. 8. n $. Parochus fufpenfüs ab officio ; parochiali poteft legere Miffam privatam. l.cc. q. g. "w " 9. Presbyter fufpenfus à celebratione Miffie poteft przdicare & Sacramenta miniftrare, dv l.cc.qq.8 ial if ) 10. Suípeníus poteft recipere Sacramcnta. l. cc. q. 9. d d 1 æmp 1r, Non li. et audire Miffam fufpenfi ab ordx- ne.l.cc.q. 10. d'tmtyl o 12. Incurritur perpetua fufpenfio à celebratio- ne Miffz à follicitantibus in Confeflionali lm ad turpia, vel abutentibus facrificio Miffz ad Sortilegia. /z Supplem. S. 14, u t lii Su/ icio. 1. Sufpicio eft dubium cum füfpenfione omnis t in alterutram partem ;udlcu de prava alte- UIL*D( rius aCctione vel intentione. /z Zr. de Decal Difp. 9. qq. 41. 2. Non omnis (ufpicio eft peccatum , fed tàn- ls xor&m tüm temeraria feu imprudens ; immo Supe- riores interdum peccant, fi non habeant y i. prudentem fufpicionem. 1. cc. qq. 43. j ïtl 3 Süfpicio temeraria, nifi longo tempore da« K E€ts « ( $3 ret, veltranseat facile in actum externum folet oftl graviter przjudiciofüm,per /e eft tantüm pec- catum veniale, Per accidens autem eft mor- LA tale, fi procedat ex paffione gràvis invidie fiüt 1 fptiti vel odii. l, cc. qq. 44. Pide. Judicium temerarium, Detra&tio, li f jl $Syfo«e. itatj Vi-e. Dominium in foffilia , fylvas &c. f R D "emerarium judz'cz'um.» 1is dell un d V ide. Judicium temerarium. iE ten "lentatio Det. iif 4. Tentatio Dei e(t temeraria provocatio om. 9j nipotenti divinz ad aliquid operandum prater ordinem à Deo . przftabilitum in or- V tet du i dine naturz vel gratim. — 7z 7Y. de Decal. part. 1. Di/p. a. $. 6. qq. 1. ) Una DRVT 2. Datur duplicis generis tentatio Dei. enim fundaturin incredulitate vel dubita- Titongn tione de attributis divinis, altera in irreve« fnotivo rentia & prafümptione. l. cc. qq. 3. Acper 3. Alia eft dire&ta, alia indireQa feu inter« i ( qq. l t pretaciva. l. ec. qq. a. 4. Et ex fuo genere peccatum mortale, 1. cc $ mf LT ub . Non licet petere miraculum fine fpeciali 1 Vetg i j * permiífione divina; ea autem permiffio cen- fetur dari;, quando Deus patratione mira- tito D culorum in certo genere jam oftendit, fe [^) r CC. qq. "I N C NOM : folere exaudire preces id genus miraculi lt h. poftulantium, l. cc. qq. 5- illltmr Tij 6. Ad hoc ut licité petatur miraculum requi- ritar 1) ut on petatür fine necelfitate vel fpirituali utilitate. 2) ut non petatur abío- hdj luté fed conditionaté, íi fuerit ad ma- jorem Dei gloriam & falutem propriam, 3) ut non petatur nifi ex caufa refpiciente bo- t num commune Ecclefiz. l. ec. qq. 6. - zml 7, Eft tentatio Dei, negleGtis órdinariis me- -diis deliberationis eligere conjugem vel fta« tum religiofum per fortem. l. cc, qq. 7. $. Eft tentatio, fpondere hzretico reti mi- raculofam à Deo, fi fe convertat. L. cc, YO 0 qq. 8. qpeania m i 9, Eft tentatio Dei, petere mitaculum prae 17 cifó ad vitaridum cemporale damnum, 1. ce. , qu- 10. Non licet petere à Deo rniraculofam fa& h lo nationem f(ine (peciali inftin&tu przcifé ex motivo ferventius ferviendi Deo, nifi ubi d hoc petitur ab habente donum miraculorum 3 l. cc. qq. 19. ; u 11, Eft tentatio Dei , petere à Deo revelatio tes nón heceífarias fine fpeciali pcrmifïïo. n ne divina. l, cc. qq. 1 :« ia. Vetus purgatio vulgaris pet ferrum can- n ln dens &c. non potefít excufari à tentatione j as Dei nifí ob preíumptionem illius temporis Q hominum de fpeciali permiffione divina. i, " d €C. Qq. 124 'iï*äea i (o), Ee h fi "Hhefaurus. lt Fide, Dominium circa bona inventa. ul "itulus ad Ordines. N myl [etes Fáde, Subdiaconatus. ity Jellamentuna, qi j hïm; 1. Ad folennitates teftamenti /crzh?z requiri- tur 1mo ut adhibeantur feptem teftes, fpecia- n liter rogati, ac moraliter prefentes. 2dó ut fl teftator coram iis teftetur , hoc effe füum ninoy teflamentum. 3ti0 ut teíles fübícribant , us füumque figillum apprimant. 4tó ut nego- t T tium tractetur uno a&u continuo. /z 7v.4de tedem Contract. S, 34.q. B. e w 2. Ad folennitates teftamenti zzzcupatzvz re- (l u quiritur 1móÓ ut adhibeantur íeptem teítes tertsi - Ípecialiter rogati. 2dó.ut coram iis teftator yl declaret füam voluntatem. l. cc. q. 9. t m 3. Teftamenta priviegiata fünt 1) pium, z) interliberos. 3) militis in exped.tione, 4) j d f tempore peílis, ) ruftici, 6) ad acta. l. cc. 1 Tf EC rilid 4. Ad Codicillum requïrunthr quinque tefes 1 g fimul & moraliter prefentes. l. cc. q. i1. iidem requiruntur ad valorem. l cc. 4 :2. lLt f f« Claufula Codicillavis in teftamento invalido mfäciuu r Operatur ut valeat faltem per modgm Co- q' u. . dicilli, l. cc. q. 12. hA €. Tvebelliauica eft quarta pars bonorum , quz h, debetur hzredi, fi nimium gravetur fidei- commiffo univer(ali. l, cc, q. 13« Tituy ! 7* Fal' Mj P NOM- 7. Falcidia eftauarta pars bonorum,; quz de- j betur hzredi nimiis legatis grávato. l.'cc. i ! q. 14. 8. In Teftamento prohibentur effe teftes mu- lieres, impuberes , furiofi, prodigi decla- rati, muti, furdi, coeci, infames, inviti,. qui fünt in poteftate teflatoris vel teftis, " Jl " li V heres, declarati ut. inteflabiles. l. cc, q. 15, TAl 9. Teftamentum fcriptum nullüm , fi habeat *(]« folennitates xl füfficientes. ad teftamentum W nuncupativum, j [J ,v,alct ut nuncupativum,l.cc. q. 16. q W lj /Tn 10, Teftamentum , in quo teftator quoad hz- | redem defignandum fe refert ad Schedam, eít validum. l, cc. q. 17. hi 1I. Valet teftamentum nuncupativum ad al- 419 t terius interrogationes nutibus factum. 1. cc. ls at q. 18. Y 12. Corruente teftamento ob defectum alicu.-A XX) m. 11 jus folennitatis corruunt etiam le gata & TM fideicommiffa particularia* l, cc. q. 1 9. )dl 13. Teftamentum ob defe&tum folennitatum 1 i invalidum in foro externo;eft va qui ?idum/in fa- J "m à ro interno, l. cc. q. 2o. l 14. In foro Canonico ad valorem teftamervxti gr,l:,l'.l geii fufficiunt duo teítes cum Parocho. l. cc, q. 22.' Y 1 Iu 15. Ad valorem teftamenti pii plus non. requi- hu ritur, quàm ut füffieienter conftet de vo- luntate defun&ti, In foro tamen externo re- T quiruntur duo teítes ad probationem. 1. cc, !] H. [ q'.23' 1 6I'Tg- 43 o g » Teítamenta pia fünt non folüm ,^ quibüs g "i l r l bona relinquuntur locis piis, fed etiam quat fiunt perfonis fecularibus ex motieo pioy J ( h v. g. mifericordig, edueationis honeltx ; dotationis, l. cc, q. 24. [ | d QUs 17. Valent legata profana ir ] fetta te&ameqto W n pio. l. cc. q. 25. iT 18:. Ad teftamentuim privilegiat um Ai.ncer libe* I Ihie ros plus non requiritur, quàm ut con(tet tpm de voluntate defuncti v. g. pet. duos teftes eba vel alio modo, ut fingulis liberis relinqua- Ttntts tur fualegitima, & ut (inguli honorentur b Can nomine haredis, l. cc. q. 6; dens 19. Ad teftamentum militis in conflictu. nulla injur requiritur folennitas ; in caítris requituntut duo teftes; in hybernis non habet ptivile« Yet; It jud gium. l. cc. q. 27. dtento 20. Ad teftamentum rufticorum ,. ubi feptem TU UR commodé haberi nequeunt , füfficiunt quin* t5 que teftes. l, cc. q. a8. Idem dicendum de teítamento trempore peítis; immo fi. atroci- f Me D ter fzvyiat, füfhi.iunt duo. l; cc. q, 29. 41. Teftamentum ad A&a valet, dumrmodo prima hetur| in prefenuia duorüm teftium offeratur judi* ci, vel fi coram Judice & duobus teftibus lg oretenus declaretut., l. cc. q. 30. Apolar 42, Prohibentur teftari fervi feu . tmancipia; hanp ] damnati ad rortem vel ad perpetuos cár- tiüm & ceres , filius familias quóad bona *provecti« Vs tia, mente capti ," prodigi declarati , impus Qnte beres etiam cum confeníu tutoris, rei lafae €cs k majeítatis , heretici, religiofi &c. ! Thttot 8. 3 23.Hgs Mi iun hd l ge, s2 ( $9e l m;v 33. Hsredi conceditur fpatium . deliberandi, i [ mULh S velitne adire hxreditatem, & uti beneficio Inventarii. l.cc. q. 32. li lj 24, ln partem legitime debent computari etiam ea, qux liberi jam acceperunt caufá &l dotis ,. non tamen fümptus facti pro educa- tione liberorum; legitima etiam non debet mrfr!,. effe onerata oneribus, l. cc, q. 33. fO li 2j. Hzredes neceffarii fünt liberi legitimi , il4 . legitimi refpe&tu matris, nepotes r neptes ex liberis defun&is; his deficientibus pa- rentes &c. l. cc. q. 34. hi s à6. Caufe exhzredationis funt, fi defcen- QT dens violentas manus injecerit, vel gravem injuriam intulerit , vel criminaliter accufa« It ht jih verit, vel infidias vitz flruxerit, vel actio« ne judiciali grave damnum intulerit, (i pro detento in vinculis non fidejufferit , fi cap: li m tum non redemerit, (i filiaante annum szta» t ti$ 25. libidinofé vixerit &c. l. cc. q. 3 f. pl u 47. Ad exhæredandum tamen requiritur, ut exhseredatio fiat in teftamento, ut exs i D Ü primatur caufa , & ea caufa ab harede pros j 1 f betur. l. cc. q. 36. w 28. In hzredem non poffunt inftitui hæret:cn, Apoftatz à fide Chriftiana , banniti à Ro: ' imano Imperio, damnati ad ultimum füppli« FEI] no5 Wa qu d cium &c. l.cc. q. 37. " VWV 49. 'Teftamentum femper potefít revocari non j obftante pacto gratuito de non tevocando. j juo Secüs veró , fiinterceffit pactum utrinqué cnerofum. l. cc. q. 39. & Hud 3o. De jure civili non poteft (cribi incertus ad Dd a. Judex gea. äæ(o)äæ alterius nominationem , poteft tamen fic K 'fcribi de Jure Canonico, l, cc, q. 40. du 31. Falcidia & Trebellianica non habet locum [ | in lcgatis piis, vel ia parte fpecialiter exceptis à teftatore &c. l. cc. q »4T. 32. Clerici, ac Religiofi prohibentur agere d executorem in teftamento profano, l, cc. Dd q. 44- 33. Executor tenetur exequi teftamentum fi- [f ne mora, & juxta voluntatem teftatoris ra» f tionabiliter przfumptam. l. cc. q. 4f, noxal 34. Commutare ulrimas. voluntates circa pro« fana nemo poteft n:(i fupremu S princeps; B circa pia nemo ni(i Papa & Ep ifcopus tan- fatur quam delegatus Sedis Apottolicz. l. cc.q. 4j. 55. Ab inteflato de j Jure communi fuccedunt, lt 1) Defcendentes inlinea re&ta. 2) Afcendentes V Tonh in linea reda. 3) Confanguinei collaterales lia 4). Conjuges. 5)Fifcus, l. cc. q. 46. C ul 36. Nepotes fuccedunt in flirpes, non veró in db capita. l. cc. q. 42. 37. Privigni non fuccedunt, ni(i ubi fa&ha e(t 3 Tor lit;hn parificatio prolium. l. cc.q. 48. tihu ] 38. Narurales füccedunt matri cu m alíis legi- l.cc. lr timis. l:.cc.q. 49. uri & fpurii. Sed ex Yitia at damnato coitu ,. nec matri, l, cc, Legitima- L'my ti per matrimonium f(üc:edunt &qualiter cum aliis, non vero le gitimati per K'efcrip- Ht t tum ]1.cc. lt 39. Clerico in patrimonialibus fücceduut con- Eul anguinei, in beneficialib us & partis ex la- tD bore Clericali füccedi Iümf.um t fola Ecclefia. ]. cc, g. $9. t Cb *hoeti 40, Si nulli ad(nt liberi, conjuges fibi invi- cem At r CC' ql 10. « ) Be N TR cett (üccedunt ia orminibus bonis;-fi adfunt dR tantüm liberi tres; faccedunt in quarta par- 0 füuccedunt id [ff m» te, fl autem adíunt plures ; parte vitili, l, cc. q. t / AUE Teffig. j 1. 'Teflis ia jJudicio non poteft utí equivocas tione aut reftri&tione non puré mentali infa« M Qu votem rei Zz Zv. de Decal. Difp.9. qq. y6. ! Fide. jutàmentum,' ZEquivocatio. Reftrictio, / u mentális, M UT 3 Tonfura. - U)p //ie 1, E(tceremonia, qua laicus transfertur iü mepug ! ftatum Clericalem. 74 TY. de Sacram. Ovd, !chq f.2. q. 1« Non eft Ordo nec Sacramentum, Áits l, é6c. q. t f 16. fetins à. lonfurandus im fufceptione Tonfurz utitur lii his verbis: JDomümus pars bereditatis mea Ti €? calicis med; tue$) qui veffitues beredi- hWO tatesm meain mibi, l, cC. q. 4. 4. Toníurans tonfurandum admonet, ut ha* al bitu hone(to , bonisque moribus atque ope. ribus Deo placere ttudeat &c. l. cc. q. . 6. n 4. Nulla requiritur determinata stas à jurej fM varia tamen Concilia requirünt atatem mae t turam, l, €c. q. 7. d. "m f. In tonfürando reqviritur baptismus & con- jl [ i firmatio, fcientia principiorum fidei, ars le- gendi & fcribend: , motivum bonum.l. cc.q.8. ypletn 6. P&ccant tnortaliter, qui füfcipiunt Tonfu« gt tam cum intentioneé non perfeyerandi in ftae d t tu Clericali, 1,cc. q. 9« uramentum. »de 7. Poteft à tonfurando exigi j ) i [!bi b Íntentione períéverandi in. ftatu Clericalt, l, u Dd a. CC. q. iQ. 8.Pet ! 3th ( gge [ $. Per fe tamen licet, füfcipere Tonfuram & animo quidem perfeverandi , fed per mo- dum probationis, l. cc, q. 11. tun N 9. Tonfurati obligationes fünt, ut fufcipiat I munia Clericalia; quz Epifcopus injunxerit neo I ut deferat habitum & tonfüram, atque ut n r ftudeat in Seminario , ubi Epifcopus juffé- tit. 1. cc. d. a. IO. Tonfuratus poteft quidem ex rationabili U caufa mutare ftatum fuum, fed absque mu- tatione ftatüs ftatim refümere habitum fíz- ORU hT cularem non licet. l. cc. q. 13. 1I. Privilegia Tonfürati deferentis habitum 4 Dila tüm funt.. 1) Privilegium Canonis. 2)Privilegium fori. 3) exemptio à ga Gtoc ad beneficia. l. cc. q. i bellis..4) Capacjtas jl Sprit 12. Quoad fubítantiam hic ritus pertinet ad lt jj ln tempora Apoftolica, quoad modum. perti- In net ad feculum quartum, l. cc. q. 18. 1g. U 20. ZI. ffv 13. Tonfura fignificat. 1) Ànimum paratum & D tüm d adignominias. 2) Subje&ionem ad caput Ípinis icoronatum , nempe Chriftum. 3) pea Ho Afpirationem ad coronam glorix. 4) Digni- tatem Clerici regiam , non contaminandam Swzr?u; abje&tis moribus. $) rejectionem cogitatio- tüloy| num inutilium, 6) Perpetuam renovatio- d fl nem interioris hominis. 7) Perfectionem fl ftatüs & conremplationis exercitationem. l. lnl Cc. q.23. QT 14. à Tonfurando prerequirenda eít aliqua $u7 probatio, l, cc. q. 23. Ti ban 1f. Ad liciré recipiendam Tonfuram requiri- LU tur ítatus gratiz, l. cc. q. 24. Vi 16. a (o É j TOIV-W 1€. Poteft conferri quovis loco. & tempore; H & Regularibus conferri poteft etiam ab eo- rum, Abbate benedicto, l. cc, q. 25.26. V jl 17, Non incurrit cenfuram, qui eam recipit necdum Confirmatus ; aut excommunicatus )d t l. cc. q. 27.28. OPUS 18. Irregularis eft incapax tonfurz, l. cc. q.9- lþ s. rinitas. hu) 1. De SS. Trinitate id fidetenendum eft, quod J continetur in Symbolo Athanafiano, (ic dicto, In Tra&. de Deo Difp.:7. 44. 1. 2. Difcrimen Latinorum, afferentium, Spiri- tum San&um procedere à Patre & filio ; & j g " Grecorum Schifmaticorum , ' afferentium , Spiritaum San&um procedere à Patre per fi- ! il lium , pote(t reduci ad folum varium modum 1 Mi loquendi, fi bene explicetur. ], cc. qq. z. i 3. Proceífio unius perfonz ab altera eftorzgz- T atio unius ab altero. l. cc. qq. 3. 4. Dantur in Deo duz,proceffiones, inguan- t tum dantur in Deo duz aCtiones vitales nem- mlad y pe cogzitio & amor füui. l. cc. qq. 4. hx.ü; Z f. Ideo dicitur Ferbum geuerari , & S/;iritus" Ll Santus fbivari, quia cognitio füi dicit for- Id s malem fimilitudinem VPatris, quod proprium " eft filiorum : econtra amot (ui non dicit n ] fimilitudinem, fed magis fpirationem quan- WA dam, l..ce, . q9. $5 [ i 6. Quia amor prefüpponit Przzczpzum amoris , 6 üï'l' & cognitionenm amau, ideo re&té dicitur Spi- ritus SanGtus procedere à Patre & filio. l, ce, 15 9q. 66. ?. Quiain Deojntellige;fe & amare feipfüm fünt l D 3 ip- 9t (o $36 ipfüm effe sc vivere ipfius Dei, fäciuntqu'g' | J I Deum fubfiftere in feipfo , ideo recte vocane tur Perfonalitates feu d €c. qq. 7. » Hypg[ïa,fes divinz. l, "n Qün 8. Pradicata zotiogalia vocantur, quibus una períona divina diftinguitur ab altera , ut fünt, hat fujs incommunicabilitas , innafcibilitas &c, l, cc, 9 & u 9. Tres Perfonalitates funt perfectio Ul qq. 10. : nes, l'. CC, jf 10. Datur in Deo preter voluntatem notiona- eafar lem ad intra etiam volustas eífentialis come Antl a munis tribus Perfonis ad extra. l, cc. qq. 11, 11, Factarevelatione de Mylterio Trinitatis po» d AORU teft hoc naturaliter demonfttari. l. cc. qq. 13. - Cutor. f Ms ifis Fdz. Contra&us. Locatio, votum, venditio, 4 tl Preceptum 1V, tll Fana eloria. hvb m vitia Capitalia, . Superbia. p Vl,de, Septe df lana obfervantia, - K, d Wl 1, Vana obfervantia eft fpecies füperftitionis , in qua ad obtinendum effe&um applicantur remedia, nequc ex íüa natura, neque ex HIDOI Deo fed tantüm iope doemonis idonea, /g Tr. de Decal. pavt. 1, Difp. 2. ff y. qq. 1. Tret $. Quando per talia remedia procuratur rerum notitia, vocatur ers gotorza. l, cc. qq. 3. , Ms 3. Quando per certa verba cietur vel fiftitur motus in bruto aut homine, vocatur zzcag- ! Vlltug Aatio. l. ce« qq. 4 4. Illa nfmlup - NOMT 4. llla praxis cenfenda eft fuperftittofa , in qua Wb hec duo concurrunt: Primó , ut queratur T2 effe&us per medium nequidem probabiliter ex natura vel ordinatione Dei idoneum. Se- Qih cundó , ut effe&us fperatus verfetur in ge- Mä nere effe&tuum doemoni per magos vel alios Sdr) füos miniftros familiarium. l, cc, qq. s. ï f. Quando ad obtinendum effectum applican- &l cc.'] tur res benedi&ta ita tamen , ut preter bene- di&ionem concurrere debeat tanquam. ne- N ceffaria vel tanquam utilis aliqua circum- ftantia aut res; uz ne quidem probabiliter ex füa natura vel ordinatione Dei fervit ad effedtum independenter à benedictione; hoc. TU totum ad fuperftitionem pertinet, l. cc. qq. 6. 6. Recenfentur varig obfervantiz vanz, v.g. j ufus virgz corylacez , appulfüs globuli ad WR explorandam horam, compofitiones me- tallice fub certa conftellatione, media pro invulnerabilitate, cert& preces contra ful- J M M ura, grandinem; repentinam mortem, 'JP'I defoffio imaginum in agro contra tempefta- tes, exorcismi cum maledi&tione animalium Á 7 &c, l, cc. qq. 7* Ín grï, n - l'enatio. g j E;H N P?de. Dominium in feras. — Firtüs. ii A 1. Eft re&a difpofitio cujuslibet rei ad fuum Wz" j finem. /z 7Y. de Firtutibus. qq. 1. MT j 2. Virtus Joralis eft re&a difpofitio ad viven- Iu dum juxta rectam rationem. l. cc. qq. 2. g " « M QUE 3. Virtus 7Zeo/opica eft re&a difpofitio ad fi- nem fupernaturaletn coüfiftentem in fruitione bea- Dd 4 9? (o) B beatifica Dei per. effentiam, 1. cc. qq. 3. 4 7 $. -65 A 4. Virtus fupernaturalis eft,. que hominem Í [i efficaciter ordinat ad finem , fupernaturalem, nin I-cecqq. 9. Int din f« Virtus ogui/7ta e(t habitus phyficus ex a&i- ' bus frequeatatis caufatus, difponens ad fi- y, nem hominis. qq.6. 12. [ 6. Virtus zzfufa eft difpofitio hominis ad finem ( fupernaturalem caufata primarió ex gratia, fecandarió ex affenfu liberi arbitrii in adul- tis, vel ex naturz iaclinatione ad bonum in fik. infantibus l. cc.qq.6 9. NVirtas Chrz/fana cs'tu, que difcitur folo la- mine fidei, Pbzlofopbica eft, quz difcitur ) Vi li lumine rationis naturalis. l; cc. qq. 9. 8. Virtus Cardinalis eft, que concomitatur Tuf omnem virtucem moralem ZYragscendentalis Ti et, quz involvitur in omni virtute. l. cc. T qq. 8. ii 9. Virtus purgatoriaeft, qux adhuc cum paf- &t - fionibus pugnat. Virtus azim purgati eft,quae hij reperitur in homine jam fopitis paffionibus. tür i Virtus exemplariselt, quz reperitur in Deo prie, & hominibus, qui modo Jeimpliciffrmo füb uua ! Oblig puriffima intentione omnia agunt, l cc. &der qq. 11 lii 410. Virtutes tam theologice quàm morales hude funt ita connexz inter fe, ut una non ha- beat per f 'eQtam rationem .virtutis fine altera, l. cc. q. 14. 15. It. Omnis virtus confiftit in medio ; nempe h um in medio vationis , non in medio rei, l. cc. Q d*d!g $q.16. i2: ')E'ï () £e Ct.q M 12, Omnis virtus eft compofitum ex materlali, i hü):æ & formali. Aaterzale feu snffrumentale con- fiftit in recta habitoali difpofitione potentia- 'tmii?:v. rum; puta phantafiz , appetitus, memoriz intellectüs&c.fovmale confiftit in promptitu- j i dine voluntatis. l. cc. qq. 17. 13. Ad meritum virtutis non requiritur as reflexus füpra honeftatem illius. virtutis, l. €c. qq. 18. Vifitator. MA Vide. Corre&io fraterna, dl Fitalitium. ha d 1. Vitalitium eftlocatio rei frugiferz immo- bilis ad dies vite. conductoris fub onere H ROR laudemii & pen(ionis anauz. l. cc. q. 2, , /z Jj l Tv. de Coutvadt. W L z. Vitalitium differt ab Emphitevfi, quod in ifta ematur ufuüsfrudtus rei in perpetuum W etiam pro hzredibus quibuscunque & alie- H i nabiliter in quoscunque; in illo autem ema- tur ufusfruéc(taüs tantüm ad dies - vitz pro* pCïll priz;-l. ce. q. 1. & 2 in vitalitiö eft ferme 3. Obligatio reciproca 5 eadem ac in Emphitevfi, ni(i quod in vita- litio poft mortem ufüfructuarii poffit augeri laudemium & canon annuus. l. cc. q..3, 6. qu r [ üni^ fortum. De wolis in genere. "i E(), lii 1, Votum eft promiffio fa&a Deo de melíort bono, animo fe fpecialiter obligandi. /z tr. F.'iïü mx j | de decal, part. L. difp: 3::$. 3. qq. 1 » ; ?..Vo- L * a$ ) Be Jdi a, Votum fer/onale éft, quo promittitur Deo fbera aliqua actio humana propria, v. g. peregri- nàtio, jejunium, oratio. qEUS Votum reafe ett, fr du du quo Deo prornittitur aliqua res, v. g. elee- (ht u mofina, calix. Mixtuz eft, in quo pro- ) lica mittitur Deo. (imul a&io propria, & res, Vot V. g. peregrinatio & oblatio calicis, l. cc. qq. 2- 3. Votum /olezze eft » quod acceptatur ab Ec- seufü j clefia cum írritatione a&tüs contrarii, Sz- . plex eít , cui non con ntarg contrarii. l. cc. jungitur irrita;io actüs 24 ilv cdus 4. Votum. penale feu medicinale eft, quo vo- vens fibimetipfi ftatuit paenam vel remedium file v pro cavendo relapfü, l. cc. qq. 2. qi . Difcrimen inter propofitum & votum eft, . Vot T0 Ya quod in illo homo non intendat fe fpeciali- ter obligare l. cc. qq. 3. - aitca i z 6. In dubio, an quis fecerit propofïtum vel tl t FtOtem votum, fi dubium fit ftridté tale cum equali probabilitate in utramque partem, non te- frmty $9. netur voto. .Secüs, fiquis credat, fe pro- babilius emififfe votum. 1. cc. qq. j- 3 Tine tircuml 7. Prudenter dubitari poteft de emiffione limato, voti, rmó Si quis alioquin non foleat emit- Vi ad f tere vota, nifi poft maturam deliberationem, fantig quam fcit fe in hoc cafu non adhibuiffe. 2dó Si confideratis circumítantiis non egiffet YOVent DOo cir prudenter emittendo votum. 3tió Si poft a&tum non ftatim habuit perfuafionem voti, trcani Y emi l. cc. qq. 4. m $. Ad obligationem voti requiritur libertas non Wt folum à neceffitate fed etiam libertas à co- actione, errore, & metu injuíté inculfo, 1. €c..qg. 6. 9 ht Wb M « (» Be M " u , In dubio, utrum interceflerit fufficiens de- hnp liberatio vel libertas in homine jam maturz W atatis, datur obligatio voti. , Carérum, five j H fit dubium ftricté didum, five laté di&tum, l 9'0 datur locus moderationi aut. commutationt 2 obligationis. l: cc.. qq. 7. h li ii n | Jo. Vota ex metu emiffa, fimetus non fuerit ! incuffus ad extorquendum votum , valent; [j Il nec refert , utrum fuerit incuífus à caufa RP N naturali vel libera, intrinfeca vel extrinfeca, jufté vel injufté. — $i metus fuerit inja(lé in- f&, hr cuffus & ordinatus ad ex torquendum votum , lt ii tale votum eft jure naturali invalidum l. cc. z qq. 8. . if II. Votum ex i gnorantia aut errore emiffum Is non valet, fi ignorantia vel error verfentür circa füubftantiam voti, hoc eft, fi obje&tüm ww tale fit, ut circumftantix ignorate vel per errorem exiftimatz.ab homine vel jure prz- yugd j M p fumatur effe alligata intentio voventis. l. cc. M er qq. 9. 12. Tunc intentio voventis cenfetur alligata u circumftantiz ignoratz vel per errorem exi- ftimate, quando alioquin objectum non fer- vit ad finem voventis. Econtra illi circum- At ftantie non cenfetur effe alligata intentio J Jf voventis, quam confuetudo aut lex habet pro circumttántia accidentali quamvis illà circumftantiá cognitá vovens tale votum Jv non emiliffet, l. cc. qq. 10, & Qq. t1. 13. Etiam tunc cenfetur circumftantiz alligata gt intentio voventis quando circumftantia igno- n rata vel per errorem pofitivum exiftimata u M I importat arduitatem voventi moraliter infu- n perabilem, l. cc. qq. 1 1. 14[n -* G) **æ 14. In dubio, utrum intentio voventis fuérit f f i alligata circumftantiz igaoratze vel per erro- L rem exiítimatz , locus eft commutationi l, difrc füdin €c, qq, 12. Ij. Vota dubia, etiam (folennia, (ive fit du- (i tan vdm bium fadi, five dubium jaris, non fünt re- y, Vot 'fervata Sedi Apoftolice , fed circa ea poteft venid difpenfare & commutare Epifcopus, nifi res proda fit deducta ad forum contentiofüm, una parte repugnante l. cc. qq. 13. Lt q 4 Vot 16. Qui füfcepit Sacros Ordines cum intentio- ne non vovendi caítitatem , tenetur füb vileti d í . peccato mortali fupplere illud votum. 1. cc. qg. 15. 1 dilim altero 17. Vota poffunt emitti foli Deo. l, c. qq. 16, 18. Promiífio facta San&is inducit obligatio- l.et | nem fpecie diftin&am à voto. l. c. qq. 16. Vf li& De materita voti. ts p 4 Votu 19. Non valet votum non ingrediendi religio- futm v nem,non dandi eleemofinam, non mutuan- iperfy di, non fidejubendi &c l. cc. qq. 17. ttdem 20. Nec. valet votum non vovendi. xl. ( l lcet qq. 18. 21. Valet tamen votum non petendi difpenfa- ääïum [ ^ Votun tionem vel moderationem l. cc. qq. 19. ] 22.. Votum non acceptandi Epifcopatum, nifi (tetmi id judicio virorum indifferentium expofcat fOngtte &kmanifefta Ecclefiz utilitas, valet. l. cc. qq. 20. wf Hexis QU 23. Votum contrahendi matrimonium eft in- t | validum, nifi pro cafu particulari quo illud judicio prudentum efít evidenter de meliori [ bono perfooali vel publico. l. cc. qq. 21. 1 Votum 24. Confüetudinarius in peccatis luxurig pec- Al Y ca iv (o): E9e )'qul, cat mottaliter emittendo votum caftitatis, B»] P",. J nifi ferio proponat applicare media etiam T0 difficillima ad eradicandam pravam confue- tudinem, nec habeat occafionem amplecten- fr di tam cito ftatum conjugalem fine zquali W vel majori periculo falutis. l. cc; qq. 22. 10j 25. Votum nunquam committendi peccatum hlü,ü veniale plené deliberatum in homine, qui 1 prudcnter fperat ejus obfervantiam, valet. . €€. qq. 23* T 26 Votum femper agendi, quod eft perfe&xus, li MT valet in perfona,qusz à pluribus annis experta j Tit eft, fe facile perfeQtioraab imperfcGioribus dlfhnxxfi"e & obferváffet , valet & licet. Si alterutrum horum defit, nec valet nec licet, lg li Ü 1zco. : A | f Ií 27. Idem dicendum de voto quotidie in virtu- tibus proficiendi. l. cc. « a. 28, Votum -abfolutum ducench puellam paue f perem vel meretricem eft validum & licitum AU ! in perfona, cui ftatus conjugalis eft eviden- l j ]j ter.de meliori bono. . Alioquin tantum valet & licet in fenfu conditionato : Si elegero ftatum conjugalem. l. cc. qq. 26. m 29. Votum non ingrediendi relfgxonem, nifi W determinatam , fuæ vocationi, ut putatj [ i congruentiorem; vel non recirandi rofarium t nifi fexis gembus, valet & licet : fed votum tf- l ( non dandi eleemofinam. minorem decerm nl aureis, non valet. l. cc. qq. 27. Je otis condittonatis. l N Ó q 30. Votum fuüb. conditione repugnante füb- ftantig voti jure na;urah, eft invalidum. -Si D ïmrl? N au- e»ä»*ä ( fe antem conditio repuguet voto folum jure p humano; poteft effe validum per difpen(atio« nem. l. cc. ]: 29. tenti 31. Idem dicendum de voto fub conditione (l turpi, feu prohibita perjus naturale, vel Q humanum... cc. qq. 30. 4 Vot 32. Votum conditionatum füb conditione me« er f taphy(icé impoffibili, non valet; valet tamen i. Vou fub conditione phyficé aut moraliter impoffi- DAT bili, (i fuerit ferió adjecta. l. cc. qq. 41. frem 31. Votum fíüb conditione phy(icé neceffaria nonobligat ante impletam conditionem l. cc. & Vott Cormmi qq. 32. 34. Votum conditionatüm, (i votum non fue. gt rit perfecté impletum, non ligat, fi intentio Quaren d j voventis fuerit alligata perfecte impletioni. In dubio, dimidianda eít obligatio vel mo« 94 deranda. l. cc. 33* ) Voren 55. Idem dicendum, (i conditio fuerit tantüm fetatun in zquivalenti impleta. l, cc. qq, 34. * Voses 36. Vovens conditionaté, ncn poteft fe ante eventum conditionis ftudiof? in fraudem vo- ff imp. !1 [ qq' ti reddere ineptum ad impletionem voti, Secüs, fi affumat ftatam incompatibilem cum «'w Si VOV( vOtO ex alia caufa gravi. l. cc- qq. 35. "iif 37. In voto conditionato , (i conditio aut res "ROt ptomiíía fiat moraliter impoflibilis ad lon- gum refpeCive tempus, extinguitur obli- tüt ld atio. Secüs, íi fiat moraliter impoffibilis 3 ff - folüm ad. tempus breve. l. cc, qq. 36 Vém g 38. Vovens conditionaté, fi impediat directé t [ie vel indire&é impletionem conditionis absque j N6s Ti) Cauía approbanda à Deo, peccat mortaliter "o elea & nihilpminus tenetur- Voto. l. cc. qq. 37. e "i | "N Be T h i JDe *voto profano.. 39, Votum de re folüm sateraliter indiffe- ]b [ renti, fi habeat motivum pium, valet; fe- cus, fi fit etiam forzualiter indifferens. l, cc. ij qq. 38. X 40. Votum de re, vel conditione honefta, fed ex fine malo; eft invalidum. l. cc. qq. 39. VMb 4i. Votum peccatoris etiam de re temporali validum .eft, nii votum pofitivé ordinet ad finem malum. l. cc. qq. 4o. 42. Votum puellz impregnate, aut furis. poft commiífum furtum, ne deprehendatur, li- Ml cet & valet, fi hoc beneficium à Deo petat, hf quatenus à Deo praítari poteft fine praja- dicio prolis, tertii, vel Reipublicz l. cc, b Id i qq. 41. 43* Vovere rem venialiter peccaininofäm eft t peccatum mortale, l. cc. qq. 42. n 44« Vovens rem , cujus totius impletio repe- : ritur impoffibilis; tenetur faltem ad partem, «CC. dq. 43- — Z a 4j. Si vovens non poteft obfervare ipfum :j 2 principale rei'promiffe, nec tenetur ad ac gï cefforium. l. cc. qq. 44. 45. Vovens unam ram exduabus, pereunte ante electionem alterutra (ine culpa voven- tis, fufficit dare pretium rei perditz. Si autem alterutra res jam perieratante vo- lt l tum, licet vovens crediderit, eam tunc ex- j iflere, non tenetur ad aliquid. . Similiter, fi ante ele&tionem utraque res periit ad nihil tenetur. l. cc, qq. 4j.. .L (C- xd De C MON : .h - DDe wotorum indeterminatione, ;Uf, 47. In dubio, an vovens fe obligaverit füb gb dl]; peccato mortali vel veniali, ceníetur fe ob- gpta ligáffe juxta gravitatem vel levitatem objecti, fottt l. cc. qq. 46. | 06 ( 48. in dubio, an vovens materiam voti refpe« !/ xerit tanquam materiam gravem vel levem, praefümendum, quod earm refpexerit expo- v Vonu dis, üililiter hoc eft, quo modo folet refpici ex fenfu fidelium & communiori doctorum, ap«di ]lcc.n.5 ls.l 49. Quando voven s non determinavit quali- ( Votu tatem, modum, & tempus rei promiffz , ii die tenetur ea determinare vel juxta confueta, Á not vel juxra intendionem prefumptam fui & frmatu Deid2ce; 0. 3. n in. $o. Hinc circa ejusmodi indeterminationes re« Nf linquitut Confeffario . poteftas vel determi- BN p nandi vel faciendi compofitionem inter vo« . Von ventem & Deum juxta utriusque intentio- d nem praefumptam. l. cc. n. 4 0 ff $1. Fitapplicadio harum regularum ad varios ft, Yotg cafus practicos. l. cc. Coro/. Yovens $2. Non licet anticipare votum,. fi fuit anne- lib xum diei ob fpecialem ejus facrationem 1. cc. d9* 47: lil imy $3. Non datur obligatio antici pandi votum E tht nexum diei, l. cc, qq. 48. D tetfe N $4« Vovens tenetur fuum votum implere prie S;* [Il Vot mo tempore non impedito. l. cc. qq. 49 ftd) ff. Ad dilstionem voti requiritur & fufficit Tn f caufa praifumptivé approbanda à Deo. L. cc, r qq. j " Ws fé L] x ( B. llj ^. In votis, quorum valor dilatione minui- tur, ad conftituendum peccatum mortale ob dilacionem requiritur, ut valor minuatur l notabiliter, v. g. in equo; in aliis votis fuf- ficit triennium dilationis ad grave peccatum. l. cc. qq. y1. n. 2. 5 | FOU*;, jj [ De vvoto per alios implendo, 57. Votum perfonale non poteft impleri per alios,. & (i vovens ab eo implendo fuerit ] *M'le impeditus, non. tenetur illud implere per alios. l. cc. qq. f2. 53. l. feri- j8. Votum à communitate emiffum v. g i andi diem, peregrinandi, dandi eleemofinam. H As &c. non obligat fücceffores, nifi fuerit con- uf firmatum ab Epifcopo , quo cafu obligat l non in ratione voti, fed legis. l. cc. qq. 54. ts 59. Nec filii tenentur votis perfonalibus fuo- detr rum parentum, l. cc. qq. 55. r 60. Votum emiffum per procuratorem ex BO mandato folum obligat mandantem. l. cc. qq. 5 6. 1 ndm 61.. Votum reale poteft impleri per alium, nifi vovens fit pofitivé invitus, ita ut nec ratam habeat impletionem. l. cc. qq. 57. LU 62. In voto reali impotens non tenetur ad il- lud implendum colligere eleemofynam, vel M W tentare alia media ardua ad quz verofimili- ter fe non obligáffet. l. cc. qq. $8. i 65. In voto reali, (iillud, per fraudem reti- nendó accepta, non impleverit mandatarius, j non obligatur de novo mandans, nifi con- : « | ftituerit hominem noto;iä infidelem. l. cé j due Jv X * Indgx gett "Ee 64 . / L: MO ä-» 64. In voto mixto impotens ad obligationeim þ'r'æfe perfonalem tenetur implere obligationem iel a realem per alium. l. cc. qq. 6o. filre De obligatione baredum. ( àn 6j, Haredes non obligantur sd votà perfona- juslib« lia defun&i, nifi ad hoc fc ultro obligaverint ; i B Qit i vel ea conditione hxredes fcripci fint. 1. cc, qq: 6i; Ti Y 65. Tenentur tàámen ad Íolvenda vota realia ; $ P falva portione legitima. l. cc. qq. 61. n. 4. fitdi 67. Nec étiam teüentur ad folvenda vota re: 1 Doiy alia, vires hzreditatis excederitia , , etiamfi ts f ad hoc compellantur per Judicem. 1. cc, Lj gq. (inii 61. ü. j. dohati 68. Per vota realià reftator poteft prejudicare Bettin legitimze afcendentium in linea recta fpedta- lolrtni to jure naturali; fed ubi extant leges con- trarig, non acce hilte ) Deo. L cc. ptantur ej,gsmodi vota'à Botentim q. 62, ; 69. Novitius habens bona tenetur füua vota d ii realia : lii per difpofitionem implere ante.profef* fionem. Si hoc omittatur, tenetür ea im- Rnte [ 'tlitser ;plere monafterium vel Ordo ex illius bonis. [ HO gqq o* oy - Tif 70. Vota realí4 pofteriora aliis debitis in folu- um f er| tione non fünt ab hzrede illis praferenda; anteriora veró fünt preferenda faltem in ca- Vg P | fu, quo debitum provenit ex pacto gratuito fine titulo utrinqué onerofo, vel fi creditor O habuit notitiam dé votis li D anterioribqs. l. cc. i lit ( qq. 64. NI 71. Si defun&tus fit oneratus pluribus votis re- lh hij Qor alibus, quz omnia folvi non poffint; illa EL 7 præf TT M,ïïäï.».»,. 4 o B h T pieferenda funt; que funt de meliori bono, A vel arctioris vinculi, & fi de hoc non conftat, folvenda funt prius anteriora; 'quod fi nec rm' de ànterioritate copftet , malfa proratà cu« 1 h juslibet dividenda eft, l. cc. qq. 64, *Jigzïä v2. Hiresilricte dubius, an votum reale füe- ltj; non veró laté dubiüs: l. cc. rit à defun&to impletum, tenetur implere; - 6j. Ui 73. Plures h&redes ad folvenda vota realià de- «[.'LM! fun&ti noutenentur in folidurn, l, cc, dq. 66. m N 24. Donatarius in cafü, quo donans vel hzre: l d des fiunt impotentes ad folvenda votarealia; ia fi éam impotentiam ex parte donantis obillám. donationem praevidit probabilius fecuturam; foülia peccavit acceptandó dona; & tenetur ad ?J (þf&: folvénda vota juxta voluntatem Dei ratióna- 50 biliter prz(ümptàm, Si judicárit; eamn 'ime m potentiam non fecuturam, nec peccavit nec ad aliquid venetut. ]. cc; qq. 67; w I ;. Legatarius, fi in legatum accepit rem à ii leganté Deo promiffam Deo ex voto, tenetür p reftituere legatüm. Si autem nhon füerat lii romifía in individuo; debet.legatum folvi t ex mafla heréditatis , &fi hac non füfficiar, etiam ex legato, nifi alia intentio. defüncti PWF ( prefümi poffit vel Dei. l; cc, q. 68. l De *ooto Cafflitatis. g d wl j m v6. Obligat. 1mó Ad abftinenduin ab a&ibüs W ( caftitati cóntratiis tam internis quam ex- ternis. 1dó Àd noü contrahendurn fponíalia; nifi [üb conditione im js t petrandz. difpenfatio- nis. 310 Ad noü contMehendum mnatrimo: Palïmh d niums & fi nihilominus contráctum füerit Ee à ad 43 (0 $9 ad non petendum debitum, nec contrahen. fin dum íecundum matrimonium : : ad ingredi- ftcü endum tamen in religionem primo bimeftri hY hunc folüm'obligat ; quando id fieri ;poffit (em fine gravi perturbatione ; & vovens in fe m advertat figna vocationis. l.cc. qq. 69. 7o. j5 71. Novens ingredi religioném, fi contraxerit dun matrimonium, tenetur adhuc primo bimeftri . T tentare ingreffum, vel petere difpenfationem. fril Confümmato autem matrimonio per redditio- i nem debiti poteftillud deinceps exigere. l. cc, p 7:. tslis non tenetur ad media ardua; COntt vel ad difficultàtes extraordinarias. 3. In a n dubio de valore voti relatà ad hanc vel Thato illam circumftantiam non eft refervatum. 1. ^ - debit Ceiqq. 75. . g&. Votum virginitatis obligatad abftinendum à copula etiamimperfeQa ; & fi hec fecuta h (M f5 W0 fit, adhuc obligat ad abftinendum à copula erfedta, Non tamen ratione fui fpecialiter b obligat ad abftinendum ab adtibus internis lii caflitati füli oppofitis. In dubio, an vo- vens fic vovendo intenderit vovere votum caftitatis ; ob ipfam tamen dubietatem in- l P Mi tentionis tale.votum non eft refgræ'at-uqx. l. CC. qq. 72. fintüm Qünny 79. Votum non nubendi violatur. 1) Per triio, . . fponíilia vel matrimonium, 2) Per defide- " ria interna vel dele&ationes morofas indu- o Jj &ivas ad nubendum, ac confequenter etiam oris per fornicationem , utpote eo inductivam, 3) Contradto femel matrimonio non obli- Ql c ad ab- Qnt j gat ad ingrediendam rel/igionem ; ne flinen- lJ Ic mmu "" ftinendum à petendo debito, vel ineundo Wi fecando matrimonio. l. cc. qq.73. J $0. Votum non fornicandi non obligat qui- [ dem ad abftinendum à matrimonio, obligat tamen ad abítinendum ab actibus tam inter- UE nis quàm externis inductivis ad fornican- QUb li n li dum. l. cc. qq.74. 81. Votum non cognofcendi foeminam con- ( M Jl l fimiliter obligat ad abftinendum ab actibus Q tam internis quàm externis indudivis ad Id d w copulam' illicitam ; etiam imperfe&tam ; J contraCto tamen matrimonio non obligat i j £ ad. ingrediendam religionem ,. & , confum- f mato femel matrimonio poteft etiam petere debitum. l. cc. qq. 74- (s * De poteflate "vovendi. a $2. Quilibet poteft vovere circa actiones vel res non fübjeGas alterius, dominio vel gu- ;äcuguh I) ! i bernio. l. cc. qq. 76. l h n ] T De irritatione votorum, &5 difpen- — . fatione. w ii 93. Papa, Epifcopus, princeps, Prelatus, Abbatiffza parentes, tutor, Dominus &c. d N " tantüm poffunt irritare vota fuübditorum, in- quantum przjudicant fuo gubernic vel do- y I! 1 minio. 2) Hinc nec parentes poffunt irrita- l: ! [h [ | re vota liberorum impuberum fibi non prze- Wd md*. judicantia, 3 Maritus vel dominus vota uxoris vel fervi ante marrimonium vel fa- gt "l mulitium emiffa, inquantum fibi prajudi- m cant, poteft fufpendere, fed non irritare. . 4) uxor non poteft viciffim irritare vota ma- I 4 riti, e3 LC MON riti, (l tamen ejus juribus przjudicant, fuo " diffenfu efficit, ne- valeant.' $) Superior n vel maritus poteít irritare vota fuübditi fibi tatió 'pra;judicantia, etiamfi fint cum fuo confen- j Di ' fu emiffa. 6) Conjugatis non eft facile con- hiti fulendum votum non petendi debitum;, nifi refe moraliter certum fit » conthoralem id zgré non laturam vel laturum. l. cc. qq. 78. . Y pffþfl 84. Non omnia vota Religioforum poffunt irri- [ n tari per Superiorem , nifi ubi votum obe- TT dienti: indefinite nofcitur fübjeciffe ozzze QH L velle Superiori etiam non prajudicans. 1. cc, £. Mf qq. 79. qtos ( 9. Néc licité nec.validé difpenfatur in voto, t nifl ex motivo vqualis valoris in sftima- Tiüm, " tione divina. l. cc. qq. 8o. m $6. Cauf ad difpenfandum in votis funt 1mó WUU defe&tus perfectz libertatis. 2dó Timor gras tl vis mali/injuflé incuffus. 3tiÓ Error nota- diübius, bilis circa objectum aut. motivum voti. tüm d 4t0. DefeQtus 'caufz finalis faltem inadz prtrn quat& quoad continuationem voti. ;tó Su- 1tio Q perveniens malus effectus repugnans in- tentionj voventis, 6tó Gravis difficultas tifed Vota fü nec in genere nec in fpecie przvi(a, 7tÓ No« va circumftantia itmpeditiva magnorum bo- h .Regul i norum. $vó Exigentia boni communis. VR 9nó Damnum grave propriz domus vel fa- miliz utilis Eccleiz. 1m:ó Moralis impoffi- i [j bilitas obfervandi. n fre 1moó Prudens dubium de valore voti ratione libertatis, vel inten- ]yi facu tionis ex 4 AU parte voventis, aut acceptationis d 3 CIXEiþjgt !V-mæ« l.e CC, qgq. 81, lt 87 In RUPR D Mlm (« a ('o)',äsæ* J 87. In dubio de füfficientia caufe ad difpen- lo ; fandum mifícenda eft difþenfationi 'Ccommu- ^ ;l i tatio. l, cc. g. 82. : j 88. Difpenfare poffunt Papa, Epifcopi , & Prz- :bl[ [ lati circa fubditos, ad quos apud Religibf'os *lfi referendi Novitii. l. cc. qq. 83. Wi $9. Vota Papz refervata funt. :mó Votum erpetuz caítitatis. 3dó Votum ingrediden- di religionem.. 3. Vo.tum.'peregrinandi Ro- mam , Compoftellam , Jcro,f'olymäm. 1.-1 Cc. qq. 84- 90. Refervatum non.eft vorum fufcipiendi Sa- I li cros Ordines , quamvis iis fit annexum vo- tum caítitatis non contrahendi matrimo- Df nium , non fornicandi, non petendi debi- tum, l. cc. qq. 85. Ánt Ij 91. Circa vota Papz refervata difpenfare po« r teft Epifcopus. 1mó Quando valor voti eft QU dubius. 2dó Quando difpenfandum eft tan- tum circa qualitatem accidentalem voti v. g. lm m jo'lx & Yi protranfitu ad Ordiném minus flrictum. W ln 3tió Quando difpenfatio Papz non poteft exípe&tari fine gravi damno, 4tó Quando Ts Oa vota fuerunt conditionata. l. cc. qq. 86-. j n | 92. Regulares habentes facultatem difpenfan- NI i di in votis poffunt in cafu neceífitatis di- ^ Q u fpenfare. etiam a refervatis Papz, fed non ILH r ulira limites neceffitatis. 2dó Generalis ta- r n men facultas difpenfandi in votis non conti- ia net facultatem d:fpenfandi à votis Papz re- us t fervatis, 3tió Si Papa in Facultate generali j (th& excipiat votum caftitatis & ingrediendi re- ligionem , poteft difpenfari in aliis Papz re- a fervatis. l. cc. qq. 87. Eed4 93. Qui H V NONM 93. Qui poteft difpenfare in votis; poteft illa ; KX etiam commütare.. 2dó Commutatio nequi- demin melius fieri poteft propria au&toritate. di 3tió Quando fit. .fola commutatio , . debet feri in aliquid zqualis valoris: 4. Quando p 61C fubrogatum redditur impoffibile , non da- tur obligatio redeundi ad priorem materiam, d 1 $tó Vovens tamen poft fa&tam commuta- .tionem licité redit ad priorem materiam. m Lec. qq./88. 89- 90. 9i. m g It v Ujitm. Mzgtunm. char 1. Omnis ufüra, etiam moderata , ex mutuo Cor eft illicita jure naturali & divino, /z 7Ya&. ) de Jure €&? Suff. difp. 9. g. 1. lii [ 2. Tituli excufantes ab ufüra non fünt, rmó Tháfn Major valor pecuniz numerate quam nume- . xendz. 2do Privatio juris ad repetendam us- N , Ctn queadcertum tempus fortem. 3tió Obliga- tio gratitudinis ex parte mutuatarii, 4tÓ BU Ti emy Contradus Mohatra, feu venditio rzrum ad creditum cum pacto retrovenditionis lu- fort cratorio. jtó Nec translatio dominii Facta 1 ( per legem Principis. l, cc. Concl. 2. & 4. 0 hga 3. Tituli excufantes à reatu ufürz fíínt. 1mó his; - Damnum emergens. 2dó Lucrum Ceffans. lim . Wonf 3tó Probabile- periculum fi rtis. 1. cc. q. 1. Concl. 5. 6. 7. if 4. Non tamen ab ufüra excufat periculum le- l, C()n ve, remotum, vel ordinarium (eu generale Z Obng forti, l, cc. q. r. Concl. 3. fem [ IZI - O Be T $.. Contra&us cenfualis in Germania ufitatus nec eít puré realis, nec conftituitur in in- duflria (eu opera perfonz ; nec eft contra- n €&us Societatis cum duplicis affecurationis A pacto. l. cc. q. a. Concl. 1. 2. 3. l 6. Contra&us cenfualis in Germania ufitatus t eít permutatio juris realis pro jure perfonali um inzqualisvaloris in re ufu confumptibili. l.cc, It q. 2. Concl. 4. 7. Ad licentiam hujus contra&us cenfüalis requiritur ut permutatio juris realis-pro ju- re perfonali non fit aliunde ex obligatione charitatis vel juítitim debita. l.cc. q. 2, ( Concl..: a«« hi $. Ad eandem] icentiam requiritur, .ut ingqua- lis valor juris realis & perfonalis compen- T It fetur per cenfüm juxta taxationem legiti- LT mam Principis vel Reipublicz, l, cc, q. 2. VN Concl. 4. i 9. Contradus Cenfualis Germanicus eft. illi- citus ceffante omni particulari titulo dam- mgr;ï I W ni emergentis , lucri ceffantis, aut periculi . fortis.. l.. cc. q. 3. Concl. 5. a W '0. Conftituto in extrema neceffitate datur i obligatio mutuandi gratis , faltem ex fuper- fluis ad deceatiam ftatüs , nifi detur pericu- [ ]jum decidendi infra decentiam ftatüs. Si - nonfint in promptu alia fuble-andz illius y ld neceffitatis fubfidia. l. cc. CohRcl. 6. , 8. 11. Confítituto in communi. neceffitate datur l M jj obligatio mutuandi ex fuperfluis ftatüs fal- 31 tem fub & I2. peccato veniah. l. cc. Concl $. ! ( EFey xg. Das í —— 38 (0 f ) 32. Datur o.blig,afio mutuandi: gfatis etiam Q cuivis non egeno, fi id rationabiliter petat, & Ííine incommodo d praftari , poffit.. l, cc, uf Conc. 10. li 13. 5Si petens mutuum in nulla verfetur indi- gentia, & creditor fuas pecunias deftinat ad j ( ts alios ufüs , non- datur obligatio mutuandi, l. cc. q. 2. Concl. V li 14. Non datur obligatio mutuandi gratis con- fu]i gf ftituto in neceffitate communi, fi creditor nonhabet füperfluum ftatáüs. l. cc. Concl.12. as Ej. 5l Creditor timet, fe ob periculum retra- gïi[ll hendz fortis, vel ob carentiam pecuniz fa- EU cile conftitui poffe in gravi necellitate, non Qbl 'tenetur dare mutu'm co du i ititüto in gravi né- ceílitate. l. cc. q. . Concl. 13. ) ( 16. Non datur obligatio mutuandi conftituto Ts in. com:nuni. vel gravi neceffitate , nifi de litu illa neceffitate, & de defe&u alterius fubfi- ER dii moraliter conftet. 1. cc.:q. 2. Concl. 14 TOi t 17. Non datur obligatio mutuandi conftituto o in gravi neceílitate ex pecuniis, qua (íer- hi. n wantur in venturas nece[fitates , probabili- Tütiüs ter metuendas. ]. cc. q. a. Concl. z&. tiones 18. Coatra&tus Cen(ualis Germanicus eft lici- liet o tus ia provinciis , in quibus reperitur mo- dsj Y derata taxa cenfüs annui concurrente parti- culari titulo , nec concurrente lege charitatis T. n rgrius ad mu:uum gratuitum. l; cc. Concl. 17. 19. Contra&tus cenfualis germanicus eft ufu- fiüm ilen t ratius in illis circum(tantiis, in quibus ho- mo tenetur commodare gratis ex obligatio- É M U ls ne juftitim vel charitatis. l. cc. ancl. 19. ? -— 20. Con-/ O B ATA 20. Contractus öenfualis gefmanicus, fi non lty concurrat particularis titulus lucri ceffantis, jj J damni emergentis , vel periculi fortis, eft ufürarius etiam tunc, quando non datur ob- t ligatio mutuandi gratis, l. cc. Goncl. 19. 20. H 41. Contra&us cenfüalis germanicus conf(titu- A tus in perfonz induítria eft ufürarius, ficen- E fus exigatur etiam pro illo tempore, quo lt mutuatarius nil poteít lucrari. l. cc.. Conz W Wi clu£-zi. 4l 22. Cenfus Germanicus eft ufürarius, fi exi- ltv I gatur.pro eo tempore., quo ob indigentiam QUE Y ] mutuatario füpervenientem creditor incipit a Al obligiri ad mutuandum 'gracis. l. cc, Con- duf .22. n 23. Contra&us cenfualis germanicus eftufüra- T rius , quando ceníus 'excedit taxam lege con- d ftitutam , nifi ob enorem exceffum periculi Nj Mï?» E auctarium cenfüs authoritate alicujus füpre- " mï mi tribunalis premiffo maturo exam 'inc ap- probetur. l. cc. Concl. 25. qml 24. Contra&tus Cenfuälis germanicus eft ufu- rarius , quando Qppignorationes , affecura- tiones, aut Fideijufhones excludunt mora- liter omne periculum fortis vel lucri ceffan- tis, vel damni emerfuri. l. cc, Concl. 24. Pex u 25. ContraQtus ceníualis germanicus: eft ufu- i :gf( rarius etiam tunc, quando illicicum aucta- ( rium cenf(is à lege.taxati condicitut in æqui; yns C'FC") valenti l. cc, Concluf, z. . M j 26. Afferuntur- declárationes Gregorii XIII. | í Ouï'«gïi j & BenediQi; XiIV,; iu hac re, l. cc, poPc., o Gencl. 25. 27. Con, p M (5 g,g. 47. Conftit utus in extrema neceffitate, nifi !] tl juvari poffit eleemofinà refpective exigua , obligari poteít ad reftitutionem ex ql : mutuo, l.'66. 9..3» $&( I/ïde. AMutuum. 4 |is d IOI l Ufns Mätrimoniz'. n td J. Ufüs matrimonii non eft licitus ex fola py caufa voluptatis. Jz Tfa&. de matrim. S. 6. It l inte 2. N/ ec 'eft licitus ex folo aut pritmiario mo- t Is tivo fanitatis. l.cc. q. 2. 3. Per fe nec eft licitus ex folo motivo vi- t S tandz incontinentiz. l. cc. q. 3. p 4. Licitus támen eft ufus matrimonii ex fine Ktre arcendi in gravida morbum hyftericum , vel q7l ' alium , 'periculofum . infanti .in wtero, 1 Hf vel arcendi morbum notabiliter corrupti- Ctet vum potentie generativz in conjugibus, Otdi l.ec^q. s. * D 6a N f. Licicus etiam eft ex motivo vitandz in- M continentiz , fi hic finis fit tantüm operaz- Ij. Me ?is, non autem oferis l. cc. q. 4. p 6. Ex parte reddentis debitum ufüs matrimo- &i nii femper eft licitus, nifi malitia actus con- &t jugalis fe cenea Fex'parte ipfius actüs. vl. cc. yfter 1* q. :y. Dottm Tis, l 7. Quando malitia a&us conjugalis fe tenet , tantüm ex parte petentis, altera pars tene- l n tur perentem dehortari, ac ferió, infiftenti ltæfü nihilominus reddere debitum. l, cc. q. 7- t It n [Pl $. In "EOR " q 8.. In tali cafü altera pars , i advertat inten- jf i p tionem compartis, tenetur potius petere , quàm reddere debitum. 1. cc. q. j. 9. Quando non eft certum , utrüm malitia fe teneat ex parte actus, datur obligatio red- dendi debitum . cc. q. 5. 10. Is cui non licet petere debitum , non po- teft fignis aut verbis indirectis obligare com- rf partem ad exigendum à fe debitum; fi ta- ;MI men impediatur przcife lege pofitiva , v. g. interdicto ,. vel impedimento inceftüs, po- Miy teft licité comparti aperire fuam tentatio- nem. ]. cc. q. 6. ^ Il 11, Sic impeditus à petendo debito poteft illud | petere , fi viderit, compartem id velle pe- Yf tere , fed non audere praverecundia l. cc, ,T q. 7* Wi 12. Uíus matrimonii cum præg'nantibus'non j caretpeccato veniali nifi poffit faltem suedzatà vowl ordinari ad finem naturalem conjugii, nem- pe ad rectam generationem | * lp-rolis, l. cc, q. 8. vitit | 'a4. 2j- " " I3. Mediaté ad generationem prolis ordinari [ poteít, (; vehemens commotio fpirituum genitalium involuntaria retineri nequit fine ht periculo prolis in utero ob paffionem matris hyftericam , vel ob periculum depravande lsa&ii.ïïiï h potentiz generativz per corruptionem femi- ] p nis. l.cc, q. 8. & 35. & 1o. d 14. Conjugatis tempore . prægnantibüä prohi- bitze fünt omnes actiones directé vel indire- j L ; inüüz:) p &te incitantes ad vehementem commotio- nem fpirituum genitalium ,. nifi aliundecau- [a i íà neceífitatis, vel honeftatis ; aüt cháritàs ( tis fint debitz. l. cc. q.$. & a4- - ; lu 1j. Nullum eft peécatum reddere debitum [j tempore facro, fi inftanter petatur. Pecz fit cant tamen venialiter; qui illud petunt fine dit ' '"fufficiente caufà excufante diebüs f.ftis de lo precepto, in diebüs Jejunit ; fupplicationis ii U publice , pcenitentis , aut S. Communi hii l. (eor q. UD ;OüiS]; [ 16. Reddens debitunmi non 'räe'cefïariö 't'en&tuf i. Ma illo die abftinére à S; Commuuione, nifiob tf circumftantias cenfeat fore Deo acce ptiu's P &t Í fi abítineat. l;cc. d. iz. ilan 17. lno conjugüm excommiunicató poffunt tb tamer ambo petere & reddere debitum. l. cc. ij Di q. [ä'. Yelfür 18. Ufüs matrimonii absque neceffitate ia los ts d CO-facro eft peccatuüm mortale, locumqué |d, 1 facrum polluit. l, cc. q. 14. Irmio etiam in ,,,,, i Nl cafu graviffimz teütationis nnq uam pot et fdb n fieri in loco facro fine peccato veniali ad mi- nimum. ///4. Hinc nec conjügi ünquam li- Tm d lim]. cet; inloco facro reddere debítuim. |//7d, N ( i9. Ufüs matrimonii tempore men(ttui eft ex fuo genere peccatum mortale; néé excufa- !Cddens t tur ii individuo à peccato mortáli, nifi fiat h caufá heceffitatis ex parte petentis, velra- j tioneé circumftantiarum omne morale peris ' NCC d culum ad nócumentüm uüxoris ve hum 2 l prolis at-*v tenuetur, l. cc; q. 1. inte: 20 ; Poft partum adhuc durante fluxi immun- I m diti petere debitum e(t ex fuo genere pec- M catum tiortale ;; nec exeufatur in individuo 1 à rnors 3b ( 53& À iï]t[ä,l a mortali, nifi caufá neceff'tatls, & cón- currente circumftantià attenuante perl-.u- !d 1 lum prohs Durante illo fluxii nec licet red- li dére debitüm , nifi concurrente fimili necet-, fitaté. At veró ceffante jam fluxu immun- in I ditiz licitum eft pétere & reddere débitum. l. cc..q. 16. lt 'nun TM ài. Ufüs matrimonii anté ablatatioiem , nifi fiat cauía neceffitatis ; eft peccatum venmle. l; cc:q. 16. 43. Matres lactantes tempore la&tationis nori tenentur reddere debitum , ni(i jam confor- At H tata fatis natura infantis ; aut nifi petatur. inflahter, & non credatur periculüm no- MR tab le pro prole. l. cc. q: 16. nj 33. Datur obligatio reddendi debitum amehti vel füriofe; (i adhuc eft capax peccati mors tl talis eft nullum creatur reddenti periculum Yimn l. €ec, q. 17. J N 'à4. Non datur obligatio red dendi debitum in- fe&o .morbo cont»giofo, fi judicio Medico- duj rum datur ex redditione infectionis perícus ]um, l, Cs o8. Àf« Nec datut obligatio reddendi debltum, fi g M reddens laboret morbo non diuturno; &ex j it redditione timeatut aggravari maluim. l. cc; q. 19. /46. Nec datur obllgatlo fempet redderdi de« ; [f ; biturn illud exigenti nimis frequenter , vel l recenter é menía aut balneo; fi exinde.red- m ij dens timeat periculum nocendi (anitati. l, cc« ean q. 20 tU u 27. Non - N at$ (o) 27. Non datur excufatio .à redditione debiti ob metum nimis multiplicandi prolem, vel incurrendi penuriam. l, cc. q. 21. P 48. Quoadmodum copulz conjugalis peccatur Ü graviter vel leviter, quando concurrit gra- 4 ve vel leve periculum, ne femen aut fpiri- * tus feminales pertingant modo reGiiffimo in locum debiturm. 1. cc. q. 22. 29. Ta&us ante & füb copula funt liciti , qui ferviunt ad conciliandam majorem adcivita- hj tem fpirituum genitalium , fed poft copulam completam difponentes adnovam ,copulam ? non carent peccato veniali. l. cc. q. 23. J , 3o. Examinatur quzftio , an & quando liceat m copula cum gravidis ? l. cc. q. 25, & 24. : 10f lg ÜUxor. u Fde. Preceptum IV. Amor,pfoximi. Ufus D) matrimonii. Baptifmus n. 3o. 31. 33. 24- Q 3$. 36. 37. Af- 52« 93- $4 ,Eleemoüna 146 iU fb 4 n. f4). Pigpus, urtum. u* i e» J CA AX P. A C 7 4)4 Es l,) - A Efrata $ O0 Be : ftï( JIVE! BOR OACPEOA uþ*'*n Primus numerus fignifica: pagizam TR A- Uy CT ATUS, fecundus Zizeam, Signum . «d, pcetit adaitionem , 'O, omilhonem s j * Erratum notabile. L gl du Tm&aäz de iDeo. Lin. Erra'tun; Gorrecum Pag ( 47 '14- 01münominus omninornius. 4T oblationem ablationem T SI 2 predicata À. xelativa il 54 m allud À. ad Infermum, L Dd I1o ^. .A.in effe intentionali 105 vifibilitas «ri-flbilitas' 1IO exacta 'coatta 196 31 ad durationes o xelativum 207 affluere effluere y U 216 A. 2dó n ; ergo p 230 inquit quantum inquantum d 246 17 pui qui 260 951 purgatorum purgatarum 266 2I fervibilium fenfibilium 291 aCtibus humanis ICharitate 21 TS 281 procul prout 2982 16 quod quz 291 30 poft poteft 324 principii A. facile 26 accefferint atl À. denegandi 494 24 temporis teporis 425 co&um licet mec- infinuatum - dum exco&tum u 13 Oordinate & exadte Q. (Ff) Á Eïfc aj o m : n Tratlatu de "dugelis. l Pag. Lin. Erratutn Correctum creaturain ] i 21 A. fpil'iþqulcln 20 6 . iydetro fydereo 33 298 obfervari obfervavi fydereo. celo 44 15 ([yc&elo dereo 498 II queftione quafito 75 51 31 Janté SANCTE ) Io 60 incorporeos /corporeos 79 I4 quiqus quibus 922 24 &rbitrari arbitraria li localem modalem 96 15 rtot 19 , volitivie volativze 126 $ definit deferit [6) 1298 13 .Probatur2. - ergo 131 20 intelligitur A..fuccefïïp 139 13 n. a. ckas n.«C. 1 À caufam. 1 196 compreherifam D 200 3o fint A. caufa 259 -T - fecundo A. vel prime J 266 A. tale li 4 unumquodque 268 16 - infinitivam - infinitatem 1'29 271 29. G eft BU A. divideretur n 272 30 divini.| 96 5180 ut 4 286 $ poffunt jj ac volitionum zö'ofunt "" 295 33 altiores 297 27 , omnes 298 4 intuitivam A. per effentiam 12.. diabolo A. videri 314 UT 24 appetierit À. divinitatem 221 14 neceffitatem neceffitantem A. voluntas veró efi 327 3o immortalitatis incarcerati 351 28 incarnati 343 17 dic dixi 359 s c Be * N« Lin.l Erractum - Corredum h Pag eft A. folum i 359 20 À. etiam 360 31 fed jl 31e 28 operationibus A. 2do 319 25 fed A. habetur (t $ affetuum effectuum 316 379 14 ipfe ficut ipfe DEu$ 3922 19 exagitaretur ' exagitantur 414 18 malitia molitia : j In Tratlatu de A&ibus bumauis. eft N 23 17505 21 22 Operativa comparativa 45 18 eft & quandoque : 24 9 quandocunque eit 107 & B 20 pro A. moraliter faltem in hac mateita 24 Scotum A. potius 179.7 non 178 26 quàm 172 3- 3 2 2 OR 9 invincibili vincibili $ tantüm 313 an tamus 314 12 7.an 3 ET 17 vero A. & 342 6 compofitionem À. nifi fenteutia pro- babilior fit emi- nenter, evidénter, & certó probabi- lor. Ibidem Col. 2. lin. 4. poft ver- bum: conducentis: qu A. rationabili. (Ff 2) 343 | *)Eä OE - [ Pag. Lin Erratum C orrectum a* * 343 4 €onducentis A. rationabili. i 357 * Yo invincibiliter vincibiliter 367 iL Brafilii Bafilii 402 8 ?I praferet: preferret 404 19 íeu O. 435* D ey bilance conftituta bila;.l.Cï. conftitutg. $32 5 8. n 322 15 18 Z ä 592 26 alterioris. aï tio lïs 604. $ Sylichii Synichii é18 3t penitendi peenitenti 645 * ii auquexov e o ífoxov, vixxTt» ( Tj (þmæ'yögwkav- MÉ Og OMT. In Tyaclatu de l'ide, Spe, €? Charitate, ét 6 viderc tidere 63 * 39 moraliter: 109 * metaphyfice | UT diligentiam , s qua examinat Lz' concordem. &c. h ZYR ' V do€trinalium: doctrinalia. 2 IO ad at W Ib pl XI 13 qe9r. q r jJi 15 t. 2. q. IO. I. q. 6o. !Ü :g 2T vero À. fupernaturalem 28 39 fignandg; fignando J* 33 * o* X o* p €. fecus n. 33 14 (itlæ quo 37 29 qua quo 37 30 independentes i ;; 49 12 fe independenter- D 49 $ & eft u 3E sppetitt 2ppett l ää ! 57 y 9X ( 8 — À nj Pàág. Lin. Frratum Correctum — — M A FPM M 24 inconditionatum. conditionatum $1 PA affeCtus €ffectus D lo2 lil T & eft W Io7 * IO fummunm füum ilo 24. honeftas. honeftus 120 IZ U CO n poni onr r E37 recipit-vel hebitus O. 145 17 agrgumentutrm ; sugmentum 151 E3 cujusmodi ejusmodi I65 i Angelus Angelicus 186 gt fequi V1a: fe qui AR 172. 14 quia 176 30 inveniens invenies T 01)2 'g*- 194. 20 verbi vert non 195 192 1YOS E Ürig 199 * jungat jungar 244 32 mlfïionem omxfïïonem (tre 2yo 23 QU QW" 251 33 Ghrifti €hrifto . Q t 262, * A VL premit pervenit 267 6 $ n 287 19 feparatam, fperaram [i 291 M 25 prafütum preftitutum. 30k 26 in fine-fübjungendis O. A $16 laude ä 'LFL,.. 356 * etiam. Faf aut etianr [: 064. revelationem relationem ( A05 383 r omnmnes. A. actiones 386 qx.ü 20 gratize gratice qu 413 16 qui quia Mä.xi— 423 22 fed íeu 424 I2 juftificamus juftificamur ü 423 13 elicitivi ele&ivi 432 17 agentibus nobis agentibus lp" 4392 12 pervenienti prevenienti (Ff3) 44 k ag ( B Erratum - Päg: Lin- l)ag. - Lin. Corre&um — um ] 20 441 certiäudine certitudinem 13 elicere jj 449 16 eligere u 449 iT ut l« 456 r] & . poffibilis eft poffibilis - 413 29 poflet poteft h 2 In 254 Tyadlatu de/ Sfure €? S'uflitia, ». 4 tamen À. negat dari sSo n 18 Econtra A. fecundó intentio- ä p 1-121.1t€1' j u 27 M inter in i 298 irratio irritatio 1 : Novarrus Navarrus 339 nobiles 327 9 * 6 mobiles . DI 45 19 Reusch Beusch j 455 eft effe 482 23 conditores creditores Ü ! 615 15 DicoILIHLIV. &c. . Dico 19. 20. 21.22 :z f 23. 24. 25. vä* a.j 642 27 wel n — Tra&atu de Peccatis. vln Trify 30 Min. Membrum j 22 Arnoldus Arnaldus 5 obíervatur obverfatur p 29 E CL 35 13 explicatam ' explicitam E 46 2 &. qui 26 32 & de 46 Z Texe- " vere 22 indire&tam directam j 46 cauía cauíg s6 22 J iä ä 32 24 rebus Regulis l4 6t 31 ne nec 62 13 -denominationis 'IJ damngtionis 63 . —x « 0 Be Cona]Q Pag. Lin. Erratum 'Covrre'&um TEREES —— (érty 63 20 d t poruit proruit 94 26 Credia Eredia: lt 92 27 interdum O fii 95 peccans À. ignorans 1153 22 peccetum À. veniale 119 22 28 18 312"14. 135 relinquit relinquitur 132 30 debet I 200 debent H 32 lucis lychnei. 209 28 aut & Toter 2Z Dei l 215 Dein 227 15 macula macule' 240 22 l H abfolitionem A. nec remittitur culpa 252 ïnt&xüïonem extenfionem v5 15 nunquam llOllIlUllqllalTl U natuali fenfitivo r 298 12 eoipio Copiofo W 332 lo illicitum A. obje&tum 864 20 "Romanicarum ; quantiamm " Ti 26 In Tra&atu de Peccato Original; & Gmtia j jr 25 nimium minimum 28 4 omifit amifit An' 22 debito . 0 27 delicto r 28 b habeie enz ordine À. poteflatem . in 28 19 &ffemiam À non daretür , L 32 14 & eft j Qu 85 13 afficientem efficienrem 105 II nunc-nune ( * nunc m:c -nec-mec 13 l 13 j - : Q;äums 1035 « (5 ?s«« '-' [ Lin, Pag. Lin. Er'rr-a'täum 'Cotre&um li p as 1095 * [ 12 fpiritualem fupernaturatem p j| ] 15 ] U 16 fanitas fpiritualis fanitatis füpernaturalis 157 J17o 17 122 4 fpiritualem fupernaturalem $! 129 20 Poffuet Boffuet 16 Y 144 ac *b 19 0 3* introduxit À. te io f 170 1 219 22 priorum piorum "m 274 19 tendat tantum fe 13 ( 293 rj in Tr. degratia in Tract. de Deo 320 Sed hec &c. mon pertinentad textut 39 2 J ) $ 326 Difp. 6 difp.4 336 z ifta vita 339 D 4 hzEreditate haereditare [ ) n M — Jn Tvadatu de Jucavuatione, j [ 61 25.. divinas humanas ad 2Ul 16 2 quoad V D 90 23 nulla A. lata eft 178 19 impaffibili: A. aliitamenScotifte moderni in ordine !T decretorum - primo Chriftum, dein DEI iB Matrem ponunt. ! V 1 ol 2441 20 cum " cum ifíta ? d 241 ZI commode &c. o St $9 o 24t 24 confequentiz A: multplicande W dl non funt n 250 1I fübftantie fübftant fcientiz 263 30 liberum arbitrium 14 oi 24 13 amoyveris amaveris 1 conventionem 298 Fonvcrlï'onem N 308 19 non o Y 398 29 À. quoad effe&us ) ;g ad f; ponendus ;; 313 )Bvom m t&w Pag. Lin, Erratum Corre&urp ! r ecetem- "- l 313 ( libero A libera 33 15 intereant interefant 317 12 'Virgilius Vigilius L 319 30 verum 341 16 virtuofiora . quod 29 offeretur Vi&uofxora 344 off : erretur 361 10 fed-textus - effe O 372 I1 Heroden Antigonum 380 13 Circa Philippum- O - füumendos duxerit Sabbati 324 19 A. vel die Solis, vel quod verius, Lunz die 116 19 noCtu motu 419 30 Die 29. Matt. Die 28.hoc eft vigé- firio o&tavo. 420 25. Martii 28. Martii 429 AT Diem 3o. &c. Diem 28. & przce- dente die 27. Martig In Traclatu de Sacmmmtz?. grec. grecá 42 22 obfereatur obfervabatur 42 28 circumcidi circuimcidit 42 29 | Jude Judea /4 56 * 15 aliud À. non 79 17 Deo Dein 89 I4 operantis. n Cramenti. opetantis. tr;, vi fi- 133 Io materia À. irioralis valida 134 23 À. imateria i 137 15 oportebat . Ut 153 19 E;cleüæ. À. db ! &&21 (G&) 167 CBON- —— Pap. Lin. Erra;um Correctum ? 3167 27 Ompharii Omphacii 192 29 Chrifti A. fed hoc fit : 3195 28 gnaviter graviter 267 8 p poi worrpos 271 26 qll a quia 29 renafceni renafcenti z5 n concedo 280 3I 28I 2 € nego 28rI 12 matrix motrix 295 ficut À. peenitentia forma formg 400 212 virtutibus virtutes 329 18 exterminatos exterminator prg- terierit 843 & n. n- 5 6c 2) concinatorié 342 32 theologicé 350 12 Hierarchize Hierarche MTf 251 2I contingenrtes contingenter 356 unde per unde nec Q 16 diftante dictante 556 oW X . X* o 368 28 Spiritum Spiritus 378 gratic À. ordine 280 18 Ergo-ejusdem &c. O 385 E mea nova nec nunc !j 323 30 403 29 Angeftus Angelus u 404 34 quam. habent d. &c [0) 433 27 Hyerus Hireronïmus 439 34 NB. in mea edit. 3 inordinatus innodatus 40 i 444. 30 1 447 17 negatyHA. l. myfticum. c. phy» qt n ficum. n. 450 * 25 T. dioc ? facra facre É 463 ? 413 * ( $ [ Lin. Erratum Pag. Correctum Ü 473 34 detrimentum incürrit O 478 21 C. -parvulos. n. n. - parvulos. c. 494 gratia graticd 498 totum taptüm 499 * gratia, À. nec C peccatum bapifinum caufa SyUn 230 À. remiffiva 592 22 videtur videt 538 * precepto À virtualiterge- mino quoad re- | ( ceptionem cha- racteris & obli- gationum Chri- fliani. d $34 27 caufalite caufalitate /n Tvatiatu de Baptifino z Con]ïrm-rztione; 20 ,:: Tuncbaptifinus non &c. O 3I arbitri arbitro coníci- entie j van ïz mors moras! 16 ablutio 5t abluo 18 29 magiftrun mihiftrum Domini Dominii I2 K 118 Regulares A. ià communi viventes I20 33 À. non - ïppoüta. 130 13 l. 7. N GE r7 Qq. 1. qq. undecima ubl 52 eterna interna 204. 23 quatuordecim A. dies 217 24 re&ta teCta 222 23 menfein A.nempe in Ma- t jo 1759. (Gg 2) 224 u Mu CU « ( £ Pag. Lir. Erratumi C oi're&u.m | l; d 224 26 precipantur B 1 226 ferminatio pracipitantur 33 fermentatio 228 21 vultu in vultu 235 19 bonorum À. operunr ä 259 15 Marianus Morinus M i In Tra&atu de Euchariflía. u ' r« poteft prodeft g 1* h 20 äic D $8 "* lläloc eft corpug &c. deftitutionem. g 46 * deftinationem g" 46 35 facrificati fan&tificati D] 95 metaphoram. À. Ergo $37 25 ufurpati À.in fenfu meta« ! phorico r ég * 2I A. non i Juftinum & ul LEA 22 ad 8j 27 yevo. ucbes yevouelo i in is D) s! facrificaverit fanGlificaverit Ms * 9I feritatem 113 veritatem t 117 31 erpoTr us evoe "DO* et . evos g* 120 20 Qpaívec?oo4 n lcpx/'vao&aq 1552 m 833 * 24 oflende * 159 14 ohendere 1* 169 * 29 ftótb ftérct 170 * defrutrum defrutum fuevico 3 (*5 170 * 17 fulvico. Ecclefia )* 173 Euchariftia UM judico A. effe H 2988 * Amen P. Amen D 1388 * faciat A. effe in y; i 4; mendacem & frau- oimittatur 9 199 * dmentam LUl 188 L. OM Pag. Lin. Erratum Correctum ä j 3988 10 fanguinem in fanguinem il 392 9 Éfacrificaverit fan&tificaverit 198 31 tamen À libenter 20 Conclus Conclus. r. 214 216 29 Euchariftie À & corpus Chrifü 417 14 Sacramentum A eft 22 (e n 232 229 17 quia qui 230 lt recitave recitative 32 Corfeienfis Corbeienfis 253 tranfübftantialiter transfübítantietur, n 237 258 14 adequate adaquato 260 1o immitatur immittatur 18 movi À compofiti ln 264 cui 264 20 cum 264 28 non retineant À nego 266 in alium in aliud non non non 267 269 13 eífendi gfccndi n in torum 268 29 1 ':z'äu'».! 21 converfig converfiva 293 diverfis iisdem æ]w penfamus Y 2925 peramus 341 probalile probabile 342 22, formaliter n, formalitier concede 12 remanere A. füb 352 259 26 preceptionum perceptionum iv 366 expreffz À. fpecies. M j I.þ,:;«u transaCtionem transaccidentionem J ao Anomala 33 19 Anamala 4 425 l7 Abfolutio abfolute. 23 Fadelle Fardelle 1j 395 falvetur 396 32 folvetur u 497 L fanitatls fanitas. (Hh 3) 4 9$ 0 Be. —ÀÀ Pag. ] Lin. Erratum Correctum ] — * ag 472 28 impoffibile improbabile 565 28 Cinteolo linteolo 569 24 perfeftam perfectam JIn Tra&atu de Peuitentia. 12 De Miniftro ï De Indulgentiis 86 l; 92.10. 11. de Mini- niftro 1o0 Is & 12 &.13, 12 12 16 arguitévé arguitiy D) 28 contineri continetur 20 8 nobis nobilis 38 4 qgqe qq.». lj 2t Confeffarius 27 penitens n 26 I (iummo Parentbefis non ef Cypriani. 28 96 propofita Propofitum 33 4 datam dictam D) ) 40 33 aliquam aliquam legem 45 4 praclicos adde. faltem effentia- j les. 48 füfceptionem adde baptismi. 50 prapari prapararij BM lI excuiabuntur excufabantur 52 etlentiales. etiam accidentales 52 2I ant 6o major I3 Difput 7. Difput. $ 72 fcribit deícribit $92 24 dicendis ex dicendis 22 II effe & & 96 potentia peenitentia 104 Ij retraCtatio retra&tationis 1o8 15 requiret nequiret II4 25 Ad r. N 122 Jadde. n. ant. ad prob, 22 Luthero à Luthero, » 126 1* « oO 8 à Pag. Lin. Erratum Corre&um h m EGENPNESEDEUEO 126 abfolutionem ablutionem 126 reticendi retinendi y.6. 127 äïväi'tam() Wittafio 135 Hermes Hermas 1392 33 c. a. ex defe&u 141 $ n.a. d - teftatis in Ecclefian. ant. emundatio fit 4TI I4 emundatio fit emundatus oftendat & faciat I48 12 emundatum 159 ex glecreto uni- in Inílructione Arme- onis norum re&i 1 171 29 recte 179 14 2 Sorbonicus DoGtor 16 20 180 59 196 31 fingulis eax;1 fingulis 199 Io ratione ratione fui Adde. 4. quia effe&us 205 18 explicata hoceít, collatio gra- ti& , non erat ita in- falibilis, ficut nunc. Requirebatur enium preter facrificia & confeffionem — per- fe&a charitas . Dei. Dent. 6. & 10. neque Todus ac menfura relinquebatur jpdi- cio Sacerdotis pro- t nunc fit quoad atisíaCtionem. * iütrinfece 234 26 intrinfeca p 234 32 intitativé entitative * - Damnui i 237 32 Domini J 2538 «5 ( geæ Pa*. Lin. Erratum Correctum Ó — 238 * 24 corpoíeos incorporeos [ 1 238 29 2 ) 28 fübftantiem fübftantiam. Ergo. p 239 ii 242 DA agnoícatur agnoícantur 246 lo ponentibus ponentibus obicem N n. Major 247 20 antiam omittatur. 255 ?e: quead fubft J)? 261 33 peccato Peccato ex timore peng. I; 263 23 unpuritas impunitas 5; 22 impleri 27t implicari 282 IK fufficientem fan&tificantem 284 T2 ifta ità * 14 C.le Drox Contrale Drou 291 294 25 refpectu refpe&u principaliter 301 24. attritus attritus aliquando 396 ea ea expofitio äg concomitans A. faltem veniale Jl ;g 306 23 316 ferum fecum 330 18 $ i impletur I* 362 impletus 395 21 acceptatus acceptatur I 387 26 fit fit u* 19 practicos A. virtualiter deteftas 1sg 436 ff tivos peccati 438 26 debest non debeat 4* t -*X n. n. min. & fuppofitum [ quod requiratur ex- plicitum 444 1o ferre proferre " 12 propriüs; non tamen W 445 pron-iïs. in Levioribus nego- N tiis, ubi non diffol- " vitur amiciria; vult &c. i 460 22 confert 1:91) confart 119 « ( 8 h Lin. Erratum Correctum Pag. 474 abfoluta abíoluté, T 472 5 Quod Quadrag. 519 18 non femper femper S18 26 enim, enim ex eo, quod 359 25 Rinsfeldius 18 Binsfeldius atteri 540 alteri 545 5 Milonte Milante. $51 31 556 4 lzïenho&' ï)enhoff 22 Omittatu£ 581 quia in homine 3271 11 fit fit io j Palas Palao 16 29 non peccantis conpeccantis 24 16 " quia quini 38 17 atque nec 38 19 doétrinam À. in rebus fidei. c. ] 22 ï 27 delectum deletum 104. 12 autem qui qui, dum 1123 28 À. pofteriore cafü 129 * Bunchardus Burchardus 130 14 complici complex 146 * ponze À. vindicativg EI ii 158 refpectus refpectu 26615 24. vifibilem vifivum i16g " Steraxtio Steyartio 168 13 A. C. Arte Critica Bulla CA 27 A edita pro [talis G:zcis 8. 5. n. 5. 182 F5 iterandis À. dicit: j5 197 23 ratio Oratio 219 io moneantur funt verba textus 213 12 Hujus igitur p&tinent hec yerba j ad textum 229 caufag À. dant (Hh) 236 d u MONT. Lin. Erratum Gorrectum Ti Pag. 2536 31 n. 2 À. docet uf 255 26 baptifmi À. Refpondeo. 3.In J tali cafu abfolutio j indulgentialis folvit per modum requi- fitó compleum con- j [ traCctüs inter Deum & hominem ficut j H folutio eft comple- mentum. contra&tüs ! in effe rati & 611111, 258 14. Hermeto Hermete 10 267 * 20 figno A. faltem dubio 1 21 269 * 9 Sacerdotem À. Aliquando tamen 23 dubitari poteft an j non ante adventum I Sacerdotis inclaman- 1 tibus dederit fignum L dubium yoluntatis ad« vocandi Sacerdotem, T quz figna dubia latif- fimé interpretanda u iunt, ita ut fuüfficiat! 1j dubium temufïimum 284 LES diceret duceret 2 habens habes 285 2 !: 299.* 23 Catholico A. fimulató vel Eblo- « u nita S. Ambrofius 203 À. feu quisquis eft au- ! n thor, o8 Nec tamen L n funt verba textüe 1 .306 2r & convenienter aut convincenter ä 21X apud-cavere fünt verba textus 1R ^ 32r refiloquio nfiloqulo 322 18 Hzc omnin non fünt verba textuq 336 C MON. Qs Pag Lin, Erratum Correctum | düw 336 I4 operans À. pro peccatis ita ira ali 342 9 255 26 quomam quorum ndlbe deferuntur deferuntur K m 556 356 Ex hac-peccato non funt verba tex- Áilton tus. V 356 27 9. & Io. 8 & hs 395 23 non [9) fülto e 396 14. Saracenis A tradendo Tiéntum 401 38 moraliter mortaliter ) ïrï Ti T fenoó fero Ym f Jqgie s 20 Vicurtio Kicurtio ÍI fledtis 19 fletis Io 33 favorem fervorem (i) 48 n 3250 1250. D0n d .Pu 58 12 Mauronenfi Moronenfi Y 9 Affiana Affifiana 27 ] aam flo Z 14 conentur conantur moderationem À. pertinet Qu o [ r 'TDra& À. de Indulgentiis preterea qznmwu'; 29 praterita fn : lnl"" 22 24 tumulentia temulentia int, j ((132I 18 aut A. ioo. fut, tertius ii I (l 165 deterius [iti j 167 29 totum tempus &c. O. 12 facerdotali hits facerdoti Á fmu!amel'l 69 21 indicio judicio confültas i 15 confuetas i:2II 32 1000 $oo Afa uüqdii l * 12 60000. 6000. Lt 4 18 4000009900. 4090990090. x at 32 oblaturum oblatas Q conri a 24 Iunocentii XXII. Xl i i g r d 23 A. etfiamfi famulus jio Jubilei 1on ereget pecuniam 1 Ti (Hh ) 349 stX (o) i Pag. Lin. Erratum Correctüm — loca 349 * À. attamen certum non eft 33 nequeat nequeant st 24 23 prunitiis primitüs 26 Reginaldus À. Idem in ultimo 3 Jubilzeo conceffit Be- D nedi&us XIV. 3 19 eam eum $ 4t 13 Ruperto A. Grueber 45 200. ) 1300. 57 18 Mathani Sant-Martheni !u éo 18 Ji:. 12. 64 faltem faltum ?j g.* 20 intererat À. per legatum 104 29 prefümptis refümptis o XII 22 vix À. unus )j* 2I 327 fan&tificationem fatisfattionem ! 3182 18 matrimonium 188 12 fi ad matrimonium nifi ; Zor author 13 A. eft 216 30 amatoria A. in 22t 28 follicitantis denuntiantig i 2 225 Poteftas. D Pote(latis 272 23 denuntiatio denuntiato DA 227 24 fine ex 16 malitia amilitia T 29 a&io au&io L 18 Pontifices 2 eft À. ceperunt l À. judicare 2tí Editum Edi&um 25 eft & Eu 12 mederni 62 medemi 28 explicatoria explicatiorg lU 64 18 Latenaxiig Catenariis $1 * PI u 17 «$ ( 8 Erratum Correctum Pag. Lin. ä In Traclatu de Matvimonio. naturali Ecclefiaftico | E:] * 33 irritabitur 17 27 imitabitur 2I pars A. refpective ad. reno- 37 vatum contractum 39 afperfa afpera 509 lo unius unionis tuam À. quamvis 53 N elfone 53 12 Wulfone 54 11 inito invito A. voventem i g ETo] exponeret matura dICD 19 natura 95 io equali inzquali adoptantis 304 19 adoptionis 105 28 negativc affirmative qued im- curratur obftat À. Cap. ! 193 228 52 confequendam confequentiam 256 Roderius Rodericus 20 morteim matrem feu uxorem 257 ceffet 266 12 effet 267 21 effectos effe&tus 26 neceffitatis A. &absque probabili 273 periculo fruftrandi gene- & rationem 4 imitis A. ex l. 7. de Synodo 408 * Ál aT5 28 initi A. äïl &. deSynodo C.4. h In Tra&atu de Legibus. II uxoris conjugis 16 damnantur . damnatur XOo 13 aCtiones a&iones diverfas 16 * circumftantite Circumftantie: RE* 18 [ [pondee. . 2, Non (Hh 3) enim « (o $* Pag. Lin. Erratum Correctum [ enim mendacia , ho- micidia, adultería,un- quam permiffa fuerunt, fed excufatur ignoran- l g tia, Concomitans in- 198: tentio, aut tollitur in juftitiahomicidii. Sic V. g. 16 28 'Thomas 'Thamar 25 dico duo ; 26 21 inftitutum inítinctum 37 poteft poteft dici & 42 24 etiam NB. ut fine puncto 44 26 aut autnon tt 47 26 relatae relate M) 52 17 prout prout &. s. » $3 oftendere attendere 70 24. referibilis reperibilis 56 aftectum afje&um 76 15 five fine hT 76 20 majorem majorem . poteftatem u in tales infantes. ! 72 19 excufat, ubi excufet. In quo textu 85 24. [0]53 4'1 juxta hos » 22 33 converfatione converfione 102 f leges 171 Y2 S 4 ententias n 126 & ex 10 149 20 finem finem aliquando 150 100 27 quando quando de obligatio 351 ergo €rgo nori I 159 20 etiam etiam fentiendum de no 20 1o TT eum cum 155 quandoque quandoctinque N 165 2r i 1541 1581 * 167 P MO & à Lip. Erratum Correctum Pay. 167 2 non non effe per 20 interpretatis 168 interpr et'm 176 Reg. Reg.27 cuim cc. cuim 179 398 lo plOplOllS pr OUI')l is COI]DC)').OIIIS 204 18 concilio conhho YT7 210 13 15 210 16 judicum & judicum 12 alienare alienat 235 41 13 formalia formalia; dici nequit 257 * 33 fi fi non abfolvendi abfolvendi à cafibus re- ï 266 21 fervatis poteftatem ob 1o0 gr atia uti 267 gratia aut 2775 an 294 26 Soyrus Sayrus 322 12 Coopera cooperatio 335 21 utenibus utentibus Tra&atu de Praceptis Decalogi €&? Ecclefia. 1i 24 8. 10 BULS 1. bonum (l , 26 Y bonum * 30 autem cafum. 16 À. mortie 52 repentino 78 23 intelle&to intellecti t ud& quó 97 confuetam 90 15 confültam 100 14 per bona pro bono ioo 33 COIUIDUIHC&UVMU commutatxvam T097 12 acturus àu&turus pr oximo- h 130 14 proxima 130 20 [ 14 9 9 15 135 16 137 7 190 L commumtatem commcdltatem 1node- 143 ratam fimul (Hh 4) 163 «$ 0 Be- Pag. Lin. Erratum Correctum h 163 29 erogaret p 21 honeftam erogarent [ 214 honeftatem 228 12 fi fic 242 2 dubiz duliz 242 14 1524. 1624 283 3t ac j 28 À. dependente à | i 285 charitas claritas 297 28 folutionis À. promittent 216 *cGkEGR * x o* X* 20 divina externa 320 23 obeffi obfeffi M 342 23 Refpondeo À. 2do s 356 16 tantum totum fo] 360 17 Criticos À. dies vel aniios 261 1. turca lune 262 caufas craffas 362, J non impare nam impare I &ot Probatur Refpondeo I! 403 14 refpondent 40$ 16 refpondet 1rd g L pene b 413 z2 facrilegium A. in foro Canonice "n 421 23 deducat A. in pactum 430 * 12 velle nolle 435 20 Paledanus Paludanus 460 65 infirmatione confirmatione 10 Simonia I) 461 :5 À. alia juris naturalis vel divini, non verfante in 26) materia beneficiorum. p 1Y 18 4T7t fignificatur À. non i 47À 18 dominum anto- dominium autocratig n cratize folabat folebat M 473 EU 416 * docet decet N 4pt * 35 prohibet precipit 518 N st (0 & A » Pag. Lin. Erratum' Corre&qm & fed & $12 ao omiffio 529 omiffo 542 : commune À. habet pro acci- dentalibus 24 A. Deus 556 quia conditionatum A füb conditione 564 30 non involvente pe- riculum optandi vel caufandi malum 1$ ratione A. füi 581 & & fi 596 21 607 29 non eft 1. A. votum füuo tem- pore per receptio- nem Subdiaconat(s emittendi dummodoe À. non 17 27 1$ ultra ultro 18 euim cum 41 16 $i quis À. nec 66 26 ftatius fatius 128 33 perfona facra A. Dixi : vel //implieit hoc enim facrilegium non eft proprie fed late dictum. 26 Catalana Catalano 130 À. loco 249 13 alio 265 22 quia À. ubi 284 difplicem duplicem 284 1o voluntuaria voluptuaria 21 unum in unum accidentale 290 342 16 extantis exhortantis 348 Cap. 10 Cap. 8. | 16 Cap. 12- 348 Cap. r£ 2348 26 Cap. :2 Cap. 9. 342 14 aliud aliquid * (Hh 5) 357 DI z n Lin. Erratam Pag. Correctum - 57 20 Pafchalis A in haebdomada 7! paffionis ij 2 252 Zxianis A6tiauis 360 AE Aetii n 260 AErius Aetius W 373 ä quod quot h 375 lf atque Ilj atqui 382 20 Ya rard 412 21 advertendas avertendas fenfibus fenibus 4 » 418 24 jejunii À. truncatis 2 QConferentiz Controverfia P al ) Iu Tvaclatu de Contratlibus. * 25 14. de Teftamentis A. 157de Mutuo. n dividuo individuo. Commodantis 5 Commodatarii. ?2 29 Domnini A. etiam parum di- ligenter Al 31 non tenetur tenetur 1 52 fed tantum non tantum. $4* 13 propriam À. cum contra&tu oneroío Q2 * 12 fuis À. diligenter 25 15 conditione condiCtione 35 25 qua À. circa 39 26 potius ftepius 417 ZtI tempore A. £olvere 26 alio J 92 | titulo 55 26 29 aut aut. [6) 7l .22 ' moraliter. 1ortaliter. £e * 9 fed À. juxta alios quos- dam $9 * 24 mmercede À. faltem ultimi aimï. 91 at —(0) & Pag. Lin Erratum Corre&um ——5 27 21 vel quod 105 7 15 cenfum A. accedente diftin- &o titulo Feito. 127* 6 fo. 146 i i Bb go IOIe. u6 26 Saintebeuve. Saintebeuye 189 17 2548. 1548. In Tm&atu de 7. vitiis quifä/z'hks. À. non folo ore fed 93,5 3 .emendationem opere feu conatu 129 4 ulterius ulteriorem -- 5 .5 - M 5 ; d * . » —— - Em "g — s — RUP QUE RC ANRIRE: at » b [ b —— -- — .xä!:ainq; - * * U u- & E. E - :5 Ti ais agl p H £ - P W Yem , s i * m pz GE N uY - m E —— RimrE n o Ea ii Pt ais — ii 3..? * E Y e * zi £ * r AC FA * x u. * i » Vie x 2 m B M As 3 Y 2 i P T *s d 2 * d D . Ti 1 — 23 r n a $ a l 04 v i. n du p VO dN o C W yt E Tur 2 ; w—wä RI * t A r d $A A NU x at $ a Y124 ia CA As ao s 5 p E. A x 3 RMS E vb * w gUy D * 3 9t E 5 * & Pa 1j r U h. N 2 * t x É E X s* ^s A J5 D À s n s ..W- 7 d » £t j H EUR h n N * E j A N x h H $) em 2 X N n A p* 3v s* $6 ? R E - P* A d & À * p E Wbv j 5 - » * E x s E " E Eu "P 3 o E E R * É & ä c9 p p ) R.D. EUSEBII AMORT, Canon. Regul. Lateran. Polling. Eminentiffimi Cardinalis L ER C.A R P —— IWIHHH 16 e. Senm]mm ac Reverendilfimi DD: JOSEPZHI, Epifcopi Aug :,nR "o VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset . R. E. Principis Dalmüulldm Landgravii Hïihæ &c.&c. T'heologi, 15 us IIIII!! O Baiance Q o IHEOLOGI æ ECLECTICA, i 13 Focus ä MORALIS zr SCHOLASTI 12 Sub Aufpiciis IHIIU IIUI 9 SS. D. N. Benediai *U ïï 11 e « ad mentem 10 HIIUIIIIII - S5.Patrum & Theologorumiinfigni prefertim veterum conícripta. EO g Tomulus XXIII. IH(IIIII 8 Dr (CONTRACTIBUS iv SPECIE.— UWIE VBMLIIS CAPITALIBUSE ä SUPPLEMENTUM continens Couflitutiones quasdam SS. D. N. BEN CTI XIV. IHWIIIIIIHH PROPOSITIONES DAMNATJ? Cum A])probm*zombw p R— ——b——- * I 3 ZAugufte V'indel. & ll "irceburgi , - — pE ECSCCOM Suumptibus MARTINI VEITH LT 'HHIIIJII HHH4IIHHIHJlIIHIIH»IHHIHwIIHIIII»IIIIHIHNIIIIIIHIlï IIIHH'IH: W Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com II!HI 15 2 3 5 I— sR L