Gf977-23

ag

C

25

$-

x

—

"--

»

N

?

n

EL

s

M

A

^s

m

X

j

AE

z

o

u

-

m

e

.

r

DI

-

T.

A

m

RI

x

ts

a

m

g

"3

E

o

DA

E^

3

^

x

E

MT

"

Lj

-

3vs.

V.

PA

^.

um

L

MAU

t

w

u

^ h.

&

WT.

od

P

55

X

J

(

K^

n

E

ii

x

i

: 3

3C

^

:*

$

p

^ . N

-

x

E

**

2

"

i

2

x

x

UM

i

*

R

p

I d

z

$

Lj

;

-

de

5

1

VP d.

t«.u-

*

3

s

E

P

t

A.W

u

M.

wh

1

i

m

*

Ea

t

v

*

sf

j

.M

^

-

.ww

i

-

zi RR

|

y

&

z

111

Y

A

v

i

E

*

6s

"

d

,../

i

.u

r

T*

.W

us

.u -

T a

sb

s

x

u

1

Pv

d

í

3

d

z

1

v

u-.w

-

i

"s

m

5

Sé

KK

&

;

M

TE

.W

E

M

w

iM

j

;

1

.N.,.

*&

x

EEE

Meiacte

g ETA. /3777;(*7 /&/uL A'/Zk./? "

T2

//?

* fodiac i

Égee P cenfe

(ï/f)z'f/ Z/z 54?32&71

äij 44 dN

—R

N12«511867860 021

——

ETH EAU OU HU

UB Tübing

'E

f

7

n

ii r

—

—

W&

p

R—

p Em

L L r

——

——

n-w.lu..

E

MVE

II

m hu

H

/

M

-a

R.D. EUSEBII AMORT,

Canon. Regul. Lateran. Polling. Eminentiffimi.Cardinalis L ER C.A RI, nec non

Seruuüum ac Rwerendlmml DD: JOSEPH I, Epifcopi Auguüam

S. R. I. Principis Daxmiïadlam Landgravii Haihæ &c.&c.

"'heologi,

IHEOLOGIA

ECLECTICA,

MORALIS ET SCHOLASTICA

j

Sub Aufpiciis

SS. D. N. Benedi&i XIV.

ad mentem

S5.Patrum & Theologorum infignium,

prefertim veterum confcripta.

'lomulus XXIII

Dg

fCONTRACTIBUS iN sPECIE

iVII. VITIIS. CAPITALIBUS

SUPPLEMENTUM

continens

ConfHitutiones quasdam SS. D. N. BEN EDI—

CTI XIV.

PROPOSITIONES DAMNAT

Cum zápprobationibus.

ä

Y

Y

,;

4lugu[ie Vindel. & fFirceburgi, "*

Sumptibus MARTINI VEITH, Blbhop

Anno M DCC LII.

.,E————

—

——

-—2 ——

n EEE

-——

cmmicEM iM

—

——

u

ey

W

— s

(X

((

i

i

N

— A

SC

2

:

i

2

7

a??»/

Eu

l

E

ul

)

)

AU

m

i

INDEX

QU.JESTIO NY U At

in lracdlatu

CONTRA](DZETIBUS IN

SPEGIE.

& I

De Precario.

( YU ESTIO 1. Quid fitPrecarium?. 2

2. Quid fit Precaria?

3. Quid in Precario operetur pactum de non

revocando ante certum tempus ?

ibid'

4. An Prelatus vel alius Adminiftrator rerum

Ecclefiafticarum poflit Precarium confti-

tuere fine jufta caufa?

ibid.

T2-9

s. An

INDEX

|

M

. An Prælatüs vel alius Adminïf*crator rerurm

Wo

Ecclefiafticarum poffit ex caufa rationabili

ad quinquennium Precarium conftituere fi-

4

ne requifitis folennitatibus?

6. An Precarium folvatur morte concedentis

vel Precatarii ?

ibid.

—R GÜÓ—

7. Ad quid obligatur Precatarius in cafuü

,quo

P ]

iora-

res precario conceffa perit? vel deter

ibid.

tur?

U

$.5.

T

- De Commodato.

UJESTIO 1. Quid fit commodatum? 5

(

6

2. Ad quid obligetur commodans?

j

3. Ad quid obligetur Commodatgrius ? ibid.

$. 3-

De Depofito.

.....

UJESTIO 1. Quid fit Depofitum?

9

ibid.

ll

2. Quotuplex eft Depofitum?

3. An Religiofi , Prelati , Minorennes poffint

IO

(

in fe recipere Depofitum?

II

]1

lt

4. Ad quid obligetur Deponens?

?h

ibid.

g

s. Ad quid obligetur Depofitarius?

6. An, & quando Depofitarii teneantur ad

12

Md

preftandam culpam etiam levem ?

!

7. Queenam fint caufze excufantes àreftitutio-

l l

I3

ne Depofiti?

8. An

QUAESTIONUM..

Tetun

g. An Depofitarius in periculo incendii , vel

Ondbi

hoftilis incurfionis teneatur potius fervare

geref.

res depofitas pre rebus propriis?

15

!

edeni

$. 4-

^

V'l

Y

De Emptione & F'enditione.

ii

Xerion.

UJESTIO 1.. Quid fit Emptio ac Ven-

f

ditio?

j

2. Quotuplex eft Emptio ac Venditio? ibid.

g. Qusnam requiruntur ad validam venditio-

17

nem ac emptionem?

4. Quid & quotuplex fit pretium juftum !ibid.

tum?g

s. An, & quenam poffit conftitui generalis

regula pro taxando pretio jufto?

18

? ibii

6, An, & quznam poffit dari regula pro dif-

ferentia inter pretium fummum & infi-

mum ?

19

7. Ad quid obligetur venditor erga empto-

*

20

m !

rem?2

8. Ad quid obligetur emptor e

rga v.endi

to-

1bh

pJpA

rem?

9. An re nondum tradita dominium & peri-

s poiï

culum rei vendite fit penes emptorem vel

venditorem?

24

l

10. Quid juris, fi emptor aut venditor fue-

ieantur 1

rit lafus in contractu?

" 29

11. Quenam lefio cenfeatur fieri ultra dimi-

dium?

3l

.reih'mü'li

12.

ÜJ

--

INDEX

12. Quenam res poffit vendi?

32

,Q

13. Quid agendum, fi quis emerit vel eme-

1

re modico pretio poffit rem alienam vel

furtivam ?

34

14. Anresrare, v. g. gemmee extraordina-

rie, floresIndici, picture aut Monetz an-

!

T

tique , Manufcripti Codices antiqui &c.

í

poflint vendi pretio, quocunque venditori

libuerit?

d

IS. An is, qui fcit, pretium mercis brevi

M

t

notabiliter minuendum v. g. propter co-

piam frumenti aliunde advehendi licite ad-

[

huc res fuas vendat currente pretio , non

J

monito emptore.

36

"

16. Quales aiones funt annexe venditioni

......

à

& emptioni, ita ut jufte intentari poffint?

27

17. Àn tuta confcientia re/rabi poffit pro tre-

centis florenis predium, quodante ducen-

tos ànnos emptum fuit pro trecentis flore-

Xl

nis, nunc autem zftimatur tribus millibus

J

florenorum licet nulla accefferit meliora-

tio ?

d (

38

Ti

Ak Lam

|

$. s.

Md Q

9 De Locatione &? Condu&Hone.

LJx

0

QUJAESTIO 1.

Quid fit locatio & con-

l

li

ductio ?

39

]

li

2. Quo-

|

QUJESTIONUM.

3')

9. Quotuplex fit locatio?

ibid

W

Quinam poffit locare , aut conducere ?

D vd

4. Àn conductor poffit rem conductam füblo-

M

care alteri infcio, aut invito Domino rei?

Idi

It

4I

!

LT

5. An, & quomodo locarl poffint res Eccle-

(

fiafhcæ 2

ibid.

DO

6. Quenam fit obligatio Locatoris erga Con-

1

ductorem ?

42

: bre

7. An locator teneatur conductori remittere

(

mercedem ex toto vel ex parte pro illo

tea]

anno, quo conductor ex re frugifera fibi

m

locata nullum vel exiguum fructum abfque

j

fua culpa percepit?

tion

8. An & qu.modo locator poffit expellere

fiin

conductorem v. g. inquilinum ante finitum

3/

tempus locationis ?

45

Qe

9. Ad quid obligetur conductori locator o-

N

pere.

46

lo

10. Que fit obligatio conductoris erga loca-

leu*

torem 2

d

Yeloro

An conduéctor teneatur locatori preftare

'

[

1

H

damnum, fi hoc culpa lata vel levi unius

ex famulis caufatum eft? v.g. fi domus lo-

vel

cata ex incuria famuli conflagravit

equus locatus ex ejus negligentia periit?

So

12. An conductor operarum teneatur folve-

U

j

re integram mercedem cafuü quo uti non

a 4

poteft

u

INDEX

poteft opera perfone conduécte v. g. ob

morbum fupervenientem famulo ?

S1I

13. An fucceífor teneatur ftare locationi à

fuo preedeceffore celebrate?

52

q

$. 6

De Enpbitevfi €? F'italitio

QUJESTIO r

Quid fit Emphitevfis? 54

l

:

ibid

2. Quid fit Vitalitium?

3. Quale fit difcrimen inter Emphitevfin &

]

j

Vitalitium ?

ibid.

4 Quid fit Laudemium ?

55

. Quid fit Empbitevfis alterata , ut vocatur,

uütata in Bavaria?

ibid.

6. An poffit etiam dari V'italitium alteratum

ibid

Unde veniat Etymologia hujus nominis

Jimpbitevfis ?

5

l xTï

8. Quz fit obligatio Emphitevtz erga Do-

;

(4

minum dlre(?tum j

5

9. Quee fit obligatio Domini directi ema Em-

phitevtam ?

58

N

IO. An liceat petere trmlex aut omnino qua-

druplex Laudemium füb titulo difceffus &

EK Q

acceffus ?

I. Ex quibus caufis Emphitevfis fiat cadu-

1

ca?

60

$. 7

QUAESTIONUM.

5 o

|

tion

i

De rerum þe/rmum*ione.

5&

QUJESTIO r. Quid fit permutatio? , 6T

2. An permutatio numeranda fitinter contra-

étus innominatos?

ibid.

3. An permutatio fit contractus bone fidei?

ibid.

? 5

,

4. Quenam res permittuntur vel prohiben-

li

tur permutari?

62

VT

. An revera fit Simonia , fi permutentur,

I)

duo beneficia ineequalia cum pacto, utex-

)

ceffus redituum in uno beneficio compen-

Cl

fetur fumma peccuniaria? ,

ibil

63

du

S. 8.

ibil

De Fudis.

jinis *

QUJESTIO 1.

Quid fit feudum ?

64

v

2. Qüotuplex eft feudum?

ibid.

a Do;

3. Quaenam fit obligatio Domini erga vafal-

j

]Ium?

us

66

3

4. Que fit obligatio vafalli erga Dominum?

jnoqu

6

5. Ex quibus caufis vafallus arnittat feudu

m?

cefis d

"n

hi

68

6. An vafallus in his delinquendo peccet

t C

mortaliter ?

ibid.

215

5. 9.

QUAESTIONUM.

KUU

JIDe Pignore , pa£to Znticbrefeos , pa&to legis com-

millarie, Hypotbeca , C aliis cautionibus.

UJESTIO r1.

Quid fit pignus?

69

q

ibid.

2. Quid fit Hypotheca?

I

3. Quid fit pactum Antichrefeos ?

ibid.

4-. Quid fit pactum legis commifforie? — ibid.

5. Quotuplex fit Hypotheca?

O

6. Quisenam dantur Hypothece tacite ex di-

ibid.

fpofitione legum?

ï

7. Quenam bona comprehendantur füb Hy-

potheca generali?

I

2

8. Quis fit effectus Hypothece?

NI

l

9. Quid & quotuplex fit cautio?

ibid.

IO. Quinam polfint conftituere pignus vel

Hypothecam ? .vel accipere?

73

II. Que res poffint vel non poffint oppigno-

UC

rari?

A

l)

I2. An oppignorationi licite adjiciatur pacfum

legis commif]orice ?

ibid.

xxxxxx

13. Anoppignorationi licite adjiciatur pactum

antichrefeos?

75

DN

IA4. Quenam jura confequitur creditor ex pi-

f

gnore?

ibid.

d

*

IS. Que fit obligatio creditoris erga oppi-

lMC

gnorantem ?

7

M

I6. Qus fit obligatio debitoris oppignorantis

"It

M

erga creditorem ?

7

$.1IO.

QU.ES TIONUM.

SIo.

9glï (l

]7

De Fidejulfione?

|

QUJESTIO r.

Quid fit fidejuffio?

j

2. Quotuplex eft fidejuffio?

;

Il

3. Quis fit effectus fidejuffionis?

1Ibid.

! ii

4. Quinam poffint fide jubere?

5

ualia competant beneficia fidejuffori?

vt

(

8o

n

ibl

G. rr.

De Solutionibus.

ii

QUJESTIO 1.

Quid fit folutio?

8t

2. Quot fint modi fe liberandi à folutione per-

l; vd

feéta?

ibid.

n

3. Quinam gaudeant beneficio competentis?

o

82

l

Püäl!f

4. An redactis ad incitas abfque fua culpa

lj

beneficium competat jure naturali?

83

tï

5. An perfone , quz gaudent beneficio com-

pat 1

petentie, poflint ante fententiam Judicis

Q

fibi ipfis clam fervare, vel etiam fürripere

h

competentiam.

ibid.

4 0p

6. An fucceflor in Beneficio vel Pralatura

teneatur folvere debita contracta à fuo An-

teceflore?

qort

84

7. Qui

M

]NDEX

ul

7. Qui folvit per' errorem, quod non de-

)

bebat, an poffit propria authoritate aperte

85

vel clam repetere indebitum?

8. An detur in confcientia obligatio folvendi

M

in fpecie, quod conventum eft? an vero fa-

tisfiat preeftando Intereffe?

86

9. In qua moneta fit preeftanda folutio? ibid.

ibid.

10. Quibus debeat folvi?

—

11. Quis creditorum ex obligatione conícien-

tiz fit preferendus quoad folutionem, quan-

do omnibus fatisfieri non poteft?

97

u

12. Qualis fervetur Ordo folutionis in foro

98

externo per leges?

vi-

13. Quinanr funt creditorgs fpecialiter pri

89

legiati ?

14. Quinam fint creditores Hypothecarii fpe-

1D1G.

ciali Juris prerogativa muniti ?

15. Quinam fint Creditores Chirographarii

90

privilegio perfonali inftructi?

|

16. Quid fit, & quomodo fiat Jülufio per com-

9I

H

penlationem ?

17. Quid fit,

& quomodo fiat folutio per .No-

ibid.

nl

«ationem ?

li

18. Quid fit, & quomodo fiat fülutio per dele-

ibD1d.

TU

l

gationem ?

19. Quid fit,

& quoniodo fiat folutio per. a[[-

ibid.

gnationem ?

2o. Àn creditor teneatur folutionem recipe-

ibid.

u

re per partes?

21. Quod-

N Q

QUAESTIONUM.-

n d

21. Quodnam debitum cenfeatur effe expun-

t

Ctum,quando debitor partem folvit, non ex-

j

primendo, pro quo illam folvat debito? 92

leni

22. Quo tempore debeat fieri folutio? . ibid.

't0ft

23.

uo loco debeat fieri folutio ?

23

j

24. Àn liberetur ab obligatione iterate folu-

? f

tionis, qui folutionem mifit per bajulum ,

D

aut expilatum à preedofíibus?

94

Yfcn

25. Quid agendum debitori, fi debito tem-

s

pore & loco offerat creditori folutionem ,

Ü

& is ob frivolam ex;ufationem nolit eam

jn fon

acceptare?

-95

Ü

26. Àn & quando creditori liceat uti compen-

priv-

fatione publica , vel occulta , f debitor

Ü

nolit folvere?

—

ibid.

ifpe

Se C Ia

jbid

De Donationibus.

Jnari

QUJESTIO r. Quid fit donatio?

98

90

2. Quotuplex fit donatio?

ibid.

u

((

]i

3. Quinam poflint donare ?

29

al

4. Ex quibus caufis facta donatio revocari

rA

ibid.

d

poffit?

s. An omnis donatio , & ob quamlibet ingra-

IOO

p i

Ll

titudinem revocari poflit ?

Y

g T5.

apN

De Contractu Societatis.

Bu

QU /ESTIO i. Quid fit co11tra&us Socie-

tatis ?

102

ä

2. An

I'

U

INDEX

o. An fit «contrac"ï:us focietatis,. fi mercator

fuo inftitori promittat v. g. fextam lucri

?

partem ?

ibid.

3. Àn pertineat ad contractum focietatis vel

?ï;ï

mutui, ífi quis ad negotiationem conferat

fummam pecuniariam eo pacto , ut pericu-

IN

lum fortis incumbat ceteris, ipíe vero lo-

co omnis lucri recipiat determinatam fum-

IK

mam pecunie?

103

4. Utrum diffoluta focietate non tantum lu-

crum, fed ipfa etiam fors inter focios divi-

m

denda fit?

IOA4

»kr

5. Que regula fit obfervanda in focietate quo-

ad paftum & fructum pecorum?

IO$

6. Que fit obligatio reciproca fociorum ad

invicem ?

Io06

7. Que fint privilegia fociorum ?

107

8. Quibus modis folvitur contractus focieta-

l l

tis2

IO8

m

xpur

$. r4.

4 f

De Téflamento.

hh

W

l

QUZESTIO 1. Quid fit Teftamentum?

&

li

109

Vf

2. Quid fit codicillus?

ibid.

n

3. Quid fit Legatum?

ibid.

(

l [

ibid.

4. Quid fit Subftitutio?

WE

5. Quid fit Fideicommiffum?

1lO

N

6. Quid

QUZESTIONUM.

6. Quid fit Legitima?

IIO

Tl hln

ibid.

T

7. Quotuplex fit teftamentum?

8. Quales requiruntur folennitates de jvre ci-

F i

C0f

vili communi ad Teftamentum /crj tum?

Q

ibid.

tpe

0

:L

9. Quales folennitates requirantur ad Tefta-

Veto

mentum AVuncupatum ?

III

W

10. Quenam teftamenta funt privilegiata, ut

I

t

in iis requirantur preefatee folennitates? 112

11. Quales requiruntur folennitates ad vali-

105 Q

dum Codicillum?

'jbid.

Iy

12. Quid fit, & quid operetur claufula codi-

teQui.

cillaris, teftamentis inferi folita ?

113

Ioj

13. Quid fit Trebellianica?

ibid.

üm al

14. Quid fit Falcidia?

I14.

Ioó

15. Quinam fint, vel non fint teftes idonei

107

in teftamento ?

ibid,

Yuett-

16. An Teftamentum /fcriptum, (i deficiat in

10j

folennitate requifita ad teftamentum fcri-

ptum, habeat tamen folennitates requifitas

ad teftamentum nuncupatum , v.g. fà defit

fübfcriptio, & fubfignatio teftium valeat

etiam fine claufüla per modum teftamenti

Yentom.

Q

nuncupatyoi ?

IIj

;

17. An teftamentum nmuncupatioum, in quo te-

j

'

]

;

g

]

ftator non nominat heredem, fed pro ejus

^

;

]

l

d

1

defignatione fe refert ad fchedam, in qua

(

dum?

dicit effe fcriptum hæredem , fit vali

ibid,

f Qld

18. An

INbEX

| yn

18. An valeat teftamentum nuncupatrcum pra-

IU

cife nutibus, vel verbo approbativo fa-

étum ad alterius interrogationem?

I16

25

19. An teftamentum jmperfe&hum , feu defici-

[

ens in aliqua folennitate fubftantiali fit irri-

tum in foro externo?

ibid.

20. An corruente teftamernto ob defectum ali-

cujus folennitatis corruant etiam Legata &

Fidecommiffa particularia ?

I17

l

21. Àn teftamentum ob defectum folennita-

l

tum in foro externo irritum valeat pro fo-

to interno?

ibid.

22. Utrum in codicillo quinque teftes requi-

rantur ad valorem, vel tantum ad probatio-

E

nem?

IIS8

Wi

23. Utrum etiam in foro Canonico ad valo-

zem Teftamenti requirantur feptem teftes ?

l

-:4

An vero fufficiant duo vel tres cum Paro-

ï)

ibid.

, Ccho?

4),

24. Quid requiratur ad valorem Teftamenti

l

120

vel Legati pii?

25. Qualia teftamenta aut legata poflint vo-

I

cari pia?

1021

l xEdean

26. An valeant legata profana irfferta tefta-

mento pio non folenni?

ibid.

Qüænar

27. Quid requiritur ad valorem teftamenti

nleql EU

T22

privilegiati inter liberos?

enti

28. Quid requiratur ad valorem teftam

pri-

OUZESTIONUM.

Mp

privilegiati militum? Et qui veniant hoc

INo f. |

nomirie ?

122

lt

1 df

29. Quid requiratur ad valorem teftamenti

rufticorum? Ét qui veniant hoc nomine?

123

]

Qhuni

50. Quid requiratur ad valorem teftamenti

u

peftis tempore confecti ?

ibid.

ll

)jen

31. Quid requiratur, ut valeatx teftamentum

ad acia feu apud acía depofitum?

ibid.

j

li

32. Quinam poffint vel non polflint teftari?

j

124

Obatit

33. Quid requiritur ad legitime adeundam

In

hereditatem ?

127

| valo-

efles?

34. In quot partes foleat dividi hereditas?

I2$8

|Puro

Et quota pars dicitur legitima?

d

35. Quinam dicantur heredes neceffarii?

[

lf

129

Yfnt v

36. Ex quibus caufis exhereditari pc;mnt hz-

redes alioquin neceffarii ?

ibid,

[ta d

l

l

lo

37. Quanam requirantur conditiones, ut ex-

hereditatio liberorum fit valida ?

I31

o[pam

"

In

"b

güamef

38. Qui-

px

| INDEX

"

$8. Quinam non poffint inflitui pro here-

Y

de?

13I

us

39. An teftamentum conditum ante ingref-

$.

fum religionis vel ante profeffionem rum-

patur per profeffionem ?

132

4o. An teftamentum femper poffit revocari?

etiamfi interceffit pactum, vel juramentum

de non revocando?

ibid.

41. An poffit fcribi heres incertus? v.g. vo-

li

lo effo heeredem quem Titius poft meam

mortem defignaverit?

I33

sl

42.. Quandonam locum non habeat Falcidia,

vel Trebellianica?

134

43. Quibus modis reoloitur, feu annulatur

WY

[,];

teftamentum ?

ibid.

44. Quotuplex fit Executor teftamenti? 135

45. Quis poffit conftitui in Executorem te-

r

ftamenti ?

1357

Qit(ta

46. Ad quid obligetur Executor teftamen-

tl2

ibid.

[

m

47. Quis

QUAESTIO NUM.

) lo

47. Quis poffit commutare ultimas volunta-

I

]

!

tesT"

137

[

|

i

48. Quo ordine ab intef?ato füccedant here-

T fu.

dés, in cafü, quo nullum teftamentum

I

1

eft confectum; vel quo illud eft invali-

dum?2

eYotty/

1325

li

49. Annepotes, & neptes defuncti fucce-

1III€H"[1

V

Á

l

dant in capita vel in ftirpes?

139

hp

$0. Quomodo ab inteftato fuccedant privi-

gni?

ibjd.

: nen

lj

s 1. Quomodo füccedant liberi s2zurales, fpu-

ibid.

ri, legitimati &c.

lcidi

D4

s2. Quis fuccedat Clerico ab inteftato? ibid.

N

s3. Quomodo füuccedant uxores ab intefta-

I4I

Yil

to? Velvmariti?

i? j

De Muiuo.

tl

i

QUJESTIO r. Quidftmutuum? — 146

Í

^. Quid fit ufura?

ibid,

fj* « . An licitumfit exigere auctarium ex mütuo,

f

precife Zitulo iu£ui ?

ibid.

*b 3

4. An

j Q

INDEX

. An mutuans poffit aliquid ultra fortem exi- Wfï

m

j

ere Zitulo Benevolentie exhibite , alias in-

j

debite, vel Zi/ulo gratitudinis ?

147

D

s. An 7itulo damni emergentis ?

148

!

6. An fitulo lucri ceffantis?

149

l

7. An titulo periculi de forte?

150

k

8. Quanam requiruntur conditiones ad hoc,

UA

ut poffit aliquid accipi ultra fortem ifulo

ibid.

Ü

damni emergentis ?

T

9. Quales conditiones requirantur ad hoc ut

ts

mutuans poffit aliquid exigere ultra fortem

titulo lucri ce[Jantis ?

IjI

l IJlïl;ï

tl

10. Quales requirantur conditiones ad hoc,

ut poffit mutuans aliquid exigere ultra for-

ibid.

7]JH

tem ob periculum fortis ?

le)ä([

11I. An mutuans poffit aliquid exigere ultra

fortem ob /atutum principis taxantis mo-

imt

deratum fenfum in favorem mutuantium ?

4 g

152

12. An mutuans in cafü, quo non tenetur

mutuare gratis, pollit licite exigere aucta-

rium

QUJESTIONUM.

fortemï

rium fortis titulo emprionis cenfus ex re vvel

TEU

154

perfona frugifem?

l

13. An mutuans aliunde non obligatus ad

l

mutuandum gratis poffit aliquid ultra for-

tem accipere titulo cenfus germanici? 156

. 14. Quid fit contractus ccnfualis ger

mani-

I

cus ?

ibid.

wi, 1$. Quales requirantur conditiones ad hoc,

Yteni.

ut inutuans poffit exigere auctarium Tortis

lL

ex titulo Contractus germanici ?

152

dig; 36. An licitum fit celebrare contractum tri-

r fortt

num ad acquirendum auctarium fortis nul-

I

lo concurrente particulari titulo damni e-

mergentis, lucri ceffantis, vel periculi for-

ad t

tis?

ibid.

W

li i7.

In quo mea doctrina conveniat in praxi

cum Doctrina P. Zechii?

189

pae t

19. Utrum terminus ufure in Scriptura ha-

ants ?

beat notionem fixam vel vagam?

190

utuandu;

l

oft tene;

s au

"bs

INDEX

f

ww

clo cfo cfo

op E

ded

of ci»

ibe9

Q9 95 G9 G5 G9 Q9 939 (

6t» cfo

l

-aï

PU

G9

£3 g

x***-a—.,.

lia

f

*

g:a:)

OK ckock K ck k k

Q

CKOOCKCK k ocKE OA CK o

G9

4

GYo GY2 G* ;(*':!'*Q(*O

Gü(* )

Jï

;D

epetoerontontontoc *

&2 9 Qj Q5 G

ejo ejo

[./]

ej

$

*E:-ä

djo ejo

s

IWDEX QUESTIONUAL.

IU

In Tractatu

F!

DE VII. VITIIS CAPITALIBUS

&w

S

*

I.

J

!

(

De F1l. vitüs capitalibus in genere

UZESTIO 1

An ifta feptem vitia fint

1

peccata mortalia ex fuo genere ?

o

hn

2. An hec feptem vitia ,

quando dicuntur

efle peccatum mortale , fumantm in actu,

la

vel habitu ?

3

3. Ex quibus indiciis poffit agnofci gravis ma-

I

.litia horum feptem vitiorum ?

ibid.

h N

j»)

-

$

(

JDe Superbia.

QUJESTIO 1.

Quid fit Superbia?

lii

hw

2. Quot

hds

t

INDEX QUAESTIONUM.

X*X

ib

v

2. Quot funt fpecies, feu potius primarii

ibid.

Ov

actus , Superbie?

3

uinam fint actus imperati , feu ut voca-

ri folent

filig Superbie ?

6

[in

4. Quid fit vana gloria?

ibid

s. Anfemper fit peccatum, querere gloriam

in hoc mundo?2

ibid.

IU

6. An, &quando operari ex vana gloria pof-

fit effe peccatum mortale?

8

[

7. Quid fit jactantia?

13

riti f

8. Quomodo poffit peccari per ]ac'ï:antlam

1b1d

Q?

9. Quid fitfaftus, feu pompa inanis?

14

ICURICUL

n d

1io. An, & quomodo poffit peccari mortali-

15

ter per faftum?

II

17

i

Quid fit Hypocrifis ?

l

12

An hypocrifis fit fpeciale peccatum ?

ibid

13

Quid fit contentio ?

292

12

14

An contentio fit exfuo generepeccatum

ibid

mortale ?

W

*ba

15. 7

INDEX

15. An peccent mortaliter , qui contentiofe

y.!

impugnat veritatem levis momenti circa

Y

res Spirituales ?

23

"

16. An & quomodo contentiofa impugnatid

n

falfitatis fit peccatum?

ibid.

17. Quid fit pertinacia?

25

18. Àn, & quomodo p;)Iïït peccari pertina-

ibid.

'cia.x

19. Quid fit difcordia?

27

20. An difcordia fit ex fuo genere peccatum

mortale ?

ibid.

N

21. An difcordia femper fit peccatum? pre-

1

fertim mortale?

28

22. Quid fit preefumptio?

30

3!

i

23. An prefumptio ex fuo genere fit pecca-

tum mortale?

ibid.

À

l

|

MU

J

24. In quo confiftat malitia prefumptionis ?

hr

ibid.

25. Quomodo peccari poffit per prefuümptio-

dem ?

3l

33

26. Quid fit ambitio ?

27. An

A

QUJESTIONUM.

Yentia

27. An ambitio fit ex fuo genere peccatum

lt Q

mortale ?

ibid.

1

28. In quo confiftat malitia ambitionis? ibid.

lpuguaFiL

29. Àn ambitio fit grave peccatum, fi quis

li

honores quarat ad promovendam majo-

)

rem Dei gloriam?

34

30. Quomodo poffit peccari per amibitio-

| prt

tl

nem?

35

]

. 9.

JCCREUT

De Zuvaritia.

ii

QUJESTIO 1. Quid fit avaritia?

57

? pre.

2. An avaritia ex genere fuo fit peccatum

D

mortale ?

ibid.

Y

3. In quo confiftat malitia avaritie ?

ibid.

i pet

4- Quænam fit filiae avaritice?

38

j

s. Ex quibus fignis agnofcaturlatens morbus

nptio

& gravitas avaritice ?

ibid.

l

J

$. 4.

æfumprlf:

:l

De Luxuria.

40

j

QUZESTIO 1. Quid fit luxuria?

.l

2.Quz-

INDEX

i

Í

2. Quenam affignentur filise luxurie ?

40

f

g. Quenam fint remedia contra luxuriam ?

43

l 9 |

$. 5.

De Iwvidia.

MA

W

QUJESTIO 1. Quid fit Invidia?

$6

ii

2. An invidia ex fuo genere fit peccatum

W

mortale?

ibid.

lil

3. In quo confiftat malitia invidie?

ibid.

.....

4. An triftari de bono alieno femper fit pec-

catum? preffertim mortale?

62

5. Ex quibus fignis agnofcatur latens morbus

feu radix invidie graviter peccaminofze?

65

ibid.

6. Quenam fint filie invidie ?

7. An odium proximi fit ex fuo genere pec-

Is

catum mortale ?

ibid.

(

11*

y

8. Anfint capaces abfolutionis & S. Commu-

q

nionis, qui fovent odium , prefertim ma-

nife-

QUAZESTIONUM.

—

£

nifeftum ac fcandalofum? & quemnam fint

VOf

figna talis odii ?

67

|

9. Quid fit fufurratio?

73

1o. An fufurratio ex füo genere fit pecca-

tum mortale ?

ibid

11. Ex quibus caufis oblocutio poffit ab omni

peccato, vel faltem mortali excufari ?

£5

j

12. An fufurratio fit majus peccatum detra-

j

Ctione?

i

7

Ti

13. An queedam fufurrationum genera fint aliis

graviora? & quenam illa ?

ibid

t pet

14. Quomodo poffit peccari per detractio-

)

nem

vel exultationem 'de malo alieno ?

us

"g

i

(j

$6

Ü

JDe Gula, & ebrietate

8o

mett

QUJESTIO z. Quid fit Gula?

2. Quid fit ebrietas, feu crapula? & quotu-

ibid.

Comm

pIeX ?

ertm D

3. Àn

p

INDEX

$. An gula & ebrietas fint ex fuo genere pec-

catum mortale?

ibid.

ta-

4. In quo con

ü&at malitia gule & ebrie

tis?

8r

s. An peccent mortaliter, qui graviter ultra

congruam fuftentationem nature excedunt

j

in cibo & potu, etiamfi non priventur ufü

rationis, nec repleantur ufque ad vomi-

tum?

82

u

H

6. An fit peccatum mortale, fefe inebriare

ufque ad privationem ufüs rationis , aut

vomitum, etiamfi in cafu particulari non

l A'! ([L

concurrat periculum alterius mali vel pec-

r

go

cati, neque id fiat ex habitu?

pbl

7. An ebriofis , ni(i fe emendent, poffit de-

negari à Parocho communio Pafchalis? 92

9. An peccent mortaliter, quialios ad eequa-

| d

93

les hauftus cogunt?

9. An comedere & bibere ufque ad fatieta-

h li

tem ob folam voluptatem fit peccatum?

rb

98

üehq

Rj

10. Quenam fintfilie, feu effectus gule?

102

$.

H

QUASTIONUM.

EtePec.

bid,

$::2«.

De lra.

eDrie.

ü

QUZESTIO 1. Quid fit ira?

108

r lt

Cedunt

2. Àn ira ex fuo genere fit peccatum mor-

tale?

ibid.

r ufü

YO.

h

3. An etiam ira cum appetitu gravis vindi-

C poffit aliquando effe peccatum ve-

n

niale?

IIO

NT

f n

4. An fit peccaminofà ira cum appetitu gra-

| pec.

vis ac jufle vindicte , ad correctionem

90

peccantis, gloriam Dei , vel aliorum in-

columitatem a legitimo Superiore inferen-

[t de.

da ?

II2

SEYI

,öæqua;

S. An ira ex Zelo femper careat peccato ?

j

117

| fariett

6. An gravius peccent Sacerdotes, Parochi,

iil

Confeffarii, vel Superiores, quam Laici,

|

fi ex immoderata ira tractent peenitentes

parochianos , vel fübditos? .

119

y git

Io

J

7. Àn

INDEX

7. An melius fit omnino non irafei, quam

irafci cum prefentiffimo periculo exceden-

di in modo ob proclivitatem nature? 122

8. Quenam fint filie ire ?

124

QI |

EE

9. Quid fit rixa ? & quomodo pär eam gra-

* - viter peccari poffit ?

I24

Wj

1o. Quid fit tumor mentis ? & quomodo

I24

per eum mortaliter peccari poffit ?

Vil

1I. Quid fit contumelia, & quomodo per

eam poflit peccari graviter ?

125

12 An detur obligatio reftituendi pro illata

X":

dl

contumelia, convitio , velinjuria? 126

"i

ig. Quid fit clamor , feü clamorofitas? . Et

quomodo per eam mortaliter peccari pof-

L:

fit ?

127

f

(l

14. Quid fit indignatio ?. Et quomodo per

198

Qh" ü» |

eam poflit peccari mortaliteïr ?

lg

ris. Quenam fint remedia contra iram?

130

"i

$. 8.

QUAESTIONUM.

Qu

$. 8.

(

1 It

De Acedia. |

I'q

QUAESTIO z.

Quid fit acedia?

132'

D] gre.

. Anacedia exfuo genere fit peccatum mor-

tale?

Iu

ibid

tod)

3. In quo confiftat malitia acedize ?

134

n

4. Quenam fint filie , feu effe&us acedise?

dope

136

1j

. Quid fit ifta maliti/a, acedie filia? . ibid.

illata

? ]of

. Quid fit rancor?

157

. Quid fit pufillanimitas?

ibid.

j Et

i

ä

. Quid fit defperatio?

158

Lu]

9

. Quid fit torpor?

ibid.

3

pdo pA

uj

1o. Quid fit evagatio mentis?

ibid.

Ir. Quenam fint indicia acedie lethaliter

; r

peccaminofz ?

I

SUP-

——

INDEX QUJESTIONUM

SUPPLEMENTUM

continens

?

Lf

Notabiles quafdam Conftitutiones SS. D.

N. Benedici XIV.

|

m

PROPOSITIONES DAMNA T /E

juxta ordinem materiarum coordinatie.

EX

a

C

N /lg 77

N

"

j

NSS

Q..

ll

W

N

NSS

SN

]

)

pe

E

E

SSSS

NV

,

J

j

N

N

l

?

A

É

Qx

N

NI

NW

«

73

N

c

Z

2277 f

2

Z

A

o

l

-'(llll//nnü/*)üf

Z

»

T

il Ta,

]ra-

Al

M

296

J

h

—

^

Z

E

(s

—R

RT

E.

ä

ER a j

&

» DAU WE

i

A

h

iäï?f

v

^W

At

)d

ï

-N

IN

E N

A*m)

VA ENA

/

ii

Svy h

r

N

AAN

&5

i

43

?

€

-

TU UE

ZEN

z

EX

E

ATÀ

[

l,

Tra&atus

CONTRACTEBUS

IN SPECIE:-

[

n hac materia , quantum Theologo X/Iora-

!

|

rali pro foro precife interno fat fuerit

breviter fecundum pracepta Auris Naturalis

€? pofitrui differendum cenfeo

Cum enim

plerique contraétus fint contratius bone fidei ,

in quibus$ magis infpicitur eZuitas maturdlis,

& intentio eontrabentium vationabiliter preefum-

pta, quam rigor legum ; imo ipfe Leges Ci-

viles Juris Communis ob ufumlegum provin-

cilialium ac municipalium vix in ullo amplius

T

regno, Republica, vel provincia alio modo

D. dmort. Tr.de Contra&t.in [pec.

A.

quarü

*

ITAU TATHS

rb

quain direffioe his temporibus $n cafu particu-

vund

lari ferventur , ultimato fequitur ; pro foro

Qu

interno confcientias juxta equitatem legum na-

quo/

zuraülium ,. ac juxta leges & confuüetudines ra-

tionales regnorum vel locorum particularium

pracipue regulandas effe.

Agetur autem in

hoc Traétatu de fequentibus Contractibus aut

Appendiciis Contractuum.

1. De Precario.

2.

De Commodato.

T

V

*

De Depofito.

.

De Emptione & Venditione.

De Locato & Conduécto.

,

C CA .SN 62

.

De Emphytevfi.

ii

De rerum permutatione.

"

De Feudis.

"DePignoribus & Cautionibus,

Ls

O wO COo^l

De Fidejufforibus.

.:

De Solutionibus.

Li]

12.

De Donationibus.

De Contractu Societatis,

i.

14. De Teftamentis.

CT

De Precarüs.

UJERITUR I.

Quid fit Precarium?

RESPONDEO.

Precarium . eft contrattus ,

hi

WV

tj

quo alicui.ad ejus preces res quedam ad utendum gratis

conceditur , veferoata tamen liberiate , vem revocandi

.'iüad;n'imä

[//

DE CONTRACTIBUS IN SPECIE,

3

;tþäffizw , ad libitum.

Nifi addatur promiffüm de non re-

po f

vocando ante certum tempus. ,Si€ , fi quis ami-

ATT

co commodet fine pretio equum ad exípatian-

(ints r

dum , revocabiliter tainen ad nutum commo-

dantis, dicitur Precarium.

ICüerr

QUJERITUR'2.

dUtemi

Quid fit Precaría?

REsPONDEO.

Precaria eft contratius ,. quo

us at

alicui.ad ejus preces res Ecclefiaftica immobilis ac frugi-

tra [ine proportionato pretio ad-fruendum conceditur ,

ea tamen conditione , ut contrattus /z'ngulz's quinquenniis

Yenovuetur.

Ita collegitur ex C. Precarie, & C.Pre-

carium. & C . de Precariis. hoc Titulo.

QuiERITUR 3. Quid in Precario operetur

pa&tum de non revocando ante certum tempus?

RzsPONDEO. Hoc pactum id operatur,

ut precatarius teneatur rem precario éonceffam

finito tempore reftituere , etiamfi concedens ex«

preffe rem non revocaverit.

QUAZRITUR 4. -An Przlatus vel alius Ad-

miniftrator rerum Ecclefiafticarum poffit Preca-

riam conftituere fine jufta caufa?

RrsPoNDpro Negative.

Ita communior.

Id colligitur ex C. de Precariis, h. tit. ubi ex

Concilio Carthaginenfi dicitur : De Precariüis ir-

vationabiliter fatlis à Reoribus Eccleftarum , f fuos-

que [ucce[Joves pena gravi obligantibus., ut fatta ipfo-

vrum di[Joloere nequeant 5 precipimus , ut nemo fucce[[or

antece[Joris fui pena fit obligatus , fed. fue providentia

fit conce[]um , .ut fi antece[Jor ejus res Ecclefie irsatjona-

diliter difiribuit , ab eo ad jus ejusdem Ecclefie vevocen-

m!

tur.. Ex hoc tamen textu folo non fequitur,

vanir

Precariam conftitui non poffe fine folennitate ,

nin i

ffi;tem ad triennium,

cum adtriennium fieri pof-

A 2

&

fit

li HWWZ

j

4

1

TRACTATUS

|iigns

fit etiam locatio , prout infra dicetur , fine fo-

m

lennitatibus. '

An Przlatus vel alius Ad-

gaüetï

UXRITUR $5

miniftrator rerum Ecclefiafticarum poffit ex cau-

quy

fa rationabili ad quinquennium Precariam con-

ftituere fine requifitis folenuitatibus ?

Jta communior.

l]

REsPONDEO Negative.

Racio eft, quia Prelato ne quidem con-

il

ceditur locatio ultra triennium fine folennitati-

bus, etiamíi in locatione folvatur juftum loca-

tf

|

tionis pretium : Ergo multo magis repugnat in-

ii

tentioni legislatoris Precaria ultra triennium,

d

il

[

cum in ea non folvatur juftum locationis pre-

n

tium, & fic fit majus periculum damnificationis

MC 0

Ecclefiarum.

An Pfecarium folvatur

QUJBRITUR /Ó.

W

moite concedentis vel precatarii ?

RESPONDEO.

Precarium nonfolvitur mor-

te concedentis; folvitur tamen morte ejus, cui

conceffum eft. Solvitur etiam per alienationem

[

rei precario co

nceffe : quia alienatio habet vim

]ta habetur. C. Preca-

revocationis implicitz.

'rium. 3. h. tit.

Ad quid obligatur i)reca-

,QUAZERITUR 7.

tarius in.cafuü, quo res precario conc

effa perit ?

l;

vel deterioratur?

RESPONDEO I.

Precatarius tam in Preca-

«I]Em.

I

rio , quam in Precaría , jure naturali in cafu te-

petur ad refarciendum damnum non folum ex

dolo vel culpa lata , fed etiam ex culpa levi , fal-

tem quoad damni dimidium.

RaTIO eft, quiain contra&ibus bone fidei

1

tU

refpiciendum magis eft ad intentionem ;

quam

Mi

obli-

l

DE CONTRACTIBUS IN SPECIE.

5

ft

fi de cafu ex-

obligans verofimiliter habuiffet ,

traordinario covltaiï'et.

Sine dublo autem obli-

ld

gaffet precatanum faltem ad dimidium damni ex

QUl ex(

culpa levi.

ATU

RESPONDEO:'2.

Precatarius tamen non

TOU

tenetur jure naturali ex culpa leviffima ad refar-

*

ciendam partem damni.

m cy.

lennitgi

RarTro eft, quia cum Precarium üc efïe-

tum ]oc

&us amicitiz tendentis ad beneficium gratuitum ;

amicitie autem non fit, obligare amicum ad cul-

at j

non eft prefümendum , eam

Titim,

pam leviffimam ,

fuiffe intentionem concedentis, nifi exprlmatur

ts

ficationi

oppofitum,

NEC oBsTAT; quod Commodatarlus te-

folvati

neatur etiam ex culpa leviffima , quando com-

modatum cedit in utilitatem folius commodata-

ItUF f0f

r

DrisPARITAS enim eft

quia Precarium

us C

eft effe&us folius ac pure amicitie vel gratitu-

IOT.

dinis erga eos tantum ,

quibus fpeciali amicitia

iet m

jungimur vel gratltudme obligamur.

Neque

M

enim tenemur , graus aut fine ]URO pretzo cui-

[

vis concedere ufüm rerum noftrarum abfque

onere faltem ar&ioris dilisentie. - Econtracom-

Vr Prm-

*eff "i

modatum eft effectus charitatis Chriftiane om-

nibus debite, quibus proin eque beneficii con-.

ditiones poni poffunt.

p

fin ul

B

$. II

n folund

De Commodato.

pälm11"

JXÉRITUR I.

bone

[j

Quid fit commodatum ?

f

RrzsPONDEO.

Commodatum eft contrattus,

wm,

219

[

quo

6

TRACTATU'S

qn i

quo alicui ves ad certum ufim & ier npm gratis concedi-

Qur eo patto , ut ufu finito eadem in [pecie re[tituatur.

. g

hoc eft

W

DicrrUR, eadem in fpecie ,

prout

Jura hunc terminum fümunt ,

eadem in dividuo,

euti

N

Hinc res ufu fungibiles , v.g. efculenta aut po-

culenta comriodari non poffunt, nifi commo-

dentur ad folam pompam, prout fieri nonnune

quam folet circa dulciaria

QUJZRITUR 2. /Ad quid obligatur com-

modans

f(l

REsPONDEO.

Commodans tenetur r. rem

t

Á

commodatam non revocare nondum elapfo tem-

pore, ad quod conceffa eft

2. Reparare dam-

na commodatario illata ex dolo vel culpa lata,

fi rem vitiofam

v. g. equum fterpacem aut re-

fradarium, fineprevia monitione de vitio com-

modaftfet

3. Refarcire expenfas neceffarias,

quàs commodatarius facere debuit in rem com-

1nodatam.

Si enim alicüi commodata eft domus

vitiofa, aut ruinofa

commodans tenetur fol

verereparationes neceffarias , fine quibus do-

t

mus paffa foret ruinam velaliud grave detrimen-

tum.

Idem contingit circa medicinam pro com-

1j

modato equo, aut circa expenfas aggerum con-

n

tra alluvionem pro agro commodato.

]ta exis

git &quitas naturalis & intentio commodantis

rationabiliter prefumpta, & Jus commune.

d? m l

QUJXRITUR,3. Adquid obligetur commo-

datarius ?

il

"l

REsPONDEO

Commodstarius tenetur r.

Uil

i

n

Commodatam rem in individuo, feu pro ut Ju-

l

U"]

raloquuntur, in fpecie reftituere tempore ex-

D

:

preffe vel tacite convento. 2. Re commodata

"

N

non

D

*

DE CONTRACTIBUS IN SPECIE

7

Ti chy

non aliter uti, quam modó per commodantem

Wi

tacite vel expreffe conceffo

p

Rarro eft

quia contractus ex intentione

1 dj

contrahentium legem accipiunt

3. Rem com-

modatam,.fiinfoliuscommodantis utilitatem com-

h EM

[.eomn

modata fit, exactiffima diligentia cuftodire, ita ut

| DODDUR

fi res commodata fa&a fuerit deterior, velde-

ftructa , vel deperdita ,

commodatarius tenea-

LE COR

tur preftare non folum cuïpam levem , fedetiam

leviffimam.

Ita fpe&tata zquitate naturali fta-

lr T. ff

tuit GREGOR1Us IX. in C. Cum gratia, h. tit.

iyhotem

ubi fic fcribit: Cum gratia fui tantum quis commoda-

que t

tum accepit ,

de leviffima etiam culpa tenetur.

Licet

V pa h

cafus fortuztus, nifi acciderit culpa Jua , vel intervene-

TT dul

vit culpa fua , vel iniervenerit pattum feu in mora. fuif-

1E10 COIL

- fet , fübi non debeat imputari.

Contra eum quoque rette

celfari

(a&lone) commodati mon agitur , mifi pofl ufum.exple-

€m Corr

tum , cujus gratia res fuerat commodata ; cum mon de-

Ex hoc ip.

(tdomu

* cipi beneficio nos oporieat , Jed adjuvari.

etur fl

fo autem textu: fuquztur 4. Commodatarium

us o

non teneri ad compenfationem, fi res commo-

deume

data fine. ulla fua etiam lev1fhma culpa pgreat,

'WTOCO'H

furto auferatur, aut deterioretur; idque verum

eft pro foro inte?no ante fententiam Judicis,

tUR CUT

] HEX.

etiamfi per leges locorum particularium, qua-

xmmom"

les vigent in noftra Bavari ia, commodatarius in

cafu, 'quo res commodata cafu fortuito abfque

n

tüt COf

ejus culpa perit ,

teneatur in foro ex TC!'HO pro

arbitrio Judicis per viam tranfa&tionis ad com-

teneil

penfatxonem juxta naturam, exigentiam, acrá-

tionem damni illati.

5a 9l commodatum cedit

p

-in utilitatem utriusque , v. g. fi q

uis fuo Advo-

Tport

-Omm[] f

'cato petenm vel Medico commo"let libros ad

J

Á 4

fcre-

8

TRACTATUS

ftrenue defendendam fuamxcaufam $ 'vel curän-

dam fuam valetudinem; vel fi fponfus fue fpon-

fi pro die nuptiarum commodet füa ornamenta,

commodatarius in cafü ,. quo res commodata

perit vel deterioratur , ad compenfationem te-

Qi

mnetur folum ex culpalevi, non vero ex culpa

Jeviffima.

Ita zquitas naturalis exigit. 6. Si

commodatum cedat in utilitatem folius commo-

dantis, v, g. fi in cafibus pofitis nec Advocatus

li

nec Medicus petat fibi commodari libros, nec

fponfa poftulet ornamenta, fed ipfemet com-

hs

D

"r

modans ultro offerat ac velit acceptari libros aut

D

Ornamenta , commodatarius in cafü , quo res

comrmodata perit vel deterioratur , tenetur ad

M

Vrgite

MT

compenfationem folum ex culpa lata.

Ita fpe-

&tata zquitate naturali Juscommune. 7. Si du-

&il

bium fit, an culpa commiffaà Commodatario fit

lt

tantum lata vellevis, aut num fit tantum levis

pd

vel leviffima, commodatarius tenetur inire com-

H

, pofitionem juxta arbitrium boni viri , & Judex

fecundum dicta de Probabilifmo cohformiter ad

ii

do&rinam CamgDniNALISs DE LucA J7ómo de-

"eimo "THEATRI difurfu vigefimo quinto tene-

tur imperare tranfactionem, fivefit dubium ftri-

&e dictum five late di&tum cum majore probabi-

! (Wh

litate unius partis,

* t

AA

W

RaATro eft, quia dubium hoc verfatur cir«

ca quzftionem fa&i indefinibilis, & confequen-

Q

l

lg il

ter fübje&i vario & variabili Judicum judicio.

lii

!

,üj

m

Vi

"

ï

E

Hw'ï

W

$ lII

DE CONTRACTIBUS IN SPECIE.

*

Vil at

»

$. HI

Sfuæf D

TDAmment

De Depofito.

ODmodgs

JERITUR I.

Quid fit Depofitum?

(ODem t

QU

REsPONDEO.

Depof[itum eft contractus ,

QT cuf

quo res alicui gratis cu[todienda traditur.eo patto , ut ea-

NT

dem in [pecie deponenti ad ejus arbitrium veflitudtur

: COT

DicrmTUR eadem in [pecie, hoc eft, eadem in

ürocati

individuo.

Sic itinerantes deponere folent fuas

($, D6

res apüd aurigam , cauponem ,

nautam , ftabu-

E COD)

larium &c.

ltsair

QUAERITUR 2. Quotuplex eft Depoütumï

qus

RESPONDEO.

Eft varium. Dividitur enim

eneturd

Depofitum 1. in Conventionale, Judiciale , &

3. In voluntarium & neceffa-

Tafe

fequeftrarium.

", i d

rium. 3. In regulare & irregulare

CowNvEN

1tarjo(l

TIONALE eft, in quo Depofitarius ad preces

jm levi

deponentis in fe recipit cuftodiam Depofiti

Jv-

IT COT

DICIALE eft, inquo Judex ex oflicio tenetur

x Judt

in fe recipere cuftodiam Depofiti. v- g. quando

miter d

"Tutores pecunias vel alias res mobiles pupillo-

Ti

rum deponunt pro cuftodia apud Judicem.

SEÉ

Q t

QUESTRARIUM eft, quando res litigiofa tra-

hiur r

ditur Judici vel Sequeftri

ut tamdiu cuftodia-

epmbabx-

tur, donec finita lite pateat, cui fit reftituen-

dum. VOoLUNTARIUM eft, quod abíque ne-

ceflitate cogente deponitur.

NECESSARIUM

A

eft, quod neceflitate cogente depomtur s:Xg.

contequ

ratione hoftilis incurfionis , incendii , tumultus

judico

publici, exilii,

&c. ob quod etiam miferabile

dicitur.

RI:GULARI: eft, feu purum

cuinon

IRR

admifcetur alterius generis contra&tus.

GULARE Vero, feu mixtum eft, quod non fi

1

*

1

3

As

TRACTATUS

IO

in pura natura contrattus depofitifed habet per-

U

Y

AOT

mixtum aliud genus contra&us. v. g. fi depona-

tur pecunia, frumentum , vinum

vel alia res

$d

funpibilis

addita facultate , ut depofitarius his

rebus depofitis libere uti poffit. , Intali enim ca-

fu cum contractu Depoltiti permlfcetur contra-

vt

€tus mutui.

QUJERITUR

J

2Q.

AnRehgwü Pralati , Mi-

M

norenmes, poflnti in fe recipere depofitum ?

RESPONDEO I.

Religiofi poffünt quidem

.....

(ni

recipere Depofta late ditta falva paupertate , fed

p

pon falva obedzemm fi hoc illis fpecialiter fuerit

-

li

rohibitum.

Dzixr, Depofita late ditía non habentia anne-

xum contra&um reciprocum, quo depofitarius

fe obliget àd fatisfaciendum pro negligentia in

^

Jl

cuftodiendo ; depofita enim fZritte dicta habentia

l)

annexum ejufmodl contractum reciprocum reci-

pere non poffunt, cum fint i 1ncapaces Dominii,

faltem abíoluti.

RrzsPONDEO 2.

Prelati poffunt quidem

cum confenfu Capituli recipere Depofita etiam

vitte diia; fine tamen confenfu Capituli non

poffunt fe vel fuam Ecclefiam obligare,ad fatis-

faciendum in cafu negligentis.

R ATIO eft, quia Prelati funt adminiftrato-

res bonorum communium , nonDomini.

Sicut

ergo adminiftrator fe non poteü: obligare in

4]

præjudxcu.m fuüi Domini Gine ejus confenfu ta-

"

cito vel expreffo,

ità nec poteft fe obligare Pre-

latus fie confenfu tacito vel expreíffo commu-

'

nitats.

Rzr-

4 I,

hïhe

DE CONTRACTIBUS IN SPECIE.

II

habet h

REsPONDEO 3.

Hinc etiam Pupilli vel

T0

Minorennes non poffunt recipere Depofita ftri-

Ve d

&e di&ta fine confenfu Tutoris vel Curatoris.

liirts

Ra'Tro eft, quianon poffüfit fe valide obli-

llenim

Ut COntt

gare ad fatisfaciendum in cafu negligentig , ir-

riante ejusmodi obligationes non folum jure

communi, fed etiam jure particulari locorum,

Hl M

ita ut hzc irritatio videatur effe Juris Gentium

ftum?

ac confequenter fundata

lin exigentia Juris na-

Y quideg

turalis.

tte; fel

QUIERITUR 4. Ad quid'oblilgetur depo-

jl furit

nens ?

RESPONDEO.

Tenetur r. ad refarciendum

depofitario damnum etiam ex culpa leviffima v. g.

Dtja 20

pofiarnin

fi depofuit apud cauponem equum refractarium

vel calcitrofum ; aut oves infe&

Tentia 1

M

as & oblitus eft

habenti

monere pro cautela.

RaT10 eft, quia Depofiti receptio fit- in

um rect

gratiam folius deponentis. :2. Ad refarciendas

Joaiti

omnes expenfas à Depofitario fa&as pro confer-

vatione Depofiti, v.g.projpabulo equi , vel

, quiet

projapplicatione medicinz.

fa. etun

Ra-r10 eft, quia hec prefümitur effe in-

N

pl !6

tentio contrahentium.

d lt

QUERITUR 5. Ad quid oblig»etur Depo-

fitarius?

REsPONDEO.

Depofitarius tenetur 1. rem

xdm'xütïtc

nini 0i

depofitam fervare ac cuftodire cura ordinària,

obligit :

quam Domini adhibere communiter folent in

vonfenlit

fervandis rebus propriis.

Hinc in cafü deterio-

rationis vel amiffionis non tenetur ad praftan-

bigat [

ten.

.a

(f como

dum damnum ex. culpa levi , fed

ntum ex eulpa

lata,

Idque verum eft , etiamfi Depofitarius

N

j

alio-

/

y

12

'TRACTATUQ

alioquin in cuftodiendis rebus propriis fit deli-r

dl

J

gentiffimus.

Rar1o0 eft, quia receptio Depofiti fit in

yit

nga

utilitatem folius deponentis, ut proin Depofi-

tarius non cenfeatur fe obligare, nifiad culpam

QD

Jatam.

2. 'Tenetur re Depofita non uti fine ex-

preffo vel tacito confenfü deponentis. Ejusmo-

L

di enim ufus, faltem fi fit pretio eftimabilis, in

]ure communi re&e equiparatur furto, cum lu-

crum ex re frugifera frué&tificatione phyfica: vel

morali.pertineat ad Dominum rei. Cenfeturta-

men Dominus rei circa ufum rei aliquando non

| A

r

eíle rationabiliter invitus, fi ufus rei fiat fine

ullo probabili.periculo deteriorationis , & de-

pofitarius fimul habeat intentionem compenfan-

di damnum fecutum cafu fortuito aut ex culpa

1

Jeviffima ob ufumrei.

Si forte ex ufu confeque-

retur aliquod damnum.

3. Tenetur reftituere

l)

deponenti rem depofitam, qualem accepit; id-

queíine mora, quam primum deponens rem

fuam repetit.

ü

RATIO e

ft, quia hac prefumitur à Jure in-

'

l:E

tentio contrahentium.

^"QuzRniTUR 6. An, &quando depofita-

riiteneantur ad przftandam culpam etiam levem ?

D!

At

RESPONDEO.

Depofitarii przftare tenen-

T

N

tur levem etiam culpam r. quando ita ftatuunt

l

leges particulares locorum. -

TT li

RarrO eft, quia intentio contrahentium

cenfetur tacite conformari difpofitioni legum,

um

d

übi non conftat de intentione contraria.

2.

dJICIN

Quando ita expreffe fuit conventum inter con-

MI[]L'E

(l

3. Quando Depofitarius.fe ultro

trkahentes.

obtu-

f

2 ïu ü

DE CONTRACTIBUS IN SPECIE

13

1 ff à

obtulit deponenti alioquin non depofituro , nec

of f

ad deponendum compulfo cauía neceffitatis vel

periculi

4. Quando Depofitarius accepit

It Dj

mercedem pro cuftodia

prout foletBeriin nun-

d m

dinis , dum alicui ad horam traduntur in cufto-

ifnea,

diamres vendibiles

Quando Depofitarii te-

JUSmQ

nentur ad diligentem cuftodiam rerum,, qualiter

ibilis, j

te-

, CUm]

per Jus commune, imo per Jus Gentium

nentur Caupones , Naute , Stabularii.

6. Quan-

( vel

Wfeturta

do Depofitum cedit in utxhtatcm qulusque con-

trahentis.

m ao

Rarro eft, quia in tali cafu depofitarius

i at üne

cenfetur cuftodire rem tanquam propriam. 7.

j &

Quando Depofitum eft neceffarium caufa peri-

Tpenfan

culi , prout fuperius oftenfum eft

r CUl

QU]ERITUR 2

Qucnam fint caufz excu-

Yfeque

fantes à reftitutione Depofiti?

(iituere

RESPONDEO.

Caufe excufantes funt fe-

jit; i

quentes.

I. Si ex reftitutione fibi vel aliis' ti-

r

meatur periculum. v. g. fi furiofus repetat fuum

gladium.

2. Si resDepofita reperiatur effe alie-

Juen

na ,

eamque repetat rei Dominus.

3. Sirem

depoütam ob crimen capitale deponentis Jufte

d

repetat Fifcus.

Aliud tamen dicendum, fi cri-

ia

men deponentis non fit liquidum ,. aut 'lex ha-

d

bens annexam pcnam confifcationis tantum fit

a fu.

poeenalis

Quando intervenitimpedimentum

celeris reftitutionis, ita ut deponens ad dilatio-

'ahentut

nem reftitutionis non poffit effe - ratlonablhter

anItUS

Yi legul

fa. o

'"OSJECrrUR $g.

An Depofitarius in pericu-

nter C

loincendii,velhoftilisincurfionis ceneatur potius

U

fervare res depofitas pra rebus propriis?

oi

RE-

*

N

TR»ACTA?TUS:

14

REsPONDEO I.

Si res proprie fint pretio-

g ü&

fiores rebus depofitis , vel faltem xque pretio-

PXW'E'

f», Depofitarius tuta confcientia falvat res pro-

(s

(

W

prias prz rebus depofitis.

Rarro eft, quia Contra&tus Depofiti eft

contraé&tus bonz fidei, in quo potiffimum infpi-

cienda eít intentio prefümpta contrahentium,

quam verofimiliter habuiffent, fi de ejusmodi

caíu fortuito cogitaffent.

Nemo autem fe obli-

[i

VU

garet ad falvandas potius res depofitas prz re.

bus propriis in cafu.

]

^

NT

RESPONDEO 2.

Si res depofite fint emi-

E J E

1

nenter pretiofiores zebus propriis, & depofita-

[

rius poífit prudenter fperare compenfationem

'1'«.»*. W

(

damni proprii fecututi ex prelatione rerum de-

pofitarum , tenetur potius falvare res depofitas

at

pre xebus propriis.

M

RaATrIO eft, quiaex communi fenfu Do&o-

rum & Juris Communis ea prefumitur effe in-

tentio conttahentium.

h

RESPONDEO 3.

Si res depofite concer-

!R

I

nant bonum publicum , quales funt Archivia,

I

Cancellaris, Regiftrature , & A&a Judicialia,

Mi

&c. Depofitarius tenetur potius falvare res de-

j

pofitas prz rebus propriis ,. etiamfi non fperet

u

Aj

,

fatisfactionem damno proportionatam, pr:fer-

M.

tim fi obligetür fpeciali juramento fidelitatis.

Te i

Rarro eft, quiaSupremus Princeps pro ta-

At /ig 6

j

li cafu poteft & prefumitur velle exigere titulo

k

fupremi Domini facrificium rei propriz pro inco-

Al

Al

be' ]

1l

lumitate boni publici ,. refervato tamen Depofi-

tariis jure & fpe recompenfationis.

Quod fi il-

d

J

atio-

lm'V

la fpes in cafu parcicularvi ob defe&tum prob

h.

num

g

4

DE CONTRACTIBUS IN SPECIE

15

ftt

que prew

num deficiat , urget nihilominus lex generalis de

przferendo bono publico rebus propriis.

Aliud

Vat f&

dicendum ,

fi illa Ac&a relate ad bonurh publi-

cum c1edan*u-* effe levis confequent:æ.

Xpolt «

T

TIum infy

$. IV

dhentiun

^ €JUSTOQ

De Finptione €? Fenditione.

mfe o

UJZERITUR:;I

Quid fit Emptio ac Ven-

à pre r

ditio ?

ReEsPoNDEO. Emptio:ac Venditio eftcon-

e n

tractus, quo duo inter fe pacifcuntur de Dominio vei

k deplt.

pretio e[Vimabilis pro juflo pretio ab uno in alterum trans-

Dlatjonon

ferendo.

Alii addunt, quod Emptio ac Vendi-

Ferüm d

tio fit contra&tus conþn[vcalzs, ad defignandum;

depofi

emptionem etiam ante rei traditionem folo con-

fenfu perfici.

i Doto

QUJIERITUR 2.

Quotuplex eft Emptio ac

ele in

Venditio?

REsPONDEO

Emptio ac Venditio dividi-

TO

tur r. in publicam & privatam

2. In Emptionem

N

3. In. emptionem

generis, & emptionem /peciei

Julica,

ad corpus feu per averfionem, & in emptionem que&e

afe r

eft ad quantitatem vel menfuram

4. In naturalem

nul)

feu economicam, & artifiialem, feu negotia-

tionem. :

xm?ï

Venditio bublica eft , que fit autho-

Qeliui

ritate publica , dum v. g. bona debitoris ven-

wcep pwï

duntur fub -bafía plus offerenti authoritate Ju-

ipere t

dicis.

Econtra venditio privata eft.,

que fit

1æpï0m

cujuslibet privati arbitrio

Venditio generis

en Dqt

apud Juriftas dicitur, quando ex aliquo gene-

uodf

re rerum, v.g. ex grege equorum, ovium &c.

M

venditur unum indeterminatum , arbitrio emen-

jpn ä'

"

tis

j

16

TRACTATIUS

tis aut vendentis, prout conventum fuerit, de-

juntt

terminandum. Econtra Penditio fpeciei apud Ju-

im,

riftas vocatur, quando ex aliqua collectione re-

tn

LU

rum fimilium , v. g. pomorum , ovium, equo-

rum,. &c. venditur aliquodindividuum determi-

[

natum.

Venditio àd corpus feu per. averfronem

DA

nominatur, quando plura individua ,^ vcl fpe-

cies, aut genera rerum venduntur per modum

M

unius totius aggregati fine expreffione numeri;

Y

menfure, vel ponderis; v. g. fi vendantur col-

AX

lé&im omnia boba mobilia alicujus Parochi de-

A

l(

(i

j

fun&ti, velintegra Bibliotheca pro mille flore-

T

lls n

ni$ , abfque taxatione fingularum hujus colle-

Idem contingit ,

fi integer

n*q:,

TET

&ionis partium.

U

acervus tritici vendatur , aut grex ovium, abf-

que expreffione numeri & pretii fingularum fca-

V

pharum vel ovium, nifi forte id fiat demon/irati-

ve feu narrative , non taxative feu parifrative pro

fingulis, v.g. dicendo; vendo tibi huncacervum

RU

tritici, quem meus fervus dimenfüs eft. & affe-

F

rit effe triginta feptem fcapharum , pro trecen-

"N

tis florenis. " F'enditio.ad quántitatem feu menfa-

!"'n' i

f4m dicitur , quando plura individua aut gene-

ra venduntur cum taxatione pretii pro fingulis

'gæi T

a

partibus totius , v. g. fi quis dicat;. ex hoc acer-

!u

MY [

ÀT

vo tritici vendo tibi fipgulas fcaphas pro o&to

florenis.

Difcrimen hujus venditionis à priori

Ti W

[/4

J"i

:

!tl

eft, quod, fi poft numerationem , ponderatio-

nem, menfürationem , totius reperiatur major

lUml (

[j»

velminor numerüs, aut menfüra, quam fuerat

"g

creditum , pretium debeatur determipate juxta

W

d

il

numerum fingularum partium.

4

Econtra in ven-

4 Emlmu

tiamfi facta numeratione par-

UET

ditione ad. corpus , €

1

l

D AM Tï, d

/

tiuml

DE CONTRACTIBUS IN SPECIE.

17

Tiej

tium reperiatur major vel minor numerus par-

H i

tium , non augetur propterea nec minuitur pre-

lkine

tium totius.

Fenditio naturalis feu ceconomica

f » Q

TT determ

dicitur, quando quis vendit fibi fuperflua, ut

emat alia fibi neceffaria.

Econtra Zenditio arti-

Qutfin

ficialis feu negotiatio dicitur

. quando quis aliqua

: Vdfy

lucri caufa emit, utea carius vendat.

&t modir

o

QUJERITUR

2

Quenam requiruntur ad

& Düfmer

Mtür col

validam venditionem & emptionem?

REsPONDEO.

Requiruntur tria. r. confen-

toti de.

fus contrahentium validus.

Qu re

2. Merx pretio zfti-

mabilis in humano commercio;

3. Pretium

UjU ol

juftum.

[ integt

UXRITUR 4.'- Quid, & quotuplex fit

un, al

um fes

pretium juftum ?

REsPONDEO. Pretium juftum dicitur , quod

of

in zítimatione morali attentis circumftantiis

[j prO

zquivalet rei venditz.

DrivipiTUR r. in le-

ICEL VUIT

gale, [eu legitimum , & naturale fzu vulgare.

2. Ín

af

) trecen.

infimum [zu pium ; & in mediocre feu moderatum ,. &

in fummum feu rigorofum. — Pretium. Legale feu l-

a ma

gitimum eft, quod mercibus, v.g. pani, cere-

i pae

vifie, vino, frumento, carni, taxatum eft à

o lt

[

Magiftratu, principe, lege , ftatuto , coníue-

focatt-

tudine; ita ut arbitrio privatorum nec augeri

T

1

nec minui poffit abfque injuftitia.

Pretium na-

j prt

opdet

turale [eu oulsare eft ,^ quod attenta qualitate

mercium , & exigentia circumftantiarum taxa.

tür mf

tur prudenti eftimatione privatorum in commu.

m futti

ni commercio.

Pretium infmmum feu pium eft ,

yie j

pretium minimum, quo res comparari poteft fi-

r 1p d

ne damno vendentis falva juftitia & charitate.

jone p*

B

D, zámort Tr. de Contratt.in Specie,

Pre-

tU

TRACTATUS

Y

18

Pretium. fammum,[eu — rigorofum eft. pretium

j

Umuw

maximum , quo majus ab emptore extorqueri

nequit falva juftitia & charitate.

Pretium me-

iij

i

dipcre cu moderatum eft pretiu

m medium linter

Sic in exemplo,

Wi

pretium fummum & infimum.

fiin nundinis vendantur tres equi &qualis boni-

(

tatis, unus pro nonaginta, alter pro centum , ter-

lr

tius pro centum ac decem florenis , pretium primi

erit infimum , fecundi mediocre , tertii fum-

mum.

1

QUEZERITUR $.

An& quænvam poffit con-

:':e:a W

W

ftitui generalis regula pro taxando pretio juífto?

D

Dl

RESPONDEO.

Poteft ftatui hzc univerfa-

lis Regula : JIlud ef? juflun rerum aut operarum fre-

tium , quod attentis circum[lantiis Magifiratus urbium,

'exercituum , aut provinciarum publice in commercio pu-

Hzc regula PROBA-

blico approbant aut [;atuunt.

TUR ex eo, quia, fi pretium rerum vel opera-

rum foret exceffivum, plerique in urbe, exer-

citu., aut provincia invenirent modos , viliori

ac jufto pretio fibi comparandi ejufmodi merces

vel conducendi operas ; & fic eoipfo pretium

exceffivum publice in commercio prudentum

BI

ligy

non vigeret, nec approbaretur.

il

.CoxrFIRMATUx hzc regula ex ipfo com-

4 '1',',

Pretia verum communi ej[timatione

muni axiomate.

?jm !;WLSM

"

funguntur , communi videlicet plerorumque pru-

ij]

07 M

"h

dentum in urbe , exercitu, vel provincia pro

J(nff//

R

circumftantiaperfonarum , locorum , & tempo-

rum judicio, non vero eftimatione privata pau-

MT

j

corum imperitorum.

.

Vi

L

j

D rXr1, attentis circumflantiis. Res enim,& opere

RJ

Ml

nf

mpu-

artificum , & negotiatorum pro bono omniu

blico |'*

|

DE CONTRACTIBUS IN. SPECIE.

I9

p

blico locatze induftriw variant ihcori muni pler

[0]3

EXfOTqugf

Tif p

rumque prudentum eftimatione r. ex penuria, rae

ritate,vel copia mercium.2.Ex paucitate vel mul-

um i

titudine emptorum. 3. Ex fingularitate vel col-

) eTempl

le&ione mercium , quz colle&im vel feorfim

Jl b

emuntur.

4. Ex difficultate venditoris in ven-

M (

dendo , aut emptoris in emendo , verbi gra-

"

w

if priü

tia, fi venditor ob particularem affe&ionem

&t fu.

aut commoditatem illibenter fe privet re,

quam emptor petit; aut fi emptor illiben-

ml con.

ter rem emit, quam venditor ultro offert &

t

obtrudit.

EXj

5. Ex magnitudine laboris & peri-

Cün

culi , quz venditor fubire tenetur in confer-

mwmmp

vandis, afportandis, & colligendis mercibus.,

AUs rl

6. Ex periculo non obtinenda folutionis ,', &

trci

confequenter ex periculo damni inde fecuturi.

PRODA

7. Ex damno emergente & lucro ceffante ob ven-

d operà

ditionem rei , v. g. fi rufticus vendat militi

tranfeunti füos equos, & ex eorum carentia ne-

Y, CT

À vilior

, queat opportuno tempore colere fuos agros.

d mere

QuzRITUR Ó. Àn & quenam poffit dari

p yrat

regula pro differ

infimum? ,

gntia inter pretium fqmmum &

puter

REsPONDEO.

Poteft flatui hzc regula :

Kdnfo m

Illa in quovis genere mercium eft jufta differentia inter

j d

pretium fummumn & infimum, quam attentis circumftan-

u

Jüiis Magiftratus urbium ,. exercituum , aut. provincia-

rum publice in commercio prudentum approbant *vel fla-

yvipca f

iuunt.

, At

RaArro eft, qui'a'eadem eft regula pretii

yiratip

jufti, & estremitatum feu limitum jufti, cum

ipfum juftum fine fuis limitibus nec fatis intelli-

n

mniun

gi, nec definiri queat.

Hlinc cum pro diverfi-

bl

2

tate

W

20

TRACTATHS

aW

tate ciréumftantiarum aliquando amplientur,

um

aliquando ar&entur hi limites , contingit in-

s n

terdum, verb.grat. horologia portatilia, py-

tl

xides tabacifticas , vafa argentea , & alia uten-

M

filia in exercitu , conventu principum, vel alia

folennitate vendi publice duplo:carius , quam

alioquin poftularet pretium iufimum in aliis cir-

cumftantiis.

Id enim jufte fieri poterit, fidu-

lo majus pretium fit proportionatum labori,

induftrie, & periculo & operz , inordineadho-

lLU

neftam fuftentationem prafentem & futuram fui

& fue familizg. 3

UAZRITUR 7.

Ad quid obligïeturx yendi.

tor erga emptorem :

RrsPONDEO. Venditor tenetur r. emptori

aperire vitium mercis, fi vitium verfetur circa

fuübftantiam mercis.

Cenfetur autem verfari cir-

ca fübftantiam mercis illud vitium, cujus oppo-

fito verofimiliter alligatur intentio ementis, eo

quod confideratis circumftantiis alias.non fer-

viat fine gravi incommodo ad finem ementis.

!j

Sic fi quis ex prefcripto Medici petat vinum Ti-

rolenfe , velFranconicum , aut Burgundicum,

Yi

& illi vendatur vinum Alfaticum , aut mixtum ,

vitium mercis verfatur circa fubftantiam ; vel fi

viro nobili aut militi vendatur equus fternax

pro manfueto , pariter verfatur vitium circa

Ib

fubftantiam , fi domaricommode nequeat pro ufu

E

o

intento. 2. Tenetur minuere pretium diminu-

tione proportionata, fi vitium mercis verfetur

circa quálitarem accidentalem , puta , circa quan-

N

« U

titatem, menfuram, vel bonitatem.

u

Ra-

DE CONTRACTIBUS IN SPECIE.

9I

MR

Rarro eít, quia tanto minoris valet infra

Q

pretium infimum.

Imo 3. fi vitium accidentale

TU

rei non verfetur tantum in qualitate vel menfu-

d

ra, fed in bonitate, v.g. medicing, colorum,

, vda

condxmentoxum efeul entorum, poculentorum,

I$ Q

& exinde miïrmus, pictor, coquus,

mercator,

n dic

caupo, &c. poffit pati aliquod præjudxcxum no-

D. fid

tabile, venditortenetur emptori aperire vitium

mercis etiam accidentale, ut emptor adhibendo

im Jbor

1ne20]

majorem cautelam poffit fibi precavere de dam-

no.

, Alioquin , fi vitium occultet , peccabit

ia i

mortahter non duntaxat contra charitatem, fed

etiam contra juftitiam , ita ut ceneatur refarcire

Tr vend

damna exinde illata emptori

4. Tenetur rem

venditam tradere emptori vacuam, hoc eft, fine

oneribus non dedudis tacite in pactum ,. v. g.

m

tür CIrt

fine fervitutibus, aut penfionibus extraordina-

erfari i

Ils.

5. Tenetur rem venditam emptoritradere

»

1 0ppo

cum fructibus tam pendentibus, quam perceptis

Q

poft contractum.

Sic tenetur tradere equum

[

qon

cum pullo nato poft contractum ;

agrum cum

meffe , &c.

6. 'Tenetur emptor: tradere rem

y emlti

Pertinentia-

iT

cum acceffionibus & appertinentiis.

Yum autem nomine veniunt omfiia, quxz adufum

RTA

jwr

rei vendite perpetuo deftinantur; aut quz ha-

bentur pro parte rei venditz; aut quz& rei ven-

»WJH

ditz infixa funt

Sic pro pertinentiis edium ha-

s at

bentur puteus, canales, ferz , claves, tabule,

tium d

vine2, pali, lupuli, &c.

Ad appertinentias

jeat pI

caftrorum , oppldort.m & feudorum ordinarie

il dlmlü»

pertment terrltonum hortus contlguus fervi-

j veri

tutes, jurisdi&tio » jura venandi ac pifcandi &c.

araqe

7. tenetur emptori refarcire damna, qu& dolo,

B 3

culpa

)

22

TRAÀCTATUS

culpalata, vel etiam levi occafione rei vendite

j hi

g

eidem intulit ; v.g. fi vitium mercis occulta-

R

vit, & ob ejus i

damnum:.

gnorantiam emptor pafïqs eft

N

W

RaAT1O0 eft, quiavenditio & emptio eft con.

tra&tus bone fidei & Juris Gentium , utriufque

contrahentis utilitatem pari obligatione fecun-

Cum

l

dum juftitiam commutativam refpiciens.

P

ergojuftitia commutativa equalitatem intendat

rerum , etiam equalitatem exfpectat reciproce

obigationum , ac confequenter obligat quisque

contrahens conpartem ad eam diligentiam pre-

cavendi alterius damnum , quam ipfe rebus fuis

adhibet, & proin obligat ad preftandam culpam

levem.

8. Tenetur emptori de.evictione , fi

res vendita pertinuerit ad alium Dominum, à

;

quo ex toto vel ex parte evincatur in judicio.

RaATrO eft, quia fi vendatur res aliena, fi-

cut non potuit à venditorein emptorem valide

transferri Dominium rei, ita nec potuit valide

ab emptore in venditorem transferri Dominium

pretii.

QuzRITUR 8. Ad quid obligetur emptor

lt

Wi

erga venditorem?

RrsPOoNDEO.

Emptor tenetur r. vendito-

ia

ri folvere conventum pretium ftatim poft mer-

TU

cem traditam, fi ita exigat venditor.

"

RaTi0 eft, quiahecprafumitur effe inten-

T

tio contrahentium, nifi de alia intentione con-

Vi

VU

ftiterit.

2. Venditori aperire bonitatem mer-

V

cis, fiea notabiliter excedat valorem pretii fum-

1&*

mi: v.g. fi venditor gemmam pretiofam mille

.

aureorum vendat pro aureo unico obimperitiam,

3. Ape-

DE CONTRACTIBS'IN SPECIE.

25

Flb

3. Aperire venditori vitium pretii, videlicet

d 0tti.

monetz ; fi venditor. exiftimet eam pluris vale-

L pay d

re, quam valeat.

INEQUE EXCUSATUR per

hoc; quod venditor rem vendiderit fummo pre-

Xioel (

tio, & valor monetz adhuc pertingat ad pretium

Ui

infmum. Cum enim venditio & emptio fit con-

Jne funy

tra&tus bonz fidei, ubi pro regula obligationis

W. Qu

fumenda eft intentio contrahentium , non eft

| intend

emptori liberum, darepretium infimum pro fum-

téCiprog

mo pretio convento.

4. Si bonitas mercis ex-

t quisqu

cedat notabiliter pretium fummum, aut pretium:

du la

conventum notabiliter deficiat à pretio iüfimo

f d

mercis, tenetur eousque augere pretium , donec

m al

evadat juftum.

5. Compenfare venditori ex-

dione,|

penfas utiliter in rem. venditam factas ante tra-

Tinum,

ditionem, v. g. fi equus venditus poft venditio-

nem manfit adhuc apud venditorem , & interea

judicio

liena, [

indiguit medicina.

6. Si emptor poft traditam

m valid

mercem fuerit in mora folvendi ex culpa levi,

jtvalils

tenetur venditori ad ufuras compen/atorias feu mo-

Qmiur

ratorias, hoc eft, eas, quibus venditori fatisfit

ratione lucri ceffantis, vel damni emergentis,

i enu

fi re vera interim venditori lucrum ceffaverit,

vel damnum emerferit ob dilationem folutionis:

p vl

7. Ad easdem ufüras compenfatorias venditori

g

ex -culpa levi tenetur , fi non folverit in loco

!

debite, vel in quantitate aut qualitate monetze

Jr dfeint

debita, & interea ob . defectum debite folutio-

nis venditori lucrum ceffaverit, vel damnum

ntjone t

atem t

emerferit.

Hac omnia fundantur ih Jure com-

muni,

1pf€ Jli

& &quitate naturali per Jus commune de-

olam f

clarata.

mpen

ll

ij

B 4

)

| Qu-

y

24.

T RACTATIUS

1

QUJERITUR 9.

An re nondum tradita

| Ms

Dominium & periculum rei vendite fit penes

qi

G

emptorem, vel venditorem ?

RESPONDEÓ I.

tion!

Re necdum tradita , nec

foluta , Dominiumrei venditz, fi fuerit determi-

qi

nata in individuo, & venditio perfe&ta fit & ab-

f

oluta, eftpenes venditorem ; periculumtamen

ii

us eft penes emptorem usque ad folutionem

pretii.

Hinc fi equus venditus Cajo fed necdum

!

folutus , pereat ante illius traditionem, perit

Cajo; non venditori.

D

nl

m

RaT1io eft, quia emptoir, quamdiu non-

Av 11..4

dumfolvitpretium, ex jure gentium & intentio-

] l

ne contrahentium per léges pofitivas declaratis,

H

habet ufümfructum feu Dominium utile , ac Domi-

n

nium ufusfrutius ex re vendita.

Ergo cum Do-

k

minium ufusfructus inhereat rei , hac pereunte

1l

etiam perit Dominium utile emptori ; & cum

MUU

folutio pretii.ex Jure gentium & intentione con-

D

WT

W

trahentium per leges pofitivas & confuetudinem

ls

tribunalium declaratis debeatur potius pro Do-

minio utili, quam pro Dominio naturali diretto,,

Ti

tenetur in tali cafu emptor folvere pretium,

!!

etiamf! res jam perierit.

Verum, finon placeat

aj

»

hzcratio, ftat pro ratione vetus confuetudo,

!

l

lt

& voluntas legislatorum.

H rl

REsPONDEO 2. Si tamenemptor jam fol-

Hlira

verit pretium, tam Dominium quam periculum

1 (

rei pertinet ademptorem , itaut venditor à mo-

mento folutionis tantum cenfeatur habere cu-

kx.le,

a, j /

ftodiam rei ante traditionem , non Dominium,

Atl

nifi expreffe hanc fibi refgrvaverit-.

REsPow-

DE CONTBACTXBUS IN SPECIE.

25

lm hi

RESPONDEO 9.

Si venditio fuerit folum

* l ls

conditionata ufque ad eventum folutionis , vel

alterius conditionis , ante impletionem condi-

'.ädl'fä, H

tionis tam Dominium utile & periculum rei,

1 deteri

quam ejus Dominium dire&um pertinet ad ven-

4f )

ditorem.

REsPONDEO 4.

Effe&us Dominii dire&i

lum ag

Jutioner

penes venditorem ante folutionem pretii eft,

quod venditor teneatur vendicare rem & condicere,

('necdün

1 peri

fiab aliquo tertio pretendatur , aut violenter

occupetur, vel rapiatur; atque interea etiam

fervit loco pignoris, donec folvatur ab emptore

D

Kintet

pretium.

REsPONDEO

| s. Expenfastamenpro ven-

feclrdti

dicatione rei aut .conditione in tali cafu ferre

ac D.

tenetur venditor; quia tenetur emptori tradere

"um Do

XTEUnt

rem vacuam , hoc eít, ab oneribus & impenfis

extraordinariis liberam.

& cum

RE COT

RzsPoNDEO Ó. Siemptio & venditio fiat

in natione vel cum natione: non fübje&a Turi

udiner

communi & ejus declarationibus per leges aut

woDo

confüetudinem factis , nec extet alia lex in ejus-

ji ii

modi natione ; fpectato jure naturali Dominium

pretun,

vei direttum, & Dominiwn utile ,. & periculum rei pro

onpkct

indivifis, & indivifim haberi & tra&ari debent ;

Yi

ita ut hec omnia fimul fumpta vel afferenda fint

foli venditori, velfoli emptori, cujus dicitur &

creditur effe res pro more nationis vel inten-

mrjn li

periculm

tione contrahentis.

Rarro eft, quia ita divifio Dominii naturalis

fitorit

abere d

dire&ti, & periculi eft contra naturam contra&us,

cum recedat à natura aliorum Dominiorum, ut-

Qminilt,

pote quibus inharet periculum rei , juxta tFitum

8

irspor

pro-

'TRACTAfUS

y

26

proverbium : Aes Domino perit 1.9. C. de pignovat.

, ïcegeü:

ati. & valde innaturale fit, folutionem pretii to-

»

ge(i.w

tius circa res mobiles przíftari & intendi pro fo-

sb

lo Dominio utili.

Ceterum has refponfiones

"

re vera fundari in Jure Communi , & in Jure

y

Gentium , PROBATUR ex refponfis uniformi-

bus Imperatorum, & veterum Juriftarum genti-

Jium; nonfubjectorum ulli Juri Communi. Jv-

STINIANUS $.3. de emptione C? venditione (ic fcri-

bit : ,, Cum emptio & venditio contracta fit,

,,quod efüci diximus , fimul atque de pretio

!

m

,; convenerit, cum fine fcripturares agitur, pe-

,riculum rei vendite ftatim ad emptorem per-

u

,,tinet, tametfi ea res emptori adbuc tradita

,,nonfit. Itafi homo (mancipium venditum) mor-

,, tuus fit , vel aliqua parte corporis lzfus fue-

,,trit; aut edes tote vel aliqua ex parte incen-

, dio confumpte fuerint; aut fundus vi flumi-

"

,nis totus vel aliqua ex párte ablatus fit, five

,, etiam inundatione aque , autarboribus turbi-

,,ne deje&tis longe minor aut deterior effe coe-

» perit, emptoris damnum eft, cui neceffe eft,

, licet rem non fuerit na&tus, preuum folvere.

i

, Quidquid enim fine dolo & culpa venditoris

[i

l

i

,,accidit, in eo venditor fecurus eft. Sed &fi

Lhn

!

, poft emptionem fundo aliquid per alluvio-

[

i

lbtmi

, nem accefferit, ad emptoris commodum per-

[

r

i

"t

$»;tinet

Nam & commodum ejus effe debet,

T g

, cujus periculum eft.

Quod fi fugerit homo

:D'fw f

$ mancipium) qui v&nit, aut fübreptus fuerit,

v"äg[r

,:ita ut neque dolus neque culpa venditoris in-

AU

,tervenerit, animadvertendum érit,'an cufto-

r

l

/95

diám ejus usque ad traditionem venditor fu-

"

fcepe-

4

DE CONTRACTIBUS IN SPEIE,

ET

[ lim

»Íceperit? Sane enim , fi fufceperit , ad ipfius

T od

»,periculum is cafus pertinet

Si non fufcepe-

&j o

rit

fecurus eft

&DOn[ny

Idem & in c&teris animalibus ,

, c&terifque rebus intelligimus.

Utique tamen

ötHl l

vendicationem rei €& condictionem exhibere

j umfomp

, debebit emptori; quiafane, qui nondumrem

IUf P

,emptori tradidit , adhuc ipfe Dominus eft

, ]

,,ldem etiam eft de furti, & de damni injuriz

ht fe f

,, actione

Similia habentur l; 7. 8. & 9. ff. de

142 i

pmcula s commodo rei vendite ex refponfis Jurifta-

db preti

rum PAUuLI,

PROCULI,ET OCTAVENI, &

p

Ils C. eodem Titulo ex refponfis ALE

toremw

XANDRI, ET GORDIANI IMPERATORUM.,

Nüc triht

RrzsPONDEO 7

Si ex aliqua collectione

lu) m

rerum confimilium aut diffimilium fuerit deter-

lfs füt

minato pretio vendita una earum indeterminata,

1e-1ncen

v.g. ex grege ovium una primum eligenda ab

vi fumi

emptore aut venditore , quzcunque pars illius

li, fire

collectionis perit ,

venditori perit.

TTR

RaT10 eft, quia emptor in tali cafu ex nul-

ells o

lo determinato colle&tionis individuo ante ele-

ee dl

&ionem percipit commodum nec poteft dicere ;

WA

hoc individuum eífe à fe emptum.

Ergo nec

xen WONS

recipit ejus in fe periculum.

NOLT

REsPONDEO g.

Si emptor emendo rem

pr alvio

ndeterminatam pro pretio determinato nec de-

m

terminavit individuumrei, nectotam colle&io-

efi ii

nem

ex qua defumendum eít individuum,

erit lQO

etiamfi integra colle&tio pereat ; venditori pe-

tos füef

rit, ita ut venditor teneaturaliunde comparare

nditori

rem confimilem ad fatisfaciendum emptori. v. g.

an (

fi quis emit viginti menfuras vini Buvgundm pro

mdicor

j

E

viginti florenis , etiamfi venditori omnia dolia

talis

fj

D

4

j

28

TRACTATUS

iE

talis vini pereant, pereunt venditori, qui te-

1

«

netur aliunde comparare, unde fatisfaciat em-

ptori.

RzsPONDEO g.

Si venditio necdum fit per-

j

fe&a ante numerationem , ponderationem, vel

menfurationem , prout contingere folet, fi ven-

datur aliquod totum ad menfuram ; vel quando

t

totum venditur quidem ad corpus , fed pretio in fin-

gulas totius partes con[tituta, periculum ante dimen-

g

fionem, acnumerationem manet penes vendito-

rem.

Hine fi in tali cafu totus grex ovium

»UG*

emptus , aut integrum dolium vini emptum pe-*

j

D

l

:

li

reat , venditori perit. :

RaTrIO eft, quia in hoc cáfu venditio ante

N M

dimenfionem vel numerationem non eft perfecta.

m

REsPONDEO Io. Si totum aliquod venda-

TW

tur ad corpus , vel per averfionem conftituto pretio

t

non in partes, fed in totum , ita ut emptor an-

te conftitutionem pretii determinati non prius

petat fieri numerationem, ponderationem, vel

menfurationem, periculum eft penes emptorem,

ü

itaut fi totum, v. g. grex ovium, vel dolium

H

vini emptum , aut aliqua totius pars pereat,

n

ld

emptori pereat.

VOU

RESPONDEO II.

Si venditio non fuerit

Wt

ll

abfoluta, fed conditionata, periculum rei ven-

B

Tif

ditze manet penes venditorem ante impletionem

Trdn

conditionis. v.g. fi emptor dicat; emo dolium

*

vini pro viginti florenis, fi prius guftavero &

MU

reperero bonum ; dabo pro hoc equo centum

u

florenos, fi prius probavero & reperero bo-

(

Y

num; aut fi venditor dicat ,. vendo tibi hunc

W

W

agrum,

Q

DE CONTRACTIBUS IN: SPECIE.

20

l qii

agrum , fi uxor confenferit; nondum impleta

CR t

conditione res venditori perit aut deterioratur.

RaATrO eft, quia venditio necdum eft per-

Tf

fe&a; & quia emptor non contrahit obligatio-

Oüem, W

nem novam folutionis, velpericulum,; quod

t fJVen.

eft aliquid fa&i, nifi hoc probetur à venditore

] quando

velex claro tenore contradus, velex difpofi-

"ii if

tione legum , vel ex confuetudine loci aut na-

? (imep.

tionis.

Vendito«

R£SPONDEO I2,

Preter cafus hucufque

T OVIUC]

expreffos, periculum & damnum rei manet apud

p

venditorem in fex fequentibus circumftantiis,

1. Si expreffe fuerit contra&um.

2. Si res pe-

d 2nfe

reat vel deterioretur culpa lata venditoris. Alii

Derfet

cenfent , idem dicendum , fi res pereat vel de-

Sed

! vende

terioretur etiam ex culfa levi venditoris.

hoc non videtur admittendum; quia venditores

)pretio

LOT al

non przfumuntur fe obligare ad diligentiam ex-

traordinariam pro fola cuftodia rei fue, nifi de

) prits

n, v

ea intentione pofitive confítet.

3. Si venditor

commifit moram culpabilem in tradenda re ven-

Jorem,

L dolum

dita, nifi res eque fuiffet peritura apud empto-

rem. 4. Sires ante traditionem addicatur Fif-

peia,

co propter bonum publicum.

in hoc enim cafu

venditor tenetur refundere pretium emptori,

p t

& venditori Fifcus.

5. Si res pereat ex vitio

'

j v

anteriore, precedente contractum; vel; fiven-

Jetionet

ditor affirmavit, rem effe bonam acpermanfuram

; doliun

fine mutatione ; ea tamen notabiliter mutetur

yero d

ante traditionem.

6. Sires evincatur ante tra-

Centur]

ditionem.

ero o

QUJERITUR IO.

Quid juris, fi emptor

bi hu

aut venditor fuerit lefus in contra&u ?

agrllül,

»RE

)

TTRACTATUS

30

OULU

RESPONDEO I. Siemptor fuerit Iefus ul-

tra dimidium pretii , poteft agere vel ad refcin-

| bt |

N

dendum contractum , vel ad reftituendum excef-

fum pretii.

Ita difponit jus commune l. ». C. de

j WW

refcind. vendit.

ARaTio eft, quia intentio ementis cenfetur

f.-

[

alligata effe &quitati naturali contra&tus, que

1

deficit quoad fubftantiam in tali lefione enormi.

RrsPONDEO 2.

Id verum effe, five ven-

A.

ditor fciverit, five ignoraverit vitium rei.

Racmr1o eft, qüiáin cafu ignorantie non mi-

40

li,

nus emptoris, quam ipfius venditoris intentio

cenfetur effe alligata 2quitati naturali , quz in

un

li

hoc cafu deficit.

REsPONDEO 3.

Emptor ultra dimidium

lefus poteft retinere fru&us interea bona fide

perceptos, faltem in compenfationem lucri cef.

N

fantis, vel damni emergentis occafione contra-

&us celebrati.

RarTtro eft,

quia deficiente dquitate natu-

rali'ex parte vendentis emptor debet effe faltem

immunis à damno.

Si tamen nullum ex contra-

N

&u emerferit damnum , velceffatio lucri, jure

Áit ts

f

naturali tenetur reftituere fruc&tus perceptos, fi

ii

agat ad refciffionem contra&us.

li

RaTrO eft, quia in eftimatione morali re-

m

fciffio contra&us irritat ipfum titulum percipien-

IRESPoy

di fru&us.

"Dl

Pl

RrzsPONDEO 4. Siemptor non fuerit lz

AU t

füs ultra dimidium , poteft venditorem conve-

J

At

; Q

nire at&ione redbibitoria, ut recipiat venditor rem

M

lh

fuam; vel poteft eundem convenire attione e[ti-

hn

Vjj

matoria ad reftituendum exceifum pretii, atque

n"ll

J

T

a

DE CONTRACTIBUS IN SPECIE

3I

"Itf

ad compenfanda 'lha damno fibi ex contra&u

i nf

fecuta.

ITR

"RESPONDEO $5

Idem remedium compe-

]elgC

tit venditori adverfus emptorem

Rarro eft, quia equitas naturalis, in qua

I$ Cen(et

fundetur implicite hic modusreconventionis ju-

(hl* l

re gentium

eft réciprocà inter emptorem : &

£ &Dorm

venditorem.

Árrevan

RESsPONDEO Ó

Idem rémedium compe-

Fl

tit in aliis contractibus participantibus aliquid

Tonmi

de natura venditionis

v. g. inlocatione, con-

15 Wt

du&ione, permutatione, cambio

l, qeà

Rarro eft, quia in his contra&tibus inter-

venit aliqua venditio jurium.

dimidim

UXRITUR II. Quenam lefio cenfeatur

on fidi

fieri ultra dimidium?

ucri cel

REsSPONDEO I.

Quando «venditor fuit læ-

CODLEA

fus , non recipiendo juftum pretium pro merce,

v. g. pro gemma , vel annulo aureo, lefio ul-

t Due

tra dimidium tunc cenfetur fieri, quando ver-

m

ditor ne quidem accepit 'dimidium pretii infimi

CQ

ufti; v.g.fi progemma , cujusinfimum pretium

fünt centum aurei; nequidem accepit quinqua-

iri t

vt l

inta.

RaATr10 eft, quia bis limitibus alhgatur]ure

moni

gentium intentio vendentium.

RESPONDEO 2.

Quando emptor fuit lefus

prtptt

recipiendo mercem defe&tuofam, lefio ultra di-

fuerit l

midium tunc cenfetur fieri , quando duplo plüs

j conve

folvit, quam exigeret pretium moderatum rei.

jtor ret

Ita tefte Myn/ingero Cent. 4. Obferv. 73. pra&i-

Ym

cat Camera Imperialis, & ample&itur j'us Bavari-

ly

ag

cum Tit. 7. a. 20. quibus etiam pro foro interno

prae-

N

ïRACTATus

32

prefumitur conformari intentio contrahentium ;

ii

cum ea dependeat à jure gen&ium , feupraxi na-

al

tionum.

Ita etiam inter Canoniftas cenfent Fa-

p

W

chingus, Perez, Zoefius, Flaunold, Iiellner , &c.

quamvis non pauci Theologi & Canonifte cum

W

AMolina, Laymanno , Leffo, &c. diffendant, exi-

ftimantes, ad lefionem ultra dimidium füfficere,

,

fi emptor ledatur- ultra dimidium pretii fummi,

rei vendite correfpondentis. v. g. fi rem fummo

pretio conftantem centum florenis emerit pluris

jV

quam centum quinquaginta florenis.

QUJERITUR I2.

Quenam res poffint

"

vendi?

RESPONDEO.

Vendi poffunt omnes res,

in commercio humano pretio zítimabiles , nec

fpecialiter alienari prohibite.

Hinc vENDI

POSSUNT I. res nondum extantes, qus tà-

t

i

men ut futura ex difpofitione caufarum aut

[

l

forte: exfpectantur, verb. grat. fru&tus agro-

Uf

W

rum, partus animalium, ja&tus alez , captus pif-

cium. Hujusmodi venditiones non funt condi-

tionate , fed abfolute; quia venditur jus Jpei ,

[

a&u exiftens , ut habetur.l. 52. & 69. fF. de con-

d

dit. & demonfl. obligatio enim folvendi pretium

urget ftatim, nec fufpenditur ad eventum pro-

AT

fperum.

2. Etiam nomina, debita, chirogra-

T0 fs

pha, a&iones , ac jura.

3. Hareditates jam de-

SEIHIS Q

latz poft mortem teftatoris.

4. Officia publica

fecularia mere lucrofa, nullam fpecialem requi-

rentia peritiam , aut prudentiam , aut equitatem

animi. ,Si enim requiritur fpecialis peritia le-

gum, aut fpecialis prudentia, aut fortitudo &

zquitas animi , intrinfece jure naturali illicitze

4

[

X

atque

:), l'.",;y:

DE CONTRACTIBUS IN SPECIE.

33

d.

atque invalide fünt ejufmodi venditiones & em-

ET

Ftint

ptiones; eo quod jure naturali talia officia fint

materia juftitie- diftributive, cujus adminiftra-

d.

Onlre cy

tio jure naturali eft refervata gubernatoribus

communitatis.

EcoNTRA VENDI NON POS-

Lnt, er

SUNT 1. Homo liber, ut habetur l. 34. ff. de con-

if

trab.empt. ExcierTUR tamen l. 2. C. de patri-

i fumpj

m (ümm)

bus, nifi pater in extrema neceffitate conftitutus

vi&us caufa cogatur filium vendere.

Verum

iE pluri

nec iftud patri liceret, fi filius effet vendendus

PT

gentilibus vel barbaris , obítaret namque lex

* wnr

charitatis, ita ut pater potius teneatur eligere

mortem, quam iftud morte durius remedium.

DU6S f

2. re$ nociu? , v.g. venena, libri impuri vel hz.

Ib$, t

retici aut magici, proftitutio corporis &c.

3.

; VENDI

RES SACR , hoc eft, ad cultum divinum be-

QU& (j

nedi&z vel confecrate, prefertim fi venderen-

m aui

tur ad ufum profanum.

u

RA'rro eft, quia licet poffet in contra&u

pusgi

t cond.

abftrahi à facratione & folum refpici ad pretium

materiz, Ecclefia tamen ejufmodi vend

du p

prohibuit tanquam referentes fpeciem Simon

T o

juris divini.

Et ideo taliumrerum venditio con-

j p

tinet Simoniam Juris Ecclefiaftici.

4. T$ u-

jun r

blice, vel ufibus publicis deftinate, v. g. vig,

ditye

thermz, fora, theatra, &c. nifi per fpeciales

gt

contraétus communitatis jam tranfierint in jura

jj pilit

privatorum.

5. res pro certis perfonis , vel locis aut

[

Sic

à

m requ

circum[Tantis vendi probibite.

'bþiben tur ven-

quitatet

di hoftibus Romani Imperii ar

m

.!' ';

& commea-

eritia I

tus, prefertim Turcis & Gentilibus: Item pro-

jmdo &

hibentur vendi res litigiofz , :fundus dotalis,

; ilicit

res invehi aut evehi prohibitz ; res' feudales

a

D. zdniort. Tr. de Contrati. in [pec.

C

aut

34

N

TARSA-COT A T. U:8

y

aut emphitevtice fine confu Domini dire&i.

.

g

" ves furtiva vel aliena , five emptor fciverit,

five

fuem

nefciverit effe alienam.

ge lv

RaArTrO eít, quia cum venditor non habeat

R'

talis rei dommmm, illud 1n alium transferre

W

nequit.

]

(QUERITUR I9

Quid agendum fi qu15

emerit vel emere modico pretio poffit rem alie-

Ü

nam feu furtivam ?

i

A

e3

REsPONDEO. I.

Si res fuerit ufu confum-

ptibilis, v. g. vinum, frumentum, licet emere

ejusmodi rem cum intentione fatisfaciendi Do-

mino, fi intra breve tempus, v. g. annum, fur

vel ufurpator rei injuftus Domino non fatlsfece-

rit; nifi timeatur, tali emptione furem confir-

aj

mari ad continuanda furta, aut timeatur, rem

Jl

A

Domini fieri deteriorem, ad quam detenoratlo-

nem cooperari non licet.

M

RaTtrO eft, quia talis emptio eft potius ex-

optabilis Domino.

SPONDEO 2.

Siresficemptaevincatur

vero Domino , emptor tenetur eidemreftitue-

re rem cum fractibus formahter vel equivalen-

)

ter extantibus.

; Rhlo

Rarro eft, quia res fructificat Domino.

Si tamen-emiptor fuerit bonz fidei, poteftpete-

Es

E

re vel fibi refervare indemnifationem pro impen-

fis & labore in fructus.

d

EE

REzsPONDEO 3

Quamprimum emptori

J

conítiterit, rem effealienam; autetiamfi dehoc

W

non conftiterit, emptor tamen de reftitutione

1

fuerit judicialiter interpellatus, non poterit li-

N

4

cite rem :,,e[htuere furi cum repetitione pretii;

fed

|

DE CONTRACTIBIIS IN $PECIF.

3;

li dre g

civerit, "

fed precife ipfi relinquitur a&io perfonalis e;

'ga

furem. ldqueprocedit, five emptor fuerit

bo-

I non fj

"

j

i

n five malz fidei.

T. (f

RaTr10 eft, quia, licet emptor non fperet

refufionem pretii à Domino rei, res tamen ve-

IT üqt

re eft aliena, quam non licet nova alienatione

L Iem dj

aüffcrre fuo Domino,

dere incertum.

.& j—us D0£nini certum red-

[

fi confir

QUÉERITUR I4. ÁAnresrare, v. g. gem-

J

ltteme,

mze extraordinarie, flores Indici, pictura: aut

ts D

monetz antiquz,

Manufcripti codices antiqui,

At

&c. poffint vendi pretio ,

ri libuerit?

quocungue vendito-

oD fs

'C0f. COR

f

REsPONDEO I.

Resvare, que funt materia

Aür, v

negotiationis, qualesfunt gemmz, aut merces In-

tér]Orat

dice, utpote quz à negotiatoribus propterea

folent emi , ut carius vendantur , à primisautho-

DOtIUS ex

ribus talis negotiationis poffunt vendi eo aucta-

rio lucri, quod in eftimatione prudentum poffit

VN

movere negotiatorem, ad fufcipiendum pro con-

mueliti

gruentia ftatus onus, periculum, & ftudium re-

equrda

Ípective requifitum pro tali négotiatione.

RaTr10 eft, quiares, de fefübjectas nego-

t Donim.

tiationi, ultra pretium à negotiatore expenfum

p

plus lueri ab eo pretendinequit, quam compe-

n

tat ejus labori, induftriz , ftudio, periculo, an-

nexis ftatui ejufmodi negotiatorüm.

Hinc fe-

m emu

quitur, aliquando ultra pretium expenfum ob

aníidel

magpitudinem periculi realis & perfonalis, du-

eltitutit

plo, triplo, decuplo &c.

plus lucri pq&ulari

poterizi

poffe.

REsPONDEO 2.

y pre

"

Circa resrarasindividua$

|

j

C2

ac

Y

36

T'R'A*CT-ATUSZ

g

ac immultiplicabiles venditor exi

gere potFrit

pretium, quodcunque voluerit.

ia

ml

Rarrzo eft, quia res ejusmodi ob fingulari-

tatem individui immultiplicabilis pretium non

:

Y

j

D

habent incommercio humano; & nemotenetur

fe privare dominio fue rei in alterius commo-

[

dum, nifi alter fatisfaciat Domino rei.

Quod

fi res ejufmodi fuerit neceffaria bono communi,

WUU

m.mü

cui fatisfieri nequeat per copiam, principis erit

taxare pretium.

hi

TAT

j

bt

A

QuzRITUR 15. Anis, quiícit, pretium

mercis brevi notabiliter minuendum, v. g. pro-

"!

Vj

pter copiam frumenti aliunde advehendi, licite

lr

adhuc res fuas vendat currente pretio, non mo-

T

!I

nito emptore?

RESPONDEO I.

Id licet falva juftitia.

N

!j

RaTro eft, quiavendensrem currente pre-

M

h

l

tio eam vendit pretio jufto, prout patet ex de-

NU

n

finitione pretii jufti.

TT

ESPONDEO. 2.

Si tamen jam in majori

parte communitatis notum effet, pretium proxi-

Ml

me fore notabiliter minuendum, ita ut venditor

i

non facile inveniret emptorem, qui rem emere

N

jj

vellet currente ha&tenus pretio, talis venditor

peccaret etiam contra juftitiam, fi diminutionis

1 rom'en;:

fecuture ignaro rem venderet currente hactenus

D

retio.

RUFT

RaTzio eft, quia, cum diminutio fecutura

;?:vnä:ijgm

pretii fupponatur jam effe nota in majori parte

"Wt

communitatis, in eftimatione morali non am-

[ OMO'

At

plius manet prior valor rei vendibilis.

hi

a

RzsPowDEo 3. Sidiminutio proxime fe-

parte

q

eutura pretii necdumþe[t nota in majori

coimn-

!N

/

DE CONTRACTIBUS IN SPECIE.

37

gel'e pOt*

communitatis, vendens rem currente pretio fer

Per accidens ta-

fe nec peccat contra charitatem.

um

men , fi venditor fit dives, & emptor fit pauper,

Dretum

eique metces vendantur in magna quantitate, ita

TIétnotee

ut illi caufetüur refpettive gravis damnificatio , aut

TIUS m

contriftatio, fic vendens peccat contra chari-

f (s

tatem

DO Cofmm

RaATr1O eft, quia inter divites ejusmodi lu-

jriny

cra vel damna adfcribuntur forti; fed inter divi-

[]

tem & pauperem przcaveri finiftram fortem prz-

[b

cipit lex charitatis juxta illud Chrifti :

Quecunque

T V.

quitis, ut faciant vobis bomines , & bec facite illis.

hend, s

.QuzRrTUR 16. Quales attiones fünt'an-

10, at

nexz venditioni & emptioni, ita ut jufte inten-

tari poffint ?

ifitia

RESPONDEO

«Ationes , feu jura agendi in

Téntepri

judicio licite contra vendentem aut ementem,

&6 de

funt quinque

1. Z4élio empti, contra vendito-

rem, & atio vendili contra emptorem.

Quld

2 mj

autem venditor ab emptore, vel emptor à'ven-

m prog

ditore in cafu lefionis exigere poffit, jam fupe-

venditir

rius di&um eft.

Illud preterea notandum; u-

tem df

tramque hanc a&tionem tranfire ad heredes, &

s Venttr

contra' heredes.

2. Zftio redbibitoria, qua em-

TRUQULOD

ptor convenit venditorem, ut rem vitio occul-

R

to notabili laborantem rebabeat & compenfat)s

damno ac intereffe pretium reftituat.

3. "Atlio

tio f

a/izmatarw dicitur, qua emptor venditorem con- .

^3

gjori p*

venit, ut tantum de pretio remittat velreftituat, *

jj n

quanto minoris res vendita ob vitium occulturm

valet, quam in contra&tu conventum eíft. 4

rosite!

4f&io vefcif/oria contra&tus ,

que competit lefo

jor p

ultra dimidium , prout fuperlus di&um eft. $.

qu

3

Retra-

T R-AGCFATUS

58

Retratlus , feu jus protomifcos ( CBottauf, Qunftqnba

püwï

EM *

SRed)t, ) vi cujus habens privilegium poteft rem

alteri venditam intra certum fpatium temporis

vt

WW

aut perpetuo ad fe retrahere, fi priori emptori

reftituat expenfum pretium , & alias expenfas

l vn(

àb eo fa&tas compenfet

Ejusmodi jus retractus

aliquando eft Jegale ,.

aliquando conventionale , ali-

iL ia h M

quando gentilitium, ad quorum proin tenores re-

fpiciendum eft.

An tuta conícientia re-

QUERITUR I7.

irabi poffit pro trecentis florenis predium , quod

]

abte ducentos annos emptum fuit pro trecentis

M

florenis , nunc autem aftimatur tribus millibus

t

florenorum

licet nulla accefferit melioratio ?

RESPONDEO

Non poteft fine injuftitiare-

trahi refufo precife priftino pretio pby/ice fpecta-

to, nifi perfeveret etiam' nunc effe pretium ju-

ftum faltem valore infimo rei.

RA TIO eft, quia in retra&usjure, ubiper-

mittitur retraétio rei fub conditione, // emptorz

ve[tituatur idem pretium , quod expendit, non pot-

eft efTe fermo de eodem pretio pby/ice /petiato, fed

Nam

ftt

tantum de eodem pretio moraliter fpeGiato.

Ti

cum valor extrinfecus monetárum & bonorum poft

1j

li

dl

repertam Indiam occidentalem fuerit decuplo

mutatus, idemque mutetur enormiter etiam per

h

1

A

^ DO

bella, aut peftes, nafceretur ingens confufio in

genere humano, fi ille qui habet jus retractus ,

Ql:w

"poffet emere prædzum pro trecentis florenis,

RLUOU

quod nunc eftimatur tribus millibus, aut fi non

hi füm

poffet uti fuo jure retraétus , nifi folvat tria mil-

liaflorenorum olim expenfa ab alio emptore pro

|

*t |,

!

W

:

przdio, quod nunc ob devaftationes bellicas &

L

depo-

7

DE CONTRACTIBUS IN SPECIE.

39

fH-

depopulatioïïes tantum zftimatur trecentis flo-

Og

renis.

Nunquam vero intentio legum,autcon-

trahentium tendit aut explicanda eft in turbatio-

r m

!

nem generis humani.

Hac turbatio maxima fo-

3 Ciperl

Ju rng

ret prefertim in locis, in quibus integrze urbes

aut provincie adverfus exteros habent perpe-

li, 4

tuum jus retractus.

(COTeS

tentia n

6. V.

i. quo

- De Lecatioue €? . Condu&Hione.

Q tontis

UJERITUR I.

U i

Quid fit Jocatio & condu£tio ?

REsPONDEO.

Locatio eft contrattus bo-

lioratio

Yil

5e fidei, quo alteri conceditur ufus rei , vel opera per-

fone pro certo pretio.

Econtra condu&io eft con-

Á pl

tratius bone fidei, quo pro certo . pretio conducitur ufus

&üum j

rei aliene , 'vel opera per[one alterius.

Qui concedit j

alteri ufum fu; rei, vel operam fux perfonz ,.

. Ubiptr.

/

ag

vocatur /ocator; qui autem conducit ufum rei ,

vel operam rei, vocatur condutior.

Sic inquilinus

Qon po

a, f

&dium, colonus praedii eft,conduttor , Dominus au-

tem edium vel przedii eft /ocator.

Ubi tamem ob-

d. Va

fervandum , quodzn locatione rerum mobilium vel

norumpqü

immobilium Z//e, cui locatur res, vocetur locata-

j p

yius.

1

Econtra in locatione operarum vocetur

locatarius potius ille, qui locat fuam operam.

voniot

j r

QUJRITUR 2.

Quotuplex eft locatio?

; fhrei

RE£sPONDEO.

Locatio eftquadruplex. Di-

viditur enim I. J locationem rerum €9 locationem

EM

qttria

eperarum.

Locatio rei eft, fiquis alteri pro pre-.

Locatio

271

yptorep

tio concedat ufum equi vel przdii.

belliti^

vero opera eft, fi v. g. operarius diurnus, fa-

d

4.

mulus,

)

40

"f.RACTATUS

sst

mulus, fattor, auriga, velpictor pro pretio al-

terilaboret, vel ferviat pro pretio.

2. In per-

mmb.'ät

W

vli, U

petuam G temporalem. — Perpetua dicitur, quztri-

buit alteri jus ad dies vitz, vel etiam in here-

dl

des, prout fit, quando locatur alicui predium.

u f

Temporalis autem eft, que tribuit folum jus

ad prefixum determinatum tempus, feu fixum

annorum numerüm. 3.]n exprefJam , & tacitam.

(

Expreffa eit, qua fit fignis aut verbis expreffis.

Tacita autem eft, que fit fola conniventia lo-

f

II

canuis. v. g. fi finito locatiomis tempore condu-

&or edium aut predii permittitur adhuc manere

——

*7101

in ufu edium vel przdii.

4. In regularem €g ir-

vepgularem,

Regularis locatio eft, quando eadem

n

res, v.g. equus, reftituenda eft in individuo,

Irregularis autem eíft,' quando res tantum refti-

lr

tuenda eft in equivalenti

:;1;&*[!

locatus pereat.

3 Vs g alius equus, fi

QQUERITUR 3.

Quinam poflint locare,

aut conducere ?

RzsPowpEo. . Locare & conducere pof-

p

fünt omnes, qui fpecialiter non prohibentur.

. Prohibentur autem locare res immobiles Prala-

'fs; L.J

ti ultra triennium absque folennitatibus Juris,

EUTTE

prout habetur in Zxirav. AMB1TIOsJE.

De

tj Czpj;g:

, Yebus Ecclefie non alienandis. Inter communes.

Con-

haj

ducere prohibentur r. milites & curiales predia

Ti

ruftica. ?. Tutores & curatores predia, fifcalia

"ii

antequam depofuerunt rationes fuz tutele vel

'lïf*;al fs

curatele, . 3. Perfone Ecclefiaftice caufa nego-

"n Wä&

tiationis ve] quaftus.

4. Exercentes artem ftre-

N UA p

" T

^0* peram, v. g. viatores & fabri, prohibentur con-

ij l

h

ducere domos vicinas fcholis, fi per hoc Pro-

ii

i

feffores

T

W

1

DE CONTRACTIBUS IN SPECIE.

AI

UO pretii

' Q

feffores & Scholares à ftudiis impediantur. Ve-

F

rum hec foium procedunt de jure communi ci-

l, quet

vili, quod hac in re non ligat in confcientia, ni-

1 n

fi ubi & in quantum concurrit exigentia juris na-

1l radis

turalis, quz non femper concurrit.

: folum [

QUJERITUR 4.

An condu&or poffit rem

T

condu&tam füblocare alteri infcio & in

D

vito Do-

&ttilis

mino rei? .

.

Opref

RrzsPONDEO r.

Id condu&ori futa con-

Ventja J

fcientia licet Domino rei infcio quidem, fedta-

It condi.

men rationabiliter:non invito.

htwe

RarrO0 eft, quia in tali cafu datur confen-

ling a.

fus locatoris tacitus ,

ac rationabiliter pra-

YU0 eudtn

fumptus.

ndlviduy

RESPONDEO 2.

Id condué&ori non licet

um rel

Domino rei rationabiliter invito.

Y

41

RATr10 eft, quia locatio eft contra&tus bo-

qus, |

nzfidei, in quo proó lege habenda eft intentio

date,

contrahentium.

QuxRITUR 5. An&quomodo locariþof;

t pot

fint res Ecclefiaftica ?

nientur

. RzEsPoNDEO r.

Res Ecclefiaftice immobi-

s r

les, vel mobiles pretiofz non poffunt de Jure

hu J

Canonico fine folennitatibus, hoc eft, finecon-

08b

fenfu Capituli tacito vel expreffo, licite aut va-

lide locari ultra triennium.

j Ut

Ita declarat PAv-

j

Lus II. in Extrav. Zmbitiofe. de rebus Ecclefiz

js,

non alien. his verbis: fmbitiofe cupidilati illorum

tutele V

precipue, qui divinis & ' bumanis affe&tati damnatione

uf nop?

pofipofita. immobilia €' mobilia pretiofa Deo dicata pro-

rrem d

fanis,ufibus applicare , aut cum maximo dioini cultus

mitür Cot

detrimento exquifitis mediis ufurpare prefumunt , occur-

hioc h

vere cupientes , omnium verum ég bonorum Ecclefiafticos

fforó

3

Tun

N

u

42

TRACTATUS

|Ut

Ms

rum. alienationem , omneque pattum , per quod ipforum

Hæw

dominium transfertur , conce[Jionem , bypotbecam , lo-

a

&t

cationem ,. €9 conduttionem ultra triennium , necnon in-

feudationem , vel , contrattum | empbiteoticum , prater-

l d

(

quam in cafibus à jure permi[is ,-ac de rebus &^ bonis

ab antiquo n empbitevfin concedi folitis , & tunc Eccle-

fiarum evidenti utilitate , ac de fru&libus &? bonis , que

férvoando [ervari non po[Junt , pro inflantis temporis exi«

gentia fieri probibemus.

Si quis autem contra bujus no-

&

fire probibitionis feriem de bonis & rebus eju[dem quid-

& UM

quam alienare prafumpferit , alienatio , bypotbeca, con-

ceji

.hiX'.G'.O W

hr

io, locatio, condutlio €9 infeudatio bujufmodi nullius

oxanino fint, roboris oel momenti.

RESPONDEO 2.

In Germania ex confue-

tudine viget mos locandi ejufmodi res ad noven-

nium, fi Picblero creditur h. tit, n. 8. Verum

utcunque fit, quilibet Pralatus faltem ex chari-

tate Dei, cum agatur de bono Ecclefiarum, te-

netur fe conformare legi Pauliang , evidenter

"a

utiliori Ecclefiis, nifi locatio ad novennium fiat

Capitulo connivente, ficque tacite confentiente.

QuzRiTUR 6. Quanam fit obligatio Lo-

catoris erga Condu&orem ?

Ilj

Wi

RESsPONDEO.

'Locator ferum tenetuür I.

j

i

J

Conductori concedere liberum ufum rei locata

.3'0

D

modo & tempore per conventionem determina-

[

z

ll

!

tol

—1,7

2. Ea, qus in re locata indigent neceffaria

It f

l

ad ufum reparatione, ficreparare, ut ufus non

Vl

impediatur.

3. Condu&ori compenfare impen-

lg

ï

fas neceJarias in rem locatam ab eofactas. , INon

D li

J

tamen tenetur condu&ori compenfare impenfas

|]

E

ll

precife utles aut folum voluptuarias , nifi fa&tee

D an

ll

fint cum prefcitu & confenfu faltem tacito loca-

A

L

toris.

*f

[

Z

".

DE CONTRACTIBUS IN SPECIF.

43

d if

toris.

4. Praftare tributa & onera impofità rei

locatz.

LTMT

5. Manifeftare vitia occulta reilocate;

DLT

& fi ex reticentia occulti vitii locator paffus eft

II jrgy,

damnum, tenetur reparare illud damnum.

6.

du

Compenfare condu&tori damna directe vel indi-

^; D)

re&te illata ex dolo vel culpa lata.

De culpa

li,

enim'levi non cenfeo teneri; quia cum obliga-

nprriray

tio locatoris fundetur in propria ejus voluntate,

non eft prefümendum , locatores ultro fe velle

!t um

um qui

obligare.ad compenfanda damna gravia fecuta

Ml -

pr&eter intentionem ex culpa levi.

7. Remitte-

fninlir

re extoto vel ex parte mercedem locationis, fi

condu&or toto locationis tempore , vel faltem

6 confie

aliqua parte illius temporis non potuit uti relo-

adnova.

cata abfque fua culpa, aut caufa.

Si enim cau-

Venum

fa impedimentife tenet ex parteipfius condu&o-

1ey chati

ris ob ejus culpam vel infortunium, non tene-

i, f&

tur locator quidquam remittere de pretio5 quia

PT denter

condu&or à tempore impedimenti debuiffet lo-

pim f

catori reftituere rem locatam, ut poffet locari

(denta

alteri, & locator obligaretur acceptare reftitu-

tionem , dummodo condué&tor compenfet loca-

guiole

tori, quantum ejus intereít, rem non poffe tam

cito & tam facile locari alteri.

vene D

gt

$i autem po-

h

«X

fitio impedimenti proveniat ab ipfo locato-

; d

Vil

re, tenetur conductori non folum 'compenfare

d

damna fecuta ex-impedimento, fed etiam in-

tereffe.

r

V

t ul

QuzmITUR 7. Àn locator teneatur con-

pfareine

as t

|

du&ori remittere mercedem ex toto vel ex par-

te proillo anno, quo condu&or ex re frugifera

Ire f

peü.&

mfi fä

fibi locata nullum vel exiguum fru&um abfque

tacito lt

fua culpg percepit ?

R E-

t

j

44

TRACTATUS

RrEsPONDEO r.

Locator tenetur condu-

p

&ori proportionaliter remittere de pretio loca-

eioti

r

tionis, nifi aliter fuerit expreffe vel tacite con-

ventum inter contrahentes.

(

I

RATr1o eft, quia alioquin aut non fervare-

tur juftitia pretii locationis, aut certe non fal-

varetur intentio contrahentium ; que tribuit le-

gem contractibus.

Locator non cenfetur fe

! ck:.-*canba

RErsPONDEO.2.

)

tacite obligare, nec proin obligatur ad remiffio-

MTIO

I. Si

Ef

nem pretii in fequentibus circumftantiis.

condu&or exptrefTe in fe recipit omne periculum

at

f

cafus fortuiti, v. g. inundationis, hoftilis incur-

fionis, fterilitatis extraordinarize &c.

2.Si fte-

1

ij

!

rilitas, grandines, inundationes, &c. pro fitu

loci fint frequentes, ita ut facile pro tempore

A

locationis longiori , v. g. ad novennium una vel

gt

1

m

W

altera eventur& probabiliter timeri potuerint,

& jam in prioribus locationibus vel pro more

ul hl

predominante regionis non confueverint com-

;

penfari.

3. Si ob precedentium vel fubfequen-

tium annorum fertilitatem compenfetur damnum

ex fterilitate unius anni fecutum, ut habetur c.

lt

ll

N

-

g. h.tit. 4.Sidamnum eft modicum, ita ut com-

^0

LUj

putato toto per integrum tempus locationis pre-

A w

tio illud tamen non obítante damno fit modera-

d D l

tum feu mediocre , ad quod refpiciendum effe fua-

gt

I

Hinc,

i

det zequitas & intentio contrahentium.

"(

fttin

[

fi dubium fuerit, an locationis annuum pretium

E

j

ftante damno fit adhuc moderatum comparative

ad integrum locationis tempus , pretii folutio

Md

ufque ad lapfum refidui temporis differenda eft,

hi

ft, ne

j

fi dubium perfeveret, ;e'miüio facienda e

um

grava-

DE CONTRACTIBUS IN SPECIE.

45

AU tori

Dreto l

z

ravamen conduGori inferatur cer/tum Ob jus lo-

1

catoris incertum.

t

QUuAXRITUR B.

An& quändo locatorpof-

EY

fit expellere conduétorem

?

V.

Onfervas

te finitum tempus locatiohis ?

g inquil.inum, an.

t non fj

REzsPONDEO I.

Locator non poteft expel-

Lribuit

lere condu&orem ante finitum tempus locatio-

nis, nifi interveniat jufta caufa tacite ex inten-

ttfetur f

tione contrahentiüm excepta.

ireniffo

RaTr0 eft, quia in contra&ibus bonze fi-

i. r5l

dei intentio contrahentium

um

ponit legem & limi-

tes & modum legis.

fs

RESPONDEO 2.

Caufz ex infehtione con-

NG

trahentium tacite excepte fünt fequentes, ;. fj

pro t

ipfemet locator incipiat indigere re locata,

tempore

V.g.

&dibus; vel fi res locata neceffario fit repa

ran-

) Una vd

da, ne pereat; aut fi ea interea vendatur alteri.

Tücrint,

Verum in hoc ultimo cafü, nifi locator egeftate

T0 T1Ore

vel alia neceffitate compulfus cogatur vendere

N

rem locatam, tenetur condu&ori ad Intereffe,

Nequene

quantum videlicet ejus intererat, rem locatam

dmmun

non effe venditam.

aetdr f

RATrO eft, quia locator rem locando fe ta-

dattte

cite condu&tori obligat, feante finitum tempus

2

qiongte

locationis non initurum abfque neceffitate pa-

) (

&um cum tertio in prajudicium condu&oris,

m QUE [Ul'

2. Si condu&or male verfetur in re condu&a in

um 5 HIDC,

ejus deteriorationem notabilem, aut periculum,

p

v.g.fi agros relinquat iricultos, firem corrumpat ;

ynpiti

fi in domo fervet meretrices, fures, &c. ex quo

yi o

nafcitur infamia, & periculum difficilioris in po-

fterum locationis.

3. Sicondu&or per notabile

3rendä h

d ena n

tempus non folverit mercedem feu pretium lo:

cationis.

gl'&iï*

b

j

TEÁCTATUS

46

ylt

cationis. In ure Canonico C. 3. h.tit. & inJu-

| um

re Civili l. 54. & 56. ff. h. tit. ftatuitur biennium.

h

Verum cum inlocatione principium obligans fit

(f

ài

ipfe locator, ex ejus intentione & confuetudine

V

pendet, quanti temporis negle&us quoad fólu-

u

tionem fufficiat aut requiratur ad expellendum

ï

locatorem.

Confuetudo in plerifquelocis obti-

net, ut tam locator quam conduéctor teneantur

fe invicem ante finitum tempus locationis mo-

nere, utrum velint continuare contra&um lo-

(

cationis vel non? ut videlicet poffint fibi ma-

L:

:

ture providere de alio locatore vel conduGtore.

UJERITUR 9. Ad quid obligetur condu-

&ori locator opere ?

Mi

RESPONDEO.H 'Tenetur r. exhibere labo-

a

rem vel induftriam fidelem conformiter ad ratio-

Et hinc fi

n

nabilem intentionem conducentis.

velex imperitia gravi, vel ex negligentia nota-

u

bili, vel ex culpa lata non przftitit quoad par-

tem notabilem promiffi, quod promifit, tenetur

T;

ro rata damni reftituere mercedem, vel acce-

2. 'Tenetur non difcedere à

gr R(

ptam reftituere.

fervitio antecempus conventum abíquejufta cau-

Hj

iv

fa ex intentione contrahentium tacite excepta.

f 'th |

Hinc fi condu&or operz ex tali difceffu patiatur

F Ion

damnum injuftum , locator opere tenetur illud

Bo

Hinc fi famuli aut famule aliquan-

i Q

compenfare.

do ex motivo jufto occulto conícientie difce-

1 æura dllf

dant, & herus non patiatur notabile damnum,

P«l l

Lj

debetur illis in foro interno falarium pro rata

u

(

TA

temporis, quo explerunt fervitium.

3. Loca-

nl

Wtä

, nautg,

tor operz ex officio ftabili v. g. aurige

u»ek Pü

NI

páftoris,

-

j

DE CONTRACTIBUS IN SPECIE.

47

At

paftoris, camerarii, thefaurarii, &c. tenetur ad

lrl

compenfanda damna etiam ex culpa levi.

LDUNN

R'ATr1O eft, quia reciproca obligatio con-

QOf

du&oris ad contrattum locationis de fe perpe-

15 Quf

tuum exigit à locatore ftri&tiorem obligationem,

X Gtdnl

quam à locatore ad nutum intra breve tempus

lt

hi

Alb

amovibili,. qui vix fe obligaret ad preftandam

]

u

AO lg

E

culpamlevem, fi de hoc conveniretur expreffe.

hatinkg

4. Idem dicendum de locatore opere ad rem

Cüttum ]

pretiofam, prout infra in q. fequente dicetur.

Xltt B m

QUJERITUR IO.

Qus fitobligatio condu-

d C

&oris erga locatorem? -

RzsPoNDrzo r. Condu&or rerum tenethr

etür a

1. folvere integram mercedem ; & fi in folvendo

coirhifit moram, tenetur locatori etiam ad in-

Ybere ]u

tereffe prout infra in q. fequente dicetur, hoc

ferad rati

eft, tenetur illi compenfare damnum emergens,

t binc |

vel jacturam lucri probabiliter venturi, fi quod

antia notze

damnum vel ejufmodi ja&ura ex dilatione folu-

tionis locatori emerfit.

2, Tenetur prefatam

od te

(L, tenetu

mercedem convento tempore, aut fi de tempo-

re cohventum non eft, ftatim finita locatione;

, Vl t

. ifedre?

3. Rem condu&am non deferere, feu à contra-

&u refilire ante finitum tempus locationis, nifi

ij

Viteeru

interveniat jufta caufa tacite excepta ex inten-

tione rationabiliter prefuümpta contrahentium ,

pf

t d

V. g. periculum ruing domus, hoftilis incurfio-

nis, &c. , Ubiadvertendum; quod fi abfque ju-

lii

jentie d

fta caufa difcedat, teneatur folvere totam pen-

fionem pro integro temporelocationis, nifi fta-

jle dammt

tim füuccedat alius conductor.

Si autem condu-

um pro?

&or difcedit ex jufta caufa proveniente ex facto

, r

s naw

aut negle&u ipfius locatoris, v. g. fi ex negle&tu

. repa.

paüOFJ

V

TXRACTATHS

48

xtHh ü j

repa—rationurh paffus eft, dom'umï,fier-i ruinofam,

folum tenetur ad penfionem pro rata temporis,

Y

1

Q

quo ufus eft re locata: Imo fi in hoc caíü con-

V

I

dué&or ex celeriori emigratione pateretur da-

mnum, teneretur illud ipfi compenfare locator,

quianonmonuit de vitio domus. Siautem cau-

fa deferendiremlocatam non vehiat ex facto aut

negle&tu locatoris, v.g. fi veniat ex bello, pe-

1

fte, inundatione, &c. infpiciendum, an locator

& alii plerique maneant in fuis &dibus vel locis

Aico

0b

non obítante illa caufa? Si manent, tenetur et.

[

iam condu&or folvere penfionem pro toto tem-

M

N

W-n

pore locationis convento; fiautem non manent

]

plerique, nec pro eo cafu locator potuit ratio-

nabiliter requirere manfjionem & penfionem.

Wiv

RAT10 prioris refponfionis eft, quia loca-

tor pro ea circumftantia non exemiffet à penfio-

M

nelocatorem, fi de hac circumftantia explicite

fuiffet cogitatum & traétatur.

4. Tenetur uti

re locata eo modo & ufu, de quo ex intentione

contrahentium rationabiliter prefumpta conven-

U

tum eft, v..g. qui conduxit equum ad equitàn-

dum, non poteft eo uti ad vehendum, velin

locum duplo remotiorem.

s. Tenetur rem con-

ï

6. 'T'ene-

du&am tempore convento reftituere

tur ferre damnum, hoc eft, compenfare, fiex

;

)

ejus culpa lata res locata periit vel deteriorata

Vs

M

eft. Vocaturautem culpalata, dum quis ne qui-

)

dT

dem adhibet diligentiam communem, à medio-

fülme

)

criter induftriis adhiberifolitam. — Alii Do&tores

Mp

HE

communiter, moti ex inftitutionibus nonnullis

(mm

'ü

legum civilium,

obliganttam conduttorem quam

jl

locatorem reciproce etiam ad praftanda

m culpam

. levem,

u UJ'J Eïþ(ï

JWM

bTw

H

DE CONTRACTIB[IIS IN SPECIE.

49

t ruinofn,

levem, fi ex ea eorum unus alteri damnum intu.

KH [Empgm

Q tl

li. Verum juxta eam definitionem, qux nünc

communiter de culpa levi tradi folet

» Quod fit ea,

Vlereto

quam non varo committere folent patresfamilias in rebug

tb

propriüis, alioquin mediocriter ac moderate án

duflrii, non

Atf t

videntur condu&tor & locator (

einvicem ob

liga-

flb

re velle ad preftandam culpam levem, ut

tll, x

pote

quam ipfimet committunt rionraro in rebus

pro-

n locaty

priis.

Cur enim obligarent condu&torem ad

ma-

i el Jogj

jorem diligentiam ,

quam propriam ?

Wetir et

NEc osgsTANTI.

Wt

Condutti.

9- II. I3. 25. fF. Locati &

Naminprior

ibus tribus textibus folum

TOD TOR

occurrit nomen culpe, quod indefinite fum

JLUUE i

ptum

importat culpam latam.

In lege autem 25. fermo

[ODem,

eft.de ve&tore rei pretiofz, nempe columne

quia loc

marmoree, in quo cafu facile concefferim, lo-

dpenfi

catorem teneri etiam ad culpam levem, tum quia,

eppliclt

Dominus rei circa ejufmodi res pretiofas ac irre-

fetur uti

parabiles folet adhibere diligentiam extraordina-

yentione

riam; ad quam proin etiam vectorem vel alium

jONRD-

locatorem operz obligare prefumitur; tum quia

l gt

ejufmodi ex officio tenentur ad preftandam cul-:

-

m i

pam levem, prout fuperius di&tum eft.

)

Qrrema

REsPONDEO 2.

Condu&tor operarumtene-

: 6 Tæe'

tur proportionaliter locatori ad eadem, ad qua:

n d

obligatur conductor rerum, tenetur enim inpri-

d

mis folvere mercedem tempore convento , aut,

fi de tempore conventum non fit, tenetur eam

us

?

ftatim folvere poft operam praftitam.

Quod fi

üiDodort

fueritin mora, tenetür locatori ad inter

effe. Se.-

€undo tenetur ante finitum.locationis tempus à

contra&u non recedere, v.g. famulum aut an-

orem u

du *

cillam non expellere fine jufta caufa, ex inten-

D. «dmort Tr. de Contratt, in [pec.

D

tio-

? !EWJ

Y

TRA CTA TUS

!)

5o

QY

tione conducentis £acite excepta, qualis foret,

]

l)

fi in re gravi non obediat,

fi negligens notabi-

|

iL

liter fuem in laborando , fl dlfcxpnnæ domefti-

QLW

jl

c2 fe non fubjiciat , fi correptlones juftas petu-

lanter repellat, &c.

Si autem abique jufta cau-

W

fa famulum ante finitum tempus locationis ex-

pelleret, teneretur mercedem folvere integram

pro toto. locationis tempore , nifi locator ope-

I

re ftatim alium condu&orem inveniat pro equa-

li mercede.

tit,

UJZERITUR II.

An condu&or teneatur

locatori przftare damnum, fi hoc culpa lata vel

n

levi unius ex famulis caufatum eft, v. g. fi do-

mus locata ex incuria famuli conüagravn vel

1 ff

equus locatus ex ejus negligentia periit ?

RESPONDEO I.

Condu&or non tenetur

locatori preftare damnum caufatum folum ex

AA

culpa levi ancillz aut famuli.

Racro eft, quia vix ullus condu&orum fe

expreffe obhgaret ad preftanda ejufmodi damna,

fi de ejufmodi circumftantia in contra&uexphm-

te fuiffet traCtatum.

Imo condu&or ne quidem

l

ex culpa lata fui famuli tenetur locatori ad prz-

ftandum damnum, fi elegit famulum induftrium,

l]tq

aut de ejus incuria nullam notitiam habuirt. :

Hm

NEC'OBSTAT,

]. 11. ff; locati & condu&i ;

Atl UM

quia ibi tantum fermo eft de culpa lata, & tunc

I'EW [

folum, fi condu&or fcienter induxit f'ervum feu

cng

"Lü

mancipium . Juridum in rem locatam.

UrPria-

NUs enim ibi fic fcribit:

Mibi placet , 'ut condu£&tor

Ti

j

culpam etiam eorum , quos induxit , pra/Let fuo nomine,

f.he

Ml

i

fi. tamen culpam in, inducendis admzttzt, quod tales ba-

SU

«N

buerit , «el fuos ,. vel bofpites, . Jam fuperius autem

anm"

M quw

monui,

]

4

)

DE CONTRACTIBUS IN SPECIE,

5Xi

Quf

VRR t

;

monui, per cu

:

telligi Jatam.

Ibam ümplliciter diétam in ]'uxje in-

X o

j

—

1

1

"

QUZERITUR I9.

An condu&or operarum

& juf N

i

'teneatur (olvere integram mercedem' cafu quo

TUe jf v

uti non poteft opera perfonz condu&e, v. g.

OCRLIODI «

ob morbum fubvenientem famulo ?

T ht

RESPONDEO I. Sipretiumoperarut con-

OCatOr Qu

di&um fuerit divifin in fingulos dies, vel hebdo-

i proaq

madas , condu&tor non tenetur folvere integram

mercedem, nifi

r täneatu:

,

pro guovis die vel hebdomada

utili.

tlpdh ve

RaATrO eft, quia locatio eft quedam fpecies

;V-gMQ

venditionis.

Cum ergo in venditione ad quanti-

'it ?

ïagmvil) L

tatem, velad menfuram, cui talis locatio sequipa-

randa eft, tot numerari pretia oporteat, quot

10r Cenet

numerantur individua ;. etiam in tali locatio-

n fojum

ne juxta nimerum dierum utilium dividenda &

folvenda eft merces.

u&orurb k

|"«:REsPONDEO 2. Sitpretium opefarum coiy-

yii a,

di&tum fuerit in annum integrum indivifim, fi-

dhnerli

ne taxatione pretii pro diebus aut hebdornadis

'

li

m qi

fingulis , folveridum eft integrum pretium, fi de-

f,

fe&tus operarum comparative ad totum fit modi-

toriad n

yinduru,

€us, isque fine culpa locatoris.

Et ita facien-

tubi

dum circa famulos & ancillas charitas chriftiana,

i uondud

& equitas, & intentio locantis exigit, 'Defe-

&um autem refpe&ive modicum cenfeo, fi mor-

ju A

jf

bus tantum duret duabus vel tribus hebdomadis

comparative.ad annum, nec in ejus fupplemen.

n n

]

)

L.

tum fieri à conductore notabiles expenfas necef-

fe fit.

Notabilem autem defe&um cenfeo, fi

"

u t

famulus vel ancilla ultra integrum menfem egro-

erjus Ui

tent, in quo cafü, licet falva juftitia eidem pro

m

ratg

Dä'

TRACTATUS

v

52

sf

rato temporis pars falarii detrahi poffit, charitas

"

tanien 'chriftiana fpeGtata indigentia famulantis

I [

:

Mi

fhr.

& facultate conducentis non raro aliud exigit.

An fucceflor teneatur

i

UJERITUR IS3.

ftare locationi à fuo predeceffore celebratz ?

Yi

Si fuit locatio rerum, &

||

RESPONDEO I.

fucceffor eft.univerfalis, qui titulo hzredis fuc-

ceditin omnia bona defuncti, tenetur continua-

relocationem ufque ad tempus in contrau pre-

fixum.

M

A

RaTro eft, quia heres univerfalis fuccedit

in omnia jura & obligationes defun&i.

BU

REsPONDEO 2.

Si fuit locatio operarum,

cum perfona locatoris aut condu&oris extingui-

tur etiam contra&tus locationis.

RaTro eft, quia.in locatione operarum

tam locator quam condu&or cenfetur elegifTe re-

VM

perfong.

fpe&tivam habitudinem

REsSPONDEO 3.

Si fuit locatio rerum, &

& fucceffor eft folum particularis, qui fuccedit

folum titulo particulari, v.g. emptionis, dona-

tionis, &c. non tenetur ftare locationi facte à

T

præce(ï'ore.

RATrIOeft, quia talis non contrahit omnes

:

(

obligationes perfonales fui precefforis. Faten-

dum tamen; quod vendens, donans, aut alio

particulari transferens fua bona jure naturali te-

i U

neatur deducere in pa&Ctionem confervationem

PT

locationis facte in favorem condu&oris vel lo-

A40n

catoris , fi fieri poflit fine notabili gravamine em-

U

wwl

ptoris,

donatarii, &c.

RE

sPONDEO 4. Sifuit locatio rerum Ec-

;

l,

l:

i

l

ur fuc-

u

cleüaüicarunl , eandem confervare tenet

ceffor

!

/

.DE CONTRACTIBUS IN SPECIE. :

$3

lb du

ceffor in Prelatura vel beneficio ufque ad fini-

ais

tum tempus locationis.

Idem dicendum de füc-

IU erj

ceffore Tutoris vel Curatoris.

Ut fenp

RATt10 eft, quiaPrelati & alii Re&ores bo-

lbrateà

norum Ecclefiafticorum, uti etiam Tutores, &

)ftrüm (

Curatores non agunt nomine proprio, fed no-

&tedis i

mine Ecclefiz , pupilli, minorennis; & confe-

CODLiDU,

quenter remanet eadem refpe&tive perfona con-

Ti pre

trahens in contrá&u locationis;

Si tamen Ec-

clefia fuiffet notabiliter lefa, deberet fücceffor

irletedi

«

petere reftitutionem vel compenfationem.

1

R£zsPoNDEO $.

Si Prelatus, vel Re&or

Qpean,

Ecclefie, vel Parochus, vel Beneficiatus. fuos

5 ertgi

redditus beneficiales locavit, poft ejus mortem;

refignationem, aut depofitionem fücceffor non

Operarüt

tenetur ftare locationi,

lilv

RATro eft, quia hujufmodi locatio fit à lo-

cante nomine proprio, qui non poteft contra-

m &

here de voluntatefuccefforis, in queni-non an-

fucceit

teceffor fed Ecclefia transfert bona Ecclefiaftica.

s u

Neque etiam Ecclefia, quz Clerico tribuit re-

m ol

ditus folum ad fuam fuftentationem & pruden-

tem adminiftrationem , pateretur füccefforem

abitOnme

Ea .enim ex cauía

gravari ex facto antecefforis.

y f

CoNciLIUM TaiDENTINUMSeff. o5. C.11.

X

irritavitlocationes, que fiunt anticipatis folu.

iil

tionibus in prejudicium fuccefforum. Hinc

at

RsrzPoNDEo 6. Parochus nectenetur fta-

orí vl

re locationi manfi parochialis , feu predii, in

m

Germania concefli Parochis ad eortim congruam

fuftentationem, fi fuerit jure vitalitio, eutem-

rerumEi

phitevtico, velalio, locatum alteri ab ejus an-

teceffore.

tl li

a

D 3

R A-

)

TOROA CTA TU S

54

|

;onmü'

RATrI0 eft eadem; quia Ecclefia non pati-

(jonaot

tür, Parocho in fuis bonis prejudicari ex facto

j

predecefforum.

Aliud dicendum, fi tale pre-

| m

uï'&ïï

Dr

dium non ordinatur ad fuftentationem parochi

vel beneficiati , fed in. maffam bonorum Ec.

W

€lefi&.

& X

De Empbitevfi & italicio.

Ü

U

ERITUR L. Qüid fit Emphitevfis ?

M

Q*

. RESPONDEO.

Emphitevfis eft locatio rei

immobilis frugifere in perpetuum fub onere certe penfio-

nis annue & laudemii Dowino rei perfoloende.

Per

hoc, quod ifta locatio fit in perpetuum cum jure

fucceffionis ad heredes; differt à (implici loca-

tione; & ob boc ipfum transfert totumd omi-

nium utile rei frugife?æ, v.g. predii, in Emphi-

D

tevtam.

QuizRITUR 2. Quid fit Vitalitium ?

REsPONDEO.

Vitalitium eft locatio rei

frugifere immobilis ad dies vite conductoris fub

i

J

lt

onere certz penfionis annug & laudemialis Do-

mino rei perfolvendz.

D

QUJERITUR 3.

Quale fit difcrim

Al

x

en i,nter

h

Emphitevfin & Vitalitium ?

D

WUP

RESPONDEO.

Diferimen potiffimum con-

fiftit in duobus.

Tf

1

ParMOo, quod dominium uti-

Q r

"I

le in re emphitevtica primitus fit à primo autho.

T;u

re pro fe & fuis fuccefforibus fub determinatis

;

M k

conditionibus pretio condigno emptum. Econ-

:l [

"

j

l

tra vitalitium. conceditur à Domino rei, quin

M

condu-

riN

«.le

DE CONTRACTIBUS IN SPECIF.

95

IEHB Qty

condu&or emat rem aut dominium htile proppr-

itri i

tionato pretio.

SECUNDO Emphitevfis ex füa-

l lt

naturatranfitad heredes; nonautem vitalitium.

OT par

Xntrqn

Drxr, pretio condigno," nempe.vel pecunig,

vel laboris per'extirpationem fylvarum aut cul-

tivationem.terrz incultz.

QUJZERITUR 4. Quid fit laudemium ?

REsSsPONDEO.

Laudemium eft penfio plerum-

1l

que pecuniaria à quovis novo Empbitevta aut condu&tore

vitalitio pra[lari folita Domino diretto.

i

QUIERITUR 5.

Quid fit Empbiteufis alterata,

ut vocatur, ufitata in Bavaria?

Sel n

.* RESPONDEO.

Emphitevfis alterataeft Em-

Pt i ?fï;. "

w h

phitevfis ordinaria fuperius defcripta, ea tatnen

'

addita claufula, ut Emphitevta fingulis annis à

!L CUT j

lici lot

Domino dire&o poffit libere expelli reftituto

pretio, quo ille emit jus Emphitevticum ?

Otbmd n

UZERITUR 6

i Iyli

litium alteratum?

: Ag poffit etiam dari Vita-

RESPONDEO.

jumt

Non repugnat, dari etiam

vitalitium alteratum, — Xmo illud actu fic in nonnul-

Joto t

lis locis dari videtur; quamvis ufus fic loquen-

r

di necdum obtinuerit;

Confiftit autem hoc vi-

dl

talitium alteratumin locatione perpetua rei immo-

bilis frugifere cum jure fucceffionis ad hzredes,

vt i

faltem neceffarios, attamen nulla interveniente

emptione aut przvia rei in vitalitium conceffze,

tifimm d

nec interveniente perpetua ac immutabili in fu-

turos heredes quoad Canonis annui vellaudemii

ominun r

Yrimo 4

quantitate;n aut pactione.

Hinc difcrimen inter

determi

ejufmodi Vitalitia alterata, & Emphitevfes al-

a, D

terata confiftit in eo, quod in V/talitio alterato,

Ü l'eia q1

eoipfo quod jus perpetuum tranfiens ad hzredes

qn

4

fuþ

N

p

56

TRACTAT'IIS

N

fub däterminatïs conditionibus certi determinati lau-

Qm

j

demii 62 deterininati Canonis annui jure immutabili

g

non fuerit, faltem pretio condigno , emptum,

à Domino dire&to conditiones & laudemii &

penfionis annu£, fi fuerint valde^improportio-

nate, ad equitatis leges , attenta tamen chari-

tate, reVocari poffint, ita ut pretium emptio-

nis neglectze fucceffive per auctaria laudemii &

Canonis moderata compenfetur; quod in Em-

phitevfi, etiam alterata , fieri nequit, cum in

Va lVi

illa jus Emphitevticum fupponatur à primo aqui-

"

yente fub determinatis conditionibus laudemii &

A

intig

Canonis fixi emptum effe.

Ubi tamen obfer-

il

vandum; peccare eos Dominos mortaliter, qui

ejusmodi vitalitia alterata fibi fingunt in przjudi-

D

MiudiNd

cium fübditorum, nifi in cafü particulari morali

certitudine.conftet , jus fucceffionis ad h»redes à

centum annis pra&ticatum, vel modumlaudemii

*j ATU

Verei

LA

& canonis annuià centum annis pra&ticatum non

fundari in emptione aut pa&ione przvia juris

perpetui immutabilis , fed precife in gratuita con-

niventia prece[Jorum,

QuikRITUR 7. Unde veniat Etymologia

ftisi

hujus nominis : Empbitev/is ?.

M

(

(

RrzsPoNDpEOo. Hocnomenderivaturàcul-

ts i

tivatione terre inculte, feu infitione rerum fru-

2 r

giferarum.

Hoc enim pretio laboris , feu eradica-

VU

tionis & cultivationis antiquitus poft devaftatio-

3. f

nes provinciarum vendi folebant jura emphitev-

tica perpetua füb determinatis conditionibus

n

certi ac fixi laüdemii & Canonis annui, con-

"g

fiftentis in

! pecun;a vel frugibus vel utrisque

J

A ümUI.

QUZE-

DE CONTRACTIBUS IN SPECIE.

5"7

de:lernmül

QUERITUR B.

Quee fit obligatio Emphi-

! mj

tevte erga Dominum dire&um?

0, &URU

libni

REsPONDEO. Emphitevta tenetur r: fol-

lr

TLpropori

«ere laudemium in admiffione ad ufu;n rei Émphi-

tevtica.

Eft autem Laudemium de Jure com-

ATE C

Ut enyti

muni pars quinquagefima pretii , quo eftimatur

res Emphitevtica tempore conceflionis feu admif-

ludenii

d i E

fionis in eam.

Sic fi predium Emphitevticum

um

&ftimetur milleflorenis , pro Laudemio de Jure

communi folvuntur viginti.

Verum de JureBa.

yito uj

lts

varico pro Laudemio folvitur vigefima pars pre-

tii, quo tempore admiffionis eftimatur res Em-

A6n O

phitevtica; feu quinque pro centum. . Hinc, fi

talir, i

predium Emphitévticum zftimetur mille flore-

ln prejui

nis , penduntur pro Laudemio quinquaginta

Uleri mird

floreni.

leredeg

JTDENETUR 2.

Singulis annis prefixo tem-

Tinudemi

4t0/] Of

pore folvere Canonem annuum , feupenfionem

ii u

conventam , que alicubi confiftit in pecunia;

alibi in frugibüs; aliquando in utrisque fimul.

TO

TrNETUR 3. Fundum vel rem Emphitev-

AXynobot

ticam diligenter colere, & inftatu bono confer-

vare. Quod fifua negligentia acciderit rei em-

Tudtritle

phitevticte damnum , tenetur preftare culpam

Jatam.

Et hinc Dominus directus non tenetur

i t

f

ei compenfare reparationes ordinarias, v. g. in

domo, fítabulo, horreis, &c.

t derdht

TENETUR 4.

Rem Efmphitevticam non

1 emphiï&&"

pdition

vendere irrequifito Domino , prafertim in per-

Quj 0

fonas, ex quibus conditio Domini dire&ti redde-

g w

retur difficilior, quales funt perfonz Curiales,

valde potentes, valde pauperes, luridi eecono-

"

D]

D5

mi,

Ql

58

TRACTATIUS

N

mi, perfonz privilegiatz.quoad forum,

: nemple

| qu .'r.a

Ecclefiaftice , & Ecclefiz.

qued

! QUAZRITUR g. Qus fit obligatiorDomini

p

dire&i erga Emphitevtam ?

1

gc

REesPOoNDEO. Dominusdirectus TENETUR

1. poffeffionem rei Emphitevtice cum Dominio

utili transferre in Emphitevtam; eique liberum

ufum rei concédere, &damnacompeníare, que

Emphitevta ob non manifeftata vitia rei paf-

n

E

D

füs eft.

(can

'TENETUR 2. Nonaugerelaudemium in mu-

tatione Emphitevtz, nifi eftimatio rei Emphi-

tevticze interea aucta fit; etiamfi nulla accefferit

notabilis melioratio rei.

Ex hac enim diverfa

&ftimationenon raro contingit, quod circaidem

predium, circa quod ante trecentos annos pro

Laudemio pendebantur viginti floreni, nunc

pendantur centum floreni.

TENETUR 3. Non augere Canonem an-

nuum, velalias praftationes annuas, etiamfi

bonum Emphitevticum interea fit notabiliter

melioratum , vel augmentatum.

RaAc1Oo eft, quia quantitàs Canonis & Lau-

demii jam fuit à contrahentibus jure perpetuo

NV

determinata ac prefixa, prout fuperius dictum

eft. Exceptio tamen quoad jus augendi Cano-

;JW—UH ifä

nem fieri poffet, quando eft, evidenter impro-

Rn

portionatus ad bona Emphitevtica; &fimulevi-

T a

i

dens, valorem pecunig extrinfecum pro Canone

El

mr

pendi folite decreviffe notabiliter. v. g. fi pre-

dium ante trecentos annos pro Canone folverat

decem florenos; cum valor pecunizillo tempo-

W

0q

re fuerit ad minimum quadruplo major, quari

J

nunco

ij

DE CONTRACTIBUS IN. SPECIE

39

DT

nunc€; ita ut illo tempore pro decem florenis

/

potuermt ea comparari, qua nunc comparan-

0 D

tur pro quadraginta florenis, fequitur, decem

florenos hoc tempore non habere ref?ettivam pro-

IS]EXETL

pOïZI(WlEW cum re mehxtevtlca primitus intentam

im Donj

à contrabentibus.

Et hinc in tali cafu poffet

QUe [beny

augeri Canon pecuniarius, nifi confideratis cir-

cumftantiis obftet lex charitatis ,

ne detur anfa

D fare (

At rei p

querelarum & fcandali, aut afülätloms in popu-

lo aliunde fatis afflicto.

Tnmip m

QUJERITUR Io

An liceat petere trlplex,

) TEIETQDh

aut omnino quadruplex Laudemium' fub titulo

JHaa Q

difce[[us & acce[Jus ?

Tum dived

RESPONDEO I.

Hujusmodi receffus à Ju-

dCTCäid

rye communi

aut Provinciali, aut. Municipali

ammosn

circa Emphitevfes proprie di&tas , aut etiam al

T, DUD

teratas quando v. g. hereditas defun&i defertur

her edlb

Ua

v]

inicommuni, & à corpore heredum

TP

iterum venditur feu relinquitur uniex illis , funt

etia

illiciti

nifi veniant ex prima venditionerei Em-

novblite

phitevtice , quodex perpetua obfervantia à tre-

centis & amplius annis colligi poterit

onsi;

REsPoNDEO 2

Hujusmodi multiplicata

f Dernet)

Laudemia nec in vitalitiis alteratis licita füunt , fi

eris at

con(ideratis circumftantiislocorum & temporum

genmünü

fubditum ita gravant,

ut commode non poffit

Jeyterimy?

lucrari pro fe, & familia honeítam fuftentatio-

(f flmula

nem & elocationem honeftam liberorum.

Ad

n proCat

hoc enim tendunt omnes leges & contractus,

ipfa charitas Chriftiana.

uelt

one folré

REsPONDEO. 3.

Duplex tamen Laude-

mium titulo difce[fus &? acce[Jus circa vitalitia alte-

lo t

7I

raía, vel ubi valor Canonis & laudemu antiqui

jOf Qu

dupïo

T

eN

]

ul

60

TORSAOCOTOAOTURDS

D

jb

duplo veltriplo decrevit, etiam circa Emphi-

tevfes proprie di&tas admitti poffet, ubi admit-

a

t

titur vel ex /peciali conce[[ione principis ad parianda

jura particularia , vel ex con[uetudine ferme uni-

| u

vetfali provinci&, nifi in cafu particulari etiam

hocnimisgravet fübditum , itaut non poflit com-

mode fat lucrari pro honefta füi & familiz fuften-

hl

tatione , liberorum educatione , & elocatione.

616[

il

1

Hoc enim, fi non petit juftitia, tamen exigit Chri-

ftiana charitas.

UA&RITUR II.

tevfis fiat caduca?

Ex quibus' caufis Emphi-

REsPONDEO.

Emphitevfis fit caduca , feu

cadit in commifJum , ità ut fine ulla obligationeaut

TEAIT

I

refufione pretii ab Emphitevta expenfi, rever-

tatur ad Dominum, ficque Dominium utile con-

,

i

!

folidetur denuo cum Dominio dire&o , ex fe-

quentibus caufis. 1. Si Emphitevta in Emphi-

?

tevíi laicali per triennium , aut in Emphitevfi

I

Ecclefiaftica per biennium culpafiliter non folvat

D

Canonemannuumintegrum,nec celeri fatisfactio-

neultro, quantumvis non admonitus , purget

li

rnoram.

Ita habetur 1..2. C. de 8ure Empbitevti-

AE

fh:

"M

co; & dutb. qui rem. C. de SS. Ecclefüs. C. fmm. b.tit.

2. Emphitevfis fit caduca , fi Emphitevta rem

o Wmeraim

1 i

u

Emphitevticam notabiliter deterioret dolo aut

culpa |lata.

Cenfetur autem: notabilis dete-

tüttgy

Tün

W[e» ab t

rioratio rei Emphitevtice fieri ; fi Emphitevta

immodicis lignationibus extirpet ceduas fylvas,

me

D'J Il !jw

vel integràm fylvam extirpet , vel pluribus an-

nis non ftercoret agros, &c.

3. Fit Emphitev-

b

l

lt

fis caduca, fi Emphitevta irrequifito Domino

" ll

rem Emphitevticam vendat , aut quovis alio

*l

l

modo

]

!

DE CONTRACTIBUS IN SPECIE.

[ógi

[

T

modo alienet, fecuta a&uali traditione, nificon-

currat confenfus Domini in ejus diuturna abfen-

xms u pttin)

lf u£

tia rationabiliter prefumptus.

4. Si Emphitev-

ta infringat conditiones in conceffione initas,

tcuhr

v.g. ut à predio clam fine confenfu Domini non

Jopofiters

difcedat. |Ex his fequitur, Emphitevtam pec-

Tl ff

care mortaliter, fi delinquat in eo, in quo tam

L loction

lenpit Cs

gravis poena caducitatis ftatuta aut conventa eft-

$. VII.

"p

De rerum permutatione.

[

lpatineag

UZRITUR i. Quid fit permutatio?

RESPONDEO.

Permutatio eft. vendi-

l, rere

1 UtIle COP

tio rei, in qua loco pretii datur alia res equalis

, erfe

valoris; v. g. fi pro equo dantur fex fcaphe tri-

i Enpli

tici, aut tria dolia vini.

Aplierf

QUJRITUR 2.

An permutatio numeran-

vonfolvat

da fit inFer contraétus innominatos ?

Rtisfado:

REsPONDEO.

Permutatio late accepta ,

, Ug

prout per rem , pretii loco fübítituendam, po-

D

teft intelligi adtio humanapretio aftimabilis , re-

Cj

&e numeratur inter contra&tus innominatos , hoc

Jj

eft, eos, qui in jure communi non fortiuntur

ye o

fpeciale nomen & titulum , füb quo tractentur.

iabls d

ld patet ab enumeratione quatuor contractuum

Ti

innominatorum , qui funt fequentes. r. Do, utdes.

dus j

2. Do, ut facias. 3. facio , ut des,. 4. facio , ut facias.

Juriud

UERITUR 2

; Dnptit

€&us bonz fidei.

r

An permutatio fit contra-

ip Dunz

RzsroNDEo Affirmative.

quovis 1

R -

m

)

T RACTATILS

62

'* "

Rarro eft, quia permutatio, five ftri&e

five late accipiatur, verfatur tamen id genere

venditionis , cujus eft fpecies.

Venditio autem

wl

eft Jure naturali & Gentium contra&us bonse fi-

N

dei, ita ut magis attendi debeat ad intentionem

!

contrahentium rationab

4

ilit.e/rpræthmptam, qqgm

ad rigorem verborum.

LL

QUJRITUR 4.

Quznam res permi;tuntür

1iso

vel prohibentur permutari?

REsPowDEO Ir. Permutari poffüntres om-

st

l

8 MM

V00

J

t

1

!

nes pretio eftimabiles, imo etiam ipfz pecuniz.

REsPONDEO 2.

Prohibentur tamen per-

vt

mutari res fpirituales & facre pro re temporali.

Id patet ex. C. fin. h. tit. ubi GaEGoRIUs IX.

fic fcribit : Zxbibita-mobis petitio continebat , quod in-

r)a'

ter. Conventum S. Martini ,. & Prépofitum Alban.,

4 Q

Caufa fuper quibusdam decimationibus vertebatur. Zr-

[ 01vy

bitrari f[unt , quod i. ditkus Prepofitus obtineret. decem

h]

millia folidorum-regalium à vege Hungarie concedi imo-

na[terio mewmorato , ipfi ab earundem decimationum pe-

titione ce[Jarent. " Mandamus ; . cumpermutatio de [piri-

tualibus ad temporaliaimprobetur , pradittum arbitrium

ii

irritum decernatis.

RESsPONDEO 3.

Res Ecclefiaftice non

tf

facrz , fi fuerintimmobiles, aut mobiles pretio-

"t fumr

fe, prohibentur fine folennitatibus permutari

h

Y

N

non tantum in laicos, fed etiam in perfonas Ec-

Dom

clefiafticas.

ttrga

PRozsATUR nonÍfolum ex ExTRAV. Zin-

. ATIOQ

bitiofe , faperius de venditione addu&ta , fed etiam

Utf

ex Declaratione' Cardinalium juffü UnBANI

Afiwres

VIII. edita 7. Sept. 1624. in qua. generatim fic

- AR

habetur : Probibemus omnihus Capitulis & Superiori-

4

bus

"

DE CONTRAC-TIBUS IN SPECIE.:

63

), o r

bus Regularibus cujusvis Ordinis, Conareg ationis , Sc-

n M fe

&

d a

cietatis , vel Inflituti intra. fines Europe exiflentibus

omnium verum C2* bonorum immobilium , ac pretiofarum

äf'uc bv)

E

l

mobilium alienationem ($c; — Abfque ipfius Congregalio-

ii

nis Concilii expre[Ja licentia in Scriptis & gratis conce-

TCR qu

denda [ub pena privationis omnium officior

um . Uocifque

alioe.t pa[[oe , &g«.

E.

VET

quam z';z/b fatto abfque alia

declaratione incurrant.

1

R£sPONDEO 4. Beneficia Ecclefiaftica in-

Tintreson

]

terfe quidem permutari poffunt, fedconcurren-

Qineunie

tibus fequentibus conditionibus. ' PRrMO , ut

N Hïüi?.;er.

concurrat jufta cauía.

SECUNDO, ut ea fiat

'e (

in manu & authoritateSuperiorislegitimi. T zn-

oRTUS Il

TIO, ut fiat cum confenfü Patronorum, fi fue-

Att, ii

rint Patronata , aut Electorum , fi fuerint ele-

ftm Al

&iva, aut collatorum , fi fuerint collativa.

li, 4

QUARTO, ut beneficiati permutantes habeant

1l du

jusinre, velfaltem jus ad rem.

QUINTO, ut

o

abfit omnis pactio Simoniaca, qualis foret, fi

tiümm p

peteretur compenfatio fructuum ab habente pin-

quius beneficium.

jo [

Y

Ed

ym entria

QUJZERITUR

J*

An revera fit Sit;ïonia; fi

permutentur duo beneficia ingqualia cum paáto,

fifice n

i

ut exceffus redituum in uno beneüciq compen-

ij

ii

il

[

fetur fumma pecuniaria?

REsPONDEO.

In hoc caíu intervenit ve.

i p

ypetinsd

ra Simonia non tantum juris Ecclefiafticr, fed

etiam juris divini.

"

RaTro eft, quia Beneficiati non funt Do-

T [deit

mini redituum Ecclefiafticorum ,. fed tantum ad-

miniftratores, proutfuppono ex Traétatu de 9.

y URpAt

operatin

fiitia.

Adminiftratio aütem talium bonorum ex

intentione fundatorum gft annexa ipfi beneficio

é SHPn':Z

ia

D

r

yu

64

TR/A C.T A TIIIS

Y

|

[

in bonum Ecclefie þaft'icularis & pauþerum , ac

f

Clericorum loci, qu& intentio fundatorum, fi-

al

cut nullius jurisdictionifubordinata eft, nifi Epi-

j

:

e D

fcopi, vel Papz, itain hac materia nullius pri-

yiml

vata authoritate aut pa&to mutari poteft.

»

l

ïïf

$. VIII.

(;

lg

DF

De Feudis.

J

UJERITUR I. Quid fit feudum?

i

!

mn?

Ms

AT

RrzsPoNIEO. Feudum eft contra&tus,

quo alicui conceditur res áminobilis cum iranslatione Do-

.;üje ig

Il

minii utilis fub onere fidelitatis preflanda in bellis prin-

V i

czpz per arvitia militaria perfonalia.

JUTAM

m n

T

I

QuiznrTUR 2. Quotupléx eft feudum?

hi

RzsPoNDEro. Feudumdividitur 1. In pro-

51]:

"

prium, & improprium. 2.Innobile & ignobile.

3. In novum & vetus. 4.In paternum, & avi-

j

ü l

tum.

s. In hzreditarium fimpliciter, & here-

ditarium ex pacto & providentia, feu Gentili-

1

6. In Eccle-

Q

tium, ac familiz , & in mixtum.

fiafticum & Szculare.

7. In Ligium, & nonli-

"

ll

A

gium. .8. In Mafculinum & fomineum. 9. In

El

Francum feu liberum & non francum.

Io. Ín

D

lg-im

feudum pignoratitium ,' & non pignoratitium.

AL

A

11. In feudum decamera, feudum de cavena, feu-

&IDU.

(

dum /oldate ; feudum quardie , feudum caflaldie ,

Dümmm

feudum 4dvocatie ,. feudum Decanie &c.

12. ÍIn

».Unqug

feudum bur[aticum ,, & feudum cenfiticum.

FEU-

hT

DUM PROPRIUM eft, inquo reperiuntur

Ti

Upw

T

omnes pfoprietates feudi;g IMPROPRIUM,

ld

in quo non rcperiuntur omnes proprietates feu-

m

j

15

3

[:

L

J

|

DE CONTRACTIBUS IN SPECIE.

65

paupmm "u

di, v.g. fi in eo fuccedant etiam feeminz ineptz ad

M

fervitiamilitaria, vel fi in eo omnino nulla prz-

müa li

ftentur fervitiaperfonalia. FEUDUM NOBI-

T li

L E eft,quod confertur à principe habente jus no-

pots]

bilitandi,& quo fimulnobilitaturrecipiens. IG-

NOBILE eft, quod confertur à non poten-

te aut non volente nobDilitare.

FEUDUM

NOVUM quod primo confertur; VETUS

eft, quodjam prius aliis confuevit conferri.

!

FEUDUM PATERNUM eft, quod ab

Lf

afcendentium aliquo usque ad quartum gradum

Id

inclufive. aquiritur.

AVITUM eft, quod à

L

Majoribus ultra quartum gradum inclufive aqui-

ritur.

FEUDUM SIMPLICITER HZE-

REDITARIUM. eft, in quo hzredes qui-

endum?

cunque, five ab inteftato , five ex teftamento,

five neceffarii, five extranei, five viri five fc-

1.Inpre

Ximobil

ming füccedunt. .GENTILITIUM, FA-

, &arr-

MILIARE,-1íéu:ex: PACTO.ET.PRO-

, ülere

VIDENTIA eft, in quo foli defcendentes

u Gentl

maículi alicujus familiz fuccedunt. MIXTUM

Bu

eft, in quo foli defcendentes mafculi, fed non

alii, nifi qui in aliis bonis heredes fuerint ,. fuc-

, ol

cedunt. FEUDUM ECCLESIASTICUM

um od

m h h

eft, quod confítituitur in bonis Ecclefiafticis ;

montit

SJECULARE , quod conftituitur in bonis fz-

cularibus.

FEUDUM LIGIUM eft, in

t

quo Domino feudi promittitur fidelitas contra

m

quofcunque.

'NON LIGIUM eft, in quo

ác 14

"EU

Domino feudi promittitur quidem fidelitas, fed

reperiutt

non contra quoscunque.

MASCULINUM

JPRIO

FEUDUM eft, in quo fuccedunt foli mafcu-

li; FOEMINEUM eft, in quo füccedunt in

jetats ff?*

- D. zdmort Tr. de Contratt in fpec.

E

de-

1

TRACTATUS

W

66

FRAN-

Y

defe&u mafculorum etiam feminz.

CUM eift, in quo vafallus non obligatur ad

gt

juet:

fervitia perfonalia , fed ad folam fidelitatem.

PIGNORATITIU M eft, in quo Dominus

hll

confitetür, fe hoc feudum vafallo concefliffe

"

*

D

pro certa pecunie fumma, ea tamen ratione,

utliberum Domino fit , tale feudum reftituta

lt

pecunia redimere. FEUDUM DE CAME-

(

ii

RA eft, quando princeps vel alius ex fuo era-

rio conftituit certam pecunie fummam ad con-

TT

FEUDUM DE

J flaüi

gruam ejus fuftentationem.

CAVENA, feu CAVENJE eít, quando

Dozis:.l:

quis ex fuo horreo vel cella cenftituit annuam

1

FEUDUM

quantitatem frumenti vel vini.

SOLDATAJE eít, quando quis alicui confti-

lF'E!IZw;CW*[

tuit annuos proventus fine ullo onere, ita ta-

men ut non tranfeant ad hzredes.

FEUDUM

QUARDLE eft, in quo alicui conftituuntur

annui proventus cum onere cuftodiendi arcem

velterritorium.. F EUDUM CASTALDIJ/E

eft , quod conceditur cum onere adminiftrandi

L

res cconomicas vel alia negotia concedentis.

!

FEUDUM ADVOCATLXÉ eft , quodcon-

l

rms

ceditur cum onere tuendi res & negotia Eccle-

U

fiz alicujus.

FEUDUM BURSATICUM

"i

eft , in quo nulla przftantur fervitia perfonalia,

dUf l

!

|

aut cenfus annuus , fed folum relevium toties ite-

randum, quoties contingit mutatio in perfona

AU IT

FEUDUM CENSI-

h Q

vafalli, vel Domini.

I)a (j

du

'TICUM eft, in quo loco fervitiorum perfo-

nalium Domino vafallus preftat cenfum annuum.

h ;

JJ

TEH

U/ERITUR 3.

Quenam fit obligatio Do-

mini erga vafallum ?

E Dommw

RE-

Hl(

LQE |

|

DE CONTRACT IBUS IN SPEIE,

67

i,

I

RrsPoNDEo.

Dominus tenetur r. vafal-

D

1 lii

lo ftatim dare inveftituram poft promiffim fide-

Qo Dyoni

litatem; & refarcire omnia damna, quz vafal-

lo rl

l

lus paffus eft ex dilatione inveftiture. ». Si va-

T0 fotoy

fallum inveftivit in re aliena , eidem przftare

evictionem.

3. Vafallo viciflim exhibere fide-

lm refj

lem tuitionem.

JE CAN

l

i

I

QuixRITUR 4. Que fit obligatio vafalli

TA

erga Dominum?

T404] (0y

RESPONDEO.

Vafallus tenetur 1. jurare

JUL DI

d wf

Domino fidelitatem , dum invefturam accipit,

nifi Dominus Juramentum ultro remittat.

Vi

OOT

PBUDUI

autem hujus fidelitatis vafallus non folum obliga-

tur, ut à Domino & perfonis ei proxime con-

[icui eot

jun&is avertatomnia damna , eisdem in vita, ho-

re, fbl

TUD U

nore, & bonis fortune , fed etiam ut eafdem

perfonas in vita, honore , ac bonis defendat,

nftountg

d 4ICETT

easque confilio & auxilio juvet.

2. Tenetur

praftare fervitia feudalia in contra&u explicite

ALDIR

minirand

vel tacite requifita. Illa in feudo proprie dicto

folent effe militaria ac perfonalia, quz in cafü

yueeden

gravioris periculi tenetur preftare etiam nonre-

. gt

quifitus.

3. Tenetur re feudali eo modo uti ac

vt i

frui, quo bonum ac diligentem patremfamilias

SATIM

decet; & fi dolo aut culpa lata rebus feudalibus

j p

damnum intulit, tenetur illud compenfare.

4.

g odet

Tenetur petere inveftiture renovationem ,

jo d

quoties contingit mutari perfonam Domini vel

y N

vafalli; ac confequenter tenetur in ea mutatio-

jorun p

ne Domino preftare penfionem , que vocatur

fümannis

velevium.

s. Tenetur non alienare rem feuda-

Jl

lem , vel Dominium utile, vel ad tempus lon-

gum locare, fine confenfu Domini.

J

E2

QUJE-

I«OUASJGUT ASTEUES

W

68

QUERITUR 5.

Ex quibus caufis vafallus

U

ss

amittat feudum ?

REsPONDEO.

Vafallus amittit feudum r.

s

fi intra annum à die factz mutationis in perfona

Domini vel vafalli negligat petererenovationem

inveftiturz.

2. Si debite requifitus negligat

j

praftare fervitia conventa. 3. Si committat cri-

men felonie , feu infidelitatis.

Ad hoc crimen ve-

ro refertur, fi vitam Domini in periculo pofitam

defendére, conjurationem in Dominum averte-

re, in carcere injufte detentum liberare , aut

/

inopem pro quantitate feudi & viribus alere,

I'.g

noníftudeat; fi Dominum in acie vulneratum

deferat, idque fine periculo moraliter certz mor-

tis proprie fieri poffit.

Imo, ubi falus Reipu-

0

blice exigeret , teneretur feudatarius pre aliis

vitam fuam pro vita principis exponere.

Ad

Wl

eandem feloniam revocatur, fi Domino prefta-

zi à filio vel alio fübdito pro offenfa fatisfattio-

nem non curet : fi foedus vel amicitiam ineat

cum hoítibus Domini in ejus prejudicium , aut

u

fi fimilia alia committat fidelitati oppofita, qu&

à feudaliftis enumerantur.

4. Si Domino atro-

d2

cem injuriam inferat, eum in corpore, aut ho-

OL L

r'J]

noregraviter ledendo , gladium ftringendo,

aut violentas manus injiciendo, de gravi crimi-

ln

ne absque neceffitate accufando , cum uxore

d

aut filia Domini lafcive verfando &c.

5. Sirem

J ;,U,

feudalem reddat notabiliter deteriorem , v. g.

!t j

arbores frugiferas in magna quantitate exícin-

JI

ln

dendo.

An vafallus in his delin-

QUXZRITUR 6.

N

l

quendo peccet mortaliter ?

Rx-

ii

At

DE CONTRACT:IBUS IN SPECIE.

69

Cufs vj

1

RESPONDEO.

In omnibus deli&is; que

privationem feudi merentur , vafallus peccat

ttirfeudum:

mortaliter.

Mp

RaATrO eft, quia agit contra juratas condi-

CDOTdfne

tiones contra&tus feudalis graviter invito con-

TU pj

trahente principali , quod ex gravitate pene

Ommitste

colligitur; prout etiam de locatione ratione in-

Cimenv

curía caducitatis dictum eft.

tüopoftr

lum aret

$- IX,

hn

Ji i,

De Pignore , pacto Zfnticbrefcos , pa&to legis com-

? Vultenm

milorie , Fiypotbeca , & alis, cautionibus.

AE COFR

UZERITUR I.

Quid fit pignus?

fits N

Q

l re d

REsPONDEO. Pignus vocatur res mobilis

vel immobilis , cujus po[Je[Jio à debitore creditori traditur

mre 4

jto prefie

in fecuritatem debiti.

QUJERITUR 2,

Quid fit Hypotbeca?

fitsfado-

du jneit

RrzsPoxDEO. Hypotheca eft res immiobilis

vel mobilis , in qua à debitore creditori conftituitur J u s

um , tl

yina, Q

IN RE jn fecuritatem debiti, etiamfi a&tualis po[Je[fio

vei necdum fit iradita creditori.

jomin df

gre, -

QUJRITUR 3.

cbrefeos ?

Quid fit pa&qm Inti

r

RESPONDEO.

Paéctum Antichrefticum eft

u Wt

conentio , qua expre[e vel tacite id agitur , ut credito-

, um at

ij 5d

vi uti liceat pignore, hoc eft, percipere ejus fru-

G&us, donec folvatur debitum.

jorett; ï*,

titute &

QujERITUR 4. Quid fit pattum legis com-

mi[Jorie ?

j li

RESPONDEO.,

Pa&um legis commifforiz

feu Pattum Commifforie eft conventio , qua id agi-

!

E 5

tur,

TJCORACTA TOU

y

70

&ur , ut debito intra certum tempus non foluto pignus

g vf

committatur , hoc eft , amittatur & creditori aqui-

yt qu

UL

ratur.

QUXZERITUR $.

Quotuplex fit Eiypotbeca ?

REsPONDEO.

Hypotheca dividitur r. in

expre[]|un 69 tacitam. 92.in generalem €9 fpecialem.

HYPOTHECA EXPRESSA eit, de qua

contrahentes confenfu expreffo conveniunt.

'TaAcirA eft, quzin re conftituitur vel ex na-

WUM

LU

tura contra&us, vel ex difoofitione legis,

etiamfiin contra&tu nulla fiatillius mentio. Hinc

cf] AD

ifta bypotbeca tacita vocari folet aliquando pignus

legale, & bypotbeca expre[/a vocatur pignus conven-

tionale.

HYPOTIHECA- GENERXLIS

eít, quando alteri oppignorantur vel omnia de-

bitoris, vel certum quoddam genus bonorum,

v.g. omnia bona immobilia , vel omnia bona

mobilia, vel grex ovium.

I YPOTHECA

SPECIALIS eft, quando alteri oppignoratur

res aliqua in fpecie, fingularis ac determinata ,

l

v.g.hec domus, hic fcyphus aureus.

QuzRriTUR 6. Quenam dantur Hypothe-

Af]

c& tacite ex difpofitione legum?

REsPONDEO.,

Hypothecz tacite ex difpo-

Af

fitione Juris Communis à Do&oribus enumeran-

)

tur fequentes.

1. Princeps habet hypothecam

Q

p

N

in omnibus bonis fübditorum ob tributa & col-

2. Ci

TL r

le&as, fi à fubdito necdum foluta (int.

)

1

vitas in bonis adminiftratoris.

3. Ecclefia &

alia pia loca in bonis propriis Pralati vel admi-

A w

:

N

ni(tratoris.

4. Pupilli & Minorennes in bonis

'Tutorum & Curatorum.

5. Legatarii in rebus

LT

1

6. Maritus in bonis uxo-

8 teftatore reliläïis.

ris,

*l

DE CONTRACTIBUS IN SPECIE.

l

y

71

Wa

L

ll) '»:

1

C

ris, vel ejus qui fibi dotem promifit, pro

:

dote obtinenda.

Et viciffim uxor in bonis ma-

riti pro dote affecuranda in eventum folven-

Ü HJWI

dimatrimonii, & pro bonis paraphernis. 7.Li-

li

beri prioris matrimonii in bonis tam patris quam

! £ f

mstris ad fecundas nuptias tranfeuntis, ratione

| en, d Q

bonorum, queipfis debebantur à fuis parenti-

CODVeniyr

bus.

8. Venditor in re vendita refpe&u em-

J Vel r n

ptoris , donec ifte de pretio fatisfecerit.

9. Mu-

lt g

tuans inre illa determinata,ad quam in individuo

D. n

emendam, reparandam, vel confervandam de-

QUOd n

terminate dedit mutuum.

Io. Locator edium

UT

in rebusillis, quzin edes condu&as illatz funt,

NERAUI

pro folutione pénfionis annue, aut pro com-

&l ompiat

penfatione deteriorationis fa&te in re locata.

s Dononr

Textus Juris Communis, in quibus convenien-

Qmpia bor

ter ad exigentiam Juris naturalis conftituuntur

THECI

ifte hypothece tacite, videri poffunt apud Harp-

fignorat

precbt , P. Reiffenfluel , & P. Schmier.

terqintt,

QUJERITUR 7. Quaenam bona comprehen-

À

dantur fub Hypotheca generali ?

REsPONDEO.

n&ägwhe

Sub Hypotheca generali

comprehenduntur 1. omnia,bona tam mobilia

od

quamimmobilia, tam corporea quam incorpo-.

Yos efudu:

v

rea, putajura, & aCtiones.

2, Bona tam fu-

d

tura quam prefentia. l. fin. C. que res pignori.

u

3. Non tamen ea, que verofimiliter quis non

n *

fuiffet oppignoraturus, fi de illisexpreffe fuiffet

cogitatum veltra&atum. 'alia funt veftes ne-

] ol

jui d

ceffarie , fuppellex neceffaria, inftrumenta artis

neceffaria, nifi oppignorans expreffe de illis pa-

ne n

st

&us fuerit.

4. Si hypotheca generalis expri-

pboni?

megetur his terminis ;

oppignoro omnia bonamo

j

4

bilia

y

TRACTATUS

12

: '»WW

bilia &5 immobilia, quidam exiftimant , non com-

qo n

prehendijura, a&iones, & nomina debitorum ; ve-

1

"

Wmüu':«-"

rum, ubialia bona non fuppetunt, autnonfuf-

ficiunt, fpe&ata intentione contrahentium, &

g "

squitate naturali, prafertim fi detur mutuum

fine cenfu , videntur etiam iíta comprehendi.

iil

s.INNon comprehenditur etiam omne id , quod

I

requiritur ad competentiam ftatus pro uxore , &

(

recta educatione liberorum in iis, qui ex Jure

if

gaudent privilegio competentiz.

)

QUZRITUR 8.

Quis fit effe&us Hypo-

thece?

REsPONDEO.

Effe&us eft, quod credito-

ri aquiratur jus in rein rebus oppignoratis; &ex

[

hoc fequitur, quod res oppignorate tranfeant

n

cum onere pignoris ad quemcunque poffefforem,

etiamfi titulo emptionis, vel alterius alienatio-

nis juftiffime in ejus manus devenerint.

ExciPrITUR thàmen pecunia, &alie mer-

ces venales, quz licet cenfeantur comprehendi

in Hypotheca generali, quamdiu adhuc detinen-

tur in poffeffione debitoris , non tamen tran-

1

feunt cum jure hypothece ad alios poffeffores;

l

J

neturbetur humanum commercium.

fb a

QUZRITUR g.

Quid, & quotuplex fit

i MO m

cautio?

re ln

'RESPONDEO.

Cautio vocatur fecuritas de

tübgg

folutione verbis autrebusà debitore przftita cre-

It

ff

il

ditori.

f"

Ui

Ag)ä

DrivipriTUmR in //unplicem , juratoriam , pigno-

&fn

4 ruF

vatitiam , & /atisdatoriam feu. fideju[Joriam.

CAu-

;u*j, j

i

TIO SIMPLEX eft, quae fit nuda conteftatione

Pt

W

ä

affeveratoria verborum.

CaAUTIO JURATO-

NU

n

RIA,

"

!

DE CONTRACTIBUS IN SPECIF.

EU

MTM

RIA, quae fit jurato promiffo folutionis. CAv-

LP

TIO PIGNORATITIA eft promiífo folutionis

ELUTT

cum datione pignoris vel conftitutione bypothe-

st

cea

CAUTIO

SATISDATORIA feu FIDE-

£ll t

jussoRiA eft, quae fit cum aflignatione fide.

COT

jufforis, qui folvat pro debitore impotente.

meid, Qj

UJERITUR IO.

Quinam poffint confti-

OR

tuere pignus vel hypothecam? vel accipere?

qier Ju

RESPONDEO.

Ilii omnes & foli poffunt

conftituere aut accipere pignus vel hypothecam,

E Hypo.

qui habent poteftatem alienandi fuas res cum ad-

miniftratione libera.

Hinc r. Pignus nec dare

QUOd

nec accipere poffunt Pupilli & Minorennes fine

ratis li

authoritate Tutorum vel Curatorum.

2, lNec

Procurator vel Adminiftrator rerum alienarum

l? tratfe

Voffefforer

fine fpeciali mandato , aut mandato cum libera,

5 dliemti

res fuiprincipalis oppignorare vel hypothecare.

If

3. Femina , licetin debito proprio poffit valide

Val mer

conítituere pignus , pro extraneo tamen prohi-

mprend

betur conftituere pignus in re propria fine au*

Ita ftatuitur in S. C. ellejano,

RTR

thoritate Judicis.

ag a

Si tamen contra conftitutionem hujus Senatus-

il

Confulti jurato rem fuam in alterius favorem op-

n

pignoret , non permittitur ipfi in foro externo

exceptio hujus conftitutionis, utut introdu&tze

g d

favore boni communis.

4. Nec Prxlati poffunt

fine folennitatibus oppignorare bona immobilia,

nj

aut res mobiles pretiofas, prout patet ex auth.

Ü præüm-

Zinbitiofe , & ex decreto UnBANz1 VIIL de

anno 1624. füperius $.8. qq. 4. relatis. 5.Em-

dirif ,

phitevta, vel alius habens Dominium utile, op-

f M

nl

pignorare non poteft rem, in qua habet Domi-

nium utile.

Ra-

Ü JUW

À

Es

y!

74

TRACTATILS

us [QF

Yal

Rarro eft, quia hec prohibitio involvi-

tur tacite in contra&u Emphitevtico.

Cum

n

enim manifeftum fit, per has oppignorationes,

ndi

potiffimum clandeftinas, alienari plurima bona

j

u

ignorante Domino , nullus Dominorum pru-

J N

jl

denter fuo Emphitevte ejusmodi oppignoratio-

nes fe inconfulto faciendas permitteret, fi dehac

0«

Vs

circamftantia expreffe fuiffet cogitatum aut tra-

&atum. Et hinc etiam J'us Bavaricum has oppi-

tl

m

gnorationes prohibet füb pena caducitatis.

QUXRITUR II.

Que res poflint vel non

xdufri

poflint oppignorari ?

n K'JM]

RESPONDEO.

Oppignorari poffünt omnes

& folz ille res, que in commercio humano emi

vendiquepoffunt.

Hinc oppignorari nequeunt

T.

1. Res facre, liber homo , res publicis ufibus

IN

[

deftinate , ut funt vig, res litigiofe , res fidei-

l

commifforie , fundus dotalis &c.

Saltem fine li-

mitationibus $. 4. de emptione, affignatis.

2. Res

feudales aut emphitevtice fine confenfu Domi-

ni.

9. Solus ufus alicujus rei cuidam conceffus

DOA

fine confenfüu rem concedentis.

4. Servitutes

u

d

a&tiva & jura prediorum urbanorum aut ruftico-

hy

rum fine predio dominante fine confenfu ejus,

TU n

cujus intereft; v.g.jus iter agendi per alterius

Á

fundum.

5. Res jam uni oppignorate , finecri-

: co.

Al

mine /lellionatus feu fraudulentie Juribus exofee

f

oppignorari nequeunt alteri, quin is moneatur

'Eä liT

de priori oppignoratione.

ET l

L

h

QUZXRITUR I2.

An oppignorationilicite

h

Atj

adjiciatur pattum legis commi[Jorie ?

RrsPONDEO.

Hocpaétum non eft licitum,

Q

l

;

fed ufurarium , nifi concurrat alterutra ex dua-

DT

Is

bus

]

[

i

/

DE CONTRACTIBUS IN SPÉCIE.

25

hi

) IDVD

bus fequentibus conditionibus; nifi videlicetaut

J

ngüüratw ;

pignus minus valeat quam eft debitum; aut nifi

in cafu , quo pignus plus valet quam debitum,

Bl

It U w

ilud in defe&u folutionis debiti vendatur, &

H

exceffus pretii fupra debitum & intereffe refti-

piong

tuatur debitori.

i dEh':i

Rarr10 eft, quia alioquin creditor plus pe-

VOTA

teret & acciperet, quam illi debeatur titulo mu-

LT

tui & Intereffe liciti.

ij

QUJRITUR I3.

AÀn oppignorationi lici-

atl

te adjiciatur pa&tum anticbreftos ?

RzsPowpEO. Hoc pa&um non eftlicitum,

Of rv

fed ufürarium , nifi fru&us , dedu&is expenfis,

lum

deducantur in fortem debiti principalis , & ip-

t nequeu

fius Intereffe , alioquin concurrente jufto titulo

Micis uf

liciti.

Vfl -

RaATro eft eadem, quia alioquin creditor

lm fnel.

ex pignore, quod fru&ificat debitori, utpote

i. 25

füo Domino, plusacciperet, quam pr&tendere

nfa Donie

poffit titulo mutui, & Intereffe liciti.

concel

QuzRITUR 14. Quzenam jura confequi-

Serdiu

tur Creditor ex pignore?

jl

REsPONDEO.

Creditor confequitur ex pi-

gnore fequentiajura. 1. Jusinre, vi cujusrem

Vf

p

oppignoratam aut hypothecatam vendicare po-

te, lt

teít ij quocunque alio poffeffore , donec fibi

prihu t

fuerit folutum debitum , etiamfi ea res fuiffet

?i5 od

interea fine fuo confeníu vendita authoritate

judicis.

2. Jus retinendi pignus femel fibi à de-

yntioni

bitoretraditum, donecfolvaturtotum debitum.

3. Jus prelationis, vi cujus , fi debitor habet

y li

plures creditores , quibus fatisfacere nequeat ,

yude

creditor praefertur in folutione aliis creditori-

d

bus,

76

TRACTATUS

l xwl

bus, pignore vel hypotheca deftitutis , & non

fpecialiter privilegiatis. Ex creditoribus autem

bypothecariis preferuntur , qui habent fpecia-

JnN

lem hypothecam. 4. Jus diftrahendi feu ven-

dendi pignus alteri plus offerenti, ut ex pretio

J

fibi fatistiat , & refiduum reftituatur debitori.

l

Id enim jus nature & intentio oppignorantis ta-

p

potml

cite permittit. Ad quid enim ferviret pignus,

nifi liceat illud'diftrahere?

vl

QUJERITUR I$5.

Quz fit obligatio credi-

jtytli

toris erga oppignorantem ?

f

RESPONDEO.

Tenetur r. rem oppigno-

(ori

Ti

ratam exacta diligentia con(ervare , ita ut tenea-

(fot

tur ad compenfationem , fi culpa fua lata pignus

L

12

AR

periit, aut deterioratum eft. mNNam, ut habe-

Eu

tur l. I4. fF. de pignoratitia attione Ea, que diligens

m

Á l,v,,

b

paterfamilias. in fuis vebus preflare folet , à creditore

j

exiguntur.

!

NEQUE OBSTANT alie leges ab authori-

.a

bus relate, quibus probare intendunt, credito-

AU

rem obligari etiam ad culpam levem , quial. 3. T'it.

T

15. $. 4. Inftitut. quibus wodis recontrabatur obliga-

Mi

ijo , tantum fermo eft de obligatione Commoda-

if

i

M

fl

OLK

tarii, in cujus favorem datur commodatum , non

1

r "

de creditore.

Et in 1. 3. 5. C. de pign. a&. tan-

tum fermo eft de culpa ine addito , per quam in

Jure regulariter intelligitur /ata.

Dein, etiam-

fi in foro externo aliud difponeretur ob prefüm-

ptionem /at2 , ubi conftat deculpa, in foro tamen

interno nullus creditorum fe facile obligaret ad

]"Rmh

RWM

culpam levem , fi ea conditio expreffe exigeretur

ab oppignorante.

:i'wi'vï T

TENZ-

" MWQ

DE CONTRACTIBUS IN SPECIE.

1277

RUi (

lrl

TzNETUR 2. Abftinere ab ufu pignoris,

H

onr

nifi tacite vel expreffe confentiat debitor.

j

[[

lENETUR 3. Reftituere fructus ex pigno-

IN h

l

re perceptos, aut eos computare in fortem &

M erge

Intereffe

fi quod concurrit ex titulo.

Imo te-

AU

db

etur ad reftituendos etiam eos fructus , quos

IBOOtants

percipere potuiffet, nec tamen percepit ex cul

I p

pa lata.

'lTzNETUR 4. Reftituere pignus cum fru-

& meliorationibus , dem-

XftOo tred

&ibus, acceffionibus,

ptis expenfis, quamprimum debitum ex mtegro

fuerit folutum.

m Dþ'* n

QuzRITUR IÓ. Qus fit obligatio debi-

j drttt

1 la

toris oppignorantis erga creditorem ?

RESPONDEO.

Tenetur r. pignus tradere

|, Ut ls

que diga

tempore convento. 2. Creditorem indemnem

fervare , & refarcire damna, fiin pignustradidit

Ltl

rem vitiofam. 3. Reftituere impenfas utiles vel

neceífarias ex füo confenfu faltem tacito, feu

VEU

rationabiliter prefumpto factas.

t, treito

Ex nurs sEQUITUR, à debitore oppigno-

ia Ti

rante, aut creditore pignus recipiente peccari

tinty dio

moraliter , fi agant in regravi contra pactionem

y Comm

feu intentionem obligantis principalis , nempe cre-

du n

ditoris.

gn Q u

w

$.X

Den, t

De . Fidejuffone.

jrobpre

n forot

JERITUR I

Quid fit fideju[fio?

QU

RESPONDEO.

Fidejuflüo eft contrattus

ooigid

fe exp

Jiri&ti juris, in quo aliquis fe foluturum pro debztore pro-

mütit , (iille non potuerit. folvere,

Ti

Dix:

yo

78

TTR ACTA T US

Drxz, /iri&i juris ; quia fidejuffor non obli-

yud

f

gatur ultrà ea, que exfre[fis verbis fpopondit.

(

QUJERITER 2.

Quotuplex eft fidejuffio?

RESsPONDEO.

OR

Fidejuffio dividitur. r. In

A

S'udicialen & Extrajudicialem. 2. In principalem,

d

& fuccedaneam.

JuDricriaLrIs eft, quefit in ju-

j

dicio, & /atisdatio appellatur.

Talis fidejuffor,

MM

"

UM

fi caveat de judicio fifti, J/as; fi caveat de judi-

z

«

catum folvi, Prés, appellatur. ExTRAJUDr-

LA

CIALIS eft, que fitextrajudicium. FipEJus-

ROV

SIO PRINCIPALIS eft, quaquisfe oblizat pro

det, t

debitore principali.

FipEJussro succEDA-

NEA eít, qua quis fe obligat pro ipfo fidejuffo-

TET

Te.

IDoNEA eft, quz fit per fidejufforem ha-

l

(

bilem ad folvendum, ita ut in judicio repelli ne-

0j

Iu1DOoNEA eft, quz fit per fidejuffo-

queat.

li,

T

ï

rem , qui in judicio repelli poteft ex juffa cauía.

'Tales caufz funt, fi aubitetur de ejus füfficientia

imd,

l

ad folvendum, velfi fitlitigiofus, aut potens,

ita ut fit difficilis conventionis.

QUXZERITUR 3.

Quis fit effectus fidejuf-

fionis ?

RESPONDEO.

Effe&us Fidejuffionis eft,

quod fidejuffor teneatur in cafu impotentie ex

1)

;5

10

parte debitoris folvere illam fummam , quetem-

pore fidejuffionis erat debita à debitore , falvo

(f

il

]U

tamen beneficio excuflionis.

j d!lp

Daixr, beneficio excu[Jonis faloo.

Nam fide-

"u

juffor, fi conveniatur ante debitorem principa-

Ut

lem, petere poteft, ut prius conveniatur & ex-

ïï"fpf«"an

?

cutiatur debitor principalis , hoc eft, ut prius

* p

facultates & bona debitoris luftrentur ac ven-

4

Ca"

l

i

dantur; & tum demum, fi repertum fuerit, de-

j

Wt

bitorem

j

DE CONTRACTIBUS IN- SPECIE.

79

:lu Th p

bitorem noneffe folvendo , conveniri & compelli

u

poterit fidejuffor ad folvendum.

Hoc tamen

[ e[

,

t

beneficium excuffionis non prodeft fidejuffori,

jï('idi:uly' 1 ll

1. Si illi fpecifice & exprefTe renuntiavit ; velfi

"Dririg

eidem tacite renuntiet,non opponendo exceptio-

y QUefrin |

nem hujus beneficii.

2. Si debitor principalis

J Áj

notorie non fit folvendo.

3. Sidebitor princi-

AV& de ji

palis abfit, vel lateat, vel alias difficulter con-

XTRAJL'D;

veniriaut excuti poflit.

4. Si fidejuffor malitio-

L Ionm

fe neget, fe fidejuffiffe pro altero, & mendacii

i Oh^it pt

convincatur.

5. Si quis fidejuffit pro tali , qui

I $OA.

civiliter, hoc eft, in foro externo non obliga-

ipfo d

tur, v.g. pro pupillo, vel Minorenne.

bjuform

Qu ERITUR 4. Quinampoffint fidejubere?

lorepaliy

REsPONDEO.

r ibl

Fidejubere poffunt illi om-

nes & foli, quipoffuntalienare fua bona valide.

V: cag

Slüffcienti

Rarro eft, quia obligatio fidejufforia eft

a&ualis obligatio alienandi fua bona pro debito-

WU DO

re, fi folvendo non fit.

Hinc fidejubere non

poffunt r. Pralati Ecclefiarum Regularium vel

i dl

Secularium , obligando bona Ecclefiaftica fine

confenfu Capituli in quantitate refpective nota-

yfnris d

bili; imo, cum fidejuffio vix unquam tendat in

Dyotuted

bonum communitatis , & Prelatus Regularis, tan-

qm, g

quam adminiftrator bonorum communium, nil

djtore lt

poffit difronere , nifi ex confenfu prefuümpto

'communitatis vel univerfalis Ecclefi2, vixun-

m

rem p

quam occurret cafus, in quo Przlatus Regula-

ris abfque peccato mortali in quantitate notabi-

eniaurdd

li fidejubere poffit fine confenfu rationabiliter

d, p

prefumpto Capituli.

2. Religiofi fine confenfu

mtur i

Pralati & majoris partis Capituli.

p fuei, d

Ra-

b

8o

TR A CT A P'U.S

; m[:v

Rartro eft eadem.

3. Parochi.& alii Be-

Pfii

|

u

i

neficiati obligando bona ad füuam congruam fu-

:

ftentationem ordinata.

1pï[ !

t ust

RaArro eft, quianon habent illorum Domi-

W

nium. 4. Mulieres obligando füam dotem vel

*J

parapharnalia pro marito , vel quovis alio extra-

h

neo; in quà tamenre dantur vari& exceptiones.

Poffunt enim fidejubere in utilitatem propriam ;

Ll

M

aut fi fidejubeant interveniente Inftrumento pu-

blico & tribus teftibus ; aut fi fidejubeat pro

o

dote alterius mulieris, quidam addunt cafum;

1ris 0

ilb

quo juramento fuam fidejuffionem confirmat;

quod tamen poftremüm non admitto , quia hoc

f

juramentum füo valore repugnat bono publico,

[

repugnantia à legibus declarata..

'h'fw,l JZ

QuzRiTUR $. Qualia competant benefi-

(

cia fidejuffori ?

REsPOoNDEO. Quatuor. r. Éxcu[fonis , de

quo jam actum eft. ?. Divifionis. 3. Cedendarum

acttionum.

A. Liberationis.

BENEFICIUM

DIVISIONIS confiftit in eo,

quod ,

fi

fuerint plures fidejuffores pro debito eodem,

fidejuffor petere poffit , ut onus folutionis divi-

BENEFICIM CEDEN-

datur in reliquos.

DARUM ACTIONUM .confiffit in eo,

quod fidejuffor à creditore petere poflit, ut fibi

)fæmca

cedat omnes actiones tam perfonales quam re2a-

V Tgo

les, quas habet adverfüs debitorem principa-

Utj

lem, & confidejuffores , & alios pignorum pof-

feffores.

BENEFICIUM LIBERATIO-

IF*ERII:M

NIS confiftit in eo, quod fidejutfor petat fe li-

OIUffOIJe ;

j

berari ab onere fidejufforis ex juíta caufa. . Af-

1

n |

fignantur autem hujus rei caufz. 1. Sidebitor

jm

1

u

il

u

$

DE CONTRACTIBUS IN SPECIE.

: G1

TT

jam diu diftulit folutionem culpabiliter ; & fide-

Lt

jutfor jam diu ftetit in hoc munere.

2. Si debi-

tor principalis incipit diffipare fua bona notabi-

tlonmy

liter, aut vergeret ad inopiam ac impotentiam

lt d

OH

folvendi ; dummodo non fuerit jam prodigus

tempore -fidejuflionis fciente fidejuffore.

3. Si

du

fidejuffor pretermiffo Ordinis beneficio ante de-

UP

bitorem principalem conventus , & jam con-

l rumenwpc

demnatus , vel propediem condemnandus eft,

bt r

4. Si fidejuffor ex rationabili caufa proficifcitur

dint eim,

in terras remotas diu non reverfurus.

5. Siex

11 Cl

culpa debitoris inter eum & debitorem oriuntur

10, o

graves inimicitiz.

6. Si ita ab initio conven-

DT

tum eft inter fidejufforem & creditorem, ut ille

certo tempore evoluto liberetur à fidejuffione,

ttnt bent

7. Si fidejuffor timeat , ob nimiam procraítina-

tionem actionis contra debitorem, unum velal-

tifimi, d

terum confidejufforem labi facultatibus, acpro-

Qu

pterea petat, ut confidejuffores declarentur,

HUX

praefenti tempore effe pares folvendo, adeoque

fibi competere a&tu beneficium divi/ionis,

qui, f

It endt,

Wunonisdr

$-X

( COT

De Solutionibus.

Yifit i

UJERITUR I.

Quid fit folutio?

:pomr,utifsï

RzsPoNDEO.. Solutio eft pre/latio ejus,

j g

quod ex contraGtu debetur , tempore , loco ,. & modo de-

rem pv

Lito.

J

Tonump?

QUXERITUR 2. "/Quot fint modi , fe libe.

»

ii

of pem fell:

randi à folutione perfeéta?

RzsPONDEO. Reperiuntur duo modi ; nem-

T

B E-

pe beneficium competentie , - & ce[fio. bonorum.

[ 9l deb

!

D. mnort, Tr.de Contra&t .in [jec.

F

iINE-

"

v

82

TRACTATUS

]

at

NEFICIUM COMPETENTI/E eft pri-

vilegium certis perfonis à jure nature , velàle-

j

w

ge conceffum, vi cujus plus folvere non tenen-

tur, quam illis füpereft dedu&ta fuftentatione

[d L

]u

congrua.

CESSIO BONORUM eft privilegium

[

certis perfonis àlege competens , vi cujus refi-

o

n

gnando creditoribus omnia fua prefentia bona

& jura coram judicenon folum liberantur ab in-

[/

carceratione & ulteriori exactione, fedetiamab

ómni ulkteriori folutione, etiamfi poftea per do-

;":inirnäits

nationem, hereditatem , vel novam negotiatio-

*Uiïlï?(ïülï

nem ad pinquiorem fortunam venerint.

MW

P

l

r

]

QUuXERITUR 3.

Quinam gaudeant benefi-

cio competentiz ?

RESPONDEO.

Beneficio competentiz gau-

dent fequentes.

I. Parentes contraliberos; &

viciffim liberi erga parentes.

2, Fratres ac fo-

rores erga fe mutuo.

3. Patronus erga liber-

lf

X:

tum.

4. Maritus erga uxorem in dotis reftitu-

tione, & viciffim uxor erga maritum ex promif-

fione dotis.

5. Socii omnium bonorum erga

focios.

6. Donans ex donatione.

7. Mulie-

res honefte. . 8. Milites.

9. Socer utriusque

fCO;T,Iga

;1

conjugis conftante matrimonio.

1o, Do&ores

lg

& Profeffores bonarum artium , quia ferviunt

Md

fine cujusquam injuria bono publico.

1r. Pro-

lt

babiliter etiam illi , qui injuria temporum abf

Mf

que fua culpa adincitas redacti funt, prout Hau-

noldus, & P. Smalzgruber docent.

12. Clerici,

DT

faltem in Sacris Ordinibus conftituti, nifi dolo»

l Uf'iw (

fé contraxerint debitum ex confidentia privile-

|

l

tionem

(

gi. Tales tameq tenentur deponere eau

J

!

:

A

jurato.

DE CONTRACTIBUS IN SPECIE,

83

juratoriam de folvendo,

[Uræ) Vl

quando ad pinguicrgm

fortunam venerint.

Tenorn lt

QuxRIiTUR 4. Án reda&is ad incitas abs«

Mi

que fua culpa beneficium competat jure naturali 2

UE

RresPoNDro Affirmative.

Id probatur ex

UT

communi jure ac fenfu

gentium, & ex judicio

fati i

communi Do&orum. XNam Imperator Novella

EOE db

135. fic fcribit : Ubi locorum juftum eft , ut is qui

edetip:

àn univer [um ex . accidenti non

Jpina neglligentia fua reg

At per

i

]

fuas amifi[fe traditus eft.,

denuo per vim ad ignominiofam

MR

vitam transponatur , &? ad quotidiani vittus , nequá

Mrin.

non awittus corporis inopiam adigatur ? H AUNOL:

T

DUS, qui Tom. 1. Tr. 2. n. 460. iftum textum

adducit, fubjungit: Ob banc rationem & quasdam

alias affirimandum videtur cum decem

gravi[fmis Sfuris-

Mfenti

confultis , - quos vefert & fequitur C A

SPARUS MAN-

iUberos;

zIUs Decif. 3. q. 2. competere hoc jus reda&tis

itres at f

"adincias. LiwrrANDUM tamen hoc eft, nifi

eg la

tales perfonz petendo mütuum huic juri expref:

odsteltt

fe vel tacite renuntiaverint ex more regionis.

| er pron

QUu/ERITUR $. Án perfonz, quz gaudent

Ym df

beneficio competentie, poffint ante fententiam

, 1 M

Judicis fibi ipfis clam fervare, vel etiam furripe«

ter Ug

re competentiam ?

1o, D

W

REsPOoNDEO Negative.

Ra'T10 eft, quia cum ad ufüm hujus bene-

quünt

l, u

ficii requirantur multx conditiones , non pof-

n

funt effe judices in caufa propria: & fuppofito

teny

y, p

j etiam, quod liquido conftaret de requifitis con-

n

; ditionibus, tnon tamen conftaret, an competen-

iti, D

[f

u

i

, tiafibi competat ex lege pofitiva, vel jure na-

, turali? Et fi boc conftaret, non tamen con-

MT

t

ftaret, quod fibi competat ex juftitia commuta-

re at

L

2

tivs,

u

84

T ROA CCEA LEU5

M

tiva, vel folüm diftributiva dependenter aba&u

T

legitimi Judicis ? In dubio autem non licet fur-

)

Mihi videtur; quod hocbene-

ripere alienum.

QHl

ficium competentiie folum debeatur ex juttitia

diftributiva.

QUJERITUR 6. An fucceffor in Beneficio

vel Pralatura teneatur folvere debita contracta

à fuo Anteceffore ?

Si anteceffor contraxit

Us

REsPONDEO I.

debita in luxum vel alios fumptus inutiles, non

E

(

g

D

ten

etur ea folvere fuccetfor.

RaAT10 eft, quia tutor non poteft nocere

pupillo ; nec fucceffor ullo titulo poteft gravari

fa&o alieno defuncti, cum fua bona non acci-

piat hereditaria fuücceflione à defuncto, fed à

[

collatore.

Si anteceffor contraxit

RESPONDEO 2.

debita in utilitatem Ecclefie , attamen fine con-

fenfu eorum, quorum confenfus requiritur, fuc-

cefTor non tenetur folvere illa debita.

W

RartIo eft, quia in tali cafu poffeffor bene-

Muf

ficii vel Prelatus non poteft valide obligare bo-

li

pa Ecclefie, utpote deficiente confenfu legiti-

Tl

Exfolaautem ob-

ln

1]

mo ad obligationem realem.

ligatione fui antecefforis nullo titulo oblig

atur ;

i dnmph

xml

cum ab eo nil juris aut bonorum accipiat, fedà

Pf

collatore vel Inftitutore in beneficio.

p

!

Si anteceffor contraxit

RESPONDEO 3.

4

W

debita in neceffitatem Ecclefie , attamen fine

ufmf»

j

confenfü eorum , quorum confenfus ad contra-

Q

"I

ndam obligationem realem potuit & debuitre-

"

d

quirl, ne

t

fic obligatur fucceffor.

)

R -

ügo

1

)

DE CONTRACTIBUS IN SPECIE

85

Dltrtrg

Rarro eft, quia in tali cafu non contrahi-

1 0n fs

tur ab anteceffore obligatio, nifi perfonalis. Ad

Qd

perfonalem autem obligationem antecefforis fuc-

r r

ceffor non tenetur, cum ab eo nil accipiat jUFlS,

vel bonorum, fed à folo collatore.

RLSPONDro 4.

Si anteceffor, contraxit

U

tDj m

debita pro neceffitate Ecclefie in cafu, quo nul-

lius alterius confenfus potuit aut debuit requiri,

fic demum obligatur fücceffor, in quantum ad

Mor cons

eum ultra congruam fuftentationem defertur ex

iU

bonis Ecclefize

RaATr10 eft, quia in tali cafu. cenfetur obli-

|potil n

gari titulo dotis, quam accepit à fua/pon/a, hoc

potelg

eft, ab Ecclefia, in qua habet beneficium.

D

D2 1100 4

QUJERITUR 7

Qui folvit per errorem,

indo, f

quod non debebat, an poffit propria authorita-

te aperte vel clam repetere indebitum ?

Q CODLT

RESPONDE O.

Qui per errorem folvit,

enffte cot

quod certo non debuit nec naturaliter, nec civi-

yiriu

liter, poteft repetere indebitum condittione inde-

biti coram Judice; & fi ob defe&tum probatio-

of rb

num non pofíit recuperare fuum, poteft illud et-

jam clam repetere.

gtl

anfeni

Rarro eft, quia in tali cafuü ob defe&um

confenfus, auttituli & materie, nontranstulit

a d

ylo o

foluti dominium. $Siautem dubium aliquo mo-

do, faltem tenue, fit

an debuerit folutionem

ypl

civiliter vel naturaliter,

fii

non poteft propria au-

thoritate folutum repetere.

e(for t

HIMIB

RAT10 eft, quia nemo eft privandus poffef.

fione certa ob jusalterius incertum. . Necetiam

(us ao

licet uti fententia probabili in prejudicium ter-

j d!

tii exiftentis in poffeffione

,

I3

Quz-

l

" ']V

uV

$6

TRACTATUS

" QUERITUR 8.

An detur in conf(cientia

W

j

obligatio folvendi in fpecie, quod conventum

eft? an vero fatisfiat preftando intereffe ?

REsPONDEO.

Datur in confcientia obli-

romiífum eft,

j

atio folvendi in fpecie, quod

t hinc, qui folutionem promifit per dationem

d

N

equi, vel agri; non fatisfacit folvendo in pe-

cunia, etiamfi offerret (ummum pretium rei.

1

j

RaTr1O eft, quia contractus ex intentione

j

W

contrahentium legem accipiunt, que intentio

fepius magis refpicit ad commoditatem aut affe-

a

&ionem propriam , quam pretium rei.

ilttm

UXRITUR 9.

In qua moneta fit preftan-

da folutio ?

LVE

REsPONDEO. Debitor tenetur folvere iri

Á V

moneta non folum currente, fed etiam refpetti-

ve ulili ad fines creditoris.

Ra'10 eft, quia contra&us, in quo funda-

^ VAUW

um

tur debitum folutionis fupponitur effe contra-

l ; fl

&us bonz fidei, in quo infpicienda eft intentio

INe-

contrahentium rationabiliter prefumpta.

mo autem fibi folutionem fieri expreffe permit-

teret in moneta refpe&tive inutili , fi de modo

Wfi, n

folutionis fuiffet cogitatum vel tractatum. Ita-

Pruff

quefic folvens, v. g. in magna quantitate pecu-

3l

nie mercatori, aut civi, quem ad ufus fuos in

UT

comparandis neceffariis fine damno expendere

4

lie

In

DI

(

non poffit, peccat contra juftitiam.

I ij

M

QUJERITUR Io. . Quibus debeat folvi?

il 1l

d

RrsPowDEo.. Adíolutionem tam pro fo-

dj

ro interno quam externo validam requiritur, ut

b

Aj

at

h

folvatur illi, cui folvendum faltem tacita inten-

EN

I

tio contrahentis principalis, vel lex . requirit ,

Ü

ül'uv-

cui

M"P)CM

$

, DE CONTRACTIBUS IN SPECIE,

87

t Qonfy

cui fubjicitur ipfa intentio contrahentium. Hinc

AC Qp

fequitur, non fatisfieri per folutionem.

I. Si

! meI'EITe?

folvatur procuratori creditoris non habenti ge-

RU

neraie vel fpeciale mandatum de recipiendis fo-

Dronifin

Jutionibus.

2. Si folvatur uxori creditoris, aut

lLt dj

ejus filio, vel fervo, non habenti adminiftratio-

Olvenjo

nem.

3. Si folvatur creditori creditoris fine hu-

|ptetüum r

jus confenfu rationabiliter prefumpto.

4281

5 6X Itj

folvatur pupillo vel Minorenni fine tacito con-

; Q i

fenfu tutoris vel curatoris rationabiliter prefum-

Ottem a

Cenfetur autem confenfus creditoris ra-

Jnte,

pto.

tionabiliter prefumi, quando negari non poteft

At (tora

fine evidenti injuftitia.

Quia creditor; ubi agi-

tur de ejus przefumpto confenfu, non eft pre-

tür folre

fumendus velle committere apertam injuftitiam,

[

QUZRITUR II.

Quis creditorum ex obli-

gatione confCientiz fit preferendus quoad folu-

i quo füni

tionem , quando omnibus fatisfieri non poteft?

o contr

RESPONDEO I.

Debitor ante omnem fo-

efrintenti

lutionemteneturreftituereres alienas, que fünt

ma M

in alterius dominio, fiadbuc extent. Tales res

xd t

alienz funt dos, & dona parapbernalia uxoris; de-

,üim

jofita , commodata , bona vendita, quorum domi-

um

nium fibi refervavit venditor ufque ad folutio-

pontltte p

nem; bona 4 tertio vendita aut legata Ecclefie,

ab ufüs o

monafterio vel alteriloco pio ante traditionem,

quia ante traditionem aquirunt dominium.

;lmno ul

|

Dixz, 4 tertio, nam fi debitor ea primum

|

ebf;at folvi?

vendat aut donet poft obligationes contra&as

m n

cum aliis creditoribus ,, & poft jam manifeftatum

periculum de fufficientia folvendi, hoc privile-

j reqüfril.b'f!

mtacitut

gium Ecclefiarum in prejudicium creditorum

caret effe&u; cum Leges in favorem Ecclefia-

|let reqm'l;

Ea

rum

y

88

TRACTATUS

o

rum introdu&e , dum prodeffe Ecclefiis volunt,

qpac

nulli habentijus anterius fáncte & pie obeffe vel.

le poffint.

(rdto

vum

REsPONDEO 2.

Dedu&is rebus alienis de-

bitor poft apertum periculum de fufficientia o-

h

mnibus folvendi tenetur jure naturali prius fol-

vere creditoribus anterioribus, etiam ante hy-

pothecarios ac privilegiatos.

Ra'T10 eft, quiaconftituendo hypothecam,

It

aut fumendo mutuum à privilegiato, licite non

1

potuit prejudicare anterioribus creditoribus.

Ergo nec prefumitur habuiffe intentionem fic

rajudicandi.

REsPONDEO 3.

Debitor poft folutionem

creditorumanteriorumtenetur prius folvere cre-

ditoribus anterioribus hypothecariis.

Rarro eft, quiaconftituendo bypothecam

recentiorem, etiam fpecialem vel alias privile-

giatam, non potuit licite habere intentionem

prejudicandi .anteriori creditori.

Ergo, cum

hoc non prefuümatur , jure naturali tenebatur

periculum impotentie ad folvendum potius

],

Á

transferre in creditorem recentiorem, quam in

priorem.

i

NECc oBsTAT.

!

Mi

l

Quod in Proceffu Edictali

obfervetur ac prefcribatur alius ordo folutionis,

QUE

prout proxime dicetur; quia ille ordo refpicit

n

res debitoris potius tanquam res fubjectas domi-

Mu

nio alto reipublice , quam dominio privato feu

1 ul

W

baffo debitorum.

.0,E

n

QUJERITUR I2.

Qualis fervetur ordo fo-

MT

^]»P]

lutionis in foro externo per Leges?

RE

EN X

tb

$

DE CONTRACTIBUS IN SPECIE.

89

1

H

RESPONDEO.

Dedu&is rebus alienis fol-

Jit Obe[]eb

vuntur I.creditores fpecialiter privilegiati. 9.

Creditores hypothecarii fpeciali juris prerogati-

TUj

va muniti.

3. Creditores hypothecarii nulla

* lii

fpeciali juris prerogativa muniti.

4. Creditores

atur;di friy

chirographarii, privilegio perfonali ratione de-

m a

biti vel perfonz muniti.

5. Creditores chiro-

grapharii fimplices, nullo e;iam perfonali privi-

Ts

legio muniti.

glaïO, hCITB

QuizRITUR 1r3. Quinam fünt creditores

U Credir

fpecialiter privilegiati ?

iltentine

RESPONDEO.

In Jure communi ponuntur

fequentes r. illi, quibus aliquid debeturratione

Vf lts

fumptuum in Judicio Edi&ali, Inventario, &c.

factorum.

À ln

2.]lli, quibus aliquid debetur ratio-

]i

ne funeralium in morte defunüii debitoris, &

Ylypotlet:

ejus uxoris, vel liberorum, juxta conditionem

las príi

ftatus intra limites bone[latis infane fa&torum. 9.Illi,

Tntentionen

quibus aliquid debetur ratione pharmacorum, di-

[rpo, u

&is perfonis in ultimo morbo factorum; quales

]i tendbatu

fünt Medici, Chirurgi, Pharmacopolsz.

4. ll-

w pott

li, quibus aliquid debetur ratione mercedis, uti

t quii

funt nece[farii famuli & Officiales domeftici fpecia-

liter condut&ti pro mercede.

Rarro preferentie harum perfonarum ef-

odf

fe poterat, quia creditores non poterant-eífe

orio at

]

l

prudenter inviti, fi debitor circa ejufmodi per-

Je orio f

1

n

fonas contraheret, velactuale pretium offerret;

fs

cum id potius cederet in augmentum fpei & in

pjo pl

bonum creditorum, ut fecurius folverentur &

j

integrius.

UJXRITUR I4. Quinam fint creditores hy-

vetgr t

?

y!

pothecarii fpeciali Juris prerogativa muniti

l

Re

l

y

96

TR ACTATUS

RESPONDEO.

Tales funt & habentur in

(

l ü h

n

Jure 1. illi, quibus aliqua res eft hypothecata

in fpecie, antequam pervenerat in dominium

RE»FL

du

debitoris, prout contingit circa res hypotheca-

tas in fpecie liberis ex priori matrimonio. 9.Fi-

J

fcus feu camera Domini territorialisrelate ad tri-

buta, fteuras, vel alias preftationes debitas ad

e&rarium publicum, &c.

3. Uxor & ejus defcen-

dentes ratione dotis in maritum translate, inbo-

AT

nis mariti.

4. Illi, qui mutuam dederunt pecu-

Jl

NT

niam ad domum vel aliam rem emendam, in il-

la re empta vel refecta.

5. Illi, qui obtinent

As

bypothecam publicam, hoc eft, Inftrumento

M g

m

publico conftitutam coram Judice, Notario &c.

:rI'

!l

H

QUJRITUR I$.

Quinam fint creditores

Chirographarii privilegio perfonali inftru&i.

l

RrzsPOoNDEO.

Tales funt 1.Illi, qui rem

depofuerunt, & perdito depofito folum habent

a&ionem perfonalem adverfus depofitarium. 2.

Jlle, qui uni ex creditoribus pecunias loco de-

v

bitoris numeravit in continenti.

Ingreditur

U

enim per hoc in ejuslocum.

3. Dantes mutuum

ad exítruendam, reparandam, vel inftruendam

J

"

navem,

4. Respublica , vel alia communitas

Rfücx

privilegio fifci gaudens.

In hanc claffem etiam

It

referuntur Ecclefie vel alia loca pia, fi ex eo-

;

Q

rum pecuniis nihil eft comparatum , fi enim ali-

iM

quid foret comparatum, in ea re haberent hy-

1

pothecam.

Verum hec omnia, prout monui ,

UT

Llï,(mk

pertinent ad forum externum, circa quod Juri-

!

ite , przefertim provinciales cujufque provinciz

" EIU l [

HrOXDP

confulendi fünt.

ï

M

Qv -

l

giis)

l$

DE CONTRACTIBUS IN SPECIE.

h

9I

(

hs

l

&

N

QUIERITUR 16. Quid fit,

W

fiat, folutio per compen[ationem ?

& quomocjlo

Eu l dg

ATR

REsPONDEO. Solutio percompenfationem

Dol

eít adequatio mutuorum debitorum inter fe.

ii

Fit aliquando per dedu&ionem debiti reciproci.

-,:alisreiatead

Dividitur autem in publicam feu manifeftam, &

I0neS dl

ecculiam feu clandeftinam, dum quis alteri, no-

u

lenti folvere debitum, clandeftine tantundem au-

TOR 1

fert, quantum debet.

Mderity

QUERITUR 17.

Quid fit, & quomodo

"ag

fiat, folutio per INovationem?

Í, i diis

RESsPONDEO.

Solutio per Novationem. eft

» D

modus, quo vetus obligatio transfunditur in

'& Notrol

aliam manente eodem creditore & debitore, v.g.

[nt credit

fi debitor centum florenorum fe obligat ad dan-

Hnftrod

dum determinatum equum.

Sic enim mutuum

transfunditur in venditionem.

Il qui r

QUJRITUR r8.

Quid fit, & quomodo

0lom heben

fiat, /olutio per delegationem ?

RESPONDEO.

Yitirium, 1

Solutio per delegationem

jas loto d

eft actualis fuübftitutio alterius debitoris ultro

hyelit

confentientis & acceptati à creditore.

XOteS TOE

UXRITUR IQ. Quid fit,

& quomgdo

d infrenz

fiat, folutio per a[fignationem nominis ?

j COj

REsPONDEO.

Solutio per affignationem

e dufem e

nominis eft modus, quo debitor creditori indi-

cat, talem fummam fibi ab alio deberi, eique

TM

n, j aiti

mandat, ut ab illo tertio folutionem fuo nomi-

e bbett j

neexigat, acloco folutionis retineat.

AÀn creditor teneatur fo-

pmul ub

QUXERITUR 20.

lutionem recipere per partes?

J

a qu

REsPONDEO.

Ex juftitia non tenetur re-

]

Ti provla-ï

ciperefolutionem per partes, nifi itafuerit con-

ventum,

le

W

92

TR ACTATIUS

ventum aut debitum per partes, velex diverfis

st

caufis, puta, ex mutuo, ex empto, ex locato

w

&c. contra&tum fit.

Ex charitare tamen tene-

o

mi

tur recipere folutionem per partes, fi debitorin

)

l

V

gravi neceflitate conftitutus velalias conftituen-

dus fit, nec integra folutione fimultanea admo-

dum egeat creditor.

Patet ex legibus charitatis

datis in Difput. 1. de Decalogo.

nTl

QUJERITUR 2I.

Quodnam debitum cen-

featur effe expunctum, quando debitor partem

ER

folvit, non exprimendo, pro quo illam folvat,

ii

AU

J

debito ?

*

RrsPONDEO.

Pro illo debito cenfetur fol-

W

Aefor f

.ricp;'i:

viffe, pro quo illam verofimiliter creditor acce-

MM Fadey

ptaffet, fi expreffa interveniffet mentio.

Rarro eft, quia creditor in tali contra&tu

,

n

eft principalis obligans.

Itaque ex parte ipfius

creditoris ftat interpretatio fuz mentis, fi rece-

à d

dere vellet à naturali ordine folvendi debitum

anterius debitor. Alioquin, nifi aliud colliga-

tur ex circumítantiis, creditor prefumitur fequi

ordinem naturalem , ipfamque folutionem acce-

ptare pro antiquiori debito, vel pro eo, quod

confuevit folvi prius, prout confuevit prius fol-

Wt

vi intereffe quam capitale.

lts

QuznITUR 22, Quo tempore debeat fieri

Ts P

folutio ?

LOM

RESPONDEO.

Si tempus non fuit przfi-

U äj,'g,

xum folutioni, differri poteft, donec exigatur

àcreditore. . Quamprimum autem exigitur, ex

UT

3 War

!

eo die debetur füb gravi vel levi obligatione,

ff"u"ï dügiwl;

prout fecundum. varias circumftantias creditor

feu obligans principalis poteft effe leviter vel

MU

gra-

j

DE CONTRACTIBUS IN SPECIE.

93

l: & d

p y &

graviter invitus circa nioram folutionis. -Hinc

peccant mortaliter, quifolvenda ex pa&o certis

I t

NT

l

anni temporibus non folvunt, ac per hoc iis,

quibus debent, creant gravem contriftationem

d J c(]nfh j

DUlton

tF

vel refpectivamindigentiam; imotenentur com-

penfare damnum , quod mora folutionis intu-

d

Dusdu

M

Jerint.

i

1 dbl

QUEZRITUR 23.

Quo loco debeat fieri

folutio ?

db

10 hm o

RESPONDEO I. Si debitum fuit contra-

&um ex deli&o, v.g. fraude, furto, debitor

( Cenfen

tenetur propriis expenfis folvere in eo loco,ubi

Qreditor

moratur creditor , vel ubi rem poffideret, fi

entio,

non interveniffet iniquitas.

1li contt

i

RaTrO eft, quia innocens damnificatus ab

(prte pl

injufto damnificante debet fervari indemnis , ut

fi, f ren

reparetur priorbonorum & pretiorum lefa &qua-

X debitum

litas.

Aliud dicendum foret, fi tante expenfie

iud colige

faciende eflent in reftitutionem ob diftantiam

i d

loci, ut attenta parvitate refpeCtiva debiti, &

Ia

conditione fuorum bonórum non cenfeatur in-

00, (

vitus, fiaut differatur, velin opus aliud pium

t r

juxta ejus mentem prafümptam convertatur.

REsPONDEO 2.

Si debitum fundatur in

yelitie

contra&tugratuito, v.g. donationis, promiffio-

nis, legati, &c. non datur obligatio, folvendi

debitum in alioloco, quam ubitempore contra-

pn f

m a

€tus, v. g. donationis extitit; nec tenetur do-

nans, velheres, illud fuis fümptibus transferre

D

obl

in locum donatarii.

Rarro eft, quiaea prefumitur fuiffe inten

tius (

Jeritt n

tio obligantis principalis, v. g. donantis.

;

Rxz

r

u

94

TRACTXTIU$S

jl

T

Qs

RrsPowpszo 3.

Si contra&us, ex quo de-

.

betur, cedit in utriufque contrahentis utilita-

2

jl

Wl

tem, prout cedit emptio, locatio, &c. folutio

facienda eft in loco, ubi res eft tradita vel ubi

i

l]

di

conceffus eft ufüs, nifi aliud ex circumftantiis

colligatur de intentione obligantis principalis,

[

"

puta, vendentis vel locantis, &c. cujus eftícri-

bere legem contra&ui.

Si autem contractus ce-

j

ditin utilitatem folius debitoris, uti fieri folet

l

jn commodato , folutio fieri debet , ubi commo-

|:

3 U

V

Si deni-

V

datarius rem à commodante accepit.

ii Y

que contra&tus cedit in utilitatem folius credito-

AUR

1

ris, prout fit in depofito, res reftituenda eft in

m

u

loco, ubi fuit accepta, attamen expenfis credi-

li

M

toris.

Hecprobantur exeo, quia ejufmodi in-

:

D

tentio obligantis principalis preefumitur ex com-

Mi

muni fenfu DoCtorum ac confequenter arguitive

ATUL

ï

ii

gentium.

1

QuxRITUR 24. An liberetur ab obliga-

tione iterate folutionis, qui folutionem mifit

,

per bajulum perfidum; aut expilatum à predo-

nibus ?

ly

x

RESPONDEO. I.

Si ipfemet creditor mifit

Ll

ej'ufmodi bajulum pro recipienda folutione, libe-

Nf w

ratur debitor ab iterata folutione, nifi debitor

Durt

debeat ex delicto.

'Talis enim in fe recipit o«

JhUJUS[ |

Mi

mnia damna & pericula, que occafionari pof-

T

&&W

fünt ex fuo delidto, prout di&tum ett in "Tra&t

Immm

(

de Sfuflitia, nifi effent damna aut pericula pror-

UR

TLR

füsextraordinaria, que prudenter previderiaut

timeri non poterant.

Si debitor mifit bajulum

T

1w

RESPONDEO 2.

l

alioquin fidelem , notum , prudentem, nec ulla-

tenus

1*4

me

$

DE CONTRACTIBUS IN SPECIE.

95

&US, &t

tenus fufpe&z fidei, diftinguendum'eft, an res

lo ( fi

debita fuerit in individuo, v,g. hoc poculum,

Vl v

vel tantum in genere, v. g. centum floreni? Si

prius, res perit creditori; quia cenfetur perire

j FirCllmflgg

Ls i

cafu fortuito; nec idem individuum poteft bis

reftitui , nec reperitur titulus reftituendi in &qui-

o j

D contrfn

valenti ex intentione obligantis principalis, nifi

in contra&tibus, v. g. commodati, ubi contra-

if

&us cedit in utilitatem folius debitoris.

Si au-

tb Ubl o

tem res fuit debita folum in genere, res perit

UMRT

debitori, qui

Molts d

folutionem.

proin iteratam tenetur preftare

fituends d

Rarro eft, quiä ea eft intentio contrahen-

eIpenfs r

tis principalis, ut manente genere debiti per-

t ejnodi

]

eunte uno individuo folvatur ex alio , prout

TIEUF CX 0t

colligitur ex fenfü Do&orum & Gentium.

feranguii

QUJARITUR 25.

Quid agendum debitori,

fi debito tempore & loco offerat creditori folu-

b bf

tionem , & is ob frivolam e&cufationem nolit

Onem m

eam acceptare ?

n àpeto

REsPOoNDEO. Debitor poterit in tali ca-

fu pecuniam numeratam & obfignatam in prz-

telitor n

fentia duorum teftium vel Judicis deponere apud

Yaticne,l

Judicem vel apud ipfum creditorem, aut ejus

procuratorem , tutorem , curatorem.

Etfe-

, ii

feretpit

&us hujus depofitionis eft, quod habeat vim fo-

v p

lutionis , & periculum rei, fi forte pereat, trans-

aT

ferat in ipfum creditorem.

pericula W

QUJZRITUR 26. An & quando creditori

pfævideria.;

liceat uti compenfatione publica vel occulta, fi

debitor nolit folvere ?

RESPONDEO I.

Necpublica, nec occul-

Yi t

; pecui

ta unquam compenfatione uti licet, fi debitor

i

C0fi-

TRACTATUS

W

9$

conuenienter poffit conveniri ac compelli ad folu-

T

tionem per Judicem.

j gï:»"-

RATrO eít, quia alioquin ea compenfatio-

hY

num licentia cederet in perturbationem Reipu-

blice.

)

Daixr, convenienter,

Si enim Judex interpel-

lari nequeat fine magnis incommodis , expenfis,

Ti

diffidiis, inimicitiis , amiffione gratiz , &c. cui-

P

libet licet repetere füuum compenfatione occul-

j

ta, quantum fieri poteft fine perturbatione rei-

ublice, & aliorum gravium malorum pericu-

mEü

lo; faltem fi fuerit res levis, ita ut non fit ope-

repretium , a&ionem inítituere coram Judice.

RrzsPONDEO 2.

Etiam in rebus gravioris

(

momenti licet uti occulta compenfatione, fi con-

currant fequentes conditiones,

I. Ut debitum

AUL I

n

fit liquidum, feu moraliter certum vel per fen-

VU

tentiam Judicis, vel per ipfam confeffionem ex-

trajudicialem debitoris, vel per acta folennia

ere&ta coram Judice aut Notario, nulli &quivo-

cationi judicio uniformi virorum prudentum in-

Si

differentium ac in re peritorum obnoxia.

enim debitum non fit confeffatum ab ipfomet

1

l

debitore, & debitum non fit liquidum per fen-

tentiam, vel per arbitrium uniforme trium aut

tsj

quatuor Jurisconfultorum,. non licet uti occul-

!tj

ta compenfatione.

n

Rarro eft, quia, cum plerique litigantes

TEU

credant, lüa jura effe cer:a, alioquin hi omnes

d7

poffent uti occulta compenfatione non recur-

*

rendo ad Judicem, quod vergeéret in gravem

perturbationem Reipublicg. Huc facit propo-

, li "

fitio 37. ab Innocentio Xl. damnata: Pamuli &

äï'ïivaleng)

jJamule

;

L l'**C.T,

$

DE CONTRACTIBUS IN SPECIE,

QUE

97

- famule domeftice po[fJunt otculte. beris fuis furripere ad

compen[andam operam fuam ,. quam majorem judicant fa-

)acionemRä

lario, quod accipiunt.

2. Ut debitum debeatur ex

juftitia, & non tantum ex charitate vel gratitu-

Jule itty

dine. 3. Ut non poffit convenienter aquiriautho-

]

ritate Judicis, vel alio medio licito per reperitas

Qd

Wi

Rttie ln c

inftantias. 4. Ut, quantum fieri poteft, accipiatur

res ejusdem fpeciei cum re debita, puta, pecu-

Ttione

ütbatre

nia pro pecunia, frumentum pro frumento &c.

|tn)

]

irum p

M

l

RaTrO eft, quia alioquin foret periculum

TRYT

excedendi in pretio rerum , quas debitor forte

Turum

zítimat & diftrahere intendit fummo pretio, &

tDus Pt

creditor accipit infimo pretio.

5. Ut percom-

iton, f

penfationem occultam non creetur periculum

. Utdabi

feu prejudicium innocenti, v.g. fi propterea in-

d per f

nocens veniret in fufpicionem probabilem furti,

MTonem et

vel fi prejudicaretur aliis creditoribus, haben-

$a folemia

tibus evidenter jus pradlationis etiam pro foro

uliquvo-

interno confcientie. 6. Utdebitori ex tali com-

udentum n

penfatione non oriatur grave damnum vel in-

ha,

commodum, vel creditor impedire teneretur

a ipr

ex charitate vel juftitia.

7. Utexoneretur con-

ilun peré

fcientia debitoris , & przcludatur pretenfio h-

vme triunt

redum creditoris , ne ille ex perfuafione obliga-

T Ut 0

tionis folutionem iteret, vel peccaminofe dif-

ferat; aut ne hzredes creditoris folutionem à

, debitore urgeant.

His enim malis efficaciter

rl

,

obviare tenetur creditor, fiuti velit compen-

X

lii

lj

e nol

,,fatione occulta, Siautem hec malaimpedirine-

queapt, tenetur creditor occulte reftituere fal-

]

"E

n

cfact f

(

[

tem in ?quivalenti, vel donare, qus occulte

D

f

j

j accepit,

lr

hi

]p

D. Zdmort Tr. deContratt. in fpec.

G

$.XII.

p

98

TRACTATUS

yet

$. XIL

Lio g

zi

Ia

De Donationibus.

ï

mi

UZXRITUR I.

N

Quid fit donatio?

REzsPONDEO.

Donatio eft liberalis vei

| Wi

proprie nec obligate guoad Dominium in alterum trans-

latio.

ii

QUJRITUR 2.

Quotuplex fit donatio ?

RESPONDEO.

Donatio dividitur triplici-

ter.

Datur enim r. donatio verbelis , & realis.

"]

Jl

PU

u

9. Graiuita, & remuneratoria.

3. Donatio inter vivos,

& donatio mortis caufa.

Donatio VERBALIS

M

B

D

M

n

Il«

confiftitin folapromiffionerei, RE ALIS confi-

]

ftit in traditione rei donata.

DONATIO

"i

u

"

GRATUITA eft, quze ex nullo alio motivo

W

principaliter fit, quam ex motivo liberalitatis,

REMUNERATORIA eft,que principaliter

fitex motivogratitudinis,vel incitamenti ad actus

magis virtuofos , vel juftitie diftributive erga

bene meritos.

DONATIO INTER VI-

1l

V OS dicitur, qus fit fine intuita vel mentio-

ne mortis brevi imminentis.

DONATIO

)JXUJ

ii

Al]

MORTIS CAUSA vocatur, quz fit intuitu

aut mentione mortis brevi imminentis.

Hec

Ws

At

TU

autem donatio mortis caufa duplici modo fieri po-

M

L

teft- Primo, utres donata ftatim fiat accipien-

Vttm

tis , ea tamen conditione , ut fi donans ex prge-

fenti mortis periculo evaferit, res donata do-

A0

nanti reftituatur, ejusque Dominium revocari

zium &j

poffit.

Secundo, ut res non ftatim fiat accipien-

5 1

tis, fed tunc primum, quando actu mors fecu-

Slo

lf'ünquä i

i

ta fuerit in prafenti periculo.

Hzc pofterior

t

donatio ftatim quidem valet , fed ceffanteperi-

bUna

culo

;

TT

DE CONTRACTIBUS IN SPECIE,

99

culo prefente mortis, eaque non fecuta ipfo

Sl

jure exfpirat fine alia revocatione.

UJERITUR 34

li?

Ó*

Quinam poffint donare?

REsPONDEO.

Donare poffünt omnes &

D t ln

L

foli , qui habent Dominium , & liberam admi-

niftrationem bonorum nifi fpecialiter prohibean-

tur

Hinc donare, faltem fuo nomine, ex bo-

rftdn

nis fuz adminiftrationi concreditis non poffunt

IViditr tj

1.Procuratores, tutores, curatores; licet pof-

I?Tfldlii, lu

fint donationes remuneratorias alieno nomine

Diatoins

facere ex voluntate rationabiliter prefampta

VERM

conferentis fibi adminiftrationem.

2. Pupilli,

LALIS.

Minorennes, prodigi declarati fine eorum cone

DONA

fenfu, quibus fubfunt, & filiusfamilias fine cone

lo alio m

fenfu patris in bonis adventitiis.

3. Beneficiati

) |ibersdit

& Prelati in caufas profanas, veletiam in pias

eprincil

vel remuneratorias ultra confenfum rationabi-

mentiad d

liter prefümptum eorum , quorum nomine ge-

dDutre er

runt adminiftrationem. — 4. Subje&ti legibus ju-

VTE NI

ris communis prohibentur donare ultra 5oo. fo-

| vel menti

lidos abfque infinuatione apud Judicem.

Intel-

OMTI

ligunt autem aliqui per unum folidum unum au-

reum, alii unum thalerum, aliiunum florenum,

queitim

o J

quod determinationi fori externi relinquitur. 5.

jmolo fttt

Conjuges ad invicem donatione exceffiva,

m at «t

UXRITUR 4. ÉEx quibus caufis factado-

jdonnsei r

natio revocari poflit?

REsPONDEO.

Donatio revocari poteftex

res od

iniüm x

fequentibus caufis. r. Si donatio excedat 5oo.

folidos. 2. Si donatio fit inoficiofa , hoc eft, fi

m atf

sf m

hon relinquat liberis fuam legitimam.

3. Sido-

nanti omnia bona , vel magnam bonorum par-

Hgc pl*

tem infperato nafgatqr

proles. In quo cafudo-

d ceifanæï'

2

natio

IoO

TOR A C T'ASTEOU'S

Y

natio cenfetur effe revocata ipfo jure; licet do-

t

"

natarius in confcientia non teneatur donata re-

i

.;

jutf

(

ftituere, antequam ea donans repetat.

Ri

j

Rarro eft, quiaprior donatio non eftjure

nature invalida ;

eaque invalidatio folum eft

principaliter introdu&a favore donantis, nonin

favorem boni publici.

Imo ea donatio foret

JV

irrevocabilis , fi fuiffet remuneratoria.

4. Si

1500

donatarius inciperetfieriingratus erga donantem.

QuizRITUR 5. Anomnis donatio , &ob

&t

dnn

quamlibet ingratitudinem , revocari poffit?

REsPONDEO r.

Donatio revocabilisnon

f p

eft 1. fi fa&ta fit Ecclefiis, monafteriis, velaliis

locis piis, & ingratus fuerit Praelatus, Admini-

ftrator, vel Capitulum.

Ita colligunt authores

ex Reg. 76. in 6. ubi dicitur, quoddeli&tum per-

fone non debeat nocere Ecclefis.

RaT1io autem eít, quia dormatio cenfetur

d

effe facta Deo.

2.

Si donatio fit remunerato-

ria, eaque non notabiliter excedat merita dona-

tarii.

3. Si donatio fa&a fit caufa dotis, vel

propter nuptias.

4. Si alicui donatum fuerit

1'3

beneficium.

5. Si donationi adje&tum fuerit

1 damm i

juramentum de non revocando.

Si enim folum

1

donatio fuerit jurata fine juramento de non re-

i

Atio g

vocando, nihilominus ob ingratitudinem revo-

6. Si donatio non fuit revocata à

O.

cari poffet.

TW

donatore ,. nec poterit revocari ab ejus hare-

dibus.

LT t

RESsPONDEO 2.

Ad revocandam dona-

J'Ur Dbj

t i

!

tionem non fufficit alia ingratitudo in foro ex-

terno, nifi poffit revocari ad quinque fequentes

t [j

]

fpecies ingratitudinis.

I. Si donatarius violen-

| iïäleü m "

j

tas

DE CONTRACTIBUS IN . SPECIE.

IOI

Jure:

tas & impias manus injecerit in donantem, vi-

At g,

celicet graviter percutiendo : Vulnerando

la-

Pt

pidem in eum projiciendo , &c.

2, Si ipfi atro-

tl t d

ces injurias intulerit

Reputantur autem atro-

At folun

Ss, quz non folis verbis , fed fattis commit-

intis ,l

donano l

tuntur, v. g. fi donantem detineat captivum; fi

cum ejus uxore committat adulterium , fi ejus

OT

filie inferat ftuprum.

8. Si in rebus fortunæ

Brdotgy

damnum donantti intulerit maximum , v. g. in di-

ln f

midia veltertia bonorum parte, quia imperator

At lt

hoc damnum molem injuriz vocat

4. Si donan-

'erocubl

ti vit:e periculum ftruxerit

quamvis morte non

r v

fecuta : v.g. parando venenum, veleum deca-

i5 À

pitali crimine accufando.

5. Si conditiones do-

JUDt al

nationi appofitas, quas fe impleturum promifit

delidum

non implefit.

Que ultima caufa etiam fpe&ato

jure naturali applicari poteft ad contra&tus inter

jo cenfe

Patrem & filium quoad traditionem fuorum bo-

PTOUCFaCO-

norum emphitevticorum, fi liberi non fervent

etit adm

conventas conditiones, ita ut parenti jufte re-

dyis , w

ftitui poffent & deberent bona

m ïue

RaATrIO 3

Spectato jure naturali ad revo-

n f

candam donationem non fufficit quzvis ingrati-

Y enim 2

tudo his æquwalens , aut major.

o d

RaTrO eft, quia Imperator l. fin. C. de re-

at

voc. dona:.expreffe dicit : Ex bis tantummodo caufis,

fi. fuerint. in. judicium dilucidis. argumentis approbate ,

u

pau

"

g

donationes in eo f'a&tas everti concedimus.

Ex quibus

colligitur , eum ne quidem donationes extraju-

n

dicialiter fa&as hoc privilegio profequi ; quod

non faceret ,

fi fufficeret jure naturali alia caufa

pj foné

pl

equivalens Vel major.

Arj0s v

j

G. 3

$.XIII

)

102

TRACTATUS

J

T

$. XIIL

r

De Contraciu Soctetatis,

UXRITUR I.

Quid fit contra&tus Socie-

tatis?

| t

REsPONDEO.

Contractus Societatis eft

conventio, qua plures perfone Summam pecu-

niariam vel operam inter fe conferunt ad nego-

tiationem eo pacto , ut commune fit omnium

periculum, &lucrum vel damnum cuivis divi-

]j

l

datur juxta proportionem pecuniz vel oper&

contributa.

Sic fi tres mercatores inter fe ine-

AC

(

Y

TA

ant contra&tum Societatis , atque unus confe-

MAU

ratmille aureos , alter duo millia, tertius fex

millia, & ex ifta Summanovem millium lucren-

tur octodecim aureorum millia, primus lucra:

bitur duo millia, fecundus quatuor millia, ter-

tius duodécim aureorummillia.

Ídem dicendum

foret, fi primus in Societatem conferret folam

fuam operam zftimatam mille aureis.

QUXERITUR 2.

An fit contraé&tus Societa-

tis, fi mercator füo inftitori promittat v. g. fex-

tam lucri partem?

a

i,

RESPONDEO.

Si fexta lucri pars fit pro-

At

If

portionalis operz quoad ejus valorem , fi ea

I

opera zftimaretur pretio , & collata in Societa-

tem conítanter fervata proportione ad contri-

hcrül

butionem fui Heri conftitueret fextam illius con-

r" [

l

tributionis Herilis partem , ea conventio refe-

M

drf

renda eft ad contractum Societatis.

Siveronon

h

conficiat fextam contributionis Herilis partem ,

i

fed majorem vel.minorem, ille contraétus per-

n

tinet

n]r

DN

DE CONTRACTIBUS IN SPECIE.

103

tinet ad locationem opere , & fexta illa lucri

!

pars habebit folum rationem falarii.

D]

Dd i

QUZXRITUR

Ó*

An pertineat ad contra-

&um Societatis vel mutui, fi quisad negotiatio-

Socetg

nem conferat fümmam pecuniariam eo paéto , ut

periculum fortis incumbat cxteris, ipfe vero

Va

UI t

loco omnis lucri recipiat determinatam fummam

pecunia& ?

De (itomy;

i cuvid

RESPONDEO.

Hic contra&us pegtinet ad

li vd g

contra&ctum mutui ; quia pertinet ad elfentiam

'eriter

contraGus Societatis, ut omnium fit commune

IC UnUS C0

periculum.

Confequenter, fi illaSumma pecu-

, tertiut

niaria determinata , de quain cafu pofito con-

Ilim h

ferens pacifcitur , excedat cenfum alioquin in

Brimus J

contractu mutuí licitum, ille contra&us erit

Dlia, t

faltem przfumptive ufurarius. verb. grat. Si

T dicendüt

conferat mille aureos,

& pacifcatur pro fe-

&met foam

curitate fuz fortis in quocunque negotiationis

x

n

eventuetiamfi Sociis fua fors pereat; ac praeterea

us Go

petat annuum cenfum quinquaginta aureorum

pro mille, & praterhunc cenfum infuper exigat

pvl

exiguam v. g.fextam partem lucri, fi quod ob-

tinetur , ifte contra&tus erit ufurarius.

Sicenim

gt

effe&ive plusrecipit, quam cenfum licitum ex

n , !

mutuo.

hnj

pno aL d

Nrc PoTEsT DrICI, iftud auctarium cen-

fus per aliquotam partem lucri accipi poffe ra-

gl

d

tione periculi , cuifuam pecuniam exponit. Nam

fi re vera tantum eft periculum, ut jus ad rem

; t

ferilis pf*

fuam perfonale minus valeat quam cenfus con-

fuetus , poterit exigi major cenfus conftans ac

deter-

:ontra&us;[f

4

i

104

TR.À C T A-T.U-$

]i

3l,

determinatus , ut poffit sequari valor juris inre,

4

& valor juris ad rem.

" QAT

RU

Wil [

ET sr DprcATUR, aliquotam partem lucri

incerti à Sociislibentius promitti ac dari, quam

|ty

W

fixum auctarium cenfusad pariandum periculum,

id quidem fpeculative loquendo locum habere

poterit, ipfum tamen genus ejusmodi contra-

ia

&us, dum zítimationem periculi relinquit pri-

vatorum judicio, continet intrinfecum ac ge-

qu

j

nerale periculum ufüre , & in particulari cafu

raro costinget, quin illa pars aliquota lucri ex-

Qnni.

confideratis omnibus

1001

cedat valorem cenfus ,

etiam periculo fortis , licite exigibilis.

Hujus

"ET

ufurarie pravitatis manifeftum indicium eft ,

i

quod alii in fimilibus.mutuis , licet reperiatur

o'lm

non minus, fed sequale vel etiam majus fortis

B)

[

periculum , contenti tamen fint cenfü confueto,

l

atque in compenfationem variorum periculo-

"i

lj

rum fortis taxa quadam communi per leges ap-

probata , prout in Tra&t. de Juftitia dictum eft.

|

M

QuzmRITUR 4. Utrum diffoluta Societate

tn

non tantum lucrum , fed ipfa etiam Sors inter

E

fini

Socios dividenda fit?

RrzsPoNDzO.

Per fe etiamSors pro ratione

T

collate pecunie, & opere determinato pretio

LT

M

taxatz , inter Socios dividenda eft. Hinc fi

Ro

»Ol(

quis contulit mille aureos & przeter has pecunias

"g

!h

folus contulit etiam operam , in conventione

AO n

d

taxatam aliis mille aureis, is in divifione recipi

18 de

h

& in Superius qq. 1. dato exemplo ex tota maffa

1

juxta Regulas Arithmetice tria aureorum millia

w

Eu

cum fexcentis; fecundus totidem , tertius de-

M

cem aureorum millia cum o&tingentis.

Dixr

qu

pr

j

DE CONTRACTIBUS IN SPECIF.

IoS

oj

Drxr, per fenifi videlicet fic conferens ope-

ram extraordinariam , eam non deducat in pa-

AD t

&um , fed gratis eam offerat , vel eam velit

E

&quiparari cum aliorüm opera, ficque eam pro

QU perii

divifone lucri communi confenfu habere pro

! iQctm l

obje&o neglecto.

Si autem quilibet Sociorum

DiTIodi

feparatim faceret taxari fuam operam initio con-

[ ritgi

tra&tus, v. g. fi in exemplo qq. 1. pofito primus

itfecum g

diceret ; ego confero mille aureos , & meam

putcus

operam volo taxari mille aureis ; & fecundus;

Itota ls

ego confero duo aureorum millia ,; & operam

hts onr

meam volo taxari quingentis aureis; ac ter-

pl &

tius; ego confero fex millia; & operam meam

Tdiotm

volo taxari pariter quingentis aureis ; manife-

t epat

ftum eít, conferri quoad valorem decem aureo-

1 mojus o

rum millia cum feptingentis.

Itaque in dato

Yf Conüd

exemplo lucrum pro ratione collatorum divi-

I perjcut

dendum eft, Primo 3272. fesundo 4090.tertio 10636.

negle&tis fractionibus.

r g p

i duf

ER

QuzxRiTUR $. Queregula fit obfervan-

da in Societate quoad paftum & fru&um pe-

mSors

corum ?

D

1

Y pror

À

lj

REsPONDEO.

Ut hic contra&tus Societa-

troindto p

tis fitlicitus , feorfim taxandum eft pretium re-

TM

rum collatarum, nempe pecorum ; fecundo ta-

rA

xandum eft pretium operz impendende ab uno

in od

velaltero fociorum.

'Tertio taxandum eft pre-

divibonet

tium feu valor affecurationis pro fingulis indivi-

duis pecorum collatorum.

Primum & fecundum

T

Qreorum t^

pretium computandum eft pro fumma portionis

collate à fingulis.

'Tertium pretium ab affecu-

p, t

R

rante individua pecorum deducendum ac reti-

à

nendum

106

TRACTATUS

]

nendum eft ex portione lucri focios quofvis par-

CU

ticulatim contingénte,

TU

Nzc o2sTAT, quod ejufmodi pa&ta affe-

ii

curationis Societatis contra&ui adjecta videantur

o

D. Zintonino , Conrado , & aliisnonnullis ufuraria,

W

tanquam palliata mutua.

Affecuratio enim rei

ex fua natura frugiferze ac remanentis in Domi-

nio dantis differt à mutuo, utpote cujus Domi.

nium transfertur in mutuatarium.

Videtur au-

tem hic contra&us affecurationis quoad pecora

potius effe tmixtus ex commodato , in quo com-

[

modatarius ob fpem majoris lucri in fe ultro re-

cipit etiam cafum fortuitum , ad quam commo-

dans commodatarium obligare poteft , fi rem

M

'Wn

j

commodat ad longius tempus, & res commoda-

ta previdetur variis periculis obnoxia, nec da-

n

J

retur opportunitas probandi culpam latam vel

levem commodatarii-& ejus famulorum.

QuRITUR 6. Quse fitobligatio recipro-

ca Sociorum ad invicem ?

REsPONDEO. Socius obligatür I.ad pre-

ftandam culpam latam , fi negligentia fua com-

li

muni emolumentó Sociorum aliquod damnum

i

emergens, vellucrum ceffans caufatum eft. Ad

culpam enim levem non facile quis fociorum fe

Qim

Buf

pro foro interno confcientiz obligaverit.

2.

REXPOV

"Tenentur Socii ex juftitia focio refundere expen-

l U

A

fas feu impendia in mercibus advehendis, cufto-

diendis , redimendis &c. facta.

Wtj

l

3. Tenentur pa-

riter ex juftitia ipfi refundere expenías itineris

"j g

[

! ch[f

ordinarias , nifi hz jam fuerint computate in

»!

Ut

l

pretium opere collatum in Summam contributam.

4. Tenentur ex juftitia focio refundere expenfas

d lIO m

L

extra.

M

N

]

)

DE CONTRACTIBUS IN SPECIE.

107

) QUOfViSR,

extraordinarias ac improvifas, fi focius in itine-

re abfque fua culpa vulperatus , à latronibus

O p

i

Ípoliatus, autipnjufte incarceratus, aut occa-

fione itineris morbo gravi correptus, ac pro-

D

FO erim

pterea ad majores expenfas faciendas compulfus

eft , nià focius hec omnia pericula in fe rece-

tf D

perit, atque in pretium fue opere computave-

* QUs D

rit.

s. Non tamen tenentur ipfi ex juftitia re-

- Viltri

fundere eleemofinas in itinere factas ; quia h:

Uoxd p

pertinent ad legem generalem charitatis non fun-

lang

datam in fpeciali contra&tu.

6. TTenetur Socius

Mf u

(U41) COrt

pro confervatione neceffaria mercium ex pro-

priis bonis dare mutuum ; quia ad hoc videtur

Qf , (

fe extendere intentio contrahentium.

Hinc fi

5 COIDIOQ:

ex neglce&u talis mutui merces perirent, ex cul-

n nei

pa focii lata periiffe cenferentur.

7. Si focius

m m s

pro confervatione mercium emiferit votum rea-

ITUC,

le, v.g. Capellam «dificandi, non poterit ex

tiorecpro

bonis Socialibus fatisfacere voto, nec Socii te-

nentur ad eas expenías contribuere.

d

RAaTrIO eft, quia intentio contrabentium

Kin ( Qu

non przfumiturifta votaexigere, necadeacom-

Qd dümr

penfanda fe obligare.

fimd

QUERITUR- 7.

Que fint privilegia So-

j focionut

ciorum ?

RESPONDEO.

j

Privilegium Sociorum eft,

ut fi unus eorum conveniatur ex eo , quod ra-

du

eheni, t

tione Societatis debet, non condemnetur am-

plius, quam facere poteft falvo jure competen-

; Tetu

ypenli 1

tie , hoc eft, ne egeat.

Ita habetur ]. verum.

ÍF. pro focio.

comput

p eonid

Rarro inhac lege additur : quia focietas

jus quoddam fraternitatis in fe continet.

Li-

ndereur?

M

MITA-

j

Ü

Io8

TRACTATIUS

y

MITATUR tamen hoc privilegium. r. Nifi fo-

(f y

» !

N

cius dolo egerit, ne ex integro fatisfacere pof-

!

( 00

fet.

W

INec enim equum eft , dolum fuum quenquam ve-

?0 Y

leoare , proutin l. cit. dicitur.

2. Socius cave-

uT

j

re debet ad fatisfaciendum integre, fi ad melio-

rem fortunam venerit, prout habetur in l. c.

3. Cum eftimatur, quantumSocius facere pof-

fit, ne egeat, non eft deducendum zs alienum,

quod à Socio debetur etiam aliis creditoribus,

iil

ut habetur ex l. c.

Hinc fi talis focius pluribus

Q'

T

creditoribus obxratus à fociis conveniatur , his

ln

aliis creditoribus tacentibus, ex integro fatisfit

& N

fociis.

QUJERITUR 8.

Qüibus modis folvitur

Diorat

l

l

contractus Societatis ?

RESPONDEO.

Ceffat contra&us Societa-

tis 1. Ceffante negotio aut pereunte re, in qua

fundatur focietas.

2. Elapfotempore, ad quod

"l

Societas inita eft; nifi focii continuando nego-

A

tium tacite illud renovent.

3. Morte unius fo-

M

ciorum folvitur etjam focietas inter alios , nifi

cautum fit, ut uno decedente perfeveret Socie-

1

tas inter reliquos.

Verumtamen , quamdiu

T

lt

mors focii ignoratur, valent, quie interim So-

cietatis jure aguntur , ut habetur l. actione. ff.

Ti

i, i

^

Hinc contraétus focietatis ad hz'redes

jro focio.

(

&i

It

non tranfit.

4. Renuntiatione unius ex fociis

H

A0ypi

tacita vel expreífa ;. ita ut etiam unus renuntia-

d

re poflit, modo id fine dolo faciat. l. c.

Hoc

b

intelligendum , nifi expreífe , vel tacite ex con-

fuetudine particulari in certo genere focietatum

u

JLHMZ

aliter conventum fuerit.

$. Publicatione aut

ceffione bonorum unius ex fociis , ut habetur l.c.

W

M OND[

Vide-

""ïl.' lw U

j

DE CONTRACTIBUS IN SPEIE.

109

llm] l, Xm

Videri poteft Laymanus l. 3. "Tra&. 4. C. 2o. licet

J fere»

circaconditiones requifitas ad cavendam ufuram

potius legenda ac fupponenda fint, que fcripfi

D ULIUw car

76 d i

in Tra&. de Juftitia.

äbk"ur h

dl r v l

&. XIV

i

I n

É

De Jilamentis.

rb

JERITUR I.

Quid fii TESTAMEN-

IT

TUM?

UPU

lg tf

REsPONDEO

"Teftamentum eft /egitima be-

redis in[Litutio.

I

DrcirUR legitima, in quantum eft à legibus

approbata

Inftitutio enim hzredis, cui lex

irrita ac nul-

Ws Soci

naturalis , aut pofitiva refiftit

Ja eft

?it,iq

Qu RITUR 2. Quidfit CODICILLUS?

Ye. 4000l

itdo nego

RESsPONDEO.

Codicillus eft uitima ac legiti-

ma bominis difpofitio de fuis rebus poft mortem obfervan-

tt Qbl l

lios , tl

dis absque. diretla beredis m/ütutzone ?

ERN

DicirUm jegitima , in quantum eft à legl-

1. quii

bus approbata

Nam etiam difpofitio hec, fi

tUt

iliilex naturalis vel pofitiva refiftat, irrita ac

nulla eft , faltem pro foro, in quo refiftit.

o

ii

QUJRITUR 3.

Quid t LEGATUM?

REsPONDEO.

qius er :

Legatum eft affignatio rei per

unyj u "

ultimam voluntatem , alicui poft mortem ab barede pre-

"TTE

facite d

QuZzRITUR 4. Quid fit SUBSTITU.

TIO?

ve (

REsPONDEO,

Subftitutio eft unius beredis

blicatinsd

ucha eturl

in locum alterius pro varío circumftantiarum 'eventu per

D

*0lun*

n

IIO

T OEeACGCOB OA T U5

«oluntatem ultimam vocatio.

Prior heres vocatur

IUO

inflitutus , alter dicitur fabfGitutus.

du

w !

UZRITUR $.

Quid fit FIDEICOM-

MISSUM ?

i

RESsPONDEO.

Fideicommiffum eít unius

heredis in locum alterius per ultimam volunta-

[

tem qualificata fübítitutio, qua heres immedia-

"

!

tus obligatur ad hereditatem vel ejus partem

d

fuo tempore reftituendam alteri?

Z

T

QuaumiTUR 6. Quid it LEGITIMA?

fs

REsPONDEO.;

Legitima eft portio bereditaria,

quA

que in teflamento nece[Jario debet velinqui beredibus ne-

mohod

ï

ce[fariis, hoc eft, iis , quiveljure naturali, vel

hh

per difpofitionem legis pofitive non poflfunt

T

omnino excludi ab hzreditate.

QUZRITUR 7.

Quotuplex fit teftamen-

BI

!

tum ?

lr

REsPONDEO. Teftamentum dividitur 1. ia

;ï

lr

folenne , & non folenne.

2. In Nuncupativum &

Al

Scriptum.

'Teftamentum soLENNE eft quod

l

habet omnes folennitates àjure requifitas. Now

Q

SOLENNE eft, quod non habet omnes folen-

nitates à jure requifitas.

Solennitas autem il-

FE*

l

la teftamentorum potifimum confitit in fuf-

ficienti numero teftium.

"Teftamentum 'N v N-

RY

CUPATIVUM vocatur, quod eft oretenus co-

ram fufficiente numeroteftium prolatum; ScRI1-

mDn ]i V

MRCTIS

1

PTUM, quod in fcripto fuit confg&um ; a6

debito modo fübfcriptum.

lïm

QuzniTUR 8. Quales requiruntur folen-

nitates de Jure Civili communi ad Teftamen-

W 7d Tfi

E

RSPM

li

tum /criptum ?

Rz-

vïmwhfeþt

$

DE CONTRACTIBUS IN SPECIF.

Terr

!t

!

REzsPONDEO.

i

l

Requiruntur folennitates

fequentes. 1. Debent adeffe feptem teftes ido-

FlDpin:

nei.

2. Hi teftes debent effe fpecialiter rogati

à teftatore.

3. Hi teftes debent ita effe pra-

ifim s

[

fentes, ut teftatorem videant, & audiant.

4.-

li v

Coramhis teftibus teflator debetper fe velalium

Em

affrmare, in charta, quam exhibet , contineri

I;l DT

fuum teftamentum, etiamfi teftes prafentes ac

D

fubfcribentes nefciant, quid in teftamento fcri-

LOTTINI

ptum, aut quis bzres defignatus fit.

5. Huic

teftamento debent omnes teftes fubícribere, ei-

'. J

Mi Md

que quisque fuum figillum apprimere. 6. Te-

DafUtd Y

ftamentum debet effe in Scripturam redactum ab

ipfo teftatore, vel ejus juffu ab alio nominatim

? 100 p

expreffo, quod in teftamento exprimendum eft,

Et fi ipfe teftator fübfcribere nolit, velnonpof.

lt tefpy

fit, adhibendus eft teftis octavus, qui loco te-

ftatoris fuübfcribat.

7. Totum negotium uno

ITR

eodemque moraliter tempore, fine interruptio-

ao &

ne per alium actum impertinentem , coram te-

TEU

iftes, V

ftibus omnibus fimul congregatis, audientibus

& videntibus, quz aguntur, abfolvendum eft,

onnes (

Hec omuia habentur partim in j]ure communi,

us «ttet

partim in Aecef/ulImperiali Spirenfi deanno 1512.

vt t

Authores confulunt , ut adhibeatur etiam INo-

getn Vi

tarius partim ne irrepat vitium, partim etziam ex

[ ortemt

eo motivo, ut teftamentum fubfiftere pergat,

N

fi interea ante mortem teftatoris moreretur unus

vonfedn !

vel alter teftium.

QuzRITUR 9. Quales folennitatesrequi-

um

rantur ad Teftamentum INuncupatiocum ?

n

RESPONDEO.

Requiruntur fequentes. r

$

Requiruntur feptem teftes idonei fpecialiter re-

À

quifi-

g

TRACTATUS

112

i

quifiti.

2. Teftator debet eos monere , ut di-

"

il

ligenter advertant; iisque declarare, fe conde-

al

re teftamentum nuncupativum

3: Deébet

ftator iisdem teftibus declarare fuam volunta-

qit

li

tem circa heredem & legata, fi quz fieri cupit

[j

Eam autem fuam voluntatem poteft teftibus de-

Ji

clarare vel oretenus folum , vel eam ex charta

ATU

prelegere. Hincinifto teftamento Nuncupativ

A M

n

heres teftibus occultari non poteft. 4. Totum

DL

negotium in uno continuo eodemque moraliter

Qt C

tempore ac loco peragendum eft

T

QUZERITUR IO.

Quenam teftamenta funt

OWU

leüf

privilegiata, utiniis non requirantur prefate

folennitates ?

1 Mi

1

i n

REsPONDEO.

Privilegiata funt hoc mo-

do, ut folennitates nonrequirantur , teftamen-

NT

[

ta fequentia

1. Tiflamentum pium , feu ad caufas

pias.

Tiflamentum inter liberos , hoc eft , fa-

&um à parentibus per divifionem hereditatis in-

ter liberos.

3. Jéflamentum wilitis in expeditione

[

bellica.

4. Jéflamentum tempore pe[tis.

s. Jifla-

mentum ruflii, faltem de jure communi, quod

[

tamen per leges particulares variorum locorum

l

non conceditur.

6. Tiflamenium ad a , hoc

eft, coram Judice, Principe, velalia perfona

Mi

Nobili privilegiata fa&tum , vel faltem eidem

400 Yi ITR

oblatum , quamvis claufum ; dummodo eidem

LiR M

dicatur, hoc effe füum teftamentum , fimulque

'WO

n

rogetur, ut illud diligenter affervet.

»UL

RUT Utf

B

ly

UXRITUR Ir. Quales requiruntur fo-

lennitates ad validum Codicillum ?

D

d

m

RE-

:

Ayy

J

l

i

j

DE CONTRACTIBUS IN SPECIE.

113

DOnte ] r

H

RESPONDEO.

Requiruntur fequentes, r,

, t

ut adfint quinque teftes.

2. Ut fint fimul pre-

$d.

fentes, & non tantum fuücceffive.

3. Utaétus

V v

[

V

iï[:'

fit continuus in uno contextu » nec interpona-

QUe fs

tur a&us ad negotium impertinens.

Perinde

Htl

tamen eft, five teftes fint mares five fem

ing,

& 6 (

five Codicillus fit fcri

ptus five nuncupativus.

UCOV

UJERITUR I2. ,Quid fit, & quid opere-

k 4 Tom

tur Claufula Codwillaris , teftamentis inferi folita?

TV rf

RzsPONDEO rI. Claufula Codicillaris eft, qua

teftator tacite vel expreffe profitetur ,. fe vel.

le, ut fuum teftamentum, fi forte ex vitio oc-

ehtemhy

culto non valeret in vim teftamenti,, valeat ta-

U! rl

men in vim Codicilli.

Talis profeffio cenfetur

tacite fieri, fi teftator dicat : Polo, ut boc meumte-

t focm

Jtamentum valeat modo wmeliori ,' quo potefl ; vel fi te-

lm

ftator juret, ut ferventur omnia in teftamento

Dd atf

contenta.

RESPONDEO 2.

tcel, f

Claufula Codicillaris hoc

TAT

operatur, ut talis difpofitio teftatoris, quando

p ia

ob defe&um non valetin vim teftamenti , valeat

in vim Codicilli.

Itaque beres abinteflato vi talis

Z

ymoni, q

Codicilli tenetur folvere legata, & fideicom-

njb

miffa in tali teftamento contenta.

Imo vi talis

u du, !

Codicilli beres ab inte/lato extraneus tenetur totam

hereditatem reftituere hzredi in teftamento illo

d d p

"

n &

M

invalido inftituto, fola illi reliéta Zrebellianica?

QUJERITUR I3.

Quid fit Trebellianica ?

nno d

im, f

RzsPoNDEO. Trebellianica eft quarta pars

2j

omnium bonorum à teftatore, deduécto ere alie-

v

r!

no & funeralibus relictorum , que relinquitur

heredi inftituto, fi nimium gravetur fideicommif-

ii

f0 univerfali , ita ut alioquin ei non remaneret

l

D. Zimort Tr. de Contratt.in [pec.

H

quar-

p

TRACTATUS

IIA4

j5 !

quarta pars bonorum.

Itaque trebellianica eft

quzdam fpecies falcidie , feu detrattionis ex bonis

ondit

n

m

per teftamentum vel Codicillum à teftatore le-

)

[

U

gatario affignatis , facte in favorem hzredis.

u

QuzRITUR 14. Quid fi Falcidia?

REsPONDEO, Falcidia eft quarta pars bo-

norum, deduóto ere alieno & funeralibus à te-

ftatore reli&dtorum , quz relinquitur heredi ni-

Jl

]

li

2

sniis legatis gravato , itaut, fi omniaexfolveren-

tur, heredi ne quidem remaneret quarta pars

!l

Y

104 M

Y

bonorum.

Mi

f

Quinam fint vel non fint

a

lIa

.QUERITUR I5.

:

teftes idonei in teftamento ?

J OOU

RessPONDEO.

'Teftes idonei in teftamento

i

fünt omnes illi , qui fpecialiter non prohiben-

tur.

Prohibentur autem r. Mulieres. 2. Impu-

BI

beres. 3. Furiofi, & his &quiparati prodigi de-

clarati.

6. Ceci. 7. In-

4. Muti.

5. Surdi.

L

fames.

8. Inviti & coa&ti. 9. Qui funt in po-

"

4

teítate teftatoris, vel in poteftate teftis , vel

ambo in poteftate tertii.

Sic filiusfamilias ne-

quit effe teftis in teftamento patris , nec vicif-

U

fim; nec frater in teftamento fratris, fi uterque

lii

M

fit in patria poteftate. 9. Heres.

Legatarius ta-

men à teftando non excluditur, quia ejus nego-

75'2.'1' lletg

tium non geritur principaliter , fed tantum fe-

ïngi»:gr trà

j

cundario, in teftamento.

Io. Omnes , quià

TU r

ORU

lege tanquam inteftabiles a&ive vel paffive de-

clarantur: hoc eft, qui aut non poffunt conde-

la

D

re validum teftamentum, aut non poffunt infti-

tui in heredes.

Ex His SEQUITUR , in te-

M

L

n

W

)

ftamentis teftem agere poffe 1. confanguineos.

2. Patrem in teftamento filii emancipati, ac vi-

uT

l

cifhim.

;

DE CONTR-ACTIBUS IN SPECIE,

11j

Fl

eiffim. 3. Maritum in teftamento uxoris. 4

$

Va

Domefticos,

5. Fratrem emancipatum in tefta-

Ht

1nento fratris.

6. Filiumfamilias in teftamento

F s

alieno.

7. Patrem in teftamento filiifamilias

ll

quoad bona caftrenfia.

8. Religiofum, /aitem

QUtt

valide , etiam fine confenfu Superioris, etiamfi

Id

monafterium fitinftitutum in heredem , per text,

Ttr lr

in C. 6. & 12; de teftibus.

iterflren

Dixr, valide, fi fpe&etur Jus commune, Id

K Qu

enim fieri extra cafum neceffitatis non convenit,

partim ob fcandala, partim ob periculum irri-

i vénfr

tationis à fupremis tribunalibus, faciende, à

quibus non raro Jus commune vel non accepta-

!f tefune

ïï

tur , velin dubiis pro equitate circumftantia.

Xn prat

rum particularium explicatur,

t 1]n

QuzRITUR i6. Anteftamentum feriptum,

i prodiit

(eti 7,]

fi deficiat in folennitate requifita ad teftamen-

tum fcriptum, habeat tamen folennitates requie

i intinpo

tlis, w

fitas ad teftamentum nuncupativum , v. g. i defit

fübfcriptio & fubfignatio teftium , valeat etiam

sls 1

j n

fine claufula per modum teftamenti nuncupatioi ?

REsPOoNbEO Affirmative.

js, Dutr

Rarro eft, quia non eft recedendum à na«

lat

turali libertate teftandi, quousque ea non re:

qiignm

ftringitur evidenter per leges pofitivas, quodin

fed p

prefenti non fit.

Ita etiam fentit communior

(mu. f

DoG&orum.

g p

QUZRITUR I7.

An teftamentüm nuncue

pofiuste

p pfiti

patioun , in quo teftator non nominat here-

dem, fed pro ejus defignatione fe refert ad fche-

XITUR, L

dam, in qua dicit effe fcriptumheredem, fit va-

Confangutcel

[

lidum ?

nipt

(

f

H a

Rz-

y

116

T OROAUGCPOAS TAUW5

Hoc teftamentum eft. vali-

j

REesPONDEO.

)u

dum; pro exigentia autem circumftantiarum eft

AUf lr

irritabile authoritate Judicis.

R )

RaTcro eft, quia jure naturali eft validum ;

)

[

& non reperitur effe evidenter irritatum per le-

ges pofitivas.

Ita fenferunt Doctores antiqui

contra communiorem recentiorum.

$i tamen

inaliquaProvinciareperitur effeirritatum , haud

11

dubie in eo loco pro invalido habendum eft.

UJERITUR Ii$9.

An valeat teftamentum

N

nuncupatioum precife nutibus, vel verbo appro-

bativo faéctum ad alterius interrogationem?

T

RresroNpso Alffirmative.

I

RaTmrOo eft, quia jure naturali valet ; &

non eft evidenter irritatum per leges pofitivas.

Hinc fi teftator ad interrogationes alterius an-

j

nuat, vel refpondeat : Jta placet ,. ita volo , te-

ftamentum valet.

Requiritur tamen ; ut fit fa-

d

nementis, & bone adhuc memorie ; & quod

necdum fit morti proximus, & quod teftes con-

vocari jufferit; nec fitprefumptio, «grum fuif-

fe interrogatum in gratiam prefentium , atque

Y

)4

ad importunam eorum inftantiam.

Sienim ho-

rum unum redditur dubium , vel defuiffe con-

Yi

A

[0 g

ftet, etiam teftamentum redditur dubiun velnul-

^AOt tf

lum , cum agatur de effentiali requifito teftamen-

4

d

ti, videlicet de voluntate libera teftantis.

A&

[l

QU/ZERITUR I9.

An teftamentum imperfe-

* l]i

&um, feu deficiens in aliqua folennitate fübítan-

li (

ü

tiali fit irritum in foro externo?

10

ResPoNDEO Affirmative.

Ita habetur 1.

i

!

9. 12. 21. C. boc t;'tulo.

ii

Qv Xx-

b

DE CONTRACTIBUS IN SPECIE.

II7

Rn d.

QUXRITUR 2I.

An corruente teftamen-

Ummiam

to ob defe&um alicujus folennitatis corruant

etiam Legata & Fideicommiffa particularia ?

*l d

RrsproNDtzo Affirmative.

Ita habetur l1.

It

29. C. de Fideicommiflis.

Excipiuntur tamen

Odore a

tres Cafus. 1. Si teftamento tacite vel expreffe

r.um. MR

appofita eft claufula Codicillaris.

9. Si heres

Iritt

ab inteftato fuccedens ipfemet audivit prefens

dedmd

l

voluntatem defun&i, agnovit, vel fatetur, ut

habetur l. 16. C. h. tit.

3. Si heres ab intefta-

At tf

INec enim conceditur ei

to legatum jam folvit.

Xl veto g

repetitio, ut habetur l. ». C. de Fideicom. quia

Ritonem?

prefumitur confcientia urgente folviffe.

QUAERITUR 2I.

An teftamentum ob de-

t lt

fe&um folennitatum in foro externo irritum va-

65 pofti

leat pro foro interno?

3 dlterius

REsPONDEO.

Hoc teftamentum , fi habeat

itub, t

omnia jure naturali requifita ad validum tefta-

Ds Utf f

mentum, valet pro foro interno tam quoad in-

TRU

ftitutionem hzredis, quam quoad legata, do-

ts

Ita

nec à Judice non pronuntietur invalidum.

um i

fentiunt plerique antiqui Jurifte ac 'Theologi

yum , d

cum Soto, lMolina , Facbineo , Laymano, Reiffen-

, Oi

fiuel cum aliis contrà valde multos recentiores.

| détilec

RaArro eft, quianon fufficienter probatur,

duv

ejusmodi teftamenta irritata effe per leges pofi-

uftotdis

tivas etiam pro foro interno , prefertim cum

Tlri

authores Juris Romani, quorum plerique erant

Gentiles, non fuerint foliciti pro foro interno.

n

yitue l

NEgc oBsTAT, quod leges, quibus irri-

tantur ejusmodi teftamenta, videantur di[ponere

Ti hb

de Dominio rerum ; ut proin heres vi teftamenti

invalidi nil poffit füumere fanquam fuum.

Rr

Q'.x

]

V

1198

TRACTATUS

4 mlües

REsPONDETUR enim , leges folum difpo-

nere de Dominio rerum relictarum con/equenter

ii

UY

ad fententiam Judicis , non antecedenter.

NEsc oasTAT 2. quod talia teftamenta ha-

j

beantur pro invalidis etiam in foro Canonico.

Nam forum Canonicum in hac caüía fequitur

|

forum Civile folum pro foro externo, pro quo

lex Civilis jufta eít in hac parte.

EX HAC

AUTEM DOCTRINA SEQUITUR;

j

"

quod hzres in tali teítamento imperfecto infti-

tutus vel Legatarius, poffit tuta confcientia

clam arripere vel retinere hereditatem vel lega-

tum, etfi fciat nullitatem teftamenti ; imo hz-

res ab inteftato fuccedens tenetur tali heredi vel

legataro inftituto confignare hzreditatem aut

M

legatum , nifi velit judicialiter impugnare tefta-

mentum, quod ipfi licet; cum quilibet uti pof-

fit privilegio fibi indulto à Jure.

J.Hl

QUERITUR 22.

Utrum in Codicillo quin-

que teítes requirantut ad valorem, vel tantum

ad probationem ?

W

Al

REsPONDEO.

Requiruntur ad valorem.

n

; RATIO eft, quia ad probationem etiam in

V

judicio in caufis graviffimis fufficiunt duo teftes

i

'

UT

"

omni exceptione majores.

M m

NEc oBsAT, quod ipfum Jus non requirat

W sz'ru',; |

quinque teftes, quando ipfemet heres interfuit

rf

ultima voluntati, nec audet negare vel jurare

T

contrarium.

Hec enim tacita confeffio ipfius

M

dHl (m

heredis merito cenfetur plus ponderare , quam

^

Af h

quinque aut feptem teftes.

ATT

Tl

QUJERITUR 23.

Utrum etiam in foro Ca-

'Lrïy,m r

nonico ad valorem teftamenti requirantur fep.

MTA

tem

M

$

DE CONTRACTIBIS IN SPECIE.

II9

t s

tem tye-Pces 7 An vero fufficiant duo vel tres cum

m U

Parocho ?

RC

REsPONDEO.

In foro Canonico ad valo-

l]ia ïeüämemï,

rem teftamenti fufficiunt dao vel tres teftes cüm

Parocho.

Hac Refponfio pro praxi non tan-

* U f

tum fervit in territorio temporali Pape , ubi

AErDD, v

^ H

etiam circa temporalia obfervantur leges Cano-

nice , fed etiam in omnibus regionibus , ubi

OUITO

circa temporalia folum obfervantur leges Civi-

Dyerfeto i

les.

Servit enim inprimis pro cafu , quo Clerici

QU COpfie

habent facultatem teftandiin caufas materialiter

Üiten v

profanas , attamen formaliter pias.

Secundo fer-

lts i

vit pro cafu, quo Domini territoriales Ecclefia-

FLi hr

ftici fuperiorem, Monarcbam, non agnofcentes,

reditatem

habent jus, privilegium , vel confuetudinem

pignare t

condendi proprias leges , etiam contrarias Juri

Communi.

ilet ut

PRosnATUR refponfio ex C. ut effes, h. tit.

Xico qua

ubi ALEXANDER lII. ad Epifcopum Oftien-

, V tintum

fem fic feribit : Cum e[fes in noftra prefentia confti

tutus, propofuifli , talem in tuo Epifcopatu confuetudi-

dviloren.

nem obtinere , quod teflamenta , que fiunt in ultima

um eutti

voluntate , penitus re[cindantur ,. mifi cum fubfcriptione

Q dio d

fébtem vel quinque teflium fiant ,. fecundum quod leges

bumane decernunt.

Quia vero à divina lege, & San-

&orum Patrum in[Litutis , & à generali confuetudine id

i5 n

heres i

nofcitur e[fe alienum , cum fcriptum fit , quod in ore duo-

vum vel trium teftium fdet omne verbum , pre[criptam

uv

coníebo j

confuetudinem improbamus , € teflamenta , que para-

xkrae , &

ciani coram prvesbytero fuo , C2 tribus vel duabus aliis

perfonis idoneis in extrema fecerint oluntate , firma de-

an ia

cernimus permanere fub interminatione anatbematis , pro-

bibentes , ne quis bujusinodi audeat re[cindere tefLamenta .

r 1&

f

Cum

"

4

J ROA CYUPOACTSISS

n

i20

ho

Cum autem hoc Refcriptum particulare Pontifi-

Ldi

cis fuerit infertum Juri Canonico , facit legem

univerfalem pro loco & cafu, pro quonon obh-

j TT

jdicir

gat Jus Civile.

w

QuxRITUR 24. Quid requiratur ad va-

W

lorem Teftamenti vel Legati pii?

RESPONDEO. I.

Plus non requiritur fpe-

&ato Jure naturali

quam ut fufficienter conftet

"i

de voluntate teftantis vel leganti

RaTio eft, quia Jus Canonicum nullibi ir-

ritat tc&amenta vel legata jure naturali valida,

I

i

quamvis fine ulla folennitate edita.

Hinc, qui

certus eft de ultima voluntate teftantis vel le-

l

v

n

gantis ad pias caufas , poteft tuta confcientia

res fibi relidias clam arripere, quamdiures nec-

dum fuerit dedu&a ad forum externum , Civile

i

;

vel Canonicum

REsPONDEO 2.

In foro externo, etiam

j

J

Canonico , ad teftamentum vel legatum pium

dubium, mifi beredi ab inteflato. fufficienter con[let de

voluntate defuntti, duo teftes nonfolum requirun-

tur ad probationem fed etiam ad valorem. . Et

hinc heres inftitutus vel legatarius in tali cafu

M

N

legitime conventus poft fufficientia clandefti-

HW ']h DI

nz fürreptionis indicia non poteft uti zquivo-

ïll[äfls l

cationead negandam furreptionem, nec poteft fe

!

UI

eximere in foro interno à fententia Judicis.

4 Jlon

4l

Dzxz nifi beredi Jüjficienter conflet de «oluntaie

defuntti.

Ea enim notitia hzredis convincenter

AT

M

A C0n

j

probata ex eo, quod factum non audeat nega-

A d

"

"

re, aut contrarium Jurare ,

licet ipfemet inter-

fuerlt . Valet plus , quam numerus feptem te-

u

ftium.

VA

* d

Pao-

leLHIP j

L

DE CONTRACTIBUS IN SPECIE,'

I9I

MOTTN

PRosATUR refponfio ex C.relatum. rr. h,

it ) fiCi[ k

D n

tit. ubi ALEXxANDER lil. dicit : Relatum eff,

quod cum ad ve[lrum examen füper velittis Ecclefie caufa

deducitur , os nifi feptem vel quinque idonei te[les inter-

Rn

l

venerint, inde pof?ponitis judicare.

Mandamus ,. qua-

tenus cum aliqua caufa talis ad uefltrum fuerit examen de»

U fequrit

dutka, eam mon fecundum leges (civiles ) fed fecundum

Cieter

li,

decretorum fLatuta trattetis , tribus aut duobus legitimis

teflibus vrequifitis ; quoniam [criptum efl . in ore duorum

nicoum nf

vel trium te[tium fiat. omne oerbum.

Dd v

QuiRITUR 25. Qualia teftamenta aut le-

ii D

gata poflint vocari pia?

ttlanis v

RESPONDEO.

Teftamenta aut legata pia

It2 COn(c

non tantum vocantur illa, quz fiunt locis piis,

Vimdiüresg

v.g. Ecclefiis , monaíteriis , hofpitalibus , aut

1000 , (

pauperibus manifeftis; fedetiam , que fiunt per-

fonis fecularibus ex motivo pio, v. g. miferi-

tr00, eliz

cordie , educationis honefte , dotationis &c.

CUT pjut

in quantum fiftitur intra limites motivi pii. Re-

at ii

quiritur tamen , ut in teftamento vel legato fiat

expreffa vel faltem tacita mentio motivi pii.

Jm reqinun

dven, 1

Per Leges Civiles ex fpeciali privilegio ad tefta-

nuid

menta vel legata pia referuntur etiam illa, que

Y du

fiunt in bonum publicum, v, g. pro munitione

AE

civitatis, pro reparatione viarum &c.

p p

QUJERITUR 26.

An valeant legata pro-

fana inferta teftamento pio non folenni ?

( ii

REsPONDEO.

Valent fi de illislegatis fuf-

TE

j conn

ficienter conítet, quod vere fa&ta fintà teftatore.

RaTrio eft, quia jure naturali valent, &

n at

n

non fufficienter conftat, quod Jus pofitivum in

cafu, quo fe habent accefforie ad principale,

ns pl

ea reftrinxerit à fua libertate naturali,

h

H ;

Qv £-

[

TRACTATUS

W

122

QUAXRITUR 27

Quid requiritur ad valo-.

QLER

'Wx 'eï

rem teftamenti privilegiati inter liberos?

REesPONDEO

Ad valorem ejusmodi te-

N nüw

ftamenti

N

fi fuerit nuncupalivum , folum duo re-

quiruntur.

Primo , ut fütficienter conftet de vo-

luntate teftantis per duos teftes

vel alió modo.

Secundo

ut fingulis liberis relinquatur fua por-

tio legitima , & finguli honorentur nomine here-

dis,

Si autem teftamentum fuerit /criptum , re-

l

quiritur r. ut ipfe pater, mater

velavus te-

Ü

ftamentum fcribat

vel fubfcribat

ita ut liberi

LJk

manum patris agnofcant. 2. Ut exprimatur tem-

[

N

pus conditi teftamenti.

3. Utexprimantur fin-

gulorum liberorum nomina, atque uncize feu

VRM

portiones fingulis affignpatz , qus poffunt effe

mæquales falva tamen portione legitima fingu-

M

lorum.

Ut tam tempus quam numeri uncia-

rum non fxgnentur per cxifras

fed per verbain-

tegra.

QUJERITUR 28

Quid requiratur ad valo-

^

rem teftamenti privilegiati militum? Et qui ve-

niant hoc nomine ?

REsPONDEO r. Ád validum teftamentum

exiftentis in confli&u nulla requiritur folennitas.

((IDA

Til

Si autem teftamentum fiat in caftris extta confli-

p

TU

Ill

G&um, requiruntur faltem duo teftes.

$i autem

l

fiat in hybernis extra expeditionem , nullum pri-

Qiïm;

vilegium habet.

Ita habetur in Receffu Ímperii

fllcmm

I512.

Extra Imperium Romanum leges, parti-

Q?

culares infpiciendz funt.

l

f

RESPONDEO 2.

Hoc privilegio militum

fr

etiam gaudent Medici, Chirurgi,

& mercato-

res caftrenfes.

n

n

P

QU-

LUA

us

DE CONTRACTIBUS IN SPECI

1235

UT

du

QuJRITUR 29. Quid requiratur ad va-

* lr

lorem teftamenti rufticorum ? Ét qui veniant

hoc nomine?

y lm

RESPONDEO I.

Utl

Ad valorem teftamenti

rufticorum, ubique feptem teftes commode habe-

» Vl d

ri nequeunt, fufficiunt qumque teftes rogati.

Douatt f

2. non requiritur fubfcriptio teftium vel figillo-

"U oj

rum appofitio, fi fcribere nefciant, vel non ha

krit f

beant figillum.

$1 tamen aliqui forent fcribendi

uT VA] u

periti, ipfi deberent fubfcribere, & fi volunt,

bt i

aliis przfentibus, etiam pro aliis fubfcribere.

erimd

RESPONDEO 2.

Nomine rufticorum juxta

&iprina

multos ob paritatem rationis veniunt etiam alii

Qu ij

ruri degentes.

Imo quidam hoc privilegium ex«

It poffn

tendunt etiam ad cives ruri habitantes, vel ad

triim

nobiles ibi morantes.

Vide l. fin. C. h. tit

TUCTET] U

QUJRITUR 30.

Quid requiratur ad va-

|eryerba

lorem teftamenti tempore peftis confe&i ?

REsPONDEO I.

Spectato rigore juris et-

anurad v

iam tempore peftis requiruntur feptem teftes ,

UE

quamvis non debeant effe fpecialiter vocati, ut

habetur 1. 8. .C. h. tit.

$i tamen peftis atrociter

In Camera

s um

feviat, fufficiunt quinque vel duo

durfolan

Imperiali, fpe&tata & exigente equitate naturali,

trisenta

admittuntur talia teftamenta faéta coram duobus

ls. $

textibus.

pn, Ms

QUARITUR 93I.

Quid requiratur, ut va-

leat teftamentum ad a&ia, feu apud. atta, depo-

Rsl

un d

fitum ?

RESPONDEO.

Ad valorem hujufmodi te-

ftamentorum, que funt

mnium facillima, &

vüeglo yit

omnibus fuadenda, nifi expenfe alicubi forent

I n

exceffive folvendz poft mortem, requiruntur

fequen-

QL

T.RAR,C TAT UE5

y

I24.

fequentia.

1. Ut ipfemet teftator perfonaliter,

] UM

fi poffit, aut fi nullo modo poffit, per alium fi-

g

de digniffimum , offerat teftamentum figillo clau-

i

fum Judici, ipfum rogando, ut illud ufque ad

p

fuam mortem affervet, & tueatür. 9. Ut tefta-

Y

mentum offerat Judici in preefentia duorum te-

fiium, vel Notarii.

Quamvis enim hoc non

j

requiratur ad valorem ejufmodi teftamenti, re-

p

j

quiritur tamen ad probationem, ut conftet, Ju-

Al

dici teftamentum fuiffe oblatum.

Si autem nec

]

Notarius, nec alii teftes fuerintadhibiti, debet

A

W

Judex teftamento exterius adfcribere annum,

ts

diem, & locum, in quo teftamentum fibi fuit

lii 1

oblatum, Éxpedit etiam, ut à Judice petatur

:ijia:äl'uf/(

Recepi[e , feu teftimonium de receptione tefta-

tf

menti.

Si autem teftamentum offeratur zd ia

D

gl

Jr

integro Magiítratui, vel Senatui , iftis cautelis

UL

f

L

teftium opus non eft,

3. Si teftis non poffit prze

infirmitate adire Judicem , debet eum per alium

i

n

vel Epiftolam rogare, ut vel ipfemet ad fe ve-

niat, & teftamentum excipiat, velaliam perfo-

nam fidam vel duas, adíe deputet, cui teíta-

CUMA

mentum in prafentia duorum teftium vel No-

tarii extradat.

ö[ehm'a. l

!

Siautem teftator vellet domi fuz

facereteftamentum nuncupativum, deberet cum

F in

?Uj

Judice prafens effe A&uarius, vel duo teftes,

qui fimul audiantultimam voluntatem.

Licebit

Mu

tamen teftatori, fi diutius poft eam oblationem

teftamenti ad a&ta vixerit, illud repetere à Judie

"1 lr

du

i

p

ce, quocunque tempore voluerit, & illud mu-

fj

tare, vel omnino lacerare.

E['Ugl

lj [f(l !

!l

QUJERITUR 32. Quinam poflint vel non

poflint teftari ?

[

W.

Rz-

x.lQ

r

j

Df CONTRACTIBUS IN SPECIE,

125

füut.

[lt, ]

R d

RESsPONDEO r.

Teftari poffünt omnes,

Htgm fribi

qui jure non prohibentur, fi habeant rerum pro-

! ld

priarum dominium.

RzsPONDEO 2.

Prohibentur teftäri I.fer-

i, )

Il d

vi proprie di&i, hoc eft, mancipia. ». damnati

ad mortem vel perpetuos carceres. 3. filiusfa-

i i

telinsi

milias quoad bona profe&itia. 4. mente capti,

furiofi. 5. prodigi declarati. 6. infantes ac im-

Ut

« Oa

puberes , etiamfi accederet confenfus tutoris. 7.

muti & furdi fimul quoad teftamentum nuncu-

i, à

pativum..8. ccci, nifi preter feptem teftes ad-

r an

XDtU fj

hibeant Notarium pro o&avo tefte. 9. rei lafz

majeftatis. 1o, contrahentes inczítuofas nuptias

Julceyez

quoad inftitutionem eorum, qui in linea colla-

Aptione

terali ultra fecundum gradum conjun&i funt.

mtur 1j

iI.condemnati ob famofum libellum. r2.hzre-

lls cautt

tici, ubi non funt tolerati. 13. omnes, qui de

n pofftys

jure funt inteftabiles, hoc eft, quibus poteftas

m p dl

ferendi teftimonii adempta eft. 14. ufürarii ma-

«t al feve

nifefti. 15. excommunicati propter hzrefin, eo-

dium t

rumque fautores , ubi non funttolerati. 16. per-

i, Qd tl

cuffor Cardinalis. 17. Religiofi. poft emiffa vota

lum viY

folennia. 18. Clerici de bonis beneficialibus fu-

vlerdoni

perfluis etiam ad caufas pias.

Hi omnes partim

n a

jure naturali, partim civili, partim Canonico,

v d

quatenus hzec jura pofitiva, Civile & Canoni-

en. fo-

cum, pro diverfitate locorum &temporum funt

u o

in ufu, funt inhabiles ad teftamentum conden-

rl

dum, faltem valide pro foro externo Canonico,

vel civili.

Econtra habiles ad teftandum funt

, iiis

1, banniti feu profcripti. 2. filiifamilias quoad

bonacaftrenfia. 3. Minorennes, etiam fine con-

ofin: vt

fenfu Curatoris. 4. furdaftri. 5. Religiofi Ordi-

]

nuim

126

T TA CCPIA T I5

y!

ol

num militarium ex privilegio Papz. 6. Novitii.

1 jgit

Quod autem attinet Clericos, qui fieculo decie

moquarto privilegium teftandi partim ex concef-

I

r

y h

fione Épifcoporum , partim ex confuetudine

aquirere, velfibi arrogare ceperunt, monendi

A

videntur, ne transgrediantur juftos limites juris

divini, quo per tredecim priora fecula bona

intuitu beneficii parta femper ad caufas pias, &

T

quidem ipfam Ecclefiam beneficialem propius re-

"'"alw(

hi

Ípicientes applicari debuerant.

Jus illud ante-

"

ii

AQMM

J

rius adhuc urgetur in Concilio Lateranenfi cele-

brato fub ALgxANDRO IlI. prout refertur C.

& an)

cum inoficiis , h.tit. his verbis : Cum in officiis cba-

atit)

vitatis primo loco illi$ teneamur obnoxii à quibus benefi-

H'W. |

cium nos cognofcimus recepi[Jes econtra quidam Clerici

m

cuim ab Eccleftis fuis multa beneficia perceperint , bona

*2 tl

1

per eas aquifita in alios transferre prafumnunt, — Hoc

Htj

od

igitur , quia antiquis Canonibus con[lat inbibitum , nos

indemnnitati Ecclefiarum | providere volentes , fioe inte-

ftati dece[Jerint , five aliis conferre woluerint, penes

Ecclefias eadem bona pracipimus remanere.

Ita ftatu-

v

E6

tum fuitin Concilio Generali anno 118o0.

!

C. Ad bac , h. tit. habetur aliud Decretum ejus-

It

uf

dem Alexandrilll. his verbis: 444 bec prefentibus

MI)

(s

innotefcat , quod Clerici de mobilibus, que per Eccle-

du

fiam funt adepti, de jure teflari non. po[Junt.

Voen-

ET

tes tamen €$ fui compotes inoderate valent aliqua de bonis

la

ipfis non ratione teflament? , fed eleemofine intuitu ero-

*l f

gare in-agritudine conflituti.

Pt

Drixi, primum feculo decimo quarto juf

[

"r

teflandi apud Clericos circa bona ex beneficiis

MT

parta invectum fuiffe. Sic P. KnaM.in Hier-

Vw

"

-archia Auguftana Tom. 1. Se&. 12, de FRID E*

lt

d

RICO

E

ET

j

DE CONTRACTIBUS IN SPECIE.

127

?. ( ch':

RICO Epifcopo ad annum i1307. fcribit : Ecclee

Jie Aduguflane Canonicis & Vicarüs jus teflandi conce[-

TO n

fit. lmo ufus impune teftandi per Capitulatio-

: tf

nes ab Epifcopis extorquericepit primum fecu-

IU qype

culodecimoquarto. SicScuirTEnvsinGlof.

Wi

fario Teutonico V. fio fcribit : Confirmatio confra-

!t

ternitatis Majoris Cleri zirgentinenfis 1419. WAlbelmi

Qs pla,

Epifcopi. Epifcopus Fertone , id eft , quartaparte Mar-

"DL DEODIS

c& argenti per Clericum decedemtem fibi ut' Ordinarío

J il m

j

loci légato contentus bona defunti , vel Ecclefie , fi ejus

w

Ó

antuitu aquifita funt , «vel beredibus proximioribus ipfius

(ti

i

t

4

"n

defun&ii cedere permittat.

Similis conürmatio ibi-

dem habetur pro Ecclefia SPrgENst, ubi ex-

| a'yuiä-wge;*l

preífe additur, in cafu, quo Clericus rion dede-

! quám (

rit fertonem, nec habuerit aliud indultum, bona

Tjnit, h

dereli&a pertinere ad Epifcopum ex veteri more ,

a, ]

nad) a(tem Joerfomntett. — Ubi nota; etiam tunc

tülum,

bona intuitu Ecclefie , hoc eft, exlabore clerica

i, fet i

liaquifita pertinere fine difcrimine ad Epifcopum.

iriri, jv

QUJERITUR 33.

Quid requiratur ad legi-

N

; Yal

time adeundam hzreditatem ?

pup T

REsPONDEO.

Pro adeunda hereditate

m od

requiritur 1. ut heredi concedatur fpatium fuffi-

ciens deliberandi, velitne adire haereditatem,

li r

!qgæp«*l

vel non ?

un

! n

RaTr1O eft, quia heres adita, feu acceptata

&r.ï [ ;v

femel hzereditate tenetur folvere omnia debita

yfn ia

defun&i. Hocautem fpatium deliberandi de u-

re communi eft annus integer.

2. Ut heredi

concedatur Peneficium Inventarii; feu libertas an-

»p Qu

g bEUfFF;

notandi omnia Pona, jura, ac debita, que reperi-

unturin hereditate defunGti.

Confici autem de-

gax t

, &ho

bet Ínventarium authoritate Judicis vel Notarii

Wi

intra

TRACTATUS

Wi

128

intra fex menfes à morte defun&ti, &? in prefen-

| Qu

h] n

tia illorum, quorum intereft , puta creditorum,

& heredum neceífariorum, fi non nimium di-

!h

ftent.

rq

UXRITUR 34.

In quot partes foleat di-

vidi hereditas? Ét quota pars dicitur Legitima ?

RESPONDEO I.

Tota hereditas de Jure

Ü

41

communi dividitur in duodecim partes, feu, ut

vocantur , uncids.

Dus ejufmodi unice vocan-

)n

tur fextans, tres vocantur quadrans, quatuor tri-

m

ens, quinque quimunx, fex femis feu femiffis ,. fe-

hp

ptem /eptunx, o&to bes, novem dodrans, decem

E ;Jl'dlf.*'

dextans, undecim deumx, tota vero hereditas,

l

YPf

feu duodecim unicz, vocatur 74;; & hinc qui

A

totam hareditatem accipit, dicitur ex «[Je hares.

t

f

REsPowDpEOo 2. De Jure communi omni-

bus haredibus fimul fumptis pro legitima plus non

b

debetur, quam triens, hoc eft, tertia pars heree

ditatis, feu quatuor unciz.

REsPONDEO 3.

In partem legitimce de-

bent computari etiam ea, qua heredes necefía-

l

rii jam acceperunt titulo dotis, vel donationis

propter nuptias, &c. dum teítator adhuc erat

n

jn vivis.

DAU [V)

RESPONDEO 4.

Ín partem legitime com«

I

putari non debent fumptus, quos parens fecit

EY

in educandis liberis, ftudiorum, opificii, vel

"It

artis addifcende cauía, nifi ubi aliud petunt le-

ïltexrr

ges, confüetudines, vel paGtiones particulares.,

uf

vczfu

RESPONDEO $.

lia legitima non debet

hqïläf

1

eífe onerata aliis oneribus, quz pretio zeftimari

j

tj

T

!f

li

pofünt; alioquin eoipfo non reciperetur legiti-

ma integra.

(

QuEx

i

W

h

l

S

DE CONTRACTIBUS IN SPECIE.

I29

i) æ IH PK*'

T d

QUZRITUR 935.

Quinam dicantur hzre.

des neceffarii ?

Q ii

RESPONDEO.

Hsredes neceffarii funt . r.

Liberi legitimi, (ive jam fint emancipati, fivead-

As r

huc fint conttituti in patria poteftate.

2. Fili

r Lj

naturales vefpettu matris , faltem de jure communi.

& d

3. Si liberi legitimi jam fünt premortui, eorum

Vr f

loco h&eredes neceffarii funt horum liberorum

li von

defcendentes, nempe mepotes ( meptes ex liberis.

l, QUior

4. Si neque nepotes neque neptes ex liberis de-

L Jtnu, i

fun&i fuperfunt, pro hsredibus neceffariis ha-

Ül m

bentur parentes ipfius defuncti; &, fi parentes

tE0. Detsia

jam obierint, alii a/cendentes.

5. Inter liberos

fj &ltrg

computantur non folum po[ibumi, fed etiam ad-

tudit

optati à defun&o.

6. Fratres & forores nonfunt

QOImUDi O

hzredes neceffarii, nifi in cafu, quo inheredem

ln plust

fuiffet inftituta perfona turpis, v. g. meretrix,

lus hn

concubinarius, leno, mimus obfcoenus, filius

presbyteri, filius adulterinus vel inczítuofus,

lgline d

infamis infamia juris vel fa&i, &c.

s t

QUuERITUR 36. Exquibus caufis exhzre-

d dongtiy

ditari poffint heredes alioquin neceffarii ?

r adu t

RESPONDEO.

De jure communi enume-

rantur caufz fequentes.

1. Si filius vel alius de-

negïtimm«

fcendens violentas manus in parentem feu avum

injecerit.

Qs p W

2.Si ei maledixerit, velaliam gravem

h OPIUCK) k

injuriam intulerit.

3. Si eum criminaliter accu-

faverit extra cafum , quo in principem vel Rem-

qjid p

j particui;iä

publicam deliquerit.

4. $i eum detulerit judi-

ma nl p

cialiter cum gravi ejufdem praejudicio in bonis

honoris vel fortunz.

retio dl

5. Si ejus vitit infidias

ftruxerit. 6.Si filius pro perfona aut debito pa-

jpret i

tris in carcere feu vinculis detenti rogatus non

!

1

fide-

D. Zmnort. F.de Contra&t in [pec.

Dv

130

TRACTA;FUS

fidejufferit.

Filia tamen hac obligatione non

| (

Along

conftringitur.

7. Si parentem ab hoftibus ca-

8. Si furiofo velin amen-

: m

prum nonredemerit,

tiam lapfo competens obfequium non praftite-

hu

| W

rit, fed eum neglexerit.

9. Si cum novercarem

carnalem habuerit.

Io. Si teftamentum facere

vel mutare volentem prohibuerit.

Si fe affo-

ciaverit mimis, hoc eft, illicitos ludos exhiben-

l

J

tibus parente invito.

12. fi ut maleficus verfe.

tur cum maleficis.

ia

I5. Si defecerit à fide fattus

BIN

h&reticus, nifi ubi heretici fuerint tolerati, &

VOT

fimul intercefferint fpecialia cum illis pa&a.. 14.

Si filia recufatis honeftis nuptiis ante annum z-

A YT

(Ugut

tatis 25. elegerit effe meretrix, & libidinofe vi-

xerit.

[

Huc.de Jure Bavarico & equitate natu-

L

rali revocatur , fi filius ante25. & filius ante 30.

1 tj

ztatis annum abfque confenfu parentum nupfe-

rit perfone turpi.

UJERITUR inter DoCtores, utrum ad ex-

haeredidandumfufficiat etiam alia caufa eque gra«

D

M

vis, aut etiam gravior, quam hic expreffa eít ?

Id affirmant Covarruvias, Facbineus, & Stru-

i

vius, quibus omnino affentior faltem fi caufa in

l

g Tetty

eodem genere cum caufis hic expreffis verfetur ; quia

Imperator Novell. 115. $. 2. dicit: fufficere gra-

Vl

veimn C inbone[Lam injuriam parenti illatam.

Atqui o-

1 50036[]? r

mnis caufa eque gravis, vel gravior quam hic expreffa

f

H

eft, infert gravem & inboneflam injuriam parenti.

d)

]F"f

"Q

Itaque dum in eadem Novella dicitur; mon licere

(

ex alia lege ingratitudinis caufas imponere, fenfus tan-

NU T

li

Ab

tum eft, quod aliz caufc minoris omenti opponi

A

il

Q

nequeant, quz his recenfitis genere & gravitate

R

D

N

Ml jl

&quiparari nequeant.

ulw

i

[

QUIEI*

j

DE CONTRACTIBUS IN SPECIE.

I3r

)bligatione .

QURITUR 37. Quenamrequirantur con-

i hombüi;

ditiones, ut exheredatio liberorum fit valida?

QU Velitr

REsPONDEO.

Requiruntur conditiones

IUO od

fequentes, r. ut exheredatio non fiat tantum in

UT DOVete

codicillo, fed in teftamento ipfo. RaATI

O/elf,

Téttum f

quia hereditas non datur in codicillo, fed

in te-

-

ftamento.

Ergo nec in illo adimitur.

2. Utin

lr n

teftamento exprimatur caufía jufta exhzredita.

Dulefny w

tionis ," qui modus expreffionis vocatur exberedi-

trt i fbl

tatio cum elogio. 3. Ut exhsreditandus exprima-

Ti tolee

tur fuo nomine.

4. Ut exhaereditatio fia

& non fub conditione.

t pure,

1l

5. Ut heres fcriptus pro-

ATl aDnt

bet veritatem hujus caufze.

t oidiol

QUZERITUR 38.

Quinam non poffint in-

Bruitate n

ftitui pro herede ?

fliuyant:

RzsPONDEO. Inftitui non poffunt r. he-

retici non tolerati, aut fi tolerati fint, per le-

RIUUT Tj

ges, con(uetudines, velpa&ioneslocorumpar-

Xrüm d er

ticularium exclufi.

2. Apoflate à fide chriftia-

f eqeg

na, quales revera funt ii qui vocantur Franc-

mapon;, Sreymauter, cum manifefte rejiciant

ayeda

ini, 6

authoritatem Scripture, & leges in ea conten-

jen d u

tas, v. g. de vitanda fornicatione, & centum

alias veritates in Scriptura contentas.

yverfeturyt

Hujus-

i f

modi ergo homines, nifi faltem coram magiftra-

jim, Ài

tu renovent profeflionem fidei chriftiane, pla-

ne exharedandi fünt à parentibus.

3. Banniti à

yunticar

Romano Imperio, quia funt civiliter mortui.

njunanpe

4. Daranati ad ultimum fupplicium.

5. Damnati

icitr i

ad metalla vel triremes inperpetuum. — 6. Libe.

g, f

ri perduellium , & reorum lefz majeftatis.

7*

qantnt t

Communitates incapaces Dominii, &c,

Verum

w r

de hisin caíü extraordinario pro foro externo

2

plura

|

W

TRACTATUS

132

n

plura reperiri poterunt in Civiliftis, vel Cano-

niftis.

ii

UJERITUR 39.

An teftamentum condi-

| .-,guvaxäz

hm,

tum ante ingreffum religionis velante profeflio-

|.!

nem rumpatur per profeffionem ?

RsEPONDEO.

Ita certe;5 quia

Negative.

"'Tridentinum Novitio in ultimo bimeftri permit-

i

[

tit condere teftamentum, quod fruftra permit-

l;

teret, fi non perfifteret poft profeffionem.

An teftamentum femper

[j

QUJRITUR 40.

p

ï

poffit revocari? etiam fi interceffit pactum vel

n

t

juramentum de non revocando?

Vrl

A

RESPONDEO TI.

Quilibet poteft pro libi-

tu revocare fuum teftamentum nifi intervenerit

Ul, f,i

W

Ilf

pa&um utrinque onerofum.

al

RaT1Oo eft, quia ut dicitur l. 4. ff. de ad-

i

impl.legat: .4mbulatoria ef] voluntas ad fupremum

vite exitum.

| &-m»

REsPONDEO 2.

Ea mutatio licita eft, et-

N

!

iamfi intervenerit pa&um gratuitum de non re-

vocando.

LY

l

!l

)

RaATrOo eft, quia ejufmodi pa&iones à jure

civili irritantur, vel tanquam nulle, utpotere-

DI

) W

Aj

pugnantes libertati naturaliin re maximimomen-

ti, declarantur.

Sic. l. 22. ff. de legat. dicitur:

4

ANemo poteft [ibi eam legew dicere , ut à priore ei non li

T

ceat vecedere.,

AC m

[i

AAs

REsPONDEO 3.

Si tamen interveniffet

i5j

pa&um juftum utrinque eque onerofum , atque

p

!

ex altera parte jam impletum , vel paétum paci-

g

[

|

j

ficatorium per modum compofitionis, non licet

j

I

variare teftamentum ; nifiinterveniente nova ac

2 ü

[

fufficiente variationis caufa.

[l

RA-

Bl

Ttby

j

DE CONTRACTJIBUS IN SPECIE.

133

li, "i

ä:

RATro eft, quia non repugnat juri naturali,

fi quis in majus bonum proprium fe obliget ad

non variandam fuam difpofitionem teftamenta-

riam, v.g. fi quis pacifcatur de inftituendo hz-

3l?ante w

rede ea conditione, ut fibi ferviat in longa &

lt Qfb

difficili infirmitate, ut fibi affiftat in fuis neceffi-

ID

tatibus, ut fe juvet in bello jufto, &c. & hec

fl

libertas naturalis ita fe obligandi non eft mani-

fifionn,

fette fublata per leges pofitivas in foro interno.

Tlettum j

Dein hujufmodi pactum videtur potius reàle,

quam perfonale, in quantum videlicet pacifcens

;em[ pátt

conpacifcenti adhuc in vivis obligat omnia fua

a ml

bona tam mobilia quam immobilia.

[ iteryer

D ixr, eque onerofim , fi enim foret onusre-

fpe&tive leviffimum pro hereditate maxima , pa-

Lf di

&um fimpliciter effet potius gratuitum , quam

onerofum.

i firm

QUIERITUR 4I.

Anpoffit fcribi hzresin-

certus? v. g. volo effe heredem, quem Titius

titdi, d

demn ts

poft meam mortem defignaverit

RESPONDEO.

De Pfure civili non poteft fic

fcribi. Ita habetur 1. 68. ff. de heredibus infti-

Biones a

, uptet

tuendis, ubi dicitur : Si quis ita fcripferit : Si

Titius voluerit , Sempronius beres eflo, non valet. in-

mimimp'fä

dgt. s

fritutio.

RaTrOo eft, quiaffic non defun&us fed alius

Apinm

heredem inftituiffet; quod nimis grave accidit

; n

heredibus ab inteftato, & ideo merito caffatum

eft à lege pofitiva, licet non repugnet fic fieri

rofün,

per jus naturale, cum aliquando quis in feligen-

dis re&te hzredibus magis confidere poffit in pru-

pi, i^

dentia & exa&a circumfpe&tione aliena, quam

miente n

propria, prefertim fi jam fit morbo gravatus.

l

l3

1nc

p

134

TRACT;,ATU'S

x

Hinc in Ju&E CaNonrco C. r3. de Teftam.

|

| hm

habetur contrarium bis verbis: Qui extremam

! n

voluniatem in alterius difpofitionem committit , non vix

detur decedere inte[latus.

D

r

Qu ERITUR 42. Quandonamlocumnon ha-

beat Palcidia vel Trebeliianica 2

Wl

RESsPONDEO.

Falcidia non habetlocum r.

Tn legatis piis.

2. In fpecialiter exceptis ab ipfo-

met teftatore, fi videlicet in teftamento expref-

3l

fe cavit, ne à legatis detrahatur falcidia. . 3. Si

heres de bonis h&reditariis aliquid furripuit, vel

j w

j Y

110

negavit.

4. Si heres non confecitInventarium

!

debito tempore & forma.

AT, ]

5. Quando . in tefta-

mento aliquid legatur ea conditione, ut nec ab

Itr

ipfomet legatario alienari poffit, fed neceffario

ad haredes tranfeat,

Itahabeturin diverfistex-

tibus Juris Civilis, ubi viget.

Hinc infpicien-

Mi

dze leges, vel confuetudines locorum particula-

j

rium.

11]

UJERITUR 43.

Quibus modis refolvitur,

feu annulatur, teftamentum ?

RESsPONDEO.

&

Refolvitur quatuor modis ;

videlicet r. Irritatione, 2. Deftitutione. 3. Ru-

Prioribus tribus modis

ptione. 4. Refciffione.

Tifi

invalidatur teftamentum ipfo jure; fed ultimo

Din

Yj

modo folum irritatur per querelam inofficiofi tefla-

d onfi

snenti.

Nv

InRITARI tefftamentum dicitur , quando

/35][]0 "

ld

teftator interea redditur incapax ad condendum

)

Vrictr

teftamentum, v. g. per bannitionem, fervitu-

* df

iU

ii

tem perpetuam, &c.

DrsTiTur teftamentum dicitur, quando

interea hares redditur incapax ad fuccedendum,

lh

W

NS g,

Mxemveü

1

DE CONTRACTIBUS IN SPECIE.

T55

Dd Tef!a:

V.g. per mortem, per defe&um conditionis in

* Ml H

teltamento appofite, vel per repudiationem hzs-

LU

reditatis coram Judice factam.

RunuPr teftamentum dicitur, quando tefta-

Ttmy

tor tacite vel expreffe revocat prius teftamen-

tum, v. g. condendo novum teftamentum , vel

fabetls

quando ipfi füpervenit filius pofthumus , aut

T

quando interea adoptat filium.

dTonto qu

QUZERELA INOFFICIOSI TESTAMENTI

FTTT

dicitur, actio heredis neceffarii in teftamento

lidfu:ripuii:-

omiffi, vel exhzredati, qua apud Judicem con-

tl

queritur, fe injufte fuiffe omiffum, vel exhe-

Jindo j

reditatum ; probatque caufas exhereditationis

l, U t

non fubfiftere.

Éd nettl

QUERITUR 44.

Quotuplex fit Executor

ndiver[t

teftamenti ?

KRESPONDEO.

r infpici

Executor eft triplex r. Le-

2 particu

gitimus, feu legalis.

2. Téflamentarius.

3. Dati-

*0U$.

Horum autem quilibet aliquando dicitur

j nfltitr,

univerfalis, aliquando particularis.

ExEcUTOR LEGITIMUS SEU LEGALIS

i modi

eft, quem lex determinat ac conftituit.

n

jone $d

[

TEsSTAMZENTARIUS eft, quem teftator de-

; tribustid

terminat.

; hus

DaTivus eft, quem Judex in alterius de-

fe&u conftituit.

ia

UNnrivzEnsALrSs eft, cui datur generalis fa-

cultas in omnia bona defunGu.

, d

al od

PanTiICULARIS eft, cui datur folum fa-

, i

cultas difponendi circa partem bonorum de-

fun&i.

tur, qe

QUXERITUR 45.

Quis poffit conftitui in

Executorem teftamenti ?

iil

-

Rre.

T

I4

x

"

156

TRACTATUS

REsPONDEO r.

In teftamento profano po-

QVLB

od

teft conftitui quelibet perfona jure non prohi-

k

bita, etiam mas vel feemina.

D

JOd

RaAT10 eft, quia faltem de Jure Canonico

fominain Executricem adimittitur etiam jure na-

p

tur& ip teftamento pio, prout habetur C. 3. h. tit.

Ergo multo magis admittitur de Jure nature in

FI

teftamento profano.

[

[

t

RzsPONDEO 2.

Clerici, ac proin multo

m e

magis Religiofi, prohibentur agere executorem

iM

A

j

in teftamento profano, nifi ex fpeciali licentia

ag

Epifcopi vel Superioris.

RaTrro eft, quia de Clericis in variis Con-

ao

p

ciliis ftatuitur, ne fint attores vel procuratores ne-

gotiorum fecularium; quod tamen munus effen»

UMT

tialiter involvitur in officio Executoris circa te-

u

ftamenta profana.

De Religiofis vero dicitur

iPRD)

c.fin. h.tit. in 6. — Religiofus executor ab aliquo in

a wooluntate ultima deputatus non. potefl. bujufmodi offi-

W

cium fufcipere vel exequi , vifi à Superiore fuo petita fus

per boc licentia €2' obtenta.

EU

RE£sPONDEO 3.

In teftamento pío Clerici

poffunt fufcipere munus Executoris. Religiofi

fepulg,

HIWIT

tamen etiam ad hoc indigent licentia Superioris.

RaTrIO eft, quia de Religiofis textus inhi-

Mu

f

* ümnjod

bitorius loquitur indefinite fine diftin&ione in-

ter teftamenta pia & profana.

De aliis autem

H E[ One

;rivarorum i

Clericis id clare permittitur c. 19. h. tit. Sfoannes

Clericus & P. laicus conflituti executores ultime volun-

"t t

tatis O. Clerici, qui piis locis in ultima vooluntate lega-

1 ESPOHJ[

vit, pofl mandatum fufceptum per Diegce[anum. cogi de-

t

bent te[latoris explere ultimam: voluntatem.

*l

.

hi

n

Qvux-

i

DE CONTRACTIBUS IN SPECIE.

137

RUT

QuzmnriTUR 46. Ad quid obligetur Exe-

Jüttgpy,

cutor teftamenti ?

RESPONDEO.

Executor tenetur 1. exequi

Et

J n

ultimam voluntatem defuncti fine mora.

I pj

fi àdmonitus eam executionem intra annum cir-

RLT

cd legata profana, vel intra fex menfes circa pia

]ut n

legata negligat, perdit omnia emolumenta, qu&

2. Indu-

alioquin ex hereditate confequeretur.

bio deintentione teftatoristenetur teftamentum

V rot g

IT

vel legatum exequi, juxta illius voluntatem ra-

tionabiliter prefumptam.

3. Poft executionem

fpcáli lg

tenetur legitimis Superioribus reddere rationem

n variyl

Á

acceptorum & expenforum, licet tef*cator. eam

remiferit.

frittam

Tmunusd)

UJERITUR 47. : Quis poffit commutare

Lris ciri

ultimas voluntates ?

Y6r0 ditl

REZsPONDEO.I.

Circa. teftamentum vel

' d dipui

bujfd j

legatum profanum nemo habet poteftatem com-

mutandi ultimas voluntates ; etiam in evidenter

tj

melius, nifi füpremus Princeps feu Magiftratus,

idque non nifi exigente caufa publica neceffitatis

Yoyo Q

reipublice.

n N

RaTIO eft, quia privato fübditorum domi-

Yi Supet

nio princeps pre;judicare nequit, nifi fic exigen-

fis temu

te dominio alto in bonum neceffarium reipubli-

ifindiont

ce. Ergoneque przjudicare poteft difpofitioni

De di d

privatorum in eventum mortis , nifi aliud petat

.Lti,

bonum reipublicz.

iv Ut

REsPONDEO 2.

Circa teftamenta vel lega-

T wämm;

t3 pia commutare ultimas voluntates nemo pot-

gtl

eft, nifi Summus Pontifex, vel Epifcopus tan-

Af

quam delegatus Sedis Apoftolica.

RaA-

3

(

138

TRACTATUS

y

R ATI0 eft, quia dominio privato laicorum,

u

aut Ecclefiarum , vel locorum particularium

ii

prajudicari nequit, nifi per expofitionem vo-

P

luntatis defunctorum rationabiliter przfuümptas

|

j

qu£ expofitio pertinet.etiam ad poteftatem or-

|

dinariam Epifcopi, velex plenitudine poteftatis

commutando voluntatem defun&i certam ac li-

AA

W

d

quidam ex caufa neceflitatis refpicientis bonum

[

publicum Ecclefias.

Ea vero plenitudo potefta-

A

tis pertinet ad Papam.

Id quoad rem probatur

u

Mi

"

ex Concilio Tridentino Seff. 22. c. 6. de ref, ubi

UXATT

dicitur : /n commutationibus ultimarum «oluntatum ,

sintp

que non nifi ex jufla &2 mece[Jaria cau[a fieri debent ,

Ateoy)

Epifiopi tanquam delegati Sedis Z4poflolice fummarie

* j

€? extrajudicialiter cogno[zant.

Similiter dicitur in

n

Clementina 2. de religiofis domibus : Cumea que

ad certum ufum largitione funt deftinata fidelium ( falva

dU

A

Sedis Zdpo[lolicee autboritate ) debeant convoerti, Cgc.

]IP

UZRITUR 48.

Quo ordine ab inteflato

fuccedant heredes, in cafü, quo nullum tefta-

mentum eít confectum; vel quo illud eft inva-

lidum ?

At

iM

RESsPONDEO.

Heredes ab inteflato de jure

communi hoc ordine fuccedunt.

LTUM

1. Defcendentes

Sunap

in linea re&a, nempe liberi, nepotes, prone-

htboy

potes, &c. 2. Zfcendentes inlinea re&a, nempe

4 l

parentes, avi, &c.

3. Confanguinei collaterales,

Q

"

ET

nempe fratres, forores, eorumque filii, & fi-

11j

lie, nepotes & neptes, fi eorum parentes jam

Wtg

DL

IObvean.

obierint.

4. Conjuges reciproce, fi defcendem.

tes, afcendentes, & confanguinei collaterales

A(Pam

J

déficiant.

5. Fifius , fi deficiant alii hzredes.

[ |

& ET

QUX-

$

DE CONTRACTIBUS IN SPECIE

138

Va[(ïl IU

UZXRITUR 49

An nepotes & neptes de-

| Pümcum

lp

fun&i füuccedant in capita vel in ftirpes ?

RESPONDEO

Nepotes,& neptes defundti,

[61' præmmr

poteü&'em

five adhuc vivant aliqui hujus liberi

five nulli

Uiteyyd

five defícendant ex uno ftipite, five ex pluribus,

i CGttam D)

tantum füccedunt in ftirpes, & non in capita.

Itints i

Rarro eft, quia tantum fuccedunt jure re-

Jlll*lldog

prafontationis, in quantüm reprzfentant fuum pa«

rentem.

T

Itaque folum in corpore illis licet adire

vel repudiare hzreditatem.

66 dend

LURT

QUJERITUR 50

Quomodo ab inteftato

füccedant privigni?

h frid

RESPONDEO

Vitrico aut INoverce non

/6 t a

fuccedunt, nifi intercefTerit parificatio prolium in-

Itr diiy:

MU

ter conjuges; fed fuccedunt tantum illi parenti,

ex quo procreati funt.

Ita jus commune.

fim (

UXRITUR 5I.

Quomodo fuccedant li-

Wfii, G

beri naturales, fpurii, legitimati , &c

iif

RESPONDEO I

Naturales necdum legiti-

jlum tf

mati, fi adfint alii liberi legitimi; non fuccedunt

ul um

patri; fuccedunt tamen matri, avo & aviz ma-

ternz

equaliter cum aliis liberis legitimis , &

quidemin capita

Itababet Jus commune, quam-

TT

vis quoad equalitatem portionis materne forte

Va

repugnante zequitate naturali.

RESPONDEO 2.

Si pater nullos alios ha-

Pofe p N

[eda n

beat liberos legitimos, naturales fuccedunt et-

i CO

iam patri non habenti legitimam uxorem, atta-

u fl

men folum in duabus unciis.

Reliquze decem

p

uncie obveniunt reliquis confanguineis defun&i

[j t

:

RESPONDEO 3.

Nepotes naturales & pro-

n

j ol

nepotes à fücceflione avi paterni vel proavi om-

i hr

nino & femper excluduntur.

RrE-

Q:

]

J46

TRACTATUS

RzsPoNDEO 4. Legitimi tantum , feu ad-

i

Oü*" an

optivi & arrogati fuccedunt cum aliis legitimis

zqualiter in bonis allodialibus.

j

f

REsPONDEO 5. Spurii, hoc eft, nati ex

[

meretrice publica, füccedunt cum legitimis li-

i

beris equaliter matri, nifi fuerit nobilis. 'Tunc

[

j

enim illis folum debetur alimentatio ex bo-

iil

]

nis maternis.

Verum illa equalitas portionum

"

7l

forte non congruit cum equitate naturali.

TMM

!

RzsPoNDEO 6. WNati ex damnato coitu,

&l

hoc eft, adulterini, inceftuofi, facrilegi, nec

taiin 1

patri nec matri fuccedunt; fed debetur ipfis fo-

ia lt

]a alimentatio.

dT

ResPoNDEO 7. Legitimati per fübfequens

matrimonium fuccedunt zqualiter cum aliis le-

gitimis.

g.:Cm'm

RzsPowpEo 8. Legitimati per refcriptum

Principis non fuccedunt, fi extent alii legitimi

T "yfs n

CL UT

tempore legitimationis, nifi Princeps illos fpe-

4

cialiter legitimaverit etiam ad fucceffionem.

UJZRITUR 52.

Quis fuccedat Clerico ab

jnteftato ?

g* ]

REsPONDEO r.

ul

Inbonispatrimonialibus,

)

'NW

quafipatrimonialibus, & induftrialibus induftria

il

rofana, fuccedunt proximi confanguinei.

"N

RESPONDEO 2,

In bonis beneficialibus,

)u

parfimonialibus vel induftrialibus ex labore Cle-

C&mfn l

ricali, füccedit Ecclefia, in qua defun&tus ha-

buit beneficium, ita tamen, ut jus fpolii com-

MI»

Ls

DAT

petat Epifcopo, hoc eít, jus accipiendi partem

bonorum,

?Uil

I

Jf

Rarro eft, quia Clerici funt jure divino

"R

BU l

TU

incapaces Dominii in bona titulo clericali feu

labore

DN

t

DE CONTRACTIBUS IN SPECIE.

I4I

| talltuml

h

n

j

labore clericali parta, prout in Tra&. de Jufti-

ID dj lt

tia oftenfum eft. Hec funt liquida in Jure Ca-

d v

nonico, ut mirum fit, à nonnullis authoribus

fcribi oppofitum.

Nam C. r. de peculio Clericorum

CUT hts

Ltl

ex Concilio Arelatenfi fic habetur: Jnvefligan-

t

!

dum eff , fi nibil patrimonii babens presbyter , quando

EDt«

L

Ut i

promotus ef? ad Ecclefiafticum. ordinem , poflea. emerit

hr

predia , cujus juris fint? Quoniam Ecclefie, ad quam

promotus eft , e[Je debent juxta Canonicam autboritatem.

lm

Etl.c.c.3. Unusquifque Presbyter, quas pofü dies

, facn'iegi,;-

confecrationis aquifferit , proprie Ecclefie relinquat.

lr

Et c. 12. de teftamentis ALEX ANDER IIL fcri-

bit: Relatum efz auribus no[tris, quod quia flatuimus

perliblss

T CU 4j

in Generali Concilio, ut bóna per Ecclefiam aquifita ad

eam in, Clericorum obitu devolvantur , dubitatis, an bor

Jit de immobilibus tantum, «oel de mobilibus fentiendum ?

t retrips

Refpondemus , quod generaliter bona quelibet per. . Ec-

Al Jgitt

clefiam aquifita eis debent. juxta Concilium Lateranen[e

n ilosfe

ANomine autem Exccle-

poft aquirentis obitum remanere.,

flonen,

Jie non Epifcopus vel fucce[Jor Clerici morientis , ubi eft

v Cereod

collegium Clericorum , fed communis congregatio intelli-

gitur.

Licet autem mobilia per Eccleftam aquifita de

vimoniu

lu d

jure in alios pro morientis arbitrio transferri non po[fmt,

confuetudinis tamen e[£ non improbande , ut de bis pau-

Ed

peribus , & religiofis locis, & illis, qui viventi feroie-

nb

vant, five alii, aliqua juxta fervitii meritum conferan-

at

iur.

Ceterum que ex bereditate , vel artificio , aut do-

d

&rina proveniunt ,. diflribuentur pro arbitrio decedentis.

us ol

UXERITUR 53.

Quomodo füccedant u-

xores ab inteftato? velmariti?

pia p

RESPONDEO I.

Quando nulli adfünt li-

i

beri ex conjugio, Jure Praetorio fuccedit uxor

rued

l

:

in omnibus bonis mariti; & viciffim maritus fuc-

| clen'c?l

i

cedit

TRACTATUS

s

142

(

cedit in omnibus bonis uxoris, puta, nifi adfint

Si vero adfunt

alia pacta dotalia vel conjugalia.

liberi, iique non fint plures quam tres, nec ex-

"m

tent alia pacta, velconfuetudines aut leges par-

j

ticulares locorum, de Jure communi fuccedit

[

uxor marito, & maritus uxori in quarta parte

bonorumdefunGti. Siautemadíint plures, quam

M

tres, fücceduntin parte virii, hoceft, obtinent

m

partem zqualem parti uniuscujusque ex liberis.

z

Requiritur tamen , ut defunctus fit dives.

Ad-

ET

vertendum etiam, quod , ubi uxor concurrit

tjacin

cum liberis , aquirat folum ufumfructum fuz por-

m o

tioni$; ubi autem concurrit cum aliis coníangui-

p

neis, aquirit etiam dominium fuz portionis.

l

J

Verum de hac materia teftamentaria quili-

i

bet Parochus & Confeffarius confulat, & atten-

r r

te legatleges particularium locorum, ne confu-

M

D

Iendo vel judicando graviter peccet contrajufti-

&i (i)

tiam. Pro meliori captu & directione acciudo

ex Jure Canonico P. Pichler formulam Tefta-

menti idiomate latino.

h

ir

ln Nomine San&Giffimz & Indivi-

^ qduz Trinitatis, Patris, & Filii

Mi þw;

jj

& Spiritus Sancti,

Amen.

lj Bf«jgm

;

W

co ADAMUS CHRIPEL, animo vevoloens bu-

n [j

D

E

mane «vite brevitatem , mortisque inevitabilis certi-

Y E,"F |

!

17

tudinem , & incertam üllius boram, ad evitandas , que

JMW

alias poft obitum meum oriri po[Jent, lites, liberrima

L MO

N

J

volun-

ij

v,m

if

DE CONTRACTIBUS IN SPECIE.

143

Wa

,

od

voluntate, & plenorationis ufa, ultimam de rebus meis

difpofitionem & teflamentum feci, ut fequiur.

l. [nprimis Omnipotenti Deo. cternas ago gratias

15 Ieäg

Qu

pro omnibus beneficis toto vite tempore tuibi liberaliffi-

d

Ia w

1 Qu

me collatis, eique tanquam Creatori animam meam, pre-

lts

tiofo [anguine Chriffi J'efu, amantiffmi Salvatoris re-

Vcel, d

demptam, vurfus veflituo, & in fan&tiffanas manus tra-

i"squeex ll

do, eumque per bujus unigeniti Filü fui infmita merita

b ld

bumillimerogo, ut eandem Regni céleftis baredem fa-

| r g

cere mifericorditer velit ; atque eum in finem etiam pias

fréun i

BeatifJane Virginis Marie , Patrone clementif/ma; ac

141l5 Cf

omnium Sanüorum preces ac inierc

imploro.

e[Jtnem deva;zjime

lt portü

II. Corpus , quod de terra formatum eft , fur[us

Irentara

terre configno, & volo , ut illud ab/que [peciali pompa,

[iht, n

conformiter tamen [latui, fépeliatur in Exclefia Paro-

h, Decot

chiali S. Viti, atque in die Depofitionis , foptima g tri-

t contrajul

gelima, quas celebrari in anime folatium cupio , cum

TODe aCC

tot Miffis , quot. Sacerdotes- illis diebus baberi poterunty

n Tl

flatuendo pro. qualibet fLipendium 45. crucigerorum.

IHI. In eundem finem [pecialiter lego ducentos flore-

nos pro quadringentis Milfis , medio floreno proqualibet

deftinato, po[t obitum tneum legendis , & quidem à Sa-

: &Injif::

cerdotibus fccularibus , quam primum fieri poterit , ac

,

Jaltem intra bime[ire, [ioe vuri, five in urbibus ,. alios

(i

autem quinquaginta florenos pro Zfnniverfario cum vigi-

lia , offcio funebri, & MifJa una.

IV. RR. PP. Francifcanis Ingolfladii $0. flore-

no$ cum onere 5o. MifJarun, & RR. PP. zugufti-

j

E

nianis Eremitis ibidem 40. florenos paríter cum onere

jl

1

40. MilJarum pro mea anima intra breve tempus legen-

T

darum , quantum fieri potefT, tradi olo: . Conf raternitati

in P

f

autem $. Monice apud eosdem P P. z4uguflinianos 26. flo-

n

T6105,

N

144

TgAbTATuä

venos, ac totidem Congregationi A4cademie Majori in ea-

dem urbe Ingolfladienfi , cui 62 mors mea . [latim mun-

tietur.

V. Pauperibus, in quibus Chriftum femper fu[pexi

& veneratus fum. lego mille florenos, de quibus centum tra-

dantur P. Prefetio Gymnafü Ingolfladienfis , & cen-

"

ium P. Profe[Jori SS. Canonum, diflribuendi inter ftu-

A

diofos Gyyimnafti €?. S'uris Canonici, qui prater indigen-

tiam plus babent pietatis &j dotbrine , prout dittis Pa-

j

L

tribus videbitur : vurfus centum P. Operar:o ibidem pro

10

T

egris, quos vifitat, vel quos alios eleemofina. digniores

in ila urbe judicaverit.

Trecenti dentur pauperibus

(vulgo 6en X5aufz2Irmen ) Joci, ubi funt exuvie cor-

poris mei, & vicinie ad duas boras in. circuitu: qua-

dringentos refiduos velinquo di[pofitioni libere executoris,

ut eroget jis egentibus, quibus in Domino erogandos

cenfuerit.

VI. Sorori mee pro aliquali vecognitione benevolen-

bow 4 D.

-

tie, & obfequiorummibi fepius exbibitorum per modum le-

gatirelinquo meam argenteam,e lineam fuppellettilem cum

Cuilibet

vafis [lanneis & cupreis , atque so. florenis.

]

autem ex ancillis , uti &9 ex famulis , 2. florenos. De-

nique Ludi Magiftro 30. florenos , ut unum vel alterum

;iïïus

adolefcentem pauperem gratis inflruat. per tres annos.

VII. Cum vero [ciam, bafim. quodammodo ac fub-

a

flantiam Téflamenti e[fe inflitutionem beredis, in di-

ï Py,y'm

^

midia parte bonorum meorum , que fübtrattis expenfis

L

funeralibus , & primum jpecificatis 1555. florenorum

il

[j

legatis tum piis tum profanis vefidua invenientur , pro

berede in[lituo [aninarium juniorum Sacerdotum ad D.

T

ul

Virginem . Tbavimaturgam prope oppidum aDovffen in

"if

L

(

Bavaria nuper San&i[fmo Zelo cujusdam. Macenatis

| "9N

mei obforvandi[/mi ere&um , ut. plures ibi Sacerdotes

Jacu-

U'lm

J l(

H

$

DE coufrzkcns*rs IN SPECIÉ.

.

145

WMW'J

Jeculares ub difciplina Zeloft Moderatoris füftentari pof-

L

fint , qui pro cura animarum rite adminiftranda prattice

formentur, pie üluc peregrinantium confe[fones exci-

i jempnþ:l

iant, ac inlegve vite exemplo , && concionibus, cdi-

LU

fücent populum cbriflianum : in altera vero di&orum bo-

: Ms Eï'('

norum dimidia parte beredes volo "Theopbilum ex Fratre

lii

meo, €9 lgnatium ex forore mea nepotes; fi vero alter-

D r j

uitrum , vel ambos, banc bereditatem non adire contine

» r d

geret, fubflituo illi, vel illis, Domum tertie Proba-

Mrtr) n

tionis Patrum Societatis S'efü, Oettinge veteris.

n

Muf i

VIII. Ut autem bec mea «oluntas ultima f&curior

lr j

fit ab omni. périculo impugnationis aut nullitatis , olo,,

i i

ut, fi forte non fubfiflevet ut Téftamentum , faltem «a-

UT

leat tanquain codicillus , vel alio meliori modo , quo de

lhre enni

Jure valere potef? : vefervata tamen mibi libera potefla-

I) gt

te mutandi, addendi, wünuendi, delendi, &g'c. quan-

docunque & quomodocunqua xvoluero.

tl

IX. Denique ut omnia certius citiusque executioni

p

wandentur , pro Executore bujus füpremi mei elogii de-

pl

momino, Cj ut pro veteri amicitia boc ultimum cbarita-

g, i

j

"

tis obfequium mibi exbibere velit , demi[Je rogo admodum

,J ]

Reverend. & Do&ti[J. Dominum Bonifacium Guetvvillig,

Parocbum ad fuperius memoratam Ecclefiam S. Viti, ei-

m od n

prirts 0.

que in aljqualem recognitionem laboris €9 folicitudinis

m

Bibliotbecam meam a[f;gmo.

X. Prefentem banc difpofitionem ultime «olun-

hrddi, v

fs o

tabis mee mon modo proprie manus fubfiriptione. &

proprü figilli appre[fione , erum. etiam 7. tefljum ad

1355 jf&'(!üi'f

id [pecialiter rogatorum [ubfcriptione & [ubfignatione,

ia f

ut videre ef1, firmavi, interventu etiam D. INotarii

d d-

ad id requifiti. . Que a&a funt. ZEthiopalbii 96. Mar-

m "

m Jf

iij anno po[l réparatam Salutem M DCCXIX.

K

De

i SM,

D. z£mort Tr. de Contratt. in [pec.

u

146

ITRACTATQIS

Dicis:

De Mutuo.

gt

n

UZERITUR I.

Quid fit mutuum?

gamümi'l

yin, !

; RESPONDEO.

Mutuurm eft conttaCtus,

quo res unico ufu confumptibilis traditur alteri

|

| m.az;;;

in ejus dominium, ea lege, ut reftituatur ea-

dem in genere. Inter res ufu confumptibiles numerane

h

tur non folum vinum, oleum, frumentum, &c,

f

'

[

4 (

fed etiam pecunia.

Hujus enim ufus etiam uni-

o

cus transfert illius dominium in alios, ficque il

l

Re«

pl

lam fuo priori Domino moraliter deftruit.

füitui in genere dicitur, quod reftituitur in fimili,

AODS

Nuno

RU

hoc-eft, ejusdem fpeciei, v. g. pecunia pro pe-

cunia, frumentum pro frumento.

i

W

Quid fit ufura ?

QUJXRITUR 2.

RESPONDEO.

Ufura eft omne au&tariunmi

mutui ex obligatione à mutuatario pendendum

)

"Auttarium ta-

mutuanti, precife titulo mutui.

le eft, fi quis mutuanti centum florenos tenetur

poft annum folvere centum & quinque florenos.

l

Dicitur autem iftud vel aliud auctarium praftari

ü

;

precife vatione mutui, quando mutuans non habet

[

alium titulum pretio zftimabilem exigendi iftud

M

au&tarium, nifi quia mutuavit pecuniam vel aliam

vQi

rem unico ufu confumptibilem cum obligatione

J

NI

reítituendi eandem genere rem.

n

li Cm,d

V U

Y

QUXZRITUR $3.

An licitum fit, exigere

Vi

au&tarium ex mutuo przcife titulo mutui ?

UAET

[

J

RrsroNDEo Negative.

I'Wmih

Rarro eft, quia ín tali contra&tu non fer-

LHRITCV«

?

vatur mqualitas juftiti» inter detum & acceptum.

":X. þ]ïra füm

Aj

H

"j

Plus enim reüituitug , quam accipitur.

ET

Dicss:

5

DE CONTRACTIBUS IN SPECIE,

147

Diczs: Plus valet pecunia numerata, quam

aumeranda , feu attio perfonalis , quam creditor er-

U?

gamutuatarium habet ad exigendam ab eo pecu-

M

I

niam. Ergo, cum creditor pro numerata pe-

cunia tantum accipiat a&ionem perfonalem, re

L fl

vera accipit aliquid minoris valoris, quam dedit,

Tl

5

Igitur ad compení

andum hunc inequalem valo-

Tib

rem dati & accepti, ad aCtionem perfonalem ad-

ITR

dendum eft aliquod jus pretio seftimabile, &

idios, lg

in eftimatione morali &equivalens exceffui valo-

tl

ris, quem habuit pecunia numerata füpra valo.

lr ii

tem actionis perfonalis.

pecina:

RzsPONDEO d.a. plus valet pecunia nti-

"

inerata a/quando, ac per acciden$ ratione adjun&ti

i?

periculi; parati lucri, vel damni emergentis, c.

univerfaliter ac per fe, n. falfitas hujus univer-

T& 2004

falis propofitionis patet ex eo, quia fzpe pecu-

0 pendent

hia numerata plus habet periculi in crumena vel

la

cifta propria, quam in manu depofitarii divitis s

eDos tenefl

& fcheda cambialis apud itinerantem acceptior

u r

eft, quam numeratapecunia; & numeranda pe-

ia

cünià à fido & habili emptore, locatario, vel

ynston d

inutuatario, quando repeti pote

pro libitu,

Y enä[;ï'.

perinde eítimatur, ac ipfa pecunia, prefertim

Vniam od

accedente actuali pignore.

Hinc merito damna-

um ob

ta eft ab Innocentio XI. fequens propofitio, or-

4

dine 41.. Cum numerata pecunia pretioflor fit numeran-

dà, C nullus fit , qui non majoris faciat pecuniam pre-

i,5

fentem ,. quam. futuram, potef?. creditor. aliquid ultra

j m

Jürtem à mutuatario exigere,&? eo tituloab ufura excufari,

QUJRITUR 4.

An mutuans poffit ali-

T

Qquid ultra fortem exigere titulo benevolentie

m 64

exhibite , alias indebite , vel titulo gratitudinis ?

Ka

R£

pitn j

148

TRACTATUS

|

RzsPoNpEo Negative.

| 'fümïu q

RarTrIO eft, quia repugnat focietati huma-

gun

1vr i

nz, ut officia reciproce inter amicos vel focios

MM

Qd

benevolentie, pretio vendantur.

Si ergo jure

Yi

n

,

nature aGtus reciproce benevolentie exempti

funt à commercio lucrofo & taxatione pretii,

UF

manifeftum eft, quod non fint res pretio zfíti-

mabilis.

Itaque nec pariunt titulum exigendi

au&arium ultra fortem.

Eodem modo difícur-

]i

rendum eft de actibus gratitudinis, utpote reci-

proce ad previos a6tus benevolentie.

Idem

enim in eftimatione morali eft, five dicam, me

f o

vendere aéctus benevolentis , five dicam, me

If

emere a&us gratitudinis pro actibus precedenti-

Af

bus benevolentie.

Hinc merito damnata eft

DIf

ab Innocentio XI. fequens propofitio ordine 4.

!

u)

Ufura non eft, dum ultra [ortem aliquid exigitur tan-

Vi

4

quam ex benevolentia & gratitudine debitum ; fed folum,

fi exigatur tanquam ex ju[zitia debitum.

UXRITUR $. An mutuanspoffit aliquid

ultra fortem exigere zitulo damni emergentis ?

REgsPONDEO ÁAflürmative.

m

RarT:r0 eít; quia jus nature non obligat

amicos vel focios ad fuccurrendum fibi invicem

3

cum damno proprio fine onere compenfandi ta-

Q

Ne-

W

le damnum, quando poterit compenfari.

P

que enim amicus vel focius prudenter ab amico

TU

velfocio exigeret onus fübeundi pro fe damni,

W d

fi propriis ex bonis poffit illum praftare inde-

^v j

Y

(

mnem. Multo minus poterit quis obligari ab

J

extraneo ad incurrendum ejus gratia damnum,

ï

ul (4]

fi ex bonis propriis vel fua opera poffit indemni-

AmME

fare benefa&orem.

Hinc omnes authores con-

Af

veniunt;

DE CONTRACTIBUS IN SPECIE.

149

t

veniunt, quod licitum fit, im mutuo exigere ali-

quid ultra fortem titulo damni emergentis.

Quia

Q w

in tali cafu auctarium fortis non exigitur titulo

Oltnte t

mutui, fed titulo alterius concomitantis obliga-

tionis feu conventionis, qua recipiens benefi-

At

T&5 prely

cium mutui fe obligat ad compenfandum totum

damnum , fecuturum ex beneficio per /e, hoc eft,

lm aj

n od

tale , quod vel a&u incipit, vel probabiliter pot-

erat timeri.

Ad compenfanda enim damna,

if, Ut

confecuta benefa&ori per accidens , que proba-

Wlente, |

biliter non poterant previderi, nec prudenter

,(

"

]

Ve d

timeri, nonobligavitfe tacitemutuatarius, nec

[ire dieg:

verofimiliter fe expreffe ad hoc obligaffet, fide

Dos prai

fubeundo hoc onere fuiffet tractatum.

Maluif:

10 dammiy

fet enim quzrere alium benefatctorem, congru-

fitio ordi

entiorem focietati civilihominum, &obfervan-

ii apir

tiprem legum benevolentiz reciprocg.

itn; ff

' QuzxRiITUR Ó. Anmuütuans poffit aliquid

poltdiqi

ultra fortem accipere titulo lucri ce[Jantis ?

REsPONDEO.

Mutuans licite aliquid acci-

i

pit ultra fortem titulo lucri vere cefJantis. Vere

autem ceffare dicitur, quod, cum aé&tu exiftat,

2 u i

um (b

interrumpitur, aut omnino extinguitur. INequit

enim ceffare, quod necdum phyfice vel faltem

qunpat

moraliter in preparatione caufarum ita exiftit,

at !

ut in zítimatione morali jam haberi cenfeatur.

inte 6

Rarro refponfionis eft, quia ceffatio lucri

yii o [

!

jam phyfice vel moraliter prafentis eft reipfa ali-

ll ii

quod damnum juxta eftimationem communem ;

J

!

qui (

mu

Érgo, cum damnum emergens fundet titulum

4i

fufficientem ad exigendum au&tarium ultra for-

;pofit t

; quhot

a

tem, idem præüabit titulus lucri vere ceffantis.

Yi

j

K 3

Qu -

$

150

TRACTATUS

m

QUEZRITUR 7.

An mutuans poffit aliquid

| as

ultra fortem accipere tztulo periculi de forte ?

geut

RESsPONDEO.

Probabile periculum fortis

t

prebet füfficientem titulum ad accipiendum ali-

À

ji

Ál

n

quid ultra fortem.

RATIO eft, quia probabile periculum for-

tisefficit, ut in eftimatione moralifit minor va«

]

lor attionis per[onalis (eu juris ad rem, quam fit va-

lor ipfius Summe Capitalis a&tu poffefTze phyfice

ï

|

Ergo cumi juftitia

vel moraliter feu juris in re.

contra&tus exigat equalitatem inter datum &ac-

M

(

;

(

ceptum , eoufque augendum eft pretium a&lio-

Y

nis perTonalis feu juris ad rem, donec equet va-

W aV

E

lorem juris in re, feu ipfius Summe Capitalis

actu poffeffa.

UZRITUR 8. Quenamrequiruntur con-

ilt,

ditiones ad hoc, ut poflit aliquid accipi ultra

Ti

fortem titulo damni emergentis ?

T

REsPONDEO. Juxta communem Theolo-

gorum requiruntur conditiones fequentes. r.

[ i

Ut damnum fit verum ac reale.

2, Ut hocdam-

A

num caufetur ex ipfo mutuo , & non aliunde.

3. Ut damnum fit equale compenfationi, quz

exigitur.

[/

4. Ut damni compenfatio deducatur

;

!

expreffe veltacite in pa&um. — s. Ut non fecu-

AT

Ex defectu

h

E

to damno remittatur compenfatio.

prime conditionis non eft locus compenfationi,

th()v

fi quis pretendat compenfationem damni ex eo;

)

quod potuiffet illa pecunia uti ad affequendum

15.]

]ucrum valde incertum.

Nemo enim dicitur ex

W 1l

lh

eo pati damnum , quod potuerit elocare pecu-

r

Se-

niam ad affequendum lucrum incertum.

l P:'fläïtf[;

cunda conditio deficit , fimutuans habueritaliam

h ïiü[üpe[

pecu-

u

DE CONTRACTIBUS IN SPECIE.

ISI

Vtrpify

'

pecuniam , vel aliud medium , quo potuerit

L

]

precavere damnum ; velfi mutuans domum ex

Wh äi fme

"i

defe&tu reparationis collapfam nihilominus non

fuiffet reparaturus, etiamli pecuniam non elo-

Cpintr

caffet.

P Dritln

QUJRITUR 9, Quales conditiönesrequi-

rantur ad hoc , ut mutuans poffit aliquid exige-

Ya t niny

"— qum

re ultra fortem titulo lucri ce[Jantis?

RrsPoxpDpEo. Requiruntur fequentes con-

fl D

ditiones. 1. Ut pecunia, qus mutuo datur , fit

qmand

hr

Itl d

CUU

a&u expofita vel jam a&u deftinata adillam pro-

xime exponendam pro lucrofo contra&tu nego-

d retini

(onet a

tiationis, commercii, emptionis, elocationis

&c.

2, Utmutuansnon habeataliam pecuniam

nme (

otiofam, quam poffit mutuare fine detrimento

fui lucri

3. Ut lucrum non tantum fit poffi-

iruntt

bile , fed etiam probabile, hoc eft, tale, quod

ld atcit

mutuans creditfe affecuturum verofimilius. Lu-

crum enim, quod probabiliusnonfequetur, vel

onem Tfeo

feqtate

quod ftri&te dubium eft, ac zque probabiliter

non fequetur, non poteft fundare jus compen:

y Ut

x n du

fationis ex juftitia.

Compenfatio namque da-

ret lucrum certum pro lucro incerto , &ficinon

Ro

obfervaretur equalitasinter datum & acceptum.

nfar.iq

i

'

QUJRITUR IO.

Quales requirantur con-

1

ULO

&U

ditiones ad hoc, ut mutuans poffit aliquid exi-

i H

ere.ultra fortem ob periculum fortis ?

C0f

nen

s

REzsPONDEO.

Requiruntur fequentes con-

[

!

AUL

domnt if

ditiones.

1. Ut mutuans non teneatur in fere-

d

M

cipere periculum fortis ex charitate.

Si enim

y n d

mutuatarius conftitutus fit in gravi neceffita.

j od

te, prefertim cafu fortuito abfque fua gravi cul-

jtcertut

pa; finfuperfit perfona induftria, fidelis in fer-

st

4

vandis

f

!

"TORCA CUT A EuS

152

vandis promiffis , conícientiofa , ac preterea

':m j

g

cognationis, focietatis, vel fübje&tionis vincu-

]o conjun&dia; & mutuans habeat pecunias otio-

put

f

W

[

fas, ex quarum mutuatione ac periclitatione

non timet periculum fubeundz gravis neceffita-

«

tis, charitas chriftiana amicitiz, focietatis , vel

fübje&ionis & familiaritatis precipit , ut quis

fubeat periculum difpendii quoad bona füperflua

ad füblevandam miferi ita fibi conjun&ti gravem

U

indigentiam.

2, Ut periculum non fit tantum

:

poffibile, fed etiam probabile, hoc eft, tale,

!

f

quo ftante prudenter poffit timeri amifiio for-

tis in toto vel in. parte.

3. Ut hoc periculum

E

probabile non jam fufficienter exciudatur per

fidejuffores , vel per pignus, vel per hypothe-

[

cam, vel affecurationem aliam.

J

QuIERITUR 1I. Anmutuanspoffit aliquid

exigere ultra fortem ob Statutwumn principis , taxan-

fir

tis moderatum cenfuüm in favorem mutuantium ?

[7

KO

RESPONDEO.

Solüm Statutum Principis

&t

non poteft licitum reddere au&arium ex mutuo,

n

nifi concurrat alius titulus diftin&us à mutuo.

( Ril

Rarro eft, quiaPrinceps fuo Statuto licitam

l

reddere nequit violationem juftitiz , itautin con-

n n

tra&tibus non fervetur equalitas inter datum &

[Hutltg

acceptum. Hoc autem contingeret , fi redderet

licitum lucrum ex mutuo.

Ht

Idem enim objectum,

Ainlli

quod fineftatuto foret intrinfece iniquum, fine

t D'('O[

ulla variatione ex parte obje&ti , redderet li-

Atf

citum.

lWi Pm

Diczs cum Haunoldo & aliis , quod prin-

fnt l

ceps per füuum Statutum non adjudicet mutuan-

A

Tij

ti aliquod auctarium titulo mutui ; fed quod ex

h hm "

bonis

Wt (

$

DE CONTRACTIBIUS IN SPECIE.

153

'a'a Eu J

bonis mutuatarii transferat Dominium cenfus in

Jj ïOnis n

mutuantem titulo Dominii alti ob bonum com-

. pefllnias [

! r

mune folum pro cafu , quo mutuans non tene-

tur alteri mutuare ex juftitia vel charitate. Cum

F

enim in tali cafu vix ullus fit mutuaturus alteri,

At

& exinde fequatur bono communi Reipublice

MT

ingens damnum ex inertia commerciorum , ar-

u

tium, officiorum , culture agrorum , cecono-

miarum &c. videtur bonum commune exigere,

n f

ut princeps procuret facilitatem mutui etiam er-

gaeos, erga quos ad praftationem mutui nec

It uf

Id vero con-

obligat lex charitatis nec juftitia.

doc p

gruentiori medio praftare nequit, quam fi mu-

eatüda

tuatarios obliget ad folvendum moderatum au-

lrl

€arium creditori benevolo , alioquin ad mu-

tuandum non obligato ex lege charitatis.

JUUT

COoNFIRMATUR à pari.

Sic enim, licet

DUEOT

officium tutelg & curatele fitjure naturali ac di-

TUOSntU)

vino ex fe gratuitum , nihilominus principes fi-

um Pricipit

nita tutela & curatela obligant majorennem ad

ID p n

congruam compenfationem exhibitorum officio:

s à m

rum de fe gratuitorum.

abxto il

REsPONDEO d.Poteft hoc princeps ftatue-

re, fi tale Statutum exigat generalis neceffitas

» Juntte

iner dul

vel utilitas Reipublice , vel negle&tus generalis

MA

r

SoMIG

legum charitatis, C. fi hoc tantum petat utilitas

yeninddt

Reipublice in uno vel altero cafüu particulari. n.

ant.

einqun, :

Dico enim, eam legem non exigi à gene-

rali neceffitate vel utilitate Reipublicz.

Nam

Mo

in primis Problema eft, an plures familie plus

paffure fint nocumenti ex ejusmodi lege, quam

i, auf

ufict n

ex defe&u mutui, aut neglectulegum charitatis.

Sinon daretur ealucrofa mutuandi facilitas, non

jj f quoäf

v

R.

dare-

154

TRACTATIS

daretur tanta fuperbia & luxus in veftibus , con-

j Iu

viviis , inutilibus «dificiis, comparandis pere-

qemve

grinisinutilibus mercibus, piécturis exteris, cu-

kl

riofitatibus , &c. quales expenfe non folent

Mi

fierifinemutuo ad familiarum multarüm ruinam.

Quod fi autem pecunia opusfit ad fines Reipubli-

c&aut familiz utiles , reperiuntur contractus So-

cietatis ; dantur propinqui,dantur familiares,dan-

tur ar&iori communis utilitatis vinculo jun&i ,

in quo cafu admodum rarum eft, nullum inter

tot notos reperiri,qui non poflit, acnon tenea-

-f

tur juvare gratis indigentem ex legecba

[ 77

atis. Or-

dinarie enim vel juvari poffunt gratis recepto

pignore , vel per folutiones fucceffivas, com-

H

putandas in fortem.

Itaque pratextus ille ex

Statuto Principis non excufat exigentes aucta-

rium fortis fine alio particulari titulo.

"

QUJRITUR I2. Àn mutuans in cafu , quo

non tenetur mutuare gratis, poffitliciteexigere

au&arium fortis titulo emptionis cen[us ex re vel per-

Jona frugifera?

RESPONDEO.

Diftinguendo. . Si enim em-

ptio cenfus fiat ex re vel perfona determinata,

& periculum capitalis & fru&uum maneat par-

[

tialiter penes emptorem, tanquam ufufructua-

ii

.»u-x.uffj

rium vel colonum partiarium , contraéctus eft ju-

T

mx

ftus.

Si autem emptio cenfus fiat ex parte bo-

norum indeterminata , vel ex omnibus bonis ,

Wme

Wi

1 Qu

& periculum cenfus & fortis maneat penes folum

venditorem , contra&us eftinjuftus, nifi colla-

j

n

[if

"t

tio Summa ita fuperetinduftriam coloni velfocii

d w

partiarii , quod tamen in praxi vixfiet, uttantum

ja-

) Jf

ge;raþatur à quantitate fru&us feu cenfus part

Ill

* QU

u

$

DE CONTRACTIBUS IN SPECIE,

155

Tb

rii jufti, quantum juxta communem zftimatio-

T5 g

nem valet receptio totius periculi quoad Capita-

T t

;

le & fru&tus ex pàrte mutuatarii, feu potius co-

loni feu focii partiarii.

Sic, fi quis Agricole

Tatto rj

lla

DUM

vel Aulico commodet mi

il

florenos , atque ex

T nfb

ilius predio , exhujus vero opera feu officio

rfamiliares,tg

emat annuos reditus quinquaginta florenorum ,

mculojugg

& neuter poffit annuatim etiam in ánno fertili.

fructuum vel accidentium lucrari ultra centum

! ! nuïh:m .

h AC0n l

florenos, contra&us erit injuftus, quapdo pe.

Al

riculum cenfus relinquitur ex parte folius mu-

D)

C;Cïl mlii, l

1 Qf o

tuatarii.

Ponitur enim in cafuü', quod in tali

tl

contra&u emptionis feu potius Societatis, quine

quaginta floreni fint portio jufta lucri communis;

gLertus jj

oDf 4

etiamfi periculum juxta leges contractuum So-

cietatis maneat commune.

Itaque fi folus mu-

].

tuatarius in fe recipiat periculum, tantum mu-

du adi, g

tuans tenetur detrahere de equali partitione fru-

licteerge

&uum, quantum alteri additur oneris ex rece-

DI

ptoinfe periculojuxtacftimationem prudentum.,

1

Ex Hoc sEQUITUR, Omnia mutua inni-

, um

derrmi

xa preciíe titulo emptionis, quando obimpro-

portionemSummz & rei, ex qua celebrari prz-

M MDEBCI,'

tenditur emptio , funt moraliter irreducibilia ad

yum df

contra&um Societatis, effe reipfa purum mu-

ao

tuum. INon enim poteft zítimationem fumere

« eptti

juftam ejusmodi emptio juris cenfualis , nifi fcia-

qnisds

tur, quantum mutuatarius fuo labore vel officio

us

poffit lucraziex fumma mutuata. Hinc Summa

fts, niüggï

mutuata comparanda effet ad valorem totius

eplori o^

predii vel officii, ut illi Summe affignetur cor-

pf

refpondens fru&tus. v. g. fi predium compare-

j cenfus;'»'f

tur mille florenis ; & annuum lucrum dedu&is

expen-

156

TR ACTATUS

x

expenfis fit centum floreni.

Si quistali Colono

commodet centum florenos ; correfpondens lu-

st

jl

j pr

crum annuum erunt decem floreni

Cum igi-

t

tur mutuans tantum conferat pecuniam , alter la-

Y

borem, mutuanti folum debetur hujus lucri di-

midium , nempe quinque floreni , ita tamen ut

utrique tam mutuanti quam mutuatario fit com-

mune periculum

Itaque fi foli mutuatario re-

f

y

linquitur periculum , mutuanti non debentur

|

11

quinque pro centum , fed minor pars, aut cer-

te remi(lio totius cenfus illo anno, quo res vel

ff pa

opera vel. perfona remanfit fterilis fine lucro no-

tabili.

VR

M

Ex his omnibus fequitur ; titulum em-

tiohis etiam erga perfonas, erga quas non datur

hi

iL

m i

obligatio mutuandi gratis licet' fpeculative per

contrattum trinum infra qq. 16. explicandum defen-

EM

Ij

dipoffit, practice tamen ac ordinarie, variispe-

riculis committendg injuftitie obnoxmm effe-

W

W

Vide dicenda qq. 16.

Ü

QUJERITUR I3.

An mutuans, aliunde

non obligatus ad mutuandum gratis, poffit ali-

W

li

quid ultra fortem accipere titulo Cenfus Germanici ?

RESPONDEO.

Si Contractus cenfualis ger-

(MJ* u

manicus eft re veradiftin&tus à contractu mutui,

m oDf

ita ut importet titulum practice diftin&um à ti-

-Mn

tulo mutui

licite aliquid accipitur ultra fortem

eft

titulo ejusmodi contra&us cenfualis germanici.

FH & a]lx |

Si vero non diftinguitur pra&tice , fed tantum fpe-

Em

culative per diverfas intentiones & formalitates

ïerent Ài

pure mentales , non eft licitum, uti hoc pre-

textu feu titulo.

Hinc

MCOD li

HM

QuaznriTUR 1I4. Quid fit contractus cen-

; us

fualis germanicus ?

RE-

I

]

DE.CONTRACTIRUS IN SPECIF.

157

lt Qu

RrsPoxDpzo. Contra&us cen(ualis germa-

LM

nicus eft permutatio juris vealis inre ufu confumpti-

EY

v

bili pro ?mequalis valoris jure perfonali ad eandem

Mp i

fpecie rem nullo alio charitatis aut juftitice titu-

WA l:

lodebita, atqueinzqualis valoris per cenfum

y lt ting

lege taxatum legitima compenfatio. In hac de.

lat lt

finitione pro genere proximo ponuntur illa ver-

MM

ba: juris realis in re ufu. confumptibih pro inequolis

1n d

valoris jure parfonali ad eandem fpecie rem.

Per hzc

Duts, at

enim verba cenfus germanicus ponitur in genere

, QU

permutationis , prout permutatio in Jure dicitcon-

Mi lum

tractum fpecificum, fpecie diítinttum ab omni

; lm

alio contra&tu nominatoinJure. Nonenimcon.

U 0010

venit cuivis contradui, v.g.emptioni, effe per-

mutationem furis reaJis pro jure perfonali ; cum in

CU

du det

illis contractibus potius fiat permutatio juris rea-

& Varip

lis pro jure reali, Imo per illa verba : pro jureper-

Qxum ef

fonali inequalis valoris , hic contra&us cenfualis

germanicus jam diftinguitur inadzquate à contra-

&u mutui tanquam fpecies à genere; quia Mu-

NU

s pl

tuum latius patet , quam ifta permutatio.

TETES

cet enim omne mutuum fit permutatio juris rea-

i mv

atl g

lis pro jure.per[onali ad eandem [pecie rem , non ta-

hn m

men omne mutuum eft permutatio juris realis pro

fünduna?

jureperfonaliinequalis valoris. Datur enim mutuum,

T

quod eft permutatio juris realis pro jure perfo-

nali &equalis valoris , nempe gratuitum merito-

il germania

[ tantunié

rium, & onerofum ufurarium.

Pro przdicato

differentiali non folum ab aliis contractibus, fed

b fordta

W

etiam à contractu mutui univerfim ponuntur il-

ui lp

la verba : atque inequalis valoris per cenfum lege ta-

xatum legitima compen/atio.

Nam per hec verba

ii

ifte contradus cenfualis diftinguitur inprimis à

mutuo

T-ROAGG qUECTSDS

DW

158

mutuo grátuito , quia inillonoh exigituf ut , cen.

pzæ(enüt

füs, five jus perfonale fit ejusdeim valoris five

g d

diverfi valoriscum jure reali ; quod permutatur ..

st

cum jure perfonali.

Diftinguitur etiam ifte con-

*?'*m'ä

tra&us cenfualis germanicus per illa verba 4 rui-

Tle

Viuo ufurario: quia in mutuo ufuratio vel-permu-

li

tatur jus reale cum jure perfonali ejusdem valo-

l

fis, vcl quando permutatur jus reale ctim juré

f

M

perfonali ingqualis valoris, exigitur compenfae

]

tio illegirima utpote repugnans vel legi naturali

J

charitatis aut juftiti&, vel excedens generales

t

jl

[

liM

Dervi-

uV

N

limites conftitutos per taxanr legalem.

Til

que per illa verba Contra&us cenfualis germani-

cus diftinguitur etiam Z mutuo licito non gratuito,

b

fed onerofo per cenfum titulo lucri ceffantis ;

vel damni emergentis; quia in tali mutuo licite

Ut

exigitur cenfus, etiamfi fiat permutatio jurisred-

RI Qu

lis pro jure perfonali ejusdem «valoris , puta in cafu;

Md tg,

quo ielius eft , vel eque exoptabile, habere

[

jus perfonale ad rem, quam jus fealein fe, v.

g. tempore belli, in itinere , inloco furtis, iri-

Du

n

cendii, inundationi, cortüptioni obnoxio. Id

tali enim cafu non praftatur cenfus ia competrs

Ü

'Läü*

fationeri inequalis valoris inter jus rezle & jus

j

li

hg,

!

perfonale, fed in compenfationem damni con-

comitantis, ad quod refertur etiam ce/Jatio actua»

atf

lis.lucri phyfice velmoraliter prafentis. — Valot

ii t

autem insqualis inter jus perfonale ad rem ; & -

"It »

juris realis in reunice fundatur in periculo incurren-

" ah'ammg);

di dammum , taxáto per legem taxa aliqua generá-

Perinde autem eft, five

l

Ti

li moderata ac jufta.

MG

&il

iM

ud periculum refpiciat periclitationem fortis;

aliter

five periclitationem lucri a&ualis jam mor

]

pre

DN

M

^U

W

$

DE CONTRACTIBUS IN SPECIE.,

Ht

159

M

prefentis, five periclitationem incurrendi dam-

:

num aliud ex carentia pecunig.

Ex his ergo

MUg

Itl

manifeftum eft, Cenfüm germanicum fic defcri-

F ml VEïba lt

ptum differre à mutuo.

Fufius autem definitio-

l'mO d Peï;

nem explicandam duxi; quia Ci. P.ZzcH in

fua Differt. 3. de Ufüra SeGt. g. $. 279. fol. 183.

l idmi

L]

du

hanc diftinctionem aüecutus non ett.

fht t

UJXRITUR IS. Quáles requirantur con-

Vi

ditiones ad hoc, ut mutuans poffit exigere au«

Cedent p

&arium fortis ex titulo Contractus Germanici 2..

m

l

RESPONDEO.

Requiruntur fequentes con-

anfuaii;ge

u

ditiones.

1. Ut vere interveniat tale pericu-

At 1 n

luní fortis, vel alterius damni incurrendi, quo

lu la

ftante jus perfonale ad éandetn fbecie vem juxta efti-

[imutoo

iationem prudentum fit minoris valoris , quam

Ut r

jus inve ,. quod creditor ceflit creditori pro jure

.

J D Cl

per[onali ad. vem.

2. Ut creditor non teneatur

bile, hiber

aliunde ex lege charitatis vel juftitie mutuare

ieittt, V

gratis etiam cum füuo periculo, prout obligatur

opulentus fuccurrere conftituto in gravi necef-

t furis, i

Anosio. ]

fitate, prefertim amico, focio , fubdito, fus

3. Ut cenfüs non

i i

curge fpecialiter commiffo.

y vl

transgrediatur generalem taxam periculi à lege

ftatutam , nifi in cafu particulari ob fpeciales

i

l

circumftantias major taxa periculi fiat per ex-

(5

preffum decretum principis, aut in ejus defectu

Yi

ad t

communhis eftimatio manifefta evidenter requi-

n

ynada

l

rat aliam majorem taxam periculi v. g. in bellb,

d H*IUCQ d

QUIRITUR I6.

An licitum fit celebrare

ued"

contractum trinum ad aquirendum auctarium for-

yionen i

tis nullo concurrente particulari titulo damni

rtis?

j jam ll]Ox'ur

emergentis. , lucri ceffantis, vel periculi fo

!

Rz-

160

f

TORAA C DOA AR Es

RESPONDEO.

Contra&us trinus in ordine

m

ad exigendum au&tarium fortis non eft prattice tu-

d

tus, nec poteft haberi pro generali titulo ex-

^ | aulik

m

cufante ab ufura.

,

Id PROBATUR I. ex natura rei.

Nam ad

J

expurgandum hunc contra&um /peculative ab ufu-

I)E

ra requiruntur tales conditiones, quas inter cen-

D)

[

tum millia creditorum vix ullus obfervataut po-

y

teft obíervare.

Requiritur enim ip primis ut

y

A

n

habeatur juftitia emptionis , juftitia affecuratio-

E

nis, & juftitia ceffionislucri majoris pro minori.

,a

tqui hz tres juftitiz in praxi haberi non pof-

Mi

funt fine exa&to computu , & fine fufceptione

st

aliquali periculorum ex eventibus fortuitis.

p

Namjuftitia emptionis non habetur, nifi in em-

4

!

ii

:

M n

ptorem transferatur periculum rei emptz , nem-

j

pe cenfus ufüfru&uarii ; juítitia affecurationis

Urq

dv

non habetur, nifi in affecurato relinquat dam-

N

«

num certum ipfius pretii affecurationis, feupar-

PT

NI

tis aliquote ex fumma affecurata; & juftitia cef-

AV

W

fionis majoris lucri fperati pro minori lucro im-

N

portat certum damnum alicujus jurisfeu actionis

y

A b

utilis, pretio zftimabilis.

Hec omnia exigunt

4l

v

V

exa&um computum , quo inftituto vix ullus

ia

volet inire bunc contra&ctum plerumque inuti-

At qi;

lem.

At vero in praxi negle&to computuin con-

f

tra&u trino Damnum certum fübitur nullum, &

RUL (j

lucrum comparatur certum.

ÍIpEM PROBATUR 2. AuthoritateSummo-

"t

VRi

rum Pontificum & Theologorum infignium.

AC d

L SixTvus V. in Dulla, deteflabilis , fic fcri-

Tei]

"r

bit : ,, Humani generalis hoftis incautos homi-

U

Tf

J

,, nes eo perducit , ut feipfos in ufurarum vora-

Wi

*

|

It(

ginem

|

VWT

18

DÉ CONTRACTIBUS IN SPECIE.

16f

du

»ginem, facris Canonibus damnatam & Chriftia-

lgl m,

Nam

VOb u

D& charitati contrariam immergant.

, multi honeftum Societatis nomen fuis fenera-

» titiis contra&ibus pretexendo , hoc quafi co-

IU o

»lore & fuco Mercatoribus, Opificibus , INe-

J

n

|

* QUs

» gotiatoribus & aliis perfonis fuper eorum mer-

Ti

, Cibus, Officinis , tabernis, pannariis, aliis-

UT

Vr

» que rebus, ac bonis pecunias fuas, aut alias

li

l

1Ud d]

. s Societatis nomine conferunt, vel greges,

, armenta, autcertaanimalia agricolis, feuter-

if p;or.'::ï

,Tarum cultoribus , aliisque perfonis dant in

r n

,, Societatem, five ad foccidam, ut vocant, ea

Tne s

» conditione, ut fors ipfa feu caput , quod vul-

Vous f

» £0 dicitur Capitale , tam pecuniarum, quam

Tlr, nid i

,animalium, & rerum , falvum femper & inte-

ltmpte,

» grum exiftat pro eo,. qui noninduftriam, aut

fectratc

» Operas, fed pecunias, animalia , aut res hu-

eInquat da

», jusmodi in Societatem confert, ut omne peri-

i, ftrpa

, culum & damnum ab altero focio recipiente fu-

j

,flineatur, contra equitatem & Societatis ju-

torihero t

», ftitiam diverfimode pacifcuntur ; eos denique

RT

»focios, cum quibus contrahunt, plerumque

Qmri g

». pauperes & egenos, fuoquelabore & induftria

imo vir U

» victitantes , & fortem feu Capitale reftituen-

» dum , quicunque tandem cafus & rerum even-

pmnqe t

tonpuum

, tus confequatur, pa&to & obligatione obftrin-

jityr dlb

»gunt, fimulque etiam certi lucri quantitatem

» & fummam veluti tot pro quolibet centenario

i

ii

u

,in fingulos annos aut menfes per alterum fo-

», cium durante focietate folvendam prefiniunt

yinigit

jiü,

, ac prefcribunt; eamque fummam & quantita-

, tem non fubdu&is rationibus accepti & expen-

jpeutos M

» fi, quod in Codices feu tabellas Societatis re«

fa.

Jl

M

D, Zhmort Tr. de Contratt.in [pec,

L

ferri

:

162

TAR A^C APISU

5, ferri folet, weque fa&to calculo «el computo pro ip»

,W T

n

, fius lucri vel damni modo variabilem , fed la-

,

,borem & cüram computandi & calculandi fe

U

j,invicem remittere, & renuntiare afferentes,

Proin-

», quovis tempore certam conftituunt

,,de nos, utgregem Dominicum ab eternz vi-

5t& difcrimine tutum in viam falutis dirigere

»,nitamur , hujufinodi morbi contagionem, an-

n

QOU

«, tequam in communem fidelium pernitiem fer.

nittd

» pdt, tollere cüpientes, de attribute nobis

"n

i

t

4, Apoftolicz poteftatis plenitudine hac noftra

)

W UUV Jl

! perpetua valitura conftitutione damnamus, &

,reprobamus omnes & quofcunque concra&us,

(rscon

«'m IW]

» Conventiones & paCiones, pofthac ineundos

;feu ineürdas, per quos , feu quas cavebitur

ROTATIG

M

»perfonis, pecunias , animalia, aut quaslibet

., alias res Societatis nomine tradentibus , ut

GUf

* etiam fi fortuito cafu quamlibet Ja&uram dam-

q

fors

5, num ,

aut amiflionem fequi contingat ,

*5 ipfa' feu Capitale femper falvum fit , & inte-

"R Q

W

v Brum à Socio recipiente reftituatur; five ut

», de certa quantitate vel fümma in fingulos an-

hi

,nos aut menfes durante Societate refpondea-

«IIHUH

», tür ,ftatuimufque , hujufmodi contra&tus , con-

u C I]

, Vventiones , & pattiones ufurarios & illicitos

jl dwn-

"? pofthac cenferi debere, atque in poflerum

0 g

,, 'non licere iis ,

Gu pecunias vel animalia aut

Qu

de certo lu-

5, alias res in Soc1etatem tradent ,

uT

,,Cto, ut prefertur, perficiendo 1nterfepac1fc1

Em Qi

l

$3C concordare, 'neque etiam five ad certum ,

Wt m

,,fwe ad incertum lucrum convenerint, Socios,

M. r88

»,qui-ea recipient , ad fortem feu Capltale fal-

l 1m Wa j

!

,vum & mtegrum übi illud cafu fortuito pe-

D

»» rietit,

l

i

DE CONTRACTIBUS IN SPECIE,

163

V,

fl

; tierit, vel amiffum erit , quovis pa&o vel pro-

, mifionefibi obligare. Ac ne de cetero Socie-

L S d

Dl dire

»tates ineaptur füb hujusmodi pa&tis & condi-

$ tiotiibus,

ag ufürariam pravitatem fapiunt,

. )

», dire&teinterdicimus & prohibemus , decernen-

IT lm

$, tes, fi qui contra&tus n futurum contra noftram

P

», hujusmodi prohibitionem de fa&o initi fuerint,

Qttibyo

, nullam ex eis, tanquam per hane conftitutio-

IT pertite

» hem noftram damnatis, obligationem civilem

Tua

,,aut naturalem oriri , nec aliud jus unquam

ne hv

$», competere

- Mandamus vero univer[um locó-

Dedtmnuy.

y, rum. Ordinariis per quascunque provincias Chriftiani

DiUe od

» Orbis conftitutis, ut in fuis Diccefibus pre-

Qbie i

, fentem noftram Conftitutionem publicari &

(UAS CAl

, inviolabiliter obfervari curent. anno 1586. 13.

; Ut QUi

» Kal. Nov, ** Ex hoc textu patet, opus effe

Ventihs,

computu damnorum & lucrorum, przfertim pro-

um d

venientium ex cafü fortuito , ad hoc , ut ifte

ntnpt, f

contra&us trinus fpeculative purgetur ab ufura,

pf t

qui tamen computus in praxi nunquam , nec

wr, Qv

commode fieri aut fperari poteít.fine maximis

perplexitatibus.

Hinc non poteft hic contraétus

n

we v

trinus fervire pro regula generali jufti contràa-

&us cenfualis germanici in praxi praefertim ab iis,

tonrtus t

TEUM

qui docent, leges Romz prorulgatas obligare

in tota Ecclefia, fi fuerint edite pro tota Eccle-

TA

T

fia, qualis eft prefens ConftitutioSixtina. Hine

etiam cumifta ConftitutioneSixtina non concor.

n, t

ho

dant, quz fcribit Cl. P. Zechius in fuo Rigore,

ut vocat, moderato , Differt. 3. $. 280.281.282,

f]ve ad CHW

enertt

287.288. 2?89.291. Neque Conftitutionem Six-

tinam evadit Cl, P. Zechius, dum $. 242. & $.

j Cl

292. concedit, in contractu germanico nonnune

fofotu

Ti

13

quath

)

e

D

TRACTATUS

Dh

164

u

M

uam intervenire pravitatem ufürariam , quan-

do videlicet contra&tus cenfualis germanicus ce-

Ts

9

L.

lebratur, ubi nec datur res frugifera , nec perfona fru-

ï'c

j

gifera, íeu prout alibi, nempe $. 288. explicat,

[

ubi venditor cenfus nullos ex fuis bonis vel of-

Im

ficiis habet fru&us, nifi ad fuflentationem vite nece[Ja-

n

Y105.

Nam Conftitutio Sixtina non generaliter

J

damnat, quodtantum nonnunquam contra&ui ac-

D

jl

'v'.:mdu

cidit ob fpecialem indigentiam mutuatarii, fed

I"!

I

A m

ipfum contra&um fic explicatum ratione fui do-

cet fapere ufaran , & continere generale periculum

g

, ia

ufure , quia non relinquit ex parte creditoris ul-

t

lum periculum.- Itaque tolerandus non eft ifte

contractus feu titulus ,- prout generaliter to:e-

,ai

randum fcribit Cl. P. Zechius $. 292. cum eum

tsf

a n

generaliter non tolerandum fcribat Pontifex Six-

tus V. in przfata Conftitutione, edita tribus an-

AOUDRD

J u ll[L

1

nis poft exactam difcuffionem occafioneInterro-

gationis Wilhelmi Ducis Bavarie. Idquepotif-

Mul

J

fimum ab iis tenendum eft, qui cum CI. P. Ze-

chio docent, leges Pontificias promulgatas Ro-

Cur enim ab hac re-

T

inz obligare in toto orbe.

gula excipiatur Sixtina Conftitutio ?

p

PROBATUR REsPONSIO 2. SS. D. N. Be-

.qulle U

:

nedi&tus XIV. in l. de Synodo l. 7. C. 5o. docet,

"t m

hunc contraétum tanquam periculofum in praxi

,t;egatismod,

merito ab Epifcopis prohiberi.

Ergo non eft

* n

pra&ice tutus, ac confequenter non eft toleran-

* Qimil

dus generaliter in integris provinciis.

Summus

At f

Pontifex fic fcribit : ,, Poftquam Clericis ab om-

Vrf

,ni, etiam in fe licita negotiatione proprie ta-

D)

':D

] 8:';1

,li, omnino abftinendum diximus, indagan-

,.:?l' U[F: iit "

;

ntractum

, dum reftat, an laicis inire liceat co

N [mm

33 fo C»ieæ

j

DE CONTRACTIBUS IN SPECIE.

165

LT

»focietatis, cum affecuratione (ut ajunt ) Capitalis,

[

» & fru&uum, quem etiam Contrattum trinum ap-

! Mirhy

, pellant, quidque de illo ab Epifcopo decerni

-

, queat, eft indicandum.

Contractus Societa-

BY vj

s generatim acceptus, efd duorum, velplurium

WWMW

, conventio contribuendi ad commune lucrum , ég dam-

X p

» num , fecundum proportionem verum coniributarum ;

V ontridi

, poteftautem contribui, velpecunia, velope-

um

»r8, feu induftria , vel inftrumentum , puta

|onef

, Navis, *Zquus, animalia &c. eaque omnia de-

trib n

, bent ad negotiationem deftinari : nulla quip-

1 Gdl

» pe, nifi f&ta, poteft effe Societas , ubi nulla

(s od

, ex rebus à Sociis collatis inftituitur negotia-

enertie

,tio, ex qua lucrum fperari queat.

Utautem

191 Ub

»; Societas jufta fit, ficuti lucrum , ita & pericu-

tPontiori

,,)1lum , ac damnum debet, fecundum eandem

(ita triby

, proportionem , effe fingulis fociis commune:

fone/nte

, Nam, ut ait Ulpianus n leg.29. ff. pro Socio, fi

Tigpepoti

» alter lucrum tantum , alter damnum [entiret, Socie-

n (s

», tas diceretur Leonina , ab apologo leonis, qui

nügta Y

, abfque ullo fui periculo, aliarum ferarum ve-

m ht

, nationis particeps effe voluit.

p

,; Ad ejusmodi vero periculum evitandum,

.SDM

, atque unum ex Sociis Solius lucri participem,

" C gl

», ejusque fecurum reddendum, hic ineundz So-

,; cietatis modus eft inventus : Titius init con-

ifiningt

D

, tractum Societatis cum Sempronio Mercato-

,Te, cui mille aureos tradit, é quibus probabi-

nneltokt

yis nE

,,liter fperat , fe centum , &triginta lucratu-

,,rum : Sed metuens titius, ne una cum fpera-

(lrici b

'

,,tolucro, etiam capitale amittat , alium con-

pepp

, tractum init cum eodem Sempronio , cui con-

g, IUf

» donat fexaginta aureos fperati lucri, ut, qua-

j eontrt

j

i

3

;; liscun-

D

(

hi

166

TRACTATUS

p

p

»» liscunque fit futurus negotiationis exitus, ipfi

, caveat de fecuritate Capitalis mille aureorum ;

)

401

W

, rurfüfque fecum reputans Titius, melius fibi

y

D

ql

u

» fore, aliquod moderatum lucrum , fedcertum

», habere, quam pingujus, fedincertum , exfpe-

y

lt

6Care, tertium contraéctum cum eodem Sem-

)

»pronio init, quo eidem remittit alios viginti

)

,aureos fperatilucri, utquinquagintarefiduos

)"

1

» ei folvat, five negotiatio bene, fivemale fuc-

,5 cedat,

Obftringitur itaque hiíce contraétibus

»»empronius, adreddendum Titio, intra cer-

,».tum tempus , integram fortem , id eft Sum-

!] |

» mam mille aureorum faàlvam , & quinquagin-

u)

a, ta infuper aureorum incrementum.

, Hic porro eft trinusille contractus, quem

Jf

»» Celebrem fecit , exorta inter Dominicum So-

Tf

».tum, & Martinum Navarrum diícordia: pu-

» tabat nimirum Navarrus, tres przdictos con-

m

4l

HUW

»,tra&us fimul , & cum eadem períona , tuta

[

» confcientia iniri poffe, atque ab ufüraria pra-

» Vitate immunes effe, ob rationes , quas ad-

», ducit in fuo manuali, cap.17. mum. 254. & feqq.

», Sotus ex adverfo afTerebat trium illorum con-

]i

n

»» tractuum conjun&ionem degenerare in mutuum

d

D

M

l

» feneratitium , & Societatis leges, que lucri,

L

», damnique communionem expofcunt, everte-

er.:.ulT';k

»re, fuamque affertionem pluribus propugna-

At

» bat argumentis, qua videri poffunt in ejus ope-

l j /m li

», re de jufLitia, lib. 6. queft. 6. art. 2. Caufa delata

s. eft ad Sixtum V. Pont. Max. qui diligenter

Y lr t

», queftione difcuffa, duplicis fecuritatis pactio-

W l m/l ü

, nem Societatiadje&tam , ufürariam pronuntia-

, Vit, eamque deinceps fieri prohibuit ,

fua

Pt

, Con-

L

l

DE CONTRACTIBUS IN SPECIE.

167

i Ptl

; Conftitutione 68. que incipit Dete/Tabilis, edita

lil aufeo,

», anno 1586. (tom. 4. part. 4. Bullar. pag. 263.) ..

[möu hm

,.Et nihilominus nondum caufa finita eft ;

TU f

» Siquidem plures , & non obfcuri nominis po:

li Cer'Lm

, fteriores Theologi trinum Contraéctum ab om-

m ECdcm "

,ni.ufürz reatu abfolvunt

& licite etiam nunc

tl Alios v W

,fieri poffe defendunt; inter quos Covarr. 3

gtl

, Var. cap. 2. num. 3. . Leffius lib. 2. de jufl. cap. 25.

j fl&ema

.. dub. 3. num. 24. Francifcus Garcia de Contratt.

Vha

du

tl

» pars. 2. cap. 67. Cardinalis de Lugo de jufl. &

TOlnæ

» jur. difput. 30. fe&t.. 4. Gibalinus de ufur. lib. 6

d. id li

»» 6üp. 3. art.4..— Salmanticenfestom. 3. curf. moral

Aqupq

»» tratt. 14. cap. 3. puntt. 2.. (.2. Bonacina de Con-

L

»» tract. difput. 3. que[l. 3. puntt. 11. num.2. Vanroy

Mraóus,

»» part. 3. tratt. de Contratt. 2ap. 6. que[T. 10

Neque

ORDIRICU

; his negotium faceffit contraria conftitutio Six-

dicordia

,1ti V. ajunt enim, Cardinales Toletum, &$S

01005 0

» Severinz , quibus concinnande Conftitutionis

rOt, (l

» Cura fuerat à Pontificecommiffa, teftatoseffe

rer g

» Patri Stephano Tuccio, Societatis Jefu, Six-

damnare duntaxat conven-

Q5, QUi d

»ti mentem fuiffe

M

» tiones

& pa&a, que infeinjufta, illicita, &

milorumd

, ufuraria forent, non vero que omni ufüra va-

erare DT

.. Care probarentur, quod refert Comitolus re-

qu, u i

»s fpon[. moral. lib. 3. quefl. 19. num. 3. hifce verbis:

Qfcux.,

, Cardinalis Toletus , &? Cardinalis S. Severine , qui-

yibus Qu

»» bus munus mandatum fuit à Sixto V. componenda le-

»» gis, feu Dulle, deteflabilis

affirmarunt Patri Ste-

pOlmnll ]l

Du

»» pbano "Tuccio T beologo Societatis Sfefu, ut*is datis ad

» tne litteris teflatus ef ,. noluiffe Sixtum fua lege pro-

( th d]u

ecurid )

»» biberi , nifi injuflos Societatis contrattus 5 quare qui

, ante legem latam jufti evant ,

poft. latam quoque lice-

ridtm proïul

,76; Atantelegemà Slxto latam, perguntpra-

pwhlbm[ !

4

fati

]

TRACTATUS

J

168

»fati Do&ores, injufta, & ufuraria erat Socie-

Ill

», ta$, in qua periculum Capitalis, & lucri reji-

] pmn

jl

WE

,,citur in alium focium, virtute folius contra-

)

, &us Societatis; non autem, quas vi duorum,

| u

|n

» qui focietati fuperadduntur , contra&tuum ,

| u

, unum focium fecurum reddit Capitalis , & ali-

,, cujus partis lucri

hic quippe hanc fecurita-

, tem emit ab altero focio, quilibere & fpon-

J

,tead eamfe obligat, & , tanquam praftite

y

, cautionis pretium , affequitur illud longe ma-

m

»Jis lucrum, quod primus, ex collatainnego-

a

n

» üationem pecunia probabiliter fperare poffet.

ii

[

Vilirel

» ita pariter fenfiffe addunt celebrem Romanze

»Rote Áuditorem Joannem Baptiftam Cocci-

Ümat

,,num /n una Romana Societatis 3. Sunii 1602. cujus

fs

»lententiam idem Sacre Rote tribunal con«

;» ftanter tenuit , pluribusque confirmavit deci-

i .H f

Al

» fionibus ,' in quibus ratum habuit contractum

dU

»» trinum.

l.M.:

?

n

, At prefatis Do&oribus contradi&ores fe

ATA

s» pr&bent Genett. Theolog. moral. tom. x. tratt. 4.

W

»,cap. 14. Natalis Alexander Tbeolog. dogmat. &2

!LW n

M

l

»» tnoral, edit, Parif. tom. 8. cap. 7. ari. 5. vegul. 23.

,hahuæm!

» Au&or differt. edit. Lugduni anno 1673. de ufura-

Dyd

», ia irium contrattuum pravitate , Aurelius Piette

Mil

»» tom. 4. de Contratt. queft. 4. $. 2. Saintebeuve

j»pätere, ]

»» Caf. 185. tom. 9. refülut. Au&or Tbeolog, moral. ad

v q

»» ufum Seminarii Petrocorienfis , tom. 2. lib. 4. cap. 8.

" at

», Gabriel Antoine om. 3. "Fra&. de Contrattibus ,

ARA

» Cap. 8. quefl. 3. Continuator prelett. Tournelg ,

Qu

», part. 2. de Contratt. cap. 4. art. 1. & nuper Daniel

» Concina in opere, cui titulus : U/fura Contra-

nea rsd

vFtp

»» lus irini dilJertationibus Hiftorico- Theologicis demon-

Jirata,

jnüilhin l

|

T

DE CONTRACTIBUS !N SPEIE.

169

Id i

L

, firata, aliique, ^ quibus abfonum videtur opi-

il t

Ij

il rOhUS [

»nari, Sixtum V. in Conftitutione , quam edi-

,», dit ad terminandam Controverfiam inter So-

: Vr d

, tum & Navarrum, fumma contentione agita-

? Dj

, tam , circa illum contractum trinum, de quo

! ipil&lis, li

,,in prefens eft fermo , -verbis lufiffe;. & quz-

De baty b

ftionis nodum non folum non folviffe, fed

Mi Db i

,,ne attigiffe quidem.

Exaffertione autem Car-

n

, dinalium Toleti, &S.Severinz, aliud non in-

iil It

»ferri autumant , nifi quod Sixtus noluerit le-

2

»gem novam rogare, fed contractum profcri-

t as

,,bere, quem deprehenderat jam in fe turpem,

ebren N

» & ufure labe feedatum : Équidem cumtempo-

ltiln

, re Clementis VIII. compilandus effet liber fe-

jwicnt

» ptimus Decretalium , fuit dubitatum , an illa

tribünal

» inferenda foret predi&a Sixtina Conftitutio ,

TR

, atque in Congregatione habita, die r2. No-

T Contradt

», Vembris 1693. deliberatum, non effe inferen-

, dam, eo quod nihil novi in ea decernatur,

trdiores (

5», fed contraétus reprobetur in fe fomeratitius ,

TRU

, jam à jure communi prafcriptus , ficuti colli-

ig, ügui.

»gitur ex A&is Congregationum, ea fuper re

qi s

,habitarum, que affervantur in archivo Arcis

TET

, Sanéti Angeli.

Quod autem Contra&us trium

lus

,, Contractuum fit in fe feeneratitius, evidenter

; fuinide

» patere, predi&i Au&ores arbitrantur ; quo-

rl n

,»1miam conferens pecuniam , reje&to periculo

»in accipientem , cenfetur mutüum dare , &

g hod

) ais

,pecunie dominium in eundem accipientem

U

l

!)

transferre , cui reipía perit , fi pereat.

Ne-

yeii. 1

& pl

, Qque ad rem facere videtur , quod accipiens

, pecuniam obligetur ex pacto, ad eam erogan-

; n

,» dam in negotiationem, quod non gontingitin

mwgüisüï:

iil

z

3

vero

)U

170

T IGA C T-A-TSU.S

g

,Vero mutuo, cuJusratione , ita mutuatarius

)

,fit dominus accepte pecunie, ut eam proífuo

n TM

ss dibitu;

in quemcunque ufum impendere va-

al j

355 ]ent

Cmm*

Etenim ea pa&tio, & inde orta obliga-

»,tío videtur apparens, atque unice appofita ad

L]

]j i

, Obtegendam ufüram , quía re vera nihil intereft

y

,,ejus, qui pecuniam tradit

habita cautione,

r

» & pecunig & lucri, anilla ab accipiente, in

D]

4in

, negotiationem , velinalium quemcunque ufum

, impendatur

Addunt praterea trini contra-

, €&us obtentu, omnes leges eludi

ufuras pro-

,hibentes , cum petenti mutuum quilibet re-

,l

»» Ípondere poffit; nolo mutuum dare, fed fo-

Mil

»Cietatem tecum inire, fub pa&o , ut me de

J

», forte fecurum facias

& ob majus lucrum

Toe f

»» quod ex negotiatione probabiliter fpero even-

,turum, aliquod minus, fed certum, mihitra-

», dendum promittas.

Sciunt fane , etiam hunc

lNavarro cit,

, contrahendi modum approbari

, loc. num. 255. atnonita fenfiffe clamitant Gre-

»gorium IX. in cap. Naviganti , de ufuris, cum

55 ai6;

JNaviganti , vel eunti ad nundinas , certam mu-

.» (uans pecunje quantitatem , pro eo, quod Jufcipit in

»» f periculum , recepturus aliquid ultra fortem , ufa-

»» rarius eff cenfendus , fiqgaidem (inquiunt) fi Pon-

fOUe

»» tifex feneratorem pronuntiavit

qui non aliter

LUOJ&']

lii So

»; pecuniam vult mutuam dare Mercatori mariti-

. mo, quam fübeundo ejusdem pecuniz pericu-

X

,,0um , ut hacratione, aliquid ultra fortem, à

VAU

, mutuatario percipiat , quemadmodum przdi-

PROBA

»&um textum expendentes adnotarunt S. An-

m!()qu

» toninus 2. f. cap. 7. $. 21. tit. 7. Silvefter V

» UufuraI. $.35. Molina de Contra&t. Difput. 318.

LLIllm i

Jaïïhm "

)

DE CONTRACTIBUS IN SPE

.

17I

Em

QUP

,num. i. & Gonzalez in eodem cap. INaviganti

»um.8. multo magis ufurarius erit

qui non

| ïmpenuw

m 80[' üu

,aliter vult focietatem inire, nifi reje&to in fo-

,, cium fortis periculo , & accepta infupet ab

Mi

», €0 fecuritate alicujus lucri ; Neque vero au-

Erhms

», diendos volunt Au&ores , relatos à Gibalino

Pa i

35 de ufuris , lib. 2. cap. 4. art,3. n. 2$. exiftiman-

h CCLDIRT

,, tes in allegatum textum irrepfiffe mendum , &

Jemcunquec

, legendum ,ufurarius non eft cenfendus ; huic quip

t& trini

hi, lr

»pe explicationi, tefte eruditiffimo Gonzalez

», ibid. num. 7. in fmn. repugnat omnium Codicum

J qu]h

, hdes, in quorum nullo invenitur particula

dre, |

» NNon, fed textus legitur, ficuti habetur in vul-

YOMT

» gata Decretali.

Qs u

, Hec funt precipua rationum momenta ,

r eroa

tUD, Dl

» QU£ in utramque partem adducuntur, Neque

,; Apoftolica Sedes priori opinioni ,

etfi minus

, ttam D

lao d

» congruere videatur Sixtinz Lon(htuuom, ul

lmitan Gre

» lam ha&enus cenfuram inuffit , à qua proinde

, €idem infligenda debet Epifcopus abftinere :

T N

Vs GT

;; Ad ufüm vero quod attinet,

tuto poterit con-

» tractum trinum, quem etiam ejusdem Patroni

q i

» periculofum fatentur ,

pro viribus impedire,

WJ W. y

,,atque ab eo ineundo fuos fubditos dehortari ,

T l

» Quod à plerif fque Epifcopis, in fuis Dicecefa-

qian

.lercatonmn

», nis Synodis fapientiffime fattum , referuntcit,

,» Genett. tom. 1. traCt.4.cap. 14. &j INatAl. dlexand.

peinepa

»» 6pifT. 94. in appendic. ad tom. 2. f[ue T heolog. moral

arfortd

[2)

dmodun

PROoBATUR

2*

ex fenfu ipforum Do&torum,

i

n

qui alioquin contra&umtrinum defendunt. Ipfi

Glv

met enim, faltem plerique fatentur , hunc con-

-u

l)

tradtum praähce periculofum , nec tolerandum

64x...

,,N

Ü

172

TRACTATUS

effe.

Horum teftimonia anne&to ex Differt

Ó qugþïïil

E

cc. CI. P.Zecchii, qui (ic fcribit:

i

M

.I54. Nemo in dubium vocabit honefta-

tíc

tem & utilitatem Societa

viO s

Affecurationis , &

] dul

Conventionis de lucro certo pro incerto , fi con-

Ji

l

tractus hi finguli feorfim confiderentur. Magnis

y*JL

autem animis agitatur queítio , an triplex hic

eontraétus inter eosdem contrahentes circa ean-

gt

!

[

dem pecuniam ab uno collatam iniri poffit.

r

!

H

$.159. Mihi animus non eft , fufius pro rei

&

M

at

gravitate hanc materiam difcutere.

Poftquam

d

igitur recenfuero potiffima argumenta eorum,

ET

/i

7

Á

qui licitum hunc contraé&tum exiftimant ; illorum

quoque, qui eundem tanquam contrarium con-

T lo

demnant , demum paucis mentem meam aperiam.

t

$. 164. Rationi magis confentaneum videtur,

Atl

ut triplexifte contractus potius cum uno, quam

PTO

cum tribus ineatur.

$i quis affecurari fortem

lt

fuam cupit, fimulque computationum tricas

"u q

averfatur, commodius cumSocio fuo volente &

ii

optante hzc pa&ta init, quamut per ambages &

d

non fine novis impenfis cum alio contra&um affe.

Qul

curationis , cum tertio conventionem de lucro

"A lts

certo minore pro majore incerto celebret. Ma-

-t

gis etiam confultum eft Mercatoribus , qui tali

Vittun

modo rationum libros edere nontenentur, nec

o

tamen infidelis computi accufari poffunt.

308 f

$.180. Quod admiffo contraé&tu trino omnes

MUU

leges adverfus ufüras eludantur, oftendere conan-

tur impugnatores hujus contra&tus.

Verumilli,

"-m[l'o U&a

MTM

"i

inquorum provinciis hec contrahendi forma mo-

ribus eft introdu&ta, haud difficulter refponde-

ET

TY

(

cgm

bunt, contïa&um hunc iniri non poffe , nifi

11$

LEJ de Et !

j

DE CONTRACTIBUS IN SPECIE.

173

go t

iis, qui ope aliene pecunie longe majus lucrum

folentaquirere, quam quod vi contra&us przíta.

Vilb

re tenentur.

Si alteri cuipiam pecuniz conce-

Ti

dantur , non nifi mutuum cenfebitur celebratum,

Dl [

lucrumque inde quafitum judicabitur ufürarium.

Tf Ms

l

$.184. Multis perpenfis mentem meam bre-

y t IN

viter aperio. I. Ea, que de ufura contra&tus

RI Cl

trini demonftrare fibi videtur P. Concina nequa-

lüri pl

quam me perfuafüm reddunt de ufuraria pravitate

ï, li U

od

autintrinfecainhoneftate hujus contra&us,neque

ofh;;

de profcriptione earundem opinionum. Il, Con-

QETES

|

fideratis fingulis contractibus & pa&tis , que inhoc

fimuot; d

contra&utrino involvuntur, nihiloccurrit, quod

AOntrrium

&quitati naturali videatur repugnare , modo cum

Ti p

iisineantur NB. quiex fübminiftrata pecunia ma-

ADom Vi

gnum folent lucrum aquirere, &fervetur zqua-

muno, qu

litas juxta communem peritorum aftimationem.

nyrori ff

III. Unde fi quis inlocis, ubihiccontraétusinter

TO. (ríc

Mercatores , aut alios negotiatores viget, nec

o volnteé

peculiari legeeftinterdictus , ex eo lucrum perci-

asl

piat. argui de ufuüra propterea non poteft.. IV.

ndund?

lNeque opus eft, ut finguli ex his tribus contra-

mem delr

&ibus fucceffive, aut explicitis verbis ineantur,

y dv

V. Hinc in iis locis non funt damnandi illi , qui

ybu, qi

prebent pecunias fuas Mercatori cum intentio-

ntenatt, d

ne contrahendi & lucrum percipiendi meliore,

if

quo fieri licet, modo.

VI. In illis locis , ubi

Pa

hec contrahendi forma in communem ufum non

of

eft introdu&a, non poteft hecimplicita intentio

g, W

fuüfficere ad lucrum pratextu trini contra&tus ex-

cufandum , cum nemo cenfeatur contrahere vel-

hii

"uter

le modo ac formainfolita. VIL Nec facileper-

J

mitti debet , ut NB. extra majora Mercatorum

empo-

TOROA CUROA UI UC

qU

174

emporia hie contrabendi ufüus invalefcat , nec

gt

hominibus privatis paffim fuaderi, ut hac forma

T d

utantur, cum pronum fit, ut multi ufurarium

yli

animum hoc pallio tegant , & mera verborum

v'!jf.j'lf.um

e

pigmenta pravitati ufurarie illinant.

$.185. Inhocjam explicato, non alio feufu,

)

pl

yilnt

Facultas Theologica Ingolftadienfis approbavit

contractum trinum in ordine ad negotiationetn,

1 hn

vl

& prolocis, inquibushzc contrahendi forma in

ufum jam eft dedu&a.

(

$. 216. Si cenfus conftituatur in perfona vel

lm

fe determinata , pereunte tali re vel perfona ex-

1

ll

f

M

tinguitur cenfus.

1l

$. 231. Quod venditor cenfus inre immobili

l

éonitituti pereunte renon ultra obligetur , cedit

u

EHIL:[I

in vendentis favorem.

Nihil autem obftare vi-

*sety

detur, quia renuntiare favori fuó poffit, ita.ut

PT

ATU

voléns poftea ar&etur.

motit

A0

$.232. Juftum pretium (incontraé&tu cenfua-

X DF[HI

li) eft, quando emptor poft contra&tum in cotri-

m /1

munihominum zeítimationetantum videtur habe«

M

re habendo rem emptam, quantum habuit ante

BU

contra&tum habendo pretium.

DIf

$.241. Alius re vera effe&tus quoad reftitu-

"tdefie

tionem Summe Capitalis fequitur ex cantra&u

cenfuali, alius ex mutüuo.

In hocenim fi pereat

?040&0 Mj

11

(f

rl

pignus fine culpa creditoris,manettamen mutud-

tarius obítri&tus ad reftitutionem mutui, Ecof.

T f

d

QGIEBafraWW

tra in contra&tu cenfuali, cum ad reftitutionem

l

(s

pretii requiratur novus contra&us , 'confequen»

teretiam merx reemenda , fluit exinde, ceffare

fhj

E

"IU a

:

(dO[

1

obligationem reftituendi pretium, 1fi res aut

ln

l

M

vel ii«

à

perfona pereat , fuper-qug cenfus dire&te

directa

hs

Wä

h

4[

W( x

u$

DE CONTRACTIBUS IN SPECIE,

n

Ptf

Ü

dire&e eft conftitatus , cum cenfus non poflit

I li ,

confiftere fine re frugifera.

$. 242. Undefacile concedo, committinon-

þ' mera Vehr

lID

nunqnam ufuram fub larva contra&us cenfualis,

tunc nempe, quando emi cenfus dicitur, ubi

0 n d

Tenfs z

ll

[

Teol,

TUl

nec res, necres frugifera datur, ex cujus emo-

lumentis folvi cenfus poffit.

MC

Itdfndi

fs

Wt

$. 251. [am quid circa contra&us de ufura

accufatos in Bavaria actum fit, recenfemus. Szm-

TU r

culo XV. Joannes Dux Bavarie cred toribusfuis

caftra quedam in pignus dederat.

Ernettusfilius

f tehper

ex dote ab Elifabetha Mediolanenfi fibi allata Pa-

tri fubminiftrabat pecunias(50ooo. florenos)pro

[ tte i

redimendis caflris ea conditione, ut fibi decem

ollgetuc

annua in centum concederentur percipienda ex

Jtem obf

fructibus caftrorum. . Nihilominus annui centus

6pofit, j

computabantur integri pro 750co. florenis (in

dotem promiffis, fed nonintegreà Mediolanenfi

asf cenía

0

"um gt

folutis.) Defunéta Elifabeta Ernefti conjuge

Wilhelmus (Frater Ernefti) rem omnem propo-

widebur d

fuit quibusdam Patribus & Doétoribus Bafilez

um hu

anno I432. congregatis.

Tulitque in fuum fa-

vorem refponfum.

Judicabantifti, caftra refti-

ld

tuenda effe fraterne divifioni(utpote necdum in-

tut e& u

troducto Majoratu in Bavaria) & quc hucusque

boceinlp

ex iis (ab Ernefto per triginta quinque annos)

nettipin r

l

percepta fuiffent , in fortem computanda effe.

if mutqi

Addebat tamen Epifcopus Petrogoricenfis,Erne-

at

ftum detrahere poffe, quantum ratione damni

ju, t

emergentis , aut lucri ceffantis fua intererat , pe-

cuniasdotales, quarum fruéctus fervi debebant

exmdev Ü

i, [ g

in fuftentanda onera matrimonii, non fuiffe ex-

j dire&'eïï

hibitas (integras) patri pro redimendis é manu ex-

[:

ternorum caítris.

$ 252.

TRACTATUS

ol

176

m

$. 252. Anno r516. Wilhelmus & Ludovictis

Duces Bavarie, poft Comitia Ingolítadii cele-

LUN

ie T

j

brata, ediderunt Statuta, quibus omne lucrum

s N

ex mutuatis pecuniis fevere prohibetur.

Duo-

Wv

W

rin

bus poít annis iidem principes reformationem

uris Bavarici ediderunt, ubi eadem prohibitio

Pl

clarioribus & efficacioribus verbis continetur.

Á

»,

J

Albertus Vanno 1553.Statuta Bavarig publicari

kntead

curavit, in quibus ille folus cenfus annuus pro

«tüld

mutuatis pecuniis ufurarius dicitur, qui nimis

(l

qli

rave incrementum exigit.

Wilhelmus V. avi

m duty

fui Wilhelmi & Ludovici ftatuta verbotenus re-

m ]

duci juffit anno 1588.

sb

um d

$.253. Ejufdem cum Wilhelmo V. mentis

f fl

erat Joannes Egolfus Epifcopus Auguftanus , a-

nimatus Romanorum quorundam Theologorum

Mi

Rn

fententia. Juffit hic publicari Mandatum Domi-

18 (

nica Letare anno 1575. ne Sacerdotes abíolve-

ATC 4

rent in Confeffionali penitentes, neque Paro-

itftg

chi ad Synaxin tempore Pafchali admitterent,

i

iOwa

qui nollent à contra&u , quo promifcue daban-

tur 5. pro 1oo. abfolvere.

hr

ii

.254. À Senatu Auguftano mox eadem he-

M

^ QU p

bdomade deputabantur Dilingam , ubi Epifcopus

morabatur, demonftraturi, ejufmodi contradtus

A0 li

Aüt hgt

non tantum in Germania, fed in aliis etiam re-

gnis effe ufitatos, ab Épifcopis toleratos, come

MM

"d t

muni bono utiliffimos, &c.

Scripto refpondit

Epifcopus, fe declaraturum , illad mandatum

A Q

tl

fïfdfba ]

il

nion de confuetis & hactenus ufitatis negotiatio-

nibus, fed folum de infolitis, illicitis , & apud

DT

[ Mm [

onnes Magiftratus prohibitis ufurariis contra&ti-

A

j

bu$

M

là

n

l

j

DE CONTRACTIBUS IN SPECIE.

N

T

MTA

bus intelligendum effe.

Refponfum hoc datum

brom

AU g

E'

eft Dilingz 19. Martii 1575.

DN

$. 255. Romam de hoc negotio confulti re-

V lo

TetQty

]

fcripferunt, ut in fcholis quidem & publicis éa-

n v

Dï

thedris à tra&tando hoc negotio fuperfederetur,

elb's CQD' h

privatim tamen ad normam San&ionis Pii Va

mf N

!

(edite 1569.) urgeretur abolitio hujus contra-

ll us

&us, neque abfolutio à

peccatis daretur illi, qui

abftinere nollet.

Marquardus Epifcopus Augu-

( "T

VibimaY;

ftanus (Egolfi fucceffor) arbitrabatur , neque

i Yeotan

privatim damnandum effe hunc ufüm. — Gafpar

Hayvodus S. J. Theologie in Academia Dilin-

gana Profeffor in publicis Prele&ionibus hunc

&Iro V, te

contra&tum damnavit, maxima Epifcopi offenfa.

dorufamy,

$.256. Faciles econtra aures do&trina Hay-

Treologor

vodiinveniebat in aula Monacenfi Wilhelmi Du-

tisttm o

cis Bavarie, detonante przfertim contra ufüras

Qtes 4 Oj

Concionatore aulico. Miferat hic Princeps ad

fent ho

Academiam fuamIngolftadienfem formulam man-

admitterent

dati contra contractus obligantes ad 5. pro roo.

quefivitque, utrum videatur mandatum ea for-

mifeus du

ma promulgandum? Dein quibus de caufis, &

qua cautione poffit in foro externo concedi actio

mor ednt

iis, qui petunt intereffe ultra fortem? & qua

,iitoln

ratione legitimus cenfus creari poffit ?2 Refpon-

g cutti

derunt Ingolftadienfes , Principem neque teneri,

p ii

l

nequecommode jam poffe rebus ita ftantibus hu-

la,

jufmodi generale mandatum publicare.

Ad al-

1

teram quzftionem nihil diftin&te refpondendum

]lud m

effe credebant Ingolítadienfes.

v ag

$. 257. Non omnesProfeffores Ingolftadien-

liCi[isa ä[

fes ejusdem opinionis erant.

Aliud enim Re-

st

j

fponfum ad di&tas Principis interrogationes in

D. zdmort Tr. de Contraét., in fpec.

M

ea-

Y

TRACTATUS

178

mcdanl

»

eadern Academia circa idem tempus anno r58o.

v

Qu

formavit EvrRHARDUS, quoimpreffo volumi-

N0

j

ni primo ejus Confiliorum infertum legitur addita

;MI J(

fübfcriptione per generale vocabulum, aculta-

;

Everhardus cenfus

qM

iis Theologice &2 Suridice.

n

:

ad libitum emptoris redimibiles judicabat ufura-

J

rios, &circa alios quoque articulos feveriorem

]

T

do&rinam tenebat.

D) &OI

$. 258. Cum Wilhelmus Doétores Provin-

4000

cim füz circa hoc negotium concordes non re-

d

eriret, inftabat apud Gregorium XIIL. ut ab

lais g

Apoftolica Sede edoceretur, quid fibi ftatuen-

feJEczum

u

dum pro fua Provincia effet.

Voluit Pontifex,

J

f

ut Claudius Aquaviva ( Generalis S. J.) deputa-

]

C

i

ret quosdam caufz huic ponderanda.

H igi-

d

tur funt famofz ille congregationes , quibus fe

lii

interfuiffe Gregorius de Valentia fzpius te-

ftatur.

Ti

$. 263. Ex omnibus hinc inde difputatis duo-

decim quaftiones controverfas eruunt adjectis

Ti

refponfionibus , quz quantum ad prefentem ma-

teriam attinet, in hoc collimant.

I.Faé&tum pro-

QO. Xï

pofitum. ( $. 259. 260. inquo Titius centenaria

tf

fuma Sempronio tradita cum eo pacifcitur de qui-

"t

nario lucro quotannis, fecuro capitali & lucro,

uT

poteftate utrique parti reli&a refcindendi con-

"t ferver

Q u

tractum , modo ad femeftre fpatium premoneat

ea de re focium,) fi fecundum generalem nude

jHDIbllem |

confideretur, non effe ita juftum aut per fe lici-

4

,'U

bl C()]

tum, ut non poffit injuftefieri: II. Neque illici-

* V

tum eífe per fe, fi fumatur in genere: fi autem

;

m

in particulari fumatur nulla mentione certi cu-

r[e

jusdam

lt

DE CONTRACTIBUS IN SPECIE.

179

DEEUM

jusdam contra&us, illicitum effe, quando fine

D

perfonarum dele&tu fit cum cujusvis conditionis

MT

homine. 1lI. Generalem notitiam hujus fa&i ir

g, j

genere fumpti non fatis effe ad ullum condemnari-

jurem

dum vel probandum, quia nullus facit rem ii

J

genere; fed generalem notitiam fa&i in particulá-

QUl

ri, quando contra&tus exprimitur fine perfona-

rum dele&u, etiamfi nulla fpecialis ratio mutui,

Jdors r

velalterius contraétus exprimatur, fufficientem

efle ad omnes damnandos, qui ita contrahünt;

ODCORDA t

titm NI

1'.

quia tunc nifi mutui contra&us effe non poteft,

& intrinfece malus eft.

IV. 'l'olerabile tameri

qud i f

effe lucrum quinarium pro centenario, quando

Voluit o

tres contra&tus concurrunt, Societatis , Affecu-

MM

rationis capitalis, & lucri minoris certi, ita ü£

TA

nec obligandi fint ad reftitutionem, qui jam ex

V, quibg

contra&u lucrum reportarunt; neque negandá

À fepius

fit abfolutio his, qui tali modo contrahere vo«

]uerint.

V. Tolerabile etiam effe ex natura rei

iab

illud lucrum, fi fiat per cenfüm füper bonis frü-

r al

&iferis utrinque redimibilem, etiam cum pacto

affecurationis, cenfu tamen proptertale pa&tuti

yrelatat

Vodny

diminuto. Vl . Cenfüm perfonalem fuper per-

fona non frudtifera, fi propter notabilem aliquam

.v

TEuseent

acfotrd

induftriam ex natura rei fit tolerabilis, tamer

ob magna pericula, ne debite circumftantis

capitali&lü-

non ferventut, communiter norn effe toleran-

vt

dum. VII. Tolerabilem effe cenfum utrinque

tion at

redimibilem fuper bonis fruCtiferis in iis tantum

eyriit?

locis, ubi Conftitutio Pii V. non.eft inufumde-

n at us

dud&a.

VIIL. Item in iis terris Imperii, in qui-

[ Nge-

bus Conftitutio Imperialis taxat pretium cenfus

n 15

flecü-

ts

ex altera parte redimibilis cum predicta A

P

tatio«

F

gaM

180

TRIACTATUS

| j, d((fpif

ratione.

IX. Non poffe effe juftum hoclucrum,

P.

ea precife ratione, quod illud perfonz mifera-

,/Um

biles recipiant, neque ullam confuctudinem ,

aut bona intentione, vel re&to fine illum con-

tra&um juftificari poffe, cum fit per fe malus,

[ Dn

/

n

1l

fi alia non addatur, quam circumftantia perfone

É

PA

miferabilis.

X. Fruftra dici, donari aut ultro

UL

pendi, quod ex civili obligatione redditur, que

jus facit alteri ad petendum, quamvis in vite

TT

fubfidium dari dicatur, aut quacunque alia bo-

j f»]

|

na intentione, fed non ex mutuo, modo non

ï

nifi mutuanti reddatur per contraéctum, civilis

àgnind

"]

If

obligationis produ&tivum.

XI. Quando à con-

trahentibus expreffe dicitur, velle fe melioriaut

.:.gaiv:arum

W

i

[

juftiori modo, quo fieri poteft , contrahere,

Jl MJ

ii

quamvis ipfi fpeciem expreffam modi talis igno-

n

rent, fi tamen circumftantie refpondeant à par-

"

l

r

te rei, ita ut cum mercatore, vel perfona in-

duftria, non habente bona fru&ifera contra-

A pfttiy

hant, non effe dubium, contra&tum hunc quin-

que pro centum licitum effe, & non injuftum lu-

crum, quod inde reportatur.

f:if)nes,

$. 264. Hzc fuerunt fenfaRomanorum Theo-

logorum e Societate Tefu.

Refolutio autem

r g

tj ul

Gregorii XIII. ad formam contractus à Wilhel-

mo Duce Bavarie propofitam, erat fequens:

IT

|

01

Contra&us modo & forma predi&tis, (nempe

3 h,a

"

his:) Titius in Germania pecuniam babens, eandem

Sempronio cujusvis conditionis bomini, ad nullum cer-

|

4

"

t Mom

tum ufum , fed pro arbitrio debitoris difl(rabendam , ea

lege tradit , ut Titius ex patto & civili obligatione (que

ltl

( u

aliquando in iisdem litteris , interdum in aliis adjicitur )

r Jnd

jus babeat, quawdiu eadem pecunia apud Sempronium

!

relin-

UT

g

j

DE CONTRACTIBUS IN SPECIE.

181

lumæhOClum

relinquitur , accipiendi quot anmis ab eodem Sempronio

Btlne v

quinque florenos pro fingulis centenariüis, €9 poflea to-

COl

tam. quoque fummam capitalem.

De tempove autem ,

Titilg,

quo re[litutio capitalis fieri debeat , licet interdum aliquid

Pa

certi determinetur , ut plurimum tamen nibil [Latuitur ,

lat

fed tam Titio , quam Sempronio plena pote[las relinqui-

ii g

tur, ut quandocunque *ooluerit ( utilitate interim perce-

De redina

ia -in partem fortis non computata ) contrattum refcin-

Quovii

dere po[fit , dummodo is , qui contrattum refcindit , al-

gQe d

terum [ex wmenfes antea prewoneat.

Ex vi autem con-

100, tlj

tra&us aut pati adjetti Titius anmui lucri , aut f[umme

1rdtr, d

capitalis perdende nullum periculum [ubit ,. fed frve Sem-

Qub

pronius fru&ificet , five non , jus babeat ab eo exigendi

lef mdit

ducrum quinarium annuum pro omni centenario , & five

, Cntrde

vivat Sempronius , [tve moriatur ,. Titius ab illo viven-

1e, autillo mortuo, ab ejus berede fummam capitalem

06 d i

qdenti g

vecuperat , mibil quod interim accepit, vellituens. .De boc

fupradi&to contrattu, cum varia & varüs in utramque

] perfona

ffrt CODLIR

partem proferantur , ad wulta gravamina confcientie ,

graviaque incommoda vitanda , quid de ipfis fequentibus

m hu u

vinpfum t

propofitionibus judicari debeat, ultima & fecura defini-

Lio peliur.

Huic cafui fubjecte erant 27. propo-

ao Ti

fitiones, quarum prima his verbis concipieba-

tur: Supradittus contra&ius ex. parte. Titii, ufurarius

efoliio al

ais WE

contra&kus e[L, jure bumano, jure divino firipto, &

jure naturg probibituss fit enim conventio de lucro ultra

r

capitale im eo contra&tu ,. qui nullum aliud contrattus ge-

xj (b

nus veferri potef , quam ad contrattum mutus.

T.L

$. 265. Poftquam decifio cafus propofiti ad

,;', [ W«IW

aulam Monacenfem miffa eft, Wilhelmus Edi-

ijrini

&um mifit ad omnia Tribunalia, quibus prohi-

j lp

bebantur Judices affiffere, aut actionem dare

j d

[

EE

]

iis, qui ftipularentur quinque annua pro centum.

T

3

$. 266.

J

lh

!

a

182

TRAC T XTHS

:a:ferqcah'

"j

$. 266. Cogebantur paulo poft anno 1583.

P

4l

Comitia utriusque Bavarig.

Nobiles & Oppida

mox primo loco non tantum fe, fedtotam pro-

j

vinciam gravatam quarebantur Edi&o Princi-

Il

pis, quo prohibebantur Judices adjudicare cui-

;1il

piam annuum cenfum s. pro 1o0. graviffima in-

| gt

de damna enafci toti Provincie, etiam Ecclefiis

ac monafteriis; commercia deficere; fubditos

at

jf

cum maximo fuo damno cogi ad vendenda bona

immobilia, &c. &c.

iil g

fino,

$. 267. Ad has querelas Nobilium repone-

lts t

bat Princeps; non conftare, unquam ab aliquo

AttUl00 0

"TTheologo do&o, aut Jurisconfülto ejusmodi

^

contraétum , in quo ex mero mutuo 5. pro 100.

: AOCU

exigerentur, approbatum eífe; multo minus

^H

1010

Tribunal Camere Imperialisunquam tales ftipu-

, Qu

lationes tanquam licitas agnoviffe , neque un-

quam ab Imperatore fuiffe probatas; nam in or-

&

Vl

M

dinatione politica anni 1548. prohiberi etiam em-

:

ptionem cenfus 5. pro 1c0. tanquam ufurariam,

If

TU

quando facultas reemendi dependeret ex arbitrio

emptoris. In prefenti Provincia ejufmodi con-

Q

l

"

tractus non à longo tempore invaluiffe, neque

Ábiseni

alibi effe ufitatos, prafertim ad Tractum Rheni,

Tr, g

ubi foli venditori cenfuum retrovenditio refer-

8l g

vatur.

Eandem fere effe rationem cenfuum u-

VM n

trinque redimibilium. — Licet autem in Imperio

ARh

tales contra&tus prohibeantur & pro ufüurariis

DN pat

habeantur, nihilominus ut fatisfieret Statui No-

RD

bilium, & ex ratione, quodiftis temporibus vix

* Dgy

ullus vellet emere perpetuos cenfus 5. pro 100.

m

]

nifi utrinque redimibiles, declarare Principem,

AUl |

fe toleraturum cenfus utrinque redimibiles, fed

Wa SOCjE

tamen

N

DE CONTRACTIBUS IN SPECIE.

183

loü EU y

tamenrevocabiliter ad füum beneplacitum.

Cu-

TT

;

raturum etiam Principem, ut certa formula con-

1

ciperetur & Dicafteriis communicaretur, cui fe

totamä

f dl&ü Pu

in pofterum durante permiflione contrahentes

Vi

conformarent; ftatuendam etiam effe formulam,

o pvf

juxta quam illi, qui bona immobilia, unde cen-

[

fum venderent, non habent, poflint fecure &

valide contrahere.

G li

Tenteni

$. 268. 269. 270. Replicaruni: mox Nobiles,

fe in exhibito gravamine nequaquam locutos ef-

Vtm rey

fe de Mutuo, &c.

Ad has Replicas refcribi juf-

madi

fit Princeps; gravamen Nobilium non aliter ni-

lllo d

fi de mutuo intelligi potuiffe; & re vera pluri-

lo $ p

mos contra&dtus, per quos hucusque exacta fuif-

-TOUlO f

fcnt 5. pro 100. non ad aliam fpeciem reduci

QufF T

potuiffe, quam ad mutuum. Ut fcirent Magi-

ftratus , quid licitum , quid ufurarium fit, necef-

, gtb

s Bat j

fe effa, ut concipianturformule, prout factum

t etiamm t

in Comitiis Auguftanis anno 1500.

Huic decla-

duf

rationi Principis aquievere tandem. NNobiles.

iexatbl

Wilhelmus formulas diverforum contractuum

ivl

concipi &in vernacula lingua typis Ingolftadien-

Quife, Dd

fibus excudi juffit, qua in feparatis foliis haben-

n

tur, & inferte etiam funt Joannis Jacobi Spei-

vendito t

delii Speculo Juridicarum obtervationum. V.

Gülten.

In prima continetur contractus cenfua-

m eent

lis perpetuus & irredimibilis.

In altera redimi-

pen i

bilis ex parte venditoris; in tertia redimibilis

i d

tam ex parte venditoris, quam ex parte empto-

NU

ris.

Inomnibushistribus formulis emuntur cen-

tenporbt

fus ex bonis immobilibus fructiferis. Pofteapro

ip .

iis, qui bona immobilia non habent , exhibetur

re Pritt

formula Societatis, qua aliquis ad profectum

gl

4

fue

[

184

TRACTXAÀTUS

g

")

s li

fuz negotiationis, opificii, operarum, &c. fu-

"

(l

J

mit ab altero pecunias, omnique illarum peri-

j

2

culo in fe fufcepto promittit illi pro annuo lu-

cro certam quantitatem in fingulos centenarios

"

lum,

í

r

reliquo toto lucro fibi refervato in compenfatio-

nem periculi totius fummz in fe füfcepti. Sub-

dinsd

li

p«

junguntur demum du formulz contra&us mu-

tui cum refarcitione lucri ceffantis vel damni e-

ijila

mergentis.

z

$. 272. 273. Anno 1597. Wilhelmus onus

uI

regiminis depofuit in filium Maximilianum. Ma-

i

Jf

ximilianus inter prímas fui Principatus curas Jus

URT

j

;*;euditnt

1

patrium Bavarig reformandum fibi fumpfit. Mox

i n

preftantiffimi ex fingulis Bavarie Dicafteriis &

MUl 0[

Univerfitate Ingolítadienfi Turisconfulti de fin-

T

gulis articulis hujus Reformationis mentem fuam

I

p

declarare juffi funt.

2 Q]

Adarticulum de mutuo (an-

no 1610.) obfervant, contradi&ctum effe ab ali-

wr i

Ilj

quibus Imperii Statibus Receffui Deputationis

At

Wormatienfis anno 1586. celebrate, quod ex

mente Deputatorum Wormatienfium creditor

W

Y

ad exactionem 5. pro 1oo. non aliter admitten-

b

dus fit, nifi plene probaverit, tanti fua interef-

fe

]mm ( ü gu

Unde anno 16oo. in conventu Spirenfi cre-

ditori poft moram debitoris adjudicata effe quin-

lt 1

tütlg

que annua pro centum abífque alia probatione

ex fola prefumptione lucri ceffantis.

M.

il

$. 274. Poft accuratam geftorum narratio-

lr

nem inferunt Jurisconfulti, precipuam quaftio-

Q EO, (l

nem in eo verfari, an permiffio & tolerantia Wil-

VAARD il

helmi de cenfibus utrinque redimibilibus revo-

[

"

(

|

cabiliter facta jam fit recipienda tanquam perpe-

&0)

tuum Davarie Statutum , nov& Reformationi in-

^ 'cuhe[e

feren-

Vs

DE CONTRACTIBUS IN SPECIE.

185

Wtg

ferendum , licet fit contrarium Juri communi &

Conftitutionibus Irperii? Duo videbantur fibi

TM

difputanda, primum, an licita fit talis conven-

lj

UI n

tio? alterum, an fpeciale Statutum de ea Juri

du

'Bavarico fit inferendum ? Circa licentiam talís

fe lt &

conventionis de cenfu utrinque redimibili ajunt,

* COri

if vj

ante non paucos annos formulam praftationis

æ:

cenfus utrinqueredimibilis oblatam effe Principi,

que Rome approbata effe dicebatur fub his con-

: Wiïhelmus [

ditionibus.

1. Ut cenfus emantur ex bonis (re-

if

bus, fundis) frugiferis.

2. Ut neuter, preci-

ia

pue nevenditor, gravetur nimium.

3. Ut cen-

fbf

fus utrinque redimibiles, übi Statutum de eo-

fí Diels

rum prohibitione receptum eft, non permittan-

Sonfüti

tur.

Putabant tamen , cenfüm perfonalem ex

!mrenteny.

utraque parte redimibilem effe é Republica reji-

emunup

ciendum, cum viam precludat charitati, fub-

nde d

lato omni mutuo, occafionemque avaris prz-

Deputtior

beat exercendi ufuras fub colore talium cenfuüum.

Ie, qu d

Dum credit

$. 275. 276. Jurisconfulti ulterius cenfebant,

Statutis Provincialibusarticulum inferendum ef-

ier admit

fe; quo emptiones cenfüum utrinque redimibi-

i m

lium (ex bonis immobilibus) effent permiffz.

m r

Verum aliter vifum Maximiliano.

Articulus

jicta n

enim ifte penitus omiffus eft.

qit yolt

i

$. 277. Theologi Romani & Ingolftadienfes

cenfuerunt, poffe celebrari emptionem cenfus

dorum t

cum eo, qui habet bona immobilia frugifera ;

tjungz

Societatem autem cum eo , qui tantum induftria

tl

valeret.

Qbl *

Cenfum tamen perfonalem utrinquc

redimibilem ob multa pericula non credebant ac-

1qD f

mitti debere.

aformazio.n;

2bu

[0]

,

Ms

T. R. A;C.T, A. T.U.S-

D

186

. $. 288. Supponitur, fru&us aliquos vendi-

E

tori obvenire ad vite fuftentationem non abfo-

! u

lute neceffarios, & hinc neceffario fieri debet

i

felecus pe:fong, ita ut contractus ifte inirinon

NWE

h

poffic cum illis, quibus przter neceffariam vitee

fuftentationem nulla emolumenta obveniunt,

neque ex rebus immobDilibus aut mobilibus, ne-

que ex arte & induftria, neque ex negotiatione,

Notabilis hzc eft

aut aliis juribus perfonalibus.

differentia hodierni contractus ab eo, qui deci-

[ F:'

fioniGregorii XIII. fuit propofitus. Inillo enim

DEU

li

"Theologi Romani precipue obfervabant voces,

cujusvis conditionis bomini , & ob hac precipue ver-

TA

& (00

ba credebant, eam ad nullam contra&uum fpe-

VE

ciem reduci poífe, nifi ad mutuum.

Si enim

ineatur cum eo, qui annua emolumenta ultra

Àl

neceffariam vite fuftentationem non habet, nec

v lll

emptio, nec cenfus, nec Societas confiftere

)

poteft, ut facile patet confideranti.

$..292.

Facile mihi perfuaderi patiar, ufu-

re aut injuftiti labe nonnunquam contractus

?;1 [

lt

infici, quifine perfonarum dele&u cum cujusvis

d "

conditionis bomine abfque periculo fortis , damni

At d

emergentis, aut lucri ceffantis ineuntur ad ca-

ptandum lucrum.

Ubi enim cenfus annuus, qui

NT

emi poffit, non datur, locum invenire non pot-

^Tf t

eft emptio cenfus, fed folummodo permutatio

BU

juris realis in pecunia pro jure perfonali ad ean-

dem in genere, feu contraétus mutui, qui au&ta-

fïnente (0

A ts

rium fortis non admittit, nifi ex accedente fpe-

ciali titulo.

Ob ejusmodi autem abufus nequa-

»?!qrationeg

* f

quam id mihi arrogo, ut contractum germani-

"t

cum ob non fervatas regulas mutui univerfim da-

innem

l^

lj

DE CONTRACTIBUS.IN SPECIE.

187

Hs

mnem.

Viciffim neque propugnationem hujus

MAT

A0 i

contra&us profiteor.

Hucusque CI. P. Zechius.

Ex his vero omnibus infero , contractumtri-

IT

num non effe prattice tutum, nec eum haberi pof-

Ti

T g

fe pro generali titulo, ex quoó contractus cen-

fualis germanicus poffit excufari ab ufura fine ti-

lblb

tulo particulari.

TR

Nam PRaiMO ad contrattum trinum licite ineun-

Nbl

dum requiritur computus faltem fummarius, feu

0. qii

D

ls fe

zítimatio prudens, quod mutuatarius ex pecu-

nia mutuata non folum ultra fuam fuftentatio-

fb

nem neceffariam poflit obtinere notabile lucrum,

BO DC

fed etiam quod illud lucrum certum aut [pes lucri in-

Ontadutt

cerii debeat ad minimum fextuplo plus valere,

Wn s

Olomenta

quam valet cenfusannuus; nifi enim triplo plus

valeat, nibil conceditur mutuatario pro affecu-

0 Jb

ratione, nihil etiam pro compenfatione majoris

u conii

lucri incerti pro minore lucro incerto.

Cum

]

enim contraé&us trinus pro fuo fundamento ha-

iptir, ul

beat contra&tumSocietatis; inquo pariantur lu-

( COOta

cra, damna, & pericula, manifeftum eft, ex

h eum at

parte tam creditoris, quam mutuatarii antece-

fs t

denter ad contraéctum afífecurationis & ceffionis

eunr d)

lucri majoris debere fupponi lucrum triplo ma-

Yl nnuih

jus cenfu annuo ex parte mutuatarii, & pariter

)renrenot

lucrum triplo majus cenfu annuo; quae duo lu-

o p

cra triplo majora, fi fimul fumantur, adhucre-

yriniit

manente communi fpe & periculo, faciunt lu-

crum fextuplo majus.

niti, 0*

Si itaque creditor pro af-

p at

fecurationeSummma Capitalis cedat unam partem

y al

tertiam fui lucri incerti, & fi pro ceffione lu-

um g*

cri majoris incerti iterum cedat unam partenmi

tertiam lucri, habebit mutuatarius ex Sum-

a i :

Ina

188

TRTRACTATU-S

g a

| (b

ma mutuata quinque partes lucri incerti ultra fu-

am fuftentationem neceffariam, que& & ipfa mu-

"m

tuatario ex íumma mutuata deducenda eft, econ-

se

tra creditori remanebit una pars fexta lucri fpe-

yd

Ti

4

rata, eaque certa.

Jam vero in praxirariffimum

1

[

erit, aut vix unquam occurret, quod fola fpes

gaiil

lucri incerti fextuplo plus valeat, quam cenfus

g ü

annuus certus.

Itaque in praxi vix unquam con-

Ka

tractus trinus excufabitur ab ufura, licet in ail-

P

quo cáfu rarifimo, aut metaphyfico, fpecula-

d

tive loquendo ab ufüra excufari poffit.

Mtmmus

SECUNDO; ifte contra&tus trinus juxta re-

gtl con':

petitam confeffionem Cl. P. Zechii $. 180. 184.

j

288. 292. iniri non poteft cum iis perfonis, qui-

T

4

D

j

bus praeter nece[Jariam fuflentationem aliud lucrum

ex mutiio non aquiritur.

Cum ergo contractus

tvmt

germanicus raró celebretur cum divitibus, ple-

yeredini

rumque autem cum indigentibus, atque ad ne-

J

ceíffariám fuftentationem referri debeat etiam

A

m

fuftentatio uxoris, liberorum, familie, libe-

rorum educatio, & elocatio, debitorum folu-

Y

tio, &c. etiam ex hoc capite contra&us trinus

noninifi in. cafu rariffimo locum habere poffet.

r s

Itaque etiam contraétus germanicus non nifi ra-

1 (s

31 Mf

riffime per contra&um trinum excufari poffet.

'TrERT1O, juxta iteratam confeffionem CI.

Átg, ,

P. Zechii extinguitur cenfus, quando peritres,

Ms

fupra quam conftituitur cenfüs, five fit res im-

mobilis, five mobilis, five perfona, $. 231.

Qfm"km

$. 241.

Cum ergo in cenfu germanico hzc lex

t

non obfervetur ab ullo hominum, manifeftum

eft, etiam ex hoc capite contra&um cenfualem

m

germanicum frequenter effe ufurarium.

iif

QvuAR-

:

:

n

!N

j

DE CONTRACTIBUS IN SPECIE.

lt

189

QuvARTO.

Pofito etiam, quod alicui com-

modetur pecunia, & conftituatur cenfus in re

UCEUdE eü) u

Vf

vel perfona frugifera, que deduéta füftentatio-

D

ne neceffaria adhuc fextuplo plus lucri ferat,

y Qd f

quam eft cenfus annuus, frequenter tamen con-

L um WL

tingit, quod illa bona, vel illa perfona jam fit

Vi

antecedenter obzrata aliis debitis, ita ut effe-

lt lt

&ive ultra neceffariam füftentationem aut nul-

la aut non nif) exigua pars lucri remaneat.

1ta:

iin, b

que etiam in hoc cafu non habebit locum con-

u

tra&tus trinus.

Confequenter etiam ex hac cir-

ts t

cumftantia contra&us cenfualis germanicus erit

d ;

frequentiffime ufürarius juxta di&ta Cl. P. Zechii

ls p

? aliüd

$. 180. 184. 288. 292.

490 COQUR

QuiNTOo. Contra&us cenfualis germanicus

dritibos, d

utrinque redimibilis abfolute fuit reje&us in pra-

aque al

xi à Comitiis Imperii 2548. à Pio V. àSixto V.

(ebezt eti

à*Gregorio XIII. à Theologis Romanis, Ingol-

aniia, 0

ftadienfibus, Dilinganis, à Wilhelmo V. &Ma-

pitorum Qu

ximiliano L. Bavarie Principibus, à Conventu

du vt

Wormatienfi & Spirenfi, prout patet ex ferie

a&orum hucufque recenfita.

Aues t

Ergo fignum eft,

j t

in tali contra&u utrinque redimibili non tam-

tum nonnunquam , fed frequentiffime intervenire

exli

ufuüram. Leges enim non refpiciunt ad ea, qua

vuidint

raro contingunt, fed que& ordinarie eveniunt.

db t

j fredrr

QUXZRITUR 17.

In quo mea do&rina

p *

conveniat in praxi cum do&trina CI. P. Zechii?

rma

"

r

Wi

um, m

REsPONDEO.

Convenit in tribus punctis

um o2

notatu digniffimis, r. quod cenfus non poílit

[

M.

iniri cum perfonis, quibus ultra neceífariam

fuften-

TORZOAGG T A T U-S

y

190

(

füftentationem non relinquitur lucrum nota-

s

i

bile.

Cum his enim folum iniri poteft con-

MGE Ü M'Il

tra&us mutui , in quo licitus non eít ceníus,

W

od

li

nifi concurrente uno ex tribus Titulis lucri

ceffantis, damni emergentis, vel periculi for-

j u

o

)

tis.

Ita docet $. 180o. 184. 288. 292.

2. quod

rl

l

pereunte re, in qua conítituitur cenfus , ex-

"

tinguatur etiam cenfus', adeoque non trans-

"i

eat ad hzredes.

Ita docet $. 231. & »41

3.

i

Quod lex charitatis nonnunquam obliget ad

mutuandum gratis.

Ex his fequitur, quod contra&tus cenfualis

germanicus in praxi fit periculofus. In hoc

convenimus.

Itaque hi tres cafus explicandi

& urgendi funt à concionatoribus.

QUJERITUR I8.

Utrum terminus ufurz

in Scriptura habeat notionem fixam , velva-

gam ?

j

RESPONDEO.I

'Terminus ufufæ habet

notionem fixam.

Semper enim fignificat au-

(À

&arium lucri, five fumatur in bono fenfu fi-

ve malo.

Quando autem fumitur /pecifie pro

au&ario ex mutuo , femper fümitur in malo;

& vicifim quando fumitur in malo, femper

fumitur pro au&ario ex mutuo.

Quando er-

go fumitur fpecice, non poteft licita eífe

wfura wmoderata; & quando fumitur generice pro

quovis au&Gario lucri, non poteft dici, no-

tionem illius effe vagam.

Nam termini gene-

tici, verb. grat, anünal, vivens , [ubftantia , ens;

non

$

DE CONTRACTIBUS IN SPECIE.

I9I

lii Y

non re&e dicuntur habere notionem vagam,

DETS

hoc eft, variam ; quia femper fignificant de-

U d

terminate ac fixe idem predicatum , quamvis

VE i

commune pluribus, quod participatur femper

P

adequate ab omnibus inferioribus , prout pa.

tet ex datis exemplis.

Imo, ubi u/ura in Scri-

W tsf

X Qp

pturis contrahitur ad fpeciem au&arii bonam,

non laudatur wfura moderata feu exigua;

BUTUT

fed quo major eft,. eo etiam eft

n dj

melior.

ltscus co

bPOI-N- 18

Übl ]

lu lz

]

T.

r — -

—

mIDUS Ul

—

—

v

us

k fdi

ZA

N

SSN

R

7

N

M

"

X

Vr

ao

975

;

.

p

f&"

N

V

qi

0:»9

[

»)

s

i

*

y

N

L f

M

)»

of

O SSSSS

)»

N

ono f

M

X

24

u

* NY

E

r

)N

N

hr f

Vs

E

D MAIeeScen

dl

.

"

E

&

t E

PENN

9N

A

253

NS

uETA

$

g, i

L ;

L Á

p Qu

—

—

gt J

)

a

um

jtur t

yaft d

; iif

! /"Mm;

Wl

$

É

?

|

1l

E

,N

T

D

Pa

Wa

tf

;ïeraque

i

il

LU 'ATI

(o) ZX

L

ret—

m

z

)

:

í

7 Xü

n

SSd

N

N

(

7

]

Ó

/] W NmERNS

,

;

(s

M

3

CA

7/

1

UM

WL

s

E

:l

i

M

l

h

E.

[

Mp

N

[63

njä

N

H65

-

N

ex

QSS

—

MT

t

55

—

EEE

—

..—

Tractatus

DE.

SEPTEM VIIIIS CAPETLA.

LIBUS.

modernis Theologis enumerantur fe-

ptem Vitia Capitalia, nempe : 1. Su-

Á

2. Avaritia.

3. Luxuria.

perbia.

4. Invidia.

s. Gula.

6. Ira.- 7. Acedia.

Vocantur Capitalia, quia ex illis tanquam f.n-

tibus pleraque alia peccata promanant.

In

Catechifimo Germanico dicuntur feptem pec-

cata morialia , quia in Scriptura ex fuo gene-

D. zfmort Tr., de.7 .vitiis capit.

A

re

/

TRACTATUS

j

2

g

re frequenter proponuntur tanquam obje-

g

M

ii

étum gravis indignationis diving.

:If,'m

]

ul

V

-

$.L

1NDE

De feptem Vitüs Capitalibus in genere.

:ïrm d

UXRITUR r. Àn ifta feptem vitia fint pec-

&i

: cata mortalia ex fuo genere?

d i

"ResPowpEzo Affirmativé.

A o

Rar1O eft, quia generic? fumpta in Scriptu-

1 ii

ra proponuntur tanquam obje&um gravis indi-

1

;Sl

ia

gnationis diving , & tanquam meritoria damna-

TRUE

tionis aternz.

Sic pE SurPERBIA Prov. 16.

'

dicitur : Zbominatio Domini eft omnis arrogans. D

E'l

x:mæcoi

AvaARITIA Ecclef. 10.. Zdvaro mibil eft. fceleftius.

Et 1. Corinth. 6.. Neque idolis fervientes, neque adul-

teri, neque fures , neque avari regnum Dei po[fidebunt.

2

Dz LuxvunRiaA dicitur $ude v. 4.. Subintroierunt

N

impii Domini noffri gratiam transferentes in luxuriam.

D INvrDrIA ad Gal. 5. v. 21. dicitur, & D&

Dd

4

|

Tpi

WL

GuLA & Ina: Manifefla funt opera carnis , que

dl

)

fant ire , vixe , di[fenfiones , fette , imvidie , bomicidia ,

1

)

ttodi

come[fationes , & bis fanilia, que pradico vobis , quo-

niam qui talia agunt , vegnum Dei non po[debunt. D

|

p'rïmv

M

!

;

d

AcEDIA habetur exemplum gravis indignatio-

L

tijg

nis divine &'damnationis in fervo defodiente

füum talentum in terra Matth. 25. ubi fervo o-

litonm

E T

tiofo dicitur: Servemale & piger -- oportuit te pe-

cuniam meam dare mummulariis -- féroum inutilem eji-

r

cite in tenebras exteriores, .Ex his ergo patet , icta

N

feptem vitia proponi ex fuo genere tanqu

am ob-

L

jectum

DE 7. VITII$ CAPITALIBUS.

3

t

—

Q

je&um gravis indignationis diving

3 ac proin ea

ex fuo genere effe peccata mortali

a,

QUJXRITUR 9.

An hzc feptem vitia; quah-

do dicuntur effe pecc

atum imortale; fümantur in

a&u , vel habitu ?

T

REsPONDEO:

Sumüuntur i fabitu , & non

in a&u.

A at

RaATI1O eft, quia à&us horum 7. vitiorum

t

- pon fünt femper peccatum mortale, quamvis ha-

bitus liberé ingeneratus vel affumptus fit fempet

imptainS::

peccatum mortale, utpote intrinfecé tendens feu

TU uj

inclinans partim ad actus feorfim

graviter pecca-

Vr d

ininofos ;

vel ad complexum multorum peccato:

rA Prpy;

rum venialium in unum objectum gravis ind

igna-

Mi ]

tionis divin: coalefcentium.

Sic enim v. g. ar-

4f l

rogans dicitur abominatio apud Deum ; quamvis ne-

1 fo d)

mo dicatur arrogans ex uno vel alteto actu , fed

Di p

ex frequentatione feu continuatione actuum fu-

um

perbiz , nullum alium agnofcentium finem pri-

hn um

marium , nifi eftimationem & laudem propriam.;

j , Ü

Ex hoc fequitur , ifta feptem vitia ; cum confi-

ftant in pravo iri

yt n

terno habitu mentis, effe cogni-

tu difficillima , & ob hoec i

sl m

rum periculofiffima.

pfum omnium vitip'-

tlin d

UZRITUR 3. Ex quibus indiciis poflit

T d

mag

agnoíci gravis malitia horum feptem vitiorum?

« d

RrsPONDEO: Poteft ferme unicé agnofci

m

ex effe&tibus; nempe vel ex a&ibus mortàliter

Wlw! l

peccaminofis; velex complexo multorum pee-

ii

catorum venialium in grávem deordinationem

habitualem vel effe obje&ivum gravis difplicen

o pte

] w]quam'

tiz diving coalefcentium, ptout ex dicendis ma:

2

hifeftum

h

Y

4

TRACTATUS

nifeftum fiet, ubi enumerantur effettus, feu ut vo-

qn ts

u atl

cari folent, filie horum vitiorum.

g

i

z

j

$. LE

De : Superbia.

UXRITUR I. Quíd fit fuperbia?

li

REsPONDEO: Superbia eft inordinata ap-

Mu

pretiatio proprie excellentie.

l

D 1x1, appretiatio , quce poteft effe fpeculatioa ,

[

dum.homo fe & fua dona nimis zftimat, vel pra-

!

&ica, dum homo ob nimiam fui eftimationem ab

aliis inordinaté gloriam , Jaudes, dignitates qu&-

4

"

rit vel appetit. Ob hoc Theologi, quamvis in-

adequaté, füperbiam dcfiniunt, quod fit inor di-

(

natus appetiius propric excellentie.

QuucRITUR 2. Quot funt fpecies, feu po-

d

u

I

tius primarii aCtus , fuperbiz?

T

REsPONDEO: 'Species, feu potius primarii

a&us eliciti fuperbiz funt fequentes: 1. Confi-

T

derare & admirari libenter perfe&iones feu excel-

D)

J

lentias proprias.

2. Sibi complacere & dele&ari

/]

N/

AU

circa perfectiones proprias.

g. ZEftimare fuas

m

Y

d

VN

perfe&iones tanquam forent à feipfo ; quod tunc

"ts ;;;

interpretative fit , fi quis eas perfeGtiones liben-

ter confideret fine relatione actuali aut virtuali

ïijill] j A«n

IT

ad Deum tanquam illorum Authorem.

4.. Suas

in] ejp

M

perfeGtiones attribuere quidem Deo , eas tamen

mXScH )

exiftimare fibi à Deo collatas effe intuitu fuorum

]kq,r,&'

4

meritorum. $. Sibi attribuere in fua zftimatio-

D

F

ne perfe&tiones , quas non habet , vel majores,

W

quàm

"U

d

DE 7.-v1*r11's CAPITALIBUS.

3

EUVM

n

quàm habet.

6. Exiftimare , eas perfe&tiones

vel excellentias , quas aliquis veré habet, effe

majores quàm alii habent , vel eas ab aliis non

haberi, vel fe non ab aliis &equari aut fuperari in

alio genere virtutum , ita ut appretiatio propriee

excellentie fit comparativa ad alios cum eorum

contemptu.

Quatuor pofteriores modos fuper-

tl

bie recenfet D. l'HoMaAs 2.:2. q. 162. a. 4. C.

ubi ait: Cum aliquis attribuit fibi majus bonum , quim

Ti du

babeat , confequens eft , quod ejus appetitus tendit in pro-

priam excellentiam ultra modum . fibi convenientem , &

d n

efinit s

fic eft. tertia fpecies fuperbie , cum [cilicet aliquis jattat

TU

& babere , quod non babet.

ZAlio modo fumuntur du

dgiatse

grime fpecies fuperbie , cum quis à femetipfo babere &-

flimat , quod à Deo babet , vel cum propriis meritis fibi

j, Qu

daium defuper credit.

Tértio modo fiunitur quarta. fa-

od t i

perbie fpecies , qu& eft cum aliquis aliis defpettis fingu-

lariter ult videri -

ii p

Ibidem ad r. explicans , quomodo füperbia fi-

neerrore hereticali fibi vel fuis meritis attribuat,

Yi p

quod Deo & ejus gratiz tribuendum eft , often-

NU

dit ; id folüm fieri negativé , in quantum videlicet

ys euatt

homo negligit , ea fua dona referre a1 Deum.

eel d

Quod aliquis ex inordinato appetitu proprie e ccellentie ,

Rimae?

inquit , t2 de bonis fuis glorietur , ac i ea à fe baberet,

h; u

vel ex meritis proprüis , pertinet ad faperbia a , & non

iioneli

ad infidelitatem , proprie loquendo. De prino autem

jii al vimf

& fecundo a&u feu gradu fuperb &, quem D.

n i*

'"Thomas explicité non tangit, habetur funda.

mentum ex Scriptura Ezecb. 28. v. 17. ubi de Lu-

, &t

gt

cifero dicitur : £levatum eft cor tuum in. decore tuo,

zi

Et Danielis 4. v. 27. exprimitur fuperbia Nabu-

ini

chodonoforis his ejus verbis: JVenne b:: efl Baby-

j

*

3

lon,

6

y

TRACTATUS

RNUW

?on, quàm edificavi n gloria decoris mei ?. Hinc etiam

I

g

CancTEsrUs in libro de paffionibus re&té obfer-

[l

j

vavit; admirationem , feu fixam confiderationem ap-

MP

pretiativam obje&ti boni vel mali effe principium

omnium paffionum animz.

TU

QUJRITUR 3.

Quinam fint actus impera-

a

y

ti, feu ut vocari folent, filie fuperbie?

RzsPoNDEo: Enumerari folent fequentes

(]

m

m

filie, feu ut re&ius vocarentur , effettus aut actus

aC

imperati füperbiz.

I. Vana gloria. 2. Ja&an-

:

m

tia.

3. Faftus. 4. Hypocrifis. 5. Contentio.

6. Pertinacia.

J [Zd u

7. Difcordia.

8. Prefumptio.

14 Mj

9. Ambitio.

TT

QUERITUR 4. Quid fit vana gloria?

u (

REsPONDEO: Vana gloria eft , que aut retto

ulil)

gloriandi fundamento aut fine caret. 1d D.THoMAS

i, u

2. 2. q. 132. a. 1. triplici modo poffe contingere

Lininidi

oftendit.

Secundó , fi quis gloriam querit ex bo-

it, umj

nOo , quod re vera non habet , fed in fe reperiri

iinas,

falfo exiftimat , aut ab aliis exiftimari defiderat.

al

Secund?, i quis ex re vana gloriam quarit, ex qua

D

Chriftiano gloriandum non eft , v. g. ex nobili-

tate , ex ftatura, pulchritudine, vel viribus cor-

ngsm

poris, ingenio, aut ex bonis fortune, &c. qu&

t lf

omnia non funt in poteftate hominis , nec parta

UUD A

Euj

labore humano. Idem contingit; fi quis glorie-

tur ex fama hominum imperitorum , plerumque

DI !

infufficientium ad ferendum re&um de rebus ju-

hmp

!

dicium.

Tt:tio, fi quis gloriam , quam amat, aut

UTR

u

quzrit, non refert in debitsm finem, nempe ad

AUf

honorem Dei vel proximr.

U d á

j

QuzniTUR 5. An femper fit peccatum,

xu.lb( gmm

querere gloriam in hoc mundo?

REsPox-

L tig

DE 7. VITIIS CAPITALIBUS.

?

b

RrsPoNDEOo: Non eft peccatum, quærefe

U

WWM(WI

in hoc mundo gloriam tanquam medium fübor»

dinatum ad promovendam gloriam Dei vel falu-

MP D

tem proximi.

:

]d PRosATUR ex Scriptura.

Dicitur e-

Tij

nim Maitb. $.. Sic luceat lux veftra coram bominibus ,

ut videant opera e[tra bona coram bominibus , & glori-

ln

cent Patrem veflirum , qui in calis efl. Et Apofto-

d

f

lus a

d Rom. C. 12. v. 17. fcribit: JVolite effe pru-

I 1.j

dentes apud voosmetip[üs, providentes bona non tantium co«

- S C

P D

vam Deo , fed. etiam coram omnibus bominibus. Et 2.

ad Cor. 8. Mifimus cum illo fratrem ( D. Lucam),

I dnii

cujus laus eft in Evangelio per omnes Ecclefias : INon

folum autem. ( in hoc confiftit ejus laus ) /ed & or-

UT

dinatus eft ab Exclefüs comes peregrinationis noftre in

D T

banc gratiam , que miniflratur à nobis in Domini glo-

[ entig

viam , devitantes bos , n& quis mos vituperet in bac ple-

Queriter

nitudine , que& wüniflratur à nobis. — Providemus enim

if rpert

bona non folm coram Deo, ed etiam coram bominibus.

ari dl

Sic etiam Ecclefiaflici 41. dicitur: Curam babe de bo-

ag

no nomine.

TT W

RESPONDEO 2.

Semper eít peccatum

ib

re, t2

quar

ere gloriam propriam tanquam finem in-

adequatum, aut concomitante

m cum gloria Dei,

jns, p

a W

quantumvis intendatur tanquam finis fecunda-

rius ac minus principalis , nifi fubordinetur tan-

In, plerumg

g r

quam medium ad gloriam Dei.

n n

PRosnaATUR inprimis ex eo; quia non da-

tur a&us indifferens in individuo , prout fuppo-

« WP u

no ex 'Tra&. de Ztibus bumanis. Ergo non eft

intendibilis gloria propria tanquam finis ratione

55 peccalllï

[ii iniendibilis , etiamfi intendatur tanquam finis

4

con-

U

8

TRACTATUS

N

Va

boncomitans ad gloriam Dei

, fecundarius, ac mi-

nus principalis.

M

x

m?! en

d

Idem PRosATUR ab exemplo Chrifti &

Apoftoli , qui non quzfierunt gloriam propriam

nifi per fubordinationem ; eoque füo exemplo

:

infinuarunt non folüm quid perfe&tius , fed et-

iam quid à crimine purum fit.

Chriftus Joan-

I

nis 7. V. 18. dicit: Qui & femetipfo loquitur, gloriam

propriam querit ;. qui autem quarit. gloriam ejus , qui

i

wifit eum , bic verax efd , & injuflitia in illo non eft.

,::lfom(

Et C. 8. v. so. Ego non quero gloriam meam, --- Si

t (

i

ego glorifico meipfum , gloria mea nibil ef. Et Apo-

ftolus 1. Cor. 12. Si gloriari oportet , veniam ad vi-

140 ]

Mi

fiones,

Pro bujusimodi gloriabor ; pro me autem nibil.

Et 1. Tim. 2.. Soli Deo bonor g gleria.

FA

RESPONDEO 2

Ó*

Quarere in hoc mundo

gloriam non fübordinatam per modum medii i-

n

H

donei ad promovendam gloriam Dei , femper eft

peccatum.

*

PROoBATURex eo, quia gloriam inanem quee-

rere eft peccatum ; gloria autem non fuübordina-

ta per modum medii ad gloriam Dei eft gloria

M

inanis,utpote fine merito & fructu. Ergo. Maj.

V0

!N

J

patet ex Apoftolo ad Gal. 5. ubi dicitur: JNow

!Ij

efficiamur 'ànanis glorie cupidi.

Et ad Philipp. 2.

EU

)

JNibil per contentionem , neque per inanem gloriam.

11*74

u g

UZRITUR 6. AÀn & quando operari ex

ä?füd!ii/ï:!i

vana gloria poflit effe peccatum mortale?

* i

REsPoNDEO: Peccant mortaliter r.qui va-

.J ffg(]ü[gw (

nam gloriam querunt ex re mortaliter peccami-

noía, v. g. ex duello, ex fornicatione, ex car-

LU

mine amatorio, ex pi&ura obfcena , ex lafcivo

diéto ,' ex cantione libidinofa , & Comveedia vel

":memilïfer

Aria

W

:

DE 7. VITIIS CAPITALIBUS,

9

undmus) [

Arialafciva, ex nova inventione veftium bono

publico perniciofa, ex ingeniofo modo calu-

b Q

mniendi, decipiendi, juftitiam corrumpendi &c.

L

De his enim Ifaie 3. dicitur: Peccatum fuum ficut

tll t

Sodema predicaverunt.. E Pfalmo 9. Laudatur pec-

UM

cator in defiderüis amime fue C iniquus benedicitur.

"

2. Peccant mortaliter etiam illi, qui ex re venia-

J

liter peccaminofa in populo ex habitu,, vel ex

H

LR

more vanam gloriam quzrunt.

'Tales funt , qui

lii

exhibent Comedias repugnantes honeftati mo-

-

üm.

rum ; qui canunt Cantilenas diffolutas, qui, cum

if L

fint Clerici, agunt biftriones; qui in Ecclefia or-

N

4 V

Y

Vtm

gano aut cheli ludunt modulos faltatorios vel

O0 Q

Zfrias profanas, à populo ca

Ti

gtari folitas cum Can-

tilenis profanis.

l

D loc m

Vlüm ml

RaTr10 eft, quia ex talibus rebus vanam

i fenper

gloriam quarere, eft ex his famam quzrere. Glo-

ria enim definitur, quod fit clara apud multitudi-

i que

nem cum laude notitia , feu frequens cum laude de ali-

y (Ubordy

quo fama.

Ut enim recté D. T HoMaAs obfervat

2, 2. q. 132. a. 1. C.: fama & gloria proprié lo-

D d g

m d

quendo non conftringitur ad paucos. Quia, in-

quit, quod clarum ef1 ,. à multis confpici potef? & à ve-

jüitr.:

.al :

motis, ideo proprib per momen glorie defignatur ,

l

J

quod bonum alicujus deveniat in multorum. notitiam

p

hh o

€ approbationem ; fecundim quod SALLUsTIUS

mta

dicit in Catilinario : Glorieri ad unum mon eft.

ii

Cum ergo ille, qui ex re venialiter peccaminofa

al u

vanam gloriam quxrit, cupiat, ut integra mul-

titudo admiretur, approbet ac laudet rem vel

400 6;

y, 4

actionem venialiter peccaminofam , per hoc cau-

fat illa extenfione grave prejudicium divinz glo-

| Comædiï

!

3

rig,

IO

TRACTATUS

j

" i

ri& , quod graviter repugnat charitati erga

]u

Deum.

1

M

n

CONTIRMATUR ex €o, quia plerique do-

cent, Pralatos religiofos peccare graviter , fi ne-

p

E

gligentia fua fint in caufa, quod in fubditis mul-

tiplicentur paffim transgrethones Conftitutio-

ii

num de fe leves.

Ergo idem dicendum de eo,

«em,

AT

qui ab integra multitudine quzrit vanam glo-

riam ex re venialiter peccaminofa.

3. Peccant

a m

s

mortaliter etiam illi , qui ex actionibus de fe bo-

[

nis preter gloriam Dei ex habitu querunt glo-

riam propriam tanquam finem partialem & in-

1. ktt

a nf ol

adaquatum fine ejus fubordinatione ad gloriam

Dei.

)

J

RaTrOo eft, quia ejusmodi habitualis difpo-

DA

fitio non folüm corrumpit innumeras actiones

i

ex integro referendas ad Deum faltem virtuali-

1Ukig

i

j

ter, fed etiam actiones ex fua natura ordinatas in

j

L

.

]

il

!

[

falutem proximi , v. g. Conciones, Catecliefes,

"n

i

Inftru&iones juventutis, &c, exuit fuo genuino

fpiritu, easque proin reddit notabiliter minus

!

t

fru&uofas , quod pariter repugnat graviter cha-

i

f

u

X db w

ritati erga Deum.

4. Peccant mortaliter etiam

E

1 Jj

giki [

illi Authores , vel Profeffores , vel Confeffa-

rii , qui ex defenfione vel ufu notorio laxarum

M (qv* l

1

! Mi

opinionum , diving glorie & decori Ecclefie

rajudicantium , vanam gloriam quaerunt.

Ra-r10 eft eadem, que fuperius num. 2. af-

ii

fignata eft; quia videlicet illa laxitas , licet in

LT

cafu particulari ac in individuo folüm afferat le-

It

ve przjudicium divine glorie , multiplicata ta-

fl

men in totam multitudinem, qua laxe doctrine

I^

mpfcw

li.

vel praxi fe conformat , atfert divine gloriw in-

Z:;lru.

1

gens

"

DE 7. VITIIS CAPITALIBUS,

Yl

tb l

gens prejudicium ; ac proin graviter repugnat

charitati erga Deum , quz petit emolumenta di-

vinge glorie preferri in rebus magni momenti

r jlt

commodis propriis , quantum fine gravi damno

Ll

vel prejudicio proprio fieri poteft. -

3 Cf

nj

Hzc autem,que num. 2. & 3. & 4. di&ta funt,

]

CoNFIRMANTUR ex verbis CHRISTI, qui-

Yaj

. n

bus teftatur , amorem babitualem vane glorie effe

ts li

maximum impedimentum agnofcende aut reci-

um

piende veritatis in rebus fidei ac morum. Nam

ttibn l;

prout D. AvGusTINUS l. 5. de Civit. C. 14. ex

verbis Chrifti obfervat : Tam e/I boc vitium inimi-

UTO

cum pie fidei , fi major fit in corde cupiditas gloria ,

quàm Dei timor vel amor , ut Dominus (Joan. 5.) di-

Dituli d

ts at

ceret : Ouomodo pote[His credere , gloriam ab in-

Atm viru

Qrdipalast

«icem exfpettantes , €? gloriam , qua à folo Deo

g/l , !0f querentes ? liem de quibu[dam , qui in eum

Citedel

crediderant , ac oerebantur palam confiteri , ait. Exange-

i gt

lifa (Joan. 11.) JDilexerunt gloriam . bominum

ilter minu

In hoc textu D. Auguftinus

magis quàm Dei.

at

ufus eft verfione veteri Italica.

In noftra au-

yaler z

w C

tem Vulgata textus cum contextu notabili fic

habet: Claritatem (hoc eft, gloriam) ab bominibus

xorio Jf

mon accipio ; [ed cognovi vos , quia dile&tionem Dei mon

a D

babetis in vobis. --- Quomodo pote[tis os credere , qui

quu

gloriam ab invicem accipitis , &$ gloriam , que à folo

r2

Dto eft , non queritis?

yins, t

Y äfff-'iïï'*

Diczs: Juxta D. Thomam amor vanz glo-

vtl ?

]J l

rie eft folüm peccatum veniale, quia 2.2. q. 132.

a. 3. C. fic fcribit: Si amor bumane glorie , quamvis

u d

: [

fit inanis , non repugnet charitati , neque quantum ad ids

6"

ITRACTATUS

)

12

;gzouem(i

de quo eft gloria,, neque quantum ad intentionem glriam

Jl

querer:tis , mon eft peccatum mortale , fed *veniale.

(1UA

RresPoNDEO diftinguendo.

uando ille

yot

amor vanz glorie non procedit ex habitu infe-

&ivo univerfaliter ferme omnium operum, &

"

non verfatur circa opus peccaminofum. Concedo.

du

Secus. Nego. Hocipfum enim graviter repugnat

d.

charitati, fi vana gloria queratur ex actu pecca-

VRORDEK

minofo , vel fi ille habitus vane glorie tendat ad

E NT

infectionnm generalem operum. Neque hoc ne-

gat S. homas1.c. ubi fic ait: Dicendum, quod ex

ino d

zaly

boc aliquod peccatum e[t mortale , quod cbaritati contra-

viatur.

Peccatum autem inanis glorie, quantum ad di-

AR II

le&tionem Dei , poieft contrariari charitati dupliciter u-

Detgn

l (.'y-v

no modo vatione materie , de qua quis gloriatur 5 puta

Wi UMH

AQDI

cum quis gloriatur de aliquo falfo , quod contrariatur di-

hi

vine reverentia , fecundisn illud 1. Cor. 4.. Quid babes,

AU

ht

n

quod mon accepifti? i autem accepifHi , quid gloriaris ,

M

'x,ni."d.

quafi non acceperis ?. Jam fuperius autem oftenfum

TE

UT

eít, quod ifte modus gloriandi juxta D. Thomam

Wi

non pertineat ad infidelitatem , feu ezrorem in-

1

l

,

telle&us pofitivum , quod aliqua dona non fint à

»

Deo, fed ad habitualem neglectum referendi ta.

Ü

Oir,u,gg-;;

Hinc etiam Aéctorum 12. de

lia dona in Deum.

p

Herode Antipa legitur : Jeffitus vefle vegia fedit

", [pi

pro Tribunali ,. & concionabatur ad eos. — Populus au-

&& ii

zem acclamabat :..Dei ooces , &2 non bominis.

Confe-

.'«"quam J

P

ftim autein percu[fit eum Angelus Domini ;; e0 quod non

D

dedi[Jet bonorem. .Deo, & confumptus à vermibus ex/pi-

A

ravit.

In hoc textu Herodes Antipas , fervidus

cultor, prout videri cupiebat, Religionis Judai-

,hzal.fä

ce, non pretendebat haberi pro Deo , fed quia

M OBS

non monítrabat difplicentiam circa adulatoriam

li

accla-

qimmmm

!

DE 7. VITIIS CAPITALIBUS.

13

Wiünm :"1

acclamationem Gentilium Tyriorum & Sidonio-

J

rum, morte punitus eft,

^ Quny;

QUERITUR 7.

uid fit ja£tantia?

C

RzsPoNDEo: Jactantia eft inordinata fui co-

T ii

vam aliis preter oerum aut vettum jfinem verbo vel fatto

htl (

ediia gloriatio.

Mil t

QUERITUR $.

CT

Quomodo poflit peccarí

per jactantiam ?

Qre n

RESPONDEO: Peccatur perja&tantiam mor-

Ml

taliter Primó, fi quis fe ja&et de peccato mortali.

inimyu

RATr1O eft, quia talis jactantia involvit com-

W dritin

placentiam & approbationem faltem fimulatam ,

UT

de peccato mortali , adeoque monfirat contem-

i din

ptum Dei & profeffionem vilipenfionis erga Le-

ntinar; s

gem Dei.

Secund) , fi quis fe jactet de peccato

j aniniri

veniali commiffo vel committendo ex habitu feu

4 Ql

confuetudine.

g piriri

R ATIO eft, quia ja&tantia de peccato venia-

tem ofenf

li importat contemptum Legis leviter obligan-

D Thor

tis ; peccareautem per contemptum Legis, quam-

EM

vis folüm obligantis fub veniali , in cítimatione

i i

morali repugnat Charitati, que petit, ne paffim ,

m r

ftudiofe, & ex petulantia offendatur amicus. Ut

Monmu

enim Apoftolus monet ad Gal. 6. v. 7. Deus non

of

irridetur. lértió peccatur folüm venialiter, fi quis

!

j D

Íe jattet folius lucri vel emolumenti caufa iine

cujusquam prajudicio de arte vel bono quod

n w

non habet.

i t

RaTrO eft, quia non involvit aliam mali-

"TL

tiam, nifi tantüm mendacii. Ita S. THoMaAs 2.

It W

2. 0. 112. a. 2. C. & ad 3.

T

Nsec ogsTAT, quod appetitus vanz glo-

oDo, H

habitu.

rie üt peccatum mortale, fi procedat ex

ja ii

[

Jactan-

14

TRACTATUS

W/,V

,iii

ja&antia enim hon neceffario fupponit appeti-

tum vane glorie. Hinc Quarto concedendum j

etiam ja&tantiam effe peccatum mortale , quando

"

procedit ex habitu vanz glorie. lta S. Tno-

P

MAS l C. fcribit: Saantia quándoque efL pecta-

ia

tum veniale , quando fcilicet aliqui$ de & talía jattat ,

i

AE

que neque funt contra Deum , neque conira proximum.

Alio wodo poteft confiderari fecundiun fuam caufam, fci-

TU

)

i

licet fuperbiam , & füc fi procédat ex fuperbia vel inani

gloria , que fit peccatum mortale , etiam jattantia erit

peccatum mortale.

Quintó, Jattantia eft etiam pee-

ittüd,

catum mortale, quando eft inductiva ad gravem

siltm, Dl

a Cri

j

damnificationem, vel iniquam depreffionem pro-

ximi per arrogationem falfi. v. g. Si quis jadtet j

qn d

i

. [l

fe optimé callere artem, qnàm folüm fcit impet-

fe&é; velíifuam peritiam allegando falfum fu-

l

i

Tf

pra alios extollat , ficque in caufa fit , ut alteri

?

W

q

peritiori praferatur ad officium vel lucrum.

Y

:l

J

R 'T10 eft,quia licet proximus nondum ha-

) PWH'

1

beat jus ad officium vel lucrum fperatum , habet

o tf

tamen jus , ne impediatur fraude vel mendacio.

B

OR U

h

Cum tamen in tali cafu proximus necdum habeat

Mi t

jus in re, vel ad rem , ex tali ja&antia non oritur

MÉf

obligatio reftitutionis erga proximum , cui fic

n

preripitur lucrum vel officium , nifi in quantum

BPT

damnificatur exclufüs per mendacium, donec ob-

)

lls h &

tineat aliam accommodationem, ad quam pro-

$5 ln

curandam tenetur damnificans.

UXRITUR 9. Quid fit Faftus, feu porm-

UL ii

Mu

a inanis?

REsPONDEO: Faftus eft inordinatus appe-

30

N

titus excellentie , animo alios equandi vel fupe-

Atj d

randi per fumptus ultra decentiam ftatus fuper-

q

fluos;

W»m ','Qh

DE 7. VITIIS CAPITALIBUS.

15

fupp

DES

t

,

fluos. Talis faftus plerumque confiftit in füper.

fluo apparatu conviviorum, in luxu veftium, in

mortqle qw

! lu1

fplendore zdificiorum, hortorum, raritate pictu-

rarum, &c.

Wi

"m

j/

d"

dl M

UZRITUR 10. An & quomodo poffit

peccari mortaliter per faftum?

(hiri fri

um a

RESPONDEO: Peccant mortaliter 1. qui in

veftibus, conviviis, zdificiis, ornatibus notabi-

l

W

ü'ln

liter tranfcendunt morem honeftum fui equa-

Jium.

VET

tia;r.::.

RATt0 eft, quia tales non poffunt habere

CUP

finem alium, nifi vanam gloriam ex re, que non

ln

continet Chriítianum motivum gloriandi , & in

. d

qua non fervatur ordo charitatis erga Deum &

lim ts

proximum. llle enim vult, bona fuperflua im-

D30 lum

pendi in fuum cultum & fuos pauperes. líte ve-

[ t d

ró dolet vel ab equali per faftum contemni, vel

dcton,

compelli ad pares expenfas cum onere fuz fami-

POR J

lie.

2. Peccant mortaliter, qui imitantur alio-

fttun, i

rum faftum tranfcendentem decentiam ítatus.

v mennt

Voco autem decentiam [iatus , fecundum quam

um d

plerique fimilis conditionis non folüm adhuc

NROCN

confervant fui venerationem ab omnibus, fed et-

um, d

iam rectum ordinem charitatis erga Deum & pro-

nl u

ximum quoad divifionem bonorum , puta quoad

NU

fubfidia in cultum Dei, pauperes, & alias caufas

U qu

pias.

3. Peccant mortaliter , qui hunc faftum

tolerant, nec impediunt, cum poffint vel inven-

ts n

tiones novorum modorum magis pretioforum

invehunt , prout nonnunquam faciunt mercato«

norintu

res, fartores, &c.

RArT10 eft, quia hic faftus non folüm repu-

! uandi Wl'l

gnat recto ordini charitatis erga Deum & proxi-

in

inum

TRACTATUS

n

I

s i,

mum , fed etiam cedit in graviffimum damnum

«ll

Reipublice.

H veró refponfiones probantur

B)

generaliter ex Scriptura, in qua hujusmodi faftus

N

univerfim proponitur tanquam objectum gravis

indignationis & abominationisdiving. Sic Jaco-

bi 4. v. 16.. dicitur : Zxultatis in fuperbiis ve[tris ;

omnis exultatio talis maligna eft.

"Aoite nunc diviies ,

Db

jlorate ululantes in miferüis vefiris , que advenient *vo-

(

.bis ; divitie vefire putrefatte funt , & vveftimenta ve-

£

C

nium vefirum

fl

(

ftva à tineis comefta funt ;; aurum C9' arg

2

eruginavit ; & «rugo eorum in tefcümonium vobis erit ;

um d

& manducabit carnes ve[lvas ficut ignis 5 ibefaurizaftis

Et 1. Petri 3.. Sii-

tl

volis iram in novifJimnis diebus.

lüter & mulieres, quarum non fit exirinfecus capiliatura,

dj

um

aut circumdatio auri , aut indmenti veftimentorum cul-

tus.. Et 1. Joan. 2. Si quis diligit mundum, non ef

1

charitas Patris in eo $. quoriam omne , quod ef? in mune-

T

do , concupifcentia carnis eft , & concupijventia ogulo-

rum , € füperbia vite , que non ef? ex Patre , fed ex

hi

mundo eff.

Sic etiam in Evangelio D. L u c x de-

ícribitur dives Epulo tanquam viétimia inferni ,

Ti

qui dum induebatur byffo , & epulabatur quoti-

D

al

i

die fplendidé , etiam füb hac Idea proponitur ut

(m

obje&um ire diving. Sic & fuperbia Scribarum

m

& Pharifieorum defcribitur Matth. 23. Omnmia o-

Atogy

gpera fua faciunt , ut videantur ab bominibus ; dilatant

?ääm

enim pbila&eria fua, &? magnificant fanbrias, amant au-

)

EROBAT

.UR

tem. primos vecubitus in cenis &c. . In veteri/Tetta-

1j

d

mento Prophete fzpiffime invebuntur in faftum.

Rl

Sic Amos 6. v. 1. dicitur: /«e qui opulenti efHis , o-

dhrn

primates capita populorum, ingredientes pompaticé domum

Mnfffajgnf

JIfrail.

Ex his apparet, Deum odiffe faftum ; a-

uN

lioquin culparentur peccata fola per accidens au-

nexa

M TT a(

DE 7. VIT'IIS CAPITALIBUS,

17

lt lo

nexa faftui , & non ipfe faftus.

QUs n

Quod fi alia

peccata faftui annexa fünt

er fé , jam ipfe faftus

Wtj

n

innocens effe non:poteft

Ojfum i

S1I QUIS AUTEM QUZRAT, quanta Sum-

ia )

ma evidenter ultra decentiam ftatuüs

iv

expenfa in

RTT

[/i

:

faftum fufficiat ad conftituendum

peccatum mor-

tale ?

Qu

RErsPoNDEO: SuHïcere" eam Summam, que

fufficeret ad conftituendum grave furtum, fi auf-

ferretur alicui communitati

pauperum , nempe

dimidius aureus.

J

[

ii

!

M

RaAT10 eft, quia tales expenfe in faftum

'I.AP€

pertinent ad füperfluum ftatus, quod homo te-

i lt VU

il

J

netur erogare in pauperes. Hinc credo; pleros-

que ejusmodi pompz & faftui deditos , cum vix

]

il

[

ullus pretendere poffit ignorantiam invincibi-

L

lem , seternüm perituros.

lf

QU]ERITUR d.

Quid fit Fiypocrifis?

hn /?.r;'l;

RrzsProwNpEo: Hypocrifis eft ftudiofa vo-

D Locae

luntas adumbratam fanétitatis imaginem prefefe-

du i

rendi vitia occulta contegendo , vel externam

Jb qu

virtutis fpeciem fimulando.

| roponi

QUuXERITUR 12. An Hypocrifis fit fpeciaQ

ia d

le peccatum?

Y 01"

RrEsPowDpEO: lHypocrifis eft fpeciale pec-

aitiu; d

catum ab aliis peccatis fpecie diverfum.

PROBATUA I.

ratione.

ii

Hypocrifis eft

quzedam fpecies mendacii, oppofita veracitati

]ontzie

cum fpeciali quadam deformitate notabili in nul-

uuti

lo aliorum mendaciorum genere reperibili. Er-

jgiti

go continet rai onem malitie fpecie diverfarh ab

f

j

if ffut

aliis peccatis. —Major quoad primam partem patet

ex ratiocinio D. THoMz, qui 2. 2. q. 11 1. a. r.

r a[ddn;;

B

C.fic

D. z£mort Tr. de 7 vitiis capit.

TEU

18

TRACTATUS

j

C. fic fcribit : 244 virtutem veritatis pertinet , ut quis

b

talem fe exbibeat exterius per figna exteriora, qualis e[L.

Í

Sipna autem exteriora mon folim. funt oerba ,. fed etiam

sf

fatta.

Sicut ergo veritati opponitur , quod aliquis per

i

verba exteriora aliud fignificet , quàm babet apud fe, quod

Mp

ad wmendacium pertinet ; ita etiam opponitur «eritati ,

MC

quod aliquis per aliqua figna fattorum vel rerum aliud

BUUOR

fignificet contrarium ejus , quod in eo ef? , quod proprià

con

n

famulatio dicitur.

Unde [mmulatio propri? ef? menda-

Sï

cium quoddam in exteriorum fignis fattorum confrflens.

uf

Atyhaty

p

Quoad fecundam partem €Major probatur ex &ftima-

m J

tione communi SS. Patrum , qui apprehendunt

"

um

fpecialem inhoneftatem feu deformitatem in hy-

pocrifi , diftinam à fimplici mendacio , prout

L

patebit ex textibus proximé referendis.

t Ldfün

PROBATUR 2. ex Scriptura, que& hypocri-

TET

fin confiderat tanquam peccatum diverfum à fim-

plici mendacio.

Sic 1. Tim. 4. v. ?. de extrema

[77

"

quorundam malitia dicitur: lm bypocrifi loquentium

U.

mendaciutm. & cauteriatam ( fucatam , falfo odore

imbutam) babentium füam con[cientiam. — Sic etiam

45]]

T

CunrsTUus Luce 12. v. 1. fpecialem malitiam

"

( Dfoq

fpeciali veneno imbutam in hypocrifi agnofcit,

li

! tf

dum ait: Cavete à fermento Pbarifeorum, quod eft by-

tj )

pocrifis.

Itaque hic modus mentiendi ob varia

connotata eít obje&um fpecialis attentionis &

"n

abominationis divinz.

"Eftefs

[

UZERITUR I2.

]C

llily

An & quomodo poffit

lj

Wi

l)

peccari mortaliter per hypocrifin?

1

[f

lll

h

REsPONDEO: Peccatur per hypocrifin mor-

j

!jr

taliter r. Si ftatus fanctitatis feu devotionis ex-

b

!*WS*

traordinarie alioquin non affumende precife af-

r

fumitur

N Q

PA

DE 7. VITII$ CAPITALIBUS.

19

Tif

| Riïfl'wl!.q;

^ fümitur ex hoc fine, ut fic contegatur habitualis

T

impoenitentia feu confüetudo peccandi.

N

RATr10 eft, quia affüumptio tal

is larve eft

äw

li aäi;df

quzdam fpecies facrilegii , feu abufi

u

8 rei ex fua

Bj

natura facre ad ufüm contrarium feu re

pugnan-

Anlur r

tem Deo , nempe actionum piarum ad

actiones

m

impias tutius ac fecuriüs exequendas, qua exho-

^ qW n

noratio & abufio actionum facrarum eft quedam

Wif

illafio Dei ac confequenter fpecialis abominatio

WT

Dei. Sic Deus fpecialiter indignatur Sacerdoti-

r

bus & Prophetis hypocritis veteris Tefta

menti,

lz

v. g. Pfalmo 49. ubi dicitur: Peccatori aut.

em dixit

Til d

Deus , quare iu enarras juftitias meas, & a[fumis tefta-

V,

mentum meum per os tuum 5; tu verb odif]

? difciplinam ,

Id

€? projecifHi fermones meos retrorfi

m? 2. Peccatur

mortaliter , (i affüumitur pretextus zeli

pro gloria

Qu p

Dei, pro honore Sanctorum

retim at

Pro veritate do&ri-

deertren

ngíane, pro incolumitate Legum facratiffima-

rum ad tuendas manifefié illicitas laxitateg mo-

rl

rum , opiniones manifef?? ultra re&um faventes

ifo od

carni , confuetudines manifzff? pravas, devotiun-

. d

culas fuperftitiofas, aut füperfluas cum neglectu

]em m

manifeflo preedicandi & urgendi obligationes Chri-

gt a

ftianifmi effentiales. Hec omnia pertinent ad

n

abominabilem Deo hypocrifin , à qua non raro

od n

graviffimas perfecutiones patiuntur, qui corde

T

puro ac fine fuco ferviunt.& ferviri volunt Deo,

Et hc eft illa hypocrifis, quam toties abomina-

gomd p

tus eft Chriftus in Scribis & Pharifzieis;, Ma

CERZT $x

]

dicentes .

"Acce[Jerunt ad eun Scribe &? Pharifai,

t&-

re Difzipuli tui transgrediuntur traditionem Seniorum?

; geiltt

aol

:,

INon enim lavant manus füas , cum panem manducant 2

lle autem ait illis : Quare & vos transgredimini man-

2

datum

n pfï

;

!

TRACTATUS

n

20

datum Dei propter traditionem veftram $--- Hiypocri-

&b Sl

jnint

t&, bene propbetavit de vobis Ifaias dicens : Popul;.: bic

labiis me bonorat ; cor autem eorum long? c[t à me.

Lt

'fy, eo0

Matth. ?2. JMittunt ei difcipulos cum Herodianis di-

u

centes : Magifler , fcimus , quia verax es , & viam Dei

in veritate doces 5 dic nobis : licet cenfum dare Ce[ari?

Cognita autem nequitia eorum Sfefüs ait : Quid me ten-

tatis bypocrite ? — Et Luc. 13..— Zfrcbifynagogus indi-

gnans , quia Sabbato cura[Jet Sfefus, dicebat turbe : Sex

(

dies funt , in quibus oportet operari : Refpondens Domi-

Rn

mus dixit : Hypocrite, unusquisque vve[trum Sabbato fol-

vit bovem fuum.

Et Matth. 23.. 7« vobis Scribe £?

o mfaf

Pharifcei bypocrite , quia decimatis mentam C anetbum

& cyminum ;. & reliquiftis , que fünt graviora Legis,

u

judicium , €? mifericordiam , & fidem. — Hec oportuit

o

facere , & illa non omittere , IDuces caci , excolentes cu-

f olr

q

licem , Camelum autem glutientes. V& vobis Scribe &

Pharifcei bypocrite , quia mundatis quod deforis eft cali-

f

4

cis & paropfidis , intus autem pleni e[tis vapina && im-

unditia.

V« volis Scribe &? Pbharifei bypocrite ,

quia [imiles efLis fepulcbris dealbatis , que aforis parent

It

bominibus fpeciofa ; intus veró plena funt o[fibus mortuo-

u

vum , & omni [purcitia ; fic €? vos , aforis quidem pa-

vetis bominibus jufti ; intus autem plenà efHis bypocrift &2

;qerlcäar:ïzaïï

l

iniquitate.

Va vobis Scribe & Pbarifei bypocrite ,

Uif ]

L

1

quia edificatis fepulcbra Propbetarum, C2 ornatis monu-

i, )

menta juftorum ;; €? *vos implete (impletis) menjuram

tl

jatrum vefirorum. . En genuinam hypocritarum ex

ore Chrifti Ideam !

3. Maximum & fpeciale hy-

-:/Hlbus l

t D

pocrifis crimen eft, fi quis larva fanctitatis abu-

titur ad feminandos errores, obtinendam pr&-

'":mï l fbgwl

:

bendam Ecclefiafticam , ad quam eft indignus

fip

lvï?..:gT lj

ani-

u

xvel ad feducendas pro lafcivia innocentes

A" "lv'fy'm

inas.

*

DE 7. VITIIS CAPITALIBUS.,

2I

h!n

lm )

1nas.

4. Si quis pietatem fimulet folüm ex tran-

fitoria intentione vanz glorie, vel alterius finis pro-

itifin

fani, committitur folüm peccatum veniale.

m Dd

TL (7' )

Dixrt, intentione tranfitoria , fi enim ex.babitu a-

Ciones ex fua natura ordinatas ad verum cultum

Ym dn t

Ó

Dei ordinet ad finem illicitum vel profanum , ea

Düly

od

hypocrifis et femper peccatum mortale. Id col-

r

l

ligitur ex D. THoMA 2.2. q. 111. a. 4. C. ubi

Mytin

4

ait: ,Sialiquis (habitualiter) non curet fancti-

r j

»tatem habere, fed foliüm fanétus apparere , fic

Veuly

»manifeftum eft, quod eft peccatum mortale.

»Si autem intendit fimulare fan&itatem , quam-

Iu

i

ii pb

» Vis fit in peccato mortali (transeunter) , non

»tamen femper ipfa fimulatio eft ei peccatum

MT

,.:

4l (

, mortale, fed quandoque veniale. Quod difcer-

»nendum eft ex fine ; qui fi repugnet charitati

"tht Vr

»Dei vel proximi , puta, cum fimulat fancita-

tf

»tem , ut falfam doctrinam diffeminet, vel ut adi-

jmpiue

» pifcatur Ecclefiafticam dignitatem indignus, vel

d

» quecunque alia temporalia bona, in quibus fi-

TT d

, nem conftituit (negativé, ea non ordinando ad

a.j

»verum cultum Dei). $i veró finis non repu-

rl

T

» gnet charitati, erit peccatum veniale, puta, cum

nid

*

l

*

J

P[«.T

n

, aliquis in ipfa fi&tione (transeunter) dele&tatur.

furifi j

g i n

Dixi, D. Thomam loqui de fimulatione

transeunte ; nam ex confuetudine feu habitu abu-

i FOL

tia&ionibus intrinfecé ordinatis ad Deum eft

quzdam fpecies facrilegii, feu exhonoratio cul-

un i

tus externi religiofi feu actionum facratarum Deo.

T

Nam CanrsTUus Joan. 4. v. 21. dicit : enit bo-

od

za & nunc efd , quando veri adoratores ado:abunt, Pa-

j d

prem in Spiritu & veritate ; nam & Pater tales querit.

; i

3

P

Mi

22

TRACTATUS

]s

Spiritus e[; Deus ; & eos , qui adorant eum , in Spiritu

j t

€9 veritate oportet adorare.

3

t a

QUJERITUR I3.

Quid fit conteniio ?

i

D ngT'

REsPONDEO: Contentio prout definitur à

:

jl

J

D. AuznRosrio in Epift. r, ad Rom.; & prout

fumitur l. c. in Scriptura , eft impugnatio ceritatis

(quzi poteft & debet agnofei) cum confidentia cla-

moris. Videtur tamen latiüs accepta definiri pof-

fe , quod fit vebemens impugnatio veri aut falft, ex im-

perio. potius àre quàm rationis

(

profetta. fine Aüe fru&tus

probabili.

1 118

QUZERITUR I4. . Àn contentio fit ex fuo

genere peccatum mortale?

D,

RESPONDEO:

Contentio ftricté in fenfu

prioris definitionis accepta eft ex fuo genere pecca-

tum mortale.

WAMU

PRosaTUR ex eo, quia Scriptura nobis

proponit conentionem conftanter tanquam obje-

ATU

&um gravis indignationis divinz. Nam Apofto-

lus fcribitRom. 1. Tradidit illos in reprobum fenfum,

vepletos omni iniquitate , bomicidio , contentione , g.

As

Et C. 11. lis autem , qui funt ex contentione , & qui

1f l

Ies

non acquiefcunt oeritati, credunt autem iniquitati, ira &

T tont

j

indignatie. Et ad Gal. 6. Manifefta funt opera car-

t

nis , que funt fornicatio , veneficia , inimicitie , conten-

MT

od

tiones , ire , vixe , di[Jenfiones , fétle , &gc.. qui talia a-

ï?qgna:fo |

gunt , regnum Dei non po[fidebunt.,

Slïrd'encu;f

Dixr, ex fuo genere ; i quis enim contentiofe

U

impugnet veritatem levis momenti circa res me-

|

;

Ui

!j

re profanas ,

veniale,

ea contentiq'erit tantüm peccatum

Di)

w.blïü, li

z

' Qum-

DE 7. VI4TIIS -(AIAPITA'LIBUS. 23

mm)fü&;

QUERITUR I$.

An peccet mortaliter ,

qui contentiofe impugnat veritatem levis mo-

menti circa res fpirituales?

Lt

RESPONDEO r.

Si quis contentiofe im-

DO df

pugnet veritatem quamcunque in materia do&ri-

ROD].; &;

nzg circa res fpirituales , femper peccat mortali-

Mu ;

ter.

t nf

RATro eft; quia in materia do&trinz circa

d

fidem , vel circa leges naturales ac divinas non

WL

datur parvitas materie ; Impugnatio enim cujus-

T

cunque veritatis à Deo revelate , aut cujuscun-

que Legis divinz, five graviter, five leviter ob-

Qento

ligantis, in eftimatione morali continet gravem

irreverentiam contra veracitatem , fapientiam ,

providentiam , bonitatem ac juftitiam divinam.

früi at

Et hinc timendum eft ; ne multi Profeffores, qui

fugng

amore anticipato laxitatum per ignorantiam vin-

cibilem deflectunt in defenfionem doCtrinz circa

tj

leges naturales ac divinas erronee , inftar hare-

um tl

ticorum vincibilium habitualiter errori inheren-

Nady!

tes &eternüm pereant.

*

nyiu t

RESPONDEO 2.

Si quis contentiofe im-

: tm*mimæ ,,'

pugnet veritatem in queftione facti levis mo-

Qu

Yl

menti fine gravi fcandalo & aliorum prajudicio,

in iniguimi.

ejusmodi contentio non videtur excedere culpam

l

M

venialem.

il

M

Mu

RAT10 eft,quia mendacium in materia levi,

i

]

& impugnatio veritatis in materia levi czteris pa-

:iä(l J äc' K

ribus videntur effe ejusdem malitiz.

QuxRITUR 16. An & quomodo conten-

yenin t

tiofa impugnatio falfitatis fit peccatum ?

yant r*

REsSPONDEO r.

Impugnatio falfitatis mo-

m p

do indebito , nifi enafcatur grave fcandalum, aut

i d

alia

24

TRACTATUS

W

l

ia

lia damnificatio juftitie vel charitati oppofita,

non excedit culpam venialem.

Ita docet D

d

]

'TuoMas 2. 2. q. 38. a. 1. C. ubi ait

» 9l con-

aun)

"

» tentio dicatur impugnatio falfitatis cum debito

» nodo acrimonic

fic contentio eft laudabilis.

ht

n

(d

y 9i autem accipiatur contentio , fecundüm quod

» importat impugnationem falfitatis cum inordi-

»nato modo , fic poteft effe peccatum veniale ,

» hifi forte tanta inordinatio fiat in contenden-

(&T

p do , ut ex hoc generetur fcandalum aliorum.

Jitpos

,,Unde Apoftolus, cum dixiffet ?. 'T'im. ». INoli

afd TOR

» Verbis contendere, fübdit

Ad nihil enim uti-

RURCI

» 1e eft, nifi ad fubverfionem audientium

OLWT

RESPONDEO 2.

Contentiofa impugnatio

UK

i

falfitatis poteft fieri peccatum mortale ex triplici

Toyo

cauía; videlicet prim, i procedat ex habitu gra-

t

li .111.1

vis odii

Secund , ratione effectus , fi caufet gra-

UM

"J

vyes inimicitias feu diffenfiones animorum

Ter-

L , íverfetur circa rem inutilem vel levis mo-

menti cum difpendio ingentium bonorum pro

gloria Dei vel bono Ecclefiz.

De hujusmodi

contentionibus locutus fuiffe videtur Apoftolus

h

2. Cor. 12. ubi ait

Tüimeo, ne, cum vvehero , forte

TUf

contentiones , emulationes , animofitates , di[Jenfiones, de-

1, 740*

L

vrattiones , fufurrationes , inflationes , feditiones fint in-

Wij

der "U0$

Hoc loco Apoftolus enumerat multa

th I

gravia mala, que oriri folent ex contentionibus

wna

J DC

circa queftiones non neceffarias.

Hinc etiam

"E

Cum [int inter oos zelus & contentio ,

Lf

1. Cor. 3. ait :

M Hmmm,

gionne carnales eflis , & fecundim bominem ambulatis ?

UPU

Huc pertinet textus Apoftoli fuperius ex Epifto-

*

]a ad Galatas adductus , ubi inimicitias, contentiones,

QUM !

uä[f'jg h

D

jras , rixas , dilJenfiones feäas , continua ferie, quafi

vitia

"od

DE 7. VIT'IIS CAPITALIBUS.

25

ATf Q J

vitia inter fe per modum caufz, vel effe&tus con-

ls

jungit. Ob eandem concatenationem horum vi-

lh «

il

]j

VA

tiorum D. Jacobus in Epiftola C. 3. fcribit: Ouod

Mu

i elum amarum babetis , && contentiones [int in. cordi-

U laudz:;;

bus ve[tris , nolite gloriari &? mendaces e[Je adverfus ve-

n

1

vitatem ; INon eft. enim ifla fapientia defurum defcen-

i i

dens, fed terrena , animalis , diabolica ;; ubi enim zelus

W

x

& contentio , ibi inconfLantia & omne opus pravum.

Lt r

SQUZRITUR I7.

Quid fit pertinacia?

Diitn dr

REsPONDEO: Pertinacia eft Vitium , quo

.t

Ti

l

|

quis ex inordinato amore vane& glorie repudiata

;

lll

meliore fententia de fua dimoveri renuit.

TM

QUJERITUR I8-

An & quomodo poffit

Tl inpit

peccari pertinacia ?

Wrafeerty.

REsPONDEO: Peccatur pertinacia mortali-

terliny

ter 1. fi quis meliori fententie accedere recufat

Bifeni

in rebus fidei, morum, aut Difciplinz Ecclefia-

m 4

ftice.

*

velenis m

R'ATIO eft, quia ejusmodi pertinacia mani-

bonor y'

fefté cedit in prejudicium grave divinz glorie,

D huj

falutis animarum, decoris Ecclefi:, quod repu-

h àn

gnat charitati feu amicitizt ad Deum.

2. Siquis

(

T

o*to

)

adveríatur in rebus gravis momenti judicio eo-

l]

LT

Il

rum, quos manifeftum eft , dirigi à Deo majori

fuperno lumine , aut experientia.

Sic enim fa-

h]

'Z

ciunt , qui repugnant judicio , aut fenfui ferme

T

eronau

univerfali Do&orum pietate & eruditione illu-

ftrium.

3. Idem contingit, fi quis in materia fi-

s. D*

J a

Jj

dei vel morum recedit à judicio Sedis Apoftoli-

[

»

ca.

4. Siin materia fidei vel morum recedit à

Atl

ii ex'i?y

do&rina ferme univerfali SS Patrum.

$5761

I

quis in materia fidei vel morum. recedit à fenfu

jjtio u

ferme univerfali Synodorum particularium, Ó

ntinoa e!lf;f;

9l

)

TRACTATUS

26

)

Si quis in materia difcipline recedit à judicio fer-

gt

me univerfali legitimorum Superiorum , v. g. E-

pifcoporum , vel Summorum Pontificum. 7. Si

quis in propofitione dogmatica, in fenfum fanum

exponibili , renuit loqui cum Sede Apoftolica,

u

aut cum Concilio reprefentante eminenter tam

dignitate & authoritate quàm fan&itate , erudi-

[/]

tione, & numero eminenter potiorem partem

Ecclefiz.

8. Si quis contra judicium aut confi-

lium ferme univeríale virorum indifferentium ac

prudentium circa materiam ad resfidei ac morum

adiaphoram cum perturbatione communitatis ur-

gcat conclufa capitularia vel municipalia. 9. Si

quis Scripturam, Traditiones Patrum , vel leges

il

exponat contra fenfum ferme univerfalem . Do-

Gorum eruditione & virtute illuftrium cum pe-

riculo gravis prajudicii contra divinam gloriam,

falutem animarum, decorem Ecclefiz, puritatem

morum.

Has regulas fepe infpiciant, qui animo

obfirmato refiftunt , vel fententiis Doctorum il-

luítrium ferme univerfalibus , vel Decretis Epi-

fcoporum aut alicujus Ordinis Religiofi Genera-

Á

n

lium, directivis morum.

In CoNFIRMATIONEM di&orum ferviunt

AWDFIW

j. Nu-

fequentes Textus Scripture & Patrum.

(i

N

merum 192. v. I. Locuta eft Maria & 4daron contra

LJC ,;CE *]

JMoy/fen , & dixerunt : INum per folum Moyfen locutus

RE*m

eft Dominus ? Nonne & mobis fümiliter locutus e[L?

linpa

À

!

Quod cum audiffet Dominus , locutus ef ad. daron C9

ii

Ua

JMariam ; Quare mon timuiflis detrabere fervo meo

Moyfi ? ratusque contra eos abiit.

2, Ecclefiafti-

Wip,

V,

V

ci 6. v. 35.. In muliitudine Presbyterorum prudentium

u

fla, & fapientie illorum ex corde conjungere, ut omnem

"N

narra-

Ti

DE 7. VITIIS CAPITALIBUS.

27

m

Olïum,vi,wï

narrationem Dei po[fis audire.

Etlc Gov r5

i :

JNoli verbofus e[]e in multitudine Presbyterorum , & ne

Ánto

iteres oerbum (pertinaciter illud contra ferme uni-

du

verfalem fenfum talium Presbyterorum defen-

EU

dendo) in oratione (hoc eft, fermone) tua.

2:..

B

AucusTiNus l. 2.de Daptifmo C. s. liquid

aliter fapere quàm ves fe babet, bumana tentatio efl... INi-

Dürem r

suis autem amando fententiam fuam «vel inoidendo melio-

dULl

Cüferent

vibus ufgue ad precidende communionis & condendi

[obifimatis el berefis facrilegium pervenire , : diabolica

i

PTR

jrefumptio.

Idem fentiendum , fi tollitur com-

munio charitatis.

4. Idem in Epift

Md

T43*

Si mani-

ii (

feftiffme certeque rationi (vel traditioni & obfer-

TUD, YR

vantie univerfali continuatz à temporibus Apo-

lvrim )

ftolicis) velut Scripturarum Janttarum objicitur au-

Tium aj

iboriias ; mon intelligit , qui boc facit 5 & non Scriptu-

Dum plriz

varuin illarum. fenfum , ad quem penetrare mon. potuit ,

, püriatt

fed [mum: potius objicit veritati : mec quod in eis , fed

Y quanimt

quod in feipfo vvelut pro eis imvenit , opponit.

Dodorum i

rvb

QUJRITUR I9.

Quid fit difcordia?

REesPowDpEeo: Difcordia eft diffenfio vo-

«g'.oüGenerz

luntatum circa ea bona, que homo Deo vel pro-

f

ximo ex charitate preftare tenetur.

Qruti

m ]

QUJERITUR 20.

An difícordia fit ex fuo

iif

Iu

genere peccatum mortale?

ais

REsPONDEO Affirmativé.

g lii

Rari10 eft, quia difcordia ex füo genere

proponitur tanquam objectum gravis indignatio-

v,fljï um

nis divina.

i p

Sic Apoftolus ad Gal. 5.dicit: ldo-

,E

lorum feroitus veneficia -- diJenfiones , [é&ke , qui talia

n( pm;r:-'

agunt , regnum JDei non confequentur. Et Proverb, 6.

dicitur; Sex funt, que odit Dominus, C? þptimum de-

Vff if

y

:

tqjiatur

TRACTATUS

Y

28

T

teflatur anima ejus.

Iftud feptimum autem eft:

I

V

a. |

Eum , qui féminat inter fratres difcordias.

QUAERITUR 2I.

An difcordia femper fit

;

[

M

at

peccatum ? prefertim mortale?

RrzsPoNDEO I. Si quis difcordat ab alio

,UX

P

circa bonum agibile gravis momenti , ad quod

promovendum tenetur ex charitate Dei vel pro-

d

ximi, talis difcordia eft peccatum mortale.

RESPONDEO 2.

Si bonum illud agibile, cir-

qu'

ca quod eft difcordia, eft tantüm leve ; vel, etiam-

i

fi grave fit, fi tamen confideratis circumftantiis

:ii; fdus

fit tantum obje&tum chbaritatis bic & nunc tantim ob-

ligantis fub levi ; vel denique fi motus difcordie

gt

n

f n

non fint babituales , fed cito transeuntes per modum

ïl 07

primorum motuum , in his tribus circumftantiis

M

CON

difcordia eft tantüm peccatum veniale.

RESPONDEO

Si bonum illud agibile,

n.nä,,

bl

í

cirea quod eít difcordia, fe habeat ad gloriam

TCC

[

Dei per modum excedentis & exceffi comparati-

N

m

"f'

vé ad bonum óppofitum ; vel fi alterutrum bo-

num, quod eft minus conducibile ad gloriam Dei,

»

per ignorantiam invincibilem judicetur equaliter

t

N

vel magis conducibile, difcordia ex parte illius,

Al eih

qui babet talem aítimationem , non eft formale

:WUG (l

eccatum.

Ab aliis difcordare in ma-

d |

RESPONDEO 4.

lo non folüm hoc eft peccatum, fed etiam lauda-

'E[da'gl À

bile ac mertorium.

'?Uf Ti [j

Haec omnia PRosnANTUR ratione & autho-

JUdäbüe

i

ritate S. THoMx, qui 2.2.q. 37. a. 1. C. fic fcri-

] JU]USJG

bit: ,Concordia ex charitate caufatur; in quan-

T

, tum fcilicet charitas multorum corda conjungit

Tk

, quod principaliter eft ipfum

»in aliquid unum

&l g!!dlllü

»bonum

DE 7. VITIIS CAPITALIBUS.

29

num Quhm

i

JGW

»bonum divinum, fecundarió autem bonum pro-

pXinii.

Difcordia igitur ea ratione eít pecca-

(

l ls

N

»tum , in quantum hujusmodi concordie con-

» trariatur.

Sed fciendum , quod hec concordia

öifcordat ài

»tollitur dupliciter.

Uno modo per fe; aiio

EUR

»vero modo per accidens.

PERn sE quidem,

t Dd

» quando fcienter & ex intentione diflentit à bo-

hd

»no divino , & à proximi bono , in quo debet

iil

» confentire.

PER ACCIDENS autem, cum

lov

» intentio aliquorum eft ad aliquod bonum, quod

Q r

» pertinet ad honorem Dei vel utilitatemn proxi-

6 miro

»mi; fed unus eftimat, hoc effe bonum ; alius

TOR Q

» autem habet contrariam opinionem ;5 ditcordia

n p

»tunc eft PER ACCIDENS (feu preter inten-

fitn

»tionem) contra bonum divinum vel proximi.

ia

» Et talis difcordia non eft peccatum, nec repu-

ilud agl

» £Dat charitati , nifi hujusmodi difcordia fit vel

t d pl

» Cum errore circa ea, qu& funt de neceflitate fa-

ficonpar

»lutis, vel pertinacia indebita adhibeatur. Ex

um -

»quo patet, quod difcordia quandoque eft ex

ägkoüambei

» peccato unius tantüm , puta, cum unus vult

r

» bonum, cui alter fcienter refiftit. Quandoque

ub

» autem eft cum peccato utriufque, puta , cum

od

» uterque diffentit à bono alterius, & uterque di-

»ligit bonum proprium.

Y

Mferdres

Et ad 2. , Caufare difcordiam, per quam tol-

jienr

» litur mala concordia fcilicet in mala voluntate,

» eft laudabile.

Et hoc modo laudabile fuit ,

dul

» quod Paulus pofuit diffenfionem inter eos, qui

d. I,C. ücl:

Et Domi-

» erant concordes in malo. A&. 23.

j 1*

» nus de fe dicit Matth. 1o. INon veni pacem mit-

r

» tere , fed gladium.

jud?

P

u

Et

TRACTATUS

i

30

Et ad 3. Difcordia, que fuit inter Paulum

Ms

, & Barnabam, AG.15.fuit per accidens ; & non

ffi

» períe; uterque enim intendebat bonum. Sed

Dd

Vi

i

li

»

uni videbatur, hoc effebonum; alii aliud ; quod

,ad defe&tum humanum (cognitionis) pertine-

y

» bat.

Non enim erat talis controveríia in his,

,que funt de neceffitate falutis.

Quamvis hoc

[

» ipfum fuerit ex divina providentia ordinatum

» propter utilitatem inde confequentem.

(l

]

]l

QUIZRITUR 22.

Quid fit prefumptio?

REsPONDEO: Prefumptio eft molitionis

arduz vires nature & gratie verofimiliter tran-

M

fcendentis attentatio circa gubernationem rerum

humanarum.

n

li

QuuRiTUR 23. Anprefumptio fit ex fuo

fnpo

'

TU

genere peccatum mortale?

li

RrEsPoNDEO Affirmativé.

ABODT

RaTro eft, quia in Scriptura proponitur

dignationis divinz

tanquam obje&um gravis in

Sic Judith 6. v. 15. dicitur :

Domine Deus celi &

25j

oflende , quoniam

teyree , intuere füperbiam eorum , 65

T

A

non. derelinquis pre[umentes de te ;

& prefumentes de

"

Et Ecclefia-

AORU

1

fe & de fu

a virtute gloriantes bumilias.

ii

ftici 18. V.

1o. Fidit prefumptionem eorum , quoniam

l

" p

mala eft , €9 cognovit Jubver fionem illorum. TP IG

C.35. v. 23. Dominus gentibus veddet vindittam , do-

At

[

tf

U

nec tollat plen

itudinem faperborum, & reddat bominibus

ZAde , & fecundum pre[umpiionem il-

J

fecundum opera

A OTIW

lius.

Et C.37. v.

3. O prefumptio nequi[ma , unde

an Mil

creata es cooperire aridam malitia & dolofttate illius ?

UXRITUR 24. Ín quo confiftit malitia

UT

l

d

prafumptionis ?

REsPOoN-

;müüxml;

lu

DE 7. VITIIS CAPITALIBUS.

31

Ltb

RrzsPONDEO: Malitia przfumptionis con-

X b

fiftit in oppofitione ad fuaviftimum ordinem di-

Ls

vine fapientie omnia fuaviter , patienter, & pro-

ii aïiud;cy

Cum enim Deus ad fines à fe

vidé gubernantis.

tiouis) pez'«t;-,

praftabilitos vel preceptos media proportiona-

r d

ta ordinet, nempe vires nature & gratiz, füper-

(uavi

bus contra hunc ordinem per media violenta ac

Ya od

improportionata ad fublimiora invito INumine

ATU

contendit.

Hinc Apoftolus 2. Cor. 10. v. 12. di-

Jrngi)

cit: JNon audemus nos inferere aut comparare mos qui-

) d nl

bu[fdam , qui feipfós commendant ; éd ipft in nobis nos-

VOR

ametip/os wietientes & comparantes nosinctipfos nobis, non

OY

in immenfum gloriabimur ,. fed fecundum menfuram ve-

gule , qua menfus eft mobis Deus men[aram periingendi

ptoftat

u/que ad oos ; non enim fuperextendimus nos.

(TERITUR 25.

Quomodo peccari poffit

per prefumptionem ?

]

RrsPoNDEO: Per prafumptionem pecca-

propotitr

Qs diino,

tur r. Si quis deftitutus neceffariis fcientiarum

fubfidiis prefumat docere vel gubernare alios.

iDuse f

Et hoc genus prefumptionis, fi quis fponte ejus-

i, quit

modi Do&oris vel Superioris Munus fine fpecia-

p

li vocatione arroget , eft peccatum mortale, quia

, lr

fe & alios exponit multorum errorum ac pecca-

um äï.' "

-

torum periculo.

2. Si quis foli rationi confifus

, Hl

prefumat introducere novas do&trinas Traditio-

p

ni uniformi contrarias circa res fupernaturales fi-

j I

dei vel morum. Scribit enim Apoftolus r.'Tim. 6.

li

v.20. O T'imotbee , depofitum cuflodi , devitans profa-

nas 'oocum movitates.

Ad quem textum V INCEN-

jj

l!

TiUs LirRiNENSIS l r. Commentarii C. 27.

To

i

j

fcribit: , Quid eft depofitum ? Id eft, quod tibi

» Creditum eft, non quod à te inventum eft: quod

hn

» acce-

TRACTATUS

W

32

, accepifti ; rem non ingenii, fed doGtring; non

asl

,ufurpationis privatz , fed traditionis ; in qua

g

,non author debes effe, fed cuftos ; non inftitu-

i

,tor, fed fe&ator; non ducens, fed fequens.

hïm&em::

Wi

3. Siquis in ritibus & difciplina Ecclefiz in re-

bus magni momenti introducat novationem abs-

MT

)

ue authoritàte Epifcoporum , prefertim Roma-

Hoc modo

pi Pontificis , peccat mortaliter.

peccant graviter , qui D. Virginem veftiunt no-

vo veftiendi genere, prefertim profano ; qui in

1

!

l

Altarium forma, in ceremoniis Divini Officii,in

Precationum Ecclefiafticarum , v. g. Litaniarum,

Qu

Formulis, in Benedictionum Eccletiafticarum ri-

lu

UUW

tu, velin ufu rerum piarum, novitates notabi-

4 RR

les immifcent, vel immifcentibus verbo , exem-

at

plo, aut imitatione cooperantur. De aliis ejus-

modi novitatibus introducendis NicoLaAus

pE CLEMANOGIS, Archiepifcopus Bajocenfis, in

Tra&. de novis Celebritatibus non inftituendis,

0H

fic fcribit : ,, Pariunt novitates difcordias, partas

-;N

UT

,nutriunt, nutritas augent, auctas roborant. Per

,novitates Dominus graviter irritari folet , de

4[00 j

i, E

» quibus in Pfalmo fcriptum eft. Irritaverunt

"t

, eum in adinventionibus fuis , & multiplicata

» eft in eis ruina. ,

4. Peccatur etiam, fi an-

Tj nj

tique confuetudines, non repugnantes charitati

? diig

* r

erga Deum & proximum abíque jufta caufa & fi-

mul prudenti fpe obtinendi majus bonum cum

wk, d

magna turbatione immutantur vel evertuntur.

1

ul

RaArrIO eft, quia omnis novitas perturbat,

5

nifi compenfetur lu-

quz turbatio licita non eft

Ita fcribit S. Avcv-

1

cro majorum bonorum.

L

STINU;

"i

lt

DE 7. VITRIIS CAPITALIBUS.

33

| dO&Iil]æv "

r

li, STINUS Epift

. 11'8'

ad Januarium C. 5.. , Faciat

15 gt

» Quisque , quod in ea Ecclefia , in quam venit,

» invenetit.

Non enim quidquam eorum contra

m

D

» fidem fit, aut contra mores, hincinde meliores,

DI

» His enim caufis, id eft propter fidem , aut pro-

i

feltinle

»pter mores, vel emendari oportet , quod per-

»peram fiebat, vel inftitui, quod non fiebat,

t n

RO velüm

» Ipfa quippe mutatio confuetudinis ,' etiam quse

»adjuvat utilitate , novitate perturbat.

ua-

mfao; «

Dirii Qb

» propter , quia utilis non eft, perturbatione in«

» £rutctuofa confequenter noxia eft.

V ag

Qdf

QuzRITUR 26. Quid fit ambitio?

Orlaes n

REsPONDEO: Ambitio eft inordinatus ap«

petitus eminentiz quoad gradum honoris fupe£

F frio,

Dedis

alios per media non ordinata à Deo.

J'reoua

QuERITUR 27. Anambitio fit ex fuo ge:

Dajocenf

nere peccatum mortale?

infiiendi

RzsrowxpEo Afürmativé.

orias, at

RaAT:0 eft, quia in Scriptura ptoponitu?

o

tanquam contraria charitati, & mandato Chrifti.

tan (

Apoftolus r. Cor. 13. fcribit: Charizas non eft am-

. Itv

bitiofa.

Et Chriftus Matth. 18. Apoftolis de pre-

m

eminentia contendentibus : JNifi effciamiüni ficuá

parouli , non intrabitus in regnum celorum.

Et Mar-

nir a,

ci 9. Siquis oult primus e[fe , fiat movi[mus. . E

pauis r

Luc. 22. -Reges Gentium dominantur eorum. — Vos au-

p d

tem non fic, —Sed qui major eft in vobis , fiat ficut mi»

jj us j

mor; €9 qui prece[Jor , ficut miniftrater. Et Matth. 20.

v r

Quicunque voluerit inter vo; major fieri , i veller w*

nifter.

vis p

n

QuzniTUR 28. Ín quo confiftat malitia

ambitionis ?

ji 54f

C

Rz-

st

D.admort Tr. de 7 . vitíis capit.

W

34

TRACTATUS

B

RzespoNDpEO: Malitia ambitionis confiftit

PRIMARIO in oppofitione ad charitatem per

n

hoc, quod fine relatione ad Deum pro fuo expli-

ine g

cito fine babitualiter conftituat honorem , cum ta-

&m D

men honor fit tantum medium ad ferviendum a-

ii

lis. SECUNDARIO autem confiftit in oppofi-

li

]

H

/

tione ad ordinem divinz fapientic in diftribuen-

dis honoribus , quam ordinem ambitiofus trans-

greditur, arripiendo media non ordinata à Deo.

f

Dixr, babitualiter. Quamvis enim non pec:

TAT

AUR

cet, qui non femper a&tiones fuas actualiter in

Deum referret, grave tamen peccatum & gravis

l

|

N

]

l

QT

deordinatio eft, integrum ftatum honoris confi-

Il

ftentem in effe babituali diuturno non referre ad fer-

1f

Ait

vitium Dei vel proximi.

Hanc malitiam ex op-

d^m Tl

pofitione ad charitatem eleganter defcribit PE-

I!

i

lt

TRUS BrEsENsiSs his verbis: ,Charitas pa-

NI

t

!

»tiens eft pro aternis; ambitio patitur omnia

"

» pro caducis , charitas benigna eft pauperibus,

N

"A

NT

, ambitio divitibus: Charitas omnia fuffert pro

» Veritate, ambitio pro vanitate. Utraque omnia

1

NV

"N

N

u

» credit, omnia fperat, fed longe diffimili modo:

J U LOT

» hec ad gloriam hujus vite, illa ad gloriam fine

Vr

»fine., Exhis patet, habitualem ordinationem

jl ln

mediorum ad finem profanum honoris, primarió

") ! Sla

ad duos vel tres annos refpe&tum fine relatione

m

ad Deum effe a&umi intrinfecé oppofitum legi-

Hj

If

d

bus vere charitatis , ac confequenter eum eíle

pfæCIpuas i

graviter peccaminofum intrinfecé.

n

UXRITUR 29. An ambitio fit grave pec-

I

"us 5

4

catum, fi quis honores qu&rat ad promovendam

l

D

majorem Dei gloriam ?

RESPONDEO Aüirmativ?.

RATIO

N

W

DE 7. VITIIS CAPITALIBUS,

Ht

35

Og

RarTrO eft, quia fi majorem Dei gloriam

p

tantum querat fecundarió , relinquitur in inten-

O t

tione gravis deordinatio per oppofitionem ad re-

t fettieis

&um habitualem ordinem charitatis. Si autem

gloriam divinam primarió quzrat, relin

n [

hilominus in tali actu

quitur ni-

irindir

gravis deordinatio per op-

pofitionem ad ordine

m divine fapientie,

in quane

tobitof s

tum ftatum habitualem honoris

Trrrtl

qua&rit per media

non ordinata à Deo.

i m

UJERITUR 3o.

; [us du

Quomodo poffit peccari

um

per ambitionem ?

REsPONDEO: Circa Ben

j i

digniori conferri debent

eficia Ecclefiaftica quae

Qn r

» peccari poteft his mo-

dis.

I. Si afpirans ad talia beneficia prece, pre-

Ti d

n d

tio, donis, fervitiis, beneficiis, mutuo, humani-

tatis officiis extraordinariis &c. Patronum tacité

,Ua

obliget ad conferendum fibi votum.

2. Si afpi-

pb ont

rans Patronum quidem nec tacité oblig

et ad dan-

f paper

dum votum , eum tamen extr

mis hfv

bus vel officiis fle&tere

aordinariis fumpti-

conetur ad fibi potius,

Ürtquet

quàm alteri conferendum beneficium , etiamfi

ii n

non fit eminenter dignior aliis.

3. Si negligat

T

in conferentibus votum ea debit

o modo corri-

gere, ad quorum corre&ionem per fe tenetur ex

i t

hr

officio. 4. Sialias obligationes fui ftatus, pieta-

m fe

tis vel charitatis officia aliunde debita pretermit-

ueo

i ppoütun

tat, ne difpliceat conferenti votum. Hoc enim

Pt

j

inter precipuas ambitionis malitias, proprietates

u

2l

& figna referendum eft , quod integris menfibus

jl

j

omne tempus artibus, ftudiis, & officiis pro fco-

po honoris impendat , & tanto tempore oratio-

4 promüïfï

nes, pia confueta exercitia Deo luridiflimé prz-

ftet, vel omittat; quod non parum difplicet Deo.

2

I

5. Si

W

36

TRACTATUS.

5. Siquidpiam agat vel omittat ad preripiendum

votum «que dignis precife ex motivo honoris

vel emolumenti temporalis.

Hec enim omnia

funt manifefta indicia ambitionis circa beneficia

in quibus unicé pro fine haberi debet

fpiritualia,

Qu

fervitium Dei majus, & utilitas ma

jor Ecclefic.

RzsPoNDEO: Circa officia temporalia per am-

I

bitionem peccatur r. fi via fternitur per negle-

2. Si via

x I

&um juftitie, charitatis, & pietatis.

M.

fternitur per media afpiranti & conferenti quoad

do080

[4]

)9

Si queratur offi-

L

confcientiam periculofa.

cium periculofum animz& loco officii fecuri pro

conícientia.

D

4. Si ambiatur officium cum pra-

m

judicio tertii , cui fübveniri ju

bet lex charitatis.

Ex his omnibus autem patet , vix unquam fine

(mi

peccato ambitionis afpirari poffe ad Officia Civi-

lia vel Ecclefiaftica ratione eminentiz, nifi pofi-

um

tivé urgeat lex charitatis erga Deum, Ecclefiam,

14

vel Rempublicam ; aut fi officium non queratur

ratione eminentiz feu honoris, fed ratione lucri

u

feu emolumenti temporalis , illud aliis preripi

[j

non poffe, nifi officium fit viribus eeque propor-

Ti

tionatum fuis, ac aliorum viribus; & cqualis

h: D

fperetur utilitas ex fuo fervitio pro gloria Dei,,

Tit, g

falute animarum, & decore Ecclefis. Hec fi de-

t quft g

fint , appetitus officii jam eft inordinatus inordi-

*100 QOU

natione gravi vel levi pro gravitate bonorum,

Eu

qu: amittuntur, vel malorum , qu& verofimili-

'iMRIOinp

ter confequuntur , quod di&tu & cogitatu terri-

bile ob plurimorum damnationem, quz ex ejus-

U

w

modi ambitionibus dependet.

MU

aL

$. IIl.

DE 7. VITIIS CAPITALIBUS,

rA

l Wlillätx

IQ

$. III.

ER

De Zoaritia.

iitube:

hii

JXRITUR I.

Quid fit avaritia?

Quj

QU

RrzsPoNDEO: Avaritia eft inordinatus

"

appetitus bonorum temporalium? -

T

QUZRITUR 2.

An àvaritia fit ex genere

Mi of

fuo peccatum mortale?

Qiretg

RrzsPOoNDEO Aflürmativé.

um

Id PnosnATUR ex Scriptura, que avaritiam

Qf f&

conftanter proponit tanquam objectum gravis in-

ficimaus

dignationis divinc.

Sic enim Apoftolus 1. Cor.

&t lr t

s. fcribit : Scripfi vobis : fi is, qui frater (Chriftia-

Ti Uqut

atf

nus) nominatur , ef? fornicator , aut avarus , aui idolis

farviens, —- cmm ejusmodi nec cibum fumere. EtC.6.

ntio, Dj

neque idolis fervoientes , neque fures ,

INeque fornicarii ,

y,Hcelz

neque avari , regnum Dei po[fidebunt. — Et. 1. 'Tim. 6.

onquetdt

v. 1o. Radix omnium malorum e[L cupiditas.

X

jl dis qe

QuzRITUR 3. Inquo confiftat malitia a-

"

varitiz ?

ao

RrsPoNDEO: Militia avaritie confiftit in

li, 6d

duobus: PRi1MO ac PRIMARIO /n oppofitione ad

0p glOIfZ

charitatem, in quantum avarus negativé longo tem-

que r

pore quiefcit in divitiis temporalibus , tanquam

fine fuo curarum omnium, non referendo eas ad

od L

iij

du

......

finem ultimum virtualiter.

SECUNDO àac sSE-

|ia

W

1,1

CUNDARIO in prava fpontanea propen[ione ad varium

j5j

genus vitiorum , cum quibus avaritia plerumque

Ü

[f

r

connexaeft. Plurima enim vitia ex avaritia na-

fcuntur , qu& propterea etiam /iiie avaritig dici

folent.

C 3

Quaz-

W.

38

TRACTATUS

QuzRITUR 4. Quznam funt-ilie avari-

x'D þïew

tie ?

TO

-REsPoNpEo: Enumerantur fequentes. r.

il

Proditio.

9. Fraus.

3. Fallacia.

4 Perju-

ia5

rium.

5. Inquietudo .cum negle&u actionum

)

I

/

fpiritualium , prefertim Sacerdotalium, fi avari

fuerint ipfimet Sacerdotes.

6. Violentia.

T.

^

Obduratio contra mifericordiam.

Has feptem

avaritiz filias affignat S. GREGOnrIUS 1. 31. Mo-

s

ralium. Fundamentum autem ejusmodi deductio-

n

P

nis fumptum eft ex prefato textu Apoftoli: Ra.

il

YATR

dix omnium malorum cupiditas , .'Tim. 6. & ex C. g.

df

Amos,ubi dicitur: Pidi Dominum flantem fuper l-

10 (40t

dare, €9 dixit : Percute cardinem , & commovebuntur

Yi 97

fuperliminaria : avaritia enim in capite omnium.

ftptta

QuzniTUR 5. Ex quibus fignis agnofca-

tayrird

tur latens morbus & gravitas avaritie ?

ütp

RzsPowDEO: Latens in animo radix & gra-

*:;ch&a

vis malitia avaritie cognofcitur ex effe&u, nem-

W

u

pe ex a&tibus filiarum avaritiz.

Nam PRIMO,

fi homo amore temporalium incipiat committe-

l

re manifeíta peccata mortalia, v. g. proditiones

MT

hi

patrie, fraudes in contractibus, fallacias ad op-

It

preffiones innocentium, perjuria, aut violentas

Itde hr

emun&iones miferorum ; non eft dubium, laten-

"t df

tem ávaritie morbum effe vehementem , cui ho-

mo teneatur füb peccato mortali applicare effica-

tf

cia remedia.

A f

d.

SEcuNDUM fignum latentis ra-

dicate avaritie eft, fi quis pr& amore tempo-

9. g

AORU 4

ralium. diuturno tempore, v.g. integro anno,

E

continuet magnam negligentiam in divinis, v. g.

*Orum, "i

T

fi ex motivo , ne particule lucri pereant, omit-

tat vel deproperet, aut deproperari faciat à fub-

.ditis

i

39

DE 7. VITIIS CAPITALIBUS,

1 i li,

ditis preces matutinas, menfales, vefpertinas; fi

ex eo fine omittat , vel omitti faciat conciones ;

Ti

wü. l PV

fi ex eodem motivo non folüm ipfe in diebus fe-

ftis ab exercitiis pietatis pomeridianis in Ecclefia

Mi

abftineat, fed etiam alios ab iisdem arceat ; fi ex

Tudtn, (

(

h

l

motivo, ne perdat famulos & ancillas utiles , iis-

« Violn

dem laxet froenos nocturnez, vel alias majoris ju-

( l ^

ftolicentie ; fiex motivo , ne teneatur parum

ARU [

aliquid contribuere pro ere&ione Scholz in vi-

nl

culis , pro introductione devotionum falubrium,

D pf

pro fundatione concionatorum, aut pro aliis piis

DAT

Inftitutis , non folüm fuam retrahat opem , fed

J

etiam conetur impedire diffüuadendo confenfum

T1777

czteris concivibus; fi denique decorem Dei ne-

WT

gligat promovere, & falutem animarum , ex me-

fs ag

tu temporalis difpendii. Hi omnes & innumeri

Tiie?

alii rami progerminant ex radice & arbore avari-

AU

tie ; cum lex charitatis feu amicitiz erga Deum

LT0 T

velit emolumenta divinz glorie in rebus magni

'YER-

Mp m

momenti praeferri commodis propriis.

j eunmit

TIUM avaritiz latentis fignum eft, fi quis longo

t lt

tempore negligat fuperflua fuo ftatui erogare in

ls al

pauperes vel alias caufas pias, eaque opera mife-

ày uT

ricordie horreat. De quibus tamen jam fuffi-

eüdubium,h:

cienter a&um efít in primo Pracepto. Decalogi.

2j CUl(I

Q

UARTUM fignum eft, fi quis nec fentiat, nec

jjgpis

patiatur ,

fe ad mifericordiam fle&i indigentium

Vmum Htb

precibus , aut fletibus ; nec audire velit de fup-

u

plicationibus ac gravaminibus , vel remediis tri-

bulatorum, vel de cohortationibus ad opera mi-

. ingod

yin d

fericordiz.

jpratt

T faa'atää

L

C 4

8 IV.

u1

TRACTATUS

r len& 1

$. IV.

TU

De Luxuria.

1 auenüq'

at

VUIERITUR I.

uid fit Juxuria?

10

RrzsPoNDEro: Luxuria eft inordinatus

v ::;r'

appetitus venereorum , feu actuum ad profufio-

[UUITU

nem humani feminis preter ordinem à Deo con-

ftitutum tendentium.

Verüm de hoc genere

e

ccati fufficienter actum eft in fexto precepto

b

ecalogi.

Ti

. QuzxRiITUR 2, Quenam affignantur f/ie

t Wil

Fx

luxurie?

vow

RzsPowNpEo: Affignantur fequentes.

I.

W

CimcrrAS MENTIS, qua homo in agendis ab-

ld

ii

errat à via ac regulis prudentia.

Haec mentis

:z:,Lugj.«::uu

cxcitas luculenter apparet in illis duobus libidi-

n

nofis fenibus, de quibus fcribitur Dan. 13. Exar-

Jferunt in concupi[centiam ejus (Sufannee) C everterunt

fenfum fuum , & declinaverunt oculos fuos, ut. non vide-

n

J

vent celum , neque vecordarentur judiciorum juftorum,

Horum uni Daniel dixit : Species decepit te, C2 con-

tl

9. PRIÀECIPITAN-

cupifcentia fulvvertit cor tuum.

ID

u

TIA, qua homo impetu concupiícentiz abreptus

Atf h

fine matura deliberatione , circumfpe&tione, ac

MrUS n

providentia in actum libidinofum prorumpit.

d

Libidinofis enim congruit, quod fcribitur Jobi 18.

BU

ALux impii obtenebre[cet in tabernaculo illius , & lucerna

BR

(gratie) , que fuper ewun eft , extinguetur. — A&abun-

n

tur gre[Jus virtutis ejus , & precipitabit eum confilium

Rl

Jüum : Immifit enim in vete pedes fuos , & in maculis

fj

ejus ambulat.

3. INCONSIDERATIO, qua ho-

N

j

Bu

mo , etiamfi conetur cum deliberatione procede-

fe

DE 7. VITIIS CAPITALIBUS.

4t

re ac lenté , nihilominus ob inclinationem affe-

&us ad obje&ta, motiva, & media przdilecta, ad

ea attentionem fue mentis affgit, & econtra à

lr

confideratione obje&torum, motivorum, ac me-

diorum retrahentium attentionem füe mentis

TU

U d r

vel totaliter , vel partialiter retrahit,

4. IN-

CONSTANTIA,quálibidinofus, dum fefe à vi-

itm i D

tiofo babitu extricare conatur , facile à bono propofito ve-

e ln k

cedit , aut levi difficultate frattus , aut dominante volun-

Lt p

tate illectus,

3. AMOR INORDINATUS QUA-

RUMVIS BLANDITIARUM CARNIS in omni

La

genere- voluptatum. Proprium eft enim ejus-

modi voluptati carnali, ut qui hanc amat, etiam

do

delicias reliquorum fenfuum, puta ta&tus, guftus,

0 g

odoratus, vifus, & auditus amet.

Hinc Sapien-

um

tie ». Luxuriofi dicunt: Jenite, fruamur bonis,

düobus

que funt , & utamur creatura tanquam in juventute ce-

À 1 D

leriter.

Coronemus mos vofis , antequam mmarcecant s

) t

mullum pratum fit ,. quod non pertranfeat luxuria mof?ra.

i r

6. OptvuM Dzr, feu ejus judiciorum & legum.

n t

Hinc luxuriofi plerumque perfequuntur Do&to-

ij

res tuentes obligationem veram Legum Divina-

TRU

rum, eosque habent odio,in quibus odiunt Deum

[entio d

Authorem legum caftiffimarum.

7. INonDr-

NATUS AMOR VITAE PRESENTIS , quo libi-

ts

um p

dinofi mallent, voluptates prefentis vitz effe d-

irtart

ternas cum contemptu future vite gaudiorum.

8. DESPERATIO ASSEQUENDJE BEATITU-

jj t

i. d

piNris. Libidinofi enim jufto Dei judicio fic re-

linquuntur poteftati Demonis inhabitantis, ut

vlj u

^

!

, 63*

credant, fefalvos fieri , & pravam confuetudi-

nem deponi non poffe.

Hinc Ofeez C. 5. dicitur:

unm, d

ertantur ad Deum

fuum ;

o

Nan dabuni cogitationes, ul reve

$

quia

IRACTATUS

W

42

quia. [piritus fornicationum in medio eorum , & Domi-

uf

ys d

i

num non cognoverunt. KEt Ephef.4. Dejperantes fe-

metipfos tradiderunt impudicitie , in operationem im-

Ems ,

hd

munditie omnis.

Et D. TÉoMAS 2.2-9:73.a.5.

ad ». hec notatu digniffima ac veriffima fcribit :

i

Y

» Diabolus dicitur maximé gaudere de peccato

, luxuriz , quia eft maximz adhzrentie, & diffi

»cile ab ea homo poteft eripi. ,

Q9 S TULTI-

(raut

TIA, TURPILOQUIUM , & SCURRILITA $.

Connaturale enim eft , ut lingua facile eruétet,

Weud

w m

TY

quo cor plenum eft. Quod autem attinet ftulti-

tiam feu turbationem mentis, de ea S. T uo-

AT

T

q.

MAS À. 2. Q. 46. a. 3. fic fcribit: , Stulutia fe-

Prm L

, cundüm quod eft peccatum , provenit ex hoc;

, quod fenfus fpiritualis hebetatus eft, ut non fit

i M

,aptus ad fpiritualia dijudicanda. Maximé au-

n

, tem fenfus hominis immergitur ad terrena per

i

»i

uxuriam, quz eft circa maximas delectationes,

uibus anima maximé abforbetur.

Et ideo

, ftultitia, que eft peccatum, maximé nafcitur ex

luxuria. ,

Hinc etiam Apoftolus r. Cor. 2.

I

m

v. I4. fcribit: J4münalis bomo mon percipit ea , que

il m

]i

qua funt Spiritus Dei : ftultitia enim eft illi. Et Pro-

"Uf

verb. 7. de Juvene meretricem fequente dicitur:

707 g hn

Statim eam fequitur , quafi bos du&tus ad vittimam , &9

quafi agnus lafziviens , ignorans , quod ad vincula ftul-

Ugj 1

tus trabatur , donec transfigat fagitia jecur ejus . oetut

lr

eum, 69 nefcit , quod de periculo

A

fi avis feftinet ad laqu

n

ii

anime ejus agitur.

Eodem in fenfu S. Hreno-

n

NYMUS l.1. adverfus Jovinianum fcribit: , À-

Ju

, mor formze rationis oblivio eft, & infanie pro-

i

Ua

» Ximus.

Fodum, minimeque conveniens ani-

u

l

4

O0 fopiti vitium ; turbat confilia, altos & ge-

lullh

)E":m

» liero-

DE 7. VITIIS CAPITALIBUS.

43

EDïwn, eïh

« Df

» nerofos Spiritus frangit, à magnis cogitationi-

» bus ad humillimas detrahit. Querulos, iracun-

! r

011 m

»dOs , temerarios , duré imperiofos , ferviliter

» blandos, omnibus inutiles, ipfi noviffime amo-

Ptl j

pri,facit.

Nam cum fruendi cupiditate infatia-

TT

, bilis flagrat , plura tempora fufpicionibus , la-

2

» chrymis , conqueftionibus perdit, odium fui fa-

( m

» Cit, & ipfe noviffimé fibi odio eft.

VURBU,

QUEZERITUR 3.

d

contra luxuriam ?

Quanam funt remedia

at

REesPONDEO:

P. NATALIS ALEXAN-

$ab

j

D

;

DER in Theol. Mor. l. 3. C. 8. a. 5. fequentia enu-

""

&t

merat.

ttticen !

Primum eft confideratio damnorum , &^ inbonefla-

sf utot.

lis, qu& ex hoc peccato oriuntur.

INam luxu-

Mairi:

riofi corporis animique poenis graviífimis fiepe

d trre j

ple&untur , & prafertim czcitate mentis, que

deltione

pona omnium graviffima eft, ita ut neque Dei,

r Brida

nec falutis eterne, neque fam2, neque dignita-

nb

tis , neque filiorum , viteque fuz rationem ha-

a v r

beant ; ficque adeo inutiles & nequam fiunt, ut

nihil grave committi eis debeat, & ad nullum fe-

gj st

t n

re oflicii munus idonei fint.

Hinc Ofes 4. fcri-

ptum eft: Fornicatio, ? oinum , &9 ebrietas auferunt

at

Cor.

u sidinf

Secundum remedium eft otii fuga, nec non cra-

y ii

ypriti!

pule & ebrietatis , quz ad luxuriam provocant.

Unde Ezechielis 16. fcriptum eft: Ecce, bec fuit

j if

iniquitas Sodome fororis tue , fuperbia , faturitas panis ,

€ otium ipftus , éy filiarum ejus.

David in adulte.

ii

rium lapfus eft, cüm de ftrato fuo póft meri-

diem furrexiffet, & in Solario Domus Regisz de-

gl

ji, 1

ambularet; o tempore, quo [olent Reges ad bella pro-

cedere,

l

&

TRACTATUS

n

44

cedere, otio vacans.

Hinc S. HizRoNYMus E-

du

g

pift. 4. , Ama (inquit ) (cientiam fcripturarum ,

.quomm

» & carnis vitia non amabis --- facito aliquid o-

a

»peris , ut te femper Diabolus inveniat occupa-

Y

'"'|

M

» tum.

Quantüm veró fugiendz fint crapula &

[!7]

h v

W

ebrietas ad cuftodiam caftitatis , Scriptura Sacra

non uno in loco docet.

Exodi 32. Sedit populus

bibere, & manducare, & furrexerunt ludere,

Quem

W

locum TznTULL!ANUs Lib.de Jejuniis profe-

1

rens ait: ,Intellige Sancte Scripture verecun-

,diam , lufum nifi impudicum non denotaftfet.

CJU[

Eodemque in Libro ait: , Appendices gule la-

»Ícivia atque luxuria., Proverb.20. Luxurio-

f res vinum.

Ad Ephef. s. Et nolite inebriari vino,

in quo-eft luxuria. Hinc S. HiznoNv Mu s Lib. 2.

Il

adverfus Jovinianum fcribit: ,,INon ei debemur,

» cui nafcimur, fed cui renafcimur, qui repugnan-

»tem carnem , & ad libidinum incentiva rapien-

»tem inedia fubjugamus. . Efüs carnium , & po-

, tus vini, ventrisque faturitas, feminarium libi-

N

, dinis eft., Unde & Comicus: ,Sine Cerere

» (inquit) & Libero friget Venus., Hinc Pow-

PEJ1 Amphitheatrum Daccbo fimul & Peneri dedi-

catum : Qua de re TEx TULLIANUS Libro de

)

Spettaculis ait : , Duo ifta Demonia confpirata &

litt

;

UL

» conjurata inter fe funt , ebrietatis & libidinis.

Dirimr

» Itaque Theatrum Veneris Liberi quoque domus

1

: D

5 elt. ,

Hine S. GnEconrus Curz Paftoralis

M

P. 3. Admonitione 20. ,, Plerumque (inquit) eda-

li

if

, citas ufque ad luxuriam pertrahit; quia dum fa-

41 (l

J(ö

» tietate venter extenditur , aculei libidinis exci-

» tantur.

Gule deditos luxuria fequitur , Pro-

"t

0X

» pheta teftante , qui dum aperta narrat , occulta

» denun-

!

DE 7. VITIIS CAPITALIBUS.

45

QT

» denuntiat , dicens ( Jerem. 52.) Princeps co-

Vrb

Klb

»quorum deftruxit muros Jerufülem. — Prin-

TR

»ceps coquorum venter eft. Muri Jerufalem,

d tl

, virtutes animz ad defiderium fupernz pacis e-

BU

»levate.

Coquorum ergo Princeps muros Jeru-

j

n Mj [

1

» falem dejicit, quia dum venter ingluvie diften-

i, (

[!

»ditur , virtutes anime per luxuriam deftruun-

ii

» QUr.

Ure v

Tertium remedium eft , nimiam frequentationem

t od

& familiaritatem mulierum vitare. Hinc Proverbio-

ts

rum 6. dicitur :; Nunquid enim potefl bomo abfcondere

1.

ignem in finu fuo , ut ce[limenta illius mon ardeant ?

ll

ZAut ambulave füper prunas , ut non comburantur plan-

TM L'Sili

te ejus ? fic qui ingreditur ad mulierem , C9c.

EtEc-

onel d

cli.42. Zn medio mulierum noli commorari $. de ve[di-

mentis enim procedit tinea , 9^ à muliere iniquitas viri.

Qu TU

Atv rap

Melior eft enim iniquitas viri , quàm mulier benefaciens,

n & n

& mulier confundens in opprobrium : . Id eff , mulieris ,

tirum

quameois pie , [ocieias periculoflor ,. quàm «iri improbi.

J m

Et Cap.9. Speciem mulieris aliene multi admirati ve-

robi fati funt.. Colloquium enim illius quafi ignis exar-

i Vincdu

a

defcit.

Cum aliena muliere ne fedeas omnino , nec. ac-

cumbas cum ea füper cubitum : & mon alterceris cum il-

u at

]

la in vino , ne forté declinet cor tuum in illam.

hod

ais k

Quartum remedium eft fidelis & vigilans cu[todia

«t

jkn[zlzïn: Quia afcendit mors per feneflras no[tras , in-

T3o

gre[Ja ef?. domos noftras ( ut dicitur Jeremie 9. ) id

U

n

u

J

:. H

efl, per omnes fenfus ad anime interitum mors iniroit pec-

Il

catorum; (ut $. HizRoNYMUs explicat quem

bi;i

VM

J o

eo de argumento differentem Lib. 2. contra Jo-

vin. audire opere pretium eft.) , Per quinque

1 fcqüiïmr:

» fenfüs (inquit) quafi per quaídam feneftras vi-

j

V

»tiorum

46

TRACTATUS

n1

r

» tiorum ad animam introitus eft. NNon poteft

AuOW |

» ante Metropolis & arx mentis capi,nifi per por-

» tas ejus irruerit hoftilis exercitus, Horum per-

gt [!

u

» turbationibus anima pregravatur, & capitur a-

» fpe&u, auditu, odoratu, fapore, tattu.

Si Cir-

J

»cenfibus quispiam delectetur ; Si Athletarum

D]

» certamine, fi mobilitate hiftrionum , fi formis

r

!

» mulierum , fplendore gemmarum, veftium, me-

ii

»tallorum, & ceteris hujuscemodi: Per oculo-

Frun

(]N

»rum feneftras anime capta libertas eft , & im-

ia

J

"

LE

» pletur illud Propheticum : Mors intravit per

i

a

i

t

» feneftras noftras.

Rurfum auditus vario or-

h

:

» ganorum cantu, & vocum inflexionibus delini-

'v

1

lt

1

AU

»tur, & Carmine Poétarum , & Comoediarum,

MMP

n;e

» Mimorumque urbanitatibus & ftrophis, & quid-

Md

» quid per aures introiens virilitatem mentis effe-

» minat.

n

Odoris autem fuavitas, & diverfa thy-

» miamata , & amomum , & cyphi , eenanthe, mu-

»ícus, & peregrini muris pellicula, quod diffolu-

ntis & amatoribus conveniat, nemo nifi diffolu.

LUR

»tus negat. --- Ta&us autem alienorum corpo-

H

»rum, & foeminarum ardentior appetitus, vici-

1f€ïf2m, &

» nus infanie eft. Ob hunc fenfum cupimus, ira-

» Ícimur , geftimus, invidemus , &emulamur, foli-

M

» Citi fumus : & expleta voluptate, per quandam

s j

» plenitudinem rurfus accendimur, querimusque

Atl m

» facere, quod cüm fecerimus, iterum penitea-

* li.

»1nus. Igitur cüm per has portas quafi quidam

"n

» perturbationum cunei ad arcem noftre mentis

Q (

»intraverint, ubi erit libertas, ubi fortitudo e-

m

» jus, ubi de Deo cogitatio ? Maximé cüm ta&tus

*1') m

» depingat fibi etiam p:æceritgs voluptates, & re.

Sm» lj Ipff [

» COr-

'—*'*Jïimu,&am

3

DE 7.,. VITII$ CAPITALIBUS.

47

feü. Wt

» Cordatione vitiorum cogat animam compati, &

'Slüþi,niü "

»quodam modo exercere quod non agit.

His

Tl o

» igitur rationibus invitati multi Philofophorum

PORTN

» reliquerunt frequentias urbium, & hortulos füb-

t V

NI

!

m

» urbanos , ubi ager irriguus, & arborum come,

d

[

» & fufurrus avium, fontis fpeculum, rivus im-

MT

»murmurans , & multe oculorum auriumque il-

Iuv

»lecebre , ne per luxum & abundantiam copia-

T0d: fs

»rum animz fortitudo mollefceret , & ejus pudi-

Md i

»citia conftupraretur.

Inutile quippe eft cre.

lm

»bro videre, per quez aliquando captus fis, & eo-

Vrv

»rurm te experimento committere , quibus diffi-

feconfur

» culter careas.

Nam & Pythagorei hujuscemo-

l Conodin

» di frequentiam declinantes in folitudine & de-

»fertis habitare confueverant.

Platonici quo-

fylist

fem mente

» que & Stoici in Templorum locis & porticibus

» Verfabantur , ut admoniti auguftioris habitacu-

L dierit

» li fan&titate, nihil aliud quàm de virtutibus co-

yButtom.

y il

» gitarent.

Sed & ipfe Plato, cum effet dives, &

» thoros ejus Diogenes lutatis pedibus conculca-

moni ts

»ret, ut poffet vacare Philofophie, elegit aca-

Rn

» demicam villam ab urbe procul, non folüm de-

ii

»íertam, fed & peftilentem, ut cura & affiduita-

ln

»te morborum libidinis impetus frangeretur, Di-

,mias)

»ícipulique fui nullam aliam fentirent volupta-

d p

» tem , nifi earum rerum quas difcerent. . Quos-

n at

» dam legimus efodiffe fibi oculos , ne per eo-

, n

»rum vifüm à contemplatione Philofophiz avo-

pl

» carentur.

Unde & Crates ille Thebanus pro-

a o

»jecto in mare non parvo auri pondere; Abite

Mif

»(inquit) peffum male cupiditates: Ego vos

d

»mergam, ne ipfe mergar à vobis. Quod fi quis

voluptateäï;

» exiftimat, & abundantia ciborum potionumque

l

ne

TRACTATUS

p

48

ao t

»fe perfrui, & vacare poffe fapientie , hoc eft,

a

»& verfari in deliciis , & deliciarum vitiis non

,teneri, feipfum decipit.

Cüm enim procul ab

fj

m v

» his remoti, fepe capiamur naturz illecebris, &

» cogamur ea cupere, quorum copiam non habe-

ssdrexd

» Inus :

uantoó magis, fi circumdati retibus vo-

isepori

»luptatum, eífe nos liberos arbitremur ? Vetus

m t

» quoque fententia eft: Difficile eft, imo impof-

g du

»fibile, deliciis & voluptatibus affluentes, non

i, t qud

»ea cogitare, quz gerimus : F'ruftraque quidam

ünamqevo

» fimulant, falva fide, & pudicitia, & integritate

Ts Uaj

»mentis, fe abuti voluptatibus, cum contra na-

zul llss

»turam fit, copiis voluptatum fine voluptate

Jris eryg

» perfrui: Et Apoftolus hoc ipfum cavens dixe-

»rit: .Que autem in deliciis ef? vidua , vivens

RUT r

pl m

»mortua eft. Senfüs corporum quafi equi funt

» fine ratione currentes ; Anima veró in Aurigze

nl

n

»1modum retinet frena currentium, & quomodo

» equi abfque re&ore przcipites ruunt: Ita cor-

.G.'I.;

n

Al

» pus fine ratione & imperio animz in fuüum fer-

»tur interitum.

u

dia

Bm,

Confonat S. GaeGonr1us, Libro 2r. Mor.

cap. 1 1. explicans illud Job. 31. Pepigi fedus cum

Ánaià Y

Sic e-

oculis meis , ut me cogitem quidem de virgine.

pl Qd

nim hanc fententiam exponit: , Cüm fit invifi-

Afj

»bilis anima , nequaquam corporearum rerum

IT

» dele&tatione tangitur , nifi quód inherens cor-

MM

»pori, quafi queedam egrediendi foramina ejus-

» dem corporis fenfus habet.

Vifus quippe, au-

z

» ditus , guftus , odoratus & ta&tus quafi quedam

lfs

, vie mentis fünt , quibus foris veniat, & ea, quz

Iiy

'mfiüd(m

,extra ejus funt fübftantiam, concupifcat. Per

WU

D

, hos etenim corporis fenfus quafi per feneftras

i

)

» quas-

lg

li

l:

"r

DE 7. VITIIS CAPITALIBUS.

49

t Htl

i i

» quasdam exteriora quzque anima refpicit , re-

» fbiciens concupifcit. Hínc etenim Jeretias ait:

A m 1

hh l "

cendit mors per feneftras nofiras

, ingref-

TOMME à eft domos noftras.

Mors quippe per fe-

ts » Beftras afcendit, & domum ingreditur,

cüm per

1ïa.:;oitremur? Y

, s fenfus corporis concupifcentia venien

i

S habita-

Md m $

culum intrat mentis.

Quo contra de Juftis per

ISAIAM dicitur :

UT E

Qui fünt hi, qui ut nubes

Is » Volant, & quafi c

olumbe ad feneftras fuas ?

lt Umr » Jufti namque volare ut nubes di&i funt

, quia à

/it od » Ferrenis contagiis füblevantur :

& quafi colum-

n fre vl »

b& ad feneítras fuas funt , quia

er fenfus cor-

tiünyi » P.

H

Oris esteriora

queque intentióne non refpi-

f n vic

ciunt rapacitatis

» €osque foras non rapit con-

lt »

cupifcentia carn

alis.

Quisquis veró per has

10 (ui g

m en) n A:

» COrporis feneftras inca

uté exterius refpicit, ple-

rumque in delectationem peccati etiam nolens

n l quomoi »

: o »

cadit ; atque obligatus defideriis i

ncipit velle

tine i f 29

uod noluit.

Et nonnullis fubjunétis , ita col-

»

ligit: Undenobis ad cuftodiendam cordis mun-

DT ditiam , exteriorum quoque fenfuum difciplina

)

v h

if fervanda eft. NNam quantalibet virtute mens

]

v

^

» polleat, quantalibet gravitate vigeat, carnales

m 9

z Qndtinm

tamen fenfüs puerile quiddam exterius perftre-

; & nifi interioris gravitatis pondere &

orornum t

f qopd at

)

li» quafi juvenili quodam vigore refrenentur ; ad.

]

]

fluxa queque & levia mentem enervem tra-.

jf P

hunt.

— Vi u

Ante hos Patres S. BAstiLrUs Lib.de S.Zjr-

ii

[

i

j

ginitate , in eandem fententiam fcribit: , Volu-

L

» ptàs cüm una generaliter fit, veluti fons qui-

d

p

d

» dam à carne profluit; atque in quinos fenfus,

qigi"

D. zmort Tr. de 7 .vitiis capit,

D

»pVe-

TRACTATUS

u

So

, veluti rivos totidem diftributa, per hos ab in-

ag

Apritet

» timis ad fenfibilia fluit: Quorum quilibet per

s propriam organi fui feneftram vehementer e-

quittd

,Iittens fluentum fuum , quidquid corruptum

;eo At

wl

j

,Ccominus occurrerit , ad fe pertrahit ; carnali-

. que limo implet, torrentis inftar. , Rurfus quo-

, Que ab exterioribus per easdem feneftras in car-

» his &ftus celeriusrefluens animam flu&tibus per-

;i

»

turbationum quatit, atque in profunda demer-

.

D

» 8l

t., Etinfra: , Obftruendus eft igitur primus

J

r

ii lu!lin;

» ingre

ffüs per fenfus fatelliti carnis ; fenfusque

; ipfi ut januc ac feneftre cordis , feris ac ve&i-

jzaglac:[,&f

Y

, bus undique firmandi atque muniendi: Ne per

V

n

, aliquem illorum verfutus afcendens , mortem

,Contubernalém fuam fecum unà introducat.

» Mors enim (inquit) afcendit per feneftras.

, Re veraenim fenfus feneftrz anime fünt : Qui.

»bus anima , five ut pudica mulier exteriorem

"

H

» fenfüum lucem ad confiderationem rei cujusque

-..:

, utilis, modicé cafteque eas aperiens haurit: Si-

D

, ve ut impudica meretrix , attonita ad exteriora

» queque ac noxia curiofe fpe&tanda, profpicit

ll

)

, ad oble&amenta lafcivie ; cervicem malé con-

&l

» torquens , ac per hoc füavia & leta hauriens.

P

FT

"Ri

Quintumi remedium eft bumiliatio & mortificatio

', i liT

Spiritus. Qu fpe&at juvenis cujusdam Mona-

chi Hiftoria, quam S. HrzRoNY Mus narrat E-

"t [

ïl"lm' fii

pift. 4. ad. Ruflicum data. , Greecus adolefcens e-

Ht (

,ratin Cenobio (inquit) qui nulla abítinentia

T:Z*I[ebgm fa Cf:]

, nulla operis magnitudine flammam poterat car-

"

1

»nis extinguere. Hunc periclitantem Pater Mo-

m vi-

ha

?

» nafterii þac arte fervavit. lmperat cuida

»19

ïmüle?

Qu

DE 7. VITIIS CAPITALIBUS.

SI

&tl

:

Qd

» TO gravi, ut jurgiis atque convitiis infe&aretur

Vétte,

»hominem; & poft irrogatam injuriam , primus

» Veniret ad querimoniam. — Vocati teftes

. pro

Qul Ut

» €0 loquebantur,

irii ) nj

qui contumeliam fecerat. Fie-

»re ille contra mendacium : Nullus alius crede-

i Rurfusqm

»Te Veritati: Solus Pater defenfionem fuam cal-

fene»&i

á

a;*]nt:

»lidé opponere , ne'abundantiori triftitia abfor-

TY

TOU dü d&ïj

» beretur frater.

Qüid multa ?. Ita annus du&tus

» eft : Quo expl

eto, interrogatus adolefcens fu-

r

frss fl

» per cogitationibus priftinis, an adhuc moleftize

» &liquid füftineret ? Sepe, inquit, vivere mihi

j at

iexi Y

» hon licet, & fornicari libeat?

Viny, m

Sextum remedium eft Orztio jugisque ad Deum

DÀ inttods

Bemitus , ut colligitur ex illo Sapientie 9. Er uf

Jtivi , quoniam aliter non po[fem e[fe continens, ifi Deus

p f

det , €9' boc ipfum erat Sapientiee

» Jcire cujus e[fet boc

t (

donum : Z4dii Dominum, & depr

T eTterrtt

ecatus fum illum. Et

ex illo 1. ad Cor. r2.. Et ne magnitudo revelationum

Y Usqut

extollat me , datus efl wibi ftimulus carnis mee "npelus

yhurt;

Satane , qui wme colapbizet.

Propter quod ter Domi-

ul at

num rogaui, ut difcederet à me: & dixit mibi :

Sufficit

nis, pl

tibi gratia mea. Qu

àm falubre fit iftud remedium,

pennod

exemplo fuo docuit S. HizRoNYMvs Epifto-

u dura

la 22. ad EusT o cmiuw de Cuffodia Virpinitatis.

» O quoties (inquit) ego ipfe in eremo conftitu-

g n

» tus , & in illa vafta folitudine, quz exufta Solis

qyum N

»ardoribus horridum Monachis praftat habita-

v u

» culum, putabam, me Romanis intereffe deliciis.

ii

"

» sedebam folus, qui amaritudine repletus eram.

n

» Horrebant facco membra deformia, & fqualli-

l

»da cutis fitum ZEthiopice 'carnis obduxerat.

u t

»Quotidie lachrymze , quotidie gemitus, & fi

» quando repugnantem fomnus imminens Oppref-

T ctüdïü:j

D2

» fiffet,

D

52

TRACTATUS

» fiffet, nuda humo vix offa hzrentia collidebam.

;:; i

j m

»De cibis verb & potu taceo , cüm etiam lan-

s guentes Monachi aqua frigida utantur , .& co-

al

» &um aliquid accepiffe , luxuria fit.

Ille igitur

i

j

W

Qd

»ego, qui ob gehenne metum tali me carcere

»ipfe damnaveram , Scorpionum tantüm focius

RU

!

"

»& ferarum, fepe choris intereram puellarum.

Á

J

» Pallebant ora jejuniis , & mens defideriis zftua-

2

J

l

i (ig

»bat in frigido corpore, & ante hominem fua

» jam carne premortuum , fola libidinum incen-

t

» dia bulliebant.

Itaque omni auxilio deftitutus

us

» ad Jefü jacebam pedes , rigabam lacrymis, car-

fintat;

»ne tergebam , & repugnantem carnem hebdo-

geati (

» madarum inedia fubjugabam. --- Memini, me

A d

» clamantem diém crebro junxiffe cum nocte, nec

1. um

» prius à pe&oris ceffaffe verberibus , quàm. re-

&f

,

]

]

» diret , Domino increpante tranquillitas. Ipfam

&2 T

»quoque cellulam meam , quafi: cogitationum

"i OMVM

»mearum coníciam ; pertimefcebam : & mihi-

EM

» met iratus & rigidus folus deferta penetrabam.

h ed

» Sicubi concava vallium , afpera montium , ru-

"üïäuh

»pium prerupta cernebam ; ibi mec orationis

j 1gl*,&m

»locus, ibi illud miferrimz carnis ergaftulum :

T s

»&, ut ipfe mihi teftis eft Dominus , poft mul-

Uf t

»tas lacrymas, poft cclo inherentes oculos,

tttfng,

»nonnunquam videbar mihi intereffe agminibus

Vg

»Angelorum ; & letus gaudensque cantabam :

.'ie,raa &lafn

» Poít te in odorem unguentorum tuorum curre-

H g

» IDUs.

Forte etiam non inutile fuerit ex Medicis ali-

*5 Q

RI a

d

qua excerpere , quz pro mitigando ftimulo car-

-.

* Mi

nis, feu paffione concupifcentizm prefcribunt.

;

li

?.

)

!

"t |

Q

PRiMEROsIUS .3. C.9. fic fcribit: , Ad cura-

ET.

p tio-

ia

,

DE 7. VITIIS CAPITALIBUS.

53

DT

b

» tionem feminis acrimonia mitiganda , ejus co«

»pia minuenda, & omnia Veneris irritamenta

Va

J

» tollenda funt.

Vitentur igitur vita otiofa, de-

i. s

»íes; necturpialegant, audiant , vel intuean-

»tur; cum puellis (feu viciffim puellz cum ju-

D ntin s

TU dj

» Venibus) non converfentur. Vi&tu parco, pre-

»Cibus, & jejuniis libidinem doment; objurga-

r

tionibus, pudore, & etiam, fi opus fit, ver-

t lning

» beribus (flagellis) ab impudicis cogitationibus

Ailtunig

» divertantur.

Omnis viéus ratio fit tenuis , &

QU df

»refrigerans; aer igitur fit frigidior , aut in . fri-

1l

»gida natent ; vel laventur crura deco&o refri-

| C

»gerante, (vel palme manuum, plante pedum,

- lleni,

» lapidi vel alteri objeéto valde frigido applicen-

f

»tur). Somnus fit parcior, nec in culcitris (feu

, qUip:

»le&is) plumeis. In le&o fübfternantur folia la-

il ]

»Cuce, viticis, &falicis, & alia ejusdem vir-

Quptationut

»tutis; Otiavitent, fed laboribus continuis exer-

m. b mll

» ceantur.

In cibo & potu vitent omnia poly-

i peetm.

» tropha (hoc eft, valde nutritiva) , calefacien-

ORWW

»tia, falfa, & acria.

Hsc enim Venerem irri-

Ts d

» tant.

Igitur noxia fünt ova , carnes gallina-

j gl

»rUum , caponum, vitulorum , quia multum nu-

»triunt, carnes falfz aromatibus condite ; quia

jms, pl

st d

»& multrum nutriunt, & calefaciunt, ficut &

» Vinum generofum ; fed conveniunt pifces , &

w n

ia Q

»Olera, & la&tuce , portul. endiv, cichor. ace-

qm noruns

» tofaà cum aceto , vel etiam jufculis co&cta, me-

»lones, cucurbite , poma, ceraía, panis fur-

srer

»furaceus , aquz potus.

Nocent veró Amyg-

» dala, piftacia, nuces pinez, ficus, dactyli, &

p (ini!*

Acida pro-

[ie pfæf I

»Qusecunque Venerem ftimulant.

»íunt, ut acetum , omphacium , füccus limon.

Qp '

3

» Aran-

[

$4

(GSTRACTATUS

)

,,ärantior. granat. olive ,-cappares , & fimilia o-

àst

»ligottapha (boc.eft, parum nutritiva) refri-

[

» erantia, incidentia , exficcantia , & corruptio-

1nïbus (

»nes humorum emendantia.

$i hec non. fuffi-

'nm. )

m

» Ciant, tunc aliis remediis erit utendum. . Vene

Yi

» Íectio fzepius repetita prodeft ; fanguinem enim

[4

»Iefrigerat, & íeminis materiam demit.

Hu-

'Fg ,Lr

»Inores vitiofi' acrimoniam, femini conciliantes

»temperentur primó , dein vacuentur.

"Tem-

D

li

»perant & extinguunt feminis acrimoniam vel

»Iefrigerantia, ut faccharum Saturni , lactuca ,

ij

d ml

» pórtul. viola, umbilicus Veneris , nymph. fa-

»lix; hecque duo pofteriora ex Dioícoride &

um

»Flinio Veneris appetitum in totum auferunt ;

M'J I

1

» Vel-proprietate occulta agentia, ut folia , fe-

»Inina, & flores agni cafti , qui etfi calidus fit,

»acris, ac tenuis fubftantie , vi tamen occulta

at

» libidinem. compefcit.. Idem faciunt rutà, a-

Mi m

»neth, menta, femen cannabis , verbena,

D

» camphora, quz etfi calida fit, per accidens ta-

J

,men refrigerat , dum calidos vapores educit,

» Demum narcotica Venerem tollunt... Corian-

It

Aitemy

»drum &c. Ex predicüs varia fieri poffünt,,

RUf j

»tam interna, quàm externa.

Jnterna funt pri-

foyr

»T10 fyrupi. s folior. viticis, la&ucz, falicis,

MT

» nymph. portul. umbilici vener. ana, M. ij men-

*; r

»the, ruthe , fumnit. anet; ana. M. j. flor;vio-

Anfony

» lar. nymph. P. j. fem. cannab, coriand. lactuce,

0"5) af

» papav. & quatuor frigid. major. ana, 5j. fiat de-

15; g

» Coctio ad 1b. r. B. cui adde fucci verbene de-

te f

QT

» purati , & limon. ana. 3iij, aceti rofacei Zj. fac-

"t

jbl

» chari

Lmli) Twl

35

DE 7. VITIIS CAPITALIBUS.

I

At

,, char! 1b. B. fiat Aþozema ) 'cui addi poteft

,camph.sj. IL. Emulfiones ex przdicis femi-

ïl,& CONFI,;

t

,»nibus cum aquis idoneis & fyrupo de nymph.

i. V

»Ill. Pulveres & electuaria &c.&c., Hec o-

Aitge

mnia fufius declarantur in przfato Authore , &

1 dj l

in aliis Medicis , qui, ubi opus fuerit, confu-

lendi funt.

$

li ii

Nttr.

Dixz, ubi opus fue

rit. N am applica*nti'þreme-

tritrig

dia fpiritualia, fuperius & in //ppendice "Tractatus

Xui, li

de Ponitentia defcripta, vix unquam opus erit

iftis remediis. medicis ;..& nolenti applicare re-

f )

&t Diofon.

media fpiritualia vix unquam proderunt.ifta re-

QD af

media medica.' Imo.perfonis fecularibus afpi-

rantibus ad ftatum conjugalem nunquam applica-

fa.

[uifrltn

ri debent, ngc licité confuli poffunt abfque con-

filio Medici, ne, dum corrigitur exce

lm C

-

fl;us : ipfa

virtus generativa depravetur.

Wf i

Similia.ferme remedia prefcribit ex

: Medi&is

j R,

ViNceNTiUS BELLUACENSIS in fuo Speculo

st n

'Tomo fecundo , Libro duodecimo , Capite vige-

a d

fimo tertio , ubi fic fcribit: , Cujus tefticuli ca-

J (ot

» lidze complexionis funt , mültum fperma gene-

a ii d

,rantes, in tantum ut fiepius coitum requirant,

Jb

»hunc oportet cavere cibos fperma generantes ;

, uti quoque regimine appetitum coitüs minuen-

ial

g at

,te; exercitii quoque fortis affiduitate, quo

, Inoveantur plus czteris fuperiorà membra cor-

m Yj

Nouni li'

»poris, ut eft ludus pile , füblevatio vel jactus

,lapidis ; utatur etiam aque frigide balneo ;

od5

, lumbosque füos liniat oleo rofato, & nenupha-

( vene

1l

al

;

, Te coctanorum ( Nemifar defcribitur àb eodem

» Vincentio Tomo primo l. 9. C. reà. ; quod fit

4

»

er-

TRACTATUS

N

!

56

at

w herba paluftris in fecundo gradu frigida) dorfo

»Qquoque fuo imponat opium distemperatum

od

»Ccum aqua rofarum atque la&ucarum. Come-

s

» dat autem Sebedenech : eique propinet quis fe-

vt

ml

»r& femen, la&ucarum , & portulace , cwquis

» partibus datur.

De his quoque, que fperma,

i

& & erecionem virge minuunt, fünt acetofa,

lii

» & ftiptica in cibo fumpta, utacetum , & uve

f

s acerbe füccus, & ribes, & his fimilia.

Ere-

TT

f

» &ionem quoque minuunt , que ventofitatis dif-

» folutiva funt , ut agnus caftus, ruta, menta-

fixnil

tl

»ftrum , ciminum, & ameos., Hucufque Vin-

centius.

Bgert

'& v.

Migtttn

bf

De Invidia.

üpzf

t dl

ERITUR I.

Quid fit /nvidia?

TE

RrzsPoNpEo: Invidia eft inordinata tri-

t li

ftitia de bono alieno.

B k

fs

. QuzRiTUR 2. Áninvidiafit ex fuo gene.

nl

re peccatum mortale?

u

REsPONDEO Affirmativé.

:ü!ür, &]1[

RarrO eft, quia in Scriptura proponitur

t

tanquam obje&um gravis indignationis divine.

ki! i

Apoftolus enim ad Gal. 5. v. 21. enumerans gra-

TM

»

via vitia, £nmvidias , bomicidia, ég'c. addit : Qui talia

agunt , regnum Dei non confequentur.

m

! lii li

UXRITUR 3. In quo confiftat malitia in-

vidie ?

;;E dudmn [

um

REsPONDEO: Malitia invidie confiftit fri-

k:

j

"

j

(

mari) in oppofitione ad cbaritatem .Dei & proximi.

"

l

j

"u

|

Qui enim Deum amat, nil eftimat aut quarit

[

|

n

l

D

:

preter

E

:

DE 7. VITIIS CAPITALIRBUS.

57

n

preter Deum ; amat etiam omnia, quz ordinat,

lStelI]pef-

Q (s

& aurat Deus; & deleCtatur, fi omnes alii homi-

nes per varia dona Dei trahantur ad Deum.

At

Füpmetq

ii

tl

veró invidia eftimat fua bona, & quzrit füa bo-

na, & excellentiam füper alios.

Propterea e-

lt

lt

nim triftatur , quia videt alios eminere fuper fe,

füt q

A

& majoribus à Deo donis cumulari , quàm fe.

GU

j

Hinc Apoftolus 1. Cor. 13. dicit: Charitas non &-

J

sulatur , non eft ambitiofa.

Secundarió autem confi-

Vetoft

ftit in prava inclinatione animi ad gravia fcelera.

D

Hanc malitiam invidie S. CvyPRrANUvSs elegan-

f

ter defcribit in Traétatu de zelo &2 livore , ibique

depingens exempla vetera, quafi in umbra deli-

neat ingentia mala Ecclefie , quz ex invidia na-

fcuntur quorundam, ferre non valentium, fi Deus

alios preter fe miro ordine providentie confti-

tuat in candelabro Ecclefim. Itaque l. c. fic ha-

j

bet: ,Zelare, quod bonum videas, & invidere

tordodta t

»melioribus, leve apud quofdam & modicum

» Crimen videtur ; dumque exiftimatur leve effe

t lg

»& modicum , non timetur ; dum non timetur,

»contemnitur ; dum contemnitur, non facile vi-

»tatur, & fit ceca & occulta pernicies. -- Vi-

» deamus,unde zelus, & quando, & quomodo ce-

m p

ag d

»perit? facilius enim à nobis malum tam perni-

» Ciofum vitabitur, íi ejusdem mali & origo &

, Iu

Hinc Diabolus inter ini-

T

» magnitudo nofcatur.

»tia ftatim mundi & periit primus , & perdidit.

»lle dudum angelica majeftate fubnixus , ille

m

» Deo acceptus & charus, poftquam hominem ad

»imaginem Dei fa&tum confpexit, in zelum ma-

jl n

11

»levolo livore prorupit, non prius alterum de-

t 4

» Jiciens inftin&tu zeli , quàm ipfe zelo ante deje-

;

D 5

» USä

N

58

TRACTATUS

» &us ; captivus antequam captus, perditus ari

Remex

xepetm

»tequam perdens; dum ftimulante livore homi-

»ni gratiam date immortalitatis eripit , qui ipfe

od

1eh ls

» quoque id , quod prius fuerat, amifit.

Quale

1erf

»malum e['c fratres dile&tiffimi, quo Angelus ce-

$ CIdit, quo cireumveniri & fübverti alta illa &

ld

ib

f

»pre&clara füblimitas potuit,

quo deceptus eft

»ipfe, qui decipit? Exinde invidia graffatur in

li

» terris, dum livore periturus magiftro perditio-

PROS obfequxtux ; dum Diabolum.qui zelat, imi-

i

g,

» tatur, ficut fcriptum eft: Invidia autem Dia-

»boli mors introivit in orbem terrarum. Imi-

;Wp [ m

a

»tantur ergo illum , qui fünt ex parte ejus,

d

»,Hinc denique novæ fraternitatis prima odia,

at

E » hinc homicidia nefanda coperunt.,

dum Abel

NlLa

» juftum Cain zelat injaftus , dum bonum malus

gt R

»invidia & livore perfequitur.

'"Tantüm valuit

Z hnj

iil

» ad confummationem facinoris eemulationis fu-

1

» IOT 5 Ut nec charitas fratris, nec fceleris imma-

u

» hitas, nec timor Dei, nec pona deli&ti cogxta—

h

,Tetur,

Injufté oppreflus eft, qui juítitiam pri-

[ff

1 d Fm;Ii

» mus oftenderat ; odia perpeü"us eft, qui odiffe

dUIDC l

,non noverat; occifus eftimpié , qui moriens

li

»non repugnabat. Et quod Efau fratri fuo Ja-

» COb inimicus extitit , zelus fuit.

Nam quia il-

"M [

JU]OI nfm"

» le benediétionem patris acceperat, hic in odium

» perfecutionis facibus livoris exarfit

Et quod

]u

u

W pn

» Jofeph fratres fui vendiderunt, caufa vendendi

ii

»de «emulatione defcendit ; poitquam id, quod

T

u

J

» libi in vifionibus profperum fuerat oftenfum,

» (impliciter ut fratribus frater expofuit, in invi-

"n Quf

j

diam malevolus animus erupit,

"ls j

il

Saul quoque

DT

n

ex

A

DE 7. VITIIS CAPITALIBUS.

59

h Wb

» Rex ut David odiffet, ut perfecutionibus fiepe

Pl

» repetitis inbocentem , mifericordem , miti leni-

e'lpïf ! qm

»tàte patientem necare cuperet, quid aliud quàm

p

»Zeli ftimulus provocavit ?

uod Goliath in-

lts

» terfecto. & ope ac digpatione divina tanto ho-

ET

»íte deleto , populus admirans in laudes David

I d

» predicationis fuffragio profiliit; Saul fimulta-

mf

» tis atque infeGtationis furias de livore concepit.

aagitïto p

»Judei nonne'inde perierunt ,, dum Chrifto ma-

U:

»luntinvidere; quàm credere? obtreGantes ma-

Yi a

» gnalibus, quz ille faciebat,zelo excoccànte de-

» cepti funt , nec ad divina nofcenda cordis ocu-

J

»10s aperire potuerunt. ——- Noneftautem,quod

r

i Drma

»aliquis exiftimet, malum illud una fpecie conti-

» neri, aut brevibus terminis & angufto fine con-

t dnà

onüm m

»Cludi. Laté patet zeli multiplex & fecunda

»pernicies. Radix eft malorum omnium , fons

antim v

» cladium, feminarium deli&torum , materia cul-

xultioni f

»parum.

Inde odium furgit, animofitas inde

vt i

» procedit.

Avaritiam zelus inflammat; dum

ii t

» quis fuo non poteft effe contentus, videns al-

j n

»terum ditiorem. |Ambitionem zelus excitat;

duqii

» dum cernit quis alium in honoribus au£&tiorem.

, qinr

»Zelo excecante fenfüs noftros, atque in di-

m iri ln

»tionem fuam mentis arcana redigente , Dei

j N

»timor fpernitur , magifterium Chrifti negligi-

Inflat fu-

i fict ;

»tur, judicii dies non providetur.

ul H

»perbia, exacerbat fevitia , perfidia prevari-

l euav

»XCatur , impatientia concutit, furit difcordia,

(inuni

»ira fervefcit ; nec fe jam poteft cohiberé vel

»Tegere, qui factus eft poteftatis alienc.

Hinc

fue ofigäf-

f ofuih p

» dominicz pacis vinculum rumpitur , hinc cha-

pritas fraterna violatur , hinc adulteratur ve-

i Sa"'quff

!

z ritas

6o

TRACTATUS

DI

u

,',,ritas, unitas fcinditur , ad herefes atque ad

at

.

»fchifmata profilitur , dum obtrectatur Sacer-

]

d. Y

» dotibus, dum Épifcopis invidetur; cüm quis

h d

»aut queritur, non fe potius ordinatum , aut

,,mauusäf

» dedignatur alterum ferre Prepofitum.

Hine

!

ghäaäs»'

»recalcitrat, hinc rebellat de zelo fuperbus , de

ntigzz

ü

»&mulatione perverfüs , animofitate & livore,

n

[

»non hominis , fed honoris inimicus.

ualis ve-

;F",« |

»Ió anime tinea, que cogitationum tabes, pe-

» &oris quanta rubigo ? Zelare in altero vel vir-

ii

J

» tutem ejus , vel felicitatem , id eft, odiffe in eo

» Vel merita propria, vel beneficia divina; in ma-

i,

u u

»lum proprium bona aliena convertere , illu-

» ftrium profperitate torqueri , aliorum gloriam

wl

» facere fuam poenam, velut quofdam peétori fuo

jäfedir"rione

» admovere carnifices, cogitationibus & fenfibus

» fuis adhibere tortores , qui fe inteftinis crucia-

T

m (

» tibus lacerent , qui cordis fecreta malevolentie

»ungulis pulfent ! Non cibus talibus letus; non

at

» potus poteft effe jucundus ; fufpiratur femper,

fï W Dü

» & ingemifcitur & doletur: Dumque ab invidis

nWWH |

»nunquam livor exponitur , diebus ac noctibus

s H

»pe&us obfeffum fine intermiifione laceratur.

» Mala cztera habent terminum ; & quodcumque

Va

» delinquitur, deli&ti confummatione finitur. In

Wbtr;

»adultero ceffat facinus perpetrato ftupro; in

Wt

»latrone conquiefcit fcelus homicidio admiffo ;

^il

»& predoni rapacitatem ftatuit preda poffeffa ;

5 (j

» & falfario modum ponit impleta fallacia: Ze-

"S,qüam Í

,lus terminum non habet, permanens jugiter

'WIUSJ ii

»malum & fine fine peccatum, quantoque ille,

Attiy,

» cui invidetur , fucceffü meliore profecerit, tan-

,19 invidus in majus incendium livoris ignibus

t

g

»inarde-

$

DE 7. VITIIS CAPITALIBUS.

Óó1

g

»inardefcit. Hinc vultus minax , torvus afpe-

*etïatur h

L d

» &us , pallor in facie, in labiis tremor, ftridor

» in dentibus, verba rabida, effrenata convicia ,

M

l, l

»manus ad cedis violentiam prompta, etiamfi à

» gladio interim vacua, odio tamen furiatz men-

ia

yH

» tisarmata : Et idcirco Spiritus San&us dicit in

At n

W

U Qd

»Pfalmis: Nolite zelare bené ambulantem in

» Via fua.

n s

Et iterum : Obfervabit peccator

ltv

»juftum , & ftridebit ad eum dentibus fuis.

d al

» Deus autem irridebit eum ; quoniam provi-

r u

» det , quia veniet dies ejus.

Hos D. Apofto-

INirtge

, lus Paulus defignat & denotat dicens: Vene-

lm j

,,num afpidum füb labiis eorum, & os eorum

m p

maledictione & amaritudine plenum eft.

Y5 6 nf

(linis d

. Veloces ad effundendum fanguinem pedes

,orum: Contritio & calamitas in viis eo-

Vienojent

etis, 0

,(1Um, qui viam pacis non agnoverunt, nec

eft timor Dei ante oculos eorum.

Multó

m bt

ià d

,malum levius, & periculum minus eft , cüm

TOU

»membra gladio vulnerantur. Facilis cura eft,

ye n

, ubi plaga perfpicua eft; & citó ad fanitatem

li

» medela fübveniente perducitur vulnus , quod

» Videtur: Zeli vulnera abftrufa funt & occulta,

mne n

o du

, nec remedium cure medentis admittunt , quz

», fe intra confcientie latebras ceco dolore clau-

gb d

qua s

»Í[erunt. Quicunque es invidus & malignus, vi-

"T

» deris,quàm fis eis, quos odifti infidiofus, per-

» hiciofus, infeftus : Nullius magis quàm tuz fa-

m

T

», lutis inimicus es.

Quisquis ille eft,quem zelo

» perfequeris , fubterfugere & vitare te poterit :

atl

|iroriif

» L u te non potes fugere: Ubicunqu

e fuerit,

;

23 adver-

P

65

TRACTATUS

Wi

iil

,; adverfarius tuus tecum eft, hoftis femper in

5 pe&ore tuo eft, pernicies intus inclufa eft, in-

quimkll )

my

, elu&tabili catenarum nexu ligatus & vinctus es,

», Zelo dominante captivus es, nec folatia tibi ul-

yfyrid

o

»lafíubveniunt.

Perfeverans malum eft, homi-

4,nem perfequi ad Dei gratiam pertinentem : ca-

mt.v l

q

j lamitas fine remedio eft, odiffe felicem,

QUZERITUR 4. Ántriftari de bono alieno

[i

femper fit peccatum ? prefertim mortale?

RESPONDEO I.

'Iriftari de bono alieno

l)

jl

non femper eft peccatum , fed tunc folüm, quan-

do ille triftitia eft inordinata, hoc eft, fine re&o

aítena

iil

ordine ad Deum , tanquam motivum & finem

contriftationis ultimum.

Hinc r. NNon eft invi-

M

il

T

dia, nec peccatur, fi quis referendo fe & omnia

l

il

fua ad Deum triftetur de bono alterius , quate-

Á

nus ex eo timetur grave malum, fibi ipfi, vel a-

lis perfonis bonis injufté inferendum. Sic Eff-

!

ber & Mardocbeus de gratia & auctoritate Aman a-

M

pud Regem Perfarum meritó dolere poterant, à

quo fibi totique Judeorum Genti fupremam cla-

DN

dem imminere cernebant.

Hinc S. GaEGoO-

AUg

RIUS Lib. 22. Mor. cap. 6.ait: ,,Evenire ple-

1l

,rumque folet, ut non amiffa caritate, & inimi-

» ci nos ruina lzetificet, & rurfüm ejus gloria fi-

Ti

A

» Ve invidie culpacontriftet: Cüm & ruente eo,

,';fæ Vd Rg]p

» quofdam bene erigi credimus, & proficiente il-

ts

»10 , plerosque injufté opprimi formidamus;

Vür qir

» Qua in re mentem noftram nec ejus jam defe-

RESP ONDr

» €tus erigit, nec ejus profectus addicit , fi recta

"D iil

,, noftra cogitatio non quid in ipfo , fed quid de

Ti

» ipfo circa alios agatur , attendit, Sed ad hec

5; fervanda valde eft neceffarium fubtiliffime di-

;r.:m'æ (

»tcre-

DE 7. VITIIS CAPITALIBUS.

63

LT

, fcretionis examen : Ne, cüm noftra odia exe-

DN

»quimur , fallamur fub fpecie utilitatis alienz.

ïUS&vinc"tgg

Secund :. INon eft reus invidie, qui dolet de bo-

"gt

no fpiritali alterius, non quód proximum hujus-

i Ü

modi bono carere velit ; fed quod ipfe illo ca-

t

reat. Hoc enim laudabilis &mulatio eft: ut do-

t

cet S. T HoMaAs loco füpra citato.

» Poteft

tbopis

, (inquit) aliquis de bono triftari alterius , non

mortje

,,ex eo, quod ipfe habet bonum, fed ex eo,

l p d

, quod nobis deeft bonum illud , quod ipfe ha-

Mo]

, bet.

Et hoc proprié eft zelus.

Et fi 1ifte ze-

& fne

,,lus fit circa bona honefta, laudabilis eft, fecun-

tirm a

, dum illud r. ad Corinth. 14.. /Emulamini Spi-

; Noels

, ritualia.

Hec zmulatio non invidie , fed

od

, charitatis eft. Unde ibidem premittit: Secta-

"ts qi

,,mini charitatem.

Ilafit, ut virtutes proxi-

Wif v

n u

, morum imitemur, adeoque ut de illius bonis :

» que nobis communia funt, & in quibus fumus

VET

i punat, i

»Ipfi fimiles, gaudeamus. ,,

dertiü. "Triftari de

bonis alienis propter Deum , eó quod indignis

st

$ Qur

malitia hominum collata vel arrepta fint, ficque

pauperes vel animse deftituantur debitis fubfidiis,

Al

non eft peccatum, fed juíta erga malitiam homi-

d

num indignatio. Sic jufté dolent viri pii, & Ec-

ngeit

clefie vel Reipublice amantes, quod beneficia

ünire^

r

& dignitates fieculares aut Ecclefiaftice illis con-

11&pl'

!

ferantur , qui re vera funt indigni.

g

. REsPONDEO 2. Peccant tamen mortaliter

a

peccato invidige , qui habitualiter triftantur de

TO

lmn]

temporalibus aliorum bonis, quatenus ex divinge

,

providentie ordine etiam, improbis diftribuun-

j 9

tur.

| fubrl*üfï;

RATIO

y

TRACTATUS

Y

64

p

Ra Trto eft, quia talis contriftatio habitualis:

indicat, in bonis temporalibus propriis, que fic

»r hts d

n

invidens appetit, conftitui negativé diuturno

tempore, V. g. per annum , ultimum finem , ut-

N

viet)

iie

u

pote ea bona non referendo ad Deum , aut fe

longo tempore non referendo ac committendo

WEF.'J'-

VA

cum refignatione ad difpofitionem divinam.

REesPONDEO 3. Peccant etiam mortaliter,

Jf

j

f,

[l

[

qui triftantur habitualiter de aliorum bonis , in

; W

"

quantum ii fibi praferuntur vel exequantur.

EOF

RarTro eft, quia talis habitualis triftitia diu-

turno tempore continuata oritur ex habituali a-

E

H

J

LUE

m

(

more alicujus boni concupiti , quod nec actuali-

ter, nec virtualiter refertur in Deum. . Si enim

i:a-:is j

tale bonum , ob cujus carentiam oritur triftitia,

^

UINTUR

faltem virtualiter, referretur in Deum tanquam

finem unicé concupitum ultimum , non perma-

Ht

neret habitualis triftitia de alieno bono tam diu-

IT

turno tempore, fed mens aliquando evigilaret ad

WY

Deum.

Hiuc re&é dicit S: AucosTiINvus l.de

vera Religione C. 47. ,, Bene vivere femper de-

006

,cet. Quare quisquis hoc & diligit & facit, non

E

»folüm non invidet imitantibus , fed & his fe

mffPügai:

(

» prebet libentiffimé atque humaniffimé , quan-

ub

, tum poteft; nec tamen eis indiget. Nam quod

Uij

in illis diligit , in feipfo habet totum , atque

CUT

» perfe&um. Ita cum diligat proximum tanquam

i k

;Íeipfum , non invidet ei, quia nec fibi ipfi.

T OA)M

, Preftat ei, quod poteft, quia & fibi ipfi. Non

'Tantüm Deo in-

-*iw

Wf i

, €o indiget, quia nec feipfo.

l Vll/m

, diget , cui adherendo beatus eft.

1 i d

Nemo au-

?0 Ji

, tem illi eripit Deum,

it],

IN

Qua-

d

hi

i

DE 7. VU TNEIS CAPITALIBUS.

65

IN

QUXERITUR 5

Ex quibus fignis agnofca-

um

LIA

tur latens morbus feu radix invidie graviter pec-

caminofz ?

itty lts

RzsPoNDEO: Agnofcitur ex effe&tibus gra-

(s

viter peccaminofis , feu ex filiabus invidice , ut

V tj

vocantur.

zif

QUZERITUR 6. Quenam funt filie invidie?

n m

REsPoNDEO: D. GneGORIUS M. 1:93.

Q

Mot. C. 17. enumerat quinque effeétus feu filias

lt

invidie. Sunt autem lequentes : r. Odium, feu

st

averfio animi ab alicujus perfona, cum affe&u

I er ht

nolendi ipfi bona , fed pótius volendi ipfi mala.

Qu

2. Sufurratio.

3. Detraéctio.

4. Exultatio in

n $i

TIS

afivgrüs proximi. 2. Etaflli&tio in ejus profpe-

[urdio

)u g

QUXERITUR 7.

An odium proximi fit ex

, ID per

fuo genere peccatum mortale ?

Xmo m d

KESPONDEO Affirmativé.

englta

RaTt0 eft, quia ipfa averfio animi ab alicu-

sl

jus perfona eft quadam fpontanea inclinatio ani-

m

mi ad fübtractionem gravium bonorum, & pofi-

ia

tionem gravium malorum in proximo. Hoc au-

g

tem repugnat charitati, quam quisque debet pro-

)

L&NM !

ximo, tanquam rei pertinenti ad Deum, & tan-

quam imagini ac Filio Dei , ut patet.

p n

Aonp

Idem PRosBATUR ex Scriptura, & D. Au-

Yi u

guftino.

Nam S. JoaNNEs r. Epift. C. ». fic

wmwg

fcribit: Qui odit fratrem füum , in tenebris eft , &? in

Lenebris ambulat , & nefcit quo eat : Quia tenebre ob-

u^

cgcauerunt oculos ejus.

Et infra: 4n boc manifefti

Ti

RUL

Jünt filii Dei , & filii Diaboli. « Omnis , qui non efd ju-.

flus , non eft ex Deo , &? qui non diligit fratrem fuum :

quoniam bec eft annuntiatio quam audifis ab initio , ut

D. 4fmort Tr. de 7 . vitüis capit.

E

dili-

(

66

TRACTATUS

N

diligatis alterutrum. — [INon ficut. Cain , qui ex maligno

erat , & occidit fratrem fuum. — Et propter quid occidit

il

lm od

eum ? Quoniam opera ejus maligna erant ; fratris au-

tem ejus jujla.

JNos [cimus , quoniam translatà fumus

Qu

o

de morte ad oitam , quoniam diligimus fratres.

Qui

non diligit , manet in morte : Omnis ,. qui odit fratrem

YR d

Yons

hi

faum, bomicida eft. — Et [citís , quoniam omnis bomicida

von babet vitam eternam in femetipfo manentem.

In

J

£t

quem locum S. AucusTiNvus Tra&. 6. in il-

lam Epiftolam ait: S'am ergo /i contemnebat quisquam

ii

(

i

odium fraternum 5 munquid. & bomicidium in corde fuo

gtl

contempturus e[1 9. INon movet manus ad occidendum bo-

t ml

an d

minem , bomicida jam tenetur à Domino : . Vioit ile, &

ifle jam intevfe&tor judicatur.

Et pauló fuperius:

p

as

1

M

"

Ubi e[1 invidia , amor fraternus e[Je mon pote[t.

Qui

dnvidet , non amat.

Peccatum IDiaboli efL in illo : quia

..;u.nimüw!i l

Cecidit enim , €9. invi-

€2 Diabolus invidendo dejecit.

hd E

dit fZanti.

JNon ideo voluit dejicere ut ipfé fLaret , fed

rf

me folus caderet.

D

Ténete in animo, ex boc, quod fubjecit,

ii

invidiam mon po[Je e[Je in charitate. — Habes aperté cüm

t

|

laudaretur ipfa cbaritas , charitas non emulatur.

INoR

D

N

l

fuit cbaritas in Cain ; & mifi e[Jet cbaritas in zdbel, non

f

W

N

J

acciperet Deus facrificium ejus.

Cum enim ambo obtu-

Vl x

p

liffent , ille de fru&ibus terre , ille de fetibus ovium :

^

; QU

]

Quid putatis Fratres , quia IDeus fruttus terre negle-

10 fer Jtt

xit? INon intendit Deus ad manus 5 fed in corde vidit :

i fp)

€&g quem vidit cum cbaritate offerre , ipfius facrificium

3 p x

vefpexit ; quem vidit cum invidia offerre , ab ipfius fa-

crificio oculos avertit.

Opera ergo bona /dbel. mon. dicit

X

Aini

nifi charitatem : .. Opera mala Cain mon dicit nifi odium

fraternum. — Parum ef[t , quia odit fratrem fuum, C in-

T

Af

g COm[

vidit operibus bonis : Quia imitari noluit , necare voluit.

Kt binc apparuit , quia filius erat Diaboli , & ille binc

"t d

"ii

app a-

!

)

r

DE 7. VITIIS CAPITALIBUS.

67

i ) Qïli lts

| W?T qw,

apparuit S'uflus Dei. — Hinc ergo difcernuntur bomines.

LT

Neim attendat linguas , fed fatta , & cor.

ii

QuicRiTUR 8. An fint capaces Abfolu-

Wt f

'

tionis & S. Communionis , qui fovent odium ,

T TM

prefertim manifeftum ac fcandalofum ? Et que-

pimu D

nam fint fignà talis odii ?

TET

REsPONDEO í.

Vi (i

Sigha gfavis ejusmodi o«

dii funt, fi quis gaudeat de malo gravi alieno ; fi

"

optet inimico grave malum; fi libenter audiat

Ug

Vel loquatur de vitiis ac defectibus inimici nullo

alio ex motivo utilitatis vel neceffitatis propriz,

tiy. )

[

quàm oble&ationis ex malo inimici , fi recufet

u g

&cceptare &quas conditiones reconciliationis vel

DI

pacificationis; Ífi nolit tentare confueta media

reconciliationis feu compofitionis j fi nolit com-

i tl w

promittere in &quos arbitros; fiin jure dubio

D TA

vel intficato recufet equam transactionem judi-

u a

Cio virorurm indifferentium 5 ac denique fi in ju«

u

te etiam certo, attamen non liquido ob defectum

mi. x

fufficientium probationum, vel non fatis demon-

s d

ftrato ob incapacitatem intellectus-in adverfario

T

nolit parum aliquid ex charitate cedere amore

i jeiet

pacis ; quantum fine gravi fuo & fuorum praju-

m

dicio fieri poteft.

T qi

]

RrzsPoNDEO 2. Si Confeffarius aut Pato«

i

!

ii

N

Chus fa&to exa&to de his fignis examine depre-

"

j d

hendat in ponitente vel Parochiano figna manifé-

in o

[la talis odii, tenetur ei denegare abfoiutionem ;

& fi figna fuerint publice notoria cum aliorum fcan-

miis*

mj

dalo , etiam Communionerm , nifi fpondeat emen-

dationem & obfervationem conditionum ]ure

ill"z, 712(,'(1""7

x

haturali ac divino requifitarum.,

M,ä'v;

Ea

ld

E

68

TRACTATUS

itifer]

Id PRosBATUR ex Scriptura , Patribus &

gt U

Conciliis, adductis à P. N AT ALI l. c. C. 9. a. 5.

y lol

Res. ?.

Nam i. CugrzsTUSs Matth. 5. dicit :

at

& ili recorddtus fne-

Si offers inunus tuum ad lltare ,

n

ris , quia frater tuus babet aliquid advoer[um te., velin-

)

que ibi munus tuum anie Zltare, €9 vade prius reconci-

liari fratri tuo , &2 tunc veniens offeres munus. tuum.

2. S. AucusTINUS Lib. 1. de Sermone Do-

atl

mini in Monte Cap. 16. ait : ,, Pergendum eft ergo

/

»ad reconcilia

tionem, cüm in mentem venerit ,

um

m in aliquo lzfimus : Per-

» quod nos forté fratre

m

»gendum a

utem non pedibus corporis, fed mo-

"

T

T

» tibus animi

, ut te humili affe&u profternas fra-

in

Va )

»tri, ad quem chara cogitatione cucurreris ,

nus oblaturus es.

Ita

0x0,

» confpe&u ejus , cui mu

, enim etiamfi prefens fit,

poteris eum non fimu-

.

h; n

,»lato animo lenire ,

atque 1

n gratiam revocare

35 TW

do, (i hoc prius coram Deo fe-

» veniam poftulan

u

DT

»Ceris , pergens a

d eum non pigro motu corpo-

a

dile&ionis affectu : . Atque in-

» ris, fed celerrimo

RU

,ü

mflï

d

Vr

, de veniens, id eft , intenti

onem revocans ad id

TR

» quod agere

coeperis , offeres munus tuum.

ii

3. $. Jo^

xNrs CuavsosTOMUS Homil.

,

Aioten d

16. in Mattheum.

, O admirabilem (inquit) be-

átque ineffabilem erga homines a-

j: quODd

»nignitatem ,

m

,morem Dei! H

onorem füum defpicit, dum in

em requirit.

Interrumpatur ,

[

» proximo cbaritat

"t Olineg

»inquit, cultus me

us, ut charitas tua integretur.

m reconciliatio. Pro-

m

» Sacrificium mihi eft fratru

» pterea quippe non dixit :

Poftquam obtuleris ,

]

e

Ta$ .

Sed munere ipfo jam

, àut prius quàm offi

"Ut

»pofito , & inchoan

te facrificio reconciliandum

fam i

N l

,mittit ad fratrem. . Quam igitur ob cau

» ítud

DE 7. VITIIS CAPITALIBU S.

69

m

| »ftud fieri jubet? Duo funt, que per ifta defi-

l(

»gnat. Unum quidem, quod jam dixi, oftende-

lst

,Ie fcilicet volens, quod honoret maximé cha-

» ritatem , & hanc acceptitlimum effe Sacrificium

IJVVMI M.

,ducat; abfque ifta veró nec illud profe&tó fu-

1

J

Lf

»fcipiat. :Aliud veró quo irrefuütabilem quan-

m

,dam neceffitatem reconciliationis imponat. Qui

N

, enim juffus eft non prius munus offerre quàm

pnd

, reconcilietur offenfo : etiamfi non ob proximi

T

» charitatem , faltem ne Sacrificium maneat im-

QO

» perfe&um , currere ad contriftatum jubet, ini-

Propterea & diferte

jrots, d

,Ihicitiasque diffolvere.

t pl

,cun&a memoravit , terrens illum videlicet &

Cüm enim dicatur : Relinque mu-

P CURU

» füfcitans.

frürü &

,nus tuum, non ibi fubfiftit, fed intulit , ante

um nonit

,Altare ; rurfus ab ipfo etiam loco horrorem

f feltd

»injiciens : & vade : Nec tantüm dicit: Vade:

um 0i

» Sed adjunxit, prius : & tunc veniens offeres

Ti

,1mnunus tuum : Per omnia ifta fignificans, quia

1 At

diffidentes ne-

d

» per aliquas inter fe inimicitias

» quaquam Menfa illa fufcipiat.

Audiant hi, qui

p a.

micitiis ad Com-

z D

» facris Myfteriis initiati, cum ini

Audiant etiam

,munionem Altaris accedunt.

J anm'[

Offerunt nam-

, illi, qui nondum initiati funt.

d

; OID;

»que & ipfi munus & hoftia

m , orationem dico

jl

"K.A'-; u

j

Quia enim & hoc Sacrificii

»& eleemofynam.

- Jf

» inftar obtineant, audi Prophetam loquentem:

jb

» Sacrificium laudis honorificabit me. Et rur-

.econfüiitiwf

,füm : Immola Deo Sacrificium laudis : &c.

f übï

»Elevatio manuum mearum Sacrificium ve-

gue

p

»fpertinum.

Itaque etiamfi orationem cum ta-

E 3

» li

jrà fï"j

I

76

TRACTATUS

d

DN

»li offeras voluntate , melius eft orationem re-

o

»linquere, & ad reconciliationem fratris excur-

A

pdi

»TIere, & tunc orationem confequenter offerre,

TA qu

» Propter hoc enim fa&a funt omnia.

Idcirco &

"

N

» Deus homo fattus eft , atque omnia illa geflit,

»

.l

» Ut nos in unum fine dubio congregaret.

4. CoNciLIUM CAR THAGINENSE QUAR-

TUM, Canone noragefimo tertio : , Oblationes

» (inquit) diffidentium fratrum , neque in Sacra-

i U

"

»Iio, neque in gazophylacio recipiantur.

5. CoNciLIiUM ARELATENSE II. Can,

l Mld?.t.

5o. , Hi, qui publicis inter fe odiis exardefcunt,

d

» àb Ecclefiafticis Conventibus funt removendi :

» donec ad pacem recurrant,

J

( !

6. CoNcriLIUM AGATHENSE, Can. 3r.

» Placuit, ut ficut plerumque fit, quicumque o-

» dio aut longinqua inter fe lite diffenferint ,

&

z

J

»àd pacem revocari diutina intentione nequive-

pTint, à civitatis primitüs Sacerdotibus arguan-

[r

lo

s UR

ui fi inimicitias deponere perniciofa in-

»tentione noluerint; de Ecclefie cotu juftifli-

RW

» ma Excommunicatione pellantur.

dlitis

7. CowcirLIUM IrLERDENSE, Can. 7.

» Qui Sacramento fe obligaverit, ut litigans cum

d

»Quolibet, ad pacem nullo modo redeat , pro

rl

»Perjurio uno anno à Communione Corporis &

Tà. a

» Sanguinis Domini fegregatus , reatum fuum e-

m; lul

» leemofynis, fletibus, & quantis potuerit jeju-

g.

»niis, abluat; ad charitatem veró , quzx operit

'f"f?Plläf. $

» inultitudinem peccatorum, celeriter venire fe-

i t

» ftinet.

X nj

8. CoucirLIUM ToLrTANUM XI. Can.4.

»Sicut omnis, qui diligit fratrem fuum ex Deo,

u

" ita

m

DE 7. VITIIS CAPITALIBUS.

l Wionm

71

ial fratris n

», ità omnis , qui non diligit proximum, ex Dia-

ttrg

» bolo eft: Dile&ione enim fola difcernitur quis;

"i

m

,,€X quo genitus approbetur, dicente Joanne :

ïomniailhg;;

,;1n hoc manifefti funt filii Dei & filii Diabo-

gte,

,i. Omnis, qui non facit juftitiam, non eft

IN

UMUM

, de Deo, & qui non diligit fratrem fuum. ---

, Et poft paululum : Omnis, qui odit fratrem

y at

tf

,;füum, homicida eft. --- Cüm ipitur his prz-

» ceptis Beatus Apoftolus confona predicatione.

r LU

Ql n

» Concordet dicens; NNon occidat Sol füper.

iracundiam veftram , & nolite locum dare

Tif

,]Diabolo ; relate fünt nobis quorumdam Sa-

yto, a.

, cerdotum perfone in tantam obftinationis ef-

yctngs

» ferbuiffe difcordiam, ut non folüm illos ab ira

Tenfrit,

,; occafus Solis non revocet, fed nec annofa qui-

Tone qun

» dem tranfactio temporum ad bonum charitatis.

,reclinet: Quippe in quorum cordibus ita Sol

X ag

:perniciqïm

, juftiti& Chriftus occubuit , ut ad lumen chari-

» tatis redire vix poflint.

Horum igitur & fimi-.

; vl

J

!

, lium difcordantium fratrum oblationes , juxta.

,antiqui Canonis definitionem , nullo modo re-

w u

» cipiendas effe cenfemus,

, lügos

De perfonis tamen.

pdb r

,» difcordantium id fpecialiter definitione praci-

» pimus, ut antequam eos reconciliatio vera in-

g Ut

, ne&at , nullus eorum accedere ad Altare Do-

rnclt

, Inini audeat, vel gratiam Communionis fanéte

T ponlfnï?i

» percipiat.

Sed geminato tempore per Poni-

n u

» tentiam compenfabunt, quód difcordie fervie-

jerter Y

Quodfi unus eorum, alio contemnente,

» ad fatisfa&tionem charitatis cucurrerit; ex eo

j

sf ^

» tempore , ut pacificus intra Ecclefiam receptes

I

,tuür, ex quo ad concordiam feftinaffé convin-

E 4

55 GICUP

)

72

TRACTATUS

» Citur; Sententia tamen Superiori fervata , ut

! ,IEIlham

, tempus, quod quisque in ira expendit, gemina-

Lt

,,tum in Penitentie fatisfaétione perfolvat.

n'mp?acï

9. CoNciLIUM TRossrtEJANUM , Can.

Mu

l

»

«

I2. , Cohibenda eft iracundia, pellenda difcor-

» dia, refrenanda eft rixa, ut non folum noftro

y

», Vitio non provocemus quemquam, fed ut pro-

» Vocati, & graviter lefi, juxta Pauli vocem, fi-

/

(

»1nus cum fpatientia füpportantes invicem , &

»Qdonantes nobismetipfis, fi quis adverfus ali-

J

Sicut Deus in Chrifto

Qï al

»quem habet querelam.

, donavit nobis , ita & nos dimittamus invicem

ER

» quod debetur nobis, ut dimittatur quod debe-

IiFiO, Qu

»tur à nobis.

Tale quippe pactum cum Deo

LUf

if

5, facimus in Oratione, dicendo: Dimitte no-

bis debita noftra , ficut & nos dimittimus

; debitoribus noftris.

Unde fummopere ca-

WEWC

, vendum eft omnibus nobis. Qui enim non di-

», mittit ei, qui facit fibi injuriam, hoc petendo

"

um

,,non pro fe facit orationem , fed füperinducit

l

, rnaledictionem, & fruftra fibi Deum propitium

TE C

J

»; fieri quarit , qui placari proximo negligit.

Et

Vr

» quia tales ab eo , qui Pax eft, feparati funt, ju-

(v

» T€ & ab Ecclefia feparantur, nifi inimicitias de-

Quod ubi confirmavit recitatis

1f «

pn

» pofuefirit. jj

1800

Conciliorum Carthaginenfis IV, & Agathenfis Ca-

ATIO

nonibus, ita concludit: ,,

uorum igitur obla-

,Uo in prafentis Ecclefiz& non recipitur Sacra-

[ tanq

n

3 In Lew

» rio, horum procul dubio anime à Coeleftis Sa-

», Ccrarii fcilicet Regni Dei repelluntur confortio.

//

10. CoNciLiUM NANNETENSE, Can. r.

[

ftatuit, ,, ut Dominicis & Feftis diebus Presby-

(

|

!

DE 7. VITIIS CAPITALIBUS.

73

Til

» teri, antequam Miffas celebrent, interrogent,

I

hl

, fi aliqui difcordantes fint , qui inter fe litem

,implacabilem habeant.

Et fi inventi fuerint ,

Ti t

»ftatim reconcilientur.

Quodfi renuerint pa-

hi

» cem füfcipere , ab Ecclefia ejiciantur , ufque-

X i

f

,» quo ad charitatem redeant.

Non enim poffu-

Q

!j

li

(

1j

1mus munus vel oblationem ad Altare offerre,

al W

» donec prius fratri reconciliemur.

His ita per-

lt n

, a&tis Sacerdotes Miffarum Solemnia rité pera-

QU du

» gant.

at

QugRITUR 9. Quid fit Sufurratio?

.

las

RrzsPoNDEO: Sufurratio eft fecreta oblo-

RA QU

cutio , qua quis malum culpe alieng vel ponz,

tdum as

vel aliquem nature defectum inordinaté cuipiam

: D'mtte

renuntiat eo fine , ut juftam , que inter eos in-

T diniti

tercedit, amicitiam ledat, aut dirimat. Ad vitium

fufurrationis etiam pertinet, fi quis ex inconfide-

(nopae t

ratione graviter culpabili, przfertim habituali ta-

l em od

lia vitia detegat, qua laudabilem aliorum amici-

hao

tiam graviter ledere vel diffolvere poffunt, five

J m

id fieri pofht ex natura oblocutionis, five ratio-

umj

ne circumftantiarum & perfonarum , circa quas$

o ol

verfatur oblocutio.

d lt

QUIZRITUR Io0.

An Sufurratio fit ex fuo

iliindta

genere peccatum mortale?

d

ResPoNpDEo Aflirmativé.

')

Lt

Rarr10 eft, quia in Scriptura fiepius propo-

pna g*

]

*

nitur tanquam objectum gravis indignationis di-

vin:.

prepi

In Levitico Cap.19.dicitur : 1Von eris cri-

n C[Eïf

minator , mec fafurro in populo.

Et Proverb. Cap.6.

huir n

Sex funt , que odit Dominus , & faptimum dete[latur a-

ITENSEJO

:

nima ejus : Oculos fublimes , linguam mendacem , manus

is diebusP:'ff

effundentes innoxium Janguinem , cor macbinans cogita-

D]

W

$

tiones

TRACTATUS

n

74

tiones pe[fmas , pedes veloces ad currendum in. malum ,

| Qm

pl

roferentem mendacia , teflem fallacem , & eum , qui fà-

minat inter fratres difcordias.

Et Cap. 26. Cim de-

t

Yi

fecerint ligna , extinguetur ignis , & fufurrone fübtratto

jurgia conquie[cent.

Ecclefiaftici 28. Vr peccator

"

p

í

turbabit amicos ,. & in medio pacem babentium immittet

inimicitiam. --- Sufurro €? bilinguis maledittus: Mul-

[

"

tos enim turbabit pacem babentes.

Lingua tertia mul-

tos commovit , & difperfit illos de gente in gentem. — Ci-

t

tUtl

vitates muratas Divitum de[truxit , &? domos Magnato-

vum effodit.

Virtutes populorum concidit , & gentes

hi. .l

fortes difJoloit. —.Lingua tertia mulieres viratas ejecit ,

Aim

Aitei

& privavit illas laboribus fiis. — Qui vefpicit illam,non

babebit vequiem , nec babebit amicum , in quo requiefcat.

a ld

J

Flagelli plaga livorem facit : Plaga autem lingue com-

minuet o[Ja. .Multi ceciderunt in ore gladii, fed non fic

"od

quafi qui interierunt per linguam faam.' Ecclefiaftici

N

It

[

E-

r

Cap. 5. Non appelleris fafurro && lingua tua ne capia-

I

vis , €9 confundaris.

Super furem enim eft confufio ,

€&9 ponitentia, C denotatio pe[Jima fuper biliaguem : Su-

Jurratori autem odium , & inimicitia , & contumelia.

Epift. ad Rom. Cap. x.. Tradidit illos Deus in repro-

))1

N

bum fenfum , ut faciant ea, que mon conveniunt , reple-

ln

tos omni iniquitate , malitia , fornicatione , avaritia , me-

u

quitia , plenos invidia , bomicidio , contentione, dolo , ma-

Jfom

lignitate , fufurrones , detrattores , Deo odibiles , contu-

A (

imeliofos , fuperbos , elatos , inventores malorum , parenti-

um

bus non obedientes , infipientes , incompofitos , fime affe-

QU d[

Tirihen

&Hione , absque federe ,. fine mifericordia.

Qui cüm ju-

EU

L

Jlitiam Dei cognovi[Jent , non intellexerunt, quoniam qui

4Auimpü

talia agunt , digni funt morte : & non folàm qui ea fa-

üMaAU

i

*;b Mean.

ciunt , fed etiam qui confentiunt faciei?tibus.

d

»LA

d

Qvuz-

l-

DE 7. VITIIS CAPITALIBUS.

75

ltss

QuuRITUR 1r. Ex quibus caufis oblocu-

ml mlm

tio poffit ab omni peccato , vel faltem mortali

DAf Q

excufari ?

Jj

RESsPONDEO r.

Oblocutio excufatur à

A g,

peccato mortali, fi aliorum recta amicitia non

l

lm

graviter leditur.

L^

REsPONDEO 2.

Oblocutio excufatur ab

LT

omni peccato , quando per eam aliorum injufta

ALE

ac nociva amicitia difTolvitur.

Ita re&é P. N A-

n

TALIS loco citato, ubi Reg. 4. & 5. fic fcribit :

UMT

Primà.

» In fufürrationis peccatum non incur-

Bo i

»Iit, qui malum proximi renuntiat alteri, vel ad

Tf

» falutem ipfius procreandam , vel ob Ecclefie,

Ll

,aut Reipublice utilitatem ; vel ut amicorum

m la

» fuorum bono confulat, vel ut pravas & in da-

Bu d

, mnum alterius confpirantes amicitias diffolvat,

Tetefa

» Non funt igitur fufurrationis rei, qui Superio-

T

»ri mala fubditorum revelant, ad eorum emen-

n nf

» dationem, vel boni publici gratia, putà ne ad

ag

»» facros Ordines promoveatur Canonicis impe-

B und

» dimentis irretitus, ne ad Beneficium Ecclefia-

i u

»fticum promoveatur indignus: Ne ad Mona-

;; fticam Profeffionem admittatur, qui fecundüm

amul, v

» Canones, aut Regulas , vel Confüitutiones. Re-

j o

dinin J

» ligioforum Ordinum; ad eam vel abfoluté, vel

» in tali Ordine emittendam ineptus eft : INe ma-

dl t

» trimonium contrahere permittantur , quos à

n p

f)

. contrahendo, vel abfoluté, velinterfe, Lex

"

fj

L

jl

T )rfq j

, Divina, vel Ecclefiaftica impedit: INe aditus

j ia

» ad Aulam pateat fufpeGte fidei viris ,' vel ad-

i, at

, Verfus falutem Principis conjuratis : ne Divini

yfingi

"

» Verbi predicatio, Confeffionum audiendarum

1

» Inunus , docendi provincia hominibus errores

, Contra

W

n

726

TRACTATUS:

, contra fidem'aut bonos mores clam diffemi-

, s W

,,nantibus , feu prava quecunque Dogmata tra-

gnoum

J

, dentibus , aut ad novitates do&rinarum pro-

p

H

»penfis, fiveumente & corde corruptis deman-

Qr

Non funt etiam fufürrones, qui puel-

» dentur.

.

QQCC«

, 12 , aut ejus parenti

bus, ex charitate , & amici-

a vitia aut veros defe&tus alicujus hominis a-

!)

$ ü

& in

» periunt, qui puellz ipfius nuptias ambit ,

j

f

, eorum à

flinitatem per fraudes & dolos itrepe-

it

Sufurronibus denique non funt

Jemn :

,Ie nittur.

, annumerandi, qui mala alient culpe, aut poe-

nj

ht at

,ne, vel naturales defe&us aperiunt alteri, eo

; ine ,

ut diffolvant amicitiam utriufque faluti

mäcus. Ü

, periculofam

, aut in grave fcandalum aliorum

» Vergentem ;

ut fi quis inter concubinam &

difcordiam excitet eo fine ut

,, concubinarium

Se-

, infame illorum 'contubernium

diffolvat.

5 Cundb.

Venialis eft füfurratio, cüm quis per

t aliquid de alte-

» jocum amicorum uni renuntia

; FO

, quod fcit ingratum ipfi fore, & ex eo non

icum, non ta-

; nihil commotum iri adverfus am

N

;,men ita ut amicitia diffolvatur

aut labefa&e-

j tur.

In ea enim hypothefi nec amicos disjun-

Ab

,gere, autgrave

m inter illos difcordiam ferere

wf

M

'IEEJ'*'

TAMIL

Uïq

,intendit: Necq

uz dicit homo leviculus , &

M

te natura, aut habita

, facetus , talia funt ut füap

Qïimü

», ratione perfonarum , amici

tiam infringere, aut

leves aliquc fu-

A ftetfn

» graviter ledere valeant; & fi

ABSBQy)

», fpiciones,

vel contentiones hinc inter amicos

certum eft, fe illas protinus difüpa-

AUs

:

», Ooriantur ,

,, turum, ac fedatürum; quia apud utrumque au-

Tf "

T u

Dj

, &oritat

e valet, utrique amicus eft, novit uter-

(y)

alias periculo-

EE u

»que ip-fum ad jocos hujusmodi,

» 1085

;

ïm f

DE 7. VITIIS CAPITALIBUS.

77

8 n d

Q]

,,fos, proclivem. His, inquam, circumftantiis

i

M

,Concurrentibus, fufurratio veniale duntaxat

QU TM

»; peccatum eft.

QUERITUR I2.

An fufurratio fit majus

TOR

i L

peccatum detractione?

REsPONDEO Affirmativé.

ij

Wi um

Id P. NATALISs l. c. Reg. 6. fic probat :

, Peccatum in proximum eo gravius eft; quo

il doly n

, per ipfüm gravius damnum proximo infertur:

UT

1

at d

,Damnum autem eo gravius cenfendum eft,

, quo majus & excellentius bonum ipfi eripitur.

prit d

Ltl

5 Inter c&tera veró bona exteriora praeminet a-

» micus.

Unde dicitur Ecclefiaftici 6. dmicus

a d

QOX

»» fidelis , protettio fortis : Qui autem invenit illum, in-

Cv

,, venit tbefaurum.

"nico fideli nulla efl comparatio ,

Yat & [

, & non eft digna ponderatio auri & argenti contra bo-

diftlra. !

"hmnicus fidelis medicamentum

tin qu5

, itatem. fidei illius.

, vite & immortalitatis , &2 qui metuunt Dominumy,in-

jgil a

» venient illum.

Fama autem ipfa, quz per detra-

TCC

» &ionem tollitur, ad hoc maximé neceffaria eft,

jum, X*

T

,,ut homo idoneus ad amicitiam habeatur.

t a. XMELC:-

,;ideo füfurratio eft majus peccatum quàm de-

TT

» tractio, & etiam quàm contumelia: Quia ami-

Qd

, cus eft melior quàm honor ; inquit S. 'homas

j ]EVIICUllUISg

3:2:9 " qu3It- 74* qrt. ».

fitifà u

An quedam fufurratio-

QUJERITUR I3.

gt

,

num genera fint aliis graviora ? Et quenam illa?.

[j

"

REsPOoNDEO ex P. NATALr l. c. Reg.7.

» 9Sufurrationis peccatum aliud altero gravius eft

li yd r

iib

,non folüm ratione finis, quo fit interdum ut

»nov2 deforritatis acceflione cumuletur , feu

lum

um

»; àd alteram quoque peccati fpeciem pertineat ;

»Íed etiam ratione aliarum circumftantiarum.

us

!

32 Gfa'

Y

78

TRACTATUS

vt

» Gravius eft fcilicet peccatum füfürronis , qui

,l

»difcordiam ferit inter virum & uxorem , ut

y

ii

» ipfius uxoris amplexibus fruatur, quàm fj nul-

, n

,,la alia nifi fufurrandi libidine eorum concor-

, diam turbet: Quia non folüm fufurrationis ,

,UI

»!

(f

», fed etiam adulterii reus eft. Sed & fufurratio

ninl

»,qua quis alteri conjugum renuntiat abfoluté a-

J

Mi

j

5,liquid de altero , quod ipforum amorem diri«

, mere aut labefactare poflit, gravius peccat in-

!

LJJFEI

J

r

Vi

"

I

,, tra eandem fpeciem, quàm fi neceffitudines a-

,,lias, quárum non ita facrum nec ftri&um vin-

lu

,a

,, culum eft , difrumpere niteretur. Sic gravius

,a

,, peccat fufurro, qui Patrem ità commovet in fi-

vj u

, lium, ut ipfum exhefedet , aut durius tra&tet :

» Vel qui Domino aliquid renuntiat de fervo,

)j ïlïl'd'ijrm

yt r[neaz:

[

, quo fit ut ipfum é domo fuo expellat , aut gra-

,, ves adverfus illius fidelitatem fufpiciones con-

:?[??yü

,, cipiat, aut ipfum excipiat acerbius: vel Auli-

,Ccus, qui in aurem Principis aliquid ex invidia

il

W

iU

, infufurrat de altero, quod ejus animum ab illo

, ita abalienet , aut abalienare poífit, ut gratia

f

DN

,fua, & beneficiis, & muneribus vel officiis il-

,,lum privet , illique Aulz aditu interdicat: Id

ylitig;

, que molitur ut de illius infortunio crefcat , ut

Ukbfüäaf [

,in ejus locum adrepat: velqui fufurrationibus

a

, fuis bella five inteftina , five exterta accen.

i T

(

101

, dunt , qnales multi erant ex Confiliariis Saulis ,

»qui ejus voluntatem à Davide alienare , & in il-

RESPOA[

25 1

um Regem concitare conabantur, 1. Reg. cap.

MA

$» 12. & 24.

Tili (inquam) gravius fufurrationis

» peccatum committunt, quàm fi vulgates con-

, jun&iones & amicitias oblocutionibus fuis di-

,,rimere aut perturbare conarentur. Unde cir-

$, Cum-

DE 7. VITIIS CAPITALIBUS.

79

fuïurrom.,;

AT

» cumftantis huj

usmodi in Sacramentali Confef-

!l

»lone funt n

eceffarió exprimendz.

Sic

ra-

li

$, Vius peccant füfürrones

p

»1Ininum , vel San&imo

» qüi Religioforum ho-

nialium amicitiam diri«

m

» Inunt, aut fubditos adverfus Predlatos

Hs

& Supe-

» Iiores commovent : Unde fit ut difci

plinaRe-

TEUM

» gularis folvatur, vel remittatur ;

Ordo, & pax

T g

» Monafteriorum , vel aliarum So

ha,

cietatum fan-

|

IU

WWl

» &arum perturbetur

» partes fiant & conventi-

fl

» Cula, nafcantur lites

$)

Ícandala oriantur. Cüm

TCf

, enim fan&tior fit Frat

rum &Sororum in eadem

AU. Si:g,

» Familia religiofa Deo fervientium ?

quàm fz-

OO

» Cularium amicorum focietas ,

& verfus ille

Lüttüsti

, Pfalmi 132. Kcce

» quam bonum €? quàm jucundum

Dl d

» babitare. fratres in

unum , magis proprié ad . eos

lt

» pertineat : Qui fà

[^

viount in unum , &? unum bomi-

fidoneh

», em faciant , ut fit illis veré quod [criptum eft, anima

i fel Atl

»» Ua , €5. cor unum , qnulta corpora , fed non multe a-

j ec r

,, nime ; multa corpora, fed non multa corda ;

(ut do-

iut i

»Cet S. Aucus T. ex

» Vius peccat fufurro

pof. in hunc Pfalmum) era-

m

» qui difcordias ferit inter

vul uf

» Monachos, aut San&timoniales, quàm qui fz-

.. cularium amicorum concordia

r

mfive amicitiam

yio t

»» labefa&tat aut perturbat.

ii

QU/RITUR 14. Quomodo poffit peccari

Tv

per detra&ionem, vel exultationem de malo a-

lieno ?.

nb

jitt i

RzsPouwDEo: De his dictum

eft in Decalo-

go Precepto 1. $. & g.

| I:Rig

[]^

qiüf

J

ínj

yug

jui

QQJ "

[l

D]

9

$. VI.

N

TRACTATUS

N

80

j u

J

$. Vl

f

!

P

A

De Gula, €& Ebrietate.

jur v

JÉERITUR . I.

Quid fit Gula ?

( t

Q

ReEsPoNDEO: Gula eft inordinatus ap-

f

:

i

petitus circa efculenta & poculenta. .

J

UJRITUR 2. Quid fit ebrietas; feu lcrapu-

la? Et quotuplex ?

RzsPOoNDEO: Ebrietas eft privatio ufus ra-

tionis per immoderantiam in potu.. Eadem eft defini-

j Dl |

tio crapule.

Dividiturautem crapula in- 7eolo-

CnAPULA THuHroro-

?0

WATI

n

gicam.& non Tbeologicam.

)v

GICA eft, in qua homo fic deftituitur ufu ra-

tionis, ut nequeat diftinguere inter peccatum &

J

non peccatum. CRAPULA autem NON Tuso-

LOGICA eft, in qua homo necdum ita deftitui-

|

WTO

l Aül

tur ufu rationis , ut nefciat diftinguere inter pec-

catum & non peccatum.

ARQNDI

An Gula & Ebrietas fint

QUAXRITUR 3.

ex füo genere peccatum mortale?

*

fi

REspoNDEO Afülirmative.

CUT

Rarro eft, quia in Scriptura proponuntur

tanquam obje&tum gravis indignationis divinz.

df

Sic dicitur Ifaie g. /e , qui confurgitis mane ad e-

'alupta:um,

brietatem . feandam ,

& potandum ufque ad ve[pe-

]C(EHFUAP(

vam , ut vino ejLuetis.

Et-CumisTus Lbhér"2H

1 i

"ttendite «vobis , me forte' gr

aoentur corda- ve[ira in

Mu

erapula , & ebrietate , & curis

bujus oite , & fü-

atf

Tanquam | la-

peroeniat in *os repentina dies illa.

UT

queus enim fuperoeniet

in omnes , qui

Jedent — faper

fi&itdeponi,:

faciem univer[a terra.

Et Apoftolus ad Rom. 13.

MT

arma lu-

&

Abjz'cz'atnus opera tenebrarum , € induamus

es.

]

!

! k*ï'llw

|

dT

|

D

DE 7. VITIIS CAPITALIBUS.

8r

cis. Sicut im die boneflà ambulemus , non in come[f-

Jationibus , &? ebrietatibus , non in cubilibus & im-

[5

pudicitüs.

Et 1. Cor. s. Scripfi vobis , fi is , qui

ol

frater: nominatur , efd fornicator , aut idolis ferviens,

aut ebriofas , aut vapax , cum bujusmodi mec cibum

Trirda

lt

fumere.

Et C.6. JNolite errare; meque fornicarü,

meque idolis feroientes , neque adulteri , meque ebriofi

i

vegnum. Dei po[fidebunt.

Et ad Gal. s. Manifefia

funt opera carmüs , foruicatio , idolorum fervitus , bo-

r

mücidia , ebrietates , come[Jationes ; qui talia agumt ,

Iiendi

vegnum Dei non po[fidebunt.

Et Luce 12..-v. 45.

hm

Si dixerit feérous : moram facit Dominus qmeus. veni-

AA T

ve; Cg caperit percutere fervos & ancillas, & ede-

Mitun

ve, C Dibere , & inebriari , veniet . Dominus. fervi

r pact

ilius , €» dividet eum , pariemque ejus cum infide-

myoy To

libus ponet.

i ia d

QUJZERITUR 4.

In quo. confiftat malitia

gule & ebrietatis ?

Vi

RESPONDEO:

Malitia gule & ebrietatis

confiftit in tribus : PRxMo in voluntaria deordina-

Torets t

iione rationis ad finem ultimum , circa objectum ex

fuo genere graviter dehoneftativum, & damnifi-

n þïOþOD)lD

cativum vite humange , utpote valde inclinans

ad conftituendum finem negativé in hoc genere

gna'ionis t

In

f t

voluptatum , & agendam vitam beftialem.

j

hoc fenfu Apoftolus dicit: Quorum Deus venter eff.

T.

Ebrius enim ineptus eft ad operandum

mstus

Phil. 3.

modo humano ad gloriam Dei , cum nec ftatus

j in

'

ebrietatis fit medium ad reparandas vires, quale

)

eít íomnus , & refectio ; nec actualis inebriatio

j T

y r

poteft deponi, ut fomnus, f1 quis excitetur ; nec

in eo ftatu permittit ullam actionem ex imperio

jl t

rationis. Itaque hic ftatus eft beftialis , & con-

F

tinet

j

D. 44mort T. de 7 . vitiis capit.

TRACTATUS

n

82

tinet gravem inhoneftatem, vite humane ex fua

m

j tend

natura ordinate in Deum. . SECUNDO, ?n perdi-

tione talentorum , qu& Deus homini conceffit in fu-

g u)

yimo. 4

ftentationem propriam , familie & pauperum.

Itaque continet etiam malitiam prodigalitatis.

d

'TERTIO, jn voluntaria inclinatione appetitus ad va-

via vitia, puta , luxurie , litium, inconfiderationis

in negotiis, perditionis temporis, neglectus bo-

norum operum, tepiditatis in divinis, adhafio-

AII

TAU

ln

(

nis habitualis ad hoc genus voluptatis beftialis,

ita ut facile homo per affüetudinem in ea volu-

MOAT d

m

n

ptate conftituat negativé finem ultimum , &c.

vi

10

Hinc Proverb. 13. dicitur: Cuj ve? cujus patri

[

Qu

ve? cuirixe? cuifovee? cui fine caufaculnera? cui

m

fuffufio oculorum? | INonne bis , qui commorantur in vi-

Af

(

n

n0 , & fludent calicibus epotandis ?

IN

ru

UJXRITUR 5. An peccent mortaliter, qui

graviter ultra congruam fuftentationem natur&

Yn

N

excedunt in cibo & potu, etiamfi non priventur

ufu rationis, nec repleantur ufque ad vomitum?

!N

RESPONDEO I.

Si exceffus ille notubilis &

evidens fit , & quoad valorem efculentorum vel

DIb

poculentorum pertingat ad quantitatem fufficien-

Mgny

tem pro gravi furto refpectu communitatis pau-

Mul

perum , nempe mediam partem aurei , talis ex-

d df

"

ceffus eft peccatum mortale, etiamfi non fequa-

pj

litt

tur vomitus, aut privatio rationis.

r

Drxr: notabilis & evidens.

'Talis exceffus fo-

ret, ubiquis jam advertit; íe manifeíté trans-

Xtni

"t

gredi, faltem venialiter, limites temperantiee vel

" æfümag

honeftatis , & tamen ultra materiam peccati ve-

t

hu

nialis per

git aggravare notabiliter quaptitatem

1

l

n

:-

m

ll

D

expeníz.

RAarcio

|

'*W M

DE 7. VITIIS CAPITALIBUS,.

83

p

"U

ATIO eít, quia quilibet füb peccato mor-

tali tenetur fu

lted

perflua füo ftatui & familiz eroga-

Pt

1

ä

re in pauperes ,

prout oftenfum eft in Precepto

prim. Ergo, cum ea,

I i

quz talis infumit in fuper-

MTt

fluos cibos & potus, e

videnter pertineant ad fu-

perfiua, eoipfo in przfata quantitate conftituent

iOl

1 tj

peccatum mortale, dum fübtrahuntur

pauperum

communitati.

d d

RESPONDEO 2.

lptirid

Si ille exceffus notabilis

quoad valorem efculentorum vel poculentorum

jl

n

(

committatur ab habente uxorem vel familiam

1 uldmu,j.:

pauperem , octava pars aurei fuperflué infumpti

fufficit ad conftituendum peccatum mortale.

RaT10 eft, quia fubtrahere uxori vel fami-

d

li pauperi octavam partem aurei, eft peccatum

mortale,

prout in Pracepto feptimo de furto di-

Dortlltnt

&um eft.

TOE

IpDEM PROPORTIONALITER DICENDUM

X r

EST de mediocriter divite , ut exceffüs cum fü-

P

perflua expenfione quartz partis unius aurei feu

Tle vt

Vlentonuti

tum mortale.

unius floreni fufficiat ad conftituendum pecca-

)

quenlits

mmüitdi]

REsPONDEO 3. Ad conftituendum pec-

catum mortale perinde eft, five per exceffum e-

uuni,

jusmodi afcendatur ad quantitatem füfficientem

asl

pro gravi furto per unum a&um, five per plures

Yi

a&us moraliter continuos,

prout continui funt,

fi quis fingulis diebus Domi

Ti exc;ü'ï

nicis ac Feftis in ho-

fpitio metas fobrietatis excedat.

Exceffus enim

t

leves in zeftimatione morali eatenus coalefcunt

n

in füummam gravem.

W qUällï'ï

RzsPONDEO 4. Si exceffus notabilis quö-

ad cibum vel potum fit habitualis, ita ut peccans

Rx

P^

habeat

D

84

TRACTATUS

i u

habeat confuetudinem ordinarié excedendi in ci-

ii

bo vel potu , omnes a&us provenientes ex tali

ET

confuetudine funt peccatum , quamdiu malitia

ial

hujus confuetudinis tion fufficienter retractatur

w]

per eflicacem conatum eradicandi talem confue-

Ti

tudinem, v. g. per fugam occafionum ex prava

focietate, aut per peenitentias pro lapfibus , puta

jejunia, abftinentias , &c. etiamfi ille exceffus

£

non afcenderet ad quantitatem fuflicientem pro

li

materia gravis furti , nec peccans privetur ufu

n

ii

!

rationis.

)

UM

u

RaATIOo eft; quia ipfa hec confuetudo con-

tinet malitiam gravem, utpote voluntatem habi-

st t

2030

tualem conítituendi negativé füuum ultimum fi-

ip

l

M

nem in tali voluptate irrationali ac beftiali , ut-

d

pote nec relato , nec virtualiter referibili ad

Deum.

h

LU

N

REsPONDEO 5. Peccant etiam mortaliter

l P'Ok

in hoc genere Prxlati & Religiofi, fi per comef-

fationes aut compotationes fimul uno a&u vel

fücceffivé ultra eam quantitatem, quz jam mani-

J

fefté faltem peccato veniali transgreditur limites

tih i

temperantie vel honeftatis , infumant fuperfiué

o ;

notabilem quantitatem fufficientem pro materia

ravisfurti; aut fi habeant confuetudinem ex-

t p

PETD

cedendi in cibo & potu , etiamíy non priventur

ufu rationis , nec fatientur ad vomitum, nec per-

Tj

A0

veniant ad quantitatem fufficientem pro materia

ravis furti.

Idem dicendum de illis Pralatis,

&

T? (

qui permittunt talia fieri.

N Wïf&?ï,

RaAcrOo eft, quia Religiofi longé magis te-

nentur fua fuperflua erogare in pauperes vel alias

'A'ö,ämjm

i gra-

"od

Fgufas pias, quàm f&eculares ; cui obligation

viter

b

DE 7. VIfIUs .C'APITALIBUS. 85

äexcedenæj:

viter coptraveniunt per ejusmodi graves vel re-

N

petitos exceffus.

Et in cafu, quo non perve-

[TN

niunt ad quantitatem gravem , nihilominus ipfa

lr

confuetudo fic excedendi continet malitiam gra-

li dnus

vem, przefertim in Religiofo , nempe volunta-

d

tem habitualem , negativé conftituendi fuum ul-

t lnl :

timum finem in ejusmodi voluptate repetita ex

ii n

fuo genere non referibili ad Deum, aut certé in-

Vif

hefionem habitualem ad genus voluptatis , ex

QY

ril'v'f:.

fuo genere indu&tivi ad varios effectus nocivos

generi humano.

Hzc omnia, quod in comeffa-

n

tionibus & compotationibus non folüm tunc

TO

peccetur, fi homo privatur ufu rationis, fed et-

[up ul

iam quando ufuüs efculentorum vel poculento-

Fl

rum eft fuperfluus , aut quando frequens excef-

tt hr

fus tranfit in habitum,

x

PROBANTUR etiam ex Scriptura & Patri

m Qurtat

bus.

1. Proverb. 23. v. 2o. 1Voli e[Je in conviviis

um

jotatorum , mec in come[Jationibus eorum, qui carnes ad

]u d

vefcendum conferunt 5 quia «jacantes potibus & dantes

qe gt

Symbola confumentur. In hoc Textu precife ar-

srelltris

guitur confuetudo compotandi & comeffandi ,

juna:

tanquam caufa ex fuo genere frequenter indu&i-

p t

va ad paupertatem , & ob hoc ipfum intrinfecé

Similiter fub ratione indu-

al

mala, ac inhonefta.

yi n

&iva generali ad varios effe&us generi humano

i L

nocivos carpitur confuetudo compotandi Pro-

gt

verb. 13. , ubi dicitur : Cui ve? cujus patri v« ?

iil

Cui rixe? Cui fovee ? Cui fine caufa vulnera ?. Cui

Juffufio oculorum ?. INonme bis ,. qui commorantur in

g

vino, €9 fludent calicibus epotandis ? 1n hoc Textu

apuee

iterum eft fermo de confuetudinariis in compo-

T5

tatione.

.obligatioE

86

TRACTATUS

Wi

tatione. De malitia autem prodigalitatis in com-

mü qm V

u

eut

potationibus reperibili , & de inhoneftate plus

quàm beftiali , loquitur S. CixzsAR1U s Serm.;22.

m [

inter Auguftinianos, fic ait : ,, Confiderent ebrio-

üid

(F

!

Ü

1(1

»Ííl, i non pejores animalibus judicandi funt.

Ys

» Cum enim animalia amplius, quàm eis opus eft,

Oi /;]

huartil

» bibere nolunt, illi & duplum & triplum , quàm

» €is oportet, potum accipiunt. Etunde tribus

u

»àaut quatuor diebus refe&tionem rationabilem

» potuerant habere, uno die cum grandi peccato

'

» füo contendunt perdere potius, quàm expen-

» dere. . Atque utinam vel potum tantummodo

st

Atf d

» Perderent, & non etiam ipfi perirent., IpEM

z

l. c. Serm.

zi

9;.

» Qui amico fuo nimium propi-

fipt.

Ti

Mi

nr

|

» nando in anima efficitur inimicus, & corpus e-

»jus debilitare, & animam probatur occidere.

U

1

» Melius erat , ut ex illo ; quod una die plus eum

»aCcipere coegit , quàm expedit , per duos aut

P

» tres dies ipfum amicum ad fuum conviviufn re-

V

» VOcaret ; & unde eum una die nimium biben-

!

» do debilitat, ipfum in aliis diebus fufficienti po-

m w

)JU

»tureficeret; ut necille potum perderet , nec

,l

» amicum deciperet ; aut certé quod eft melius,

t d

» quidquid nimio potu perditura erat gula , pau-

in perm

» Peribus daretur in eleemofynam , ut & caro ra-

sprini n

» tionabiliter bibendo reficeretur , & per miferi-

ij l

» Cordiam pauperum animo redemptio prepara-

)

Ri

» FetUr. ,

S. AMBRosr7us l. de Paradifo C. 15.

n feyih

obfervat inhoneftatem primi gemeris in comef-

,

a

QU

fatione & compotatione confuetudinaria , quod

?

lï

Nnre

nempe homo in hac voluptate habitualiter con-

[

À

|

;

LU

T

ftituat finem negativé ultimum. , Qui funt, in-

» QUit , qui (ut ferpens) in utero fuo ambulant,

") d

» nifi

Ro

|

3

DE 7. VITIIS CAPITALIBUS.

87

adigijïläü 1

:

,nifi qui ventri & gule vivunt , quorum Deus

S:lanx l

, venter eft , & gloria in pudendis (in confufio-

Y

ii

p

,ne) eorum , qui terrena fapiunt, & cibo onera-

» i ad terrena curvantur., Lanc animi à füper-

YT

;

ii

nis depreffionem in hoc vitio CunrsTUs in-

(n d

l

nuit; dum Luce 21. dicit: Zfitendite, ne corda ve-

t

flra. graventur in crapula & ebrietate , €? curis bujus

LE Ws

Jüculi , & fuperoeniat in vos vepentina. dies illa. D.

VL r

Gnzconius l. 3o. Mor. C. 13. obfervat, per in-

Vgl y

temperantiam omnes virtutes fubverti. ,Mens,

Ls i

, inquit , füb gravi confufionis dedecore à fpiri-

Q at

, tualis certaminis congreffione repellitur, quan-

pttot

)

, do infirma in carnis predlio, gulee gladiis confof-

lO nitin |

Nonnulli aliquando etiam , qu£

» fa fuperatur.

t a

, magne funt fortitudinis, faciunt ; fed dominan-

QUutr o

, te gule vitio per carnis illecebram omne, quod

tade pl

» fortiter egerint , perdunt ; & dum venter non

, pttost

, reftringitur , per carnis illecebram omne, quod

LOI

,fortiter egerint , perdunt , & dum venter non

tiniun o

» reftringitur

, per carnis concupifcentiam fimul

xf

bruuntur. Unde & de Nabu-

, cuncte virtutes O

.

VM

» chodonofore vi

ncente fcribitur: Princeps co-

qudu

uid e-

»Qquorum deftruxit muros Jerufalem.

netp,

,nim per muros Jerufalem fignificans Scriptura

y, ul

, exprimit , nifi virtutes anima, qu ad vifionem

m t

,tendit? Aut quis coquorum Princeps, nifi ven-

at

»

ter accipitur , cui diligentiffima à coquentibus

fervitur? Muros igitur Jerufalem Prin-

|

a'mjf

, Cura

vt

|

»Ceps coquorum deftruit,

quia virtutes animz,

di, InEM

;.l

gtult

, dum non reftringitur venter, per

ebiia

in Paftorali part. 3. admonit. 20. , Hofti callido

»(ferpenti) divina voce dicitur: Pectore &

) nQUi llïj

lp

,ventrerepes, Gen.3

, acfi aperté diceret ;

!

»

Co-

Fa

88

)u

TRAC TATU?

n

s

» Cogitatione & ingluvie füper humana corda

»dominaberis.;, Inclinatio Gule ad omne ge-

)mentane

nus vitiorum etiam exprimitur Ezech. 16. v. 49.

»

genüun]

Hhc fuit iniquitas Sodome ,. füperbia , faturitas panis ,

»

a

d

€9 abundantia.

Damna temporalia- quoad bona

h

fortunz & quoad bona corporis , nempe quoad

)

li

[i) hU

fanitatem , ad quz damna confüetudo füperflué

comeffandi & compotandi per fe fenfim ac gra-

[

datim difponit, Scriptura & Patres in pluribus

p

,a

locis indicant: Sic Proverb. 2 1. dicitur: Qui di-

ligit epulas , in egeftate erit : qui amat vinum ($ fin-

i, v

guia , non ditabitur.

Et Ecclef. 19.. Operarius ebrio-

gl

fs non locupletabitur.

Valetudinem corporis gula pro-

frrs n

jfligat , bominem interimit , imo oivum fapelit.

Hinc

Dnmj

Ecclef. 37. preceptum illud faluberrimum tradit

Bj Md

MM

el

SpiritusSanétus : INoli avidus e[Je in omni epulatione,

€? non te effundas faper omnem efcam : in multis enim

I!f

EX

efcis erit infmrmitas. --- Propter crapulam multi. obie-

"

vunt: qui autem ab[Tinens eft , adjiciet vitam. Et Pro-

" h

Y

verb. 25. Cuive? Cujus patri oe ? Cui rixe? Cui

) PUR

fovee ? . Cui fine caufa vulnera ?. Cui füffufio ocu'orum?.

;,m";m

Nonne bis , qui commorantur in vino , & ftudent calici-

y ts

bus epotandis ?. ne intuearis vinum,quando flavefcit, cum

) efl; Ü

fplenduerit in vitro color ejus : ingreditur blandé, féd in

st

novi(fimo wmordebit ut coluber ,. & ficut regulus venena

IT

diffundet.

culi tui videbunt extraneas , & cor tuum

ïf' "m

loquetur perver/a.

Et erts. ficut dormiens in tnedio ma-

! C ndis

ri, 69 quafi fopitus gubernator ami[Jo clavo : & dices :

BD

Verberaverunt , fed non dolui : Traxerunt me , & ego

TOb

non fenft : Quando evigilabo , &? rurfus vina reperiam?

Mala ex ebrietate confecuta diferte defcribit S.

t

m

u Wt

Basrrrus Homilia in ebrietatem , in qua hdc ha-

il i

ll

bet inter alia: , Ebrietas rationisinteritus, robo-

Wü m l

» 1i$

DE 7. VITIIS CAPITALIBUS.

89

d

»ris pernicies, fene&tus immatura, mors mo-

Ub d Qf

DT

, mentanea.

uid, quafo, funt ebrii , quàm

» gentium idola? oculos habent, & non vident:

'rc'lha' |y

j

,, aures habent, & non audiunt ; manus paralyfi

, affectas habent, pedes infirmos , atque emor-

l'h, ngm

N

[j

331 50095 :09€.5,

S. Bafilio concinit S. AMBROo-

Aulo f:

siUs Lib. de Elia & fejunio Cap. 14. ,, Rogas

Áefni

»(inquit) ad jucunditatem, cogis ad mortem :

IG

, invitas ad prandium, efferre vis ad fepulchrum:

hr

, Cibos promittis, tormentairrogas: vina pra-

DT

, tendis , venena fuffundis.

Omne enim, quid-

] O;em,',

,; quid nocet, venenum eft. "Tollit fenfus, vi-

n

)

», fcera exurit , fomnum infeftat , caput vexat.

i

In

,

j

,, Et jam major pars vini, quàm veneni eft. De-

n

T

:

]

n

,nique venenum vino excluditur , non vinum

Ht d

,veneno. Merito Deus per Moyfen non folüm

ml

», veneno , fed etiam Draconum veneno, vinum

r i d

, comparavit dicens: Furor Draconum vinum eo-

W

L

im, I

, Tum , & ira afpidum infanabilis ; Et pulchre ad-

uroet Q

1

», didit , infanabilis ; multi enim à reliquo ferpen-

!

|

l

A

,

*

f

UL

,tium veneno curantur , nemo ab ebrietate.

M

, Certe veneno caro vulneratur , mens fine no-

[

"m

ii

!

;

«.u».',hu,

, Xà eft ; ebrietas ad corporis mortem , mentis

tll

,, etiam crimen adjungit. ,,

Huc pertinet Para-

j rgir:

bola de Epulone divite Luc. 16. v. 19. ubi dici-

mï[ll j G*U

tur: Homo erat dives , qui induebatur purpura C&j by[-

iminrt

fó , & epulabatur quotidie fplendide , & fepultus eft n

inferno , ubi faftus , confuetudo comeflandi & ob-

WVJ ii 5

TM

livio pauperis Lazari, tanquam tres diftincte cau-

fe, allegantur pro caufa damnationis. Ex his

ii l

omnibus patet, quod intemperantia in cibo & po-

(íre l

g

tu habitualis, quando tranfit in confuetudinem,

etiamfi non excedat ad privationem ufüs ratio-

u"sinceritw:-*i

Es

nis,

TRACTATUS

)

9go

T.

nis, vel ufque ad vomitum , fit tamen feecunda

plurimorum malorum mater , ac proclivis in ea

DT

l. !

difpofitio , adeoque ex fua natura ac intrinfecé

obje&um gravis indignationis divinz.

bt

UJERITUR 6. An fit peccatum mortale,

jl

j

fefe inebriare ufque ad privationem ufus ratio-

Ü

1

u

nis, aut vomitum, etiamfi in cafu particulari non

concurrat periculum alterius mali vel peccati ,

,

^

neque id fiat ex habitu?

REsPONDEO Affirmative.

Dl

'

l

RaATro eft, quia, etiamfi non concurrat in

o:mod

cafu particulari periculum alterius mali vel pec-

d

cati, reperitur tamen in hoc a&u gravis inhone-

M

ftas , reperibilis in hoc, quod deturpet enormiter

Upt

[

imaginem Dei , eamque reddat in operando fimi-

t

(

lem beftiis. Dein, etiamfi nec attenderetur ifta

PU

Tá

generalis inhoneftas , nihilominus verum eft di-

l

J

If

cere, quod cum ejusmodi inebriatione concurrat

wIE

generale periculum gravium malorum , hoc eft , refpe-

Y

&u plerorumque hominum , ita ut plerosque pro

W

U

diverfa cujusque difpofitione inclinet faltem ad

i

unum genus malorum , puta luxuriz, proditio-

hre Q

nis fecretorum, indeliberationis in negotiis ar-

Ü be

Iw

u

duis, negle&us legum forte pro duraturo inebria-

DF

&i

tionis tempore urgentium , fcandali, torporis cir-

I pl

ca divina, rixarum , contumeliarum, blafphemia-

R d

rum, &c. Eft autem generalis Regula, prout o-

-f'qm EM

ftenfum eft in Trattatu de Legibus , quod objecta à

Legislatore prohibita ob generale periculum,

lh

N C

w?

]

i

non fiant in cafu particulari licita ob ceffationem

u

ericuli. Sic enim , ubi geftatio armorum eft

r

I N

prohibita ob generale periculum , ea non eft li-

cita pacifico fenecioni,

in quo non eft periculum.

iil

Hac

i

N *'UOW'

J

DE 7. VITIIS CAPITALIBUS.

L t

9t

UM

Hec refponfio PnonATUR r. Authoritate

-Thomeg. 2.S.Ambrofii. s. S.Petri Chryfo-

At

.

logi. D.'l'HoMAs 2. 9. q. rs0. a.2. C. fic fcri-

bit: ,, Culpa ebrietatis confiitit in immoderato

*?cmtum Nj

» Ufu, & concupifcentia vini. Hoc autem con-

AORD

at

»» tingit tripliciter. Uno modo fic, quod nefciat,

B vl

» potum effe immoderatum , & inebriare poten-

»tem. Etfic ebrietas poteft effe fine peccato :

'e.

» Precipué fi ex nepligentia homini non con-

]

»tingat. Sic Noe inebriatus fuiffe creditur. A-

egius rAl

» lio modo fic, quod aliquis percipiat, potum effe

»immoderatum, non tamen aftimet, potum effe

r

Aipanm

»inebriare potentem : Et fic ebrietas poteft effe

» Ccum peccato veniali. Tertio modo poteft con-

DO

Jtendeet

» tingere,quod aliquis bené advertat, potum effe

»immoderatum , & inebriantem ; & tamen ma-

s

Q CODAU

» gis Vult ebrietatem ihcurrere, quàm à potu ab-

»Ítinere. Et fic ebrietas eft peccatum mortale ;

o

o

» quiahomo volens,& fciens privat feufurationis,

»quo fecundüm virtutem operatur , & peccata de-

i m t

» Clinat; & fic peccat mortaliter periculo peccandi

us m

»,Íe committens. ,,

D. AMnnosrvus Lib. r.

i g

NG

de Abraham Cap. 6. ,, Sané (inquit) difcimus,vi-

» tandam ebrietatem , per quam crimina cavere

ii n

,,non poffumus.

Nam , quz fobrii cavemus,

.w

n

»» per ebrietatem ignorantes committimus.

Pa-

SRBQUMW&;

» rum eft, quod ea inflammat libidinem, accen-

; g

'

» dit cupiditates corporis: ipfa quoque mentem

g p

»» fübruit, & animum capit, fenfum extorquet. ---

Tl

», Multi fe fortes putant , num fortiores quàm

j m

»Lot? Num continentiores quàm Noe? Non

r um f:i

», ütique ;' vitia Patriarcharum Scriptura expo-

»» fuit, quosæ*i&os vino legimus : fed ut tu difce-

jd PW

» I€8,

902

TRACTATUS

)

,,V»res, quid caveres. Ille nudus jacuit, ifte filia-

mpramw

,rum errori paruit.

Etc INoe juftus deceptus

M

1

:

, eft , quia vini vis adhuc ignorabatur , fed in il-

Y

,,lo inftru&us es, ne tu ignorares. Lot filiabus

TP

f

»Íe credidit , & per fenedutem madidam vino

r

»folutus, commifit inceftum ignorans: tu fic

, bibe, ne capiaris. Inftruant te Patriarchee non

, folüm docentes, fed etiam errantes.

Ideo ite-

"i

»t

atum eft exemplum ebrietatis , ut confirme-

u

,tur Magifterium cautionis.,, Et S. PETRUS

n

CusvsoLocus Serm.62. ,, Meritó (inquit)

m

,»inter cetera, quz in difpenfatore malo arguit

Bu

mi

p

», hodiernus fermo, vini condemnat infaniam, di-

u n

, cendo : Quod fi dicat ferous ille, Moram facit Do-

lm äqc Lj.

,, minus weus venire : & caperit percutere pueros , Cj

o

&m o

1 d

,ancillas, €9 edere, €9 inebriari.

Proprié dixit:

», edere , & bibere , &2 inebriari , C? percutere. Ebrie-

,,tas Cxdis mater , parens litium , furoris geni-

Vr

» trix, petulantiz deformiter eft Magiftra: hanc,

:iï:urän

NT

, qui habet, fe non habet; hanc qui habet, ho-

""

,4mo noneft: hanc

qui habet, non peccatum

B»M'k

»» facit , fed ipfe eft peccatum.

Ebrietas eft de-

f

,,mon blandus, venenum dulce, rabies volun-

Ti D)

, taría , invitatus hoftis, illecebra honeftatis, &

(per (

, pudoris injuria: hanc nullus noverit Chrifta-

100 d

, Dus, ne auditu quidem Sacerdos attingat: ne,

i Comn

» qui eft forma virtutum, vitiorum inde fiat , &

anfubdi,

, inveniatur exemplum.

: QLZEM

QuzRnITUR 7. Anebriofis, nifi fe emen-

t

dent, poflit denegari à Parocho Communio Pa-

fchalis ?

F ii

REsPONDEO: Ebriofis, nifi fe emendent,

"ilig

poteft & debet denegari Communio Pafcha

lis.

:VLEWQXD

In

A WW

]

)

DE 7. VITII$ CAPITALIBUS.,

93

Vb

e MUS dü;j'l

In praxi tamen, fi prmoniti emendationem fpon-

d -

deant, primo anno poteft credi eorum fponfio-

n

ni; imo fi notabilem emendationem fpoponde-

um

rint, etiam fecundo anno ; fi autem ferme nulla

i ;

apparuerit emendatio, pramifía prius communi-

catione cum Ordinario , vel aliis duobus Paro-

t

ii

Tl

:

li

chis , ne fidatur proprio judicio aut prejudicio,

"

x

WU

i

juxta eorum contilium Communio Pafchalis de-

)!

$n

negetur, vel ufque ad prefixum certum emenda-

!

Ita habetur CAPITU-

i

m

MM

r

tionis tempus differatur.

LARIUM l. 5. C. 162. ubi dicitur: , Magnum

Dd

Tondt i

» malum ebrietatis, unde omnia vitia pullulant ,

f r

,

»1nodis omnibus cavere pracipimus.

Qui au-

; lii

»tem hoc vitare noluerit , excommunicandum

»eum eífe decrevimus ufque ad emendationem

Toyré

um D

» congruam. ,

Ils autem temporibus excom-

municatio potifimum confiftebat in fequeftra-

,f j

tione à S. Communione. Similis fequeftratio ha-

: n

betur in CoxciLI0 MOGUNTINO anno 813.

qi Es

C.46. & in LiNGOoNENSrI Tit. 11. C. 6.. & in

w

BuncHARDOI.14. C. 2. & in Ivowzg Carno-

D d

tenfi Past, 13. C-70;

uod autem attinet Cle-

N v

ricos, P. NATXLiIS l. c. art. 5. affert varios

bza'mneüef

Canones Conciliorum , in quibus jubentur huic

o

vitio dediti triginta vel quadraginta dierum fpa-

nl

4]

j

du 4:.

;

tio à Communione fufpendi , aut corporali fup-

n a

plicio fubdi.

QuicRITUR 8. An peccent mortaliter, qui

"N

alios ad e&quales hauftus cogunt ? vel alios per

o Conre

iteratas invitationes ad bibendum periculo ine-

briationis exponunt ? Et quomodo puniendi?

n

ed

RzsPoNDEO: Peccant mortaliter , qui alios

muuio -

bibere cogunt ad equales hauftus ; vel qui ite-

ratis

u

94

TRACTATUS

j al

n

ratis invitationibus ad bibendum fe aut alios. pe-

riculo inebriationis exponunt.

Clerici veró hu-

magmtw

m

jus peccati rei, nifi poft Superioris commonitio-

nem fatisfecerint , fufpenfione ab Officio & be-

nWW

uv

n

neficio ple&endi funt. lIta P. NATALI1Ss l.c.

t

"

art. 8.

N

Id PRosBATUR quoad primam partem , quia

judicio SS. Patrum in hac coa&ione ad zquales,

^il

f

vel iterata invitatione ad frequenter bibendum

a

reperitur magna inhoneftas valde oppofita ftatui

j

q

vite Chriftiangz.

S. BAsrLivs Hom. 14. in e-

as

brietatem ait: , lu homo convivium in aciem

AJBROSTU

» bellicam convertifti.

Ejicis juvenes manu du-

(uluta

m

» &os tanquam in pralio vulneratos , ectatis flo-

,demma

»rem vino abfumis, vocas ad ceenam ut amicum,

vt

» poftea ejicis ut cadaver, vita illius per vinum

"

Imye:

1

j

Hr

» extin&ta.

Cüm autem putantur jam effe bené

VU

»poti , tunc bibere incipiunt , potantque pecu-

u $

»dum more , ut ex fonte perenni equas fcaturi-

M

A

jl

'm M

» gines accumbentibus adminiftrante. Proceden-

V

»te namque potatione prodit in medium Adole-

»fcens nondum ebrius , phialam vini refrigerati

4l

EL

"

n

» humeris ferens.

Is fübmoto illorum pincerna

TU (etf

»in medio adítans per obliquas fiftulas &quam

&alirerfäf

,

» convivis diftribuit ebrietatem.

Novum genus

tl fnm

»hoc menfure , ubi nullus eft menfurz modus,

At qig

,ut per poculorum zqualitatem inter eos nulla

5IDO pf

» fit invidia, nec alius alium bibendo excedat aut

W Ttity

d

» fuperet,

Arripit quisque ante fe pofitum ca-

'.ïääühh' m

»nalem, ut ex quadam cifterna more boum fine

. Wïï; i

» refpiratione uno hauftu tantum bibere conten-

33*.nes, PT

» dant , quantum vas illud per argenteam fiftu-

» lam ex füpernis fuppeditat. Refpice parumper

J

* ;l

'tlru

ntu;[

na

DE 7. VITIIS CAPITALIBUS.

95

»ad miferum ventrem : difce füfcipientis vafis

, magnitudinem , quod unius heminz fit capax :

MTM

»Quamobrem jure clamat Propheta: V fur-

p

»gentibus mane , & ficeram perfequentibus , &

Mi

»in vino perdurantibus ufque ad vefperam &

»diém in ebrietate confumentibus , ac nullum

11 r

!

» tempus ad confiderandam Dei fapientiam, & o-

i ad'æ:,

Atf

»pera manuum ejus dignofcenda interponenti-

iöï:

p DUS.

Vinum enim illos comburet.

Quod fa-

m

, né dicit, quoniam vini calor corpori 1nfuíus ,

T

» igniculus fit ignitorum inimici jaculorum. S.

m

AMBROsIUS Lib. de Elia & Jejunio cap. 17.

Ut

» Quid autem oftentationes potantium loquar ?

110, £

» Quid memorem Sacramenta, qu:x violare nefas

147 UER

»arbitrantur ? Sinamus , inquiunt: Opto Salu-

[ pe r

» tem Imperatorum , ut qui non biberit, fiat reus

jb

» indevotionis, videtur non amare Imperatorem,

AU D

»qui pro ejus falute non biberit. O pis devo-

tqui r

» tionis obfequium ! Bibamus pro falute Exerci-

s Pa

»tuum , pro Comitum virtute , pro filiorum fa-

eüm Md

»nitate, & hzc vota ad Deum pervenire judi-

» cant, ficut illi, qui calices ad fepulchra Marty-

Ti

Rn p

»rum deferunt, atque illic ad vefperam bibunt,

ülts a

» & aliter fe exaudiri poffe non credunt, O ftul-

BD

» titiam hominum, qui ebrietatem facrificium pu-

meliz o

»tant! qui eftimant, illis ebrietatem placere, qui

d

n

]

»jejunio paffionem fuftinere didicerunt ! - - -

i

T

?

» Quid retexam auditum mihi non poculi , fed

jl

13

» profluvii genus , quo in ora hominum tanquam

» per fiftulas, aut canales vina funduntur ? hos

T

i

10

!

f0

» homines, an utres verius eftimarim ? & tamen

» ipfi utres , nifi moderata transfufio fit , fepe

ï

n

Per cornu etiam fluentia in fau-

[

p

»IUumpuntur.

» C6$

*

TRACTATUS

Db

96

, Ces hominum vina decurrunt; & fi quis refpi-

m

y raverit, commiffum flagitium , foluta acies, lo-

E

»Co motus habetur.

Aqua decurrens à Libano

u yi

l

Í

; cautes rupeas folvit, quomodo mollibus putant

»

duti

D

»nequaquam nocere viíceribus vinolentorum

,Ut

, impetus fluentorum ? , . S. CxsARIUS Serm.

9o. aliàs inter Auguftinianos de Tempore 23r.

nuncin Appendice 294. , Qui alterüm cogit, ut

1

il

I

—

N

» fe , plufquam opus eft, bibendo inebriet, minus

»malum ei erat , fi carnem ejus vulneraret gla-

!

l

EUR

, dio,quàm animam ejus per ebrietatem occideret,

r

Et infra: ,Sed illi miferabiliter fe excufare co-

giau,

,nantur,*dicentes: Ingratum habeo amicum

Al l

»meum, fi, quoties illum ad convivium vocave-

frtert

,

»IO, potum ei, quantum voluerit, ipfi non de-

Et non fit tibi amicus, qui te Deo vult

r

Á i

» dero.

mü

» facere inimicum , qui & tuus & fuus eft inimi-

J

sicus - f.06, & alium inebriaveris, hominem a-

AT

»micum habébis, & Deum inimicum : & ideo fa-

» pienter confidera, an juftum fit, ut te à Deo fe-

L

»pares, dum te ebriofo conjungis. Ad extre-

p

,mum tu eum noli adjurare, noli cogere, fed in

Oa

» poteftate illius dimitte, ut quantum ipfi placue-

l)

Al

, Iit, bibat : ut fi fe inebriare voluerit, vel folus

E!INXO

» pereat, & non ambo pereatis.,, Et Serm. 91.

»

ui amico füo nimium propinando in anima

Ua i(

h

»

!

&

1

[

» eificitur inimicus, & corpus ejus debilitare ,

nl

&t On

»animam probatur occidere. Melius erat, ut ex

T Vilüm

Y

»illo, quod una die plus eum accipere cogebat,

»quam expedit , per duos aut tres dies ipfum a-

L

g

»micum ad füuum convivium revocaret ; & unde

';ïäincenril

,eum una die nimium bibendo debilitat , ipfum

» in aliis diebus fuflicienti potu reficer

et; ut nec

Vij

,1lle

?fJ'.u

u

l

"Ul Ty'd

!

DE 7. VITIIS CAPITALIBUS.

97

v s

js ille/potum perdefet, nec amicum deciperet :

g

;; àut certe, quod eft melius, quidquid nimio po-

] lls

»tu perditura erat gula , pauperibus daretur in

A i

» eleemofynam , ut & caro rationabiliter biben-

AA

» do reficeretur, & per mifericordiam pauperum

Ts

, animo redemptio prepararetur.

Trgs

!

Quoad ficundam partem de. Clericis in Capitulis

m

HiNcCMARr, Archiepifcopi Rhemenfis, & in De-

cretis INNoczgN' TII IIIL fic habetur: HriNwc-

t vübes:

Ym

MARUS anno 852. fic fcribit: ,, Nullus Presby-

» terorum , quando ad Anniverfarium diem tri-

Atf r

us

» Belimum , feptimum aut tertium alicujus de-

,funéi, aut quacungue ratione ad Colle&am

PU

» Presbyteri convenerit , fe inebriare ullatenus

ttt il

quie D

» prefümat, nec precatus amore San&torum, vel

toisel

, iplius anime bibere, aut alios ad bibendum co-

n

» 8ere , vel fe aliena precatione ingurgitare, nec

» plaufüus , nec rifus inconditos, & fabulas inanes

g. G]

vtl at

, lbi referre , aut cantare prefümat , aut turpia

» joca, vel curfo, vel tornatricibus ante fe fieri

x M Y

,patiatur: nec larvas Demonum ante fe fieri

lgt

» Confentiat: quia hoc diabolicum eft, & à facris

nl

, Canonibus prohibitum.

v

"

Et INNoczwNTIUS IIL C. à crapula, feu

, 14

s

potius in Concilio Lateranenfi Can. 15. de vita &

i d

boneflate Clericorum fic fcribit: ,, A crapula & e-

qudtiz

, brietate omnes Clerici diligenter abftineant

Yi

]

, unde vinum fibitemperent, & fe vino. Nec

D

r*

; ad bibendum quispiam incitetur: cüm ebrie-

T

)

"]

» ta5, & mentis inducat exilium, & libidinis pro-

i

at

» VOcet incentivum. Unde illum abüfum peni-

» tus decernimus abolendum, quo in quibusdam

us

» partibus ad potus zquales fuo modo fefe obli-

D. hnort Tr. de 7 . vitiis capit.

G

gant

TRACTATUS

]

Y

98

,gant potatores: & ille judici

o talium plus laus

Hs

res inebriat, & calices foecundic-

, datur, qui plu

,iei

,res exha

urit.

Si quis autem füper his fe culpa-

,,'mïelix 1

m ex

, bile

hibuerit , nifi à Superiore commoni-

D Pïtï?:b

5, tUS

fatisfecerit, ab Officio , vel Beneficio fu-

»

25

fpendatur.

y

QUJIRITUR 9.

An comedere & bibere uf-

que ad fatietatem ob folam voluptatem fit pec-

Ptl

catum ?

i« UM

"

M

at

RrzspoNpro Affirmative.

Id PRonATUR 1. ex propofitione ab Iu-

Jipenat

NoceuwTIO XL damnata, quz ita habet : , Co-

A D

,,medere &

bibere ufque ad fatietatem ob folam

J 9

, Voluptate

m non eft peccatum , modo non ob-

,fit valetudini; quia licité poteft appetitus na-

Al

» turalis fuis actibus frui.

PROBATUR

[9)

P

ex variis teftimoniis SS.

Patrum.

I. S. AUGUSTINUS l. Io. Confetf.

EU

U

C. 31. fic Deum alloquitur : ;; Hoc me docuifti,

35 quemadmodu

m medicamenta , fic alimenta

)«

Sed dum ad quietem fa-

»l

» fumpturus accedam.

» tietatis ex indigentice moleftia tranfeo ,

in ipfo

ld

B

X

»tranfitu mihi infidiatur laqueus concupiícen-

QUE

»tie. - - - Ipfe enim tranfitus voluptas eft , &

0m

, non eft alius locus quà tranteatur, quo tranfi-

MU dl

,re cogit neceffitas: & cum falus fit caufa eden-

;fPPlEmenu

, di, & bibendi, adjungit fe tanquam pediíffequa

"dT

*l

»» periculofa jucunditas, & plerumque preire co-

u EU

,, natur, ut ejus caufa fiat, quod falutis caufa me

JEH)]

Einfr

,» facere vel dico, vel volo, nec idem;modus u-

feüfffndu

»triufque eft. Nam quod faluti fatis eft , dele-

Pt

» Gationi parum eft. Et fzpe incertum fit , u-

t

» trum adhuc neceffaria corporis cura fubfidium

* g

» petat,

DE 7. VITIIS CAPITALIBUS.

99

m

ts fæï

» petat , an voluntaria cupiditatis fallacia mini-

Dl

» fterium fuppetat.

Ad hoc incertum hilarefcit

lt

infelix anima , & in eo preparat excufationis

Ril

» Patrocinium, gaudens, non apparere, quid fatis

» fit moderationi valetudinis , ut obtentu falutis

tl

» Obumbret negotium voluptatis. His tentatio-

» nibus quotidie conor refiftere; & invoco dex-

Wa

», teram tuam ad falutem meam , & ad te refero

» &€itus meos,quia confilium mihi de hac re non-

Qum ftat. Audio vocem jubentis Dei mei:

p

M

i

1

» Ne graventur corda veftra in crapula, & ebrie-

»tte. Ebrietas longó eft à me:' mifereberis,

st

If

Dd

»]ne appropinquet mihi: Crapula autem non-

f

,,Dunquam furrepit fervo tuo: mifereberis , ut

LUE

Q

, longé fiat à me.

Nemo enim poteft effe con-

tnens, nifitu des. - . [nhis ergo tentationi-

fimonis

o Conl

» bus pofitus certo quotidie adverfus concupi-

» Icentiam manducandi & bibendi. - . - Itaque

me at

» freeni gutturis temperata relaxatione & conítri-

cünt

, €ione tenendi funt. Et quis eft, Domine, qui

i qmam:

», nOn rapiatur aliquantulum extra metas neceffi-

» tatis? Quisquis cít, magnus eft, magnificet no-

u

ii

n

»TI»entuum. Ego autem non fum, quia pecca-

p

»tor homo fum.,, Et Lib. adverfus Julianum

Q es

cap. 14. ait:

i

» Cüm natura quodammo pofci

yi

» fupplementa, que defünt, non vocatur libido,

L;WF

M

» fed fames, aut fitis: Cum vero fuppleta necef-

p

» fitate, amor edendi animum folicitat , jam libi-

ial

» do eft, jam malum eft

, cui credendum non eft,

od

»fedrefifendum. Hec duo, id eft, famem &

j zä

» edendi amorem etiam Po&ta difcrevit, qui poft

RU W

D

, maris ja&ationem, fociis /Enez naufragis fatis

mafü L

"

, e€ífe judicans tantum fümere alinentorum ,

2

,l

» qUan-

Wi

100

TRACTATUS

lo

fi

:

, quan

tum refe&ionis indigentia poftularet, ait :

eü,hültf

, Poftquam exempta fames epulis ,

menfzque

j

te.

Cüm veroó /Eneas ipfe ab Evandro

qui

, Temo

)

Y

t

,»Rhege

füfceptus eft hofpes , decentius arbitra-

dl

h

»

, tus,ampliores exhiberi epulas Regias, quàm ne-

»

, ceffitas pofceret , non fatis fuit , ut diceret :

J

. Poftquam exempta fames : fed addit, & amor

,compreffus edendi. Quanto magis nos difcer-

[

$, nere, ac noffe debemus , quid neceffitas refe-

yfm

;, &ionis, quid libido edacitatis expofcat,quorum

gt

,negotium eft contra concupifcentem carnem

F

» fpiritu concupifcere, & condele&tari Legi Dei,

puendt

, fecundüm interiorem hominem , ejusque dele-

nl

» &ationis ferenitatem, nullis libidinofis dele&ta-

? nam ifte amor edendi,non

m

,, tionibus nubilare

AU

,edendo, fed continendo eft comprimendus.

i

Ibidem : ,, Jam veró cüm ad ufum ventum fue-

m

,rit neceffarie voluptatis , per quam reficimus

m

ag

,»,Ccorpus , quis verbis explicet , quemadmodu

neceffitatis fentire non finat , &

A at

,nos modum

N

ipfum limitem p

rocurande falutis, fi qua ad-

rapiendo abfcondat, & trans-

Ht

, funt dele&tabilia,

o

, eat, put

antibus nobis,

fatis non effe, quod fa-

um libenter ejus provocationibus du-

yrereni

»»tis eft, d

Qjb

» cimur, exiftimantes,

*

nos adhuc agere negotium

cüm agamus po

tius cruditatis ?

agniy

1

,» Valetudinis ,

1,qui

i

, quid enim mali feceri

mus , crapula peenitendo

us,

n

,teftatur, quod metuentes, plerumque min

, quàm eximendz fami fuficiat, vefcimur. lta

MU

!

::lQUïd T«

, nefcit cu

piditas, ubi finiatur neceflitas.

Secundà

S. GaEGOR1IUS M. l. 3o. Moralium

*1[.) ignm

^ditng

C. 13. & 14. fic habet : ,, Ea quarenda funt, quz

,,naturg neceflitas quari

t, & non que edendi li-

nl

,; bido

DE 7. VITIIS CAPITALIBUS. IOI

Wg.

, bido fuggerit. Sed magnus difcretionis labor

lhsl t

, eft, huic exa&ori , & aliquid impendere, & ali-

"Ts

»quid

denegare: & non dando gulam reftringe-

At d

'

,Ie, & dando naturam nutrire.

Quz fortaffe

|

; difcretio fubinfertur , cüm dicitur : Clamorem

TA

exa-

, exa&oris non audit, fermo namque hujus

Cla-

, &oris , eft neceflaria poftulatio naturz.

dii. b

menfura neceffitatis,tranfiens

Vr

, mor verà ejus, eft

d

,appetitus gula.

Hic itaque onager exacoris

m non audit ;

aidm

, hujus fermonem audit , clamore

Yonten

,, quia difcretus vir , ac continens,

ufque ad tem-

em ventrem reficit, & à vo-

al

» perandam neceffitat

, luptate reftringit.

Sciendum vero eft, quia fic

2 &i

ffitate fe palliat, ut vix eam

DOl

, voluptas fub nece

Nam dum folvi

Qor d

, perfectus quis

que difcernat.

etit, voluptas explere de-

Bunrine

, debitum neceffitas p

m rentum d

,, fiderium fuppetit:

& tanto gula fecurius in

to füb honefto nomine ne-

TRU

,, preceps rapit, quan

,, ceffitati

s explendz fe contegit. Sewpe autem

iuemadmodua

, ipfa edendi via

furtivé adjun&ta voluptas fub-

n im.,

o imprudenter li-

,fequitur: nonnunquam ver

UE

,, bera etiam

pr&ire conatur.

Facile autem eft

t U

, deprehende

re, cüm voluptas ejus neceflitatem

d

»pr

evenit:

fed valde eít difficile difcernere ,

vt

fo efü neceffario fe occulta fubjangit.

,, cum ip

p negci

,; Nam,quia preeunte

m nature appetitum fequi-

TU cxud:fz

niens tardius videtur., Eo

, tur , quafi à tergo ve

m

, enim tempore ,

quo

neceflitati debitum folvi-

n

füum voluptas neceffitati mifce-

,tür, quiapere

j d

, tur, quid neceffitas

petat, & quid voluptas füp-

od

Sspe vero & difcernimus :

!

"]

» petat, ignoratur.

m novimus, in

(1oP

» & quia utramque fibi conjuncta

al

imur, liberé reficien-

5, do.

ng

» h9g quodr extra metas rap

3

j

102

TRACTATUS

y

»» do fallimur: & dum fibi mens ex neceffitate

)

,; blanditur, ex voluntate decipitur.

Scriptam

æW

» quippe eft: Carnis curam ne feceritis in de-

jj

E

»fideriis. Qus igitur fieri in defideriis prohi-

u

ti

WE

»betur, in neceffitate conceditur.

Sed fepe

)

j

» dum incauté neceffitati condefcendimus, defi-

"

», deriis defervimus.

d

g

InEM coxriRMAT S. THoMAs 2. 2.

, g

Q. 141. art. 6. ubi fic fcribit: ,, Omnia dele&abi-

jotkut

» lia, que in ufum hominis veniunt, ordinantur

n

» ad aliquam hujus vite neceffitatem ficut ad fi-

a lr ,U

. nem: & ideo temperantia accipit neceffitatem

[X

, hujus vite, ficut regulam dele&tabilium , qui-

V Tonas:

» bus utitur, ut fcilicet tantum eis utatur, quan-

Iuf

, tum neceflitas hujus vite requirit.,, Et quaft.

atl

148. art r.ad 2. ,, Vitium gule non confiftit in

d

» fübftanua cibi, fed in concupifcentia non re-

Fa

)

»» £ulata ratione.

agl

Et ideo fi aliquis excedat in

» quantitate cibi , non propter concupifcentiam

jl |

»» Cibi, fed eftimans, id fibi neceffarium effe, non

,.imtc'w

» pertinet hoc ad gulam, fed ad aliquam imperi.

j

Y

» tiam. Sed hoc folum pertinet ad gulam, quod

,l

ij

|

»

»» aliquis propter concupifcentiam cibi delectabi-

D

» lis fcienter excedat menfüram in edendo.

1.inDina

QUERITUR Io. Quenam funt ///ie feu ef-

ATetem

fe&tus gule ?

t of

tenerc

RzsPoNpEO: S. GneGonrvs M. l. 9I*

Mor. C. 17. enumerat fequentes quinque gula fi-

A m

lias.

2

I. Ineptam letitiam.

Scurrilitatem,

? J

3. Immunditiam.

4. Multiloquium. 5. Hebe-

1 j

tudinem mentis,

De his P. NATALIS l. c.

2ty

art, 3. fic fcribit :

&f

»l Ixw-

Ms

3

DE 7. VITIIS CAPITALIBUS.

103

L

,»1. INEPTA LUETITIA eft, quz capitur

Qs

l]

f

,e€x rebus, que nullam delectationem parere

nUm li

deü Mi

»poffünt, fi re&a ratio confulatur : vel fi ali-

, quam afferre poffunt , in illam diffoluto peni-

. g

htss

, tis animo , hoc eft, rationis gubernaculo per

,,Cibi & potus immoderationem veluti fopito,

,aliquis effunditur. Ad ineptam letitiam per-

THW

, tinet jocandi genus illiberale, petulans , flagi-

Ommace:

»tiofum, obfconum ; cüm fcilicet aliquis caufa

IUf

J

Wi

, ludi utitur turpibus verbis, vel fa&tis, vel et-

H

ttm m

,1am his, quze vergunt in nocumentum proxi-

ut docet

Xo t

,, mi , quz lethalia per fe peccata funt,

H

» $. Thomas 2. 2. queft. 158. art. 3. Ad leti-

'

riter perti-

AU. g

»tiam ineptam , & incompofitam pa

D. g

, net vanitas hiftrionum, larvatorum , thymeli-

DOD COR

,, corum, five hominum alios ad voluptatem pa-

Ceta n

,rumingenuam vel cantu, vel manu , aut alia

]j t ]

, quavis gefticulatione, feu clam, feu palam pro-

Mottar

,vocantium. Adineptam denique latitiam per-

Ti d

,, tinent chorez diffolutz, tripudia, motus omnes

, lafcivi, & indecori, qui intemperantis hilàrita-

T

itamenta.

Agiae

, tis figna funt, vel inc

bole S. BAsrirLius Ho-

m il

De prima illa gule fo

mil. in Ebriet. & Lux. fic loquitur : ,Rationem,

rindnd.

hu

, àcmentem vinum demergit: voluptates, & a-

nl

'w i

affe&us malos velut apum exa-

,,nimi cateros

,,men excitat.

Quis currus equorum indomito-

NU M,IV,

fertur; aurigam fuam excu-

,rum ita preceps

s o

,tiens? Qu

od navigium

ita gubernatore defti-

, ul

, tutum , ita

flu&ibus agitatum , & concuífum ?

rquium. p

, Ex talibus itaque malis viris ac feemins com-

Nnit

, munes conftituentes choros , maloque D-?mo-

r

$, Hl

miferas tradentes animas , fefe invicem Iibi-

!

4

,, dinum

104

TRACTATUS

»1

1eü1 )[

j

», dinum telis confodiunt , atque Tacerant. Ri-

», fus inter fe hiftrionicos, cantus probrofos, me-

iU [ Re'

i.

f

,retricios geftus ad libidinem invitantes exer.

h

s iGent.

Rides, dic mihi, & gaudes inepta, fto-

v

j

ii

j

All

», lidaque.letitia; cum lachrymas fundere , ac

)

. dolere, ob ea, quz admififti, oportet ?. Can-

[

;

»,tus profanos exerces , oblitus Pfalmorum , &

» Hymnorum, quos didicifti.

Moves pedes, &

u

t

», infanus faltas , choreas ducis illicitas, cüm ge-

:/'

a (

,,nua ad Dei & Domini noftri Jefu Chrifti cul-

n

. tum fle&tere oporteat.

Quas ego fleam, puel-

[m:a;f«f)mis-:

, lasne conjugii expertes , an maritis junctas ?

, qui

»He quidem amiffa virginitate reverfz funt : il-

m i

l& veró pudicitiam maritis minime reduxerunt.

us

» Nam fique forfan peccatum corpore vitavere,

, animo tamen admifere : Que quidem & de vi-

1u?iqanlur.

lj

», ris fimul di&a mihi, monitaque fint.

Vidit il-

», la malé , vifa eft illa malé, Qui mulierem ad

, concupifcendum viderit , jam eft mechatus

9 pl

1

]

:

l

]

,,eam in corde füo.

Si fortuiti occurfus iis,

Jm

.X

»qui obiter mulierculam infpexerunt, tantum

Jj

N

», pariunt periculi, quanto majus fuerit, cüm de

BN

yilly,

», induftria congrediuntur, cum debita opera mu-

» lieres in ebrietate, & convivio, & omni lafci-

TAT

», VO geftu, faltatione, cantu impudico ad libidi-

"t q

», hem effrenes juvenes invitantes fpe&tar.tur ?

Wt

» IL ScunRILITAS ff immoderatio in jocis,

li,

Bl

», €9. facetiis , aut in ftudio commovendi aliis vifum :

, Que veniale plerumque peccatum eft , cum

Ms

Vi

» perfonzarum quidem decorum in jocis non fer-

», Vatur , fed abeft fcandalum , & prava intentio :

Iïl:, Iabfm

I

f

riä

» quandoque mortale , ratione materie , feu ob-

» Jedti,

i

D

.DE 7. VITIIS CAPITALIBUS.

108

i

dU

»je&i , fi jocus redundet in gravem Dei , San&o-

»,rüum, Religionis , vel proximorum injuriam 5

B.

»aut obfcenus fit , & ad libidinem provocans.

i iüijüh

» Unde Apoftolus ad Ephef. 5. ait : Fornicatio au-

Dd (s

r

l

.;c

» tem ,. C? omnis immunditia , aut avaritia nec nomine-

! OPUIïEï

u

» Uur n vcobis , ficut decet San&tos 5 aut turpitudo , aut

u

» fLultiloquium ,. aut fcurrilitas , que ad rem non perti-

Motg M

»,nent , fed magis gratiarum aítio.

Tetp.ad» Cor:

micitas, l

» Càp. 15.. Corrumpunt mores bonos colloquia mala.

g

,Ill. IuuuNDrTIX nomine intelligitur zm-

T

» puritas omnis verborum €2 fattorum, obícenitas o-

r j

»Innis, qua vel per vomitum, vel pollutionem

T

» etiam in fomno ex intemperantia confecutam,

QUeredur

» Corpus, & anima helluonum, & potatorum con-

QOT Vs

»taminantur. Quo fpectat illud Ifaie 28. Pre

Ab :

» vino nefcierunt , & pre ebrietate erraverunt : Sacer-

ln Vi

» dos, & Propbeta ne[cierunt pre ebrietate, abforpti funt

Tülerem

»à UVio. - - - Ommnes enim menfa veplete funt oomi-

d rdat

»!u , ' fordiumque ita ut mon e[Jet ultra locus.

Hinc

j ts

»LlERTULLIANUS Lib. de Jejuniis : Zfppendices

» gule , inquit, lafcivia, atque luxuria. Et S. Hrs-

i, t

V, d

RONYMUSs: enter efcis repletus , facile defpumat

» in libidines.

Qd

»IV. MULTILOQUIUM, five garrulitas ef-

$,Vi

»frenis, quarta gula filie , veniale plerumque

puiodE

» peccatum eft ; aliquando mortale, fi nimirum

»in Dei, aut proximorum injuriam effundatur,

näeafpäqiï

» quod hominibus nimio cibo , aut potu exhila-

»Iatis fepe contingit. Arcana enim fibi com-

n

» riffa revelant , prefentes contumeliis infectan-

»tur, abfentibus lubenter detrahunt , de rebus

jj

j lr

, divinis temeré, & impié loquuntur.

Quo fpe-

y Gat illud Pfal. 72. . Prodiit quafi ex adipe iniquitas

mareriæ,ï:;;

r

$

» Cüruti,

»

106

"'TRACTATUS

pain

» torum , tranflerunt in a[fe&tum cordis, cogitaverunt &

l

f

» locuti fümt mequitiam : iniquitatem im excel[o locuti

! 1hus(!ï

» [iit.

Pofuerunt in celum os fuum , & lingua eorum

D

"

» tranfioit in terra,. Hinc multiloquium velut cum

inu

Jl

»peccato femper conjuné&tum Spiritus San&tus

Proverb. ro. J/n multiloquio mon deerit

» prohibet.

H

» peccatum : quà autem moderatur labia fua , prudenti[-

»musefl. Prov.13. Qui cuftodit os fuum , cuflodit

» animam fuam 5. qui autem inconfideratus eft ad loquen-

M

» dum, fentiet mala.

Proverb. 31. JNoli Regibus da-

»Te vinum : quia nullum fecretum eft , ubi regnat ebrie-

» Ua5 : &5 ne forte bibant , & oblivifcantur judiciorum ,

h

Ecclef. 20.

i

»€9 mutent caufam filiorum pauperis.

Vj

J

» Qui multis utitur verbis , ledet animam fuam. — Et

» Cap.23. Jndifciplinaie loquele nona[Juecat os tuum :

W

&l

l

» &t enim in illa verbum peccati.

»

»

HresETUDO sENSUS five mentis,

Iu yl

T

»quinta gule filia.

Crapula nimirum & ebrie-

»tas ita mentis-aciem obtundunt, ut ineptus

t

»reddatur homo ad veritatis contemplationem ,

a, |

vt

» & ad a&tiones omnes, quz ingenii, rationis, &

» prudentie luce, ac moderamine magis indigent,

D

W

[

»Deique etiam oblivifcatur.

Hinc Ecclefiaftis

D

DI

»Cap.1r.Salomon ait: Cogitavi in corde meo abftra-

» bere à oino carnem meam , ut animum meum transfer-

Ü rj

Et O-

» rem ad fapientiam ,. deoitaremque [Lultitiam.

o

»Ííem 4. lornicatio , & vinum , & ebrietas auferunt

1 WIU!]

2

Hinc TzgTvLLIANUSs Lib. de Jejuniis

3 COUC

» Cap. 4. . Confcientiam communem (inquit) confula-

,

» mus , ipfa natura enuntiabit , quales sos ante pabulum,

iil

» & potum in virgine adbuc faliva exbibere confuevit ve-

Ub

i

ntur , fi

» bus duntaxat fenfus agendis , quo divina tra

is mentis , fi multà voivacioris cordis,

» ultà pgllemio í

NI

DE 7. VITIIS CAPITALIBUS.

107

" l)

» Qu&m cim totum illud. domicilium interioris bominis, e-

J W

» JCis fHipatum , vinis inundatum , decoquendis jam [ier-

1 äüä?llz

» Coribus efTuans , premeditatorium efficitur latrinarum,

Vti

N

» i quo plane nibil tam in proximo füperfit , quàm ad la-

ii

» [civiam fapere, - - - Ceterim quotusquisque memine-

jüy

» rit Religionis , occupatis memorie locis , impeditis fa-

Vj

» pientie membris ?. INemo ita,ut decet, ita, ut par eft ,

y lta, ut utile efL , recordabitur Dei in tempore , in quo

q&?«u J

» ipfum . fibi bowinem excidere folemne eft.— Omnem di-

*

» [Ciplinam vittus aut occidit , aut vulnerat.

JMentior,

!V [

IL

» f( non. Dominus ipfe oblivionem fui exprobrans Ifraeli ,

J

» Caufam. plenitudini deputat 5 Incra[Jatus eft dilettus ,

7Ij

Jj

A

» € pinguefattus , & dilatatus efL, &? dereliquit Deum,

Ym Á

l

» qui fecit eum , €&? abfce[fit à Domino falutari fuo.

"r

u

1

'/

4

1

T

» Hebetudo porro fenfus non folüm pona

fre mer

» peccati , fed peccatum eft, quatenus eft volun-

» Uaria , ut in iis, qui fcientes, advertentes, & ad

(

, Vügta

» advertendum obligati , in fenfus hebetudinem

» inourrunt.

pv

uod quidem peccatum lethale

»eft , cüm aliquis ex affectu ad terrena faftidit ,

j, ib

njv

»àc negligit confiderationem fpiritualium , eo

»tempore, quo fub periculo falutis obligatur,

W

cDai

V UWv

»Vel cum ex nimia cibi, & potus ingurgita-

T mf»

»tione redditur ineptus ad exequenda officia ,

en t

»íeu civilia, feu religiofa, qu: implere tene-

»tur, veluti , fi Medicus, Advocatus, Ju-

»dex , Concionator, Curatus, Confeffarius ,

]i

(

»Iedduntur inepti ad Munia fua, ut par eft,

(i

"T

» obeunda.

&. VII.

Dl' [

108

TRACTATUS

Mi

yu

m

$& VIL

i

s

De Ira.

J

UZRITUR I. Quod fit i;';z?

j

— RESPONDEO I.

Ira generice fumpta eft

J

vehemens commotio animi ad propulfandum ma-

n

lum occurrens. In hac generica acceptione ira

avfítrahit à ratiorre boni vel mali.

Cum enim

FCE.

ipfemet Deus dicatur irafci ; & in Pfalmo 4. di-

l!

catur : Jrafcimini, &? nolite peccare, manifeftum eft,

AL p

dari iram bonam & malam.

h]

"

Vi

REsPONDEO 2. lra fpecificà fumpta & in a-

&u prout hoc loco fumitur , eft inordinata commo-

tio animi ad propulfandum malum occurrens.

REsPONDEO 3.

Ira in babitu fumpta ett vo-

luntaria di/pofitio inordinata animi ad propulfanda

quzvis occurrentia mala mediis illicitis.

Dixr, voluntaria, faltem in eaufa ac interpveta-

livb.

UJERITUR 2.

An ira ex fuo genere fit

r

peccatum mortale ?

Mil

RESPONDEO I.

Ira jufta non eft pecca-

i

tum , fed opus debitum ac meritorium. ld pa-

MUA

tet ab exemplo Chrifti, de quo Marci 3. v. 5.

fcribitur: Circumpiciens eos cum ira.

Itl

o

n l

RESsPONDEO

P

Rarum tamen eft, iram

Ml

lj

effe veftitam omnibus circumftantiis à peccato

f]

!

4l

excufantibus , ut patebit ex dicendis.

Ü5

^

j

l

RE

:powDEO 3. lrafumpta in babz'w eft ex

füo genere peccatum mortale.

(

l

M

PnosnATUR ex Scriptura, ubi proponitur

3

tan

lpn

N

DE 7. VITIIS CAPITALIBUS.

109

tanquam caufa gravium malorum , & tanquam

obje&tum gravis indignationis divinz.

Sic in É-

piítola D. Jacobi dicitur: 1ra viri juflitiam Dei

1t!

mon operatur.

Et Apoftolus ad Ephef. 4. dicit:

Mif

Sol.mon occidat faper iracundiam voef;ram. . Omnis ama-

FOl

vitudo , €2 ira, & indignatio, & clamor (habituali-

LC

ter fumpta , feu clamorofitas) €2 blafpbemia tolla-

il (ni

tur à vobis cum omni malitia , ubi hec omnia vitia

L g

in habitu accepta, in quantum ille habitus eft

voluntarius in caufa, puta in negligentia eum

t nl

corrigendi, ponitur in ordine gravium peccato-

rum.

Et Proverb. 27. dicitur: 4ra non babet mi-

Jaricordianr, mec erumpens furor , & impetum concitati

rl

ATT

Jpiritus ferre quis poterit ? EtProv. 18. Spiritum ad

irafcendum facilem quis poterit faftinere? EtProv. 21.

Vr

Mélius efl babitare in terra deferta , quàm cum muliere

dpropls

vixofa &j iracunda.

EtC.22. INoli e[fe amicus bomi-

(

ni iracundo , meque ambules cum viro furiofo ; me forte

TU

difcas famitas ejus, && fumas [candalum anime tue. . Et

Prov. 27. Grave e[L faxum, &? onerofa arena ; fed ira

f guet

fiulti utroque gravior.

Ecclefiaftici 49. v. 4. FPu-

vor , zelus , tumultns , fluCtuatio , iracundia perfeoerans,

m

immutant. [cientiam ejus.

Et Prov. rg. iriracun-

dus provocat rixas.

Et C. 26. Sicut carbones ad pru-

as J

nas , & ligna ad ignem, fic bomo iracundus fufcitat ri-

p rist

xas.

Et Ecclefiaftici ?8. Zomo iracundus incendit

j

litem.

Et Apoftolus ad Tit. 1. v. 7. Oportet Epi-

wl

fcopum fine crimine e[fe , non fuperbum , non iracundum,

uf

5on vinolentum , non percu[Jorem , non turpis lucri cupi-

ais

dum.

Et ad Galatas 5. Fornicatio, idolorum fervi-

t

tus , veneficia , inimicitie , ire , bomicidia, ebrietates ;

Hac o-

qui talia agunt , regnum DDei non po[fidebunt.

tario

J

D

1

I.nnia oftendunt,iram, faltem in habitu volun

fum-

yt

110

TRACTATUS

),

)u

fumptam , effe ex fuo genere peccatum mor-

tale.

l!

s

il

W

RzsPONDEO 4. lra in a&u fpe&tata ali-

L

I

quando eft peccatum veniale, aliquando morta-

t

Je.

Qf

Quando enim tendit ad inferendum malum

grave injuftum , vel quando eft adeo vehemens ,

*

ut fit conjun&ta cum probabili periculo prorum-

(

pendi in grave malum , v. g. in blafphemiam,

p

rixam , calumniam , contumeliam, &c. eít pecca-

m

BA

tum mortale.

Sed quando non tendit ad infe-

Apustu

rendum malum, nec eft conjuncta cum probabi-

-MII

qu

li periculo prorumpendi in grave peccatum , eít

IUIUUH

peccatum veniale.

;

Id PRoBATUR ex verbis Chrifti Matth, s.

fU

übi dicit : Omnis, qui irafcitur fratri fuo , veus erit

j

l

"

judicio , hoc eft, trahetur ad judicium ad exami-

nandum ac difcernendum, an peccatum ire nul-

Wi

lum fit, aut veniale vel mortale? Qui autem dixe-

:

M:

|

rit fratri f(0: RACA , reus erit Concilio , hoc.eft,

qui cum gravi indignatione, ac vehementia ver-

^R

borum irafcitur, reus erit exa&tiore difcuffione,

^

an peccaverit folüm venialiter, vel etiam morta-

jilia;

liter ? Qui autem dixerit : fatue, hoc eft , qui calu-

Iu

mniofe proruperit in gravem contumeliam , af-

F. QUun

firmando ferio, eum effe ftultum, reus erit geben-

* Itj

ne ignis. I1ec explicatio quoad fubftantiam.fum-

pta eft ex D. AucusT1iNO l.2.de Serm. Dom.

ïd[ür, W

"ts

j

in Monte, & ex D. Gazconro l. 21. Moral.

V t

C. 4.

MOUTIY

QUXZRITUR 3.

An etiam ira cum appeti-

Md

tu gravis vindicte poffit aliquando effe peccatum

"r j

veniale ?

Y

w

RzsPON-

|

l

D

DE 7. VITIIS CAPiTALIBUS. III

"B

RzsproNpbEo: Talis *iraipotefï; aliquando

effe peccatum veniale ob imperfectionem feu in-

&ufp

d

deliberationem actus, quando videlicet repenti-

j

hquatuü

nus motus feu appetitus gravis vindicte delibe-

i

li

i

rationem perfe&am rationis, gravitatem vel in-

'[adc(] t

juftitiam malorum infligendorum nondum fufh-

f

'

cienter expendentis, nec certum quid in animo

!

ftatuentis, pravenit.

Ita docet D. THoMAs 2.

ïm,&c i

2. q. 158. a. 3. ubi fic fcribit: , Cum aliquis ap-

J

J

» petit injuftam vindictam , fic ex genere fuo ira

»eft peccatum mortale. Poteft tamen contir-

m cm

Tenw

»gere , quod talis appetitus fit peccatum venia-

n

rhb

2

"ljf

»le propter imperfectionem actus.

Quz qui-

, dem imperfe&io attenditur vel ex parte appe-

rf

í

f

» tentis, puta, cüm motus irz prevenit judicium

ij

M f

,rationis, veletiam ex parte appetibilis, puta,

BU d r

, cüm aliquis appetit in aliquo modico fe vindi-

&U J n

'

,Ccare: quod quafi nihil eft reputandum ; ita

il

» quod etiamfi a&u inferatur , non effet pecca-

d d

,tum mortale, puta, fialiquis puerum parum

m

,trahat per capilos; vel aliquid hujusmodi.

SERN

Kt art. 2. ad 3. , Motus, inquit, qui preveniunt

ia m

» judicium rationis, non funt in poteftate homi-

pl tii

, his in generali , ut fcilicet nullus eorum infür-

od

»gat, quamvis ratio poffit quemlibet fingularj-

Et fecundum hoc

D,tunit

»ter impedire , fi infurgat.

(b

» dicitur, quod motus ire non eft in poteftate

"

uN

D)

,hominis, ita fcilicet , quod nullus infurgat.

114

]

n

» Quia tamen aliqualiter eft in hominis potefta-

, t€, non totaliter perdit rationem peccati , fi fit

»inordinatus., Quo fenfü CAssroDORUus in

"Tl

Pfal. 4. ait: Venialis eft ira, que ad effe&um indigna-

pdepe

g,

tionis five non pervenit , ficut fcriptum f : Melior

li

qui

)y

II2

TRACTATUS

qui vincit iram, quàm qui capit cioitatem.

Ideo pre-

st

ag

ceptum curationis adhibetur, ut,fi jam irafci-

mur,non inconfulta temeritate peccemus. Mo-

oni

tum fiquidem animi fervidum propter humanam

u

fragilitatem habere in poteftate non poffumus ;

"

fuffragante tamen Dei gratia ratione difciplina-

bili continemus.

Et ideo B. Propheta , quod eft

I

v

quidem confuetudinis, permifit 5 quod vero cul-

p&, prohibuit.

Nam fi irafcimur, nec Domini

L

confideratione refrenemur, fed à voto noftro

impediamur aliquo neceffitatis objectu , tunc uti:

que conítat, nos facti crimen portare , etiamfi

non poflimus, quc& volebamus, eflicere.

(

QUEZERITUR 4.

An fit peccaminofa ira

cum appetitu gravis ac juítz vindictz, ad corre-

&ionem peccantis, gloriam Dei , vel aliorum in-

|

columitatem à legitimo Superiore inferendz ?

:qixa'inldice:,

TO

RzsPoNpEo Negativé, dummodo pro ob-

D

n

"d

je&to concomitante fimul refpiciatur vindi&ta in-

D

juri& propric tanquam finis aut motivum fecun-

plu

darium , fed unicé corre&io delinquentis , aut

VOLU

gloria Dei , aut falus & incolumitas propria vel

AR fliüqu

aliena.

pAONATALISC.G C rr a Reera.

FDf

hanc refponfionem probat ex S. Auguítino &

Ti [m

D. Thoma.

S. AuGusTINUS l. r. de Serm.

li

AE!: U

Dom. in Monte C. r9. fic fcribit: , Neque hic

Uml m'e

»€a vindicta prohibetur , qua ad correctionem

IJI, l

dQ

» Valet: etiam ipfa enim pertinet ad mifericor-

du 1 i i

» diam ; nec impedit illud propofitum, quo quis-

) quæ d

»Que paratus eft ab eo , quem correctum effe

AW

Ad[

» VUlt, plura perferre. Sed huic vindicte refe-

1 B, W

l

,renda

[

n

li

l

DE 7. VITIIS CAPITALIBUS.

IBE

A He'.,x,

» rendze non eft idoneu

$, hifi qui odium, quo fo-

t n

» lent flagrare $

qui fe vindicare defiderant, dile-

Wt

» «ionis magni

tudine fuperaverit.

Non enim

N

» Iinetuendum eft, ne odiífe

parvulum filium pa-

du

»Ientes videantur, cum ab

i dl

»ne peccet ulterius.

eis vapulat peccans,

Et certé perfe&tio dile-

It qn

» &ionis ipfius Dei Pat

3 Qlv

ris imitatione nobis pro«

»ponitur, cüm in fequentibus dicitur :

Diligi-

lU tD

» i& inimicos vefIros ,

benefacite bis , qui oderumt "U0$ ,

diwg

» C 0rdte pro eis , qui vos perfequuntur. Et tamen

|

Q

N

» de ipfo dicitur per Prophetam : Quem . enim di-

p

»ligit Dominus , corripit: — flagellat autem omnem f-

o

»liumn , quem recipit , dicit & Dominus : Servus ,

» qui nefcit ooluntatem. Domini , & facit digna pla-

petanini

» gis , vapulabit bGuca : — Servus autem , qui fcit 'ua-

iide, at

» luntatem Domini füi , & facit digna plagis ,

vapu-

TEl dliorim

Ia

» labit multa.

Non ergo quzritur, nifi ut & il-

i?

»le vindicet, cui rerum ordine poteftas dàta

»eft, & ea voluntate vindicet, qua Pater in

g

»parvulum filium , quem per etatem nondum

j at

» Odifï'e pOECPL.

Hinec etiam áptifimum exem-

mivum i

»plum ducitur , quo fatis appareat, poffe péc-

n

»Catum amore potius vindicari , quàm impuni-

uias n

»tum relinqui : ut illum, in quem vindicat, non

al

» pena miferum , fed correctione beatum velit;

5 gt

»paratus tamen , fi opus fit , 2quo animo plu-

TT i

»ra tolerare ab eo illata , quem vult effe corre-

»&um, five in eum habeat poteftatem coer-

ji M

»cendi, five non habeat.

; j cgne.?li:

Magni aütem , &

»Sandi Viri, qui jam optimé fcirent, mortem

j d5

Uümm) qN

»iftam , que animam diffolvit à corpore , non

» efTe formidandam , fecundüm eorum tamen a-

»himum, qui illam timerent , nonnulla pecca-

j de]m

lL

"

D. 4mort TY. de 7 . vitiis capit,

H

5 UA

Íl4

TRACTATUS

W

»ta morte punierunt, quod & viventibus uti-

adort

» lis metus incuteretur, & illis, qui morte punie-

RT

»bantur, non ipfa mors noceret, fed pecca-

ndus e?'?:

»tum: quodaugeri poffet, fi viverent.. Non

»temeré illi judicabant, quibus tale judicium

l

[!

y

» donaverat Deus.

Inde eít, quod Elias mul-

»tos morte affecit, & propria manu & igne di-

yit j

» vinitüs imperato: quod & alii multi magni &

z l

»divini Viri eodem Spiritu confulendi rebus

li'UUf j & hOH

» humanis non temeré fecerunt. De quo Elia

i d

»cum exemplum dediffent Difcipuli , Domino

i, i p

»commemorante , quid ab eo factum fit , ut et-

vt

»iam ipfis daret poteftatem petendi de coelo

ii D)

»ignem ad confumendum eos, qui fibi hofpi-

i O00

»tium non pr&berent , reprehendit in eis Do-

[

Vr

:j

Ji

»minus non exemplum Prophete Sanüi, fed

1 df

A

)f

»ignorantiam vindicandi, qus adhuc erat in

Qf

»rudibus: animadvertens, eos, non amore cor-

W

hi

»re&ionem, fed odio defiderare vindictam.

W

:

» Itaque, pofteaquam eos docuit, quid effet dili-

PQNEA'

À

[^

ii ')"VE

»gere proximum tanquam feipfum , infufo et-

D

»lam Spiritu San&o , non defuerunt tales vin-

uD

p dicte , quamvis multo rarius , quàm in Vete-

DP

pri Teftamento. Ibi enim majore parte fer-

hic autem ma-

UI

» vientes timore premebantur :

»ximé dile&ione liberi nutriebantur. Nam &

'ïfli[, atqu(

»verbis Apoftoli Petri Ananias, & uxor ejus

» exanimes ceciderunt , nec refufcitati funt , fed

"ID d

wïäüdum al

» fepulti.

d

T db

R r

Et Epift. r31. áliàs 5. ad Marcellinum cap. 11.

»Quanta (inquit) precepta concordie , non

Oqu

&

M

, humanis difputationibus exquifita , fed divina

N

[

» aucto-

"l

V

DE 7. VITIIS CAPITALIBUS. IIS

» au&oritate confcripta in Chrifti Ecclefüis le&i-

M

|

|

»tentur, quis ab illa Religione alienus , ita fur-

r X

:

»dus eft, ut ignoret? Ad hoc enim , ut illa

*t]

]

» pertinent , qua« malunt exagitari , quàm difce-

W Eïias [:

»Ie , alteram percutienti prebendam effe ma-

»xillam , volenti auferre tunicam dandum et-

rpznu&igne

iiiny

»iam pallium, cum angariente duplicandam

Wsl »

»viam. Hocquippe fit , ut vincatur bono ma-

3

»lum , & homo liberetur à malo , non exterlo-

»re & alieno , fed intimo , ac fuo , quo gra-

k Dy

ii

»Vius, ac perniciofius , quàm cujusvis hoftis

Wad d

» extrinfecus immanitate vaftatur.

ui ergo

qu f

» Vincit bono malum , patienter amittit tempo-

t n

)

»ralia commoda , ut doceat, quam pro fide,

& Vi

"

D

»atque juftitia contemnenda fint , que ille. ni-

»1Dis amando fit malus ; acfi injuriofüs ab eo

iue ext i

I 0R C0

»ipfo, cui fecit injuriam , difcat , qualia fint,

» propter quz fecit injuriam, atque ita concor-

t od

qi dl

»diam , qua nihil eft utilius civitati , peenitens

»acquirat, vi&us non fevientis viribus ,. fed

p, :

» benevolentia patientis. "Tunc enim re&e fit,

t t

» cum videtur ei profuturum effe, propter quem

,qu'amin&*

»fit, ad operandam in eo correctionem , atque

yt u

»concordiam. FHoc certé animo faciendum eft,

dopusd

u

»etiamfi alius exitus confequatur , nec corrigi

At X

»Velit, atque pacari, propter quem corrigen-

m, & W:i

» dum atque pacandum , velut curandum , & fa-

hii

» nandum adhibita eft ifta medicina. - - Paratus

»itaque debet effe homo juftus, & pius, pa-

»tienter eorum malitiam fuflinere , quos fieri

i

»bonos quarit , ut numerus potius crefcat bo-

o

»norum, non ut pari malitia, fe quoque nu-

jft, ^ w

»Iero addat malorum. Denique iíta precepta

[

2

» magis

Y

116

TRACTATUS

u

Ti

Á

j

,magis ad preparationem cordis, quw intus

, eft, pertinere , quàm ad opus , quod in aper-

ut teneatur in fecreto animi patientia

»to fit,

j u

,cum benevolentia ; in ma

nifefto autem id fiat ,

(oid

poffe, quibus bené

» quod eis videtur prodeffe

, velle debemus , hinc liquidó oftenditur, quod

L

"

»ipfe Dominus Jefus exemplum fingulare patien-

»ti& , cüm percuteretur in faciem , refpondit :

m

d

Il

»9i male dixi , exprobra- de malo ; fi - autem. ben? ,

,':;'m, qu

"

» quid me cedis ?

Nequaquam igi:ur:Pre&ceptum

u

»Íüum, fi verba intueamur , implevit. Neque

»enim percutienti prebuit alteram partem , fed

l7

'

(

|

l

» potius prohibuit, ne, qui fecerat, injuriam au-

r

A

»geret: & tamen paratus venerat , non folum

us

»in faciem percuti, verüm etiam pro his quo-

[ebge

l

»Qque, àquibus hec patieb

atur , crucifixus oc-

Ro

ä

Pater

»Cidi, pro quibus ait in Cruce pendeéris :

iNec

p

» ienofce illis . quia. nefciunt., quid. faciunt.

tht

, Paulus Apoftolus Preceptum Domini & Magi-

g t

^

» ftri füi videtur impleffe , ubi etiam ipfe per-

Y

N

»cuffus in faciem dixit Principi Sacerdotum :

»n.x'u;m.'ï

, Percutiet te Deus , paries dealbate : fadens. judicas

du

»ne [icundum legem , C^ contra legem jubes me per-

yUpetnr

» Cuti.

(

» Sunt ergo ifta präecepta patientie femper

& D

» in cordis preparatione retinenda , ipfaque be-

,nhevolentia, ne reddatur malum pro malo ,

lny

»femper in voluntate complenda eft. Agenda

atb rj

»fünt autem multa etiam , cum inviti benigna

r

» quadam afperitate plectendi , quorum . potius

RTT

, ütilitati confulendum eft, quàm voluntati. - -

" aj

»Nam in corripiendo filio quamlibet afperé ,

»nun-

DE 7. Vl'i'lls CAPITALIBUS. 117

3153 q

j

,nunquam profe&o amor paternus amittitur.

DURE

,Fit tamen , quod nolit, & doleat, qui etiam

Eu

t

»inv.tus videtur dolore fanandus. Ac per hoc,

m

»Íi terrena Respublica Precepta Chriftiana cu-

" quïbüi [

» ftodiat , & ipfa bella fine benevolentia non ge-

ltlin

,Ientur, utad pietatis, juftitieque pacatam fo-

ftpnà

, Cietatem vi&tis facilius confülatur. Nam, cui

vll

» licentia iniquitatis eripitur , utiliter vincitur :

n

»quoniam nihil eft infelicius felicitate peccan-

lä.'ürP

x

, tium, qua penalis nutritur impunitas, & mala

ii &

, Voluntas velut hoftis interior roboratur.

fitite

Item S. TnoMas 2.2. q. 72. art. 3.

» le-

ti, Ij

,nemur (inquit) habere animum paratum ad

T

» contumelias tolerandas , fi expediens fuerit.

um

»Quandoque tamen oportet, ut contumeliam

du

» illatam repellamus, maximé propter duo. Pri-

nE P;,

,mo quidem propter bonum ejus, qui contu-

Yi

, meliam infert , ut videlicet ejus audacia repri-

yin

i

,matur, & de cetero talia non attentet , fecun-

i hw

» düm illud Prov. 26. Refponde Jiulto juxta fiulti-

t

, tiam . fuam , ne fibi fapiens videatur. .. Alio modo

; m

» propter bonum multorum , quorum profectus

g j

, impeditur propter contumelias nobis illatas.

QuzmiTUR 5. Án iraex zelo femper ca-

:

reat peccato ?

paüeul

enda !

pH

RzsPoNpEro: Non femper caret peccato.

g

um p

Si enim fit ita vehemens., ut turbet plenam in-

ni d i

differentiam & deliberationem ad eligendum re-

,

d

ym pl

&iffimum ordinem in corre&tione proximi , illa

Qono

ira jam quoad exceffum deordinata eft.

Jm VUl

Id

u

H 3

r

V

118

TRACTATUS

Id PRosnATUR ratione & authoritate S.

(onn

Gnrconri:r M. , qui Lib. s. Moral. C. 3o. fic

its , P

w

fcribit :

» Cüm per zelum animus movetur, cu-

gnbi

» randum fümmopere eft, ne hec eadem , que

tntet t

» inftrumento virtutis affumitur , menti ira do-

»minetur, nec quafi domina preeat , fed velut

n

» ancilla ad obfequium parata, à rationis tergo

m

»,nunquam recedat.

'Tunc enim robuftius con-

]

» tra vitia erigitur, cüm fubdita rationi famula-

lt

H

pi.

Nam, quantumlibet ira ex zelo rectitudi-

hi

» nis furgat , fi immoderata mentem vicerit, ra-

»tioni protinus fervire contemnit: & tantoó fe

Mi

pimprudentius dilatat, quanto impatientie vi-

at

»tium virtutem putat.

Unde neceffe eft , ut

i n

»hoc ante omnia , qui zelo re&itudinis move-

BU

»tur, attendat, ne ira extra mentis dominium

»tranfeat, fed in ultione peccati tempus , mo-

A

HOv

» dumque confiderans , furgentem animi pertür-

» bationem fubtilius retractando reftringat , ani-

usl

» mofitatem reprimat, & motus fervidos, fub

» €quitate difponat :

ut eo fiat juftior ultor a-

lrl

Tmü&k

»lienus , quo prius extitit victor fuus :

quate-

n

» nus fic culpas delinquentium corrigat , ut ante

yn m

»ipfos, qui corrigit, per patientiam crefcat, &

p fervorem fuum tranfcendendo judicet , ne in-

t E

TU C'Ke j

» temperanter excitatus zelo rectitudinis , longeé

A r

, à re&titudine aberret.

Ainr t

»Et S. BexNARDUs Epift. 69. , Peccabis

f:ïäffes f

» non minus nimis irafcendo, quam omnino non

Mm&e

» irafcendo :

Siquidem non irafci , ubi irafcen-

»dum fit, nolle emendare, peccatum eíft, plus

177)[?(5 qu

äm,e

» Verà irafci, quàm irafcendum fit, peccatum pec-

s cato addere eft.

M

Qvuz-

hivu'mq

)

DE 7. VITIIS CAPITALIBUS.

L19

L

"I (v

QuzRiTUR Ó. An gravius peccent Sacer-

dotes , Parochi, Confeffarii , vel Superiores,

t

Eu eadem i Wf

quàm Laici, fi ex immoderata ira tractent pani-

lts

Fentes , parochianos , vel fubditos?

LT

REsPOoNDEO Affirmativé.

Idque adeo ve-

iT

i lr

rum eft, ut poffint peccare etiam mortaliter, fi

illo modo agendi commiffos fibi injufté ac gravi-

Md

UET N

ter contriftent, velgraviter fcandalizent, velà

Rb v

bonis operibus, & confidentia retrahant.

BM

D a.

Rarro eft, quia Chriftus verbo & exem-

plo docuit , Miniftris fuis proprium effe debere

l

tl

fpiritum manfuetudinis , & quia fublato hoc fpi-

ritu manfuetudinis tollitur in plebe amor , & con-

D6 doc

Ítnp, t

fidentia erga fuos Paftores , quibus füublatis tolli-

tur maxima pars illius fru&tus, qui capi poffet ex

Ditini t

Concionibus , & Adhortationibus Sacerdotum.

dnngt, a

fs f

Eleganter hanc veritatem PRosAT P. Na-

jliendura

TALIS l. c. Reg. 11. his verbis: ,, Quod Chri-

fu. qu

», ftus Chriftianis omnibus in perfona Difcipulo-

i, Ut

x d

,7Lcü0m fuorum dixit: JDifüte à me, quia, mitis

» fum , & bumilis corde , Sacerdotibus maximé di-

jpiet, t

, &um effe intelligendum eft , qui Legis novz2,

:fu'wäm's, l

»qus& Lex eft amoris, & charitatis, Predicato-

,res funt, & Miniftri, & Sacerdotii Chrifti cha-

L4

,ra&eres ab IsarA , & S. MarTHzco defcri-

ju at

, ptos in fe exprimere debent. Ecce, (inquit),

jj if

» Duer meus , quem elegi. - - - PonamSpiritum meum

JNon

um

» fiper eun , €? judicium Gentibus nunciabit.

» Contendet , meque clamalit , meque audiet aliquis in.

j p

», Dlateis vogzm ejus : — arundinem qua[Jatam mon con-

0!

4

TÜA-

Y

120

TRACTATUS

o

( 1

»» fringet , &? lycbnum fumigans mon extinguet : . Id

, eft, peccatores non exacerbabit, non à fe re-

y

J

» pellet , non agrefti quadam , & fera feverita-

)

m

,te in defperationem compellet , fed divina be-

p

[jm

, nignitate , & compatiente charitate ad Evan-

J

» Eelice Legis obfervantiam fuavifer trahet.

7)

, Debent preterea Sacerdotes , non minus

)//

]

.'

1

n

,»quàm Apoftoli, in Mundo, id eft, in medio

7 [7]

/

jl

,.hominum fecularium , & peccatorum verfa-

g

ss ER

Sicut agni inter lupos debent columba-

,l ln

, rum fimplicitatem imitari.

Sic fiet , ut lupos

Fonp

, in naturam ovium transmutent.

Majus autem,

Mi

» dique admirabilius ef? , mentem (inquit S. Jo.

l

»ChHRYsosTOoMus Hom. 34. in Matth.) at-

»» que animum adoer [ariorum commutare , quàm gladio

»» ipfos. faperare.

Erube[cant igitur , qui contra fa-

,, Clentes , quaft lupi adver[arios fuos per[equuntur, cüm

»» Videant , innumeros lupos ab ovibus vinci pauci[Jmnis

M

» (duodecim nimirum Apoftolis). — Et certe, quo-

:;Mx& yl

Cum ve-

» ufque fumus oves , facile bofles oincimus :

ïïmä [

» T0 in naturam luporum tranfimus , tunc. faperamur :

D

», tunc enim snultum nobis à Pa[lore patrocinium adet ,

»tt,

»» QUi non lupos , fed oves pacit :

atque ideo, cinn in

yli Repgu

» lupum ie converteris , abit confeftim , & relinquit te,

) Hj) nonf

» QUi non permiüttis oirtuiem ipfius in te clarefcere.

Y pani

» Quando enim injuria vexatus , equo , mitique anitmo

Si ve-

vt

» Cuntta pateris , ipfi [oli tropbeum attribuis.

yim (et

.

»» TO exieris adverfus bofles , atque pugnaveris , vitto-

I g

, friam illius obfcuras.

Hinc Apoftolos fime bacu-

» !0 mifit, id eft, abfque armis offendentibus.

yjmar

i

» 4irma quippe Clericorum funt: lacryme , & oratio-

Yil

»7/5, Cinqut CoNcILIUM AQUILEJENSE

t

AM

, Can.

J

DE 7. VITIIS CAPITALIBUS.

I2I

W!Xtir.ä;;

lit: Wllä*ff

»Can. 11.) Hinc Apoft. r. ad Timoth. 3. &

,. ad Tit. r. Epifcopi dotes defcribens :

INon

N

rm

»» percu[Jorem , non. iracundum , fed. benignum . e[fe o-

», portere docet.

Et 2. ad Tim. 4. Epiícopum in-

mitate d

» formans , argue, inquit, obfecra, increpa, in o-

laviEer ts

»mni patientia 9^ dottrina.

Chriftus fcilicet re-

»gendarum animarum provinciam Apoftolis

O-CS, ]]0[ "

l

T

j

; íuis, & Epifcopis illorum fuccefforibus tra-

»; dens , juffit ut tanquam Paftores , non ut Do-

Ml

Ü

v V

nt

, Imninos fe gererent : eandemque formam fequi

» Voluit fecundi Ordinis Sacerdotes, & quot-

Mi

nü«

» quot ad Ecclefiaíticas Prefe&turas , & Regi-

» men animarum vocantur.

Scitis, inquit, quia

! (iagi

» Principes Gentium dominantur eorum :

& qui Ma-

t

INon ita &-

»jores funt , poteflatem exercent im eos.

n

» Yib inter vos , — fed quicunque voluerit inter vos Ma-

, M at

»» jor fieri , fit vefer Minifler ,. & qui voluerit inter

II

, v0s primus e[Je , erit vefler ferous.

Quamvis e-

» nim au&toritatem fpiritualem , quam ipfis com-

, lg

»1nifit, illos exercere velit Chriftus , vult ta-

m

mi: n

»» Inen, ut abfque faftu, & acerbitate fubditos re-

L

»» £8Dt 5

ut Sacrum Principatum in animas dun-

aronunt

»taxat, non in corpora extendi meminerint ;

ii

,utReligione, & charitate fuaderi , & impera-

Ü

:

i dn

»I1i, non timore, & minis , non durioribus ver-

"TITL

» bis penisque temeré , & iracundé infli&tis ex-

u n

»» torqueri , & cogi debere fubditorum obedien-

,Xxliam certi fint.

Hinc-S.PeTRUvSs Epit.-i.

1] g:'ibtii |

x CA p odlb s

INeque ut. dominantes in Cleris ,. fed

p

)l

Q

» forma j'atli gregis ex animo.

Hanc Regulam con-

lj

; a

» firmat Canon inter eos , qui Apoftolici dicun-

,tur, 27. relatus Can. Epifcopum, dift. 45.

E-

J M

sj ifcopum , aut. Presbyterum , aut Diaconum percu-

Aqunzï;

3

», Üen-

n

122

TRACTATUS

g, Q

» tienteim fideles delinquentes , aut infideles inique agen-

m m

», es , &j per bujusmodi volentem timeri , dejici ab Of-

n

ss ficio füo pracipimus , quia nufquam nos boc Dominus

» docuit.

Econtrario vero ipfe , cim percuteretur, non

m

rum du

.. percutiebat ; — cium. malediceretur , mon maledicebat :

», €um pateretur , mon comminabatur.

T

"

n

»l1dem CoNriRMAT S. GnEGORIUS É-

À

d

» pift. 52. Lib. 2. Ind. 11. ,, Quid autem, in-

hst

A

, quit , de Epifcopis, qui erberibus zimeri volunt ?

T

Pa-

, Canones dicant , bene Fraternitas ve[tra movit.

»» [tores etenim fantti. fumus , mon percu[Jores.

KEt e-

lr

», gregius Predicator dicit: /rgue , obfeera , in-

Áreosmi

INova

ln

,C'epa , in ommi patienzia €» doGfrina.

Vriadmit

» verb , atque inaudita eft i/ia predicatio , que verbe-

! (

»» libus exigit fidenm.

j

Ui

ln

n

1

»Et CoxcrL1UM TorETANUM II. Can.

I'UUI

»5. Nullis vita Prefulum perturbari debet. exce[ft-

T I

i

,»bus motionum ; — quia valde indignum efl , ut, qui

a lg

5 tbroni Dei vocantur , levi motione turbentur : &

Vi

W

m

»» qui debent e[fe arca. juftitie ,

,,minmw

,» rium litis , atque rapine.

ipfi efficiantur. fémina-

t y

: j

UJXRITUR 7. An melius fit, omnino

,:'äl]] iUCOH

non irafci, quàm irafci cum przfentiffimo peri-

AE n

culo excedendi in modo ob proclivitatem na-

Ut d

ture ?

J'ef]-[u; Eu

RESPONDEO:

Mi

Si non urgeat preceptum

Mp

irafcendi ex charitate Dei vel proximi, v. g. ad

t

neceffariam. aliorum corre&ionem , melius eft

non irafcbi , quàm fe exponere periculo fic pec-

candi.

DE 7. VITIIS CAPITALIBUS.

125.

]

candi. Quia nemo tenetur alteri procurare bo-

Muj üi

num on necefJarium , mifi tantàm ad welius e[fe,

RLT

cum periculo damnificationis proprie. Si au.

lii

tem urgeat preceptum irafcendi, v. g. ad alio-

! Wi

rum correctionem , eaque convenienter differri

nequeat , melius eft, irafci cum periculo excef-

fus , quàm non irafci.

iNon enim funt violan-

UT

A

de Leges violatione certa ob periculum violan-

OURU

li

di aliam Legem , prafertim inferioris Ordinis re-

laté ad gloriam Dei extrinfecam.

m.'hosn Üj

Wu d

Y

j

Prior Refponfionis pars PRoBA TUR cex $.

ML

/

I;;

1

AvucvusTINO, qui Epift.

133. fic fcribit :

» In-

[77

IÁj9*

» Veterafcens ira fit odium , dum quafi jufti do-

7777 f

» loris admixta dulcedo diutius eam in vafe deti-

»net, donec totum aceícat, vasque corrum-

» pat.

Quapropter multó melius , nec jufté cui-

iy T

» piam irafcimur , quàm velut jufté irafcendo in

r u)

»alicujus odium irg& occulta facilitate delabi-

! ej?, g

,mur. In recipiendis enim hofpitibus ignotis

n

M.

» folemus dicere , multo effe melius malum ho-

AUE

]

»minem perpeti, quàm forfitan per ignorantiam

» excludi bonum, dum cavemus , ne recipiatur

fed in affeGibus animi contra eft,

» malus :

ts it, o

»Nam incomparabiliter falubrius eft etiam irz

lat

»jufté pulfanti non aperire penetrale cordis ,

n

» quàm admittere , non facile receffüram , & per-

» Venturam de fuürculo ad trabem.

Audet quip-

»pe impudenter etiam crefcere quàm putatur.

gt gt

» Non enim erubefcit in tenebris, cüm fuper eam

i,l

» 90l occiderit.

yn, D

pen'culotiäj

Ü

Quzx-

124

TRACTATUS

b

PO

QuizRiTUR 8. Quenam fint filie ire? -

io f

REsPONDEO:

Enumerantur fex effe&tus

gyeni

I. Rixa.

2. Tu.

ls u

ire, feu, ut vocantur, filig.

u

"n

mor mentis.

3. Contumelia.

4. Clamor.

S.

puo

[ [

j

Indignatio.

6. Blafphemia.

-

il

QUJERITUR g.

uid fit rixa? Et quomo-

J

do per eam graviter peccari poflit?

T

TR

RESPOÓNDEO:

Rixa eft duorum veciproca ex

(JtgAIT

"

vepentino irc motu orta aggre[fio ad percutiendum , ul-

:,

i W

nerandum , aut occidendum.

Peccatur. per ri-

xam ex parte agegrefforis mortaliter , fi aut

Mi

M

habeat intentionem . inferendi grave nocumen-

tum, vel fi rixando alterutram rixantium par-

|

tem exponat probabili periculo patiendi aut

Qf

inferendi grave nocumentum.

Ex parte au-

tem defendentis peccatur mortaliter , fi prebet

caufam probabilem aggreffionis ; aut fi non da-

ta cauía poffit declinare rixam refervando cau-

y

pf

N

fam Judici ;

aut fi nec ifti effugio fuüperfit lo-

i d d

cus , fi excedat moderamen inculpatz tutelz in-

Wdo, ]

tendendo vel inferendo grave nocumentum, quo

201

ad fui defenfionem prefentem & futuram opus

non erat.

m d

fl

QUEZERITUR Io.

Quid fit zumor mentis ?

EÉt quomodo per eum mortaliter peccari pof.

Mul

fiv ?

,..;Qkam : &

M

m

REsPON-

:OM Mm al

DE 7. VITIIS CAPITALIBUS., ias

lf

RzsPowpEO: Tumor mentis, prout hoc

loco fumitur, eft quzdam fuperba prefumptio

t r

inveniendi atque adhibendi extraordinaria me-

| Rh»

dia fe ulcifcendi. Quando fuperba'lla prefum-

M g

ptio fertur ad media gravis vindicte , peccatum

tumoris eft mortale, nifi excufetur à mortali ,

& tranfeat in veniale ratione indeliberationis ,

"n

J

& imperfe&ionis a&tus ob defectum fufficien-

ii

tis advertenti& ad gravitatem vel injuftitiam

vindiéte.

d

QUJERITüR II. Quid fit contumelia? Et

Jjrtn

quomodo per eam poffit peccari mortaliter?

Ti

rülir,

REsPONDEO:

Contumelia feu. convitium eft

TU n

verbalis & injufla lefio alieni bonoris in faciem of-

TirUn

fenfi.

Differt ab 2njuria , quod injuria fit inju-

) ptend

fta.dehonoratio verbalis etiam refpectu abfen-

b prte a

tis

Peccatur wmortaliter , i h&c duo concurrant ,

t, ld

nempe ut debonoratio fit gravis , atque ut etiam

a

injuftitia in dehonoratione commiífa , fit gravis.

ii

Si enim tantüm alterutrum detur, illa lefio per-

ol

tinet ad aliud genus vitii , quàm ad vitium con-

t

tumelie.

Ita docet quoad rem D. Tuowas

p

2.92. q. 72. a. 2. Ubi fic fcribit :

» Cum convi-

A fa.

»tium vel contumelia de fui ratione importet

» quandam dehonorationem ;

fi intentio profe-

»rentis ad hoc feratur , ut per verba, que pro-

»fert, honorem alterius auferat;

furt

hoc pro-

»prié & per fe eft dicere convitium, vel con-

j p

»tumeliam ; & hoc eft peccatum mortale, non

»minus, quàm furtum, vel rapina.

INon enim

»homo minus amat fuum honorem , quàm rem

W

» Poa.ef'

W

126

TRACTATUS

tenià |

»poffeffam., ^ Et paulo poft addit : ! » Hujus-

a?

»1nodi verbis, etiam correptionis , aut delecta-

a f

» tionis gratia prolatis moderaté & prudenter u-

d

»tendum ;

Quia poffet effe ità grave convi-

r Tl

»tium, ut per incautelam proletum , aufer-

Cü

»ret honorem ejus, contra quem profertur; &

)

»tunc poffet homo peccare mortaliter , etiamfi

!

quu';;f;o

Jf

»non intenderet dehonorationem alterius ; ficut

At j

» etiamfi aliquis incauté alium ex ludo percutiens,

u du

» graviter ledat, culpa non caret.

m Donto

ufofotéo

QuiEITUR 12. An detur obligatio refti-

inis, f

tuendi pro illata contumelia , convitio, vel in-

)

ini

I.VEOJ

juria ?

l

uf

) (

Iv 4

RrzsPONDEO:

m

Quicunque loquitur verba

ia

injufié diminutiva alieni honoris , tenetur ad re-

15 tldug

füitutionem , modo meliori ac convenientiori ,

i

UI

l (

quo fieri poteft, faciendam.

j

Nsc INTEREST , five ea honoris diminu-

i

tio fa&a fit per atteftationem feu allegationem

À fritt

falfi , five per exaggerationem veri ;

five fiat

T5 Hf

per contumeliam erga przfentes , aut per inju-

riam erga abfentes ; ,five fiat confideraté aut

(tan

per inconfiderationem.

Modus autem refti-

V? p

tuendi pro contumelia circa &equales, aut infe-

tpit?

rioris ad Superiorem , ordinarié folet effe de-

precatio ;

in Superiore autem ad inferiorem

RESPOXD,

'

!

l

extraordinaria exhibitio benevolentiz.

S. Av-

uj

h

J

]

TT

cusTINUS in fua Regula fic fcribit :

» Pro-

b

T

T

n

)

,

»inde verbis à verbis durioribus parcite; qua

g

» l emiífa

]

W

DF 7. VITIIS CAPITALIBUS,

127

jn

ll

D

» i emiffa fuerint ex ore veftro, non pigeat

"

»€X ipfo ore proferre medicamenta, unde fa-

»€ta fünt vulnera.

Quando autem neceffitas

*l n

»difciplins in moribus coercendis dicere vos

TURtUn

» dura verba compellit, etiamfi modum vos ex-

ts

» Cefliffe fenfitis, non à vobis exigitur, ut à vo-

Wt

» bis fubditis veniam poftuletis ;

ne apud eos,

Md

» Quos oportet effe fubjectos , dum nimium fer-

Ils

»Vatur humilitas , regendi frangatur au&ori-

r d

» tà5 ;

fed tamen petenda eft venia ab omni-

»um Domino, qui novit, etiam eos, quos plus

» jufto forté corripitis , quanta benevolentia di-

a

»ligatis. , — Et Lib. 21. de Civitate Dei cap. 27.

QO2

»Si quis preoccupatus fuerit hoc deli&o , ut

»fratri fuo dicat: Fatue, id eft , non ejus pec-

» catum volens auferre, convicietur injufté , pa-

Jug:

»rüm eft illi ad hoc remedium eleemofynas fa-

ol

» cere, ni(i etiam , quod fequitur , remedium re-

UORCRntUT

»Conciliationis adjungat.

Ibi enim fequitur :

»9i ofers munus tuum ad Zltare , €9^ ibi vecordatus

»[ueris , quod frater iuus babet aliquid. advverfinm

»(e, relinque ibi munus tuum ad 4ltare , €9 va-

| s

Jn d

» de prius reconciliare fratri tuo , & tunc veniens offe-

»Tes munus iuum.

a, d

lt UL

QuEzRITUR 13. Quid fit clamor , feu cla-

1 od

his d

morofias? Xtquomodo per eam mortaliter pec-

cari poflit ?

us E

g a

RzsPoNDEO: Clamor feu. clamvrofitas eft

7 4 JH::

laxatio lingue in verba iracundie vebementia ex inordi-

Qdatie v

mato impetu ire.

Poteft per eam peccari mortali-

Á tibi j

ter, fi eoufque laxetur freenum linguz, ut con-

j P*f"f

currat

!

w

128

TRACTATUS

W

i fer d

currat probabile periculum prorumpendi in ver-

l 10q01) V

ba graviter peccaminofa , v. g. blafphema , im-

s avetit

precatoria, perjura, rixofa, contumeliofa vel

graviter injuriofa.

Malitiam hanc clamorofita-

st j

qm, n

tis eleganter defcribit S. GREGOR1Ivs l. $. Mo-

ral. Cap. 3o. his verbis :

« denp

»Ire fue ftimulis ac-

u

» Cenfum cor palpitat, corpus tremit, lingua fe

aypil

»prepedit, facies ignefcit , exafperantur ocu-

t

»li, & nequaquam recognofcuntur noti,

Ore

wb

» quidem clamorem format, fed fenfus, quid lo-

»Qquaturjgnorat. In quo itaque ifte ab arrepti-

st ,

Apuap:

»tüs longé eft, qui actionis fue confcius non

»eft? Unde fit plerumque , ut ufque ad ma-

gue pl

"

f nl

»DUus ira profiliat , & quo ratio longius recedit ,

»udacior exurgat, feque ipfum animus retine-

um at

AO f

»Ie non valeat, quia factus .eft poteftatis alie-

»n?, & eó furor membra foris in ictibus exer-

BU

»Cet, quo intus ipfam membrorum dominam

Vg

»Inentem captivam tenet.

Aliquando autem

Ltfnty

Wt

»1manus non exerit, fed in maledi&tionis jacu-

»lum linguam vertit.

Fratris namque interi-

p

»tum precibus expofcit , & hoc Deum perpe-

E

» trare expetit , quod ipfe perverfus homo face-

d

»Ire , vel metuit, vel erubefcit.

Fitque, ut vo-

&t [

»to , & voce homicidium peragat, etiam, cum à

irtrigy

» l&fione proximi manibus ceffat.

IT

"ii

UJERITUR I4. Quid fit indignatio ? . Et

»ïfixinw J

quomodo per eam poffit peccari mortaliter ?

L W!

"i,

REsPONDEO:

Indignatio eft aver[i animi

Ea

Jüignis extermis iracundie interne demon[lrata.

d

narié

] lïzf;*h("v

externa ayerüonis interne oftenfio ordi

folet

*j

|

l

DE 7. VITIIS CAPITALIBUS,

129

fmllmpefdl

,[El

folet fieri filentio , quo quis recufat cum alte-

: bhfpbm

! Cünmmïuïüä

ro loqui, vel fuga confortii. Quando aliqua-

p d

lis averfio animi ejusque externa demonftratio

i

precife tendit ad ulterius correctionem DETS of5

?GORIUW

num, non eít peccatum.

du

Quando veró tendit

ad alterius gravem ac injuftam contriftationem ,

i n

! »"J;.

[

aut damnificationem ; vel quando conjun&ta eft

jCiUR

t

cum probabili periculo alterum injufté ac gravi-

At

t

ter contriftandi vel damnificandi , eft peccatum

V

feí

I

W

mortale.

De hoc P. NaTALiZSs l. c. Reg. 2.

i

fic fcribit: , Indignatio lethale peccatum eft;

MU (

ji

» i gravem proximi contemptum contineat, vel

; l if

» grave pufillis fcandalum afferat, velfi quis à

j

|

» fua familiaritate , & colloquio eum velut in-

AUj

IT 4f

!)

» dignum arceat, in iis cafibus, in quibus fub

MO

..

» peccato fnortali cum eo familiariter verfari, &

JLRU

» colloqui tenetur ; vel tandem fi ita fit affectus

Qrm domica

, ut eum in gravi neceffitate cofporis ,. aut ani-

Qu dl

»mi conftitutum juvare nollet.

Hos namque

bl t

»motus omnes , & affectus opponi charitati , &

i a

» Manfüetudini Chriftianz compertum eft.. Quod

x n

» Veró filentium attinet ab ira imperatum , gra«

vef m

» Ve plerumque peccatum effe, docet S. Gn :

Ti

ii

» GORIUS Lib. 5. Moral. cap. 3o0.

"Aliquando i«

|

n

» a perturbato animo , quafi ex judicio filentium indi-

pi,tit

li.

» Cit , €9 quo fe foras per linguam non exprimit , intus

» delerius ignefcit , ut iratus quisque collocutionem faaii

»proximo [ubtrabat , & mil dicendo , quàm f aver«

ii

»/us , dicat.

KEt nonnunquam bec füentüi feveritag

"nrtid

» er difcipline difpenationem geritur : — i. tamen . foli-

» Cite in intimis difcretionis forma teneatur. — .Nonnun-

TL

» Quam vero, dum accenfus animus à confüeta locuione

T d

» 'firingitur , per acce[Jum temporis penitus à praxi«

jiado Orï

D. admort Tr. de 7 . vitiis capit.

f

TRACTATUS

W

130

, mi dile&tione fparatur, 69 acrioves [Himuli ad. men-

quum D

ravius exa[pe-

quspip

,tem, veniunt , caufe quoque , que g

us

,Yant , oriuntur :

atque in irati oculo feftuca in tra-

» bem vertitur , dum ira in odium. permutatur. Pie-

il

,tun r

i

, rumque ira per füentium claufa intra mentem vebemen -

r

[eani

1d

, tius efluat , ? clamofas tacita voces format : — er-

p

5 ba fibi, quibus exa[peretur , objicit , €9 quafi im

drins n

» caufie examine pofita durius exaf[perata ve[pondet , quod

yut, of

»S4 L OMON breviter infinuat , dicens : Pra-

inj f

, fTolatio impiorum furor.

Sicque fit , ut. pertur-

t

» batus animus majorem firepitum fui füentii [entiat ,

i. $j

, eunque. gravius claufa ire flamma confumat :

Unde

d priton

, bene ante nos quidam Sapiens dixit : Cogitationes

fs utinn

» iracundi oiperec funt generationes , mentem co-

tra n

» medunt matrem fuam.

vitüti r

tht m

UJXRITUR I5.

Quanam funt remedia

sitüdi d

contra iram ?

m du

REsPONDEO:

D. GREGORIUS duo re-

»mäï 'AJ.H'H (

media utiliffma prefcribit, nempe fprzmó fre-

IN t

quentem prafentationem malorum , qu& acci-

DP

dere poffunt , cum idonea preparatione animi

vt t

ad omnes eventus.

Secumdó , remonftrationem

i menji

propriorum peccatorum ac defe&uum in cafu

f0 der

adverfo, fic enim homo cogitabit , hec mala fi-

fatimier.

bi effe immiffa à Deo ex infinito amore , ut ho-

Vg m

mo à reatu penarum & amore fzculi magis pur-

FUR

getur.

Hegc remedia tradit D. GaEsGonrius

V rtig

l. s. Moral. C. 3o. , ubi fic fcribit: , Duobus

hs

s1modis fra&ta pofüidere animum ira defuefcit.

sPrimus quippe eft, ut mens folicita , ante-

» quam

u

DE 7. VITIIS CAPITALIBUS.

131

LT.

nj

»quam agere quodlibet incipiat , ornes fibi,

M

tinj

l

»» quas pati poteft, contumelias proponat ; qua-

»» tenus Redemptoris fui probra cogitans , ad ad-

d7

» Verfa fe preparet.

Que nimirum venientia

LT

»tantó fortius excipit, quantó fe cautius ex

: Wfff'fmai

»» prefcientia armavit.

ui enim improvidus

n

tijriun

» ab adverfitate deprehenditur , quafi ab hofte

l

» dormiens imminentia per folicitudinem pre-

Hut, n

» notat, hoftiles incurfus quafi in infidiis vigi-

SW .& L

,,lans exfpeGtat :

Et inde ad victoriam valen-

Àn li g

» ter accingitur , unde nefciens deprehendi puta-

», batur.

Solerter ergo animus ante actioni$

Unttrinc;

Y dai: ()

,,fu:- primordia, cunéta debet advería medita-

»Ii: utfemper per hzec cogitans, femper con-

At Mi

»» tra hiec thorace patientie munitus, & quidquid

» acciderit providus fuperet , & quidquid non

», accefferit , lucrum putet.

n ff rr

»Secundus autem fervande manfuetudinis

,,modus eft, ut cüm alienos exceffus afpici-

$, mus, noftra, quibus in aliis excedimus , de-

u prn! ss licta cogitemus , confiderata quippe infirmi-

jmn,uis»tas propria , mala nobis excüfat aliena. . Pa-

anuitii»» tienter namque illatam injuriam tolerat ; qui

D

n

wult» pié meminit, quod fortaffe adhuc habeat , in

v iiimn i

; »4quo debeat ipfe tolerari. Et quafi aqua ignis

j;,, extinguitur cum furgente furore animi , fua

st

x ts

,

Í 55

cuique ad mentem culpa revocatur: quia e-

.rubefcit peccato non parcere, qui vel Deo

"

u s5

ii D. 6u

vel proximo fepe fe recolit parcenda pec:

J 'blll,ï !

1

ij

a

fj

;

(

if

!

la

$. Vl

132

TRACTATUS

] ('. yt

f

j !

;

$. VIIT.

;"

T

"

', j paegr'e

De 4cedia.

um )

j L

UlERiTUR I;

Quid fit acedia?

r

D

tia allabo-

a j t

A

RzsPoNDEO: Zedia eft pigri

j, m o

vandi ad majus augmentum divine glorie g profettum

ii d.

virtutum juxia exigentiam talentorum concreditorum

di: Md t

à Deo.

Alii definiunt acediam , quod fit faf/i-

[TULE

dium boni intermi , vel triflitia torpentis animi de

Jiii]

bono [pirituali , àn quantum eft bonum divinum , hoc

MAm

eft, in quantum eft bonum Dei extrinfecum ,

v At

confiftens in augmento divinz gloriz.

(ju, C u

QuxRirUR ?. Án acediafit ex fuo gene-

i. Diow

re peccatum mortale?

REsPONDEO Affirmative.

t ja gt

MT

h

RaT1O eft, quia tepiditas frutificandi Deo

Arint (

per allaborationem ad majus augmentum divine

Jl

gloric , & negleus talentorum ad majus lu-

[

nl

, o

crum divini patrisfamilias in Scriptura conftan- ;

nin. ftn

ter proponitur tanquam obje&um gravis indi- ,

Sic dicitur Matth. 3. v. 10. .

lat s

gnationis diving.

M. Óyi

Sfam fecuris ad. ra

dicem arborum pofia eft. Omnis .

mf

ergo arbor, qu& mon facit fru&um bonum ,

excide- '

. Md

tur , & in ignem müttetur.

Et Matth. 7. Omnis

IU

arbor bona fru&tus bonos facit; mala autem arbor

- if

malos fru&tus facit.

Omnis arbor, que mon facit

41

fru&umn — bonum , - excidetur , &2 in ignem mütielur.

: Diiy, )

LIM

Et Matth. 21. v. 19. V'idens fici arborem unam

e&cus viam , venit ad eam , & mibil imoemit in ea,

T f

18 B g

mifi folia tantim ; 9 ait : INunquam ex te

K; arefatia et

-.J'A) H W] [

h

fruttus þnafcatur in fempiternum.

centi-

A

N

n

W

DE 7. VITIIS CAPITALIBUS.

133

I

eontinub ficulnea.

Et v. 33. Homo erat paterfa

mülias , qui plantavit vineam , €&9 locavit eam a

"m

gricolis, €9 peregré profettus efl. Cum autem tem

pus frutuum appropinquaret ,. mifit Jervos fuos ad

lgig egricolas , ut acciperent fru&us ejus.

Et agricole

j

d dl j

j

Jwapþrebenjis Jervis ejus alium ceciderunt , aliu. occi-

n

derunt , alium eró lapidaverunt.

Cum ergo vene-

t jiris

n

j

p ;

rit Dominus vine& , quid faciet agricolis ülis? -a-

D

junt illi: .Maloes malé perdet , 9 vineam [uam lo-

ttim, quil

f n

cabit alüis agricolis , .qui veddent ei fru&kum temporibus

fuis

Dicit illis Jefus : quia auferetur à vobis regnum

TITTS

Dei , &2 dabitur genti facienti fru&us ejus.

Et LEu-

iun J t

ce 193. Jrborem fici babebat quidam plantatam in vi-

DT

at er d

E fuä , €9 venit querens fru&um in illa , €? non in-

! cenit.

Dixit autem ad cultorem vinee : .Ecce , anni

(

tres funt , ex quo venio querens fruttum in ficulnea

bac , €$ mon invenio.

Succide ergo illam.

Ut quid

PiteTl

etiam terram occupat ? — At ille re[pondens. dicit lii :

upia d

Domine dimitte illam & boc anno , ufque dum fodiam

r i tl

circaillam , & mittam flércora.

Et fi quidem. fecerit

n

J

i

j C(?

"fruüum. — Sinautem ; in futurum fuccides eam, . Et

n W?Macth. 25*. Simile el regnum telorum decem virgi-

Moram

rV. eipous,

inque autem ex eis erant fatue.

017 antem faciente fbonfo. dormitaverunt omnes €$' dormie-

jün i voup;. — Media note venit fponfus ,. & que parate e-

BM vapr , dntraverunt cum eo ad nuptias , & claufa eft ja-

jj; P nrua,

INoviffan? veniunt & relique virgines , dicen-

g n tes. : Domine , Domine aperi nobis.

t illeait : -

V1 men; dico cobis : Nefciovos. Etibidem: Sicut bo-

i iU o peregré proficifcens vocavit fervos , &? tradidit illis

ol bona [ua ; €9 uni dedit quinque talenta , alii auiem

il: Juf! duo , alii veró unum , unicuique fecunditm. propriam

im.

Zbiit autemm ,. qui

, BU virtutem , 67

[

xprof etus eft /ilat

3

quii-

n

134

TRACTATUS

quinque talenta acceperat , &j operatus eft in eis , &

anrita

lucratus e[? alia quinque.

d t

Similiter && qui duo accepe»

vat , lucratus ef? alia duo.

Qui autem unum accepe-

i u

vat, abiens fodit in terram , & abfcondit. pecuniam

w du

Domini. fui.

Poft multum verà. temporis venit Domi-

w

lj

num fervorum. illorum , & pofuit rationem cum eis.

Y

T

;

ia

Et accedens , qui unum talentum acceperat , ait ; -.Do-

müne , [cio, quia bomo durus es, metis, ubi mon femi-

gt

Et timens

mafli, &? congregas , ubi mon [parfijti,

ír; Atl

abii, & ab/condi talentum tuum àn terra.

Ecce, ba-

hum

bes , quod tuum eft..— Refpondens autem Dominus ejus

(55 D

dixit ei :

Seroe male & piger ; oportuit te committe-

D

n

UR

ve pecuniam meam mummularis , € veniens ego. rece-

Ti

/

pilJem utique , quod meum eft ,. cum ufura.

Tollite i-

i nj

taque ab eo talentum , & inutilem. feroum ejicite in te-

u d

nebras exteriores.

Hac Parabola à Chrifto repeti-

Vi n

tur in alio loco fub alia forma:

Ex his autem

fj d

patet; pigritiam allaborandi pro viribus'ad ma-

NT

jus augmentum divine glorie & proferendi fru-

dl

G&us bonorum operum effe

L'obj'e&um gravis indi-

w

gnationis divinz,

u t

QuzRrTUR 3. Inquo confiftat malitia a-

t

cedis ?

d pf

RESPONDEO :

Malitia acedie confiftit in

hr

duobus.

Primó, in tepore feu gravi defe&tu

Qw (

charitatis.

Cum enim charitas fit amor amici-

Anlimdl

ti&, que perpetuoó tendit ad communicationem

ts d

reciprocam bonorum , in sftimatione morali

Wg.

non decet Deum , ut pro amico agnofcere ve-

Tib

lit eum , quinullum fovet ftudium promovendi

lii

bonum Dei extrinfecum , feu gloriam Dei.

Se-

cund) , in neglectu talentorum à Deo concredi-

tf

torum, putalingenii, divitiarum , virium, au-

) As

thori-

lqms

u

!

DE 7. VITIIS CAPITALIBUS.

135

Pt "

[

thoritatis, familiaritatis cum magnatibus , &c.

MM

uod tepor feu notabilis refrigefcentia charita-

)

It

tis quoad ftudium promovendi augmentum divi-

5 Mj

ne gloriz fit obje&um gravis indignationis divi-

iiv

U i

ne, probatur ex APocALYPsI, ubi Cap. 2. E-

pifcopo Ephefi dicitur: abeo adverfum te , quod

la:rtpeml Ü

1MS' *äm

cbaritatem tuam primam veliqutflà ;; Memor efto itaque,

unde excideris , &? age penitentiam , C9 prima opera

,

fac ; ^fin autem , «venio tibi cito , &? movebo candela-

lm ]

Et

brum tuum de loco fuo , nifi penitentiam egeris.

At D

Cap. 3. Epifcopo Laodicize dicitur :

Scio opera

; Wi

Uiinam

iua , quod meque frigidus es , mec, calidus.

J f/;WML

frigidus e[fes , aut. calidus , fed. quia tepidus es , &9'

mjn j

nec frigidus , mec calidus , incipiam te evomere ex ore

/Whm'

s 5 quia dicis: dives fum , && mullius egeo , &&

lo

nefcio , quia tu es mifar , €9 wiferabilis , &2 cecus ,

lr a

€9 nudus.

Suadeo tibi , emere à me aurum ignitum ,

Til

(c. , Ex his apparet , teporem habitualem pe-

wieed f

jorem effe ftatu aperto peccati mortalis. Talis

mpudi

enim peccator faltem habet animum , fe ali-

quando convertendi & fervidé ferviendi Deo ;

vt qui

tepidus autem non habet animum fe converten-

di & proficiendi in melius, quiajudicat, fe nul-

T

lo profe&u virtutum ad obtinendam falutem in-

digere.

Quoad negle&um talentorum jam o-

ag

u

ftenfum eft , eum effe objectum gravis indigna-

tionis divinz.

Cum, enim. Deus, prout Pro-

ln

ol

verb. 16. v. 4. dicitur , univerfa propter femet-

ipfum operatus fit, hoc eft , ad majus augmen-

o

jiun p

tum fue gloriz extrinfece , ex omnibus creatu-

d

ris, & confequenter etiam ex omnibus a&tioni-

bus humanis querit augmentum fuz glorim. I-

n

taque fi quis longo tempore per acediam habi-

J Vl'fl"i;

L

4

tualem

i

156

TRACTATUS

tualem Deum his fru&ibus privet & fine inten-

| :fe) ?M

to fruftret , meretur gravem indignationem di-

,ghitl

vinam.

u d

QUERITUR

npropm'i:

4. Quenam fint f/lie, feu ef-

jl

]

fe&tus acediz?

[

;

W

t

h

RESPONDEO:

À D. GnEGORIO ]. gr.

r

Moralium C. 1

dl

liz.

7. enumerantur fex fequentes fi-

I. Malitia.

2. Rancor.

3. Pufillanimi-

f

fit, EM

tas. 4. Defperatio. 5. "lorpor circa pracepta.

6. Evagatio mentis circa illicita.

jf

irptin

QUJ/ERITUR

5. Quid fit ifta malitia , ace-

die filia ?

TAT

wf

REsPONDEO:

Malitia ila , qu: eft ace-

mf

die filia, confiftit in /ludiofa impugnatione bonorum

1 uj

Jpiritualium. . Nihil ifto effe&u acedice eft pefti-

lentius.

WA

Eft enim peccatum in Spiritum San-

i. ]

&um , fi quis ex pigritia allaborandi ad a&zmen.

m

tum divinz gloriz impugnet fervidos amatores

titymm

Dei , qui omnes ad parem amoris fervorem ac-

n

cendere , & univerfos Fideles ad rectum ordi-

UT

nem difcipline ac juftitie reducere conantur.

Ti jj

De hoc vitio P. NaTALIs l. c. C. 12. art. 2.

FATET

fic fcribit :

»Malitia eft impugnatio bono-

1 v

»Ium fpirituallum , quorum in deteftationem

JIn f

» adducit Acedia.

Hujus malitie fermento cor-

b

»Iupü homines , non folüm viros pios, fed &

» pietatem ipfam , five que ad eam pertinent,

"R

RUT

» irridere geftiunt , operumque & exercitiorum

» Pietatis contemptum aliis ingenerare.

IHaec

Mp

»Imelitia reproborum hominum chara&er eft,

aQui per miferam aternitatem aicturi funt intra

L-"*Wla

n

2 fe,—

W

DE 7. VITIIS.CAPITALIBUS.

137

It l

»fe , penitentiam agentes inutilem , & prz an-

l indigmuug

» guftia fpiritus gementes :

Hi funt , quos babui-

» mus aliquando in. derifum , & in fimilitudinem im-

iMnrf!iæ,f:

» roperü :

nos infenfati vitam ilorum effimabamus

» infaniam , € finem illorum fine bonore : ecce , quomo-

GREGom,

» do computati [unt inter filios Dei , & inter San&tos fors

» ülorum eft.

lI fex ffqüz

Wf )

QUXERITUR 6. Quid fit rancor?

RESPONDEO:

Rancor, prout hoc loco fu-

t

It

mitur,, eft quzdam indignatio adoer[us bomines , qui

ad [piritualia bona fuis adhortationibus , monitis,

Id

increpationibus , & falubri correptione mos im-

pellere , & ad falutem aternam , vel perfectio-

nem vitz fpiritualis promovere mituntur.

Hoc

li

J

f

peccatum cum priori connexum eft , ex inter-

!u

pa enim indignatione nafcitur externa impugna-

(tz d)

tio virorum ad meliora incitantium , eorumque

ipirin

doctrinz.

Hinc etiam ifte rancor pertinet ad

tidufma

graviffimum genus peccatorum , nempe ad pec-

Ti at

N

cata in Spiritum Sanc&tum.

[l

hr

lol

QU

QU;ERITUR 7. Quid fit pufüllanimitas ?

d n t

REsPONDEO:

Pufillanimitas eft abje(tio ani-

duere Qu

mi ad ferenda vel aggredienda ardua , qua lex chari-

]

MU

tatis vel ad contettandam fuam erga Deum ami-

j

citiam , vel ad obtinendum finem fuum ulti-

'ä

'gna:io i

;

n od

mum requirit.

Ea veró abjectio animi funda-

jic o

tur parm in confideratione proprie infirmita-

qios p

tis ex lapfibus prateritis , partim in viva appre-

d

"I

henfione difticultatum fuperandarum in via falu-

( )

l (s

tis, partim in defe&u rememorationis virium

gratie & bonitatis divine , que proin pufillani-

p

ho

mi vivacifiimé przefertim per exempla San&torum

reprzfentanda funt.

dul

Es

Qv£E-

n

458

TRACTATUS

|

g. v

| QuERITUR 8. Quid fit defperatio?

|

i Dem

RESPONDEO:

Defperatio eft abjettio ommis

v v

cure de obtinenda (alute , orta ex vana apprehen-

jertir

fione impoffibilitatis abfolute vel refpe&tive.

rie, d

"Abfolutam impoffibilitatem apprehendunt illi, qui

Ya

cenfent , Deum jam tuliffe fententiam fuz re-

fs

probationis , nec eum amplius fibi collatururm

il

gratiam fufficientem ad veram ponitentiam. Hi

fanandi fünt per exempla poenitentium in Evan-

n

gt

gelio , & teftimonia Evangeliftarum de bonita-

us 0

te Chrifti , prefertim autem per orationes pio-

Qd

rum , & eleemofynas , pro converfione ac illu-

w petdt

ftratione defperantis offerendas.

UER

QuxRITUR 9. Quid fit torpor?

ia

REsPONDEO:

Torpor eft vemilfio animi cir-

ca exatam preceptorum ob[eroantiam , ita ut vel

Nipon

truncentur per omiffiones faltem venialiter pec-

UR

caminofas , vel, fi implentur integré, non nifi

t ts

perfun&orié , negligenter , & ofcitanter imple-

iT

antur. Sihezc negligentia transeat in habitum,

Wt

ac continuetur longo tempore , meritó timen-

dum eft de peccato mortali.

Scriptum eft enim

It

Trnufit

Jeremie48. v. 1. Maledittus , qui facit opus Dei

fraudulenter , feu prout. féptuaginta Interpretes legunt ,

aj

negligenter.

"

Quid fit evagatio mentis ?

:;m f

)

QUJRITUR IO.

:?Umfe K

REsPoNDEO: AÉEvagatio eft inquieti animi 1o-

Rj

tus , quo mens ob tedium circa divina [piritualia fefe ad

NI

vanas oble&tationes terrenas diffundit.

Animus enim

"At

humanus fic comparatus eft, ut vel dele&tetur

,mss j

circa eterna , vel circa tranfitoria vana folatiun-

cula.

A

j

DE 7. VITIIS CAPITALIBUS,

139

H

Ccula. Verüm hec evagatio plerumque aut prz-

T

bet Dzmoni aditum ad graves tentationes circa

varia vitia, aut fovet habitualem acediam , feu

w WI

pigritiam allaborandi ad augmentum divine glo-

dnig r

rie , atque ad fructificandum Deo per ufum ta-

itttlg )

lentorum concreditorum à Deo; & ob hoc ipfum,

r

fi continuetur hzc evagatio longo tempore, v. g.

idraicn

ad lufus, compotationes, füperfluas recreatio-

NI

nes , novellas inutiles, garrulitates, negotia im.

m

pertinentia, curas temporales inordinatas ac fu-

perfluas , non immunis eft à peccato mortali,

Lt d

Qontetts

quia caufat, fovet, & magna parte conftituit gra-

"

ve peccatum habitualis acediz,

rwf

UXRITUR II. Quenam fint indicia ace-

diz lethaliter peccaminofie?

LT.

im, i u

RrzsPONDEO: Indicia, faltem probabilia,

Toriin

acedie moventis Deum ad gravem indignatio-

i, n

nem, funt fequentia.

I. Si quis longo tempore

fine legitima caufa notabiliter negligat confueta

fetaterny

w ol

inter zquales fui ftatus media falutis, atque exer-

citia Chriftiana, v.g. omittendo Conciones, Ve-

st

yind

fperas, Proceffiones, Conventus facros , Oratio-

nes matutinas, vefpertinas, reverentiaim & ora-

l al*,u I."Uf

gt

tionem ad pulfüm campanz meridie ac vefpere,

&c. 2. Siquis adSacramentum Evchariftie tan-

tüm femel per annum accedit. Signum enim eft,

ijris

id timore potius fieri , vel ex refpeétu humano,

"

quàm ex motivo curandi fuam falutem , profi-

d

ciendi, ac fru&ificandi Deo.

3. Si quis tempus

à Deo conceffum in otio, fomno, ludis, inanibus

colloquiis, ambulationibus ac vifitationibus mi-

[ Wl

[

Wi

nimé neceffariis, & ficculi voluptatibus ultra me-

)

tas

140 TRACT. DE 7. VITIIS CAPIT.

tas jufte ad reftaurationem moderatam virium

K

recreationis exceffivé perdat, v. g.' per integros

9^

j

:

menfes.

4. Si quis jufté corrigentes, aut de re-

"

j

j

ä/

gligentia monentes averfetur, de iis malé loqua-

tar, eorumque do&trinam vel zelum indifcretio-

X

nis arguat. 5. Si quis officia à Superioribus ob-

lata vel injuncta , difficilia quidem , attamen ad

comparandum majus meritum & promovendum

augmentum divinz gloriz valde idonea , amore

commoditatum refugiat vel refpuat, v. g. Paro-

chiaslaboriofas. Qus omnia P. N ^T ALIS l.c.

V

ePudite, fervide, & fufe explanat, & apud

eundem videri poffunt Regu-

]a 67 8.10.12.: 13,

Mdl

Q...A.. M. D. .G.

j

»

L

A

N

A I

Z

r

pbl

q

S

E

-

s

Al

W

NSSR

N

SN

,

,

N

N

nfüh

du

H

N

M

E

WV

N

lo

"

)

2

N

2

4 No

DARU

7

à

2277

T

S

Z

D

GAU

L'm E )

L

".

mumh

EEE E t r Ea m

:

(o) $$

s

NV

: Pt

/5

m

9?&

[(í

N

Id

EETM

—

V2

(

MM

7

Jl X*

:5

u

N

d

iil

N

E

(Q

1177

Itf

L

DZ

Jl

RVT D

Pa

MC

É À ÀÀ—Le m E E E RE

Ü C:;-g

C AN

y Ua

J

D t

tv

Yj

. l

SUPPLEMENTUM

n

ubi continentur

Notabllcs quadam Conftitutiones

l —

ac Declarationes

SS. D. N. Benedi&i XIV

IND EX

i.

à

1. Conftitutio, ne Confeffarii à peenitentibus

paffim exquirant complicum nornina.

2. Declaratur , Patronum Ecclefiafticum ob-

,

ligari ad prefentandum digniorem, & fi di-

gnior contemmatur ,. dari locum appella—

tioni.

D. ddinort Supplement,

Y

3. De»

ä NOTAS. CONSTIT. AC DECLARAT,

8

3. Declaratur obligatio applicandi Milffam

|y t

parochialem pro parochianis , & Conven-

EU

tualem pro Benefactoribus.

(rmoi

bel

4. Patochis fuadetur , ut cum fuis parochia-

nis inftituant Meditationes in Ecclefia.

d

f

s. Declaratur, convictos pena ordinaria, fi

bonum commune id exegerit , affici poffe.

j Bd

6. Mercimonia feu negotiationes circa Mif-

Min,

farum ftipendia fevere prohibentur.

tipit,|

7. Excommunicantur, qui vendunt redditus

t

fuorum beneficiorum in longum tempus,

& tales contractus annullantur.

Va

8. Matrimonia non poffunt ab Epifcopis dif-

folvi, nifi pro eorum valore defendendo

in favorem partis ftantis pro valore confti-

tüatur Syndicus.

9. Idem ftatuitur circa annullationem profef-

Du ts

fionis religiofz.

rj

10. Prefcribitur forma pro matrimoniis con-

d.

fcientie.

f

11. Annullantur conceffiones ingrediendi clau-

füuras Monialium.

H

3

12. Epifcopis & Superioribus Parochorum

Utf

Regularium afferitur poteftas cumulativa

amovendi talem Parochum, quin unus te-

^11eatqr alteri dare rationem.

13. Sta-

m

SS. D. N. BENEDICTI XIV.

3

i

) &COHR,

13. Statuitur , Regulares non poffe ordinari

ab alio Epifcopo , nifi afferant fcriptum te-

ftimonium à fuo Ordinario , quod non ha-

i

Mi

beat Ordinationem, aut nifi muniantur fpe-

ciali privilegio, ipfis directé poft Tridenti-

| Oïd]mm,v

num conceffo.

1 MPJE

us u

14. Inhabilitantur perpetuo ad celebrandam

Miffam , qui in Confeffionali folicitant ad

n

tünts

turpia, vel abutuntur Miffa ad Sacrile.

gia

m ts

n

15. Regulatur Jus Afylï.

Bs

Menden

Lrecyl

$. 1.

wyt

Due ConfHitutiones SS. D. IN. Benediti X1E,

quibus [ub. Excommunicatione Confe[Jarüs inter-

TRU

dicitur , ne à poenitentibus pa[[rm inter-

rogent Complicum nomina.

!gredIEDdlü

De hac re egi in Tra&atu de Peanitentia Di-

Jput. XI.

Ipfe vero Conftitutiones Summi

Jon

Pontificis funt fequentes :

o

guimmu&'»'

A 2

PRI-

13.:'.

SSI

4 VNOT,AB. CONSTIT. AC DECLARAT.

b PIW L

PRIMA,

m

ol

crus E. $ S. D

gitrus;

i

iVBENEDI

ad f.sricme

ll

[ (

»

mll

p

B primum de.'pervei-fä qüadam & abíurda

ii

U

praxi in Sacramento Poenitentie admini-

g ii

"

ftrando apud nonnullos Confeffarios in

Portugallie , & Algarbiorum Regnis introduci

guünti,

T

ccpta, non fine animi Noftri dolore , nuntium

accepimus non levi aliquo incertoque runtore

hrin i

ad Nos perlatum , fed ita gravibus , folidisque

sfv

um

fundamentis innixum, ut prudentem omnino fi-

dem de periculi cum veritate , tum magnitudine

Ht

w

faceret 5 premittere non'potuimus, quin conti-

nuo datis ad Venerabiles Fratres eorundem Re-

"n

gnorum ac Ditionum Archiepifcopos , & Epifco-

ld

df

pos Apoftolicis Noftris Litteris , remedium na-

fcenti malo quàm promptiffimé adhiberemus.

vl

Earum vero Litterarum die feptima menfis Julii

Vi

fuperioris anni millefimi feptingentefimi quadra-

li, n

gefimi quinti editarum , quas prefenti huic No-

lr as

ftre Conftituoni inferendas exiftimamus , hic te-

; Mf

nor erat :

At

"n

BrENEDicrus PAPA XIV.

n n

NI

Venerabiles Fratres , Salutem , & Apoftoli-

Ut j

cam Benedictionem.

" li

M

uprema omnium Ecclefiarum . folicitudo , &? divina

"ii

vi-

fïw Cbrifti omnium Paftorum Principis , cujus

€6$

L r

"r

S$. D. N. BENEDICTI XIV.

-

ces plane immerentes gerimus, cbaritas affiduà urget INos,

ut pro commi[Ja divinitus imbecillitati Noflre univerfi

JDominici gregis cura femper advigilantes , periculis a-

i

nimarum , ficubi forte fuperimpenderint, per omnes Cbri-

Jliani Orbis Populos ac INationes opportunà , quantum

cum Domino po[Jumus , occurramus , atque iis precipue

d

Regnis , &9 Locis peculiari quodam Zpoftolice INoftre

hat d

Charitatis fludio , au&toritatisque providentia confulas

nisiny

"us , in quibus, cum Fides , Religio, Pietas quàm ma-

us

ximé floreant , callidus bumani generis boftis nocere fide-

t z

libus dum aperto bello defperat , per infidias molitur , in

v

"ngelum fcilicet fefe lucis transfigurans , &2 ementita

hi, li

boni fpecie incautis illudens ; qua ex arte non minora [a-

Venotos

je animarum detrimenta, quàm ex aggref[ione manifefta,

In ba-

Dogu

e[fe proventura nequi[fanus veterator. confidit.

t, Qunat

vum autem fraudum numero computamus , quod in flo-

Qrunten)

venti[fimis Portugallie , & Algarbiorum Regnis , &2

y pl

Ditionibus , quibus vos Antiflites fumma cum facerdota-

melim

lis virtutis veftre commendatione prefidetis , & quibus

A

gro fingulari erga Catbolicam Ecclefiam , atque A4pofto-

iil

licam banc fanttam Sedem obfervantia meritee debentur

ydnr

laudes, muper eveni[Je non fine ingenti animi INo[tri do-

Pervenit enim baud ita pridem ad

jent t

lore cognovimus.

iaj

aures Noflras , monnullos iftarum partium Confe[Jarios

falfa zeli imagine feduci fe pa[fos , [ed à zelo fecundium

fcientiam longe aberrantes , perver[am quandam, & per-

i

niciofam praxim in audiendis Chrifti fidelium confe[fio-

nibus, €9 in faluberrimo Penitentie Sacramento admi-

!

niftrando invebere , atque introducere capi[Je ; ut videli-

M

cet , ft forte in peenitentes incidi[Jent focium criminis ba-

wl

bentes , ab üisdem penitentibus focià bujusmodi , [eu com-

ii

glicis nomen pa[fam exquirerent 5 atque ad illud . fibi re-

il j

wlm) 'Jf

ï

'velqndum non inducere modo fuadendo conarentur ; fed ,

3

quo

D

6 NOTAB.CONSTIT. AC DECLARAT.

quod dete[labilius ef1, denunciata quoque , nifi revelarent,

T u

gf

abfolutionis facramentalis negatione ,. pror[us adigerent ,

aique compellerent ; imo etiam Complicis ejusdem nedum

rart

nomen , fed babitationis infuper locum , fibi exigerent de-

g [

M

Jignari. — Quam illi quidem intolerandam imprudentiam

j

tum procurande complicis corve£tionis , aliorumque bono-

hi

vum colligendorum fpeciofo pratextu colorare , tum emen-

um ]

dicatis quibusdam Dottorum opinionibus defendere mon

p

dubitarent ; càm revera opiniones bujusmodi vel falfas ,

MWJ i

€9 erroneas [équendo , vel veras &5 [anas male applican-

"

do , perniciem tam füis, quàm penitentium animabus con-

Mrita

Jeifcerent; ac fefe preterea plurium gravium damnorum,

v

que inde facile confecutura. fore previdere debuerant ,

1 iij

veos coratm .Deo eterno S'udice conflituerent.

Ei verà

m

jam fecuta fuifJe multa ejusmodi damna infelici experien-

T

tia compertum e[: : .. INec fieri potuit , quin ea de caufa

ii h

€9' oblocutiones , &? fcandala , & non Miniftrorum tan-

ts

Wun , [ed facri etiam ipfius minifterii odium 62 animo-

fitri

um ingens conturbatio in populo fideli exorta fint.. Tri-

f

Jtia INos bec nuntia cum àccepimus , fimul audivimus ,

hij

contra. exitialem bujusmodi abufum protinus. jufla indi-

Vi

gnatione pro munere fuo comanotos fui[fe dile&tos filiog

v

INoftros Santiee Romane Ecclefie Cardinales Nunum a

fmryf

Cunba in iisdem Portugallie , &? Algarbiorum Regnis

Generalem Inquifitorem , & "Thomam de Almeyda, Pa-

WM

M UT

triarcbam LLisbonenfan 5. atque utrumque folicite glifcen-

u

ti malo compe[cendo , atque eradicando adlabora[Je. . INos

w'pmj fm

autem , ne in tam gravi difcrimine ulla ex parte 4poflo-

^i

lico INoftro Minifterio dee[Je videamur., neve mentem bac

Juper re Noftram apud Vos obfcuram && ambiguam e[Je

hp ]

ià

Jinamus ; Notum vobis e[fe vvolumus , memoratam fupe-

"r

rius praxim penitus veprobandam e[Je , eandemque à INo-

lis per prefentes INoftras in forma Brevis Litteras. ve-

/]

probari,

m

$S. D. N. BENEDICTI XIV.

7

hj

W

UTN

probari, atque damnari tanquam fcandalofam , & per-

i

niciofam , ac tam fama proximorum , quam ipft etiam

MTR

54

Sacramento injuriofam , tendentemque ad Jacrofantti fc-

gilli acramentalis violationem , atque ab ejusdem Peni-

MMI

tentie Sacramenti tantopere proficuo ,

1 77

Fideles abalienantem.

&& nece[Jario uf

du a

Eapropter, Venerabiles Fvatres,

quamquam de paftorali veftra vigilantia mibil eft

» quod.

T

dubitemus ;' Supremi tamen Officii quoque IN

0

SUTMM

ytri e[fe

M N

cenfemus , alacritatem ipfam veftram bac mentis

Noftire

iM gt

aperta fignificatione & "4poflolicis infaper borta,

tionibus

"d

Noftris intentilis acuere , $ excitare, ut pro fe

TRU

ve[irum opportunioribus

quisque

bt i

» quascunque prudentia fugge[Je-

vit , initis vationibus , C? efficacioribus quibusque juris

"

vemediis , quoad opus fuerit , contra delinquentes Mini-

if

j

jffros adbibitis , noxiam bujusmodi novitatem ftrenué in-

fe&temini , ac pene na[centem opprimatis, neque patiamini

hts :

traditis cure veftre ovibus ibi offendiculum parari , ubi

d n

Jalus à Chrifto pofita efF , ab eoque divine mifericordie

rj I

fonte illas averti , ac deterreri , ad quem ab eodem Re-

TP

demptore INoftro ab abluendas , dealbandasque in fan

gui-

me fuo animas amanti[Jimà invitantur.

Interea , dum à

T

«elo veftro , ac prudentia luculentiora No

bis certà polli-

idimllzs N«ï

cemur voe[ire pietatis ,

& obférvantie argumenta,

"dpo-

ngW

Jflolicam Benedittionem cum uberrima caleftium cbar.

TT

i/fdn

tum copia conjunttam V'obis , P'enerabiles Fratres ,

ex d-

y n

nimo impertimur. . Volumus autem

.

» t prefentium tran»

u)

fumptis, [ive exemplis , etiam i

mpre[Js , manu alicujus

jur

INotarii publici fubfcviptis ,

C& Sigilh Perfone in

| WWM

Dignitate Ecclefiaffica — conflitute — munitis eadem

m

prorfus ubique Fides adbibeatur , que prafentibus

wamfu

adbiberetur , & adbiberi po[ft , fi Jorent exbibite

W'Wæ [|

vel. oftenfe.

j m

j

Pnh

À 4

Datum

S

$ NOTAPB. CONSTIT. AC DECLARAT.

-Datum Rome apud Santtam Mariam Majorem füb

gb

4dnnulo Pifcatoris,die V Lmenfis unii MDCCXLV I.

giit; i

rf

Penüificatus INoftri 44nno quinto.

J

eyti

Cajetauus ZAmatus.

vicd

Has porro Nos Litteras in xforma Brevis tunc

gei

datas iterum prafentibus Noftris confirmamus &

y,

roboramus, easque ab omnibus, & fingulis fide-

j al

liter exa&teque obfervari injungimus, atque pra-

qui aj

cipimus.

m

ygelin

Statuentes infüper ac decernentes, ut qui-

cunque cujusvis ftatus, gradus, conditionis, di-

o d

gnitatis & ordinis , etiam fpeciali , & individua,

fre um

ad effe&um , ut hifce Noftris prefentibus com-

Wureu

prehendantur , mentione & expreflione digni,

Furint

aufus in pofterum fuerit docere, licitam effe' hu-

tt, d

jusmodi praxim , .prout ea in relato Noftro Bre-

ii

vi exponitur, ac reprobatur 5 vel fcribere, aut

itin,

loqui przfumpferit in ejusdem damnate praxis

BN

defenfionem ; vel ea, quz in di&to Brevi contra

t

eandem praxim decreta funt , impugnare, aut in

Ts

alienos fenfüs temeré detorquere , feu interpre-

Dd

tari ; incidat ipfo faéto in excommunicationem,

Tierad

à qua non poffit, preterquam in articulo mortis,

fs

ab alio, quacunque etiam dignitate fulgente, vel

Val

auctoritate fuffulto, nifi à Nobis, vel à pro tem-

&l r

pore exiftente Romano Pontifice, abfolvi.

T5, w

, Et quia non modo cavendum, ut, que fünt

i (rn

à Nobis in przinfertis Litteris decreta, ab omni

Witd

impugnatione, contradi&ione, pravaque inter-

d

pretatione falva fint, & immunia ; verüm etiam

io-

L: dem[

ne quis in Sacramenti Panitentie adminiftrat

Rn

ne

Mm

"$9. D. N. BENEDICTI XIV.

9

WMW

1

ne ab eorum omnimoda obfervantia unquam re-

lo

2

cedat; idcirco omnibus & fingulis Confeffariis

utriufque Cleri tam Secularis, quàm Regularis,

quantumvis exempti, & quacunque fpeciali , &

E

expreffa mentione alias fortaffe nominandi, gra-

viter & diftri&té , divini interminatione judicii,

M

atque in virtute fan&te obedientiz, prohibemus,

m

ne, conformiter ad predictam reprobatam pra-

Mi

xim, poeniténtes , qui peccatum , feu crimen ali-

W, M*

quod, cujus focium , aut focios habuerint , ipfis

in Tribunali Peenitentiz confiteantur, interroga-

Tk t

re prefumant , de nomine focii , feu complicis;

j Qd

loco habitationis, vcl aliis hujusmodi adjun&is ,

l, lais

five circumftantiis, expreffionem magisque indi-

t

viduam ejusdem complicis manifeftationem con-

Yefon à

cernentibus ; eidem paenitenti, fi manifeftare re-

La

nuerit, facramentalem abfolutionem: denegan-

hNfro d

do: alioquin noverint fefe, ultra peccati letha-

Árbst d

lis incurfum, fufpenfioni ab officio audiendarum

Ddv

confeffionum , aliisque etiam gravioribus pæni;

*

m st

fore fubjiciendos.

u

"Preterea , quoniam contra damnatum hujus-

d

modi exitialem abufum , ne cum animarum per-

um

nicie radices agat, neceífe ducimus, modum, ac

inutalti

formam etiam in foro externo procedendi, & ul-

ht t

trices adverfus reos poenas imponendi, ftatuere,

hi p

atque ordinare; omnesque fuper hoc exoritu-

ras, vel etiam jam exortas diffenfiones compo-

j i

nere, & penitus amputare; volumus, decerni-

)HJD J u!! 992

mus , ac declaramus, quod docentes, ut fupra li-

r

citam effe praxim à Nobis jam reprobatam , vel

m

in ejusdem praxis defenfionem fcribentes, aut lo-

j 00*

quentes, vel.ejusdcm reprobationem in memora-

TT ïiï:

3

to

D

10 NOTAS.CONSTIT,. AC DECLARAT.

to Noftro Brevi contentam impugnantes , aut

m

(ion,

!

perverfe interpretantes, in Officio fan&tz Inqui-

fitionis predictorum Regnorum , atque Ditio-

gt

num .evere puniantur, & contra eos, & eorum

qu q

Iil]t,iüe

quemlibet in eodem Officio procedatur, non mi-

nus, ac contra illos ibidem procedi folet,, qui af-

fu.

ferunt, tradunt, tuentur opiniones fcandalofas,

ii t

perniciofas , & uti tales à Sede Apoftolica reje-

*

nitri

&as, & condemnatas.

tciddi

Similiter in eodem Officio procedendum erit,

pésm,i

& procedi volumus, ac ftatuimus contra Confef-

Qs

( 1)

farios quoque , ut fupra, delinquentes, ac de no-

mine complicis poenitentem interrogantes , ei-

V

demque poenitenti , nifi illud fibi manifeftet , ab-

Qm'cum

folutionem denegantes: Dummodo tamen hu-

il

jusmodi interrogandi , ac denegandi actus talibus

tlemimu

circumftantiis conjun&us fit, ac conveftitus, qua

g

fic agentem Confeffarium de adhefione ad przdi-

&0fio d

Gam reprobatam praxim, tanquam ad licitam,

IT

O

vel alio quovis modo de prava credulitate fufpe-

3

&um reddant.

Atl

hWT

Itaque contra preaictos omnes & fingulos

delinquentes tam fzculares, quàm quorumvis et-

At

iam quomodolibet exemptorum , acSedi Apofto-

fllum W

lice immediate fubjectorum Ordinum , Inftitu-

li m

tionum, Societatum , & Congregationum Regu-

DCR

lares , cujuscunque dignitatis ac preeminentiz ,

id ol

aut quovis privilegio muniti exiftant, & quorum

nj ]

fpecialis & nominatim mentio facienda fit, , pre-

Tiri

di&orum Regnorum, ac Ditionum Inquifitores ,

Tf«

potaftate à Nobis tradita , & quatenus opus fit,

r

prefentium tenore de novo conceffa , prout in

Ril

N

caufis fidei, juxta Sacrorum Canonum, nec non

z

San&i

N

'SS.

D.

N. BENEDICTI XIV.

II

At

h

Ü

San&i Offcii Inquifitionis hujusmodi Conftitu-

V tf

Q

tiones, privilegia, confuetudines, & decreta, di-

ligenter inquirant, & procedant, & quos in ali-

DN

quo ex ejusmodi exceflibus culpabiles repere-

dtüf, il

rint, in eos, pro criminum qualitate, & circtum-

LUl

ftantiis , fufpenfionis ab officio confeffiones au-

B ag

diendi, vel etiam ab executione Ordinum , pri-

hii

M

vationis Beneficiorum , Dignitatum , ac perpe-

tuz inhabilitatis ad illa, nec non vocis aCtivz ac

li,

paffive , fi Regulares fuerint, aliasque poenas de-

"o

cernant; omnes etiam vel earum tantüm ali-

TRU

quas, in perpetuum, vel ad tempus infligen-

Mi

[o)

inatid

Quicunque vero alium quemlibet aliquo ei;

0 n

fupradi&is modis deliquiffe cognoverit , eum, in-

Vi n t

tra terminum dierum , in Ediétis San&i Officii e-

wl

jusmodi Inquifitionis prefigi folitum, eidem San-

Vtradrei

&o Officio denunciare teneantur: alioquin pc-

nal lt

nas non denunciantibus per eadem Edicta infligi

confüetas incurrant. Verumtamen ab hujusmo-

TT

-di onere denunciandi juftis de caufis eximi volu-

du

mus , & eximimus perfonam ipfam poenitentem

m um

duntaxat in caufa propria, id eft, in cafu, quod

fuum peccatum confitens à Confeffario adigatur

i

ad fibi manifeftandum nomen complicis in eo-

yünn, l

1

eoonyt

dem peccato: tunc enim penitentem hujusmo-

di ab obligatione eundem Confeffarium denun-

p

ciandi liberamus.

EXW; ":

Sed quando aliunde, quàm ex

propria, ut di&tum eft, Confeffione, noverit, Con-

frait

feffarium aliquo ex fuperius enumeratis , & San-

ol

"TA

&o Officio denunciandis modis deliquiffe , tunc

eum & ipfe denunciare ex ifta aliunde habita no-

ydi, i

titia teneatur.

mouum)ïi:

Quod

N

12 NOTAB. CONSTIT. AC DECLARAT.

uod fi Confeffarii de complicis nomine per-

jf

Vaydas

peram interrogantis , abfolutionemque , ni fibi

detegatur, denegantis actum contingat ejusmodi

i nto

efle, ut, quamvis imprudens, & malus, fimplex

pOü APUJ

tamen quidam, & nudus a&tus fuerit, id eft, iis

ü, Hj

quia

circumftantiis deftitutus , qu: de prava creduli-

tate, vel de mala adhzfione ad praxim in fiepe

n

g

dicto Noftro Brevi reprobatam , tanquam ad lici-

tam , eundem Confeffarium füfpe&um reddant ;

g lp

n r

tunc iftiusmodi deli&um , neque denuntiationis

oneri, neque San&ti Officii predi&i cognitioni

Deete

pdias

fübjectum erit; fed de illo cognofcere , atque in

delinquentem Confeffarium , per. fufpenfionem

gt

ab audiendis Confeffionibus, vel alias Canonicas,

ais a

& legitimas peenas pro delicti modo animadver-

at

tere, ad locorum Ordinarios in fua cujus

i, (

que Diæf

cefi omnino fpectabit.

lt

His igitur circa ordinem , formam , modum-

ttàts i

que contra ejusmodi delinquentes procedendi, ut

&l

prafertur , conftitutis, ac fuis, unicuique Judici

T vt

Ecclefiaftico juribus affignatis , & diftributis ;

st

hanc Nos deinceps regulam ab omnibus obfer-

Til i

vari, ac cuftodiri volumus , & mandamus , fi

t

quando talia delicta deprehendi contigerit; que

Ti

tamen haud unquam pofthac eventura in Domi-

Ijonis Mi

no confidimus , accedente infuper preclara in-

il dore

clyte Lufitanie Nationis univerfe erga Sedem

Tlatitg

Apoftolicam obfervantia, & obedientia, necnon

mftto,

eximia tum iftius SanGtz Inquifitionis Officii ,

r f

tum cujusque loci Ordinariorüm nunquam defu-

T

tura vigilantia. .Quapropter, quecunque aliter,

J*» j Obm]t

quàm przefentibus Noftris decrevimus & confti-

Pal

V

!

N

M

tuimus, five in Edi&tis prafati Officii Inquifitio-

d

l

nis,

m

SS. D. N. BENEDICTI XiV.

13

] noïüü&:;.

nis,five in quibuslibet quorumvis Ordinariorum

n

Mandatis, aut Paítoralibus Litteris, vel Decre-

d"äiïejw:fe

tis antehac ftatuta prodierint , ea Nos, quoniam

mijlli, üä'ï:

Ü

]

poft Apoftolicam hanc à Nobis propofitam agen-

ml ild

l

J

di , feu judicandi normam minus neceffaria fore

jf

ä

l

"

cenfemus, definere jam, & ceífare, ac , veluti

Nüni

nunquam emanaífent , omnem obligandi vim a-

M

mittere ,.motu proprio , & ex certa ícientia , de-

&

que Apoftolice poteftatis plenitudine deciara-

bl

mus , ftatuimus , atque fancimus.

*l Q

Decernentes easdem preinfertas , nec non

Vr

prefentes Noítras Litteras , & in eis contenta

& li

qu&cunque, etiam ex eo , quod quicunque cu-

du C

jusvis ftatus , gradus, ordinis, preeminentie , &

Y df

dignitatis exiftant , feu aliàs fpeciali, & individua

Ro

mentione, & expreflione digni, in premif(lis in-

tereffe habentes, feu habere quomodolibet pre-

tn, m

tendentes, illis non confenferint, nec ad ea vo-

od u

cati, citati, & auditi, neque caufze, propter quas

j f

tum prainferte , tum prafentes emanaverint ,

t o

fufficienter adductz, veriticatz, & juftificata fue-

ua d

rint, aut ex alia qualibet etiam privilegiata cau-

; ts

fà, coloré , pretextu, & capite, de fübreptionis,

vel obreptionis , aut nullitatis vitio, feu inten-

i

tionis Noftrz , vel intereffe habentium confen-

vl t

fu, aliove quolibet defe&u , notari , impugna-

ld

v

ri, aut in conttoverfiam vocari poffe ; fed ipfas

praefentes , easdemgue prafatas in forma Brevis

j

Litteras, firmas, validas, & efficaces exiftere &

uj

fore, fuosque plenarios, & integros effectus for-

p

um

tiri, & obtinere, & ab omnibus, & fingulis pre-

miflis, ad quos fpe&tat, feu pro tempore fpecta-

Tevim'ds'ïï?

bit, exacte ; & inviolabiliter obfervari.

(f l:vlï-ï

Sicque

$i

I4 NOTAB. CONSTIT. AC DECLARAT.

qibus

Sicque & non aliter in premiffis cenferi , at

que ita per quoscunque Judices Ordinarios &

facl

js, d)

Delegatos, etiam Sancte Romanw Ecclefie Car-

dinales, & contra hereticam pravitatem Genera-

lii

les Inquifitores , Legatos quoque de Latere , &

euo

Apofttolicz Sedis Nuntios, aliosve quoslibet qua-

tazeïmaï

cunque authoritate, poteftate, & preeminentia

ge;mmt

A0

fungentes, & fun&turos, fuüblata eis , & eorum

cuilibet aliter judicandi, & interpretandi faculta-

(j r

te, judicari, & definire debere, ac irritum & ina-

(dus

f f

ne , fi fecus fuper his à quoquam fcienter, vel

ignoranter contigerit attentari.

Vtstentnt

Non obftantibus quibusve Apoftolicis & U-

hd vei

niverfalibus, five Provincialibus, aut Synodali-

siftmit

bus Conciliis editis generalibus, five fpecialibus

qun ij

d.

Conftitutionibus, & Ordinationibus, Edictis quo-

que przdi&i Inquifitionis Officii, & quorumcun-

&

que Ordinariorum, etiam Epifcoporum , & Me-

UT

tropolitanorum Mandatis, Litteris Paftoralibus,

DAT

five Decretis, nec non ejusdem Officii, & qua-

AW

j

rumcunque Ecclefiarum etiam Epifcopalium , &

Metropolitanarum , & quorumcunque Ordinum,

Vi

Congregationum , Religionum, & Inftitutorum,

t

etiam Societatis Jefu , aliisve quibusvis, etiam

t N

juramento , Confirmatione Apoftolica, vel qua-

b

vis firmitate alia roboratis ftatutis, ftilis, ufibus,

fj

& confüetudinibus; privilegiis quoque , indul-

A g

tis, & Litteris Apoftolicis eidem Inquifitionis Of-

RI at

ficio , illiusque Inquifitoribus, Commiffariis, aliis-

ll

que Officialibus , tum etiam Ecclefiis, eorumque

f

Pralatis, Ordinibus, Congregationibus, Inftitu-

"ii

tis, Societatibus , illorumque Superioribus , &

perfonis quibuslibet, fuüb quibusvis verborum te-

zi

noribus

WY

U

SS. D. N. BENEDICTI XIV.

15

h Qj ]

]

noribus & formis; & cum quibuscunque etiam

efficaciffimis, & infolitis derogationibus , claufu-

Hig,

lis, atque decretis, etiam motu, & Apoftolice

H

poteftatis plenitudine fimilibus , feu ad quarum-

t

cunque perfonarum, etiam Repia, aliave quali-

il

tate mundana , vel Ecclefiaftica goteftate ful.

du

gentium inftantiam , vel aliàs quomodolibet in

LNTS

contrarium przmiíforum conceffis, confirma-

Tl

tis, & innovatis.

Utl

Quibus omnibus & fingulis , etiamfi pro illo-

s

rum fufficienti derogatione, de illis, eorumque

totis tenoribus fpecialis, & individua, ac de ver-

d

bo ad verbum, non autem per claufulas genera-

» at

les idem importantes , mentio , feu quzvis alia

fre f

expreffio habenda , aut alia exquifita forma ad

hoc fervanda foret, tenores przdictos pro fuffi-

ts

du

cienter , & de verbo ad verbum expreffis & in«

mo, CM

fertis, formasque hujusmodi pro plene, & exa&e

i,

obfervatis habentes , ad premifforum effe&um,

fii t

hac vice duntaxat fpecialiter , & expreffe dero-

gamus.

RC

mmüxïtï

'Volumus autem , ut earumdem prefentium

tranfumptis, five exemplis, etiam impreffis, ma-

A lbur

g,

nu Notarii publici fübfcriptis & Sigillo perfonze

il v

in Ecclefiaftica Dignitate conftitute munitis, ea-

dem prorfus fides in judicio, & extra, ubique ha-

3155, Mel

beatur, que& adhiberetur ipíis przfentibus, fi fo-

j quoqb'eg ^'

rent exhibite, vel oftenfz.

B

gt

ais

Nulli ergo omnino hominum liceat paginam

hanc NNoftrarum condemnationis, reprobationis,

«s u

confirmationis, fanctionis, prohibitionis, ordina-

t

tionis , abrogationis , derogationis , & voluntatis

fiprit

infringere, vel ei auíu temerario contraire.

Si

n

quis

n

$

I6 NOTAB. CONSTIT. AC DECLARAT.

quis autem hoc attentare prafumpferit , indigna-

af

tionem Omnipotentis Dei, & Beatorum Petri &

'imbot

m NU

Pauli Apo&olorum'ejus'fe noverit incurfürum.

ii

Datum in arce Gandfulph'i Albanenfis Dicce-

Wsl

fis Anno Incarnationis Dominice millefimo fe-

u

püngentefimo quadragefimo fexto , quarto INo-

bU.'- -;æ D

nas Junii , Pontificatus Noftri Anno fexto.

d

SECUNDA

geinil

Trina

Conttitutio SS. D. N. BENEpicrI

fsl

XIV, in qua Decreta contra Confeffarios paf-

1.

1

fim à Peenitentibus nomina Complicum

$

j

ij

J

exquirentes ad totam Eccle-

fiam extenduntur.

[l

(

BENEDICTUS Epjopus $. $. D.-

züniy

qd D. T. n

UT

d eradicandum pravum zizanii femen , quod

t

d

ab adverfario generis humani in Agro Domi-

nico fparfum , per Lufitani:e primum Regiones j

Degfeyer

ubi nimirum apud nonnullos Confeffarios, in ad-

f penim

1

irüm r

miniftrando Sacramento Penitentie , pervería

quzedam, & abfurda praxis, Ecclefiafticis Regü-

Vg

lis.contraria, eidemque Sacramento injuriofa , &

"bj

ad avertendos Fideles ab ipfius falutifero ufu

ts

quam maximé tendens introduci ceeperat; pro

Vg

impofito Nobis vigilandi debito, Apoftolicas in

A m

forma Brevis Litteras direximus Venerabilibus

Fratribus Archiepifcopis , & Epifcopis , per Por-

itiones

l

d

»

tt:lgalliæ. & Algarbiorum Regna , atque.D

Hn]

/

copfti-

lib

N

EM

SS. D. N, BENEDICTI XIV.

17

tpei

)

J if';

conftitutis , quas deinde per alias Noftras füb

"gp.

plumbo expeditas Litteras, nuper , quarto nimi-

N

rum Nonas elapfi menfis Junii , confirmavimus

& innovavimus , adjeétis nonnullis ordinationi-

l].

bus; & declaratiouibus , quas ad meritas poenas

d

tam delinquentibus , quàm contrarium tenenti-

"u

8

bus, five docentibus, irrogandas, & ad re&um

adverfus eos procedendi ordinem in predictis

l

Regnis, & Ditionibus fervandum , opportuné

expedire in Domino judicavimus.

Earum autem Litterarum, quas ad hujusmo-

b

di erroris & abufüs re

probationem primum edi-

Wc

onïe(l"arw:;ï

dimus, hic tenor erat.

ls

Sbquitur integer tenor Litterarum Sant&ti[fmi Do-

u

mini Noftri Suprema , & , Ubi primum relat. in Tom. I.

Conftit. CX X XIV. fol. $35.

Quoniam veró nullam Paftoralis vigilantie

i

cautelam füperfluam effe ducimus , ubi de Fide-

lium animarum pernicie , deque fübvertenda fa-

Inn,q

ne do&rinz integritate, & recta Sacramentorum

adminiftratione , periculum fübeffe dubitetur ;

idte

g

neque veró ignoramus , alibi quoque auditas ef-

nfefro

fe peenitentium querelas de importunis nonnul-

lorum Cohfeffariorum perquifitionibus , pro in-

Qu

vésii

veftigandis complicum nominibus , aliisque no-

titiis juxta praxim in przinfertis INoftris Apofto-

sj

y ts

licis Litteris relatam atque damnatam 5 erroneas

veroó quorumdam Doctorum hac de re opinio-

Va f

nes, vel pravas aliorum recté opinantium inter-

jf

j

pretationes & applicationes , in.eisdem Litteris

fazil

enunciatas, aliquibus arridere ; nec fatis elimina-

j is,per !

tas reputari per ipfas premiffas Litteras , quas ;

D. Zimort Supplement.

B

utpote

18 NOTAB. CONSTIT. AC DECLARAT.

1

iuice

utpote ad Lufitanie Regnorum atque Ditionum

opportunitatem accommodatas, & pro iisdem

OXOTUD

folummodo emanatas , generalis definitionis , &

lres,

legis vim, auctoritatemque habere, ab aliqu.bus

mj

!

temeré negatum fuit.

Ideo Nos, motu proprio,

161l

atque ex certa fcientia , hujas Noftre generalis

fo*w

SanGionis tenore, ac de Apoftolice poteftatis

ais

Noftre plenitudine, easdem prainfertas Litteras

La

iterum confirmantes & roborantes, decernimus,

d

& declaramus , memoratam praxim in fe ipfa, &

(tttis

ubique locorum ac temporum , Apoftolica au-

d

&oritate reprobatam atque damnatam effe, &

futltore

cenferi debere; nec ulli licitum effe contra do-

Ace

&rinam in prefato Noftro Brevi contentam do-

"gt du

cere, fcribere , aut loqui, eamque impugnare,

i

aut perverfe interpretari , vel ipfi actu contraire;

of

fub ponis adverfus tuentes, afferentes, aut tra-

ls

i

[b

J

[

dentes opiniones fcandalofas, perniciofas, & uti

B

tales à Sede Apoftolica reje&tas & condemnatas,

r

& refpectivé adverfus contrafacientes mandatis

hij

Apoftolicis, &Ecclefiafticis Sanctionibus , ftatu-

A

tis, atque prefcriptis.

us

Decernentes easdem preinfertas , nec non

Cotin

prefentes Noftras Apoftolicas Litteras , nullo ex

Quie.|

vapite, colore, aut pra&textu, de fübreptionis ,

lr

obreptionis , aut nullitatis vitio , feu intentionis

] Fong:e

iNoftre, aut alio quolibet defectu notari , impu-

TORj

gnari, aut in controverfiam vocari poffe; fed

V, f

Íemper firmas, validas, & efficaces exiltere , &

[. Udjna m

perpetuo fore , atque omnes ubique Terrarum

l"OUärm

cujusvis ftatus, gradus, ordinis , preeminentiz,

hnj

& dignitatis, & tam fzculares, quàm quorumvis

Y

N

etiam quomodolibet exemptorum, ac Sedi Apo-

xde

xkü

ftolice

l

LU

SS. D. N, BENEDICTI XiIV.

| 3[3118 ]]ig[.c,

19

ftolice immediate füb

Q

je&orum Ordinum , Infti-

TM

tutorum , Societatum

; & Congregationum Regu-

lares , quocun

WJM Ü

que privilegio munitos , aliosque

QUE

etiam fp

eciali mentione dignos , afficere & aréta-

re, ac füos ubi

que plenarios & integros effe&tus

] 0&[8 fs

fortiri, & obti

Mi

nere, &

ab omnibus & fingulis ad

SEN

quos fpectat, feu pro tem

pore fpe&abit , exa&e,

& inviolabiliter obfervari

debere.

lt us

Vnni

Sicque ,& non aliter

per quoscunque Judices

Ordinarios , & Deleg

atos, etiam S. R. E. Cardi-

NU

lmai)

nales, & contra hzreticam pravitatem Generales

Inquifitores, Legatos quoque de Latere,

& Apo-

Dd

ftolice Sedis Nuntios , al

VT GOL

iosque quoslibet qua-

cunque Audtoritate: & poteftate fungentes, &

T

Faf

fun&uros , fublata eis & eorum cuilibet aliter ju-

dicandi & interpretandi facultate , judicari & de.

&t d

i, d

finiri debere; ac irritum & inane , fi fecus fuper

Quétnat

his à quoquam fcienter vel i

gnoranter contigerit

attentari.

ia m

g,

Non obftantibus quibusvis Apoftolicis, & in

Univerfalibus, five Provincialibus, aut Synoda-

libus Conciliis editis generalibus, five fpecialibus

jno, V

Conttitutionibus , & Ordinationibus ; Privilegiis

Lt D-

quoque , Indultis, & Litteris Apoftolicis cuicun-

lg

que Perfonz, five Ordini , Inftituto , Societati,

r

& Congregationi , fub quibuscunque tenoribus,

pl

& formis, & cum quibuslibet claufüulis, atque de-

a o

cretis, etiam motu , & Apoftolice poteftatis ple-

u

nitudine fimilibus, in contrarium forfan concef-

j lia

fis, confirmatis, & innovatis.

Quibus omnibus

P

& fingulis , etiamfi pro illorum fufficienti dero-

j

gatione, de illis, eorumque totis tenoribus fpe-

cialis & individua, ac de verbo ad verbum, non

,

|

(

u

4ä

B2

autem

$

20 NOTAB. CONSTIT. AC DECLARAT.

s

autem per claufulas generales idem importantes,

1

ia

mentio, feu quzvis alia expreffio habenda, aut

D

alia exquifita forma ad hoc fervanda foret, teno-

qmA

res predictos pro fufficienter , & de verbo ad

N

verbum expreílis & infertis , formasque hujus-

Y p

modi pro plené & exa&té obfervatis habentes, ad

pramifforum effe&um, hac vice duntaxat fpecia-

liter & expreffe derogamus.

f

mtl

Lfï'

Ut autem ezdem prefentes, & in eis conten-

J

IAT

ta quecunque , ad omnium notitiam deducantur,

ii

& nealiquis illorum ignorantiam pratendere pof.

fit; volumus easdem per aliquem , feu aliquos

Argl

ex Curforibus Noftris ad valvas Bafilice Princi-

pis Apoftolorum, & in acie Campi Flore, aliis-

que confuetis Urbis locis publicari , earumque

WT

H

copias ibidem affigi , & affixas relinqui; qus fic

publicate & affixe, omnes & fingulos, quos con-

"

d

Qu

cernunt, arétent, & atficiant, non fecus ac fi eo-

rum unicuique perfonaliter intimatz & notifica-

Fal

l

st

tz fuiffent; quodque earundem przfentium tran-

fumptis five exemplis, etiam impreflis, manu a-

vt

ET

licujus Notarii publici fubfcriptis , & figillo per-

fonz in Dignitate Ecclefiaftica conftitute muni-

i

ylttg, Q

tis , eadem prorfus fides adhibeatur in judicio &

extrailud , ubique locorum , quz adhiberetur

n

yiy

ipfis prefentibus, fi forent exhibite, veloften-

fa.

Nulli ergo omnino hominum liceat paginam

I

l

d Á

hanc noftrarum confirmationis , reprobationis,

JHj

condemnationis , prohibitionis, fanGtionis, & vo-

'»;5?10? |

luntatis infringere , feu eidem aufu temerario

vf'f;ïïm',

contraire : Si quis autem hoc attentare prafum-

Rv gïiæ LT

pferit, indignationem Omnipotentis Dei, ac Bea-

!Lïhw

torum

DECL Am

SS.

D.

N.

BENEDICTI XIV.

21

torum Petri & Pauli Apoftolorum ejus fe nove-

r

ritincurfurum

vindaforeg

Datum Romz apud Sanctam Mariam Majo-

! ! l] T

rem Anno Incarnationis Dominice MDCCXLVI.

iirl

IV. Kalendas OGobris, Pontlücatus Noftri An-

Atl

j

no fepmmo

LU

t

j

$. 5.

t

Epiflola Decretalis SS. D. N. BENEDICTI

XIF, in qua declarat , Patronum Ecclefiaflicum

t

obligari ad prafentandum digniorem

G.f

1

dignior contemptus fuerit , dari

li

locum appellationi.

nl

'Jfäfl Wa

EP

iftola àd Archiepifcopum Florentinum fic ha-

lngi t

bet

li u

Reddite Nobis funt Littere Tuz , quibus-

fac f

, cum una ad Nos mififti difceptationem Advo-

te t

cat1 Petri Brogiani, ut de iis, que& à Te propo-

zlentu

» nebantur que& noftra fententia fit, diceremus.

á anum ZÍn Patronus. Ecclefiafticus teneatur

yds, n

y tl

»in foro extermo pre[entare ad Beneficium Curatum

conïu'uk'

»,eun , qui inter approbatos ab Examinatoribus magis

» idoneus , &? magis dignus eft ?

qup

» Secundum : n Epifcopus , ad quem [peGtat da-

qua lil

» r in[litutionem , debeat fequi judicium Patroni de ma-

hle, i

» £is idoneo, magisque digno , an potius inquirere , ve-

» Gum ne fit. Patroni judicium , an fecus ?

u

» Fertium : Si appellaverit , qui fe digniorem effe

i e«rahä.]v

(mom*

T pumt & pofibabitus efd $. am fufpendi debeat in[Litutio

» prafentati , an verb bec debeat fuum ejfet&tum fortiri ;

P

que

» paucis , an appellatio- interpofita locum babeat in devo-

lutivo tantim , an potius etiam in fufpenfioo ?

üDos

3

j

DN

22 NOTÀB. COANSTIT. AC DECLARAT.

$

d f

»Ut igitur exordiamur à prima Quzftione,

ln qua quzritur, an Patronus Ecclefiafticus te-

ts

»neatur in foro externo prefentare ad Benefi-

R.

»cium curatum eum , qui magis idoneus , magis-

nqnod j

» que dignus eft inter approbatos ab Examinato-

)

lus

»ribus ; refpondemus , teneri.

Nam antiquis o-

DB :

» mnibus difputationibus omiffis, cüm juxta Con-

p

» cilii Tridentini prefcriptum in Beneficiis Cura-

A 1

»tis coram EÉxaminatoribus Synodalibus concur-

p

»fus haberi debeat , debeantque Examinatores

M

»Synodales approbare eos, qui magis idonei

p

»funt, quorum deinde unum debet Patronus Ec-

m

» Clefiafticus Epifcopo praefentare , ut ei inftitu-

finemat

»tionem prebeat , hec agendi ratio, ac metho-

itero

, dus neceffario fecum fert , ut Patronus Eccle-

M:

» fiafticus teneatur prefentare eum, quem dignio-

od

»Iem inter probatos ab Examinatoribus exifti-

L

!

h

1

» Inat.

al

» Verba Concilii fatis per fe clara funt in caf.

db

» XVILL Se[f. 24. de Reformatione : Si verb 'uris pa-

TO.

» ronatus Ecclefiaflici erit , loquitur de Beneficio

m

» Curato , ac inflitutio ad Epifcopum , & non alium

u dignim

» feriineat , is, quem Patronus digniorem inter probatos

Y u

» ab Examinatoribus judicabit , Epifcopo prafentare te-

vl

» leatur , ut ab eo in[Lituatur.

v f

» Quod procedit, etiamfi Epifcopus Patrono

i

» non intimaverit, ut digniorem przfentet, quam

ePUd ng

» cautionem memorat /bbas in cap. Conftitutis b. de

» appellationibus.

:ïfrmm,

Quoniam quidquid fit de utili-

r )

»tate hujus cautionis ante Concilium Tridenti-

»num, fuperflua certé eft poft idem Concilium,

-[E'ipatrm

»4 quo in Beneficiis Curatis Patronatus Eccle-

'h'f/rfllli

j

»liaftici demandatus eft concurfus; & injun-

"

;

!

j

»&um

U

SS. D. N. BENEDICTI XIV.

23

m uæfr(

» &vm fuit Patrono Ecclefiaftico , ut eum pre-

lfl]äfhrg

tl

M

» feptet , quem inter probatos ab Examinatori-

»bus digniorem , magisque idoneum cenfebit ,

AON t

l,

Dj

»quod valet amplius quacunque admonitione,

» feu interpellatione , quam Epifcopus Patrono

Bu

; Ecclefiaftico faciat.

tv

hdfis

» Expediti a prima quzftione ad alteram tran-

» fibimus , in qua queritur: An Epifcopus, ad

TA

du

» quem pertinet inftituere, fequi debeat judicium

» Patroni circa magis idoneum, magisque dignum,

g

"r

»àn potius inquirere, judicium ejusdem Patroni

»re&umne fit, an non; & quod ad hanc quz-

t u

» ftionem attinet, cenfemus neceffé effe unum ab

1i), i

» altero cafum diftinguere.

hitoni

»Nam , aut inter probatos ab Examinatori-

od

» bus nemo eft, qui de Patroni judicio quaratur,

AOrUs &

» à quo, puta Titius magis idoneus, magisque di-

»gnus sítimatus eft, isque Epifcopo prefenta-

vntad

»tus, & tum Epifcopus fequi debet judicium Pa-

jmjrty

r

»troni, neutiquam veró in ejus jüdicium inqui-

» BePe.

Nam à Sacro Concilio non prazfcribitur,

N1

» ut digniorem inftituat , fed quem Patronus in-

"u

»ter approbatos ab Ezaminatoribus digniorem

ii

»judicaverit: quem Patronus digniorem inter proba-

Ut bene anim-

»tos ab Examinatoribus judicabit.

jl

» advertit Fagnanus in fuis manufcriptis, quz a-

um

» pud Nos extant fuper cap. XV III. Se[f. 94.de Re-

s ii

»formatione. .Et non poteft Epifcopus opponere , quod

'MW

» Patranus Ecclefiafticus mon vere digniorem, fed quem

d

nl

» ipfe Patronus digniorem arbitratur , elegerit , & Epi-

"] (j

» /copo prafentaverit , quia Concilium voluit abfolutà in-

j

ii

j

» /Litui illum, quem Patronus tanquam digniorem elege-

l u

y Tib

,

B4

,Et

s(

24 NOTAB. CONSTIT. AC DECLARAT.

,Et in hujusmodi fa&i fpecie locum habet

r

NI

» refcriptum Congregationis Concilii ann. 1573.

,Ut videre eft Iib. 1. Decretorum pag. 167. verba

,l [

u

»autem hec funt : Sacra C9. cenfuit , fi parochia fit

» jiuris patronatus Ecclefiaftici , & in[litutio ad. Epi-

j nW

» fcopum pertineat , facultatem jyudicandi digniorem inter

D

» idoneos probatos ab Examinatoribus , [pettare ad Pa-

T

» tronum . Excclefiafticum , &? Epifcopum teneri in[tituere

il

ts

» um , quem ditkus Patronus judicaverit digniorem , &

» ipfi Epifcopo prej[entaverit.

us

, Aut inter ab Examinatoribus idoneos pro-

,f

» batos aliquis eft, qui jadicio Patroni minime

i

y acquiefcens coram Epifcopo , cujus eft dare in-

Qs

» ftitutionem , queritur , fe pofthabitum fuiffe,

,U

» licet magis dignus, & idoneus altero fit, quem

mb

,Patronus tanquam digniorem , & magis ido-

du

,neum Epifcopo prefentavit; & hoc fecundo

r

»Ccafu cum Epifcopus Judicis perfonam fumere

deotd

» cogatur , fequi non debet Patroni Judicium cir-

Flv

» Ca magis idoneum, magisque dignum, fed prius

nï'ü o f.ü

» quàm inftitutionem c oncedat , in Patroni judi-

nmm

» cium inquirere, ut inter alios re&té confiderant

Jb

» Garzia de Benefic. par. 9. cap. 2. num. 265.-€2 feq.

B

» & pracipue num. 268. & [iq.. && Ventrilia in prax.

næquum

» r'er. Ecclef. tom. 2. adnot. 5. $. 2. num. 5.6.

vtl

»Non obftat , fi quis affereret etiam hoc fe-

)

j

» cundo cafu claufis oculis fequendum effe Patro-

lt

»ni judicium de magis idoneo , magisque digno ,

sl

It

» perinde ac fi id confentaneum fit verbis Conci-

J

»lii fuperius laudatis: Quem Patronus digniorem

u

l]

J

» inter probatos ab Examinatoribus judicabit : Nam

L

» pr&termiffis, que à Do&oribus dicuntur, nem-

D] |

»pe ea verba Xjntelligenda effe de jufto , vero,

Io

» pTO-

n þ'

Ut

SS, D. N. BENEDICTI XIV.

25

UJU]

» Proboque judicio , ut videre licet apud Ma[fo-

TM

Mg ]6 þ

» brium in praxi babendi concurfum vequif. 5. dub. 1.

»"um. 43. 44. Concilium agens de Beneficio

d nj

WIPWM

»Curato Patronatus Ecclefiaftici inquit :

quem

T.

Patronus digniorem inter probatos ab Examünatoribus

AOT

; ]udzcabzt

Non multo autem füperius loquens

find]

» eodem loco de Beneficio Curato liberze colla-

at

" , tionis Ordinarii , his verbis utitur :

Epifcopus ,

Yil

»inter eos , qui probati funt tanquam idonei ab

, Examinatoribus Synodalibus, eum eligat , quem

Mtitey

» C&leris magis idoneum judicaverit.

Fatror:

» At vero fi quis ab Examinatoribus proba—

)C

d

» tus tanquam idoneus contra judicium, quod fe-

[f

»cundüm alterum tulit Epifcopus eum przeli-

Jero f

»gendo, inftiterit , auditur, & ab appellationis

L agj

» Judice expendltur , 45 plfcopl judicium rectum-

loc t

»ne probumque fit, an pravum, atque injuftum,

fmum n

,ut quotidie re lpfa contingit, & definitum legi-

|icumdt

»tur à San. mem. Pio V. Predeceffore Noftro in

w yt

» ia Conftitut, XXXIIL. in. Conferendis.

Multo

n?mv

»nagis quzviscunque fint Concilii verba ; fi

d

»quis inter probatos ab Examinatoribus actio-

u t

,nem moveat contra judicium à Patrono latum,

AU

, €quum juftumque erit, ut audiatur, & munus

n

» erit Epifcopi, ad quem inftituere in Beneficio

u

» pertinet, diligenter inquirere , Patroni judicium

J yne

» ütrum valeat, nec ne ; regulisne juftitiz, an fe-

, Ccus innitatur.

) Eh

Supereft tertia quzftio , in qua, ut füperius

p r

] Pülr

» diximus, queritur, fi is, qui fe digniorem exi-

»ítimat, & pofthabitus eft, fufpendi debeat in-

7 )IMU "

"M

" Ihtutlo prefentati, an potlus eam exequi opor-

»teat , paucis , fi appellatlo interpofita locum

bj

5

» habeat

26 NOTARP. CONSTIT. AC DECLARAT.

» habeat in devolutivo duntaxat, an etiam in fü-

(ind

ml

»Ípenfivo: Et hic etiam opus effe videtur unum

»cafum ab altero diftinguere.

Nam aut judi-

h

l:

»cium Epifcopi convenit cum illo Patroni Ec-

"

» Clefiaftici, adeo ut is , qui przefentatus eft à Pa-

)

gHO,E

Pz iil

» trono Ecclefiaftico tanquam magis idoneus , &

li

» dignus , talis etiam ab Epifcopo judicetur , &

» ifti inftitutio ab Epifcopo concedatur , fi poft-

n

,,pme

» habitus à Patrono , & ab Epifcopo appellet, e-

(

(

»jus appellatio in devolutivo tantüm locum ha-

TY

|

)

.]I

hr

nd

;

»bebit, & illi , qui inftitutus eft ab Epifcopo,

» Parochiz poffeffionem minime retardabit.

u*bfl, i

» Et quidem fi agatur de Ecclefia Parochiali

V

bt

»liberzcollationis Epifcopi, & ab Epifcopo uni

»€X approbatis ab Examinatoribus Synodalibus

pb

»tanquam digniori , & magis idoneo inftitutio

d

» detur, is, qui inter probatos ab eisdem Exami-

db

» natoribus fe injufte pofthabitum ab Epifcopo

n

n d

»contendit , fibique , & non alteri debitam effe

»inftitutionem , appellans obtinere nequit , ut

nwyü W

»fua appellatio füfpenfiva fit, quz non alia ra-

d

» tione admittitur , nifi in devolutivo juxta pa-

a

»ragraphum o&tavum laudate Conftitutionis in

st

» Conferendis San. mem. Pii V. multo magis cum a-

nü:m M.

»gitur de Ecclefia Parochiali Juris patronatus

t

LT

» Ecclefiaftici, & in digniori magisque idoneo ju-

lt

n()u

»dicando Patronus & Epifcopus confentiunt ,

h)ü

» Qui inter probatos ab Examinatoribus Synoda-

Idf

»libus contendit, à Patrono, & ab Epifcopo in-

Iuf

» Juriam fibi illatam effe, fi appellationem inter-

J

rmffb

»ponat, ejus appellatio non in fufpenfivo, fed

LU

nnü

l

, duntaxat in devolutivo admittetur.

Nam pri-

»Ino cafu appellanti judicium folius Epifcopi ;

nbx ]ta

Y

D

à

» fecundo

Muv

SS. D. N. BENEDICTI XIV.

27

Ug

» fecundo autem cafu preter Epifcopi judicium

Vr

» €tiam Patroni ei adverfatur.

n

, Aut enim , ut alteram diftin&ionis partem

hn

» Profequamur , in ferendo judicio de magis di-

PT

» gno , magisque idoneo fententiam Epifcopi, &

gisidonew,:

» Patroni Ecclefiaftici minime concordant, & tum

i.

» fi quis ex approbatis ab Examinatoribus, & tan-

t i

»quam magis dignus preele&us eft à Patrono,

DT

»putet fe gravatum eífe ab Epifcopo , nec ejus

Tron n

» judicio acquiefcere vult, & ideo provocet, e-

ts

»jus appellatio. ad fufpenfionis effectum operari

al

» debet , & Ecclefia Parochialis füb Oeconomo

v D

» remanere , donec lis inter eum, qui dignior ha-

À It

» bitus eft à Patrono, & alterum , qui ab Epifco-

w

»po, & ideo ut dignior in Parochiali Ecclefia in-

J60 jf

»ftitutus eft , finiatur.

iNam hoc cafu confide-

um P

» rari debet przelecto ab Epifcopo refragari ju-

» dicium Patroni , nempe ejus, cui precipue Con-

p

iübundf

» cilium ele&ionem inter idoneos elargitum eft ;

» cujus judicio , fi nemo fit, qui adverfetur, ftan-

t t

i wda

» dum effe voluit , ut paulo ante adnotavimus ;

»€jus demum , ad quem in paritate meritorum

Qv t

at

» pertinet uni , vel alteri gratificari , ut apud Gra-

» Uian. loc. laudat. num. 264. C2 apud. Ventrill. loc. pa-

j odst

» l'iter cit. mum. s.

Ts t

4

» Que cum ita fe habeant , nimis durum ef-

c.g;squeidoza

»fet , fi quis caufa cadens in fecundo judicio,

ys a

s

» quod fert Epifcopus , & propterea appellatio-

»nem interponeret; deinde ejus appellatio non

ag

aluito

» Operaretur nifi in devolutivo, & non etiam in

»fufpenfivo , cum regula in jure certa fit , cum

nfufpw"i,ï'f

» aliquis in primo judicio vi&or in altero fuccum-

d

» bit, fi a fecundi Judicis fententia appellet, ejus

»appella-

li !

"

28 NOTAB. CONSTIT. AC DECLARAT.

,appellationem non folum in devolutivo, fed et-

I

»

»iam in fufpenfivo valere.

] nduxim

:»

Si opponeretur in hujusmodi caufis omne

NU

» appellandi jus fublatum effe à Concilio Triden-

nomnin

» tino cit. cap. 18. verf. in omnibusque Se[J. 24. de Re-

b

» formatione , fcire oportet , Concilium ibi loqui

Dmbf

»deeo, qui à relatione Examinatorum Synoda-

jj

»lium provocat, à quibus idoneus probatus non

Nj

» eft, cum fe talem effe exiftimet, quod nihil per-

p

» tinet ad fpeciem fa&i à Nobis propofitam , in

It

»qua agitur de appellante ab irrationabili judi-

p n

»Cio Epifcopi , cujus generis appellatio ignota

» fuit Sacro Concilio , fed ufu introdu&ta eft à

» San. mem. Pii V. in laudata Conftitutione , ut

»bene etiam confiderat Fagnanns in fuis mfs, fu-

Ubf

»perius citatis. Infuper & illud, opus eft intel-

[T

» ligere, fi quis contenderet argumentari poffe à

»cafü appellantis à mala relatione Examinato-

»rum ad cafum appellantis ab irrationabili judi-

T.

» Cio Epifcopi , ejus argumentatio longius pro-

il

1

»cederet, quàm vellet, cum nec ipfe velit pro-

n

» Vocantem ab irrationabili judicio Epifcopi non

Tontin

»audiri faltem in devolutivo, & Do&ores do-

Til

» ceant appellantem à mala relatione Examinato-

Antetion

»rum , ejus appellationem aut neque in devolu-

dang

» tivo admitti, aut certe ad eum duntaxat finem,

Tl

» utfamz, atque exiftimationi füz appellans con-

fhde

»fulere poffit, amovendo notam ab Examinato-

tlb

»ribus fibi inuftam , nunquam veró , ut Eccle-

T

»fiam Parochialem confequi poffit, ut ad propo-

N din

»fitum noftrum bene differit Mafobrius in. praxi

ET

» babendi concurfum requif. 5. dub. 4.. Ventrill,in praxi

h

» rerum Ecclefiafticarum par. 2 . annotat.5 . $.2.. num.48.

B

, LC

TT

SS. D. N. BENEDICTI XIV.

29

mmïü, L'.

»Hec quidem fünt, qus& opportunum efíc

» duximus exponere, ut refponderemus iis , quee

TT

»à Te quarebantur ea hebdomada , que Nobis

t

LT

» omnium totius anni laboriofifhma eft , nempe

» Hebdomada Sanéta.

Te autem interea bene-

hi

ii

» Volo animo in caritate Dei compleéctentes Ti-

»bi, Tuisque omnibus in Florentina Diocefi

du

»,commorantibus Apoftolicam benedictionem

ais

» impertimus.

s;

, Datum Romz apud S. Mariam Majorem die

ii

»9. Aprilis 1746. Pont. Noftri An. VI.

qiio

dttnlyn

Quf

65

t st

Coullitutio SS. D. NV. BENEDICTI XIF.

qudi

de obligatione applicandi MifJam

M p

e fumind

Paroclomlem e»x.

ia u

C.i

rca hanc Conftitutionem prenotandum eft;

hg ye

quod fcripta quidem folum fuerit ad Epifco-

v

pos Italie ; quia tamen JDecretales füummorum

atj

Pontificum, quando fünt declarative legum natu-

& n

ralium,vel divinarum,velLegumEcclefiafticarum

m

anteriorum univerfalium, obligantium totam Ec-

jl

clefiam,obligant totamEcclefiam,idem in prafenti

materia tenendum eft. Quod ejusmodi Decretales,

ginu

ia

feu Refcripta particularia$Summorum Pontificum

adtotam Ecclefiam extendi debeant, obfervat SS.

T d

D.N.BEeNwNEpricTvus XIV. in fua Con(titutio-

l r C'yl"

ne : Z4d eradicandum , füperius $. 1. relata , ubi de-

uf LP

clarat, Suam Decretalem, Suprema, &, Ubi pri-

j

h

jj

mum, licet folüm ad Epifcopos Lufitanie fcripta

fuerit, fua obligatione etiam comprehendiffe re-

ii í

liquam

30 NOJTAB. CONSTIT. AC DECLARAT.

liquam Ecclefiam. Sic enim fcribit: Quoniam

If

Lütteras noftras , utpote ad Lufitanie regnorum atque

ditionum . opportunitatem accommodatas ,. &2 pro iisdem

cbis,f

olummodo emanatas, generalis definitionis, & legis vim,

auiboritatemque babere , ab aliquibus (INB.)) temerà ne-

gatum fuit ; ideo Nos (INB.) bujus mofire generalis

Sanétionis tenore declaramus , memoratam praxin in fe-

ipfa , & ubique locorum ac temporum , reprobatam atque

i

damnaiam e[Je , &j cenferi debere , &c.

Nzc ozssTAT illa Lex Arcadii , Honorii,

fv

& 'Theodofii Imperatorum, qua extat in Codice

'Theodofiano l. 1. Tit. 2. 1. 9. que fic fonat : Re-

firipta ad. confültationem emi[Ja vel emittenda , in futu-

vum iis tantüm negotiis opitulentur , quibus effufa doce-

Cän &

MU

buntur.

Nam hac Lex non loquitur de Refcri-

ptis declarativis legis anterioris , fed de Refcri-

,r.e.':m li

v

ptis conftitutivis nove legis feu obligationis.

Ímo videtur, etiam Refcripta conftitutiva novce

diti;

ss

legis in ifta Lege Imperiali haberi pro regula ge-

1

nerali in eodem negotio , quamvis non verfante cir-

ca easdem perfonas , ad quas datum fuerat Re-

p

!

fcriptum.

De qua re videri poffunt Commenta-

»Ff

ria Gothofredi in Codicem Theodofianum.

vb

J

Caterum Conftitutio Summi Pontificis fic ha-

bet:

p

y Qd

viitlee

n

vt

vt

n

l'US

N

Fenera-

ïCLMl

31

tlj

^ Mby

Venerabilibus Fratribus, Patriar-

Wfl Wu

ij

V

cbis , AArcbiepifcopis, Epifcopis , cun-

li

m

&isque locorum Ordinarüs per Ita-

LT p

liam confTitutis.

[ R

L

[

D

)

BENEDICTUS

Papa XIV.

ial

I Q1

J

Feuerabiles Fratres falutem , & AApo-

,Wï

Jflolicam benedi&honem.

ij

jj

[/jl

m femper oblatas Nobis occafiones Apo-

ré R:

)C

ftolica fcripta dirigendi ad Fraternitates

M

» Veftras libenter amplectimur , ut fincerz INo-

:

f

» ftr: erga Vos dile&ionis argumenta frequenter

NURVG

»eluceant; tum veró majori animi alacritate id

» ipfum praftamus, quum ad excitandum Frater-

ag

n vent

»nitatum veftrarum zelum pro confervatione

hum t

»re&e difcipline in Clero regimini veftro com-

» miffo , prefentibus rerum, aut temporum con-

ff Qu

» ditionibus commovemus.

| Toit

Nec enim impofi-

Totits

»tum imbecillitati Noftre omnium Ecclefiarum

»Ífolicitudinis onus aliter fuftinere INos poffe

» confidimus , quàm fi divini cultus augmentum,

» atque exactam Ecclefiafticarum San&tionum in

»fingulis Diccefibus cuftodiam religiofe vigi-

»lantium Paftorum cure, identidem inculcando,

» commendemus.

» Hujus porro Epiftole ad Vos fcribendz oc-

»Ccafionem Nobis atque argumentum inprimis

I,

» pr&-

N

32 NOTABP. CONSTIT. AC DECLARAT.

»prebet onus illud , quod omnibus animarum

a, 1

ü p

»curam gerentibus incumbit, applicandi Miffam

»Parochialem pro Populo ipforum cure com-

J

» miffo ; tum etiam applicatio Miffe Conventua-

nmus)aj

»lis, que pro Benefa&toribus in genere facienda

J

» eft ab iis, qui Miffas canunt in Ecclefiis Patriar-

» chalibus, Metropolitanis, Cathedralibus, & Col-

jl

»legiatis ; tum denique debitum pfallendi, quo

hh

»tenentur Canonici predi&arum Ecclefiarum

]/

AV

;ragaäerre

» choro affiftentes. Cujus quidem argumenti mi-

» nimé nova, fed à Scriptoribus frequenter habi-

r T

»ta tractatio eft; Cumque ea res in hujus alme

,tüs

» Urbis noftre Congregationibus, & potiffimum

yneau;

»in Congregatione Venerabilium Fratrum no-

al

» ftrorum S. R. E. Cardinalium Concilii Tridenti-

lum

» ni Interpretum , cujus Secretarii munere olim

rl

»in minoribus conftituti multos annos perfuncti

Va

»fumus, multoties difcuffa ac definita fuerit;

d

»quamvis earundem Congregationum Decreta

M]h

» plerumque circa eam uniformia & fibi confona

1

M

» prodierint , eorumque Decretorum nonnulla

nc;oi&"

N

»etiam Pontificiam Predecefforum Noftrorum

QUE

»approbationem & confirmationem meruerint ;

ETU

^

,minimé tamen mirandum effet, eorum noti-

vl

Rnj

» tiam ad fingulos quofdam veftrum non adhuc

vt

» perveniffe.

Quapropter non modo opportu-

nnülimha

»num, verüm etiam neceffarium duximus, En-

D

» Cyclicam hanc Epiftolam ad Vos fcribere , per

1"7171 fj

» quam, fublata demum diverfarum, in quas Scri-

T

1j|

» ptores abierunt, opinionum varietate, conftans

vt i

li

»hujus Apoftolice Sedis fententia predictis de

N ;b&

»rebus cuilibet innotefcat ; & Fraternitatibus

m

YR

» Veftris quedam veluti norma ac regula fuppe-

» &6

p

LT

SS. D. N. BENEDICTI XIV.

29

" d-

j

» tat, juxta quam Synodales, aliasque veftras cir-

ia

Tlt q

w V

» Cà premifía Conftitutiones, Ordinationes, feu

WE CO !

[

» Edicta, quorum publicationem Vobis injungi-

» IDUS$ , dirigere valeatis.

Eorum veró executio-

LSRIT

Á

»nem , dum , juxta ea , que in prefentibus te-

Wi

M

» nenda, atque fervanda prefcribimus, omni, qua

A

|

od

j

n

N

» decet, folicitudine ac vigilantia urgere ftudebi-

»tis, minimé dubitandum Vobis erit, ne ftatuto-

n Ti

»rum Veftrorum implemento obicem aut mó-

m

»ram afferre valeant recurfus ad hujus Noftre

N

»Curie "lribunalia forfitan habendi ; utpote

]]

» Qquos omnino rejiciendos effe precipimus , ac

i La

»jubemus ; quamobrem has ipfas Litteras No-

m P

» ftras in fingulorum Tribunalium Regettis affer-

Al T

» Vari volumus, atque ad earum prefcriptum tam

1 muet

»iplorum Tribunalium refolutiones,quàm de Ve-

o r

» ftris Decretis, quz ipfis preefentibus inhzrentes

^i r

» €dituri eftis , judicia exigi , & conferri manda-

um D

» Inus.

Vib

» Et quidem quod nuper enunciavimus , fa-

Qrur. tU

» Crofan&tum Miffze facrificium à Paftoribus ani-

n Nl

»1Inarum applicari debere pro Populo ipforum

Wa

»cur& commiflo , id veluti ex divino precepto

, at

» defcendens , à facra Tridentina Synodo diferté

n

v exprimitur Selff. 23. c. 1. de Reformat. per hec

»notabilia verba : Cüm Precepto Divino mandatum

qu WOd

J

iM

» /it omnibus , quibus animarum cura commi[Ja eft , oves

»/uas agnofcere , pro bis facrificium offerre &9c.. &

|Va

»quamvis minimé defuerint, qui per inanes &

fW

w

»írivolas interpretationes hujusmodi obligatio-

»,nem à S. Synodo memoratam de medio tollere,

UTl

» Vel faltem extenuare contendetint , quum ta-

n

,men relata Concilii verba fatis clara & perfpi«

T ffä"*"ïl

D. Zfmort Supplement,

» Cuà

$

94 NOTAB. CONSTIT. AC DECLARAT.

»Cua fint , cumque-przdicta Congregatio ejus-

| lm ei

1 «lf

» dem Concilii interpretationi privativó prepo-

g.

»fit&, conftanter edixerit, eos , quibus anima-

&

l

,rum cura demandata eft, non modo Sacrificium

"

Yil

» Miffz celebrare, fed illius etiam fructum me-

m

Dl

P

» dium pro Populo fibi commiffo applicare debe-

j

» I€, nec illud pro aliis applicare , aut pro hujus-

» modi applicatione eleemofynam percipere pof-

ey

»íe ; quodque magis intereft , cüm h«c intelli-

JX

» gentia à Predecefloribus Noftris Romanis Pon-

UUR

» tificibus approbata fuerit, & confirmata; nihil

at

»jam amplius ulli veftrum defiderandum fuper-

od

»eít, ut eam ample&ti, eidemque obfequi, nec

dOR

» non illius promptam executionem in Veftris re-

yumodd

» fpectivé Dicecefibus omni ftudio procurare de-

v d

» beatis.

wl

1 i:rlxl

V

» Neque eos tamen , qui, ut füperius innui-

dj

»mus, in minoribus adhuc degentes, munus Se-

d

»cretarii preditd? Congregationis Concilii Tri-

l

» dentini Interpretis plures annos obivimus, alios-

W

H

»que non paucos partim in Anconitanz Cathe-

r

»dralis, partim in Metropolitane Bononienfis,

st

» Patrie Noftre dile&iffime, quam adhuc retine-

ytr) ch

»1Ius, gubernatione affidué tranfegimus , non,

W

t

»inquam, nos latent multiplicis generis effugia,

W

q

k

»per que nonnulli predi&te obligationis imple-

ngni E

»mentum declinare fatagunt, quibusque proinde

Ya

» opportuné à Nobis eft occurrendum.

Vinnj

» Cüm enim facrum Tridentinum Concilium,

»ne animarum cura negligatur , non uno in lo-

A

h

IOH

,CO Épifcopis mandet, ut, quotiescunque opus

»fuerit, idoneos Vicarios cum certorum fru-

AW

N

j

» &uum aflignatione ad eandem curam exercen-

N

, dam

Muy

SS, D. N. BENEDICTI XIV,

35

»dam eligant, ac deputent , uti videre eft in

» Seff. 6. c. 2. Seff. 7. c. 5. & 7.4Seff. 2 1. c. G. Seff;

» 25: C. I6. non raró autem eveniat, ut aliqua Ec-

n

u l

» Clefla Parochiali vacante , Vicarius pariter ad

r

ii

D

At

» implenda hujusmodi Ecclefiz onera , ufque ad

^* [

» hovi Electionem Re&oris, ab Epifcopo depus

H

Y

»tari debeat , eodem Concilio 'Tridentino id ju-

AR

tinht

1

» bente Seff. 24. c. 18. de Reformat. nonnulli ex

ID

ii

» hujusmodi Vicariis nituntur feipfos,à predicta

Q

» obligatione fubtrahere, vel ex eo quod, habi-

w

» tuali cura penes alium feu alios refidente , ipfi

:

l

Ó

ii

l

d

|

ao n

i 0

» actualem duntaxatexerceant; vel quod ipfi fint

É

» adnutumamovibiles; vel ad breve tempus hu-

memin as

»jusmodi cure fint addicti: ut nihil hic loqua-

lo rot

»mur de Parochis Regularibus, qui à pradicta

» applicatione Miffe pro Populo nonnunquam a-

Áiperib

»lienos fe oftendunt.

Itaque mens Noftra &

TM

» fententia eft, ficuti etiam pluries à prelaudatis

(

» Congregationibus judicatum fuit, ac defini-

» tum, quod omnes & finguli, qui actu animarum

Rn

M'RE'«.:

» curam exercent, & non folum Parochi aut Vi-

BU

» Carii Seculares , verum etiam Parochi aut Vi-

u t

» carii Regulares, uno verbo, omnes & finguli,

um(egïmþ

» de quibus fupra di&um eft, atque alii quicun-

g

» que etiam fpecifica , & individua mentione di-

quigti

»gni eque teneantur Miffam Parochialem appli-

u

j

» Care pro Populo, ut prazfertur, ipforum cure

Va

» commiffo.

.Nonnulli veró ad evitandum hujusmodi

sini

j n

» Obligationis implementum allegare folent, con-

» gruos fibi Parochie fuz redditus non füppete-

st

iil gt

»I€5 alii denique ad inveteratam confuetudinem

» confugiunt, fuftinentes, id neque fibi,neque de-

7) curzn&ïi

2

» Ceffo-

$

36 NOTAB. CONSTIT. AC DECLARAT.

! gg

» cefforibus fuis, per longum tempus, quod im-

hod

,Iemorabile affirmant , unquam in ufu fuiffe.

J (j

» Nos autem ad precedentes pradicte Copgrega-

» tionis Concilii refolutiones Noftram approba-

A

m

» tionem & confirmationem extendimus ; & qua-

, tenus opus fit, Au&oritate Apoftolica iterum

,tenore prefentium decernimus & declaramus,

» quod, licét Parochi , feu alii, ut fupra , anima-

,it i

at

,rum curam habentcs, congruis preefinitis reddi-

» tibus deftituantur, & quamvis antiqua feu etiam

u

» immemorabili confuetudine in ipforum Dicece-

n

, q

» Cefibus feu Parochiis obtinuerit , ut Miffa pro

Qp «

» Populo non applicaretur, eadem nihilominus

adrerüs|

, omnino in pofterum ab ipfis debeat applicari.

, Dum tamen diximus, omnes animarum cu-

r

d

» ram habentes , Miffz facrificium pro Populo fi-

j

l

» bi commiffo applicare debere , non ideo ftatue-

m

(

[

H

at

,re voluimus , eosdem aut quotidie , aut quo-

» descunque celebraverint , ad predi&tam appli-

«

IT

N

»cationem pro Populo teneri. XKt quidem Sa-

dxh

PK

» crofan&a "Tridentina Synodus Seff. 23. c. 14.

yi,

» precipit Epifcopis curare, ut Sacerdotes faltem

p

ylidis

$1

»diebus Dominicis , & Feftis folennibus Miffa-

»rum facra faciant, i autem curam babuerint anima-

xdiT

i (j

, rum , tam frequenter , ut fuo muneri fatisfaciant, Mif-

y fas celebrent ; in pluribus autem Synodalibus E-

»

*F

W

fl

» pifcoporum Conftitutioribus novimus provi-

Ui

» dé conftitutos ac defignatos effe dies , quibus

vtejg

,animarum Paítores Miffas celebrare debeant.

vt

» At vero Nos id unum in prafenti fufcepimus

z':*ïfmm

» decernendum, quando nimirum iidem pro Po-

» pulo celebrare & applicare teneantur ; & quam-

f*þï?aj

» vis compertum habeamus id, quod aliàs à Con-

:üïiï;m

» &ICga-

NUgy

SS.

D. N.

BENEDICTI XIV.

9

i

i

)

D

» £regatione Concilii refpoufum fuit, Parochum

A N

»nüempe pinguibus redditibus dotatum quotidie

» pro Populo celebrare & applicare debere; eum

P

ah

M

D

»Vero , qui uberioribus hujusmodi redditibus

»non gaudeat, feflivis tantüm diebus idipfum

WTM

» pr&ftare teneri; cüm tamen pariter Nobis per-

I

» fpecte fint tum controverfie fuper hoc ipfo ex-

ü*[upn,;ï

» Oortz, nimirum ad quam fummam pertingere de-

UA

» beant Ecclefi&e Parochialis proventus, ut pin-

E

» gues & uberes appellari poffint ; quoniam pin-

Liinzjg

» gues minimé habendi funt redditus , etiam co-

» piofi , quibus tamen multiplicia & gravia fint

a»:'sg] I

»Onera adnexa ; tum etiam multorum querele

hat

» adverfus hujusmodi Decretum, tanquam plus

ETU

»€quo rigidum , excitate Nobis innotefcant ;

p !

» idcirco opportunum cenfemus Fraternitatibus

i n

» Veftris declarare, Nobis abunde fatisfa&tum fo-

»re, Vobisque fatis proinde efle poffe, dum ii,

de, a

&

,

m

1

MAU

Dl

» qui animarum curam exercent, Sacrificium Mif-

F

)

ln

» f& pro Populo celebrent atque applicent inDo-

t (

W i v

»minicis, aliisque per annum diebus Feftis de

gt

» precepto ; cüm predi&ti Dominici, aliique Fe-

nbl

» íti dies ii fint, in quibus juxta preceptum Con-

» Cilii Tridentini Seff. . c. 9. & Seff. 24. c. 4. qui-

» libet animarum cure Prapofitus Populum [ibi com-

n d

sl

» miffum . falutaribus verbis pafcere debet , docendo ea,

» que fcire omnibus nece[Jarium eft ad falutem ; iidem-

m

» que fint dies, de quibus eadem fantta Synodus

d

Ts

» ítatuit , ut moneat Epifcopus Populum diligenter , te-

» neri unumquemque Parocbie fue intere[Je , ubi commo-

(

j

Iw

»dé id fieri potefl , ad audiendum verbum Dei; &

ii

» quibus Parochi fubditos fuos in Do&rina Chri-

a

» ftiana erudire debent, juxta id, quod à przdi-

)quoä Af !

2

[]

»

[6)

L

H

BY

$89 NOTAB, CONSTIT, AC DECLARAT.

» &o Concilio in citato c. 4. Epifcopis pracipi-

a

»tur, ut nempe faltem Dominicis & aliis Feftivis

qubis

» diebus pueros in fingulis Parochiis , fidei rudi-

Dneme j

»Inenta, & obedientiam erga Deum & Parentes

npw*.sis

» diligenter ab iis, ad quos fpectabit, doceri cu-

j

Bs t

"

» Et quia in nonnullis Diccefibus numerum

» dierum Feftorum de precepto , de Apoftolica

J

» Noftra auctoritate & confenfu, eatenus eft im-

al

»minutus , ut nempe in aliquibus Feftis Chrifti

u Ms

» Fideles & Miffam audire, & ab operibus fervi-

st

»libus abítinere debeant; in aliis vero Populo

Apreti

» permiffum fit opera fervilia exercere, firma re-

o

»1anente obligatione audiendi Miffz Sacrifi-

perttel d

»Ccium ; INos, ut oborte jam dubitationes circa

tigend

» onus applicationis Miffze Parochialis in, hujus-

à, Q

» modi diebus Feftis penitus eliminentur , ftatui-

od

»mus & declaramus , quod etiam iisdem Feftis

w

» diebus, quibus Populus Miffz intereffe debet ,

NT

tU

Mr»

i

» & fervilibus operibus vacare poteft , omnes a-

st

» nimarum curam gerentes Miífam pro Populo

at

» Celebrare, & applicare teneantur.

» Quia vero propria nonnunquam experien-

Sdy

» tia fatis agnovimus, aliquos effe Parochos adeo

vll

» pauperes, ut ferme ex eleemofynis , quos à Fi-

v

» delibus pro Miffarum celebratione accipiunt,

,

» Vivere cogantur, eos veró qui, Ecclefia Paro-

y lg

» Chiali vacante,, ad animarum curam exercen-

vll

» dam fub Vicarii feu Oeconomi nomine depu-

» antur, aliquibus in locis adeo illiberaliter tra-

»QUO(

r

IT

» &ari , ut exigui redditus ipfis conftituti, & pau-

» Cà incerta emolumenta eisdem obvenientia, &-

:ïï*ïentm(

D 'JW

f

j

» gr6 ad eorum vite neceffaria füfficiant . quod

»

lI$

)EQLHI1

SS. D. N. BENEDICTI XIV.

39

lhy

b y

N

l

» li$ quoque non raro evenire folet, qui in ali-

li,l

l

» quibus Ecclefiis, habituali cura apud alios ma-

il

il

» Dente , actualis tantüm exercitio funt addi&i

!

ij

(

:

» proindeque cum iftis feveró nimis agi videre-

» tür , fi diebus Feftis, quibus potiffimuüm hujus-

3

Dutte

» modi occafio fe offert, eisdem vetitum effet e-

» leemofynam pro applicatione Miffze recipere:

])dn goü

l Md

»Idcirco Nos tam iftorum, quam illorum ino-

n

"

» piam fummopere miferantes , eifdemque, quan-

npus?e?ï;:

0U

»tum INobis integrum eft , confulere volentes ;

E

»quamvis, ut fupra di&um eft, omnes & fingu-

»li predidti teneantur diebus Feftis Miffam pro

T

m

(l

Mif g

» Populo celebrare & applicare ; attamen, quod

»pertinet ad predi&os Parochos egentes, uni-

J

li

Mi

As

i

i&

j

» cuique veftrum facultatem concedimus , cum

» li$, quos re vera tales effe noveritis , opportu-

I '

» né difpenfandi , ad hoc ut , etiam diebus Feftis,

Lign M

veefe d

» hujusmodi eleemofynam ab aliquo pio offeren-

» te recipere , & pro ipfo Sacrificium applicare,

W, um

»quatenus id ab eo requiratur , liberé & licité

amy

»poflnt & valeant; dummodo ad neceffariam

V

»Populi commoditatem in ipfa Ecclefia Paro-

UM

m

"d

» chiali Miffam celebrent: *ea tamen adjecta con-

fe d

» ditione , ut tot Miffas infra hebdomadam pro

» Populo applicent, quot in diebus Feftis, infra

lOf?mS ) ;

v

, eandem hebdomadam occurrentibus , juxta pe-

» culiarem intentionem alterius

qui,Eiäääï;

pii Benefa&toris

n

» obtulerint.

m*

» Quod autem fpe&tat ad Vicarios , five Oe.

» conomos Ecclefiarum vacantium, cüm à facro

ol

T

» 1ridentino Concilio citata Seff, 24. c. r8. cuili-

T

» bet Epifcopo tribuatur facultas eos deputandi

T

» & conftituendi , cum congrua ejus arbitrio fru&uum

C 4

» portio-

8

4O NOTAB. CONSTIT. AC DECLARAT.

» portionis aj matime ; veftrum erit

Vene1 abiles

qotmd

quiu

»Fratres , cum iis agere , qui vacantis Ecclefiz

» fru&tus exigunt, ut egenti Vicario, qui exigua

n :

u

» hujusmodl certorum fru&tuum affignatione ,

» paucisque incertis proventibus gaudeat , con-

y

Yi

M

»gruum aliquod augmentum przbeatur pro o-

y

P

» nere celebrandi & applicandi Miffam pro Popu-

i

5]O diebus Feftis.

j

D

n

Quapropter pro iis locis, in

» qulbus Ecclefiarum vacantium fruétus ad com-

Ti

M

»modum Camerz Noftre Apoftolice exiguntur,

» opportuna Thefaurario Noftro Generali man-

LL»

d(

»data dirigimus , que is denunciare non prater-

r:.amur,

»Tmittet peculiaribus di&iorum locorum Colle-

n x.,l. I

db as

» Goribus, cum quibus Epifcopi Ecclefiafticze

, Noftrae Ditionis

ceterorumque locorum , in

A CODU

»quibus, ut prafertur , Ecclefiarum vacantium

HC::

» fru&tus ad Cameram pradictam pertinent , otfi-

JG.

» Cii füi partes in eum finem , de quo fupra dixi-

AT

» mus, interponere dcbebunt

gt

s Ac demum quoad illos, qui tanquam Vica-

NOWR

o

»rii five perpetui , five ad tempus confttituti,

» animarum curam adminiftrant

qua apud alios

füäm à

habitu refidet, ratione alicujus Eccletig Paro-

unr /

» chialis, ipforum Ecclefiis feu Monafteriis, Col-

Canomc

J

legiis , aut locis piis olim unit& , quamvis à re-

col. mem. Pradeceífore Noftro S. Pio Papa V

d

prefinita fuerit certa pars fru&tuum hujusmodi

Ut

Vicariis afhgnanda , prout in ipfius Conftitu-

,,PEI r

tione, qua 1incipit

Ád exequendum , data Kalen-

hBC Cog

dis Novembris Anni 1567. diftincté ftatuitur ,

urarum

nihilominus,ubi prafcripta fru&tuum portio vel

M ]qt

nullo modo, vel non integré Vicariis predi&tis

n»r[a

» affignata reperiatur, vel etiam ubi ea , qux ad

:mkïm

» DOr-

W

liL

ss.

D. N. BENEDICTI XIV.

4I

|

2"

r

, normam przdiétze Conftitutionis eisdem fuerit

d)

» attributa , minimé fufficiens à Vobis reputetur,

» propter temporum circumftantias, & fignanter

ïlagpd

»pro implendo onere celebrandi & applicandi

!

NU

» Miffam pro Populo diebus Feftis de preécepto

&bä: If

» 9ell. 7. c. 7. dum illorum arbitrio permifit, jux-

uD O PQ

»tà temporum atque injunctorum onerum ratio-

n

LY

i

»,nem , congruam predictis Vicariis fru&uum

UA

» portionem affignare ; quam ob caufam NNos et-

J

tj

t t

N

» iam Fraternitatibus veftris, quatenus opus fit,

» neceffarias omnes & opportunas facultates im-

L

» pertimur ; quibuscunque appellationibus, pri-

lt

» Vilegiis , aut exemptionibus, ut in eodem Con-

oþ;' m

» Cilio fancitur , adverfus ea, qua falubriterà Vo-

Teloto

» bis conftituta fuerint, minimé fuffragantibus.

TU Va

»Hsc igitur circa Miffam Parochialem fta-

Mtnent d

» tuenda ,' & Fraternitatibus veftris denuncianda

táp

» Judicavimus , indeque gradum facientes ad ea,

»Qu& pertinent ad Miffam Conventualem, nemi-

n Vi

,nem veftrum latere putamus fanctorum Cano-

n

, num Sanciones, quibus przcipitur, ut fingulis

»

diebus in Ecclefiis Patriarchalibus, Metropoli-

u ayuä:&

Va

»tanis, Cathedralibus, & Collegiatis tum Horz

rl

Canonice debitis modo & forma recitentur,

tum etiam Miffa Conventualis celebretur; quae

Ts

] &Pipäl

adeo clare funt , ut nulla fuüper iis oriri poflit

,Qubitatio. Eaque dere perfpicuz pariter , &

s ür

» per omnia uniformes exiftunt Refolutiones ab

hac Congregatione Venerabilium Fratrum No-

Yf CML

"

iil

lu

fitrorum Concilii Tridentini Interpretum repe-

» dtis vicibus emanate , quas omnes Apoftolica

f fpwt

(

j

» Au&oritate Noftra confirmamus & approba-

ju, V

r

,Imus , earum executionem Vobis enixé incul-

C5

» Can-

r

D

4'2 NOTAB,. CONSTIT. AC DECLARAT.

teni

» cantes : ut fcilicet Miffa Conventualis, quz fin-

» gulis diebus canitura Clero predi&tarum Eccle-

ïl

d

» fiarum, pro earundem Benefa&oribus in gene-

a

»I€ quotidie applicetur ; eodem prorfus modo,

»quo Miffam Parochialem ab iis , qui curam ani-

)

»marum gerunt , pro Populo fibi commiffo , fin-

» gulis faltem diebus Feftis de precepto, applica-

»ti debere fuperiüs declaravimus.

Itaque date

»Operam , ut falfam quorundam opinionem eli-

RU

»minetis, quam in aliquibus Ecclefiis ejusmodi,

W

» live dolo malo, five per errorem invectam effe

P

M

,

»novimus: quod nempe, dum Miffa Conventua-

yit, i

»lis pro certo aliquo Ecclefi& Benefactore vel

, t

» grati animi ergo, vel ex vi onerisimpofiti cele-

n M

j |

» bratur, & applicatur , fatis impletum cenfeatur

vatnd

» debitum applicationis Miffe Conventualis. Et-

vl d

»enim hujusmodi debitum non quidem refpicit

of

» fingulares aliquos Benefa&ores , fed Benefa&to-

ao

»Ies in genere cujuslibet Ecclefi& , cujus fervi-

W

l

1

»tio addicti funt, quicunque in eadem five di-

L

at

»gnitates, five Canonicatus , five Manfio-

m

»nariatus ,' five Beneficia Choralia obtinent,

r

»& Miffam Conventualem fuis refpe&tivé vi-

Mf

»Cibus celebrant.

Negue minus improban-

ylat,

» dam noveritis aliorum fentontiam, qui fatis pu-

dN Tf

» tant, fupradictam obligationem impletam effe,

yu

» dum in eorum Ecclefiis pro Benefa&oribus in

j ]

» genere aliquz interdum preces fiunt , vel anni-

» Verfaria ftatis diebus facrificia pro illis peragun-

! fb!p]lüu

quili

» tüi.

Nemo enim id fibi arrogare debet, ut im-

D

» pofite obligationi alia ratione fatisfacere pof-

»fit , quàm ea, que à Lege Ecclefiaftica multo-

v

n

y Lies prafcripta fuit; nimirum Miffam Conven-

y tüa-

Jlm.l,

Al

S$SS. D. N. BENEDICTI XIV.

43

U

»tualem fingulis diebus pro Benefa&toribus ceie—

»brando , eandemque pro illis in genere appli-

ii

: Dmh

» cando.

f

M

u

Wt

» Profe&o non folüm prioribus Ecclefize fz.

|

L

[

»Culis, verüm etiam temporibus haud longe à

»Noftra vtate remotis (quod Vos ex hiftoria

»Ecclefie didiciffe non dubitamus) fervabatur

» olim in fingulis Ecclefiis feries accurataomnium,

t

» & fingulorum, quorum liberalitate unaqueque

»8aucta fuerat, eorumque nomina facris Dipty-

il

N

» Chis, fic enim vocabantur, ideo confignata e

»rant, ut eorundem recordatio nunquam interi-

» ret , utque pro iis tum preces funderentur, tum

t

fl

Cr

» etiam Miffe Sacrificium offerretur ; quam ob

'on|

» caufam etiam predié&tus Catalogus in plerisque

ll

1f

» Ecclefiis ob oculos Presbyteri celebrantis ap-

» poni confuevit, licet iidem pii Benefa&ores in

:'Ec'anefää;

» fuis Donationibus nihil penitus pro fe pacti ef-

l

W,Wm

» fent, fed tantummodo pro peccatorum fuorum

» remiffione fe bona fua Deo offerre declaraífent.

Mx

ïxye

» Écclefiarum fiquidem Przfules preces pro iis

» imperandas effe duxerunt, quamvisilli propria

$

1 W

m

'

m

» bona offerentes ne verbum quidem ea de re fe-

i

iU

»ciffent, Sacrorum hujusmodi Diptychorum u-

» fus fenfim defecit; ob idque in oblivione ja-

"

»cent alicubi complurium Benefa&torüm nomi-

lo*

Mi

»na. At non idcirco deferere fas eft ufum & di-

»Íciplinam orandi pro iis , & facrificium Miffee

p

» pro illis offerendi. Atque inde preceptum ap-

» plicandi Miffam Conventualem pro Benefa&o-

»Iibus in genere , originem atque rationem de-

» fumit.

Ym

» Quem-

44 NOTAB. CONSTIT. AC DECLARAT.

; Quemadmodum vero ,

loquendo de Miffa

pxædl&

» Parochiali , fuperiüs d1&um eft, varias excufa-

»

Qs

» tiones afferri folere ,

ad dechnandam illius ap-

J

j

a

» plicationem pro Populo diebus Feftis de pre-

»

»Cepto; ita pariter ufüuvenit quoad applicatio-

» i

»nem quotidianam Miffe Conventualis pro Be-

.

»nefatctoribus in genere

Ut autem füperiores

n

»ili£, fic etiam he pofteriores provide é medio

/

IU

fublatæ fuerint per opportunas Congregationis

o

]^

» Concdu Tridentini refolutiones, quas proinde

Jedict

»in his etiam Auctoritate Noftra approbamus,

qumvi

»& confirmamus

Nonnulli fiquidem obtentu

» contrarie confuetudinis, etiam immemorabilis,

f

.inünt

»in propria Ecclefi

igentis , fe ab hujusmodi

,O d

, onere eximi poíle fibi perfuaferunt

uf

» Verüm jam pluries refponfum fuit

hujus-

,modi confuetudinem , licét immemorabilem ,

MIT.

» quz potiüs abufus & corruptela dicenda eft, ne-

NDI

» mini fuffragari , alii à Miffa pro Benefa&orxbus

QT

»in genere applicanda fe excufatos voluiffent,

pEX E. quöd alio quopiam Miffarum onere ob-

A

» ftricti inveniantur, vel ratione proprii Canoni-

Dl EQQL

» Catus , aut alterius 'Beneficii Ecclefiaíftici, quod

od

»in ümul cum Canonicali Prebenda obtment,

N

»vel quia preter munus Canonici feu Beneficia-

DIE

»t, aut Manfionarii in Ecclefia Cathedrali feu

))W(Jw

» Collegiata, cüm etiam in eadem, vel in alia Ec-

»Q;

» Clefia Parochialem curam exerceant, dum Mif-

fam Conventualem canunt diebus Feftis de pre-

) COng t

t

cepto , debent pro Populo fibi commiífo eam

)I(lumH

applicare; ac proinde nequeunt eandem pro

IQWWE]U

» Ecclefize BenefaGtoribus fpecialiter offerre. Sed

f

n

his quoque obviam itum eft , jubendo fingulis

riulw [ Ü

» pra-

MU

SS.

DI

Nl

BENEDICTI XIV.

45

Mi

[

N

» predi&is, ut Miffam Conventualem, quam ca-

i]

l

,.nnunt, pro Ecclefi& Benefactoribus in genere

H apphcent

proaliis veró , pro quibus ipfi pe-

&

Ya o

,culiariter Miffam applicare tenentur , alterum

, fübítituant, qui ipforum loco Miffam hujusma-

UT

MQ W

, di celebret, applicetque.

n

(

iiin

.. Aliorum pariter exceptio fuit, quod Miffa

r

iv

» Conventualis non femper à Canonicis aut Di-

IT

WU

; gnitatibus celebretur , fed aliquando etiam à

l Hh

, Beneficiatis aut Manfionariis ;; quos minus z-

lUi

MAnt

]

, quum videtur pro Miffz celebratione omni e-

; leemofyna carere , que unde defümi valeat

14

iV d

» ignoratur.

Cui tamen rei pariter confultum

ll

; eft, demandando , ut ea defumatur ex Maffa

nhiit,

c,.

» diftributionum.

V0rddt

, Alii denique obtenderunt exiguitatem hu.

DA Q

»jusmodi diftributionum, qua&, ob detractam e-

J

»leemofynam quotidianam pro Miffa Conven-

f OUY

HM

,, tuali, ad nihilum feré redacte, vix foret, ut ab

Qs

NV W

, aliquo curarentur, cum magno detrimento fer-

Ti

vitii Ecclefiz preftandi

Tridentina quidem

BN

» synodusSeff. 24. c. 15. opportunas rationes o-

0s 0U

, ftendit

quibus Canonicalium Prebendarum

MGIUBV

»inopiz valeat provideri.

Si veró defignatam

at

, à Concilio viam, ut feré evenire folet, nequa-

m,' ii

,quam iniri poffe contingat, reliquum erit ad

ia

»Congregationem Concilii recurfum habere ;

M

,Ccujus erit, perfpecto ex Veftris Relationibus

,Lcerum ftatu, Auctoritate Apoftolics à Prede-

, Cefforibus Noftris eidem impertita, & à Nobis

» €tiam prefentium tenore confirmata, quotidia-

,.nam applicationem Miffie Conventualis pro

(

» Bene-

$

46 NOTAB. CONSTIT. AC DECLARAT.

fieyia

» Benefa&oribus in genere, ut aliàs , ad Feftos

)

(oyr

, tantummodo dies reducere,

M

D)

Val

, Non modo Ecclefiis Patriarchalibus , Me-

» tropolitanis, Cathedralibus, & Collegiatis in-

» wsnh

),F

,; jun&um reperitur, ut quotidie Miffa Conven-

"

,, tualis in eisdem canatur, fed etiam in Rubricis

UP

» generalibus, quarum exactiffimam Fraternitati-

J

A

» bus veftris cuftodiam commendamus, prafcri-

,ai

» bitur, ut certis diebus non una , fed binz, at-

» que etiam aliquando tres Miffze Conventuales

p

» Uno die celebrentur. Itaque, cüm nuper à No-

,

Bs

»» bis diétum fuerit, primam Miffam Conventua-

» lem quotidie pro Benefa&oribus in genere ce-

t U

würy f

» lebrandam & applicandam effe, nunc expen-

»dendum fupereft, an earundem Ecclefiarum

e t

Ym

1

, Capitula Jurisdi&ctioni Veftre refpectivé fub-

:uïm H

depd

, je&ta adigere debeatis , ut alias quoque Miffas,

» li plures , ut prefertur , celebrari contigerit,

Aict

» pro Benefa&oribus in genere fimiliter appli-

"

»? Cent.

D

A

A

hh

, Hujasmodi queftio ab aliquibus ex Vobis

»; Ecclefiaftico Zelo flagrantibus fupradicte Con-

ii

vt d

. gregationi Venerabilium Fratrum Noftrorum

» Concilii Tridentini Interpretum propofita eft.

s

, Jamque ante illius propofitionem compertum

Y

»w.t:pa

,,fuerat, aliàs ab eadem Congregatione refpon-

, fum fuiffe, concedendam effe exemptionem ab

»

ii

L

, onere applicandi fecundam & tertiam Miffam

lil

!

,; Conventualem pro Benefactoribus in genere ,

li

l

, attenta Canonicatuum & Beneficiorum tenuita-

É

l

, te, ex quo inferri poterat , hujusmodi applica-

Y

i

d

, tionis debitum manere, ubi de Ecclefiis paupe-

,1Tibus non-ageretur. WVerüm, cüm hanc defi-

l

, hiende

] CLMH

Aj

SS. D. N. BENEDICTI XIV.

;

47

3.135, ii P;

,niendze quzftionis regulam apud predicam

» Congregationem non admodüm veteri obfer-

t

h

, Vanta firmatam probé noverimus, cumque hu-

M^

COIlggw

, jusce dubii folutionem eadem Congregatio nu-

F (

» per Judicio Noftro remittendam efle cenfuerit,

hn

tl

, INos ita judicamus , idque Vobis tenendum in-

MF ïgm

N

»» dicimus, laudandos nempe & confirmandos ef-

TR

)

li

, fe, quotquot fponte fua fecundam, aut tertiam

i n

)N

ii

t

» Conventualem Miffam pro Benefactoribus in

N

& W

» genere applicant; qui veró idem agunt ex vi

, confuetudinis in ipforum Ecclefia vigentis , iis

4 CU*

5imperandum , ut in ea confuetudine perfeve-

lUj

[

r

, rent.

Ubi veró id ufu receptum non invéni-

J

lv

M

|t]

,tur, liberam omnino fecunde, tertieque Mif-

in Ils

»Í» Conventualis applicationem celebrantibus

» relinquendam effe, dummodo in commemora-

nb

Vr Mf

, tione pro defun&tis, Ecclefi& Benefactorum in

1

i b

Ü

jj

»genere non oblivifcantur.

, Huic demum Epiftole Noftre finem impo-

It qy

,nentes, Fraternitates veftras enixé hortamur ,

Ws

Y

, ut maximam curam & vigilantiam in id confe-

il

N

P

, ratis,ut in Ecclefiarum Veftrarum choris, pt2*-

»ter devotam celebrationem , debitamque appli-

i

ij

^

, cationem Miffze Conventualis, Horz Canoni-

Y

W

Qu

, €€& non praproperé , fed exacte, paufa nempe

j

, interpofita, & maxima, qua decet, reverentia,

[*

, ac Religione canantur.

Equidem fcimus, in a-

»liquibus Metropolitanis & Cathedralibus Ec-

&rH

ii

, Clefiis , inter Canonicos eam opinionem inva-

,luiffe, ut fe munus fuum fatis implere conten-

Val

, dant , dum Choro prefentes affiftunt , licét ipfi

gl

»; fibi filentium imperent , neque pfallentibus Be-

ii

(irp

i

adjun-

au häm

, neficiatis aut Manfionariis il.; cantu fe

p

5; gant.

J

by

48 NOTAB. CONSTIT. AC DECLARAT.

gun

», gant.

In hujusce veró opinionis confirmatio-

, nem adduci ab iisdem folent inveterate con-

um di

mna

,fuetudines, ftatuta peculiaria, aut etiam prz-

Qu

, tenfa Ecclefiarum fuarum Privilegia. At,cüm

of

» Synodus Tridentina Seff. 24. c. 12. loquens de

» Dignitatibus & Canonicis, qui Choro intereffe

»

J

, debent, unum ex eorum otficiis effe dicat, in

It

», Cboro ad pfallendum inflituto ,. Hymnis & Canticis

», Dei nomen reverenter , difHintté , devoteque laudare,

J

lle

1

,,Cumque pauca omnino fint Capitula , in

»quibus eo modo à Canonicis in Choro affifti-

yLrinco

Ri

tur , ideoque recepte in univerfa Ecclefia di-

.fcipline paucos illos adverfari dignofcatur ;

dmde i

ls q

», cüm infuüper opinio nulla nunquam in Congre-

»gatione Concilii "Tridentini interpretationi

Dir, '1/1

Ü

»pre&pofita examinata fit, quin ftatim explofa

, fuerit, &improbata ; quamvis prefumptis con-

L

EOL

, fuetudinibus , aliisque fundamentis & rationi-

, bus innixa perhiberetur , Canonicis etiam Ec-

linei

MM

J

, clefiarum Patriarchalium hujus Noftre Urbis

» füper hoc inftantibus ; cüm denique idem ju-

,; dicium prolatum reperiatur à pluribus Conci-

»liis Provincialibus, ab hac etiam Apoftolica

j

il

» Sede approbatis & confirmatis , nihil jam reli-

»quum effe videtur, quo minus pauciores uni-

taud

r

,verforum Legi fe accommodent.

Equidem

, minimé Nobis compertum eft , quo peculiari

Wj

» titulo fuffulti perfuafum habeant unius vel al-

» terius Ecclefie Canonici, fe muneri fuo fatisfa-

, cere per fimplicem in Choro afliftentiam , abs-

» que Divinz Pfalmodiz cantu.

Verümynifi il-

u

,,lis praífto fit Apoftolicum non prefumptum

ens Privi-

» Vel abrogatum, .fed legitimum ac vig

, legium

lj

l!CLm

SS$. D. N. BENEDICTI X!V.

49

l QO

lnt'etm»

»legium five indultum , jure ac merito veren-

I

» dum eft, ne ifti, dum ita fe gerunt, Prebenda-

If

» um ac diftributionum fru&us minimé fuos fa-

i k

»Ciant, & confequenter ne ad eorum reftitutio-

l quïu

h

»nem teneantur.

Quapropter veftrum erit, Ve-

ADU

TOif

»nerabiles Fratres , hiec omnia illis aperire , ut

m

s

» neque Nobis, neque Vobis apud Divinum Ju-

(

» dicem fraudi fit, fi in hujusmodi re, quzx tanti

» eft riomenti, utpote quz ad ipfius Dei cultum

» proximé fpectat , abufus & corruptelas , quas

!t

»arguendo & increpando evellere debebamus,

j

Eul

» diffimulatione ac filentio Noftro foviffe & con-

il m

»firmalle inveniamur.

Interea Fraternitatibus

o

J (

» Veftris, quas intimo cordis affectu: compleGi-

It

A

»mur, Apoftolicam Benedictionem amantiffimé

MAT e])

» impertimur.

Datum Rome apud S. Mariam

Hytt

» Majorem die 19. Augufti anno 1744. Pontifi-

f r

»Ccatus Noftri Anno quarto.

t fe

»Romz 1744. ex Typographia Camere Apo-

Vs

» ftolice.

iqei

j

$. 4.

.

u r

Bulla SS. D. N. BENEDICT! XIF,

,ilij

in qua adbortatur Parocbos , ut in Juis Ecclefüs

V p

cum Parocbianis opportuno tempore Meditationes

s. D

,R

án[Hituant , oel domi in[Hitui curent, con-

gt

ce[fis in eum finem . Indul-

ip i

gentiis.

jrin, d

f

ic mos inftituendi cum populo meditationem,

tractim prelegendo puncta, & poft aliquam

rainp

vigellSPfiF'

paufam fubjungendo affe&tus, & orationem com-

D. Zmort Supplement.

D.

inu-

$S.

SO NOTABE. CONSTIT. AC DECLARAT.

munem alta voce dicendam à populo, poffet fre-

i d

quentari v. g. in Adventu , Quadragefima , vel

n

quando in die feriato ob confuetudinem , aut in-

npïæü

habilitatem jParochi non habetur fub Miffa fa-

lenni Concio ; item fub Miffa matutina in die-

N DC

,Jl

bus Feftis vel poft illam. Poffent in hunc finem

adaptari Meditationes Ven. Ludouici de Ponte S. J.

quz etiam poffent fuppleri domi ab iis , qui in

l ]

diebus Feftis non poflunt intereffe Concioni.

Bulla fic habet:

iW

jl

,a iaf

Fenerabilibus Fratribus Patriarcbig

PTR

Primalibus , Metropolitanis , Arcbiepiftopis , E-

tt, d

Bilcopis , & Prafulibus locorum Ordinarüs uni-

ln f

At t

verfis gratiam , €? communionem Sedis

!t p

Z"Apo[lolice babentibus.

oOTUD d

j:,

f

1

j

(

;:37

punt

BENEDprICTUS PaArPA XIV.

E

Oïlllx"f

J

Venerabiles Fratres , falutem, & Apoftoli-

v

]

M Alliï'.

cam Benedictionem.

ts

uemadmodum nibhil eff hominibus à fami-

« lg

Q

vtf

»

liari Dei confortio, & confuetudine avul-

UAR

»fi$, & eje&tis, ad divinos hauriendos fulgores,

p

» ad &ternam falutem procurandam , & ad Deum

»quafi manu fa&a coeundum, magis opportu-

»patty

.,Ifros Pl

»nhum, falutare, ac neceffarium Oratione, quae

» eft velut afcenfio animz de terreftribus ad cz-

D

Ls

Mb

? ]

» leftia, inquifitio fupernorum, invifibilium defi-

m

» derium, conjunctio Spiritui Sanécto, & ad Deum

»,f,m

J

(

» locutio ; ita, ne defolatione defoletur univerfa

Vg

» terra

DI

CHMT

il

N

SS.

D. N. BENEDICTI XIV.

SI

du

n

I)

»terra ex eo , quod nullus recogitet corde , o-

n

r

»Innes & finguli ubique , & femper falutaribus

D

» pr&ceptis monendi funt , quod oporteat fem-

Mij

»Per orare, & nunquam deficere ; ut in omni ó-

»ratione, & obfecratione, cum gratiarum actio-

dN

LT

!

»ne , petitionibus Noftris innotefcentibus apud

» Deum, ipfe, qui dives eft in omnes, eum invo-

nläs,qui;

b s

»Cantes, nec Noftras abs fe deprecationes, nec

»1uas à Nobis amoveat miferationes.

Eapro-

»pter Pradeceffores Noftri Romani Pontifices

»divina inftitutione formati , ut Chrifti fideles

i

IN

"

!

» ad orationis , five vocalis, five mentalis, ut di-

)

»citur, illa fit, ftudium cum alacritate ineun-

lii

» dum, & fine intermiflione frequentandum inci-

» tarent, eosdem tum cohortationibus inflamma-

n

»Ie , tum coleftium etiam munerum thefauris,

» quorum difpenfationem ipfis crediderat Altiffi-

»1InUs, allicere ftuduerunt.

Indulgentias enim,

j

»peccatorum remiffiones, & de injunc&tis eis

» quomodolibet debitis poenitentiis relaxationes

t

» elargiti funt iis, qui five vocales preces recita-

»Ient, five per aliquod temporis fpatium quoti-

» die in Lege Domini meditarentur. Nos autem

» laudatiffimis eorumdem Praedecefforum Noftro-

10

»rum exemplis incenfi, non folüm omnes & fin-

T

th

k

»gulas indulgentias, peccatorum remifliones , &

InT)

»ponitentiarum relaxationes per eosdem No-

» ftros Pradeceffores pro recitantibus quascun-

fià

j

j

» que vocales preces (dummodo nunquam revo-

»Cate fuerint) aut quomodolibet orantibus,

"!

ii

[

j

» quocumque modo five ad tempus , five in per-

at

» petuum ad hanc ufque diem conceffas, Apofto-

r

[

» lica au&toritate, tenore prafentium, füb iisdem

il

iB

^» PprOr-

SSI

52 NOTAB. CONSTIT. AC DECLARAT.

» prorfus modo , ac forma confirmamus , &,qua-

durtt

»tenus opus fit, de novo concedimus ; verüm

diünon

»etiam alias infuper iis prefertim , qui mentalis

,tïrpaþxor

,orationis , feu meditationis ftudio operam de-

RO

!

, derint, ut infra, impertimur. Primum itaque

RT

»omnibus & fingulis , five qui tam in Ecclefiis,

nnlu I

» quàm alibi, & ubicunque locorum publicé , &

» privaté quoscumque homines orandi, feu me-

» ditandi rudes quomodocumque orare, & medi-

VEU Lv

,,,,,,

ga[e |

» tari docucrint, five qui piz orandi, & meditan-

pl

, di inftitutioni hujusmodi, ut przemittitur inter-

J d

» füerint , dummodo veré poenitentes , ac facra

s Doni

» Communione refe&i , qua vice id egerint, fe-

( qUiqus

»ptem annos, & totidem quadragenas de injun-

tim v

» Ctis eis , feu aliàs quomodolibet debitis peni-

m d

il

»tentiis in forma Ecclefi& confueta relaxamus.

»lis vero tam docentbus , quam addifcentibus,

Al if

» qui affidué pramiffa peregerint, ac fimiliter ve-

IOT

»Ié ponitentes , ac facra Communione refe&i,

Es

m

m'w

» pro Chriftianorum Principum concordia, hare-

"t

»Íum extirpatione , ac San&z Matris Ecclefie

a,

» exaltatione pias ad Deum preces cífuderint, fe-

a, r

» mel in menfe pro uniuscujusque commodo, &

Rn

» arbitrio , plenariam omnium peccatorum fuo-

Tüdtre

»rum indulgentiam, & remiflionem , quam per

v

, modum fuüffragii animabus Chrifti fidelium, que

Boj

» Deo in caritate conjuné&te ab hac luce migra-

vtl

» Verint, applicare poffint, mifericorditer in Do-

!t g

,mino concedimus. Infüper iis, qui per duos

v

» quadrantes continuatos , vel faltem per qua-

Vi

»drantem horz fingulis diebus, & per totum

W m

,menfem , orationi mentali dabunt operam , &

p

|

» Veré pomnitentes , & confeffi , Sanctiffimum Eu-

» chari-

nïuhoäw

C

SS. D. N. BENEDICTI XIV.

53

PA

u

Itl Y

» Chariftie Sacramentum fumferint, ac pro Chri-

4 TR

"E m ul

» ftianorum Principum concordia , h&refum ex-

L

(

Pt

» ürpatione, & San&te Matris Ecclefia exaltatio-

11]

» ne pias ad Deum preces pariter effuderint, ple-

! LCUEU

» nariam femel quolibet menfe omnium peccato-

»rum fuorum indulgentiam , & remiflionem,

ii

, n

»quam itidem per modum füffragii animabus

» Chrifti fidelium , que Deo in caritate conjun-

LT&KE,Q.[N

M

W

» && ab hac luce migraverint, applicare poffint,

» au&toritate & tenore fimilibus mifericorditer in

f&

»Domino elargimur.

Etfi autem, juxta divi-

g

»num Domini Noftri Jefu preceptum, oporteat,

»Ut quisquis oraturus, ne ad inftar Hypocrita-

Md

ia

(

u

»rum videatur ab bominibus , intret cubiculum

[

» fuum, & claufo oftio oret Coleftem Patrem in

f rl

» abícondito: tamen, cüm ipfe Dominus dixerit,

ICeUR

» quod, ubi funt duo, vel tres congregati in no-

(milter

»mine meo, ibi fum in medio eorum, & fanctus

mne o

» Joannes Chryfoftomus predicet , effe in ora-

sria t

» tione cum fratribus plus aliquid , videlicet con-

U

» Cordiam , confpirationem , amoris conjun&tio-

» nem, & caritatis clamorem , felici focietate, ex

)

U

f

» qua orationes infirmiores fe fimul complexas,

» Validiores in ceelum evehi: optimum effet, ubi

Mi

» commodé fieri poffet, ut, quemadmodum in

» honnullis inftitutum effe accepimus , ita in o-

"

!

» inhibus & fingulis Diecefibus in more ponere-

»tur; nimirum , ut fingulis diebus dato certo

» campanarum figno, five in Ecclefiis, dummo-

M

"ll

» do totius populi multitudo unum in locum , u-

k Qu

» bi oret, maículis à foeminis feorfim collocatis,

Ti atl

» Convenire facile poffit, & nulla fuboriatur con-

mümumw

»fufio & inordinatio, five in propria domo Pa-

N

3

» tr68-

8

-

$4 NOTAP. CONSTIT. AC DECLARAT.

B

1

Teed

» tresfamilias eo , aut alio opportuniori tempo-

j

»re,ante Imaginem facram cum tota familia con-

OAU

u

» Venientes orent.

Eapropter Vos , Venerabi-

»les Fratres , rogamus , & in Domino adhorta-

»WH

»imur, ut omnibus & fingulis Ecclefiarum , pio-

» rumque locorum , in Civitatibus quidem Cathe-

» dralis , aliarumque precipuarum Ecclefiarum ,

»in Oppidis veró Parochialium Ecclefiarum Su-

» perioribus, ac Rectoribus injungatis, ut, prz-

Dindtn

» iniffo campanz fonitu iis diebus, iisque horis,

Wa

»quibus Vobis opportunius in Domino vifum

»fuerit, dando decernendoque , omnes Chrifti

"M

» fideles uniuscujusque curz commiffos, quos in

um

» Unum convenire contigerit, in mentalis oratio-

» nis ftudio erudire,, five per alios peritos erudi-

»ti faciant , atque ad illam frequentandam acce-

aC

» dere, neceffitatem utilitatemque proponere, In-

"t nj

i

n plgm

»dulgentiarum thefauros , quos de benignitate

» Apoftolica elargimur, explicare , & ad ipfos ea,

Ef'*

2

» qua decet, pietate, ac reverentia lucrandos in-

» flammare ftudeant, & enitantur ; atque etiam,

010 (

» fi commode , ut premittitur , fieri poterit, ora-

,,,,, l

"u

» tioni mentali in communi pra&tica, ut dicitur,

4] ]

l

» Vacaré , in eaque exerceri faciant, & curent.

» Prefentibus perpetuis futuris temporibus vali-

V

Volumus autem, ut earumdem przefen-

í

» turis.

» tium Litterarum tranfumptis , feu exemplis, et-

,W)' [ii

»iam impreffis, manu alicujus Notarii publici

V qy

» fübfcriptis, & figillo Perfone in Dignitate Ec-

tUt n

» Clefiaftica conflitute munitis , eadem prorfus

l h

» fides adhibeatur, que adhiberetur eisdem pr&-

RU

,Íentibus, fi forent exhibite , vel oftenfz.

»Interim Apoftolicam Benedictionem Vobis ,

i

Mi

»

Q-

AA

i

MT

SS. D. N. BENEDICT? XIV.

lts

TM

» Venerabiles Fratres , peramanter imipertimur.

» Datum Romz apud Sanétam Mariam Majo-

a

»rem füb Annulo Pifcatoris die 16. Decembris

»

ïjno iy

» 1746. Pontificatus Noftri Anno feptimo.

It

!

J

:

n

L

W

u

Cajcta11L1s Amatus.

ddumg

F

$. s.

ii

Decretum SS. D. N. BENEDICTI

D

XIF^, quo declarat , €? pro Diftri&tu Romano

li

LUR

flatuit , Reos. per. indicia indubitata. comvitlos ,

TU

quatmois non confe[Jos , peenis ordinarüs

:l

Á

i Vi

Vs«

mulctandos . e[je.

P

am Clemens XII. in Bulla: Jn fapremo, circa cri-

J

o

men homicidii ftatuerat , non folüm confet-

hm

fos , fed etiam precife convictos poena ordinaria

lil

afficiendos effe ; fic enim fcribit: JNe pratextu er-

T

vonice C5 nunquam approbate confuetudinis , fioe inter-

'a

[

M

t

pretationis quispiam decipiatur , ad ompium ac fingulo-

il

vum memoriam revocamus, preditta pena ordinaria ( ca-

d

pitali) teneri nedum ore proprio bomicidium confe[Jos ,

Jéd etiam qui de commi[Jo bomicidio juxta Sfuris Canoni-

ci ac Civilis difpofitionem , quam in ceteris quibuscun-

"

lo

que delictis Jartam tettamque fore oolumus, convicti fue-

I

vint 5 quibusvis pretenfis ufa & flylo , vebusque judica-

Jb

l

)

tis in conirarium minimé-attentis.. Ita Clemens XII.

l

M[e

Hanc Conftitutionem SS. D. N. BENEDICTUS

XIV.extendit etiam ad alia crimina.

iNam cum

a'äm pW"*'

h

anno 1742. SS. D. N. BeNEDICTUS XIV. ob

j Yi

frequentiam homicidiorum & aliorum deli&orum

qualificatorum ordinaret fpecialem Congregatio-

p l

nem

D4

$

SÓ NOTÀB. CONSTIT. AC DECLARAT.

nem pro exquirendo remedio , in prefata Con-

Qu

Yoni

gregatione propofita, ac refoluta funt fequentia

funiet

dubia :

]ungï 1

li

PniMo: An duo, vel tres teftes concluden-

tes perneceffe delitum , & aliquas patientes ex-

n l

ceptiones, preter illas, pro quibus teftes de jure

in totum repelluntur à teftificando , pofüint fup-

l

pleri tam ex aliis indiciis, & conje&uris probatis

per teftes minus habiles, & idoneos , quàm ex

Jl

M

a

numero teftium, ad effectum imponendi peenam

ordinariarm ?

[

i

RzsPoNsuM: Attentis frequentia deli&o-

T0

rum, & facilitate, qua Rei negativi evadunt pro-

Puld

meritas penas, effe confulendum SanGiffimo, ut

J

declaret, in Tribunalibus füpremis, & fuas vices

fiaf

gerentibus, ac in deli&is atrociffimis , homicidiis

mp

M

Vg

appenfatis , & furibus famofis, potfe fuppleri tam

fs

ex indiciis , quàm ex numero , etiam per teftes

NirCtUs

minus habiles, & idoneos.

at

SrcuwNDo: An idem fervandum fit in deli-

hetn,

&is fequutis in Lupanaribus, Cuftodiis Birruario-

Bo

rum ; aliisque locis , ubi nec actu , nec habitu fo-

ditin d

lent intervenire , aut intervenerint alii teftes,

iyit

quàm perfonz infames.

RrsPoNsuMw: Affirmativé, dummodo fup-

pletio fiat per indicia, & conje&turas, quz pro-

bentur per alios teftes.

IT

'TrERTIO: ÁÀncontra Convictum indiciis in-

dubitatis concludentibus perneceffe taliter , ut

adimant ab animo Judicis omnem rationabilem

heffitationem, quod res aliter fe babere potuerit,

Ainor!

deveniendum (it ad peenam ordinariam ?

Nt

REsPONSUM: Affirmativé.

Yly

)*

QI;AR-

H.m |

Ss.

D. N. BENEDICTI XIV.

57

tl f

QuanTo: Àn concurrentibus duabus fe-

if feïLd

miplenis probationibus, poflint hz infimul cón-

jungi ad imponendam poenam ordinariam?

J

REsPoNsuM: Negativé.

Vi

QuiNTO: Demum an in conteftationibus

db

faciendis reis, quando indicia funt de illis proxi-

nf

V

h

j

mis indubitatis , poffint reticeri alique circum-

$

ftantie , ad hoc , ut in cafu, quo rei tormentis

Y

M

Wa

fubjiciantur , & tales circumftantias non conte-

M

ftatas fateantur, haberi pothint pro verificationi-

bus à parte poft Confeffionis, taliter ut opus non

i

Rn

fit rati&icatione ad imponendam poenam ordina-

riam ?

RrsPoNsuM: Negativé.

Hucufque Dubia & Refponfa particularis Con-

,lonidz

Cum autem ea in-

gregationis, fuperius dictae.

Tf

digerent ratificatione Pontificia , SS. D. N. Bz-

pete

NEDICTUS XIV. frequentia talium, delictorum

permotus edidit pro Diftriétu Romano fequens

1

a

Decretum , pro eiusmodi circumftantia declara-

torium Juris communis , quod idiomate Italico

u)

editum eft in Tomo 1. Bullarii hujus Pontificis

LL

Decretum

Francifco Riccio , iu Urbe €&? per di-

Jirictum Gubernatori Generali , ac

F'ice- Camerario.

Ad

noftram expreffam commiffionem datam ex

,.-',,e.poruer

Secretaria Status 29. Aprilis anno preterito

Ü

1742 , ut, ad obviandum crebris homicidiis , &

D s

aliis

,

r

Sw

$8 NOTAB. CONSTIT. AC DECLARAT.

aliis qualificatis deli&is, que Romz & in Statu

( a

Ecclefiaftico committuntur.ex confidentia im-

qnd

punitatis, eo quod. rei ad mortem condemnari

n

nequeant, nifi fponte fateantur crimen, aut con-

n

[u

'

feffionem tortura extortam pofít torturam con-

firment ,. particularem Congregationem convo-

: ces cum interventu DD. Bardi, Secretarii Con-

( FIV

fulte , Fabretti & Clarelli Réferendariorum ejus-

Í Sam

m V

Wi

dem confultz, Toppi Fifcalis Generalis, & Ad-

vocatorum , Mocci. Locumtenentis A. C., Delfi-

[ils

a

ni Locumtenentis Vicarii Cardinalis, Michilli &

t

nl

Mirogli Locumtenentium tui Gubernii Tribuna-

, Q

xequtor

lis, & de Angelis Judicis caufarum criminalium

in Capitolio; -utque ab eis requiras cujusque

p prïf!'

mentem, refpondifti , poft plures ejusmodi defu-

h pred

per celebratas Congregationes , atque requifito

n lcomir

etiam judicio Advocati pauperum , ad fequentia

Lj ad Frncj

dubia maturé expenfa Refponfiones hunc in mo-

dum fübfcriptas effe.

V

.PRIiMO: Zn duo &c.

C

Hic inferta. fant dubia &2 re[ponfa fuperius addu£ta.

yütem

Unde attendentes , non folüm juftitie , fed

QUi

etiám tam publico quam privato conducere pu-

t

nitionem delinquentium , eumque finem facilius

m n

obtineri poffe, fi Refolutiones circa prafata du-

VR

bia executioni mandentur, prefente chirographo

w

ex certa fcientia & ex plenitudine poteftatis pre-

ol

fatas Refolutiones, quatenus opus fuerit , appro-

ftgg

bantes , declaramus & mandanius , ut omnia Tri-

ltred

bunalia füuprema, & quz authoritate noftra fun-

(

guntur, tam Romze , quam in toto Statu Eccle.

ni

X

fiaftico, comprehenfis etiam Legationaturis Do-

Wim

nonienfi , Ferrarienfi, Ravennatenfi, Urbinatenfi

[

(

&

..,.

Ml

$$. D. N. BENEDICTI XI1V.

39

)

& Beneventana in cafibus fupra expreffis , indi-

n

cent , condemnent, atque ad executionem pena-

Utj

rüm procedant juxta tenorem prafatarum Refo-

!En,a[]f[-ov

lutionum, quas volumus habere plenam vim Le-

ff

K0

gis univerfalis , easque inviolabiliter obfervari ,

acfi venirent ex Jure communi , Canonibus Con-

n

]

ciliorum, Conftitutionibus Apoftolicis , Decree

O

q

tis, Statutis, & Opinionibus approbatis Docto-

rum.

Volumus przterea, eas durare perpetuo

ad Beneplacitum S. Sedis Apoftolicze , derogan-

do propterea , quatenus id opus fuerit , omni-

bus, que in contrarium decerni poffent. Pro

L CO

executione hujus Noftri mandati transmittas co-

Y

piam przfentis chirographi omnibus Prefidenti-

AO (

bus prefatorum Tribunalium , ut eam in Cancel-

Eul

laria confervent, & in cafu emergente conformi-

bntent

ter ad predictas Refolutiones judicent.

Jcmo

Volumus praterea , ut præfens hocNoftrum

Chirographum , quantumvis fola Noftra fubfcri-

i

:

i hv

ptione munitum, valeat, & plenum effe&tum at-

i

que executionem habeat, quamvis non fit regi-

ftratum in Libris Camerz , nec obfervata fit for-

ma Conftitutionis P1r IV, de Regifirandis, cui

eatenus hac vice derogamus ; nec opponi poffit

ob vitium obreptionis, vel fubreptionis defectus

noftre voluntatis ac intentionis , vel alius quis-

cunque defectus , licet fpeciali ac individua men-

tione dignus; neque interpretatio contraria fie-

^U

ri, quamvis interpretatio fumeretur ex Canoni-

bus Conciliorum , Legum , Conftitutionum, De-

cretorum , & Opinionum approbatarum ; . quia

a

hec eft Noftra voluntas; & fic volumus cum

clau-

ïrbinaieiä

60 NOTAB. CONSTIT. AC DECLARAT.

npm*-

claufula: Sublata , & cüm Decreto irritante , &

omni alio modo.

BDX

ncouüï

Datum in Palatio Noftro Apoftolico Quiri-

nali 2. Januarii 1743.

1

g. 6.

De Pa&ionibus & Mercimonuiis circa

[

;

J'ipendia MilJarum ConfHitutio SS. D. N

E

BENEDICTI XIF.

6.*',»'1; (il

n Bulla, Quanta , ad om'nes Epifcopos Ecclefiz

n

ficfcribit: , Ut à tanti Sacrificii dignitate cu-

Bul

»jusvis generis mercedum conditiones, pacta,

» importunz atque illiberales eleemofynarum ex-

,al

ia

» actiones potius , quam poftulationes , aliaque

» hujusmodi , quz à Simoniaca labe, vel certé à

vipui

»turpi queftu non longé abfünt , é medio tol-

Md

»lantur -- per Édictum in veftris Diccefibus

,b

» proponendum, affigendumque univerfis notum

TU

»facite, quemcunque , qui eleemofynas feu fti-

I

» pendia majoris pretii pro Miflis celebrandis,

g

» quemadmodum locorum confuetudines, velSy-

vlj

» hodalia Statuta exigunt , colligens , Miffas re-

ylitur

»tenta fibi parte earundem eleemofynarum feu

VNW

»Ítipendiorum acceptorum , five ibidem five

Mï&(

» alibi, ubi pro Miffis celebrandis minora ftipen-

, Ui

» dia feu eleemofyne tribuuntur, celebrari fece-

u

»rit, Laicum quidem feu fiecularem , preter a-

:Minem

»lias arbitrio veftro irrogandas penas, Excom-

Mp

» municationis penam, Clericum vero five quem-

DVW ft*

» cünque Sacerdotem , penam fufpenfionis ipfo

yty

» facto incurrgre, àquibus nullus per alium, quàm

" N

» Per

A

$S.

D. NI

BENEDICTI XIV.

Ór1

li li |

» Per Nos ipfos , feu Romanum Pontificem pro

(

tempore exiftentem , nifi in mortis articulo

1] Ql

» conftitutus abfolvi poffit &c

Datum Romza 3o. Junii 1741.

^

$7

I u j

Couftitutio SS. D. N. BENEDICTT

RDX

'/

XIF, in qua excommunicationem. & annullatio-

nem contrattus incurrunt oendentes redditus

Juorum Beneficiorum in dongum tempus.

n Bulla

Univer[alis , fic fcribit

» Ut Clerici

Tüdrie

» redditus beneficiorum tanquam boni difpens

J 311*5

» fatores ita admini(trent, ut & vite fuc neceffa-

C Qf

»ria provideant, & pauperum inopie, & Eccle-

o

» fiarum neceffitatibus füccurrant, omnibus Cle-

f

h

Al

QU

,ricis interdicimus & prohibemus , ne audeant

IN

»quovis titulo vendere ac diftrabere fuorum re-

» fpe&tivé beneficiorum redditus & proventus vel

»ad vitam , vel in longum tempus , recepta ab

emptore per unam vel plures folutiones pecu-

niarum quantitate, quam ipfi beneficiati per e-

jusdem temporis vel vite fpatium probabiliter

|

N

, confequi potuiffent ,

füub poena excommunica-

w

]U I

»tionis , & nullitatis actus feu contractus & o-

, mnium inde confecutorum ; & declaramus, ne-

»minem ad hujusmodi contra&uum obfervan-

T

1100

5 tlam obligari , etiamfi pluries juramento firmati

» ünt 3

fed nullum inde jus cuicunque aut actio-

"

Qs

J ]

nem vel titulum etiam coloratum poflidendi

p

á , aut prafcribendi per quodvis longxüimum tem-

m

in

» poris

;F

62 NOTAB. CONSTIT. AC DECLARAT.

11

ij

»poris fpatium acquiri unquam poffe przcipi-

1

Torit

»1us; volumusque prefentes Litteras omnes &

u

)

» fingulos fic afficere, & obligare, ac fi illis ip(is

»!

is

y

» fuiffent fingulariter intimate, Rome 1741.4.

,

» Kal. Sept.

y

In1DEM per aliam Bullam, Zn fublimi , datam

fub fimili promulgationis claufüla eodem anno

ac die annullantur refignationes beneficiorum

)

cum refervatione penfionis, etiamfi ab ipfomet

l

jürdmz

Summo Pontifice admiffe fint, fi intra fex men-

uD

fes capte. poffeflionis beneficii interveniat aliud

,

pa&um, quo extinguitur penfio per anticipatam

vel anticipandas folutiones, nifi in fupplicatione

.,tentïa |

pro Confirmatione Apoftolica hujus paéti fiat

ii

Utj

mentio pric?ris conceflionis.

yiteini

rl

$.. 8.

st

FE

Conflitutio SS. D. N. BENEDICTI

vl

XIV, in qua diJolutiones conjugiorum ab Epifco-

r

pis. fa&as dedarat. effe mullas , nifi in favorem

vt

gartis [Tantis. pro voalore fuerit confHtutus Syndi-

RI

Y

cus zApo[Tolicus , €? poft bujus appellationem fue-

yttinon

rit impetrata altera fententia. prio-

n

ris confirmatoria.

DI

Dulla: Dei miferatione , fic habet: , Quamvis

)

)

hm

, Concilii Tridentini Decretum , quo caufie

, matrimoniales fübtra&te fuerunt Decani , Ar-

il l

-Jlm

,chidiaconi , & aliorum inferiorum judicio , &

,Epifcoporum tantum examini & jurisdictioni

i privi-

?MWQ

s refervatz , duntaxat procedat de iis , qu

» legio

um

65

S$. D. N. BENEDICTI XiV.

J^

poïep

»legio aliquo vel præfcriptione caufarum matri-

Ims [

» IDonialium cognitionem fibi arrogabant , & id-

Vil

Uj

» Circo minimé obftet commiffionibus , quz pró

QT2 .

»lisdem caufis matrimonialibus definiendis à Se-

»de Apoftolica alicui in fecunda inftantia fie-

n d

»Ient, nihilominus mandamus iis, ad quos hu-

[

E

»jusmodi commiffionum cura pertinet, ut cauía-

k

A

i,

WV

W

»rTUum matrimonialium cognitionem non com-

il

ld

I

»mittant, nifi Epifcopis. --- A locorum autem

Dd

» Ordinariis eligatur perfona idonea, qus matri-

»moniorum defenfor nominabitur.

Si contra

j

ü

»matrimonii validitatem in prima inftantia fen-

W

if

((

»tentia feratur , defenfor appellabit adberens

»parti, qua pro validitate agebat; cum autem

D j

» in judicio nuilus fit, qui pro matrimorii validi-

»tate infiftat, vel fi adfit , lata contra eum fen-

»tentia, judicium deferuerit , ipfe ex Officio ad

Si fecunda

»9uperiorem Judicem provocabit.

TU

»íententia alteri conformis fit , & Pars vel De-

» fenfor non crediderit appellandum , in poteíta-

I

»te conjugum fit, novas nuptias celebrare. De-

at

» fenfor, íi operam fuam fine mercede exhibere

»recuíaverit , ab ipfius caufz Judice ei confti-

W

» tuatur vel ab ea parte, que pro validitate ma-

»timonii agit, vel ex mul&is Tribunaliuin. ---

» Decernimus irritum , fi fecus füper his à quo-

» quam quavis authoritate ícienter vel jgnoran-

» ter contigerit attentari.

Volumus autem , ut

,' QU'.U*

» pr&fentes Litterz fingulos,perinde ar&tent , ac

le (

kdi, )

»Íi unicuique eorum nominatim & perfonaliter

ii

» intimate fuiffent.

Rome 1741. 3. Nov-

i,

j

Idem per Breve: Nimiam, datum ad Epifco-

if

r

pos Polonie , declarat nullum , pa&um conju-

"

8um

*

$

64 NOTAB. CONSTIT. AC DECLARAT. '

!

5 sl

gum de non appellando vel agendo füper nulli-

tate imatrimonii.

Rome 18. Maji 1743.

| 3'1g'mta

r

hw fgc

/

$. 9.

| h

]

dem Pontifex in Conftitutione : S? datam, prz-

fcribit eandem formam agendi fuper nullitate

profefiionis Regularium , quam prafcripferat in

proximé allegata Bulla agendi füper nullitate ma-

(f

trimonil.

Vuilt enim fuüb pona nullitatis confti-

]

li

J

[

tui defenforem pro valore, ab eoque appellari ,

[

:

I

fi in prima inftantia lata füerit fententia pro nul-

litate profeflionis , etiamfi nec Religiofus , nec

monafterium infiftat pro valore. Roma 4. Mar-

t Dl

tii 1748.

nb

&. 104

g

uiqi

Couflitutio SS. D. N. BENEDICTI

at m

XIF, in qua prafcribit formam pro

At

matrimontüs con[cientia.

dunimy

ynte i

n Bulla: Satis vobis, edita 17. Nov. 1741. prze-

vt

cipit omnibus Epifcopis: 1. ut à previis de-

Qd

nuntiationibus non difpenfet, nifi ex caufa gravi,

D )m[l

urgente, & urgentifima.

2. ut faciant fibi à con-

)

trahentibus exhiberi clara & indubia documenta

n

ftatus liberi.

2

ut matrimonia talia nihilomi-

v(lan]

nus celebrentur coram duobus teftibus.

4. ut

n']UOd [

ea cum atteftationibus infcribant fpeciali libro

v

figillis claufo.

s. ut non folüm adhortentur

,m, &Vf

contrahentes de baptizanda & educanda prole,

vü

fed etiam eos obligent, ut, cum in libro ba

ptit-

p

iali

]

CHMT

65

$8. D. N. ,B:xiu:mcn x,;v.

l g ij

:

mali locorum nomen parentum reticentur, intra

)

an

triginta dies à partude prole & ejus baptifmo no-

titiam Epifcopo prabeant , eisque przdicant, nifi

hoc faciant, . à fe alioquin ex decreto h

lg publicari deberi matrimonium.

ujus Bulf

PA

d

$ n

"t

il

M

Cazg/iz'tutio SS.

D. N. BENEDICTI

!

W

XIF,, in qua irritat , & penis à jure latis fubji-

eit omnes concejones , quee fiunt. fentinis pro

fählgiuh.

ingredienda claufura virorum.

lz

n Bulla: Regularis difcipline , edita 3. Januarii

1743. fic fcribit: , Omnia indulta, privilegia,

» pr&rogativas, facultates, licentias, & concef-

» fiones quibuscunque --- à quibusvis, etiam ab

DC

»ipfis Romanis Pontificibus, Predecefforibus

Ju

» Noftris, factas, annullamus, & declaramus ac

»ftatuimus, quemlibet facultate hujusmodi te-

» Inere uti audentem , ipfo fa&o absque alia de-

g

» Claratione poftea & cenfuras incurrere , à qui-

»bus à nemine, preterquam à Romano Pontifi-

» Ce, nifi in mortis articulo, abfolvi poffit. Ce-

»terum per przfentes non intendimus deroga-

»tum effe iis conceffionibus, quie ad favorem

» quarumcunque Nobilium Feminarum ex eo,

» quod eorum Majores de familia Fundatores vel

» infignes Benefactores illius monafterii habean-

» tur , five foeming bujusmodi fiht confanguinece

J

VM

» Vel affines eorum, qui funt Domini in tempo-

»Talibus locorum , in quibus monafteria fita re-

joW

3

D. zmort Supplement,

D Pe'

-

-

Sw

66 NOTAB. CONSTIT. AC DECLARAT.

» periuntur , &c. dummodo pietatis opära exer-

am

verit

, cendi ftudio ingrediantur , &c. :

)

WIOI

TA

,

u 5 19,

CTI

J

Couftitutio SS. D. N.BENEDI

u

j

XIF. de jurisdi&tione Epifcoporum in Parocbos

"'dJE

Regulares , borumque «oifitatione.

r

Bulla: Firmandis , edita 6. Nov. 1744. fic fcri-

In

um

bit: , Quidquid Epifcopus à Parocho fzcula-

M

»ri (in vifitatione) exquirere atque exigere folet

Fond

»ac debet, id omne, regulari obfervantia unicé

n

»excepta, à Parocho Regulari exquirere & exi-

» gere poteft, atque ubi hunc muneri fuo defuif-

»Íe compererit , opportuna Decreta condere &

» pronuntiare , ac meritas in eundem ponas fta-

M.

»tuere, in quo nihilominus Epifcopi facultates

i

»minimé privative fünt , fed Preful Regularis

»jus cumulativum cum ipfo habet, ita tamen,

»ut fi aliter à Superiore Regulari, aliter ab Epi-

ttar ]

» ícopo decerni contingat , hujus , non vero il-

lr

»lius Decretis fit ftandum.

Eveniente autem

ht

»Cafü , quo vel Epifcopus vel Superior Regula-

Vsqur

»ris aliquem ex predictis Parochis ab exercitio

Wi

» cure removendum , eademque privandum effe

fiei |

»judicaverint , quoniam hujusmodi Parochis fi-

uj

»ne previa Epifcopi approbatione ad curam a-

ii

» hitarum accedere nequaquam licet , quamvis à

nj

» fuis Superioribus deputati , iidemque ad nutum

i

|

» fint amovibiles, dubitatum propterea fuit, an

f

» Epifcopus poffet ad hujusmodi amotiones pro-

"i

, Cedere fine Superioris Regularis confenfu , &

, an

m

SS. D. N. BENEDICTI XIV.

67

uT

1

»an remotionis caufas eidem adducere , easque

» Verificare deberet ; tum etiam an RegularisSu-

» perior ad fimilem remotionem & privationem

» fuo jure deveniens confenfum Epifcopi exqui-

BU

»Iere , fuasque agendi rationes illi notas atque

» probatas facere teneretur. Qua de re Congre-

Mi

»gatio Concilii decrevit , hujusmodo Parochos

fl

»tam ab Epifcopo , quam à Superiore Regulari

, &quo jure non requifito alterius confenfu ab a-

LUE

i

»nimarum cura removeri poffe, nec unum alte-

»Il caufas judicii fui aperire , multoque minus

» probare & verificare debere. Id quod à Nobis

n

,in omnibus approbatur & confirmatur, &c.

Qul

&t lio t

tCODUAS

ET

D ponat

Bulla SS. D. N.BENEDICTI XIF.

du

de Ordinationibus Regularium extra :

W

Dicecefes proprias.

Rux

d22

I

n hac Bulla ftatuitur , Regulares , qui habent

n

Privilegium fufcipiendi Ordines à quocunque

Epiícopo , poffe quidem ordinari ab alio Epifco-

at

po, quam fuo, fed tantüm obfervatis his condi-

tionibus, 1. ut privilegium, quod prztendunt,

m

fuerit ipfis indultum 0o/? Concilium Tridentinum.

Ti

d

2. ut illud privilegium fuerit Ordini conceffum

l

Jml

dire&it , & nontantüm per communicationem cum

w

» GU

alio Ordine.

3. ut quivis alius Regularis , cu-

jus Ordo non accepit poft Tridentinum fpeciale.

2iil

al

privilegium fufcipiendi Ordines à quocunque Ca-

tholico Antiftite, ac petens ordinari ab alio Epi-

g

fcopo , exhibeat teftimo

nium à füo Vicario Ge-

»,confezw.»

L

Ez

nerali

s(

68 NOTAB. CONSTIT; AC DECLAR AT.

fivel

netali vel. Secretario , fuum Epifcopum abeffe

s

vel non habere Ordinationem.

In prafata Bul-

j

eurma

la, quz incipit: Jmpofiti, Pontifex inter alia fic

IF"E

Ícribit :

)

qui

, A. f. m. Clemente VIII. ad hujusmodi Con-

»troverfias perpetuo extinguendas fequens De-

Tx.y*h

"

[j

,cretum editum fuit: De mandato SS. D. N.

» Clementis VIIT. mandatur omnibus Regularium

r

p

[

Mil

ii

, Superioribus, ut de cetero obfervent & obfer-

]i

» Vari faciant ca, que in Decreto $. Congregatio-

li Ep

nis Concilii Tridentini coptinentur, cujus te-

jutis

»

d

, nor eft talis: Congre

gatio Concilii cenfuit, Su-

!

,f

»periores Regulares poffe fuo fubdito itidem

»Regulari , qui preditus qualitatibus requifitis

m

uatalh

» Ordines fufcipere voluerit, Litteras dimifforias

» concedere , ad Epifcopum tamen Diccefanum,

u t

M n

, nempe illius monafterii , in cujus familia ab iis,

, àd quos pertinet , Regularis pofitus fuerit, & fi

lii

Ífet habiturus

d

,,Diæcefanus abfuerit , vel non e

» Ordinationes , ad quemcunque a

lium Epifco-

m

D ylü

» pum , dum tamen ab eo Epifcopo , qui Ordines

J

, contulerit, examinetur quoad doGrinam , &

, dum ipfi Regulares non diftulerint de induftria

vuas

yris d

- conceffionem dimifforiarum in id tempus , quo

, Epifcopus Dicecefanus vel abfutur

us, vel nul-

quim

ydiw

, las effet habiturus Ordinationes. Verüm cum

, à Superioribus Regularibus Epifcopo Dioecefa-

p

nCathOl

,no abfente vel Ordinationes non habente, Lit-

6gT

& dimifforie dábuntur , in eis utique hujus-

vll

di caufam abfentize Diccefani Epifcopi, vel

, mo

nljum (

, Ordinationum ab eo non habendarum , expri-

v

mendam effe. Quod qui non fecerint , Officii

vocis a-

nh.FW

» & dignitatis, feu adminiftrationis , ac

j

,Qiv&e

l li

$S. D. N. BENEDICTI XIV.

69

D

W

ff

» Give feu paffivz privationis, ac alias arbitrio

M»h

» Sjusdem SS. D. N. Papz refervatas poenas in-

WP j

»currant &c.

Datum Rome 15. Martii 1596.

»

---- Ea omnia confirmamus , ac Regulares , qui

A0 (

It

» contra illius Decreti prefcriptum promoti fue-

ffq' J

lii

»rint, & Antiftites eos promoventes , penas at-

ID

»que cenfüras, que adverfus facram Ordinatio-

M f

»nem füfcipientes ab Epifcopo, qui ad hunc ef-

Wt

,-h

» fe&tum proprius haberi nequit , nec non adver-

N

»Íus Epifcopos alienos fübditos indebité ordi-

!l

Preterea

»nantes, in Jure ftatute habentur.

» decernimus, quod Superiorum Regularium di-

»mifforie ad alium Antiftitem nullius fint robo-

]i

»ris & momenti , nifi illis junta fuerit authenti-

» Cà attefítatio Vicarii Generalis, vel Cancellarii,

JRCEUOR

»aut Secretarii Epifcopi Dicecefani , ex qua con-

ml

j;l

»ftet, velipfum à Diccefi abeffe , vel Clerico-

)f

i,

,rum Ordinationem habiturum non effe. Quod

L btrt

» fi quis Antiftes fine prafata atteftatione in for-

mm&:v".ïw

»ma probante Regularem ad Ordines promove-

aii

»Ie prefümpferit, declaramus, hunc ipfo fatto

nf

» incurrere in poenas Canonicas adverfus eos con-

» ftitutas, qui alienum fubditum legitimis dimif-

"r

[5

» foriis deftitutum ordinaverint, &c. ^ Quemad-

»modum veró Ordinum eorum privilegia firma

a

» effe volumus , quibus ab Apoftolica Sede re-

» peritur indultum, ut eorum alumni à quolibet

A

W od

[

a

» Catholico Antiftite ordinari valeant, dummodo

li

» hujusmodi privilegia poft Tridentinum Conci-

lu)

.UJ

n

Ü

V

»lium & ipüis Ordinibus nominatim atque dire-

» &6, non autem per communicationem concef-

"

m[] 0&-

» fa füerint ; ita omnia fimilia privilegia , quz a-

» liis Ordinibus ante przfatum Concilium Triden-

4

W

E 3

»tinum

$

70 NOTAB. COVNSTIT. AC DECLARAT.

Qu

» tinum indulta fint, vel poft Concilium non ipfis

jumi

, directé conceffa, fed per communicationem ad

m

» €os extenfa effe dicantur, nulla effe & irrita fta-

» tuimus , decernentes , hujusmodi privilegia ne-

u

»quaquam poft Concilium Tridentinum indulta

k yræfau&

»cenferi , nifi vel poft Concilii confirmationem

» teipfa fuerint conceffa, vel quatenus antea con-

»cefla, & poftea confirmata effe afferantur, hu-

» jusmodi confirmationes in forma fpecifica cum

f

$2X

» litterali veteris indulti infertione , ejusque ex-

» preffa innovatione facte dignofcantur , ac de-

i

» clarantes , alterius generis confirmationes, quz

» in. forma communi nuncupantur , nemini ad pre-

»miffum effe&um ullo pacto fuffragari, &c.

» Datum Rome 27. Febr. 1746.

m

$. 14.

t8:]

Decretum S. Faquifitionis ,. quo ffatui-

Md

EM

vur perpetua. inbabilitatio ad celebrationem Mil[ve

Anvitie

pro Jolicitantibus ad turpia in Confe[fionali, odl

n

abutentibus Sacrificio Mif]ee

N

ad Sortilegia.

tu,

r

Feria V. die s. Augufti 1745.

i

paon

n Congregatione Romanz Inquifitionis habita

lj ]

I

coram SS. D. N. Benedi&o XIV. SS.mus de-

lt

crevit, quod in pofterum Sacerdotes tam Szcu-

lil

lares quam Regulares cujuscunque Ordinis , In-

Bv

fütuti, Congregationis, Societatis etiam de ne-

ümM

ceflitate exprimende , vel in a&tu Sacramentalis

*l

Confef-

n

D

.SS, D. N. BENEDICTI XIV.

7I

il

Confeflionis , five illius occafione aut prettextu

]

ad turpia folicitantes, vel Sacrificio Miffe abu-

nb

tentes ad fortilegia, preter peenas à Jure inflictas

UM

perpetuam etiam inhabilitationem incurrant ad

i

Tit d

prafati Sacrificii celebrationem &c.

w

ET

X

SIS

h l

Wing

De Sure Afyli Inffitutio Paþowi

l?'s

3 d

SS. D. N. BENEDICTI XIF, dum ad-

r

buc erat. Cardinalis im ZArcbiepifco-

TO (

Wum

patu Dononienft.

düagm

$.T.

De caufa , € occafione bujus iiajii(u!ionis.

C.l

emens XII. qui Pontificiam Sedem feliciter

il

obtinet, poftquam per feipfum, ac per Con-

i

gregationem peculiarem Cardinalium , ac Prefu-

willi

lum virtute preftantium ferio perpendit, qua ra-

u

tione impediri queant tot homicidia, quz Ro-

l

mz , atque in tota Ditione Ecclefiaftica perpe-

trantur , Conftitutionem promulgavit , quz in-

cipit: In fupremó ; cujus exemplum, & vernacu-

la lingua defcriptum compendium transmifit , &

T

per Sacram Immunitatis Congregationem die 19.

j

j

Martii proximé elapfi nobis demandavit, ut ipfius

j r

!

Decreti capita fummatim cornplectentes , fingu-

lis Parochis Urbis, ac Dicce(is diftribuamus.

-QamSæ

|

Cüm tamen multa in eadem Conftitutione oc-

JiN

]

ini

:

currant, quz intelligi nequeunt, nifi plurima an-

te percipiantur, que per facros Canones , alios-

g

E 4

que

an

|

72 NOTÀB. CONSTIT. AC DECLARAT.

l

que Summos Pontifices perfcripta fuerunt, hanc

il

inftitutionem loco compendii fufficiendam po-

| a um

tius exiftimavimus.

n

Accedit etiam, quód va-

riis Congregationibus , cum inter Prafules Ro-

a

l

a

m: verfaremur , regnantibus tum Clemente XI.

tum Benedicto XIII. interfuimus , ubi de pluri-

j

jin

mis rebus a&um fuit, que modo in hisce Ponti-

r t

cis Litteris continentur.

Infüper juffü ejusdem

(yiit

Pontificis Clementis XI. aliqua tunc defcripfi-

gtl

mus, & in lucem etiam pro noftri ingenii tenui-

Jitee,

tate protulimus, ut nonnullz difficultates , quz

ia

tunc propofite fuerant, clarius explicarentur.

tfipic

fototo,

$. II.

fit(o)

Varr

JDe afylo, feu de locali immunitate Sacrarum

ift; i

ddium.

t f

yritn

ertiffimum eft ex ipfo Jure Canönico, réos o-

Vr

mnes, qui ad Ecclefiam , & loca facra con-

&i

fugiunt, afyli beneficio gaudere, nec fine fummo

tile,

piaculo invitos abduci poffe, nifi ea crimina per

illos patrata fuerint , quibus afyli privilegium ob

ärt(ï)

]

rei maghitudinem , & gravitatem à facris Cano-

nibus , Summisque Pontificibus denegatur. Con-

ATT

ciliorum & Patrum teftimonia , quibus afyli jus

ly

comprobatur, Gratianus (a) comple&itur. Idem

jus civile confirmat : cum enim falvi, & incolu-

mes evaderent, qui fimulacris Principum prote-

gerentür (b) ; fa&tum eft , ut Chriftiani Princi-

j

Lj

pes idem privilegium facris edibus concefferint ,

W

& ponas aliis feveriflimas decreverint , qui reos

h

]

à fagris locis per vim divellere conarentur (c).

i

4

Szculo

U

SS. D5 N. BEN*EDICTI XIV.

73

F

Seculo quarto Eutropius , qui Imperatorem Ar-

CiEndm !

cadium ad jus afyli penitus abrogandum impule-

TUR

ratlatalege, qu: in Theodofiano Codice tertia

fels

adnumeratur , poft annum omni honoris titulo

ktnpl

deftitutus , in Fidelium Ecclefiam reftituto jam

afyli beneficio aufugere debuit, ut vitam tuere-

iiv

ANS Lt

tur, quod quidem interpofita San&i Joannis

l de

Atta-

W

Chryfoftomi auctoritate obtinuit (d).

u

u

men afyli inftitutionem magis adprobant facrze

TW

lr

Littere, & fimul crimina exponunt, quibus afy-

Nin

li fecuritas recufatur.

Nam conftitute fuerunt

l

refugii civitates, que falvos eos preftarent, qui

fortuito , non autem confulto aliquem necave-

rant(e). Exodi veró Capite 21. ita decernitur:

Si quis per induftriam occiderit proximum fuum , €9' per

m

infidias ; ab altari meo evelles eum , ut moriatur.

ld

mifero Joabo contigit , qui Abner , & Amafam

per dolum interfe&is , licet facrum altare com-

0050

ple&eretur, tamen juffü Salomonis ibi percuffus

TT

eft à Banaja Joadz filio , cum à templo exire re-

(vl

nuiffet, quemadmodum Joadas ipfe precepe-

rat (f£).

m

j

$. III.

u

Ob qualia crimina ex. Sfure communi & antiquis

Pontificum .Decretis rei. minime gaudeant

FEccleficé , & Jaerorum locorum afylo.

[

Juris communis nomine Jus civile deberet in-

Si

9l

n

telligi, nullam ab Ecclefia fecuritatem recipe-

sf

rent, qui modo perpetratis quibusdam crimini-

bus ad facras edes tuto confugiunt (g). Tho-

n

u

maffinus (h) à Balfamone fcriptum fatetur juxta

$n

$

Impe-

-

74 NOTAB, CONSTIT. AC DECLARAT.'

j

Imperatorum leges: Jwmunitate frui non permif[Jos

3

bomicidas , adulteros , -&2 raptores.

Cüm tamen ex

I)

Jure Canonico, & Pontificum Decretis agendum

Q

fit, primo nullam à facris edibus immunitatem

vetl

confequuntur , qui publice, & impudenter aliena

l

| fequ

bona diripiunt : nif? publicus latro fuit : hec habet

6, ('I

Canon : Sicut antiquitus ; eadem verba continen-

D d

f

turin Decretali: Jmter alia de immunitate Ecclefia-

i

Tumn.

l&sn i

. Secundo, qui no&urno tempore agros depo-

o d

pulatur, & meffes, fructusque igne devaftat , ut

fiti,d

in eadem Decretali his verbis oftenditur : vel no-

d

**

&urnus depopulator agroruim.

te lst

Tertio , qui hominem in Templo interficit,

Qp p

vel ita percutit, ut aliqua parte corporis ineptum

gt

efficiat; Heomicidia (inquit Gregorius IX.) (i)

ln f

€&g mutilationes membrorum in ipfis Ecclefüs , vel earum

Cameteriis commüittere von verentur.

Mdrtn

R, h

Quarto , qui ficario utitur, vel in domum

Piin

fuam excipit, ut alicui mortem inferat. Hoc

hominum genus in Syria verfabatur, qui alterius

juffu quemlibet necabant, teftibus Raphaele Vo-

laterano (k), atque /Emilio, qui Arfacem fi-

Q

cariorum Principem , accepta magna pecunia,

nonnullos ex ipfis mififfe teftatur , qui Sané&tum

Ludovicum , Galliarum Regem, obtruncarent.

Illorum operam Fideles etiam adhibuerunt, ut

(3

de inimicis ulcifcerentur ; atque de ipfis agit In-

(

nocentius IV. cap. fro bumani , de bomicidio in féx-

d

t0, ubi cüm his verbis ufus fuerit: Sit etiam cum

ts l

fs bonis mundanis oumibus , tanquam Cbrifliane Reli-

hr

gionis emulus , à toto; Cbriftiano Populo perpetuo diffi-

T

daiu;; per hanc fententiam afylum recufari In-

tgh

terpre-

r

SS, D. N, BENEDICTI XIV.

75

n

t

terpretes declararunt, factumque eft, ut quarto

loco ficarii immunes non haberentur.

mx ag

lmmumraL

Quinto, qui aliquem per infidias vita fpolia-

verit, in qua re JusPontificium Exodi preceptum

Üatri

lirlj

fequitur, ubihg&c ftatuuntur (1) : Si quis per in-

dufbriam occiderit proxinum fuum , € per infidias 5 ab

TM

altari meo aelles eum , ut tmoriatur.

Docent nam-

i ll

que Theologi, quod mandata judiciaria antique

Legis funt mortua ,. fed non mortifera.

Hoc autem

V

7

T

alio teftimonio comprobatur, nam capite: Si

rixati , de injuriis, Exodi preceptum renovatur,

TW

ubi reparanda damna, & iis omnibus à percuffo-

m

hs

re fatisfaciendum precipitur , qu& pro Chirurgi

hi

opera perfolvuntur.

[ EAI -

ijJl

Sexto, Hareticus , vel de herefi fufpectus ;

Item Judeus , qui füfceptam antea Chriftianam

jy m

Religionem deferuit, licet ad facras edes confu-

giant, Joannis XXII. Decreto , nulla gaudent

D oun

immunitate (m )

s.

quat

$. IV

us

Almt

uinam facrarum edium Tmmunitate prioantur

juxta Con[Htutionem Gregorii XIF.

pnna

Pontificum San&iones interpretati funt

J

varias controverfias de illis criminibus ex-

f

g

citarunt, quibus facrum afylum minimé concedi-

7|

1

tur

Primo, utrum hac immunitate careant, qui

o n

aliis fceleribus inquinati funt , quoties id publica

y li

tranquillitas exigere videatur, vel majus rationis

rWd

li

fundamentum, aut faltem equale pro immunita-

te Ecclefie deneganda cognoícatur. Secundo,

[

cum

j

P

76 NOTAB.CONSTIT. AC DECLARAT.

cum Pius V. decreverit (n) , ut more latronum

Prir

extremo fupplicio ple&atur , qui non fortuito,

M or

fed ob focordiam , profufionem, aut lüxuriam

qi veri:

omnia bona diffipaverit, aut fe decoctorem fimu-

ts eif

lans , occultatis ipíis bonis , creditores fefellerit,

/

vel ipforum pecuniam in füam utilitatem con-

T

verterit; hinc difputari ceepit, utrum ipfi immu-

AUA

Con-

L

|

nitatem fibi à facris &edibus compararent.

trarium non pauci adfirmarunt, inter quos Ana-

jrion

t dic

ftafius Germonius hzc tradit (0) : Putarem enim

udicibus. fecularibus liberà bujusmodi bomünes , quos

pri C

vulzo fallitos oocamus , & propri2. (fallunt enim ) ex-

ami pj

trabendos concedere debere 5 fiquidem Pius Papa V. de-

Dppii

erevit , deco&tores ultimi fupplicii, qua fures ipfi jure vel

Otnri

confuetudine , vel particulari , vel municipali flatuto ,

m

gie&ti folent , poena puniendos e[fe. Poftremo , cum

u

Romani Pontifices , ac prafertim S. Pius V. &

b

C

Sixtus V. petentibus Principibus indulferint, ab

Ecclefia eos quoque divelli , qui criminibus per

m D

leges minimé cautis tenebantur , & cüm maxima

p

rerum perturbatio ex hoc dimanaverit (p) , qui-

b

bus Conceffiones Principum gratia per Deceffo-

déti u

res fuos , vel per fe ipfum obfignatas antea , pe-

iqeno

nitus abrogavit, vetuitque , ne quis eandem cri-

Veteyd

minum naturam, vel etiam majorem gravitatem

Wi

pro retribuenda vel recufanda Ecclefie immuni-

IHOB W

tate perpenderet , fed ea tantummodo probaret ,

i

quz iisdem litteris proponeret , ob qu« fcelefti

Itaque

tj (

homines facro afylo carere deberent.

TRfepnt

Td

partim veteres Canones fequutus; partim ipfo-

r

rum terminos extendens, bec, que fubjicimus,

Vs

jj

&W)

fua'au&oritate declaravit, & conftituit. .

Uu anl

Primo,

Y

n |

277

$5. D. N. BENEDICTI xiv,

d

tUt fs

Primo , fures publicos ab Ecclefiz immuni-

tate prohibuit, uti Jus commune antea caverat ;

U lg

qui veró fub illo nomine contineantur, his ver-

s

bis explicavit : S? fuerint publici latrones , viarum-

u

que gra[Jazores , qui itinera frequentata , vel publicas

d qy

[iratas obfideni , ac *oiatores ex infidiis aggrediuntur.

dur

Secundo, illos quoque ab Ecclefiaftica im-

, (y

munitate prohibuit, qui agros populantur , uti

Md

jus Canonicum antea przeceperat , illudque fo-

Jimg

lum difcrimen eft inter Jus Canonicum , & Gre-

j ht

l

l

gorii Conftitutionem , quod in illo legitur: ZVe-

Adg n

)w Fmiw

&urnus populator agrorum : In hac vero generatim

Depopulaiores agrorum nominantur.

Que verba

Gregorius XIV. adhibuit , ut fortaffe indicaret

ii

illorum opinionem fe minime probare , qui no-

Iremo; a

&urnum, non vero diurnum Depopulatorem im-

s V

munitate Ecclefie fpoliabant.

Confirmavit idem Pontifex veterum Cano-

li, d

YO p

num Decreta, quz fuperius enumeravimus, nem-

n u

Y

pe contra eos, qui bomicidia & mutilationes

j

h

|

À

*

membrorum in ipfis Ecclefiis vel earum Come-

wl

teriis committere non verentur j qui infidiofe a-

liquem obtruncant, vel publicé graffantur.

Ad-

d

l

vertendum tamen eft, cum Gregorius Pontifica-

tum adminiftraret , à Syria magno pretio acciri

)v

non confueviffe , qui necem inferrent, fed inter

p

ipfos Chriftianos tanta inhumanitate aliquos ver-

Ti

fari cepiffe , qui Syrorum partes ultro fibi defu-

merent; hinc ipfius Apoftolice Litterz non eo

"

fi

I

modo explicari poffunt, quo paulo ante illas In-

fïlöjiCiW»

nocentii IV. explicandas innuimus , fed neceffe

li

eft eos Ecclefiz fecuritate deftitutos intelligere,

qui alieno juffu , mercede duG aliquem interfi-

Prtt

l,

ciant ,

78 NOTAB. CONSTIT. AC DECLARAT.

G

ciant , cujuscunque nationis fint, & quanilibe!;

Religionem fequantur.

Infuper hareticum in-

f

"

yit

ter ceteros , qui immunitate carent, Pontifex ad-

$1

numeravit.

Poftremo illud novum decrevit ,

vt

ncmpe illis immunitatem nullam concedi, qui a-

(

L d

liquid.contra vitam ipfius Principis molirentur :

l

aut lefc ;Majeftatis in perfona ipfiusmet Principis.

&. V.

hild

u

Ti

De aliis criminibus , quibus immunitas denegatur

JDenedicti X11I. &? Clementis XL.

ä

Conf'itutiones.

D

"

QCum hominum impudentia ac temeritas eo de-

I UM

veniffet, ut fcelera magis in dies augerentur,

J

à Sede Apoftolica füppliciter petitum fuit, ut

"

db

criminum numerum , quibus facrum afylum mi-

m

im

nimé permittitur, latius amplificaret.

Cum Pon-

&t r

tifices Clemens IX. & Clemens X. fupremam Se-

Htl

dem obtinerent, de his actum fuit: fed nihil no-

m

vi conftitutüm. — Iterum propofita fuerunt, cüm

Qu

univerfam Ecclefiam Clemens XI. adminiftraret:

t

tunc juffu ipfius Pontificis iis Congregationibus

gt

interfuimus, in quibus in examen hec vocaban-

Wnin

tur. Poft diuturnas, gravesque difceptationes

T

Gregorianum decretum rhagis extendendum o-

"f

tnnes unanimes affenferunt, & quedam peculia-

VM

i

ría crimita notata füunt , qux& eidem decreto ad-

t

jungi poffe videbantur.

Cum hzc tamen in lu-

[l

! W

cem haud prolata fuerint ob eas caufas, quas in-

AA "]M

ferius memorabimus, iterum Pontifice Benedi-

MWM

re,utrum

&o XI;F./neæffe fuit diligenter expende

d

Greg?rii

j

M

SS$. D. N. BENEDICTI XIV.

79

Ug

Gregorii Conftitutio þroferri , quidve addi debe-

T

ret.

Coa&is novis cetibus , quibus nos adfcri-

Lt

ptifuimus, omnia, que in Pontificatu Clemen-

mde J

T

tis XI. ftatuta jam fuerant, unanimi voluntate

R& qt

L

confirmata funt.

Quare Benedi&us XIII. Litte-

Dültnty

ras Apoftolicas, quz incipiunt: Ex quo Divina &c.

:

Tij

promulgavit.

In his preter feptem crimina, quz Gregorius

Ecclefie immunitate prorfus indigna judicavit,

hec, quz fequuntur , addita fuerunt.

Lf

M

Primo: Qui confugientibus oim inferunt , atque

l

ipfos ab Ecclefia aliove loco immumn? voiolenter extrabunt ,

€9. abducunt.

Secundo : Jnterficientes jvoximum fuum animo

Mria t

bremeditato , ac deliberato.

dptti

Tertio : Falfificantes Litteras Zpoftolicas.

D li, t

uarto, contra eos , qui Montem Pietatis,

ffln r

aut ejusdem generis alia publica loca dimini-

C

ftrant: Furtum , aut falfitatem in pradittis locis com-

yedy

wüttentes , cujus vatione arca pecuniaria 1ta minuatur ,

[

ut pene ordinarie locus fit.

,hemfg:"

uinto: Conflantes , adulterantes , vel tondentes ,

j

n

[

-

quascunque monetas aureas , oel argenteas , etiam Prin-

cipum exteriorum , quotiescunque in loco aut. prooincia ,

ubi crimen admittitur , liberum babeant ufum ,. &-com-

mercium , *vel ipfas monetas conflatas , adulteratas , aut

l:

ul

detonfüs [cienter ita expendere , & erogare prajfumentes ,

ui fraudis confcii atque participes cenferi po[fimt.

dbr d

lu

r

Sexto: lllos denique , qui. fb momine- curie - fefa

introducunt in alienas domos animo ibidem perpetrandi

TMæmm

/it

i)

quailü

vapinas , easque ve ipfa comfniüttunt cum bomicidio , aut

h

mutilatione membrorum alicujus ex dome[ticis earumdeim

n

edium , *oel etiam extranei , quem ibi forte vepériri con-

iM

n

Wt

^

tigerit ,

]

!

$o NOTAB. CONSTIT. AC DECLARAT.

tigerit , dummodo bomicidium

U,inl*ä

» oel membrorum mutilatio :

Jequ&tur.

g

Septimo :

Item declaramus , Ormnés , G ]z'ngulbs

!j

pradictos tam Laicos , quam Ecclefiafticos , qui in urbe,

que

ac ditione prafatis ex cau[a & occafione bomicidii, etiam

n

in rixa, comuni[ , cum ariis , [eu inflrumentis fuapte

d

matura aptis ad occidendum inquiftti , & proce[Jati , «el

Vfl

in contumaciam banniti , &? condemnati fuerint, dummo-

;l

do bomicidium non fuerit cafuale vel ad propriam defen-

[

Q

fionem , immunitatis prejate beneficio münimé etiam

N

gaudere.

Id veroó. in Ditione folum Ecclefiaftica

j

VU

dbl

locum obtinet: ex Jure communi , & Gregorii

Decreto per univerfum orbem folum homici-

3NND

xofi.

dium ex proditione commiífum immunitatis be-

neficio. carebat.

Deinde Benedictus XIIL uti

a nl

nuper oftendimus , homicidii deliberati reos à fa-

Trdist)

1

cris edibus arcendos indixit. Poítremo Clemens

,Zilfäft*nfql

XII. in Litteris Apoftolicis , quz incipiunt: 4/n

i ol

fupremo : & qua Nos ipfos ad hanc inftitutionem

nf

proferendam impulerunt, per omnem Ecclefia-

u

fticam Ditionem immunes effe noltit, qui homi-

cidium per rixam patraverint, modo tamen for-

:

if

t

tuito, vel ad propriam defenfionem illud non

DOA

contigerit.

.

m

lp

De queflionibus. circa. localem. facrarum. edium

QUb

l)

immunitatem per eosdem Pontifices Benedicium

"i

hr

XLILL é$? Clementem XL..de-

*4 (j

finitis.

i Bibliothecam habent, & libros aliquando

H

Q*

D

*X evolvunt, ne pulvere, tineisque abrodan-

tur,

li

CMRMI

SS. D. N. BENEDICTI XIV,

81

Ti mvw

tur, in admirationem procul dubio abducuntur,

cum advertent ingenium, conatusque omnes eo

h

hi,

Scriptores acutiffimé contuliffe , ut rei, licet no-

tati criminis, ab immunitate facrarum edium mi-

RI r

nimé rejiciantur. Inter ipfos, uti fuperius dictum

Wij

eft, numerantur, qui homicidia, & mutilationes

u

m

membrorum , in Ecclefiis aut Cceemeteriis com»

V, r

Ms

miferint ; hinc difputatio inter Scriptores agitari

h

copit, an immunitate careat, qui ex loco facro

:

interficiat , aut mutilet aliquem in profano loco

n

M

conftitutum ; Item, an Ecclefie beneficium con-

n

nl

i

cedi debeat, fi reus extra locum immunem pofi-

v

tus necem afferat, aut mutilationem illi , qui in

IOUL

loco facro verfatur; poftremo , fi immunitas ne-

j

4 J

ganda utriufque videatur , utrum Ecclefia folum,

d

quz nefario fcelere violatafuit,immunitatem reo

o ia

preftare nequeat, an relique omnes eàndem ra-

piut; 1

tionem prafeferant.

Quare Benedictus XIII. in

VRR

ea Conftitutione, que incipit: Zx quo &c: Sacra-

n b

rum /Edium immunitatem illis omnibus recufan-

!t

dam decernit, qui fZantes in Ecclefia , el Cemeteria

d

interficiunt. flantes extra Ecclefiam , oel Cometerium, aut

m

ipfis membrum mutilant , nec non eos , qui flantes extra

KEcclefiam , el. Cemeterium occidunt Jlantes intra Eccle-

fiam vel. Cemeterium., aut iis membrum mutilant. — In-

At

fuper non modo reos ejusmodi , fed impedientes

u

P

quoque, ne quis in locum immunem fe recipiat,

m?(i»j

vel per vim à Sacris /Edibus aliquem abripien-

tes, cujuscunque Ecclefie beneficio gaudere mi-

n

nime poffe conftituit: Declarantes, in quatuor pra-

miffis cafibus ejusmodi reos mon. illius tantum Ecclefie ,

l

j

TU

quam voiolarunt , fed cujuscunque etiam alierius Ecclefie

g. ümmunitate gaudere nequaquam po[Je aut debere.

Y

uU

ll

D. Zhmort Supplement,

Gre-

j

992 NOTAP. CONSTIT. AC DECLARAT.

l

"D

Gregorius XIV., uti jam di&um eft, viarum

!

gra[Jatores , qui itinera frequentata , *oel publicas ftatas

gt

ia

oblident , facro afylo prorfus excludit. Cum ita-

l:

que Pontifex plurali numero utatur , & cum de

]s

publicis viis fermo fit, quidam putarunt, hac Pon-

tificis fententia eum non contineri, qui femel tan-

gj,;'.ïïd

zi

tum graffatus fuerit, vel crimen ejusmodi in vi-

gt

cinalibus admiferit. Contra vero Benediétus XIII.

ita fanxit: Unicam tantum gra[Jationem in ia publi-

i

ca , aut voicinali admi[Jam fufficere ad. boc , ut quis publi-

gai

cus latro , &? gra[Jator dici valeat, dummodo tamen graJ-

t

fati mors , aut membrorum mutilatio féquuta fuerit , te-

ifgran

aunitde

nore prafentium definimus , & declaramus.

Item Rei affaffinii locali immunitate deftituti

p p

dl i

[ 1

per eundem Gregorium XIV. declarantur. Cüm

igitur, uti nonnulli fatis ingeniofe perpenderunt,

1

ficarii nomen illis tribuatur , qui juffu alterius a-

lüntif

Dv

liquem occidunt, non autem, qui tam nefarium

fcelus propofita mercede impera

verint, iftos qui-

tht

E*."HHHJ

dem immunes effe arbitrantur. 'Poft hec , ut

füuam beneficentiam in ficarios etiam exercerent,

ha

& , fi fieri poffet, incolumes vindicarent, ab illis

At qu

quandoque merces aliquas pro crimine, non pe-

&i du

cuniam ullam accipi , aliquando etiam pacta pe-

[ jii

cunia vel mercibus fraudari, advertentes , tunc

Tsj

t

ficarios ipfos immunitate frui debere pronuncia-

runt. At Benedi&us XIII. his verbis eorum opi-

t ul

nionem penitus improbavit : JAd bec in crimine af-

fa[finii non imodo Mandatarios , qui in ip/amei Gregoria-

li

na Couftitutione aperte excipiuntur , Jed etiam mandan-

[j

l

[

|

(

&es, qui certum premium , aut mercedem five in pecunia,

fíive in aliis rebus tradiderint , aut promiferint , quam-

vis promiffio nullum babuerit effe&tum , duminodo a[fa[-

]la,ue

mium

M

[

SS. D. N. BENEDICTI XIV.

83

l eü] n

nium ve ipfa patratum fuerit , ab Ecclefiaflice immuni-

li

AUN

tatis beneficio excludimus , ac pro exclufis perpetuo babe-

vi 'volumus., 69 mandamus.

h n

Idl

Poftremo , cum idem Benedi&us à facris afy-

lis eos depulerit, qui homicidium deliberato ani-

Ug

mo patraverint , nullam tamen de Ecclefiafticis

UWT

mentionem fecerit, nec illud explicaverit, an a-

rl

liqua etatis ratio habenda fit 5 poftremo , an ea-

n ir.ä;;.

dem pena eos complectatur , qui confilium , vel

L ii

opem homicidz attulerint , Clemens XII. qui fe-

liciter regnat, in ea Conftitutione, quz incipit :

In fupremo : Ecclefiafticos homicidii reos ab im-

iM

munitate fecludit: 744 ipfos EcclefiafTicos, cujuscun-

mlitateiä::;

^

que gradus , && Ordinis exifIant , in Urbe , ac univer[a

T0U V

ditione INobis , & Sedi Apoflolice mediate, «el imme-

spad

diate fubjetta bomicidium animo fimiliter premeditato, ac

[o d

deliberato patrantes extenditmus quoque ,. &? ampliamus.

t

De ztate veró , ac de iis, qui confilium vel ope-

niliq

ram hormicidis prebent, hec ftatuit: Declaramus

at

bomicidii veos natis minores viginti quinque, majores vve-

naet

Y0 vviginti annis tam ILaicos, quam Clericos , qui manda-

j

tum , confilium , inftigationem , auxiliutm cooperativum ,

"d

aut aliam operdm occifori prabuerint , ex quorum fmgu-

Ti

lis pravis attibus bomicidium evenerit in dicta Beneditti

i*

Predece[Joris. Couftitutione comprebenfos e[Je, ac deinceps

t

d

cenferi debere , eamque , quatenus opus fit , ad ipfos pari-

ter extendimus.

SVIE.

De vatione extrabendi à Sacris ZEdibus eos , qui

ob fcelera fuperius expofita nulla immu-

nitate gaudent.

.:

d

Itaque, fi ad Ecclefiam confuäiant » qui ejusmo

1

*

84 NOTAB. CONSTIT. AC DECLARAT.

di criminibus fefe inquinaverint , & omnem im-

qutb

a

g

munitatem amiferint, à Sacris /Edibus deducen-

di funt, & Judici tradendi, ut debitas poenas ex-

n

t

Qd

folvant. Qua de re juffu Clementis XI. cztus

habiti funt , & in medium prolata omnia , que

E j

Pontificibus Clemente IX. & Clemente X. tum

1

h

per Écclefiafticos, tum per Laicos fcripta fue-

rant.

z

'Tum facile conftitutum fuit, ut Judicis

Ordinarii Ecclefiaftici auctoritate interpofita, cri-

4

i

minofi homines ab afylis removeantur ; ut ali-

iil

li

quis Ecclefiafticus ab eodem defignatus interfit ;

m

demum, ut per folum Judicem Ecclefiafticum co-

anef

gnofcatur, an reus ea crimina perpetraverit, ob

ii

quz immunitate proríus indignus habeatur, cum

giti pl

agatur de eo, qui in Ecclefiaftica ditione , fcili-

ii

cet immuni loco verfabatur, ex quo folum abri-

Isb

pitur, quia Jure Pontificio permiffum id habetur.

Vk

Illud magnopere implicatum vifüm fuit; videli-

U

cet quc& argumenta criminis proferri deberent, ut

Ts g

judex Ecclefiafticus reum afylo facro frui non

Teed

poffe, proprioque Judici committendum decer-

nl f

nerct.

In Gregoriano Decreto hec leguntur:

latl

Quodque delinquentes &c. Curie Seculari &c.. conft-

Qd

gnari , nec tradi po[Jint. ,. nifà cognito prius per Epifco-

ed

gum , feu ab eo deputatum , an ipfi verà crimina fuperius

Mgm

expre[]a commiferint. Praclariffimi Jurisperiti Fari-

g

naccius (q) , & Falconius, cum eadem verba in-

Qul

terpretarentur, reos ejusmodi Sacrarum /Edium

Qfon

beneficio fpoliari non poffe adfirmarunt, fi dum

kj

caufa per Judicem Ecclefiafticum cognofcitur, in-

V. f

dicia folum, & conjecture producantur: fed cer-

WUM

tifimis & perfpicuis rationibus agendum putave-

ï.üü'»..ïu

runt.. Sed tamen veritati parum confentaneum

T

cateris

lii

r

$$. D. N. BENEDICTI XIV.

85

&Um&ifm.

: mäzg.

c&teris vifum eft, quos Antonius de Poffentibus

commemorat (r), & fane ad veram rectamque

m

lus

probationem neceffe eft , ut reus crimen fuum

fateatur , aut de illo convincatur.

Hoc poftre-

Qj

Ml R

mum non ita facile evenire folet. fllud vero pri-

t

mum vix poteft excogitari.

Siquidem, cum ne-

M t

queat Ecclefiafticus Judex à reo veritatem tor-

lu

mentis extorquere, idem erat propriam ejusdem

lii

confeffionem exquirere, ac putare illum ultro, &

confcientie ftimulis adactum ad manifeftandam

veritatem paratum effe.

Quare, fi reus ipfe de

crimine fuo convinci,aut illud confiteri deberet,

fs

ut à Sacris /Edibus avulfus Seculari Curize com-

lii

mitti poffit, nullus unquam quolibet fcelere in-

TT

quinatus eidem Curiz traderetur, uti prius Caro-

pfind

lus Befcapefius Novarienfis Epifcopus expendit

DO

(s): Si plenam probationem requirimus, hoc eft,

us vl

ut reus confeffus fit, vel aliorum teftimonio con-

deet

viétus, pauciffimos trademus Laicis; quod cum

m

Romz dixiffem Farinaccio , nihil refpondit, nifi

atun i

fimilia fere verba illis, quid fcripfi, fcripfi. Cum

hac ita fint , cetus juffu Clementis XI. uti jam di-

m 'k?..

aM

&um eft, coa&ti, habita plurium fuffragiorum ra-

tione, decreverunt non quidem certiffima, & pla-

na argumenta requiri in cognitione caufe , qua&

per Ecclefiafticum inftituitur , ut reus aliquisSe-

wM h

culari Curiz tradatur, fed fatis effe , ut veritati

du

wet

confentanea probentur, & vehemens aliquod fce-

f

leris-indicium , & conje&cture in medium feran-

P

tur. Judex autem S«cularis caufam iis omnibus

PT

corroboravit , qua& ab Ecclefiaftico pretermiffa

funt, ut reum fibi traditum, adhibitis etiam tor-

n

mentis, vel ad criminis confeffionem impellat, vel

u

neceffariis teftibus convincat.

Hac

C:»

F35

$

86 NOTABR. CONSTIT, AC DECLARAT.

p

r

d

Hac difficultate expedita , alia propofita

fuit, an, fi reus eo modo, quem nuper explica-

n

vimus, Szculari Curie committendus fit, prius-

ml

Ls

quam id fieret , defenfionis tempus ipfi reo tri-

/ n

buendum videretur. Id quidem neceffarium ali-

u

quibus vifum eft, ne reus indicta caufa immuni-

1

tatecareret. Aliitamen id non modo fuperfiuum

m

putarunt, cum ad Judicem Laicum hoc negotium

!

pertineat , fed etiam perniciofum , & quoddam

li

veluti juftitie impedimettum. Nam fi reus, dum

caufam fuam defendit , teftimonia in ipfum con-

Fi

flata deprehenderit, tunc vel ipfa vel ejus fami-

[/

-m

liares longe arcendos eos teftes curabunt, ne,

cum reus in manus Laici Judicis devenerit , &

g,

caufz cognitio per ipfum judicetur eadem tefti.

qirinj

monia repetantur , vel faltem immutentur, cum

u

]m

in Examen vocantur.

lo

Hec fane controverfia, que in memoratis

finat

Congregationibus propofita , componi fub Cle-

Wtv

mente Xl. minimé potuit, reliquis omnibus, que

u

vt d

agebantur , curfum continuit, & eorum,quz jam

fancita fuerant, promulgationem impedivit. Qua-

Toti

;

re, cum Benediétus XIII. Pontificatum gereret,

W

idem negotium füfceptum fuit, & omnibus ite-

ye

rum diligenter examinatis , hzc, quz fübjicimus,

i

l

per allatam fuperius Conftitutionem : x quo :

QUXl

conftituta fuemunt ; Primo , ut reus ab immuni

i

loco deduci, & in carceres Epifcopi tradi poflit,

[

$00

fatis efle Indicia , que ad capturam decernendam faffi-

Vr

cere videantur : Secundo, ut Ecclefiafticus, crimen,

Vaf

de quo agitur, judicio fuo agnofcat; Ubj veró

Ti

N

efü-

W(profequitur Pontifex) ex proce[Ju informativo d

lt

']

per.

m

SS. D. N. BENEDICTI XIV.

87

1

"d

per conficiendo confTet de crimine excepto, ac infuper ad-

Ut

:—s

ver[us eundem extra&tum talia vefaltent indicia , ut cri-

men ab eo fui[Je patratum moraliter credi po[Jt (que qui-

?

|

i

dem indicia juxta regulas juris cocantur intra torturam )

f

[)

eo tantum cafu prefatum extrattum Miniftris , & Off-

itm

cialibus Curie facularis tradere & conficere po[Jit, ac de-

j

i

pidi

beat.

'Tertio, ne rei Judicibus Laicis tradantur ,

W

nifi , exatta tamen, receptaque prius ab ipfis obligatione

!

(

in forma juris valida re[Hituendi extrattum Ecclefie fub

Md

pona excommunicationis late fententie , INobis , ac pro

(

tempore exiflenti Romano Pontifici refervate , quatenus

Af

idem extrattus indicia contra ipfum acquifita in fuis de-

fenfionibus purget, ac diluat. — Quod , fi ea minime pur-

gaverit , & vere delinquéns vepertus fuerit , Curie fa-

'aia

culari in ipfum tali cafu, ut juris e[Je cenfuerit , agere ,

A

atque procedere liceat,

Eadem in Conftitutione Clementis XII. con-

tinentur , ubi pre cateris illud Benedi&i Confti-

| r

tutioni additum fuit, quoties de homicidio deli-

ib

berato , vel per infidias, aut etiam per rixam pa-

f

trato judicium ftatuetur (nifi fortuito , vel pro

g

vitz defenfione contigerit) fatis effe in Ditione

Ecclefiaftica, ut foro fzculari reus committatur,

mpeüir:,lä

v

non quidem indicia ultra torturam , uti Benedictus

precepit, verum id fieri poffe , ex acquifitis , feu

fabminiftvatis indiciis ad torturam tantum fufficientibus ;

n

quod eo folum confilio fancitum fuit, ut morta-

f

lj;

ioue:-ï

lium audacia in patrandis tam frequenter homici-

diis comprimatur, cüm id prefertim plurimum

etiam Decefforum Pontificum comprobetur.

Nam Clemens VIIL jurisprudentiz laude clariffi-

l

mus, poftquam Farinaccii & Falconii Confulta-

i

tiones expendit, quosdam homicidii reos, qui in

iti

m

Sacras

D

j

88 NOTAB. CONSTIT. AC DECLARAT..

n

Sacras /Edes fe receperant, Laico Judici tradi im-

peravit : Si tamen prius fummarie , fanpliciter, & ex-

j

1.

ju

trajudicialiter , & quantum pro confcientie tue informa-

tione fufficere po[Je videbitur , illos bomicidium predittum

j

J 5

perpetra[]e, aut illi cooperatos , feu, àn illo culpabiles fuiJ-

fe (t). Infuper peculiaris Congregatio juffu Cle-

i

J]

mentis X. convocata epiftolam confecerat, in qua

hec fententia legitur : Ut juffitie exercende nullum

j

V

Hu;q

impedimentum afferatur , Santlitas Sua Eminentie Ve-

fire permittit ut. fuficientibus ad. tormenta indiciis , ut

D

veus faera Immunitate indignusg declaretur.

(jv

;0T

jtderin

G. VIII.

fs T

JDe ponis , que bis eriminibus exceptis infligun-

tenpi

Zur

J at

l

buety,

ei propriis Judicibus traditi , legum auctorita-

juntr

te puniuntur, uti decernünt iidem Pontifices

Ti C

Gregorius, Benedictus, & Clemens XII. qui Pe-

Qu

tri Sedem feliciter occupat.

Cüm ipfe non mo-

Qp

do deliberatum homicidium , uti Benedictus an-

Lul74

tea conflituerat , fed ex rixa pariter commiffum

mpmai

jisdem penis plectendum fanxerit, hifi cafu, vel

lag

pro.vite defenfione evenerit , ne locus excufa-

V

tioni fuperfit, & ne impotens quedam iracundia

imu! g

ad reum protegendum de more afferatur, fanxit,

(j

juffitque Pontifex confuetum mortis fupplicium

(j

indici, fi occifor prixus rixam excitaverit.

Id

Atj ;

Rome&, & per univerfam Pontificum ditionem,

f

ac potiffimum Bononiz, ejusque Diccefi obfer-

vandum precepit: Occifor pema pariter ordinaria

0tni-

pum'atur » licet bomicidium fecutum fit in rixa ,. fi b

cida

m

SS. D. N. BENEDICTI X1V.

89

Uülfl [Ia-r x

eida vixe au&tor fuerit

i

N

Ita per eandem Clementis

XII. Conftitutionem decernitur, in qua preterea

Vi

AU

illud cautum fuit: Utque calor iracundie à pena or-

dinaria delinquentem mu[quam eximat , ubi inter tempus

,

L

vix€ , ac patratum bomicidium fex borarum fpatium in-

iil

i

terce[Jerit , id fufficere volumus , ut veus ad-a&us extra-

i

lg

2

neos diverterit , vel diverti[Je debuerit. Alia fapienter

ab ipfo Pontifice pro coércendis homicidiis ftatu-

]

tafunt, qua in eadem Conftitutione defcribun-

WA !

tur.

Difüimulare hic non poffumus aliquos, qui

boni jurisperiti exiftimari volunt, eo devenifle,

ut non rnodo familiaribus, fed etiam fcripto con.

tenderint ex veteri faltem confuetudine in Pon-

tificia Ditione capitali fententia damnari nemi-

i

nem poffe, qui fcelus antea confeffus non fuerit.

Id autem criminofi homines adeo pro certo ha-

buerunt, ut penas fcelerum fe nunquam daturos

j

uc'rqgiu

putaverint , fi tormentis ada&ti illa denegarent,

:

Ti

li

vel Confeffionem tormentis expreffam minimé

W

gl

confirmarent.

Qua de re Pontifex hanc falfam

30

opinionem his verbis improbavit : INeve pretextu

erronee , & nunquam approbate confuetudinis fioe in-

ï&ï&ü&»l?

&

n

terpretationis quispiam decipiatur , ad omnium & fingu-

lorum memoriam [erio revocamus, preditta pena ordina-

j

via teneri nedum ore proprio bomicidium confe[Jos , fed et-

ian, qui de commi(Jo bomicidio juxta Syuris Canonici ac

Civilis difpofitionem, quam in ceteris quibuscunque deli-

f

(l

Gis fartam te&amque fore volumus, convi&i fuerint,, qui-

1

exc i

busvis pretenfis ufu & flilo , rebusque

judimtis in con-

(E

irarium qminimà attentis.

«

,.,M.*"'

Fy

& IX

99 NOTAB. CONSTIT. AC DECLARAT.

g

gl IXI

s

jl

De reis , qui facri 21fylz' ünmunitate gaudent.

n

Hi

s criminibus folum exceptis, qua füperius e-

(

numeravitnus,reliquis omnibus facrorum lo-

yg

corum immunitas conceditur.

p

De his agendum

fupereft. Ac primum in memoriam revocandum

ü

Mol

eít , quod ejusmodi rei, fi extra locum immunem

eaperentur , ftatim per dolum fe ab afylo facro

sl

dedu&tos fuiffe olim affirmabant, & licet contra-

AU

rium probaretur , tunc non femel id contigiffe ,

lam

j

fed quater etiam afferebant, teftesque paratos ad-

ha

ducebant, qui falfo rem jurarent: fed illud gra-

)

vifiimum, & non ferendum erat, quod, cum femel

tifefe

CUme)

fe per dolum abreptos à facris locis oftenderent,

etiamfi nova deinde crimina patrarent, in afylum

EU

tf

reftitui debeant , ubi poft tot maleficia per ini-

quam fimulationem conquiefcerent.

Qua de re

s.

Clementis XI. juffu peculiaris Congregatio con-

Ht

ftituta fuit, ut hec prava confuetudo falutari ali-

doms

quo confilio de medio auferretur. 'l'unc opinio-

N

nem noftram defcriptam exponere coacti fermo-

stf

nem fuper hac re pro noftri ingenii imbecillitate

fib f

typis edidimus. Primo nullam in Jure Pontificio

1, f

legem reperiri advertimus, que immunes eos de-

r

claret , qui poftquam ad loca facra perfugerint,

'tt,

Jonge abipfis deindecapiuntur, nifi forte per vim

abftrahantur.

In Concilio folum Aurelianenfi de

Tdhay

illis, qui dolofe à facris afylis deducuntur, mentio

QOU

habetur (u): feu vi , feu dolo abfirabere, aut folicitare

Wj

forta[Je prefumpferit &c. eo tamen, qui abftrattus, prius

W

Fcclefie ve[lituto. 1d vero Concilium, cum peculia-

f

re unius provincie fuerit, illius folum terminis

ls

con-

L

Ss. D. N. BENEDICTI-XIV.

9I

concluditur. Infuper expofuimus, etiam fi dolo

!tis

fedu&i incolumes effe debeant, nullum in pofte-

rum doli fufpicionem futuram effe , fi publicé de-

i

claretur, ne à facris locislonge abfcedant, nec ul-

AO

lo artificio moveantur , qui ob aliquod fcelus ad

ï;S ngjg;

illas confugerunt, aliter, nii aperta vis interceffe-

t

rit, doli excufationem minime profuturam ; eo

| (mmune:

fane pacto,quo fe deceptum queri non poteft, qui

IT n

ex aliquo loco in carceres rapiatur, ex quo pritti-

ul COI?[[;.

na immunitas fublata fuit, fi per Tabellam janue

il

affixam idem locus immunitate carere indicetur.

N

In hanc fententiam Innocentius III. olim refpon-

dit (w): Nec obftante dolo, quo fe proponebant

À ORE

j

.

fuiffe fedu&os , cum talis dolus non tam ad cir-

Ql

cumventionem przdictorumCiftercienfium,quam

Vij

adfatuitatem eorum debeat retorqueri. Cum hanc

mpri

noftram opinionem Congregatio adprobaffet, die

(uder

22. Dec. À. 1716. Decretum promulgavit ipfius

«quio u

Clementis XI. auctoritate firmatum, quod deinde

um

In

ad omnes Italie Epifcopos transmiffum fuit,

lutg:

eo ftatuitur: ut de cztero illz duntaxat extra&tio-

nes fuffragentur, que aut violenter patrate , aut

coafjiæ«

AUA

fub fide Salvicondu&tus ab aliquo Judice ordina-

rio, feu Delegato conceffi , ac fübfcripti fecut

lus

fuerint, qui tamen Salvuscondu&tus fuffragari po-

terit, pro tempore tantum in eo prafcripto.

Quondam immunitatem, & vitam fibi compa-

hr

rabant, quiSacrarum /Édium vel Regularium do-

morum perfugium obtinuerant. CurabantEccle-

fiaftici , ut crimina falutari peenitentia expiarent,

nec ab iisdem afylis decedere illos finebant, ante-

quam divinz juftitiz rite fatisfeciffent. Furem ce-

j

leberrimum à fupplicio S. Bernardus eripuerat,id-

unüf"

que

$

92 NOTAB. CONSTIT. AC DECLARA T.

|

HWPOU

que comiti Theobaldo moleftum , ingratumque

fuerat, qui impunitum furem dimittere egro ani-

du

atl

Q

mo patiebatur. Quam ob caufam S. Bernardus his

i p

verbis ad ieum fcripfit: 7ü illum decreveras brevi

s]egs

Jbplicio, &5 interitu momentaneo confummari ; fed ego eum

0a

faciam diuturno cruciatu , & morte longi[fma mori. . Tu

m

furem appenfum per unum, aut per plurimos dies mortuum

in patibulo remanere permitteres ; ego cruci affixum per

sglori

ziore

annos quamplurimos faciam in pena jugiter vivere , &

pendere. Ita revera aecidit: Furem ad Monafterium

M

M

Clarevallis perduxit, inter Monachos cooptavit,

tudto

ibique per triginta annos poenitentia incredibili

du

confe&um detinuit. Hujus generis exemplarerum

g 6

facrarum Scriptores plurima commemorant.

W

um d

fisenad

Nunc autem , qui facrum afylum ample&tun-

tur, non quidem de zterna falute comparanda,

dfeput

fed potius de novis criminibus patrandis cogitant,

& eodem afylo (uti fepius contigit) impudenter

D

abutuntur. Id profecto,fi in hac Civitate,vel Dice-

[5

MA

cefi contingat, opportunum malo huic graviflimo

qui

"

remedium excogitabitur. Nam vix ejusmodi im-

DI

pudentia nobis delata, ac probata fuerit , ad eas

t

ponas , que neceffarie funt, deveniemus , prout

ümir

SacraImmunitatis Congregatio nobis concetlit, a-

tl

liasque, fi opus fit,ab eadem Sacra Congregatione,

Yi

vel ab ipfo Summo Pontifice facultates impetra-

Ws

bimus. Ut vero falfa opinio, que in vulgus ema-

lits

navit, penitus diluatur , Sacras AEdes ea de caufa

inftitutas , ut criminofi homines fuam audaciam

'(([p

lr

tueantur. Sciant univerfi, preter ea fcelera , qui-

bus omnis immunitas jure negatur, fi ceteraquo-

i

que gravia fint,vel fzpius admittantur, tunc Sum-

t

mi Pontificis,vel Sacre Congregationis au&torita-

t

te

Es

—

m

SS. D. N, BENED!CTI XINV.

93

Is

te interpofita, in carceres Ecclefiaftici Judicis ex

gmg'

Ifï

V

loco immuni reos poffe detrudi nomine Ecclefie,

caufaque ipforum cognita paenam conftitui , non

quidem pro fceleris ratione,& gravitate;fed aliam

extra legis ordinem benigniorem, ut fimul juftitia

Wil

in reos adminiftretur , & Ecclefiz ratio quedam

ln

ducatur, quemadmodum íüo exemplo docuit

[M

"Theodoricus, qui cum de Jovino Collegz fui in-

N

terfe&tore ad Fauftum Prafectum fcriberet, hec

1!51"5]

habet(x): Sed confcius fa&i fui inter Ecclefiz fe-

li

pta refugiens declinarefe credidit prefcriptam le-

gibus ultionem. Vulcanicae Infulz perpetua rele-

gatione damnamus, ut & fancto Templo reveren-

"

tiam habuiffe videamur, nec vindictam crimino-

fl

fus evadat in totum , qui innocenti non credidit

D

effe parcendüm.

n

1

X.

gt

Quid agendum fit Parac

is pof? banc in[Titütionem.

yiDie

gl

S

eries hujus noftre inftitutionis finem , caufam-

que ipfius fatis oftendit; videlicet, ut Parochi

junds

omnes in Civitate, ac Dicecefi ea cognofcant, qu

'lm,'z;'::

T

veteri, recentique Jure Pontificio de Sacrarum 7E-

N

dium immunitate perfcribuntur; utque certiores

fiant de reis, qui facri afyli beneficio carent,& qua

ratione ii contineri debeant,qui poft aliquod faci-

nus ad Ecclefías perfugiunt. SanctitasSua per eas

m

Litteras Sac. Congregationis , qu: die 19. Martii,

ut füperius expofuimus, date fuerut, juffit nos in-

dv

dicere Parochis urbanis , & totius noftre Dioece-

fis,ut Fefto dieinter Miffarum Solemnia,fanéto pritts

u

gt

X

Evangelio declarato , ea crimina populo denun-

cient, quz SacraImmunitate deftitauntur. Quare

j g

Summo Pontifici morem libentiffime gerentes,Pa-

tochis

s

04 N OTAB. coNäTlT. AC DECL ARAT.

jpn

rochis precipimus , uthoc anno , & in pofterum

| "'*"mdl

quotanni id, quod nuper propofitum fuit,univerfi

H

(l

perficiant. Hortamur etiam, ut pro re facilius ge-

renda percurrant ea, que $.4. & $. 5. hujus infti-

)

ia

tutionis continentur..

"Ti

1]

ui Apoftolicas Conftitutiones , illasque po-

tiffi mum Benedi&i XIII. & Clementis XII. fecum

afb

reputavit, plane intelliget, eos Pontifices pro ftu-

a

TT

dio, curaque fufcepta ad nefarium homicidii fce-

lus impediendum commendari fummopere debe-

d

re, cum in Ditione Ecclefiaftica nimis frequenter

av

perpetretur. INos quidem , ne extert gentes ex-

impt

horreícant, pretermittimus lomicidia recenfere,

g

domicd

quz folum ad Congregationem negotiis ftatus con-

fultandis prepofitam Romam fingulis annis defe-

b

rantur.

Inter illa minime adnumerantur hotici-

defenf

dia, que tum in Urbe, tum in Legationibus Ferra-

Tfcent

rienfi,Bononienfi,Ravennate,atqueUrbinate per-

felini

petrantur,pro quibus examinandis alie peculiares

n r

Congregationes defignate funt. lisdem Litteris,

tbetmin

Ti IN

quas modo memoravimus , impellimur Parochos

admonere, ut hujus teterrimi fceleris magnitu-

W

dinem , facilitatemque graviffimis verbis often-

prany

dant, & vehementer infeétentur: Qui bominem occi-

Qlic

t

!

st

:nï

dit , (inquit Philo de fpecialibus legibus) qui bomi-

nem occidit, appellatur bomicida, fed vevera e[t [acrilegus,

N

& quidem infignis ; quippe qui perpetravit [acrilegium

DT

tnaximum, fublata & mundo re pretiofiffma , facratifJamna-

(l

que, quando nibil efl. Deo taim fimiles quam boc figillum pul-

ïff/li.fz;

cherrimumexpre[[um & matrice pulcberrima, ad exemplar

(l

ádec rationalis effittum. San&tus vero Cyrillus ita ho-

[ q

lil

o

micidam alloquitur (y): Ut mibi, fare, age,Salvato :

[

ris legem collocafti,&? quidem, qui te Chriflianum e[Je con-

U

füebare 9 *violas nempe cbaritatis [antliones , teque in im-

nj

mitem

L

SS. D. N. BENEDICTI x1vl

95

&l[]

Mil

mitem Beftiam immutatum fuife, & in färitazæm naturee

li

l

inimicam incidi[Je non fentis. Sed quoniam formidine

It

ponne nefarii homines à maleticiis removentur ,

d

t

ideo populo de homicidii gravitate differentes ex-

plicabunt celebre illud, ac vulgare effatum , locum

Iliquy

immunem arripiam minime profuturum ; nam pro-

Al

1

pofitam fibi immunitatem pro certo amittent. I-

uT

"

d

nanem preterea fpem , vanasque illorum cogita-

mi

tili f

tiones adfirmabunt, qui caufam criminis feliciter

(

abfolvi poffe, & ab omni periculo ingolumes pre-

l

ftantium virorum gratia, & commendatione bre-

vi fe in patriam reverfüros confidunt. Pontifex e-

nim Principibus etiam viris facultatem ademit, ut

homicidas ejusmodi abfolverent, vel data fide pu-

A

blica dimitterent. Nihiletiam proderit pro vitee

QR

defenfione , fi capti commiffum crimen audaécter

duf

inficientur, tormentorum vim fuperent, vel con-

Vintope

feflionem tormentis expreffam poftea nonconfir-

t

ment. Nam ea juris norma fervanda eft,ut rei vel

Ut

ob criminis confeffionem, vel indiciis, ac teftimo-

a

niis convi&ti debito füpplicio puniantur.Tandem,

ut uno verbo omnia complectamur, illud Genefis

Mu

preceptum fine ulla dubitatione obfervabitur (z):

i

Quicunque effuderit bumanum [anguinem , fundetur fan«

cuis illius ; ad imaginem quippe Dei fa&tus eft bomo. ldem

habetur Exodi cap. 21. Qui percu[Jerit bominem vo-

lens occidere , morte moriatur. Poftremo idem judi-

cium Sané&ti Matthzi cap. 26. decernitur: Omnes,

gui acceperint gladium , gladio peribunt.

i

"

(&) Ia Dec. q.4. cauf.17. (£) L.unica c. de bis, qui ad fa.

j iu

fuds. (c) De iis,qui ad Ecclef. cozfugiunt. (d) Homil.ig Eu-

tropium. (e) Num.c. 45. Deut. c.19. Jofue c.20. (f) Lib.2,

/fly

11]

Reg.c.2. (g) 4Autent. de mandatis Principum $. Sed neque.

y

Item interpvet. ad Ganon. ficut autiquitus , in ea verba , nifs

M

putüi-

T

96-NOTAB. CONSTIT. AC DECLAR. &c.

publicus.yz.quaft.4. (b) De veteri & nova Ecclef. difciplina

j

pavt.2. lib.3. c.98. [ub n.u.. (0) Cap. Immunitatem, de Imia-

nitate Ecclefiarum. (k) Lib.10. (1) Cap.1. de Homicidio. (m)

Conft.i. to1,Bull.Roman. (2) Conft.12 t.2. Bullar. (o) De

V

Sacrovum Immunit. lib.3. c.16. infiae. (p) Tom.2. Bull.Rom.

j

(4) Conf. 76. n.2. & feqq. (v) Singul. cent.. fin.143. m.2. (5)

N

v

In Coument. fub c. Inter alia de Immunuit. Ecclefiaft. (t) Im

Litt. Apoft.die 6.Febr.edit. apud Genueufem in Praxi Cur. Ar-

i

cLiep.Neapol. c.76. fab n.2. & apud Pellegrvigum de Immunit.,

€.7- fub n.a1. (u) Aclum fuit amao y41 t2 Conc.Gener.Regit

editionis Pavif. impveffum babetur an.1712.. (w) Cap.1. Cum

dilecfus de iis,qui viynetusve &c. (x) Cafftodorus lib.. epift,

47. (9) Homil.8. Pafcbal. (2) Cap. g.

l

ADDITIO

HuicInftitutioni Paftorali SS.D.N. BENEDICTI

XIV.addo Declarationem Ser. ac RRi Epifcopi Augus

ftani, JOSEPHL, LANDGRAVII HASSL/E, qua contine

tur in Encyclica ad fuum Clerum,data 15. Maji 1748.

numero XII. & fic habet:

À

üm experientia multifariam compertum fit, Militiz,

Te

)»

" fpreta Jurisjurandi Religione , defertores non raro

» ad loca facra confugere, non tam ut per Ecclefiz pie-

, tatem vitam prorogent, quàm ut Ecclefiam ipfam pra-

J V

,€concepte iniquitatis fibi quafi Miniftram , ipfamque

, defertionem fecurius moliantur, & exequantur ; juxta

»mentem SS. Canonum & $. Congregationis Cardina-

»lium Immunitati Ecclefiaftice przpofitorum, iftiusmo-

»di confugis , quamdiu in a&u defertionis funt, Afyla

» nequaquam patrocinantur, fed ipfi, fi Militiz femel li-

, bere addixerint, tanquam res furtiva, per defertionem

, Principi ablata , ad fimilitudinem fervorum , reftitui

» débent, prius tamen per Supremum Magiftratum , cu-

f.

,,Jus eft jus aggratiandi, praftita fufficiente cautione, de

, non inferenda morte, aut mutilatione, aliave gravi pce-

»na, prout Noftrum erit defuper cognofcere. Quodfi an.

»tehac profugi, & poft pcenitentia du&i fub figna redire

5 Voluerint, tanquam criminíis non excepti rei excludi ab

f;

» Afylo nequeunt,cum Secularí tàmen Judicio pro remi-

* sfione vel moderatione poenz , uti fupra,

h

» compofitio fieri poterit,

r

Cf L

N

v

N

15

Hï-?w

j

i.

|

d

3SN

hn

/7

;.'üb.iü

X

SS

xxr

RS

)P

z

] (QL

d

NSS

1)

W

r

E

N

l.

s

A

E

d

SS

7

[

U//

LA

lgl

/

)

:

(

(:;)

E

—

( m

QT

t

Mi [m

Mj

Propofitiones

"

damnatz,

J

juxta

Mil

TO fdt)

hia p

Ordinem materiarum

j "

coordinatae.

Iudex.

$. 1.

De actibus humanis & confcientia.

k

2.

De libero arbitrio & voluntario.

j

3'

De Legibus.

ul

y d

De peccatis errores hereticales,

xchldi'f?

5.

De peccatis errores morales.

p

A

1j

Propof. damn.

5. 6.

g.

IN D E *xX.

$. 6. De preceptis Decalogi.

h

7. De preceptis Ecclefie. -

8. De fide & fpe.

9. De charitate

10. De charitate proximi.

De contractibus.

f

12.

De Clericis & Regularibus.

13

De beneficiis & fimonia

14

De Sacramentis, Baptifmo, Con-

firmatione , Matrimonio

Du

15

De Euchariftia & Sacrificio Miffz.

16.

De Poenitentia, ejus Miniftro, &

Indulgentiis.

!

17

De natura

authoritate

& variis

Decretis Ecclefiz.

Fl

D

18

De Deo, Chrifto, B. Virgine, &

f

Angelis.

19.

Dehomine in ftatu nature integre,

lapfe, & reparata.

Mi

20.

De Gratia Bajaniftarum.

3

al

2I.

j

De juftificatione & merito Bajani-

Vnü

ftarum.

29.

UR

De Gratia Janfemftarum & Ques-

'1]

nelliftarum.

i5 20

23.

De Quietifio Michaélis Molmo».

VDere

24.

De ftatu habituali perfectionis per

nj

amorem defintereffatum F ene-

!j

lonii.

A

N j

Pro-

£ oz

3

Propofitiones damnata,

ordine

fmateriarum coordinata.

I.

.

$

De actibus bumanis , & (074]5ientiq.

|

Nfo

hi

I

on licet fequi opinionem probabilem, vel

r

N

inter probabiles probabiliffimam. — Zlex.

VIII. 1690. 3.

2. Generatim, dum probabilitate five!intrin-

s

feca five extrinfeca, quantumvis tenui, modo

à probabilitatis finibus non exeatur, confifi ali-

hn

quid agimus, femper prudenter agimus. Jnnocent,

XI. 1679. 3.

3. Si liber fit alicujus junioris & moderni,

1']

j

g

debet opinio cenferi probabilis, dum non con-

ftet, reje&am effe à Sede Apoftolicatanquamim-

probabilem. Zlex. VII. 1665. 26.

u

4. Quando litigantes habent pro fe opinio-

nes eque probabiles, poteft judex pecuniam

j

tU

accipere pro ferenda fententia in favorem unius

J

prealio. Zlex.VII. 1665. 26.

5. Probabiliter exiftimo, judicem poffe ju-

| f

dicare juxta opinionem etiam minus probabilem.

Annocegt. XI. 1679. 2.

n

A 2

PROPOSITIONES DAMNAT X.

m

4

6. Ab infidelitate excufabitur infidelis non

x

credens, du&tus opinione minus probabili. funoc.

äangmi';

XI. 1679. 4.

7. Ubi quis invenerit do&rinam in Zuguf?ino

clare fundatam, illam abfolute poteft tenere, &

docere, non refpiciendo ad ullam Pontificis Bul-

Dd

lam. Jiex. VIII. 1690. 30o.

f'

$ x

o n

l

De libero: arbitrio, €? «oluutarie.

ii

ftatu naturz lapfz ad peccatum moftale &

,W

i In

demeritum fufficit illa libertas, qua volun-

lí

tarium ac liberum fuit in caufa fua peccato ori-

M F; M

ginali, & voluntate Adami peccantis. Zlex. V III.

MA

QH nb

169o. I.

2. Pelagianus eft error, dicere, quod libe-

LU

rum arbitrium valet ad ullum peccatum vitan-

dum. Aaji 28.

s

ln

.9. Liberum arbitrium fine gratie Dei adju-

torio nón nifi ad peccandum valet. Baji 27.

I Y

4. Quod voluntarie fit, etiamfi neceffitate

lii

fiat, libere tamen fit. Baji 39.

lt

s. Is libertatis modus, qui eft à neceffitate

n

Y

AW

füb libertatis nomine, non reperitur in fcriptu-

W.

ris, fed folum nomen libertatis à peccato. Dají 41.

li (l

6. Sola violentia repugnat libertati hominis

Vil

N

naturalj 1

177]

Baji 6 6.

cat etiam damnabiliter in eo,

]i

haj 67.

E

*- demerendum in ftatu

h

J

M

ur in hominelibertas à

necefli-

ll

PROPOSITIONES DAMNAT/ .

E

1

1blh

neceffitate, fed fufficit libertas à coa&tione.

L

Janfénii 3.

LÁn

ln

[j

$.

3.

H U

1

De Legibus.

1. B2opulus non peccat, etiamfi absque ulla

caufa non recipiat legem à principe pro-

mulgatam. Zlex.V III. 1665. 28.

2. Definitiva hec fententia :

Deun . bomini

nibil impo[fibile precepiffe , falfo tribuitur Augufti-

no, cum Pelagii fit. Baji 54.

3. Prava defideria, quibus ratio non con-

V

A].

fentir, & que homo invitus patitur, funt pro-

hibitz precepto: JNon concupifces. Baji so.

u

li

4. Concupifcentia five lex membrorum, &

LY

jiti

prava ejus defideria, que inviti fentiunt homi-

nes, funt vera legis inobedientia. Daji 51.

ju

5. Motus pravi concupifcentiz fünt pro ftatu

hominis vitiati prohibiti precepto: ZVon concu-

Jces.

Unde homo eos fentiens, & non confen-

tiens, transgreditur preceptum: JNon concupi-

-

Jiess quamvis transgreffio peccatum non depu-

tetüt. u75

6. Quamdiu aliquid concupifcentie carnalis

in diligente eft, non facit preceptum: Dij/iges

Dominum Deum tuum ex toto corde iuo. Baji 76.

7. Homo ob füi confervationem poteft fefe

118

difpenfare ab ea lege, quam Deus condidit pro-

pter ejus utilitatem. Quesneli 71.

qu

t

n

À 3

$. 6.

l

6:

€

PROPOSITIONES DAMN AT £.

W

i

$ 4

n

'*1

De peccatis errores hereticales,

q

um

I. Nullum eft peccatum ex natura füa veniale,

j

fed omne peccatum meretur ponam

sternam. Baji 20.

2. Omne, quod agit peccator, vel fervitus

peccati vel peccatum eft. Baji 35.

li

3. Ad rationem & definitionem peccati non

pertinet voluntarium; nec definitionis quzftio

ARU

|

d

eft, fed caufe originis, utrum omne peccatum

debeat effe voluntarium. JBaji 46.

mitt

4. Unde peceatum originis vere habet ra-

gt

tionem peccati fine ulla relatione ac refpeótu ad

TU

voluntatem , à qua originem habuit. Baji 47.

r

5. Concupifcentia in renatis relapfis in pec-

& f

catum mortale, in quibus jam dominatur, pec-

t

catum eft, ficut & alii pravi habitus. Baji 74.

E

6. Peccatum originis eft habituali parvuli

M

voluntate voluntarium , & habitualiter domina-

L

tur parvulo, eo quod non gerit contrarium vo-

t l

]untatis arbitrium. .Et ex habituali voluntate

1

u

dominante fit, ut parvulus decedens fine rege-

Í " Di

nerationis Sacramento, quando rationiís ufüm

Vr

confecutus erat, .actualiter Deum odio habeat,

At

J

Deum blafphemet, & legi Dei repugnet. Baji 49.

f d

[:

7. Omnefcelus ejus eft conditionis, ut fuum

!s

authorem & omnes pofteros eo modo inficere

k j

poffit, quo infecit prima transgreffio. Baji 52,

A0f

8. Divifio immediata humanorum operum

i

TA

eft, quod fünt vel virtuofa vel vitiofa quia fi

VOf

homo eft vitiofus, & àgit quidquam, tunc agit

t

vitio-

!

PROPOSITIONES DAMNAT ZX.,

7

vitiofe; & fi eft virtuofus, & agit quidquam,

tunc agit virtuofe.

Quia, ficut vitium, quod

K

crimen dicitur, feu mortale peccatum, inficituni-

j ")

verfaliter a&tus hominis vitiofi, fic virtus vivi-

J

ficat omnes aétus hominis virtuofi. Hf 16.

fs

$. S.

JDe peccatis errores morales.

2MIST

wefi)

ccatum philofophibum, feu morale, eft

AU

z. Pe

a&us humanus difconveniens nature ra-

tionali & rationi.

Theologicum vero mortale-

hn

eft transgreflio libera divinz legis. Philofophi-

j

cum, quantumvis gravein illo, qui Deum vel

A

ignorat, vel de eo a&u non cogitat, eft grave

T

peccatum , fed non eft offenfaDei , nequepec-

m

catum mortale diffolvens amicitiam Dei, neque

a

eterna poena dignum. flexend. VIIL. 24. Zdug.

t

169e. 2

n

2. TTametfi detur ignorantia invincibilis juris

Vi*

nature, hec in ftatu nature lapfe operantem:

d

reipfanon excufat à peccato formali. Zlex.V'III.

hu

1690. 7..Dec. 2.

3. Comedere & bibere ad fatietatem ob fo-

j

Jam voluptatem non eft peccatum, modo nonob-

l W.

fit valetudini, quialicite poteft appetitus natu-

ralis fuis aCtibus frui. lnnocent, XI. 1679. 8.

&

4. Opus conjugii ob folam voluptatem ex-

)nä'l Sïlw

ercitum omni penitus caret culpa ac defe&u ve-

niali. Jnnocent. XT. 1679. 0.

operm

qu'm

5. Non tenemur proximum diligere a&tu in-

terno & formali. Innocent. XI. 1679. 1o.

a

W

A 4

6. Pre-

yWSl

8

PROPOSITIONES DAMNAT./£.

9

Ü

6. Praecepto proximum diligendi fatisfacere

i

poffumus per folos a&tus externos. Innocent. XI.

n

1679. II.

a

7.. Si cum debita mo

deratione facias , poteä

absque peccato mortali de vita alicujus triftari,

Qu

& de illius morte naturali gaudere, illam ineffi-

"

4 US,

caci affe&u petere & defiderare , non quidem

4

al

ex difplicentia perfonz, fed ob aliquod tempo-

rale emolumentum. Jnnoc. XI. 1679. 13.

(A d

j m

2. Licitum eft abfoluto defiderio cupere

mortem patris, non quidem ut malum patris,

i

m

as

fed ut bonum. cupientis, quia nimirum ei ob-

venturaeft pinguis hzreditas. Jnnoc. XI. 167 4. 14.

u

L

9. Licitum eft filio gaudere de parricidio pa-

rentis à fe in ebrietate perpetrato propter in-

guieil

gentes divitias inde ex hareditate confecutas,

Qp

tjb

Jnnoc. XI. 1679. 15.

10. Eft probabilis opinio, que dicit, effe

[

"ll

tantum veniale, ofculum.habitum ob dele&a-

tionem carnalem & fenfibilem, quz ex ofculo

xQu

rIX

d

oritür, feclufo periculo confenfüus ulterioris &

poilutionis. J4lex. VII. 1666. 4o.

Md

1r. Proxima occafio peccandi non eft fu-

hj

gienda, quando caufa aliqua utilis aut honeftas

fei

non fugiendi occurrit. /nnoc. XI. 1679. 62. .

&&me»

12. Licitum eft, quereredire&eoccafionem

hu

proximam peccandi pro bono fpirituali veltem

6 j

porali noftro vel proximi. /nnoc. Xl. 1679. 63-

| T

il

Id

.

6

ü

At l

JDe Præc'eþn

g

becalog'i.

ocare Deum in teftem mendacii levis,

[*

IV

&

non eít tanta irreverentia ,

propter

«

quam

ii

PROPOSITIONES. DAMNATJE.

9

4 a

WT

quam velit aut poflit damnare homigem. Innoc.

XI. 1679: 24.

2. Cum caufa licitum eft jurare fine animo

5

jurandi, five res fit levis, fivegravis. Inmoc, XT.

"

MR |

1679. 25.

3. Si quis vel folus, vel coram aliis, five

interrogatus, five propria fponte, five recrea-

t

tionis caufa, five quocunque alio fine juret, . fe

non feciffe aliquid, quod revera fecit, intelli-

LUPP' t

Ij

gendo intra fe aliquid aliud, quod non fecit,

Y

mx

velaliam viam ab ea, in qua fecit, vel aliud

10

quodvis additum verum, revera non mentitur,

nec eft perjurus. /nnoc. XI. 1679..26.

4. Caufá jufta utendi his amphibologiis eft,

Q

quoties id neceffarium aut utile eft ad falutem

Y

corporis, honorem, res familiares tuendas, vel

ad quemlibet alium virtutis a&um, ita ut veri-

(s ü

tàtis occultatio cenfeatur tunc expediens & ftu-

Z

d

diofa. Inmoc. XI. t679. 27.

xl

s. Qui mediante commendatione vel mu-

r

nere ad Magiftratum vel officium publicum pro-

motus eft, poterit cumreftrictionementali prz-

i

ftare juramentum, quod de mandato Regis à

fimilibus folet exigi , non habito refpe&u ad in-

tentionem exigentis, quia non tenetur fateri

M

crimen occultum. Jnnoc. XI. 1679. 28.

j

6. Nihil Spiritui Dei & do&rinz Jefu Chrifti

magis opponitur, quam communia facere jura-

menta in Ecclefia; quia hoc eft multiplicare oc-

cafiones pejerandi, laqueos tendere infirmis &

idiotis, & efficere, ut nomen & veritas Dei ali-

j ïeï'ïïz

quando deferviant confilio impiorum. Quesneli.

101. Clemens XI. 1713.

pïü

(

-

$

7 Pri-

IO

PROPOSITIONES DAMNATZÉ.,

;

Wf

7. Preceptum fervandi fefta non obligat fub:

4

mortali fepofito fcandalo, fi abfi

t contemptus.

JInnoc. XI. 1679. $5.

u

j

j

8. Satisfacit precepto Ecclefiz de audiendo

Sacro, quiduas ejus partes, imo quatuor, fimul

( b

à diverfis celebrantibus audit. Jnnoc. XT.

"]

w

l

1679. 53.

9. Licitum eft,

abfoluto defiderio cupere

Iü,*

mOortem patris, non quidem ut malum patris,

)

j

J

fed ut bonum cupientis, quia nimirum ei ob-

ventura eft pinguis hereditas. Jnmoc. XI. 13.

Y

:JQE'M:

Io. Licitum eft filio gaudere de parricidio

parentis à fe in ebrietate perpetrato propter in-

TM

gentes divitias ind

e ex þæreditate confecutas,

1 H

Innoc. XI.. 15.

P

o

II. Fas eft viro honorato occidere invafo.

RUE

rem, qui nititur calumniaminferre, fialiterhzc

j D

ignominia vitari nequit.

Idem quoque dicen-

d

D0n

|

dum, fi quis impingat alapam, vel fufte percu-

ul

tiat; & poft impactam alapam vel i&um fuftis

':Agaviü

.

fugiat. Innoc. XI. 30.

12. Regulariter occidere poffum furem pro

j

l

5(2

!

;

confervatione unius aurei. /npoc. XT. 31.

fs

13. Non folum licitum eft, defendere occi-

Ui

Wt

fiva defenfione, quz a&u poffidemus ; fed et-

iam ad que jus inchoatum habemus , &quz nos

LY

poffeffuros fperamus. Inmoc. XI. 32.

CUM

14. Licitum eft tam heredi quam legatario

ii

l

contra injufte impedientem, ne vel hereditas

qtjd

if

adeatur, vel legata folvantur, fe taliter de-

1[ u

fendere, ficuti & jus habenti in cathedram vel

uEDC

prebendam, contra eorum poffeffionem injufte

:

H

impedientem. Znmc. XI. 33.

h

I

|

ä

15. Li-

l

PROPOSITIONES DAMNATE.

11l

li

t

15. Licet procurare abortum ante animatio-

ltm' !]

nem fetus, ne puella deprehenfa gravida occi-

datur , aut infametur. Jnnoc. XI. 34.

Un

|:

omnem foetum,

16. Videtur probabile,

!]

quamdiu in utero eft, carere anima rationa-

/)

)

li, & tunc primum incipere eandem habere,

:

cum paritur, ac confequenter dicendum erit,

p

]

in nullo abortu homicidium committi. /nnocent.

! (l

2eieo s.

]

17. Vir equeftris ad duellum provocatus

l)

poteft illud acceptare , ne timiditatis notam apud

i j

alios incurrat. Zlexand. V II. 1665. 2,

3

W

18. Eft licitum Religiofo vel Clerico, ca-

lumhiatorem gravia crimina de fé, vel de fua

ij

religione fpargere minantem occidere, quando

lerjo

alius modus defendendi non fugpetit, uti fup-

(et

petere non videtur , fi calumniator fit paratus

Wt

vel ipfi religiofo vel ejus religioni publice& co-

fs

ram graviflimis viris predicta impingere, nifi

occidatur. Zlexand. VII. 1665. 17.

a

19. Licet occidere falfum accufatorem , fal-

fos tefítes, ac etiam Judicem, à quo iniqua cer-

l

T

to imminet fententia, fi alia via non poteft in-

nocens damnum evitare. Zlexand.V Il. 1665. 18.

A

20. Tam clarum videtur, fornicationem fe-

cundum fe nullam involvere malitiam, & folum

2

effe malam, quia interdi&ta, ut contrarium rae

tioni diffonum videatur. Jmmoc. XL 1679. 48.-

ss

T

21. Mollities jure naturz prohibitanon eft;

d

unde, fi Deus eam non interdixiffet, fzpe effet

bona, '& aliquando obligatoria fub mortali.

j

Jinoc. XI. 1679. 49.

22. Fa-

"

I2

o

PROPOSITIONES, DAMNATX,

22. Famulus, qui fübmiffis humeris fcienter

Qumnll

/emmd

adjuvat herum fuum afcendere per feneftras ad

"

ftuprandam virginem, & multoties eidem füb-

j

0i

feryit deferendo fcalam, aperiendo januam, aut

jl

quid fimile cooperando, non peccat mortaliter,

u

fi id faciat metu notabilis detrimenti,, puta, ne

"u

à Domino male tra&etur, ne torvis oculis afpi-

3

ciatur, ne domo expellatur. Jnnoc. Xl. 5I.

23. Eft probabilis opinio , que dicit, effe

tantum veniale, ofcalum habitum ob delecta-

tionem carnalem & fenfibilem, quz2 ex ofculo

oritur, feclufo periculo confenfus ulterioris &

pollutionis. Zlexand. VII. 1666. 4o.

?xwp

T

24. Vellicare genas & mamillas tangere Mo-

V

h

DN

l

nialium funt a&us fubimpudici de fe veniales,

& folum.ex pravo affe&tu & ex prava intentio-

d

DAT

ne mortales.

»02

f

Per fpeciale Decretum SS. D. N.

[ lyfn.'*

Benedittà XIV. & S. Congr. S. Officii 1744.

25. Permiffum eft furari non folum in ex-

trema neceffitate, fed etiam in gravi, Imnoc. XI.

z

1679. 36.

E XL

26. Famuli & famulz domeftice poffuntoc-

Q]

culte heris fuis furripere ad compenfandam ope-

ton

p

ramfuam, quam majorem judicant falario, quod

AA

l

recipiunt. /nnocent. Xl. 1679. 37.

1

27. lNon tenetur quis füb pena peccati mor-

fj

^

talis reftituere, quod ablatum eft per parva fur-

ta, quantumcunque fit magna fumma totalis.

M

ET

Jnnocent. XI. 1679. 38.

i

28. Qui alium movet aut inducit ad inferen-

dum grave damnum tertio, non tenetur, ad re-

:

ftitutionemillius damni illati. /umoc. XT. 1679. 39.

Áf

29. Quid-

ll

PROPOSITIONES DAMNATZ.

"s

! !'fi,ær

29. Quidni non nifi venialefit ,- detrabentis

m

authoritatem magnam fibi noxiam falfo crimine

il

* elidere? /nnoc. XI. 1679. 43.

W

3o. Probabile eft, non peccare mortaliter,

Yj

qui imponit falfum crimen alicui, ut fuam jufti-

Uta, n

tiam & honorem defendat; & fihocnon fitpro-

lii

babile, vix ulla opinio erit probabilis in Theo-

J!

logia. /nnoc. XI. 1679. 44.

j d

ibf

$.

£

M

RUR

oi"gulo

i

De prac

^ptis fccle 1.

xi Pr

eceptum fervandi fefta non obligat füb

mortali, fepofito fcandalo, fi abfit con-

gäixlr

temptus. /nnoc. XI. 1679. 52.

)

Teni

Ti

2. Satisfit precepto Ecclefie de audiendo

facro, qui duas ejus partes, imo quatuor fimul

J

à diverfis celebrantibus audit.

Innocent. XI.

16729::53:

o o

3. Nullus in foro confcientie Parochie füz

Yil

interefle tenetur nec ad annuam confeffionem,

nec ad Miffas Parochiales, nec ad audiendum

verbum Dei, divinam legem, fidei rudimenta,

morum doétrinam, quz ibi in Catechefibus an-

/11

nuntiantur & docentur. Zlexand. VII 1669,

4. Talem legem in hac materia neque Épi-

Ícopi, neque Concilia Provinciarum, vel na-

u

tionum fancire, neque delinquentes aliquibus

ponnis aut ecclefiafticis cenfuris mul&are poffunt.

"Alexand. VII. 1659.

j

u

5. Qui facit confeffionem voluntarie nul-

o

lam , fatisfacit Pracepto Ecclefig. Zlexand. V II

1665. I4.

»

937

6. Pra.

,U

u

14

PROPOSITIONES DAMNATZ,

n*)f

6. Precepto communionis annuz fatisfit per

facrilegam Domini manducationem. Znnoc. XI.

hn

1679. 55.

7. Frangens jejunium Ecclefie, ad quod te-

dl

netur, ncn peccat mortaliter, nifi ex contem-

ptu vel inobedientia hoc facxat puta, quianon

T

vult fe fübjicere pr&cepto. Alex. V1I. 1665.25.

8. In die jejunii, qui feepius modicum quid

$

comederit, etíi nótabllem quantitatem in fine

p u

"208

comederit, non frangit jejunium. lex. V/II.

1666. 29.

fin

9. Omnes officiales, qui in Republica cor-

M

poraliter laborant, funt excufati ab obligatione

L

jejunii, nec debent fe certificare, an labor fit

l

compatibilis cum jejunio. Jlex. V. 1666. 30.

fiüi

10. Excufantur abfolute à Precepto jejunii

TO

omnes illi, quiiter agunt equitando , utcunque

Vten

iter agant, etiamfiiter neceffarium non fit, &

M

etiamfi iter unius diei conficiant. Zlexand. V IF.

1666. 91

n

RU

1r. Non eftevidens, quod confuetudo non

comedendi ova & la&ticinia in quadragefima ob-

yl

1

TOU

liget. Z4lex. VII. 1666. 32.

NI

E;

ï

$. 8

WU

De Fide €? Spe.

lily

b infidelitate excufabitur infidelis, non

li

g

credens, du&us opinione minus probabili,

'590'4

Innoc. XI. 1679. 4.

». Fides non cenfetur cadere fub preceptum

l, j

MT

fpeciale, & fecundum fe. Innoc, X1. 1679. 16.

IY

n

3. Satis

Il

"J

PROPOSITLONES DAMNAT .

15

æhu'pe

9. Satis eft aCtum fidei femel in vita elicere.

A

nnoc. XI. 1679. 17.

4. Si quis à poteftate publica interrogatur,

T

dul

fidem ingenue confiteri, ut Deo & fidei glorio-

fum confulo tacere, ut peccaminofum per fe

:

"

non damno. /nmoc. XI. 1679. 18.

1663 2)

5. Voluntas non poteftefficere, utaffenfüs

n g

fidei in.fe ipfo fit magis firmus, quam meretur

If

pondus rationum ad aífenfum impellentium.

:

J

Annoc. XI.. 1679. 19.

6. Hinc poteft quis prudenter repudiare af-

J

fenfum, quem habebat fupernaturalem. /mnoc.

'11

XI. 1679. 20.

i

7. Affenfus fidei füpernaturalis & utilis ad

Ltf

.

falutem ftat cum notitia folum probabili reve-

as

lationis, imo cum formidine, qua quis formi-

f

det, ne nonfitlocutus Deus. Innoc. XI. 1679. 2 .

yn d

8. Non nifi fides unius Dei neceffitate medii

ml

neceffaria videtur, non autem explicita remu-

nerationis. [nnoc. XI. 1679. 22.

Qu

9. Fides late dicta exteftimonio creaturarum

i

fimilive motivo ad juftificationem fuflicit. Jmoc.

A 1619 7227

1o. Abfolutionis capax eft homo, quantum-

vis laboret ignorantia myfteriorum fidei, & et-

iamfi per negligentiam etiam culpabilem nefciat

myfterium Sanctiffime Trinitatis, & Incarnatio-

nis Domini noftri JEfü Chrifti. . Znnocent. XI.

1679. 64.

ir. Sufficit myfteria San&iffime Trinitatis

d

& Incarnationis femel credidiffe. Jmnoc

.

gnt. 2B

j

1679. 65.

m

12. Ho-

»

n

16

PROPOSITIONES DAMNAT/JE.

"T

12. Homo nullo unquam vite fuüx tempore

Wi 'LW

tenetur elicere actum fidei, fpei, & charitatis,

bl

ex vi Preceptorum divinorum ad eas virtutes

pertinentium. Z/exand. V II. 1665. s.

Ü K

ml

13. Quamvis.evidenter tibi conftet, Petrum

effe hzreticum , non teneris denuntiare, fi pro-

hs

/

barenon poffis. Zlex VII. 1665. s.

I4. Futilis & toties convulía eft affertio de

w

Pontificis fupra ceecumenicum authoritate atque

(mri

j

AT

fidei queftionibus decernendis infallibilitate.

Llex. VIII. 1690o. 29.

d

4 Tu

15. Bulla Urbani VIIL im eminenti de Janfe-

niftis eft fübreptitia. Zlexand. VIII. 169o. 31.

,UX

ii .

16. Libri prohibiti, donec expurgentur,

poffunt retineri, usquedum adhibita diligentia

TT

corrigantur. Z£lex. V/111. 1666. 45.

inqyls

17. Infidelitas pure negativa, in his,:quibuä

du d

Chriftus non eft przdicatus, peccatum. eft.

2b

68. Daji.

tsb

18. Omnia opera infidelium fünt peccata, &

s

ER

Philofophorum virtutes funt vitia. 25. Baji.

9. Neceffe eft, infidelemin omni operepec-

iif

care. Zlexand. VIII. 169o. 8.

20. Omne, quod non eft ex fide chriftiana

fupernaturali, quz per dile&ionem operatur,

peccatum eft. Zlex.V II 169o. 11.

21. Quando in magnis peccatoribus eficit

)

omnis amor, deficit etiam fides, & etiamfi vi-

l

dentur credere, non eft fides divina, fed huma-

Q

Eu

Ti

na. Zlex. VIII. 169o. 12.

Af

" 'l'lJ

22. Nulle dantur gratig, nifi per fidem. 26.

[iM,

li

Duesneli.

i

À

?')

Fis

P(d

i

PROPOSITIONES DAMNAT ,

17

lts

]u

23. Fides eft prima gratia, & fons omnium

Fum

aliarum. Quesneli 27.

d

24. Prima gratia, quam Deus conceditpec-

catori, eft peccatorum remiílio. Quesneli 28.

h

m

n

25. Extra Ecclefiam nulla conceditur gratia.

D

uesneli 29.

fertt

26. Fides juftificat, quando operatur, fed

ipfanon operatur, nifi per charitatem. Quesneli s r.

( d

27. Omnia alia falutis media continentur in

l

Jf

fide, tanquam in fuo germine & femine; fedhzec

fides non eftabsque amore &fiducia. Quesneli s2.

^

Wf

MA

28. Totum deeft peccatori, quando ei deeft

fpes, & non eft fpes, ubi non eft amor Dei,

Quesneli $7.

Ti

29. Si folus fupplicii timor animat peniten-

tiam quo hec eft magis violenta, eo magis du-

, quin

cit ad defperationem. Quesneli 6o.

m dl

3o. Dei bonitas abbreviavit viam falutís

claudendo totum in fide &precibus. Quwesneli 68.

VM

31. Fides, ufus, augmentum, & premium

Hl

fidei, totum eft donum pure liberalitatis Dei,

iV

(f

Quesneli 69.

$. 9.

De Charitate.

I. Bonitäs Obje&iva (a&uum humanorum)

confiftit in convenientia obje&ti cum na-

tura rationali.

Formalis vero (bonitas actuum

li

humanorum confiftit) in conformitate a&us

cum regula morum. — Ad hoc(pofterius, nempe

t jo*

ad bonitatem formalem a&uum ) íufficit, ut,

actus moralis tendat in finem ultimum interpre- ^.

Propof. damn.

B

tative,

w

18

PROPOSITIONES DAMNATZE.

tative.

»

Hunc (finem ultimum) homo non tene-

Kv

tür amare neque in prmmplo neque in decur-

fu vitz fuz moralis. Zlexand. V IlI. 1690. 1.

y

2. Àn peccet mortaliter, qui actum dile-

&ionis Dei femel tantum eliceret; condemnare

ï n

non audemus.. /nnoc. XI. 1679. 5.

3. Probabile eft, ne fingulis quidem rigoro-

fe quinquenniis per fe obligare preceptum cha-

ritatis erga Deum. Znnoc. XI. 1679. 6

4. Tunc folum obligat (preceptum charita-

(

J

tis), quando tenemur juftificari, & non habe-

mus aliam viam, qua juftificari peffumus. Znnoc.

Dii M

T

XIL 3679. 7

5. Charitas perfe&a & fincera, guz eft ex

j

jj

corde puro, & conícientia bona & fide non

fi&a, tam in Catechumenis, quam in peniten-

ubus, poteít effe fine remiffione peccatorum.

Baji 31

6. Charitas illa, qus eft plenitudo legis,

U*M

j

non eft femper conjun&a cum remiflione pecca-

torum. Baji 32

1 U

7. Catechumenus jufte, re&e, & fan&e vi-

vit, & mandata Dei obfervat, ac iegemimplet

U"lmbn

per charitatem.ante obtentam remiffionem pec-

A QU

catorum, que in baptifmi lavacro demum per-

cipitur. Baji 33

AW

Ü

liem : Non eft vera legis obedientia, qu&

J f

fit fine charitate. Baji 16

II

"

H(

8. Homo exiftens in peccato mortali, five

um

in reatu eterne damnationis poteft habere ve-

!ul

Itf

ram charitatem ; & charitas etiam perfecta pot-

&|

ir)

eft confiftere cum reatu zterne damnationis.

N

Baji 70.

whf

:

9. Omnis

!t

PROPOSITIONES DAMNAT X.

I9

Ut

9. Omnis amor creature rationalis aut vi-

tiofa eft cupiditas, qua mundus diligitur, quze

Áf

à Joanne prohibetur, aut laudabilis illa chari-

p d

tas , qua per Spiritum San&tum in corde diffufa

"ldem j

Deus amatur.

Daii 38.

In omnibus fuis actibus

peccator fervit cupiditati dominanti. Baji 4o.

naturalis

nrj

10.. Diftin&io illa duplicis amoris,

tni

fcilicet, quo Deus amatur ut author naturæ &

gratuita, quo Deus amatur, ut beatificator, va-

du

na eft & commentitia, & ad illudendum facrls

1 hk

literis & plurimis veterum teftimoniis excogita-

bM

fa. B4ji 34.

Ia Do&orum diftin&io, divine legls man-

quin

data bifariam impleri, altero .modo, quaántum

w

ad preceptorum operum fübftantiam tantum,

D pai

ltero quantum ad certum quemdam modum,

AGLOTU

videlicet fecundum quem valeant operantem

perducere ad regnum eternum (hoc eft ad mo-

dum meritorüm) commentitia eft; & exploden-

) g

u

da. Baji 61.

Iiem : la quoque diftin&io, qua opus dici-

r

tur bifariam bonum, vel quia ex obje&to , &

omnibus circ lmfï;antuo rectum eft & bonum,

quod moraliter bonum appellare confueverunt;

vel quia eft meritorium regni aterni, eo quod

fit à vivo Chrifti membro per Spiritum charlta-

)9

tis, rejï(:leuda putatur. Aaji 62.

Omnis humana actio deliberata eft Dei

v i

N

dlleätlo vel mundi; fi Dei; charitas Patris eft

w]

Si mundi; concupifcentia carnis, hoc eft, mala

: Nme

eft. Zlex. VIHL 1690. 7

od

12. Intentio, qua quis deteftatur malum, &

g

profequitur bonum , mere ut coleftem obtineat

pa

glo-

T

y

20

PROPOSITIONES DAMNAT E.

j

riam, non eftre&a, nec placens Deo. Zflexand.

f

?[m

V1II. 169o. 1o.

p

I3. Quisquis etiam zterne mercedis intuitu

Deo famulatur, charitate fi caruerit, vitio non

&;;nm

yn

V

caret, quoties intuitu licet beatitudinis opera-

tur. Zlex. VIIT 169o. 13.

;VSOSac'

14. Non funt nifi duo amores, unde voli-

Pt

tiones & actiones omnes noftre nafcuntur;

as

Amor Dei, qui omnia agit propter Deum, quem-

,O

queDeus remuneratur; & Amor, quo nos ipfos,

ac mundum diligimus, qui, quod ad Deumrefe-

ln Des

y D

rendum eft, non refert, & propter hoc ipfum fit

malus. Quesneli 44.

m at

V d

15. Amore Dei in corde peccatorum non

amplius regnante , neceffe eft, ut in eo carna-

hg

Qu

lis regnet cupiditas , omnesque a&iones ejus

corrumpat. Quesneli 45.

r D

16. Cupiditas aut charitas ufum fenfuum bo-

sl

num, vel malum faciunt. Quesneli 46.

k m

17. Obedientia legis profluere debet ex fon-

( N

tl

te, & hic fons eft charitas, quando Dei amor

eft illius principium interius, & Dei gloria ejus

EY

finis, tunc purum eft , quod apparet exterius,

LO

alioquin non eft, nifi hypocrifis, aut falfa juftitia.

ïadicjunx:

f

Quesneli 47-

18. Quid aliud effe poffumus, nifi tenebrz,

Iem

nifiaberratio, & nifi peccatum fine fidei lumine;

Ti

fine Chrifto & fine charitate. Quesneli 48.

J

19. Ut nullum peccatum eft fine amore no-

;ænæ, |

ftri, ita nullum eft opus bonum fine amore Dei.

UT

Quesneli 49.

20. Fruftra clamamus ad Deum,Pater mi,fi

fpi-

[

"

;

(]le

ritus charitatis non eftille, qui clamat. Quesneli 50.

TM

M

s..CV(

21,Fi-

Itn

PROPOSITIONES DAMNAT £.

2I

3. dj

2r. Fides juftificat, quando operatur, fed

ipfa nonoperatur, nifi per charitatem. Quesneli 5 x.

i

29. Omnia alia falutis media continentur in

! VIID.O[»',;

fide, tanquam in füo germine & femine ; fed

li u

hec fides non eft absque amore & fiducia. Ques-

neli 52.

IAd ,

235. Solacharitas chriftiano modo facit (atios

(

nes chriftianas) per relationem ad Deum & Je-

D) qUEZ-

fum Chriftum. Quesneli 53.

if

24. S0la charitas eft, que Deo loquitur, eam

folam Deus audit. Quesneli 54.

mrffe-

T

25. Deus non coronat, nifi charitatem; qui

currit ex alio impulfu, & ex alio motivo, in

n

vanum currit. Quesneli 55.

1607*

z6. Deus non remunerat nifi charitatem,

quoniam charitas fola Deum honorat. Quesneli 56.

lus &

27. Totum deeft peccatori, quando ei deeft

m

fpes & non eft fpes in Deo, ubi.non eft amor

Dei. Quesneli 57.

?be&exffï

28. Nec Deus eft, nec religio, ubi non eft

amorDei. Quesneli 58.

ij

M

29. Oratio impiorum eft novum peccatum,

& quando Deus illis concedit, eft novum in eos

Vabl

judicium. Quesneli 9.

3o. Timor non nifi manum cohibet, cor au-

H

tem tamdiu peccato addicitur, quamdiu ab amo-

l

v

re juftitie non ducitur. Quesnelió1.

31. Qui à malo non abftinet, nifi timore

"l

i

i

ponz, illud committit in corde fuo, & jam eft

reus coram Deo. Quesneli 62.

.,;oreDE

32. Baptizatus adhuc eft fub lege ficut Ju-

deus, fi legem non adimpleat, aut adimpleat ex

st

um

folo timore. Quesneli

63.

M

I

b 3

33. Sub

y/

25 PVROXPOSITIONES DAMNAT.

/

K l M

33. Sub maledi&tolegis, nunquam fit bonum,

1n

quia peccatur five faciendo malum, five illud

ï

non nifi ob timorem evitando. Quesneli 64.

i:

34. Moyfes, Prophete, Sacerdotes, & Do-

&ores legis mortui funt, absque eo, quod ullum

Deo dederint filium,. cüm non effecerint nifi

mancipia per timorem. Quesneli 65.

- 85. Quivult Deo appropinquare, necdebet

ad ipfum venire cum brutalibus paffionibus, ne-

que adduci per inftin&um naturalem, aut per

timorem ficut beftiz, fed perfidem, &per amo-

Lxcltm

Y

rem ficuti filii. Quesneli 66.

lt

36. Timor fervilisnon fibireprefentat Deum,

j

nifi utuDominum durum, imperiofum, injuftum,

/

(

intra&tabilem. Quesneli 67.

Wi

Vide etiamjinfra $. 24. de amore defintereffato

Buf

- habituali Fenelonii.

Qd

i

t a

S

[

L

IO.

*

I

De Charitate .Proximi.

U

e;ïi'mt

: No

fi 'ténemur proximum diligere a&u in-

AUR

]

terno & formali, Jnnocent. XI. 2. Mart.

Ti

1679. 1o.

J (

2. Pr&cepto proximum diligendi fatisfacere

hn

Trorg

poffümus per folos a&us externos. Jmnocent. XI.

2. Mart. 1679. 11.

g

l

3. Si cum debita moderatione facias , potes

absque peccato mortali de vita alicujus triftari,

& de illius morte naturali gaudere, illam ineffi-

caci affe&u petere & defiderare, non quidem

ex difplicentia perfong, fed ob aliquod tem-

j Q'd

porale

At

PROPOSITIONES DAMNAT .

23

il

j N

porale emolumentum. Juocem. Xl. ». Mart.

;üW

1679. I2.

nf

4. Vix in fiecularibus etiam Regibusinvenies

[i 6 DO

füperfluum ftatui, &ita vix aliquis tenetur ad

,/I

T

eleemofynam , quando tenetur tantum ex füper-

t nif

fluo ftatui. Jnnocent. XI. 2. Mart. 1679. 12.

ts

1I.

T

g.

Óe

De

Contrat&t ibus.

LR

I.

icitum eft mutuanti, aliquid ultra fortem

u

exigere, fi fe obliget, ad non repetem-

dai fortem usque ad certum tempus, Zlex. V II.

)u

M

u

1666. 42.

2. Cum numerata pecunia pretiofior fit nu-

meranda, & nullus fit, qui non majoris faciat

Dl

pecuniam prefentem, quam futuram, poteft

creditoraliquid ultra fortem à mutuatario exige-

re, & eo titulo ab ufüura excufari. /mnocent. XI.

1679. 4I.

3. Ufura non eft, dum ultra fortem aliquid

exigitur tanquam ex benevolentia & gratitudine

debitum, fed folum fi exigatur tanquam ex ju-

ftitia debitum. /nnoc. XI.. 1679. 43.

4. Contra&tus Mohatra licitus eft, etiamre-

!

fpe&u ejusdem perfonz , & cum contra&tu re-

Xï

2

trovenditionis previe inito cum intentione lu-

eri. Jnnoc. XI. 1679. 40.

[^]

p

12-

^

nl

De Clericis : e

Regularibus.

m u

qu

i non poteft recitare Matutinum & lau-

I.Ql

des, poteft autem recitare reliquas ho-

It u

B 4

ras,

PU

^

hA.

PROPOSITIONES DAMNAT:X.

n

ras, ad nihil tenetur, quia major pars trahit ad

n

(

fe minorem. Innoc. XI. 9. Mart. 1679. 54.

2. In die Palmarum recitans Officium Pa-

Íchale fatisfacit Pracepto.

!

1666. 34.

—Alex. VII. 8. Mart.

3. Unico officio poteft quis fatisfacere du-

plici precepto pro die prefenti & craftino. Ziex.

JT;E

Ü

VII. 8. Mart. 1666. 35.

4. Regulares mendicantes petere poffunt li-

!t

cite à Judicibus fiecularibus, ut injungant Epi-

Q Q

fcopis, quatenus ipfis mandata concedantad pre-

J

dicandum in Adventu & Quadragefima, quod fi

fY

renuant facere Epifcopi Decretum Judicum fz-

t

cularium tantundem valet, ac fi permiffio di&is

fl

Religiofis conceffa fuiffet. Sub 4lex. VII. 3o.fan.

f

1659.

n

s. Regulares poffunt in foro confcientiz uti

j

P.h!

f

privilegiis, quz funt expreffe revocata per Tri-

l

b

i

dentinum. "Alex. VII. 8. Mart. 1666. 36.

ij

li

Tiv

M

Sa613.

j

b

— De Beneficiüs & Simonia.

aitbn

I.

iüm dixit Concilium "Tridentinum , eos

d

alienis peccatis communicantes mortali-

J

ter peccare, qui nifi quos digniores & Ecclefize

m'lim

magis utiles ipfi judicaverint ad Ecclefias pro-

; hii

movent, Concilium vel primo videtur per hoc

| lt

digniores: mnon aliud fignificare velle, nifi di-

1

gnitatem eligendorum fumpto comparativo pro

Ug

pofitivo , vel fecundo locutione minus propria

nü [

ponit digniores, ut excludat indignos, non vero

D..v

j

dignos,

n

PROPOSITIONES DAMNAT &

25

W hdu

^

dignos, vel tandem loquitur tertiö, quando fit

4,

concurfus. Jnnoc. XI. 9. Mart. 1679. 47.

liim

2. Non eft contra juftitiam beneficia non

Ltl

conferre gratis, quia collator conferens illa be-

neficia ecclefiaftica pecunia intervetniente, non

('acere [

exigit illam pro collatione beneficii, fed veluti

lU. AM.

pro emolumento temporali, quod tibi conferre

non tenebatur. ZJex. VII. 24. Sept. 1665. 22.

Yi

3. Dare temporale pro fpirituali non eft fi-

u D

monia, quando temporale non datur tanquam

pretium, fed duntaxat tanquam motivum con-

ferendi vel efficiendi fpirituale, vel etiam quan:

do temporale fit folum gratuita compenfatio pro

mrüo»ïïz

Ípirituali, aut econtra. Jnumocent. XI.

.2. Mart.

];

J»

1679. 45.

4. Etid quoque locum habet, etiamfi tem-

oentet

porale fit principale motivum dandi fpirituale,

iT

imo etiamfi fit finis ipfius rei fpiritualis, ficut

f

illud pluris eftimetur, quam res fpiritualis. /m-

noc. 2. Mart. 1679. 46.

5. Reftitutio à Pio V. impofita Beneficiatis

non recitantibus, non debetur in confcientia

ante fententiam declaratoriam Judicis, eo quod

2"

fit pena. Zlex. VII. 24. Sept. 1665. 20.

6. Habens Cappellaniam, aut quodvis Bene-

Ti

L

ficium Ecclefiafticum, fi ftudio.literarum vacet,

u

fatisfacit fuze obligationi, fiofficium per alium

recitet. Zlex. VII. 24. Mart. 1665. 21.

] ;ff lX

7. Reftitutio fru&uum ob omiffionem hora-

p

o m

rum füppleri poteft per quascunque eleemofy-

nas, quas antea beneficiarius de fructibus füi be-

-

i

neficii fecerit. Zlex. V/1I. 8. Mart. 1666. 33.

gon ?

i^

P

8. An

26

PROPOSITIONES DAMNATZ.

n

8. Annuum legatum pro anima relictum non

p

durat plus quam per decem annos. Z4lex. V/II. 8.

r

Mqrt. 1666. 43.

T

$.

I4.

uH;

De Sacramentis im genere , & in Jpecie de

TL

M

jj

Japtifimo €? Confirmatione, €? Ma-

irimonio.

AT

De Sacramentis in. genere. -

II

Ton eft illicitum in Sacramentis conficien-

dis fequi opinionem probabilem de va-

| Opl

lore Sacramenti, relicta tutiore, nifi id vetet

ov

lex, conventio, autpericulum gravis damni in-

currendi, hinc fententia probabili tantum uten-

N

fitind

dum non eft in collatione Baptifmi, Ordinis Sa-

n d

cerdotalis, aut Epifcopalis. Jnmoc. XI. 9. Mart.

1679. 1.

N

^

*

N

2. Urgens metus gravis eft caufa juftam Sa-

cramentorum adminiftrationem fimulandi. /n-

au*.'ioäu

iT

noc. XI. 2. Mart. 1679. 29.

De Baptifmo & Confirmatione.

I.V

aluit aliquando Baptifmus füb hac forma

collatus : :/n nomine Patris, pretermiihis

«

ilis: Ega te baptizo. .4lexand. VIIL 7. Decemb.

Tl

1690o. 27.

Q

((

2. Valet Baptifmus collatus à Miniftro, qui

[

omnem ritum externum, formamque baptizan-

:x

i

di obfervat, intus vero in corde fuo apud fere-

1

à

folvit,

M

"PROPOSITIONES DAMNATZE.

27

d "

folvit, non intendo, quod facit Ecclefia.

E2

4lex.

VIIIL 7.Decemb. 1790. 28.

3. In hominibus ponitentibus ante Sacra-

mentum Abfolutionis & in Catechumenis ante

Baptifmum eft vera juftificatio, feparata tamen

à remiflione peccatorum. Baji 43.

hs

4. Unde in Sacramento Baptifmi aut Sacer-

dotis abfolutione proprie reatus peccati dunta-

xattollitur, & minifterium Sacerdotum folum

Jiberat à reatu. Baji 57.

De Matrimonio.

«

n [

i

us conjugii ob folam voluptatem exer-

T. Op

[L i vt

citum omni penitus caret culpa ac defe-

OU

&u veniali. /nnoc. XI. 2. Mart. 1679. 9.

2. Copula cum conjugata confentiente ma-

m u

Jriis

rito non eft adulterium , adeoque fufficitin con-

| o Mr

feffione dicere fe effe fornicatum. Jnnocent. XI.

'$. Mart. 1679. 50.

.

3. INon peccat maritus, Occi

dens propria

ul

"m

1

j

authoritate uxorem in adulterio deprehenfum.

if

Alex. VII. 24. Sept. 1665. 19.

Ü

g.

].

hn

De Euchariflia & Sacrificio Miffe.

NUS

I.S

acrilegi funt judicandi, qui jus ad Commu-

p

nionem percipiendam pretendunt, ante-

quam condignam de deli&is fuis ponitentiam

m t

!

egerint. Zlexand. V1II. 7. Decemb. 1690. 22.

2. Similiter arcendi funt à facra communio-

T

Lpudf f

ï

ne, quibus nondum ineft amor Dei puriffimus

f

& omnis

28

PROPOSITIONES DAMNAT £.

m

& omnis mixtionisexpers. Zlex. VIII. 7. Decemb.

169o. 23.

3. Precepto communionis annusz fatisfit per

p

facrilegam Domini manducationem. Znnocent. XI.

2.Mart. 1679. 55.

4. Duplicatum ftipendium poteft Sacerdos

jj

pro eadem Miffa licite accipere, applicando pe-

1]

il

tenti partem etiam fpecialiffimam fru&us , ipfi-

met celebranti correfpondentem , idque poft

AT

MM

WM

Decretum Urbani VIHL — Zlex. VIIIL. 24. Septeub.

U

1665. 8.

MT

3

5. Poft Decretum Urbani poteft Sacerdos;

cui Miffie celebrandze traduntur, per alium fa-

yN

f0

tisfacere collato illi minore ftipendio, aliaparte

m u

ftipendii fibi retenta. 4lexand. V II 24. Septemb.

1665. 9.

t

6. Non eft contra juftitiam pro pluribus fa-

Ll

crificiis ftipendium accipere, &Sacrificium unum

1209

4l

j

offerre , neque etiam eft contra fidelitatem , et-

s

iamfi promittam promiffione per juramentum fir-

mata danti ftipendium, quod pro nullo alio offe-

ET

ram. lex.VII. 24.Sept. 1665. 10.

vt

Ti

7. Mandatum Tridentini fa&tum Sacerdoti

facrificanti ex neceflitate cum peccato mortali

J

confitendi, quamprimum , eft confilium non pre-

i

ceptum. Zlex. II 8..Mart. 1666. 38.

i

8. Illa particula: quamprimum, intelligitur,

le

dum Sacerdos fuo tempore confitebitur. Zlex.

VII. 8. Mart: 1666. 39.

9. Sacrificium Miffie non alia ratione eft Sa-

crificium quam generali illa, qua omne opus,

I Cor

quod fit, utfan&taSocietate homo Deo inhereat.

)

Baji 45*

i]

5- 160

Wt

PROPOSITIONES DAMNATE.

29

l M

$.

16.

tlj

De Peenitentia, ejus Miniftro & Tndulgentis.

hu)

De Contritione.

r

,

1. Ti

mor gehenne non eft füpernaturalis.

hls) ]pü'

"dlex, VIII. 7. Dec. 169o. 14.

d

2. Attritio, qu& gehenne & penarum metu

i

concipitur fine dile&ione Dei propter fe, non

eft bonus motus ac fupernaturalis. 4lex. V1II.

(

7. Dec. 169o. 15.

3. Revera peccat, qui odio habet peccatum

!

m

mere ob ejus turpitudinem, & difconvenien-

d

tiam cum natura fine ullo ad Deum offenfum

refpettu. Zlex. VIIT. 7. Decemb. 1690. 9.

Türbs

4. Probabile eft fufficere attritionem natu-

dU

ralem modo honeftam. 4nnocent. XI. 9. Martii

1679. 58.

d. d

m

5. Percontritionem etiam cum charitate per-

|pdyrs

fe&a & cum voto füfcipiendi conjun&tam non

remittitur crimen extra cafum neceffitatis aut

n

martyrii fine a&uali fufceptione Sacramenti.

Baji 71.

6. Homo debet agere tota vita peenitentiam

pro peccato origi

1

nali. Zlexand. V IHI. 7 Decemb,

iMj

169o0. 19.

VD'; [l.tl

De Confe[fone.

lM Cü

$

I

onfeffiones apud Religiofos fa&te, plerz-

j (b

que vel facrilege funt, vel invalidz,

,mhæfea

Alex. VIII. 7.Dec. 169o. 20.

2. Frequens confeffio & communio etiam in

L

his,

i

30

PROPOSITIONES DAMNAT X.

his, qui gentiliter vivunt, eft nota predeftina-

Jl

tionis. Innoc. XI. 2. Mart. 1679. 56.

|got

3. Non tenemur Confeffario interroganti

W

l

fateri peccati alicujus confuetudinem. /nnoc. XT.

2. Mart. 1679. 58.

1 jä.m

l)

4. Peccata in confeffione omiffa feu oblita

ob inftans periculum vite , autob aliam caufam,

a

AW

non tenemur in fequenti confeffione exprimere.

Zlex. VII. 24. Sept. 1665. 11.

(

|hio

5. Satisfacit precepto annus confeffionis,

qui confitetur regulari Epifcopo prafentato, feu

$ qi

gl

ab eo injufíte reprobato. lexand. VII. 94.Sept.

1665. 13.

a t

t

6. Qui facit confeffionem voluntarie nullam,

fatisfacit precepto Ecclefie. Zflex. VII. 24. Sept.

m

I665.13.

(lidiüm

ünja,

7. Mollities, Sodomia , Beftialitas funt pec-

cata ejusdem fpeciei infime, ideoque fufficitdi-

du

Titt u)

cere in confeffione procuraffe pollutionem.

Zlex. VIT. 24.Sept. 1665. 24.

ld

8. Qui habuit copulam cum foluta fatisfacit

confeffionis precepto dicens: Commifi cum fo-

luta grave peccatum contra caftitatem, nonex-

plicando copulam. lex, VII. 24.Spt. 1665. 25.

X

De Satisfattione.

lg

Df

dinem premittendi fatisfa&ionem abfo-

:;. Oy

Wh

lutioni induxit non politia, aut inftitu-

tio Ecclefis, fed ipfa Chrifti lex & prefcriptio,

1]

[ 0

natura rei idipfum quodammodo di&tante. Zflex.

W

(

V. 7.Decemb. 1690. 16.

n

T

9. Per

ATEI

PROPOSITIONES DAMNAT. £.

SI

)

i

2. Per illam . praxim mox abfolvendi ordo

;'U»'fffüzï'

penitentiz eft inverfüs. Jlexand. V1HI. 7. Dec.

169o. I7.

Ly;]

3. Confuüetudo moderna quoad adminiftra-

tionem Sacramenti Penitentie , etiamfieam plu-

ol

rimorum hominum fuftentetauthoritas , & muiti

lg,

temporis diuturnitas confirmet, nihilominus ab

hum

Ecclefia non habetur pro ufu fed abufu. /ex.

VIII. 7. Dec. 1690 18.

4. Parochianus poteft fufpicari deinercican-

'fefüonjs,

|

]

tibus, qui eleemofynis communibus vivu:;:, de

J

imponenda nimis levi & incongrua poni

itia

)

idii

feu fatisfactione ob quzftum vel lucrum fu

temporalis. Zflex. V'III. 7. Decemb. 1690. 21.

TL a

s. Ponitens propria authoritate fübftituere

fibi alium poteft, qui loco ipfius peenitentiam

tht

pD

adimpleat. Zlex.VIl. 24. Sept. 1665. 15.

(f

6. SatisfaCtiones laboriofz juftificatorum non

lV

QUXQQT.

valent expiare de condigno pomnam tempora-

lem reftantem poft culpam condonatam. D4ji 77.

JDe Abfolutione.

i. [ icet Sacramentaliter abfolvere dimidiate

tantum confeffos ratione magni concur-

fus penitentium, qualis v.g. poteft contingere

in die magne Feftivitatis aut indulgentic. Jnnoc.

"m

j

XI. 2. Mart. 1979. 59.

j

2. Penitenti habenti confuetudinem pec-

0

candi contra legem Dei nature, aut Ecclefiz,

[ [

etfi emendationis fpes nulia appareat, nec eft

neganda, nec differenda abfolutio, dummodo

[

Ore

"

PROPOSITIONES DAMNATZ:.

)

32

ore proferat fedolere, & proponere emendatio-

| m

nem. Znmoc. XI. 2. Martii 1679. 6o.

X' g

3. Poteft aliquando abfolvi, qui in proxi-

'Pmdq

ma occafione verfatur, quam poteft, & non

Y

vult omittere; quinimo directe & ex propofito

quzrit aut eo fe ingerit. Jmnocent. XI. 9. Martii

D

m

1679. Ó1.

wLbl

4. Prelati regulares poffuntin foro confcien-

tie abfolvere quoscunque feculares ab hzrefi

li lii

occulta, & ab excommunicatione propter eam

incurfa. Zlex. VII. 24. Sept. 1665. 4.

h

5

uoad forum confcienti& reo corre&to,

ejusque contumacia ceffante, ceffant cenfurs.

Zlex. VII. 8. Mari. 666. 4t.

1

Mero

6. Non eft obligandus concubinarius ad eji-

ciendam concubinam, fi hec nimis utilis effet

lts

Iu

ad oblectamentum concubinarii, vulgo regale,

dum deficiente illa nimis egre agere vitam, &

ii

tl

alie epule tedio magno concubinarium affice-

rent, & alia famula nimis difficile inveniretur.

éliy(

Zllex. VIT. 8. Mart. 1666. 41.

l

ftvds

|

7. In hominibus penitentibus ante Sacra-

Wl

)

mentum Abfíolutionis & in Catechumenis ante

g ul

Baptifinum eft vera juftificatio, feparata tamen

d

à remiffione peccatorum. B4ji 43.

Wï*

8. Peccator poenitens non vivificatur mini-

M

fterio Sacerdotis abfolventis, fed à.folo Deo,

10j p

qui peenitentiam fuggerens & infpirans vivificat

MO

eum, & refuüfcitat minifterio autem Sacerdotis

folus reatus tollitur. Baji 58.

SMM()

T0t

9. Licet per literas fve per internuntium

ET

confeífario abíenti facramentaliter confiteri, &

&m-v.

Da-

-4)1

ab eodem abfente abíolutionem petere.

L.

",T

mnata

"i

u

PROPOSITIONES DAMNATZ,

33

i

mnata fub Clem. VIII. 20. 9'un. 1602. hancque

pro utraque parte intelligendum effe declaravit

Utm

Paulus V. 4n. Y605. 14. fun.

1 t

IO.

Sententia afferens Bullam coens ífo-

rf

lum prohibere abfolutionem hzrefis & aliorum

l li/m;ï

criminum , quando publica funt, & id non de-

rogare facultati Tridentini, in qua de occultis

A

j

criminibus fermo eft. An. 1629. vifa & tolérata

jl

fl

eít, Zlexand. VII. 29.Sept. 1665. 3.

A n

j

a

.De "ipprobatione , Indulgentiis, €? Sizillo.

d

beneficium curatum habent, poffunt

P

fibi eligere in confeffarium fimplicem

t

Sacerdotem non approbatum ab Ordinario.

Md

"lexand. V.Il. 24. Sept. 1665. 16.

I rrt

2. Concilium Tridentinum non obligat regu-

vian, (

lares ad obtinendas approbationes ab Epifcopis,

u die

ut fecularium confeffiones audire poflint, neque

n

de illius Concilii authoritate privilegia regula-

rium refiringi poffunt, cum in Gallia receptum

u

non fit, preterquam in decifionibus fidei, ne-

"T

que Bulla Pii IV. pro confirmatione illius Con-

cilii promulgata. — Sub 4lex

:

qnd. V. 30. J'aruar.

1659.

W

T

* 9. UbiConciliu

m Tride;ltinum eftreceptum,

' 'MW

non poffunt Epifcopi reftringere vel limitare ap-

probationes, quas regularibus concedunt ad

j

confeffiones audiendas, neque illas ulla ex cau-

fa revocare; quinimo Ordinum mendicantium

u qui

Religiofi ad eas approbationes obtinendas non

gt

tenentur, et fi ab Epifcopis Religiofi non appro-

u

bentur, rejectio illa valet tantum, acfi appro-

Propof. damn.

batio

i

34

PROPOSITIONES DAMNATZA,

M

batio conceffa fuiffet. Sub Zlexand. V.II. 3o. Sfan.

E

1659..

lii

4. Regulares Ordi

hum mendicantium femel

| iil

approbau ab Epifcopo ad confeffiones audien-

gii

das in fua Diccefi habentur approbati in aliis,

nec nova Epifcoporum indigent approbatione :

regulares habent poteftatem abfolveudi à pecca-

u

m

tis| Epifcopis refervatis, etiamfi ab Epifcopo

quit

authoritas illa indulta ipfis non fuerit.

Sub

llexand. VII. 30. S'an. 1659.

M'ü'mq

5. Confeffarius, qui in facramentali confef-

fione tribuit peenitenti chartam poftealegendam,

in qua ad venerem incitat, non cenfetur follici-

]u

taffe in confeffione, ac proinde non eft denun-

ciandus. 4lex. VII. 24. Sept. 1665. G.

6. Modus evadendi obligationem denun-

N

cianda follicitationis eft, fi follicitatus confitea-

ho

tur cum follicitante, hic poteft ipfum abfolvere

tl

absque onere denunciandi. Z4jex. V1l, 24. Sept,

zif

1665. 7.

Ti

7. Per paffiones San&orum in Indulgentiis

i

Ay

communicatas non proprie redimuntur noftra

(

deli&a, fed per communionem charitatis nobis

n

AU

eorum paíhones impertiuntur, ut digni fimus,

8

W

qui pretio Sanguinis' Chrifti à poenis pro pecca-

Va

tis debitis liberemur. Baji 6c.

j

8. Indulgentie conceffe Regularibus, &re-

(in J

vocatz à Paulo V. hodie funt revalidate. lex,

V Uf

V. 8. Mart. 1656. 37.

LT

h

9. Scientia ex confeffione acquifita, modo

8 pl

fiat fine dire&a aut indire&a revelatione & gra-

Z

V

vamine poenitentis, utilicet, fi aliud multo gra-

D H]

vius ex non ufü fequatur , in cujus comparatio-

W n

ne

hi

PROPOSITIONES DAMNAT/E.

35

VHM

ne prius merito contemnatur: addita deinde ex-

plicatione five limitatione, quod fit intelligen-

Ti

da de ufü fcientiz ex confeffione acquifite cum

LP

gravamine poenitentis, feclufa quacunque reve-

il

1lj

latione, atquein cafu, quo multo gravius gra-

Átiy

vamen ejusdem poenitentis ex non ufu fequere-

p

tur.

Hec propofitio, quatenus admittit ufum di-

m

& fcientie cum gravamine penitentis, etiam

i

cum di&a explicatione five limitatione prohibi-

ta eft Znno 1682. 19. INov. unica.

2f

.

t7:

d

Wb

h

De natura , autboritate , €? varüs Decretie

KEcclefiae.

;m (

L. Nota Ecclefie Chriftianz eft, quod fit Ca-

$COT

tholica, comprehendens & omnes An-

atlv

gelos coeli & omnes Ele&tos, &

juftos terre, &

u

omnium feculorum. Quesnelli 72.

2. Quid eft Ecclefia, nifi cetus Filiorum

NI

J

Dei, manentium in ejus finu, adoptatorum in

W E(

Chrifto, fübfiftentium in ejus perfona, redem-

Ptorum ejus fanguine, viventium ejus fpiritu,

Wa uv

agentium per ejusgratiam , & exfpectantium gra-

W

[

m

"

tiam futuri feculi? Quesneli 73.

3. Ecclefia, five integer Chriftus , *Incarna-

j

n

?

tum Verbum habet ut Caput, omnes vero San-

&os ut membra. Quesneli 74.

*d TA

4. Ecclefia eft unus folus homo, compofi-

tus ex pluribus membris, quorum Chriftus eft

! J T

caput, vita, Gíubfiftentia, & perfona; Unns

[

mutoge

folus Chriftus compofitus ex pluribus San&tis,

j

quorum eft San&ificator. Quesneli 7 .

D

fi

2

1-

5.

56

PROPOSITIONES DAMNAT £.

D

deten

s. Nihil fpatiofius Ecclefia Dei, quia omnes

u

electi, & jufti omnium fzculorum illam compo-

nunt. Quesneli 76.

M

6. Qui non ducit vitam dignam Filio Dei,

Scsïg

& membro Chrifíti ceffat interius habere Deum

! x; !

pro Patre, & Chriftum pro capite. Quesneli 77.

:

7. Separatur quis à Populo Electo, cujus

i

figura fuit Populus Judaicus, & Caput eft Jefus

K

Chriftus , tam non vivendo fecundum Evange-

ïJgfä«ü

"

lium, quam non credendo Evangelio. Ques-

..!

(

neli 78.

Mi 0

Kl

8. Utile, & neceffarium eft omni tempore,

omni loco, & omni perfonarum generi ftudere,

t d

uml

& cognofcere Spiritum, Pietatem, & Myfteria

Sacre Scripturge. Quesneli 79.

giftn

ia

9. Le&io Sacre Scripture eft pro omnibus.

Quesneli 8o.

;

FURT

I1o. Obfcuritas San&ti Verbi Dei non eft Lai-

.

Fa

cis ratio difpenfandi

kfe ipfos ab ejus lectione.

Quesneli 81.

Wi:tïgni.hm

I l

UY

1r. Dies Dominicus à Chriftianis debet fan-

&ificari le&ionibus pietatis, & fuper omniaSan-

)

[;

J

&arumScripturarum. Damnofum eft velle Chri-

W

ftianum ab hac lectione retrahere. Quesneli 82.

,

At

&

12. Eftillufio, fibi perfuadere, quod noti-

[

tia Myfteriorum Religionis non debet commu-

?

nicari feeminisleé&tione facrorumlibrorum. Non

Ij

det 1

ex feeminarum fimplicitate, fed ex fuperba vi-

D

rorum fcientia, ortus eft fcripturarum abufus,

f

A

,lg

& nate funt harefes. Quesneli 83.

13. Abripere à Chriftianorum manibus No«

1

Ekl

ibn

vum Teftamentum, feu eis illud claufum tenere,

aufe-

D] 1

Ut

PROPOSITIONES DAMNAT .

37

D

auferendo eis modum illud intelligendi, eft illis

Q

Chrifti os obdurare. Quesneli 84. -

14. Interdicere Chriftianis lectionem Sacre

T D

Scripture, prefertim Evangelii, eft interdice-

t

re ufum luminis filiis lucis, & facere, ut pa-

ZJJM

tiantur fpeciem quandam excommunicationis.

0, (j

Quesneli 85.

d jis

15. Eripere fimplici populo hoc folatium

g

jungendi vocem fuam voci totius Ecclefiz , eft

l Q/j;.

ufus contrarius praxi Apoftolice, & intentioni

Dei. Quesneli 86.

w

16. Modus plenus fapientia, lumine, & cha-

ritate eft dare animabus tempus portandi cum

J

Q

humilitate & fentiendi ftatum peccati, petendi

fpiritum ponitentie & contritionis, & incipien-

0 0t

di ad minus fatisfacerejuftitie Dei, antequam re-

concilietur. Quesneli 87.

matl

17. Ignoramus, quid fit peccatum, & vera

y n

penitentia, quando volumus ftatim reftitui pof-

feffioni bonorum illorum, quibus nos peccatum

b [

fpoliavit, & detraétamus feparationis iftius fer-

re confufionem. Quesneli 88.

^

18. Quartus decimus gradus converfionis

peccatoris eft, quod, cum fit jam reconciliatus,

habet jus affiftendi Sacrificio Ecclefie. Ques-

j

neli 89.

i

19. Ecclefia authoritatem excommunicandi

W iil M

u

habet, ut eam exerceat per primos Paftores de

Mi

confenfü, faltem prefumpto, totius corporis.

u

i

Quesneli 9o.

20. Excommunicationis injuftae metus, nun-

Ti

g

quam debet nos impedire ab implendo debito

m

nofiro: nunquam eximus ab Ecclefia, etiam

n

C 3

quan-

PROPOSITIONES DAMNAT E.

M

33

g

quando hominum nequitia videmur ab ea ex-

pulfi;, quando Deo, Jefuü Chrifto, atque ipfi

l )

TA

Ecclefiz per charitatem affixi fumus. Quesneli gx.

21. Patipotiusin paceexcommunicationem,

qui!

; Wi

& anathema injuftum, quam prodere veritatem,

eft imitari San&um Paulum: tantum abeft, ut

| vl

fit erigere fe contra authoritatem aut fcindere

t

i

unitatem. Quesneli 92.

22. Jefus quandoque fanat vulnera, que

Jüd

jin)

Mil

if

preceps primorum Paftorum feftinatio infligit,

fine ipfius mandato; Jefus reftituit, quod ipfi

N0

iidin

J

inconfiderato zelo refcindunt. Quesneli 93.

24. Nihil pejorem de Ecclefia opinionemin-

"tlb

gerit ejus inimicis, quam videre illic domina-

d.

tum exerceri fupra fidem fidelium, & foveri

1]

f

divifiones propter res, qu& nec fidem ledunt,

Md U

necmores. Quesneli 94.

ii

24. Veritates eo devenerunt, ut fint lingua

niti

quafi peregrina plerisque Chriftianis, & modus

i,

eas predicandi eft veluti idioma incognitum:

l, tq

adeo remotus eft à fimplicitate Apoftolorum, &

Mptd

fupra communem captum fidelium ; neque fatis

Rithis

advertitur, quod hic defe&us fit unum ex fignis

anïra |

maxime fenfibilibus fenectutis Ecclefie , & irz

Tif Qu

Dei in filios fuos. Quesneli 95.

Vi

25. Deuspermittit, utomnes poteftates fint

i

contrari& Predicatoribus veritatis, ut ejus vi-

dlen

«

&oria attribui non poffit nifi divinz gratie.

Ti

Quesneli. 96.

V

Atf

26. Nimis fepe contingit membra illa, que

g

mapis fancte ac magis ftricte unita Ecclefiz funt,

CLVuma

refpici atque tra&tari tanquam indigna, ut fint

..... "

n

Ecclefia, vel tanquam ab ea feparata, fed juftus

Q

DA

vivit

u

PRÓPOSITIONES DAMNATJE.

39

W u

vivit ex fide, & non ex opinione hominum,

) UM

Quesneli 97.

du

27. Status perfecutionis & peenarum, quas

ls

quis tolerat, tanquam hzreticus, flagitiofus, &

'I?Hæ[m

impius, ultima plerumque probatio eft, & ma-

[

xime meritoria, utpote que facit hominem ma-

i

gis conformem Jefu Chrifto. Quesneli 98.

28. Pervicacia, preventio, obítinatio in

M

nolendo, aut aliquid examinare, aut agnofcere

fe fuiffe deceptum, mutant quotidie quoad mul-

] müigi

!

D

j

tos in odorem mortis id, quod Deus in fua Ec-

clefia pofuit, ut in ea effet odor vite , v.g. bo-

nos libros, inftru&tiones, fanéta exempla. Ques-

«

neli 99.

l ii

29. T

empus deplorabile, quo creditur 'ho-'

em Id

norari Deus, perfequendo veritatem, ejusque

difcipulos.

'Tempus hoc advenit. . . . Habe-

Yi, & tra&ari à Religionis Miniftris, tanquam

ntIng

ao

impium, & indignum omni commercio cum

Deo, tanquam membrumputridum, capax cor-

Yopint

Moru; |

rumpendi omnia in SocietateSanctorum, &ho-

minibus piis morte corporis mors terribilior.

j

m

Fruftra quis fibi blanditur de fuarum intentio-

num puritate, & zelo quodam Religionis, per-

fequendo flamma, ferroque viros probos, fi

propria paffione eft excecatus, aut obreptus

aliena, propterea quod nihil vult examinare.

i

Frequenter credimus facrificare Deo impium,

& facrificamus diabolo Dei fervum. Quesneli 100.

f .nh qll':

3o. Nihil Spiritui Dei, & do&trine Jefu

jl

Chriíti magis opponitur, quam communia face-

re juramenta in Ecclefia, quia hoc eft multipli-

gt

a f

careoccafiones pejerandi, laqueos tendere infir-

Inis

4

^

4o

PROPOSITIONES DAMNA TE.

mis & idiotis, & efficere, ut nomen & veritas

ei aliquando deferviant confilio i

mpiorum.

j

90

uesnelà Yot,

N

8

fir

$. 18.

De Deo, Chriffo, B. Firgine, &? Zngelis.

|rT

I.

eus donat nobis ofnnipotentiam fuam, ut

ea utamur, ficut aliquis alteri donat vil-

a

lam vellibrum. Jumnoc. XI. 23. Noveub. 1579.:T.

Il

2. Deus fübjicit nobis fuam omnipotentiam.

-dMt iilw

Innoc. XI.. 23. INovemb. 1679. 9.

fdici

3. Dei Patris fimulacrum nefas eft Chri&ianö

IV

Ym

n

li

in templo collocare, Zflex, VIII. 169o. 25.

4. Semipelagianum eft dicere Chriftum pro

(

It

omnibus omnino hominibus mortuum effe aut

MUl

Ill

fanguinem fudiffe. Urb. VIII. 4nno 1641. pridie

1j ]

JNonas Mart.

z Q

5. Opera juftitie &temperantie, que Chri-

fv

fus fecit ex dignitate perfong operantis non

zzema'g»,

À

traxerunt majorem valorem. Baji 19.

ls

6. Dedit femetipfum pro nobis oblationem

Deo non pro folis electis, fed pro: omnibus &

H

r

folis fidelibus. Zlex. VIIT. 7. Decemb. 1690. 4.

7. Oblatio in templo, quz fiebat àB. V. M.

RY

lir j

in die Purificationis fuz per duos pullos colum-

iling

barum, unum in holocauftum, & alterum pro

peccatis fufficienter teftantur, quod indiguerit

purificatione, & quod filius, qui offerebatur,

] n

etiam macula matris maculatus effet fecundum

Verba legis. Z4lex. VIII. 7. Decemb. 1690. 24.

|

M

8. Ne-

g

l

It

PROPOSITIONES DAMNAT .

41

] & VE'](

8. Nemo prater Chriftum eft absque pecca-

j

L

to originali, hinc B. V. mortua eft propter pec-

catum ex Adam contractum, omnesque ejus af-

fli&tiones in hac vita, ficut & aliorum juftorum

fuerunt ultiones peccati a&ualis vel originalis.

Baji 73..

Ár

!

)

l

9. Laus, quz defertur Marie, ut Marie

vana eft. Zlexand. VIII. 1690. 26.

m

1o. Nec Angeli, nec primi hominis adhuc

UL v

LY

integri merita reéte vocantur gratia. DBaji r.

I)

11. Et bonis Angelis & primo homini, fi in

[l

ftatu illo permanfiffent, usque ad ultimum vitz,

felicitas effet merces & non gratia. Baji 3.

o

12. Vita eterna homini integro & Angelo

p

promiffa fuit intuitu bonorum operum, &bona

opera lege nature ad illam confequendam per fe

hn

1 df

fuffüiciunt. Baji 4.

iL i

13. In promiffione fa&a Angelo & primo ho-

mini, continetur naturalis juftibie conftitutio,

w

qua pro bonis operibus fine alio refpe&u vita

eterna juftis promittitur. Baji 5.

UL d

14. Dona conceflahomini integro & Angelo

forfitan non improbanda ratione poffunt dici

gratia, fed quia fecundum ufüm Scripture no-

mine gratiz tantum eamunera intelliguntur, quze

per Jefum male merentibus &indignis conferun-

J

tur, ideo neque merita, neque merces, qu&

l Mx l

illis redditur, gratia dici debet. Baji 9.

ju

.

I

L

U

,

De bomine in fTatu nature integre , naturee la-

Pa

vt

fecundt

D/e , & nature reparata.

p

I. In ftatu nature lapfie ad peccatum mortale,

j

b

& de-

42

PROPOSITIONES DAMNAT E.

& demeritum fufficit illa libertas, qua volun-

WT

du

tarium ac liberum fuit in caufa füa peccato ori-

]

ginali & voluntate Adami peccantis. 4lex. V/III.

7- Decemb. 169o. 1.

)

2. "Tametfi detur ignorantia invincibilis juris

naturalis , hec in ftatu naturz lapfae operantem

:

reipía non excufat à peccato formali. Zlex. //I11.

7. Decemb. 169o. 2.

3. Pelagianus error eft, dicere, quod libe-

Li

lr

rum arbitrium valetad ullum peccatum vitandum.

ncle]

Daji 28.

BIJ)L

li

4. Quod voluntarie fit, etiamfi neceffitate

fiat, libere tamen fit. Daji 39.

qm m

5. In omnibus fuis aCtibus peccator fervit cu-

hut,

piditati dominanti. Baji 40.

Qu

If

6. Non nifi Pelagiano errore admitti poteft

TAl

..... i

vfus aliquis liberi arbitrii bonus five non malus,

E

& gratie Chrifti injuriam facit, quiita fentit &

ï.rioülag

i

docet. Baji 65.

7. Sola violentia repugnat libertati hominis

Qp

N

naturali. Aaji 66.

8. Homo peccat etiam damnabiliter in eo,

| l

|

l

quod neceffario facit. Baji 67.

cam&]':

9. Ad rationem & definitionem peccati non

Wn

pertinet voluntarium, nec definitionis quaftio

eft, fed caufz originis, utrum omne peccatum

l?a:?

debeat effe voluntarium. /24/i46.

(iyj

Io. Unde peccatum originis vere habet ra-

Iïfvüfllflii

tionem peccati fine ulla relatione ac refpectu ad

^ (

voluntatem à qua originem habuit. Baji 47.

M

y

1r. Peccatum originis eft habituali parvuli

LY

voluntate voluntarium , & habitualiter domina-

iWj

tur

L*;

N

PROPOSITIONES DAMNATE,

43

QU vt

tur parvulo, eo quod non gerit contrarium vo-

At

4n]]

luntatis arbitrium. A4jj 48.

12. Et ex habituali voluntate domlnante fit,

ut parvulus decedens fine regenerationis Sacra-

Mij

mento , quando rationis ufum confecutus erat,

TAf

actualiter Deum odio habeat,

Deum blafphe-

, //Z

met, & legi Dei repugnet. B(ljt 49.

ilb

15.

Omne fcelus ejus eft conditionis, ut

fuum autborem & omnes pofteros eo' modo in-

n

ficere poflt, quo infecit prima transgreffio.

H

Baji 52.

n

^

4

j

14. Quantum eft ex vi transgreffionis , tan-

tum meritorum malorum à generante contra-

riat

hunt, qui cum minoribus nafcuntur vitiis, quam

qui cum majoribus. Baji s3

Is. Ín peccato duo funt: actus & reatus,

if

IT TA

tranfeunte autem aéctu, nihil manet nifi Reatus

fatit

five obligatio ad penam. Jaji 56

16. Omnésomnino juftorum aflli&iones fünt

ultiones peccatorum ipforum, undeJob & Mar-

n

tyres, que paffi funt, propter fua peccata pafli

funt. Baji72

M Ev

17. Concupifcentia in renatis relapfis in pec-

catum mortale, in quibus jam dominatur, pec-

catum eft, ficut & alii habitus pravi. Baji74.

18. Motus pravi concupifcentie funt pro

"Nm

ftatu hominis vitiati prohibiti precepto: JNon

concupifces :

unde homo eosfentiens, & non con-

fentiens , transgreditur preceptum 7on concupi-

j

Jées , quamvis transgrefho peccatum non depu-

tetur. Daji 75.

"

19. Quamdiu aliquid concupifcentize carna-

p'mu

lis in diligente eft, non facit preceptum : Dili-

: o

ges

44

PROPOSITIONES DAIV(NATJE.

ges Domimun D E UM tuum ex toto corde tuo.

Ay

deic

Daji 76.

2o. Naturali lege conftitutum fuit homini,

ut fi in obedientia perfeveraret, ad eam vitam

y

pertranfiret , in qua mori non poffet. Baji 6.

21. Opera bona juftorum non accipient in

die judicii extremi ampliorem mercedem , quam

u

jufto Dei judicio mererentur accipere. Bají 14.

22. Opera Catechumenorum, ut fidem &

fi

(intg

ponitentiam, ante remiflionem peccatorum fa-

&am funt vite eternge merita, quam vitam non

tnati

Y

confequentur Catechumeni, nifi prius przece-

dentium delictorum

impedimenta tollantur.

580

0Xl

Ws,1

Daji 18.

23. Humane nature fublimatio & exaltatio

ff

144l

in confortium diving naturz debita fuit integri-

tati prima conditionis, & proinde naturalis di-

gt

i

cenda eft, & non fupernaturalis. Baji 2 1.

24. CumPelagio fentiunt, qui textum Apo-

t d

»

ftoli ad Rom. 2. Gentes, que legem mon habent,

maturaliter , que legis funt, faciunt , intelligunt de

(dor

'

o

gentibus fidei gratiam non habentibus. Baji 22

d

2s. Non folum fures ii funt & latrones, qui

Qv

Chriftum viam & oftium veritatis & vitenegant,

'

fed etiam quicunque aliunde, quam per Cbriftum

NU

M

in viam juftitie, hoc eft, ad aliquam juftitiam

confcendi poffe dicunt. Baji 24.

lj

J

26. Aut tentationi ulli, fine gratiz ipfius

Wil

adjutorio refiftere hominem poffe, fic ut in eam

non inducatur, aut ab ea füperetur. Baji 3o.

Eïïff, i

27. Amor naturalis, qui ex viribus naturae

exoritur ex fola Philofophia per elationem prz-

l

fumptio-

!

PROPOSITIONES DAMNAT £.

485

] n

fumptionis humanze, cum injuria Crucis Chrifti

defenditur à nonnullis DoGoribus. Jaji 36.

dU

41 Tj

28. Omne quod agit peccator, vel fervitus

peccati, vel peccatum eft. 7Jaji 35.

hjf

29. Operibus plerisque, quz à fidelibus

li n

fiunt, ut mandatis Dei pareant, cujusinodi funt

u

obedire Parentibus , depofitum reddere, abho-

li

micidio, à furto, à fornicatione abftinere, ju-

n'em.&

ftificantur quidem homines , .quia funt legisobe-

fj

dientiz & verelegisjuftitia, nontamen iis ob-

tinent incrementa virtutum. Bajj 44.

.'lïITO:Il

3o. Quando per eleemofynas aliaque pieta-

tis opera Deo fatisfacimus pro poenis temporili-

bus, non dignum pretium Dco pro peccatis no-

r

fttis offerrimus, ficut quidam errantes autumant;

firm

nam alioquin effemus aliqua faltem ex parte Re-

T

demptores, fed aliquid facimus, cujus intuitu

i

Chrifti fatisfatio nobis applicatur & communi-

catur. DBaji s9.

o

31. Denique & illa diftin&io duplicis vivifi-

v W

cationis alterius, qua vivificatur peccator, dum

ei pennitentia & vite novz propofitum, & in-

A

]

inchoatio per Dei gratiam infpiratur, alterius,

qua vivificatur, qui vere juftificatur, & palmes

vivus in vite Chrifto efficitur, commentitia

judicatur, & Scripturis minime congruens.

Baji 64.

32. Cum Pelagio fentit, qui boni aliquid na-

turalis, hoc eft, quod ex naturz viribus ortum

U

ducit, agnofcit. Baji 32.

J

usr EM

p

$. 290.

r

H

46

PROPOSITIONES DAMNATJE.

n

$. 20

1

n

De Gratia. Bajaniflarum.

V,

l

c Ángeli, nec primi hominis adhuc inte-

)

z. Ne

gri merita re&e vocantur gratia. Daji 1.

ol

2, Sicut opus malum ex fua nàtura eft mor-

j

tis eterne meritorium, fic bonum opus ex na-

tura fua eft vitz seeternge meritorium. Baji 2.

(

3. Et bonis Angelis & primo homini, fi in

ii

ftatu illo permanfiffent usque ad ultimum vitz,

^

h

felicitas effet merces & non gratia. Baji 3.

A

4. Vita zterna homini integro & Angelo

(

promiffa fuit intuitu bonorum operum, &bona

fbl

ferbo

opera ex lege naturz ad illam confequendam per

fe fufficiunt. Baji 4.

du f

5. In promitlione fa&a Angelo & primo ho-

It du

mini continetur naturalis juftitie conftitutio,

bruy

qua pro bonis operibus fine alio refpectu vita

Atf

&terna juftis promittitur. Daji 5.

t

6. Naturali lege conftitutum fuit homini, ut

Ül

fi in obedientia perfeveraret, ad eam vitam per-

f uj

tranfiret, in qua mori non poffet. Baji 6.

t

7. Primi hominis integri merita fuerunt pri-

ha

mze creationis muneras fed juxta modum loquen-

ia

di Scripturze Sacre non recte vocantur gratie ;

quo fit, ut tantum merita, non etiam gratie de-

IM

beant nuncupari. Bgji 7.

loniy

8. In redemptis per gratiam Chrifti nullum

Mitgn

inveniri poteft bonum meritum , quod non fit

gratis indigno collatum. 54ji 8.

9. Dona conceffa homini integro

& Angelo

b

forfitan non improbanda ratione poffunt dici

N

ï&xä[

gratia, fed quia fecundum ufum Scripturz no-

mine

'*lec

n

PROPOSITIONES DAMNATZ.

47

mine gràtiz tantum ea munera intelliguntur, quee

|

per S'efum male merentibus & indignis conferun-

i'däuc;

I

tur, ideo neque merita, neque merces, que

illis redditur, gratia dici debet. Baji 9.

i Jj

lf/!]

q

li.

Io. Solutionem ponz temporalis, quepec-

cato dimiffo fzpe manet, & corporis refurre-

A

&ionem proprie non nifi meritis Chrifti adfcri-

bendam effe. Baji 1o.

M

1

1I. Quod pie, & jufte in hac vita mortali

Tl

usque in finem converfati vitam confequamur

zternam, id non proprie gratie Dei, fed ordi-

nationi naturali ftatim initio creationis conftitu-

ï

te jufto Deijudicio deputandum eft; necinhac

;

TM

retributione bonorum ad Chrifti meritum refpi-

citur, fed tantum ad primam inftitutionem ge-

pnaob

neris humani, in qualege naturali inftitutum eft,

nf

ut jufto Dei judicio obedientize mandatorum vi-

& vit

ta eternareddatur. Baji 1r.

12. Integritas prime creationis non fuit in-

Vr

debita humane nature exaltatio, fed naturalis

ia

ejus conditio. Zaji 26.

13. Immortalitas primi hominis non erat

gratie beneficium, fednaturalis conditio. Bají 25.

14. Deus non potuiffet ab initio talem crea-

re hominem , qualis nunc nafcitur. Jaji 55.

j

15. Falfa eft Doctorum fententia, primum

hominem potuiffe à Deo creari & inftitui fine

juftitia naturali. Baji 79.

Tf flt

.

2I.

nf

d

De SfufHficatione & Merito. .Bajaniflarum. '

M

fuy

I.J

uftificatio impii fit formaliter per obedien-

j

)

b

tiamlegis, non autem per occultam com-

ni

muni-

PROPOSITIONES DAMNAT Z

WQWN

48

municationem & infpirationem gratie , qui per v*

eam juftificatos facit implere legem. Baji 69.

f T

2. Opera bona à filiis adoptionis fa&ta non

qentà, Qu

accipiunt rationem meriti ex eo, quod fiunt per:

ninem

Spiritum adoptionis inhabitantem corda filiorum

wtirg p

Dei, fed tantum ex eo, quod fint conformia

ibblinzz 44

legi, quodque per ea preftatur obedientia legi.

Baji 13.

3. Ratio meriti non confiftit in eo, quodqui

bene operatur habeat gratiam & inhabitàntem

TE

SpiritumSan&um, fed in eo folum quod obedit

divine legi. Eaji 15.

4. Sentiunt cum Pelagio, qui dicunt, effe

i Dei

neceffarium ad rationem meriti, ut homo per

- Jntibus &

gratiam adoptionis füblimetur ad ftatum Deifi-

us habent,

cum. BDaji 17.

ate ilis gt

1 Urtans J

5. Pelagii fententia eft, opus bonum citra

gratiam adoptionis fa&um non eft regni coeleftis

t hteriori

meritorium. Baji 12.

tteilitur,

6. Juftitia, quajuftificatur impius per fidem,

:Mi meren

confiftit formaliter in obedientia mandatorum,

t ife non

quze eft operum juftitie , non autem in gratia

aliqua animw infufa, qua adoptatur homo in Fi-

datt, fe

)

lium Dei, & fecundum interiorem hominem re-

novatur, ac divinz naturge confors efficitur, ut

vSemipelagi

tItteriori

fic per Spiritum San&um renovatus deinceps

bene vivere & Dei mandatis obedire poflit.

tinitum (

Vent, en

Baji 42.

T*

Abfurda eft eorum fententia, qui dicunt,

ï.ana vOlur

hominem ab initio dono quodam füpernaturali

"

& gratuito fupra conditionem naturz fuiffe ex-

Yripehg

altatum , ut fide, fpe, & charitate Deum fuper-

" Onnino

paturaliter coleret. Baji 23.

?ïm fudift

8.

L

AO

PROPOSITIONES DAMNATZ.

49

gï&.h;æ, Q

ht

iUl Bg/,;öv

8. A vanis & otiofis hominibus ï'eCLlndum

infipientiam Philofophorum excogitata eft fen-

VIITUNN

Wil

tentia, quz ad Pelagianifmum rejicienda eft, ho-

minem ab initio fic conftitutum , ut per dona

Oa

G'm,

T r

nature füperaddita fuerit largitate conditionis

) ediemiala;.

füblimatus , & ad Dei Filium adoptatus. Baji 2:4.,

$.

22.

MT

Md

d

(m

Gratia. Sfanfeniflarum. & Quesnes -

Del

liffarum.

qm Y

. Aliqua Dei precepta hominibus juftis vö-

NT

j

lentibus & conantibus fecundum przfen-

d) tes, quas babent, vires, funt impoffibilia;. de-

eft quoque illis gratia, qua poffibilia fiant. Sar-

pmndm femii 1. Ürbanus VIILY6A4r.

irepicalli

2. Interiori gratiz in ftatu naturz lapfienun-

quam refiftitur. S'anfaii 9.

yiserti

3. Ad merendum & demerendum in ftatu

iMWU naturz lapfe non requiritur in homine libertas

um1F à neceffitate, fed fufficit libertas à coa&ione,

r homoi

anfenii 3 .

v homen t

4. Semipelagiani admittebant praevenientis

jys t grati: interioris neceffitatem ad fingulos actus

w etiam ad initium fidei ; & in hoc erant heretici,

j quod vellent, eam gratiam effe talem , cui pof-

fet humana voluntas refiftere vel obtemperare,

entïz,q'»""fï"ntv; Slanjenii 4.

j p

5. Semipelagianum eftdicere, Chriftum pro

Tl (Ui[ïe q

omnibus omnino hominibus mortuum effe, aut

] Deüm (upeþ

fanguinem fudiffe. S'anfanii 5.

D

H

Propof. damn.

OsPat

n

So

PROPOSITIONES DAMNAT £.

6. Pagani, Judei, heretici, aliique hujus

s

m

generis nullum accipiuntà Jefu Chrifto influxum ;

adeoque hinc re&te inferes; in illis effe volun-

tatem nudam & inermem fine omni gratia fuffi-

xe.".

ciente. Zlex. VIIL. 1690. 5

h.«

7. Gratia fufficiens ftatui noftro nontam uti-

li

lis quam perniciofa eft, fic ut proinde merito pof-

fimus petere; à gratia fufficiente libera nos Do-

li

|

mine. Zlexand. V III. 1690. 6. 7.

- 8. Quid aliud remanet anime, quze Deum

l

hT.

[/

atque ipfius gratiam amifit, nifi peccatum, &

peccati confecutiones, füperba paupertas , fe-

jf

qu m

gnis indigentia, hoc eft generalis impotentia ad

laborem ad orationem, & adomneopus bonum?

Q g

r

Quesneli 3.

) (

9. Jefu Chrifti gratia, principium efficax

!

boni cujuscunque generis, neceflaria eftad omne

1] G]'

Oopus bonum; absque illa, non folum nihil fit,

l

fed nec fieri poteft. Quesnieli 2.

10. In vanum Domine przcipis, fi tu ipfe

Y

non das, quod precipis. Quesneli 3.

(

D

Q

1r. ItaDomine; omnia poffibilia funtei, cui

Jl

)

1

omnia poffibilia facis, eadem operando in illo.

MM

Quesneli 4.

1

I2.

uando Deus non emollit cor per inte-

*l

;

riorem unctionem gratie füz, exhortationes, &

h

|

Vl

grati& exteriores non inferviunt, nifi ad illud

Al

magis obdurandum. Quesneli 5.

Adfo

33. Difcrimen inter feedus Judaicum & Chri-

ü &l

ftianum eft, quod inillo Deus exigit fugam pec-

t 1'!0

cati, & implementum legis à peccatore, relin-

w

X

quendo illum in füa impotentia: in ifto vero

Deus

D Qw

M

1

PROPÓSITIONES DAMNATA.

SI

l

|

lii

'

Deus peccatori dat, quod jübet, illum fua gra-

QO

tia purificando. Quesneli 6.

€Fg [

I4. Que utilitas pro homine in veteri feede-

Pa d

re, in quo Deus illum reliquit ejus propris in-

firmitati, imponendo ipfi fuam legem ?

ua

Yi

vero felicitas non eft admitti ad fedus, in quo

Tif

Deus nobis donat, quod petit à nobis. Ouesneli ,

fj

15. Nos non pertinemus ad novum foedus,

nifi in quantum participes fumus ipfius novze

Da

gratie, que operatur in nobis id quod Deus no-

ün, (

bis precepit. Quesneli 8.

í

16. Gratia Chriíti eft gratia füprema, fine

qua confiteri Chriftum nunquam poffumus, &

T

Q

cum qua nunquam illum abnegamus. | Quesneli 9,

17. Gratia eft operatio manus omnipotentis

im df

u

Dei, quam nihil impedire poteft, aut retardare,

(l

or]

Quesneli 10.

.18. Gratia non eft aliud, quam voluntas

i

jbl

omnipotentis Dei jubentis, & facientis, quod

jubet. Quesneli 11.

r

19,

Quando Deus vult falvare animam,

quocunque tempore, quocunque loco effectus

iin n

Y

indubitabilis fequitur voluntatem Dei,

Qz(æ:-

;

neli 12.

20. Quando Deus vult animam falvam face-

Y

re, & eam tangit interiori gratiz füuge manu, nul-

ais

la voluntas humana ei refiftit. Quesneli 13.

P

&

21. Quantumcunque remotus à falute fit

peccatorobftinatus, quando Jefus fe ei viden-

st

dum exhibet lumine falutari fuze gratie, opor-

g

tet, ut fe dedat, accurrat, fefe humiliet, &ado-

um

f j

ret Salvatorem fuum, Quesneli 14.

f

22. Quande Deus mandatum fuum, & fuam

D2

gtere

M

52

PROPOSITIONES DAMNAT E.

eternam locutionem comitatur un&tione fui fpi-

Y

exxxïxs (

ritus, & interiori vi gratie fu;e, operatur illa

in corde obedientiam, quam petit. Quesneli 15.

u 'XBE

23. Nulle funt illecebre, que non cedant

| m(]ïl.ïf

illecebris grati€ , quia nihil refiftit omnipotenti.

Quesneli 16.

24. Gratia eft vox illa Patris, qua& homines

interius docet, hac eos venire facit ad JEfum

Chriftum : quicunque ad eum non venit, poft-

juam audivit vocem exteriorem Filii nullatenus

eft do&tus à Patre. Quesneli 17.

121 J

25. Semen verbi, quod manus Dei irrigat,

qeitt

femper affert fru&um füum. Quesneli 18.

atobtn

Z6. Dei gratia nihil aliud eft, quam ejus

V0

omnipotensvoluntas: hec eftidea, quam Deus

Mil

ipfe nobis tradit in omnibus fuis Scripturis.

g.

Quesneli 19.

27. Vera gratie idea eft, quod Deus vult

fibi à nobis obediri, & obeditur, imperat, &

s M

omnià fibi fübmiffa funt. Quesneli 20.

a

28. Gratia Jefu Chrifti eft gratia fortis , po-

I

tens, füprema, invincibilis, utpote quze eft

Mslv

Y

operatio voluntatis omnipotentis, fequela, &

h

h

imitatio operationis Dei incarnantis, & refufci-

blïï]&d

tantis filium füum. Quesneli 21.

Il

29. Concordia omnipotens operationis Dei

Q

in corde hominis, cum libero ipfius voluntatis

firi i

confenfu , demonftratur illico nobis, in Incar-

m

patione, veluti fonte atque Archetypo omnium

u

aliarum operationum mifericordiz & gratie, quae

uU

omnes ita gratuitee, atque ita dependentes à

)

(f

Deo funt, ficut ipfa originalis operatio. Ques-

j

ii

neli 22.

39 Dln

30. Deus

2

M

PROPOSITIONES DAMNAT.FE.

39

Ils

30. Deus ipfe nobis ideam tradidit omnipo-

Vr

tentis operationis füz gratie , eam fignificans

b

per illam, qua Creaturas à nihilo producit, &

DT

mortuis reddit vitam. Quesneli 23.

YT

31. Jufta idea, quam Centurio habet de

omnipotentia Dei, & Jefu Chrifti, in fanandis

litios

corporibus folo motu fuz voluntatis, eft imago

llim

idege, que haberi debet de omnipotentia fuce

i[, Fm

gratie in fanandis animabus à cupiditate. Ques-

)

lf

neli 24.

32. Deus illuminat animam, & eam fanat

H

D

eque ac corpus, fola fua voluntate; jubet, &

ipfi obtemperatur. Quesneli 25.

33. Omnes, quos Deus vult falvare per

quii

Chriftum, falvantur infallibiliter. Quesneli 30.

DPJL

34. Defideria Chrifti femper habent fuum

effe&tum ; pacem intimo cordium infert, quan-

Ts

V

lam optat. Quesneli 31.

do eis il

nydt,

t

35. Jefus Chriftus fe morti tradidit ad libe-

randum pro femper fuo fanguine Primogenitos,

lj

ak)ï' ]

id eft, Ele&os de manu Angeli exterminatoris.

p:&

Quesneli 32.

36. Proh! quantum oportet bonis terrenis,

& fibimetipfi renunciaffe, ad hoc ut quis fidu-

ciam habeat fibi, ut ita dicam, appropriandi

W

Chriftum Jefum , ejus amorem, mortem & my-

fteria, ut facit San&us Paulus dicens: Qui dile-

xit me, & tradidit femetipfum pro me. Quesneli 33.

j

jUfi

37. Gratia Adami non producebat nifi meri-

A

ta humana. Quesneli 34..

D*nd j

s

38. Gratia Adami eft fequela creationis , &

erat debita naturz fanz & integra. Quesneli 35.

(

39. Differentia effentialis inter gratiam Ada-

D 3

mi

go.Dr

n

54

PROPOSITIONES DAMNAT £.

mi & ftatus innocentie ac gratiam chriftianam

eft, quod primam unusquisque in propria perfo-

na recepiffet: iíta vero non recipitur, nifi in

perfona TJefu Chrifti refufcitati, cui nos uniti fu-

mus. Quesnéli 36.

b

40. Gratia Adami fanctificando illum in fe-

[

metipfo erat illi proportionata: Gratia chriftia-

na nos fanctificando in Jefu Chrifto, eftomnipo-

)

r

tens, & digna Filio Dei. Quesneli 37.

41I. Peccator non eft liber, nifi ad malum,

Mp

d

fine gratia Liberatoris. Quesneli 38.

42. Voluntas, quam gratia non prevenit, ni-

us

Q el

hil habet luminis, nifi ad errandum 5. ardoris, nifi

ad fe precipitandum; virium, nifi ad fe vulne-

friptm

randum; eft capax omnis mali, & incapax ad

p.w-'.:'wrfyl

!

omne bonum. Quesneli 39.

In

43. Sine gratia nihil amarepoffumus, nifiad

condemnationem. Quesneli 40.

f

i

44. Omnis cognitio Dei etiam naturalis , et-

ü" ;J"

N

wlæ

iam in Philofophis ethnicis, non poteft venire,

R:nn;mm;

nifi à Deo, & fine gratia non producit, nifi pre-

ilb

fumptionem, vanitatem, & oppofitionem ad

t

ipfum Deum, loco affe&uum adorationis, gra-

TAQDE

titudinis & amoris.

uesneli 4t.

us

45. Solagratia Chrifti reddit hominemaptum

Vi

ad facrificium fidei, fine hoc nihil, nifi impuri-

b

tas; nihil nifi indignitas. Quesneli 42.

(jt,

6. Primus effectus gratie baptifmalis eft fa-

litofa

cere, ut moriamur peccato; adeo, ut fpiritus,

|

BI

cor, fenfus non habeant plus vite pro peccato,

DI

quam homo mortuus habeat:pro rebus mundi.

fitiy

?

j

Quoesneli 43.

[)

r

N

ii

du

$. 29.

UM

à

M

PROPOSITIONES DAMNATZ/E.

59

] chmham,

s 752.

Miriy

hr ij

De ,Q)m'etäm?) Micbaelis Molinos.

TUjttj

uietifnus MoLiNir turpiffmus confiflit in qua-

dam pretenfa imperturbabil quiete animi per

hyy

]

contemplationem uniti cum Deo, fundata in abftra-

1

l

!

Ti

&kione mentis ab ommi fpecie rerum fanfiblium, etiam

1ïOiTJ" »

religiofilmarum ac compatibilis cum quibusvis opera-

tiomibus, etiami luxuriofifumis im corpore.

Author

lii

hujus nefarie do&rine erat Michael. Molinos,

Sacerdos Secularis Diceefis Cefarauguftang,

[

natus Munieffe in Hifpania.

Hic infignis hypo-

crita edidit Rome Anno 1675. librum italice

fcriptum füb titulo: JDux Spiritualis, quo anima

L

AV

u

per oiam interiorem perducitur ad perfettam contempla-

tionem, € thefaurum maximum pacis interna , Q UYD A.

TU n

SPIRITUALE &C.

Liber ifte reimpreffus eft

Madriti Anno 1676. Cafaraugufte Anno 1677.

Cum autem in hoc Opufculo

ii d

& Seville 1685.

yl vt

venenum inftillaretur latenter, author non fo-

qum&:

lum fibi aquifivit Anno 163o. Romee fuis przdi-

u

cationibus famam Do&oris illuminati quoad di-

Yi

Jcl

re&ionem Spiritus, fed etiam traxit in fuum re-

te ingentem multitudinem perfonarum , contem-

plationi deditarum, prefertim mulierum , ad

(

j

ejusmodi illufiones facilium.

Exinde ergo con-

r

tigit, ut tales muliercule contemplationem Mo-

linofianam profeffze fepe accederent ad S. Com-

L

munionem fine ulla preparatione ac confeffio-

(

ne, & in Ecclefiis orationi vacarent, quin un-

(

IHH

i

quam aperirent oculos ad SS. Saeramentum, vel

ad pias imagines, ne ifto afpe&u rerum fenfibi-

lium pretenfam contemplationem interrumpe-

4

rent.

g [

s6

?h

PROPOSITIONES DAMNATJE.

rent. Necfolum mulieres, fed etiam perfonze

':OQOQ

Ecclefiaftice , alioquin bonz famz, feilla fpe-

D

cie contemplationis decipi paffze funt.

Cum au-

N

tem folus liber nimis füccin&us ipfis non videre-

ul

tur fufficiens ad perfe&e affequendam nove vitze

Y

contemplative doGrinam, partim per litteras,

partim oretenus petierunt ab authore explicatio-

nem, ex qua aliud erui non poterat, nifianimam

li

in oratione quietis Deo unitam non poffe fua vo-

luntate peccare per quosvis a&tus etiam abomi-

handos in corpore, 'eo quod hi imputandi effent

MW

H

aut violentig tentationis, aut paffioni corporis.

In defenfionem hujus fue doétrinz adducebat

t

illum textum Jobi c. 16. Hec pa[Jus fum absque

1b inf

iniquitate manus mee , cum baberem mundas ad. Deum

fre

preces.

Hunc enim textum propofit. 49. fic ex-

plicabat: 9ob ex violentia demonis fe propriis mani-

Ll

bus polluebat eodem tempore, quo babebat mundas ad

JDeum preces.

Nontamen poterat hecimpoftura

PU

longiori . tempore latere Romana "Tribunalias

L ;fz, t

Incarceratus tandem Roma eft hypocrita 16. Jul.

|

1685. & poft incarcerationem ferme duorum an-

l

norum tandem impofturas fuas faffus, publice

Mnhg)

in foro Ila Minerva eas retractare compulfus, &

IZA GE

tL&H]qUE

ad perpetuos carceres damnatus eft.

UT

CHELLUS fcribit, eum viginti duobus annis vi-

A

xiffe Rome; Palinodiam ceciniffe anno etatis

lr

fue fexagefimo; eum per duodecim annos nun-

(4Df

quam fuiffe confeffum, etiamfi à faciendo Sacro

EU

,

D

non abftineret; &, cum caperetur, quatuor mil-

[ Iq

lia aureorum, & duodecim millia Epiftolarum in

]inoD

MLC

ejus fcriniis reperta effe. — Plura de hac re videri

Vl

poffunt in opere de Herefibus DOMINICI BERNINI.

!

Pro-

j

PROPOSITIONES DAMNAT £.

57

P

Propofitiones vero, ex libro impoftoris, Anno

vt

1685. excerpte, condempate funt 24. Novemb.

: n

TUv

Anno 1687. per Decretum S. Inquifitionis juffu

& authoritate Innocentii XI. & dein per Bullam

Wi

Pontificiam, quse fic habet:

"Ht

fjv

l0

i

Innocentius Epifcopus,

nl

Servus Servorum Dei.

1000

Ti

Ml

Ad perpetuam rei memoriam.

( :æleüisPaterChri[tus Dominus, ut jacentem in

tenebris mundum, variisque Gentium erro-

ribus involutum à poteftatediaboli, füb qua mi-

1]

fere poft lapfüm primi Parentis tenebatur, fua

j

ineffabili miferationeliberaret, carnem fumere;

&in Ligno Crucis Chirographo R edemptionis no-

i pundt

ftra: affixo inteftimonium füuz in nos charitatis fe-

tinpt

fe Hoftiam viventemDec pro nobis offerre digna-

tus eft, mox rediturus in Celum Ecclefiam Ca-

Tg*.humf;

Í

YTl

tholicam Sponfam fuam tanquam novam Civita-

tem fanctam Hierufalem defcendentem de collo

il

non babentem rugam, neque maculam, unam, fan-

&amgque in Terris relinquens armis potentiz fuse

contra Portas Inferi circumvallatam, Petro Apo-

ftolorum Principi, & Succefforibus ejusregendam

vadidit, ut doctrinam ab ipfius ore hauftam far-

tam,tectamque cuftodirent; neoves pretiofo fuo

Sanguine redempta pravarum opinionum pabulo

:

M

]

in antiquos errores reciderent, quod precipue

Beato Petro mandaffe Sacre Littere docent: cui

oW

enim Apoftolorum nifi Petro dixit: Pafce oves

M

m

D 5

meas ;

n

58

PROPOSITIONES DAMNAT JE.

meas; &rurfus: Egorogavipro te, ut non defi-

m

jn

m

ciatfidestua, &tualiquando converfus confirma

fratres tuos? Quare nobis, quinonnoftris meri-

i

b

tis, fed infcrutabili Dei omnipotentis confilio in

[

ejusdem Petri. Cathedra pari poteftate fedemus,

femper fixuminanimo fuit,utPopulus chriftianus

eam fectaretur Fidem, quas à Chrifto Domino per

Apoftolos fuos perpetua, & nunquam interrupta

T

Pt

traditione predicata fuit, quamque ipfe usque

ad feculi confummationem permanfuram effe

promifit.

Cum igitur ad Apoftolatum noftrum relatum

fuiffet quendam Micbaelem de Molinos prava dogma-

| Opo

ta tum verbo, tum fcripto docuiffe, & in praxin

deduxiffe, quz pretextu Orationis quietis contra

do&rinam, & ufüm à fan&tis Patribus ab ipfis na-

qhw

fcentis Ecclefi? primordiis receptum , Fideles à

I

vera Religione, & à chriftianz pietatis puritate in

AUA j

maximos errores, & turpiffima queque induce-

bant. Nos,cuicordi femper fuit, utfidelium ani-

W

T

m Nobis ex alto commiffz purgatis pravarum

$u

opinionum erroribus ad optatum falutis portum

tuto pervenirepoffint

legitimis precedentibus in-

ii

diciis, predictum Mic

j

adlem de Molinos, carceribus

W

mancipari mandavimus, deinde coram NNobis, &

$N

venerabilibus Fratribus noftris S. R. E. Cardinali-

imy

d

j

!

l

bus in tota Repüblica Chriftiana Generalibus in-

quifitoribus Apoftolica au&oritate fpecialiter de-

dirjy

t

putatis, auditis pluribus in facra Theologia Magi-

ïl

ï

ítris, eorumque fuffragiis tum voce, tum Ícripto

rum,

fufceptis, matureque perpenfis , implorata étiam

f j

San&i Spiritus affiftentia, cum predi&orum Fra-

l

trum

J

PROPOSITIONES DAMNATZ.

59

li

trum noftrorum unanimi voto, ad damnationem

M tyin

infra (criptarum Propofitionum ejusdem Michadljs

Üritg

deMolinos, à quo fuerunt pro fuisrecognite, & de

ff ;

quibus Propofitionibus tanquam à fe di&tatis, fcri-

fedfmus,

pts, communicatis, & creditis ipfe convi&tus, &

Yil

refpe&tive confeffus fuerat, ut latius in proceffu,

D

& Decreto deMandato Noftro lato die 28. Aug.

uH

prafentis Anni 1687: devenire ut infra decre-

vimus.

Puy

( d

a

Propofitiones.

M

«O

portet hominem fuas potentias annihilare;

& hzec eft Via Interna.

Ul

ainist

2. Velle operari a&tive, eft Deum offendere,

qui vult effeipfe folus Agens ; & ideo opus eft,

i

fe ipfum in Deo totum, & totaliter derelinquere,

spuma&e*

& poftea permanere velut corpus exanime.

i j

f

A

m

U

3. Vota de aliquo faciendo fünt perfe&ionis

h

i

impeditiva.

jrta

4. AGivitas naturalis eft Gratie inimica , im-

peditque Dei operationes, & veram perfeétio-

nem, quia Deusoperari vult in nobis fine nobis.

s. Nihil operando Anima fe annihilat, & ad

fuum principium redit, &ad fuam originem, quze

J

eft effentia Dei, in qua transformata remanet, ac

divinizata, & Deus tunc in feipfo remanet; quia

äl

tunc non fünt amplius duz res unite , fed una

I 1

At

tantum: & hac ratione Deus vivit, & regnat

M

n

innobis, & anima feipíam annihilat in effe ope-

fativo.

aoïumï

6. Via

60

PROPOSITIONES DAMNAT .

H

| m

6. Viainterna eftilla, in qua non cognofcitur

qob

neclumen,necamor, necrefignatio, & non opor-

tet Deus cognofcere; & hoc modo recteproce-

)

ditur.

7. Non debet Animacogitare, nec de premio,

nec depunitione, nec deParadifo, nec de Infer-

no, nec de Morte, nec de /Eternitate.

J

8. Non debet velle fcire an gradiatur cum vo-

quix

UI

!

luntate Dei, an cum eadem voluntate refignata

maneat, necne; nec opus eft, utvelit cognofce-

Ànsa

u

re fuum ftatum, nec proprium nihil, fed debet

ut corpus examine manere.

b

9. Non debet Anima reminifíci ,. nec füi , nec

Ij

Dei,í nec cujuscunque rei, & in Via Interna

at

omnis reflexio eft nociva,

etiam reflexio ad

quü

fuas humanas aGiones, & ad proprios defe-

TOU

&us.

K

10. Si propriis defe&ibus alios fcandalizet,

p

lU

non eft neceífarium refle&ere , dummodo non

J

adfit voluntas fcandalizandi; & ad proprios de-

U

fe&tus non pofferefle&ere, gratia D EI eft.

U

1r. Ad dubia, que occurrunt, an recte pro-

A

l

cedatur necne, non opus eftrefle&ere.

Wi Q

12. Qui fuum liberum arbitrium Deo dona-

i

vit, denulla re debet curam habere, nec deIn-

Ml

M

Y

ferno, nec de Paradifo; nec debet defiderium

d

habere proprie perfeGtionis, necvirtutum, nec

ij

J

proprie fanctitatis, nec proprie falutis, cujus

[

lil

fpem purgare debet.

(Z(re[

M

13. Refignato Deo libero arbitrio , eidem

Deo relinquenda eft cogitatio, & cura de omni

re

M

h]

n

]

PROPOSITIONES DAMNAT E.

61

Cogng« ,

re noftra, & relinquere, ut faciat in nobis fine

j

i.

nobis fuam Divinam voluntatem.

[

Á

AV

14. Qui Divine voluntati refignatus eft, non

convenit, ut à Deo rem aliquam petat, quia

t

febfr.

petere eft imperfe&tio , cum fit aétus propria

voluntatis, & ele&ionis, & eft velle, quod

QV

Divina voluntas noftre conformetur, & non

quod noftra Divinaz.

Et illud Evangelii: Peri-

ii

i€, €2 accifietis.

Non eft dictum à Chrifto pro

m

Animabus internis, que nolunt habere volun-

[

tatem.

Imo hujusmodi Anime eo perveniunt,

ut non poflint à Deo rem aliquam petere.

J

n

AA

IS. Sicut non debent à Deo rem aliquam

petere, ita nec ili ob rem aliquam gratias

|

Ti

105 0

:5

agere debent; quia utrumque eft actus propria

voluntatis.

16. INon convenit Indulgentias querere pro

Atj

pona propriis peccatis debita, quia melius eft

mibot

Divinz Juftitie fatisfacere, quam Divinam Mi-

i

Íericordiam quzerere; quoniam illud. ex puro

L

Dei amore procedit, & iftud ab amore noftri

um

intereffato, neceft res Deo grata, nec merito-

[

ria, quia eft velle Crucem fugere.

'h]

17. Tradito Deo libero arbitrio, & eidem

N

relicta cura, & cognitione Anime noftre, nom

eft amplius habenda ratio tentationum, nec eis

h

alia refiftentia fieri debet, nifi negativa, nulla

Qj

[

adhibita induftria;

& fi natura commovetur,

oportet finere, ut commoveatur, quia eft na-

tura.

, dl

"

18. Quiin Oration.eutiturlmagihibus , figu-

TL

ris,

n

62

PROPOSITIONES DAMNATZE.

N

ris, fpeciebus, & propriis conceptibus, non

adorat Deum in fpiritu, & veritate.

j

acqh'ïï

I9. Qui amat Deum eo modo, quo argu-

d

mentatur, aut intelle&us comprehendit, non

aL

amat verum Deum.

20. Afferere, quod in Oratione opus eftfibi

M

per difcurfum auxilium ferre, & per cogitatio-

nes, quando Deus animam non alloquitur, igno-

f

;

rantia eft. Deus nunquam loquitur: ejus locu-

tio, eftoperatios & femper in Anima opera-

i

DAU

tur, guando hec fuis difcurfibus, cogitationi-

n

Vi

bus, & operationibus eum non impedit.

08

A0n u

2I. In Oratione opus eft manere in fide ob-

ii

fcura, & univerfali, cum quiete, & oblivione

Ninity

cujuscunque cogitationis particularis, ac di-

fitiren

ftinéte Attributorum Dei, ac Trinitatis, & fic

DT

in Dei prafentia manere ad illum adorandum,

Jn

l

& amandum, eique inferviendum, fed ab:que

T

produ&ione a&uum, quia Deus in his fibi non

complacet.

tOrg

ID

22. Cognitio hec per fidem non eft actus à

til

$

Creatura productus, fed eft cognitio à DEO

Wt

H

Creature tradita, quam Creatura fe habere non

D

cognofcit, nec poftea cognofcitillam fe habuiffe ;

r

& idem dicitur de Amore.

b

J

23. Myftici cum San&o Bernardo in Scala

i, f

Clauftralium, diftinguunt quatuor gradus, Le-

?

&ionem, Meditationem, Orationem, & Con-

M

!

templationem infufam. ,Qui femper in primo

M

1

fiftit, nunquam ad fecundum pertranfit.

Qui

a 'l

femper

"t

PROPOSITIONES DAMNAT £.

63

Epm)ml n

|

femper in fecundo perfiftit, nunquam ad ter-

tium pervenit, qui eft noftra contemplatio

! Mi

acquifitay in qua per totam vitam perfiften-

'Ifüa",f[) Ij

dum eft, dummodo Deus Animam non trahat,

absque eo quod ipfa id expe&tet, ad contemn-

plationem infufam, & hac ceffante, Anima re-

l

gredi debet ad tertium gradum, & in ipfo per-

E

manere, absque eo quod amplius redeat ad fe-

cundum, aut primum.

24. Qualescunque cogitationes in Oratione

occurrant, etiam impure, etiam contra Deum,

San&os, Fidem, &Sacramenta, fi voluntarie

non nutriantur, nec voluntarie expellantur, fed

cum indifferentia, & refignatione tolerentur,

non impediunt Orationem Fidei; imo etiam per-

M u

fe&iorem efficiunt; quia Anima tunc magis Di-

n

vine voluntati refignata remanet.

: ador?uäz:

25. Etiamfi fuperveniat fomnus , & dormia-

Lt

y ts n

tur, nihilominus fit Oratio, & contemplatio

aCualis; quia Oratio, & refignatio, refignatio

& Oratio idem fünt; & dum refignatio & Ora-

u d

tio idem füunt; & dum refignatio perdurat, per-

durat & Oratio.

26. 'Tres ille vie , Purgativa, Illuminativa,

& Unitiva, fünt abfurdum maximum, quod di-

&um fuerit in Myftica; cum non fit nifi unica

via, fcilicet via interna.

m

]

27. Qui defiderat, & ample&itur devotio-

J Lt

nem fenfibilem, non defiderat, nec querit

Deum, fed feipfum, & male agit, cum eam de-

) pïmf

n

fiderat, & eam habere conatur, qui per viam

[2 d

inter-

"

W

PROPOSITIONES DAMNATZE.

64.

At

d

internam incedit tam in locis facris, quam in die-

bus folemnibus.

| um

j

28. 'Tedium rerum fpiritualium bonum eft;

d

fiquidem per illud purgatur amor proprius.

n

29.. Dum Anima interna faftidit difcurfus

Jl

de Deo, & virtutes, & frigida remanet, nul-

)

"

lum in feipfa fentiens fervorem , bonum fi-

V

gnum eft.

[ti(

3e. Totum fenfible, quod experimur in

vita fpirituali, eft abominabile, fpurcum, & im-

IUL;

1

mundum.

L

!

i

]

d

q1. Nullus Meditativus veras virtutes exer-

cetinternas, quaenon debent à fenfibus cogno-

u

Íci.

Opus eft amittere virtutes.

MAT

ktt,

32. Necante, nec poft Communionem alia

X N

requiritur prparatio, aut gratiarum actio (pro

fb

iftis Animabus internis) quam permanentia in

b nii

folita refipnatione pafliva, quia modo perfe-

&iore füpplet omnes aétus virtutum, qui pof-

Et (1 hac occa-

T

funt, & fiunt in via ordinaria.

|

fione Communionis infurgunt ihotus humiliatio-

:'uæävïriuv

d2

nis, petitionis, aut gratiarum actionis, repri-

mendi funt, quoties non dignofcatur, eos eífe

[

l

üpy

ex impul(u fpeciali Dei; alias fupt impulfus na-

4

ture, nondum mortuz.

B

|

A

»

33. Maleagit Anima, que pr'(')cedit perhane

T

Viam Internam, fi in diebus folemnibus vult

4'5 a'lüm

aliquo conatu particulari excitare infe devotum

E

aliquem fenfum , quoniam Animz Interne omnes

Ti

dies funt equales, omnes feftivi. Etidem di-

t h

citur

J

i

[

l;

Tn

Mp

PROP,OSI;F-IXONES DAMNAT ,.

65

o

citur delocis facris, quia hujusmodi animabus

l

omnia loca equalia funt.

N

nbrE

At

34. Verbis, &lingua gratias agere Deo non

DN

eft pro Animabus Internis, quz in filentio

('Uffh;

manere debent, nullum DE O impedimentum

1 ul

apponendo, quod operetur in illis: & quo

hMU

[

magis DEO fe refignant, experiuntur fe non

poffe Orationem Dominicam , feu Pater nofter

recitare.

j

35. Non convenit Animabus hujus Vi In-

bt

terne, quod faciant operationes, etiam virtuo-

fas, ex propria ele&ione, &aüivitate, aliasnon

effent mortuse: nec debent elicere actus amoris

ii

erga Beatiffüunam Virginem, San&os, aut Hu-

manitatem Chrifti; quia cum ifta objeéta fenfibi-

N

liafint, talis eft amor erga illa.

n f

N

36. Nullà Creatura, nec Beata Virgo, nec

unentt

San&i federe debent in noftro corde, quiafolus

Deus vult illud occupare, & poffidere.

i t

"

m

37. In occafione tentationum, .etiam furio-

n

i

farurji, non debet Anima elicere a&tus explici-

"

tos virtutum oppofitarum; fed debet in fupra-

dicio amore, & refignatione permanere.

38. Crux voluntaria mortificationum pon-

dus grave eft, &infructuofum, ideoque dimit-

tenda.

39. Sanüiora opera, &penitentiz, quas per-

MM

A

egerunt San&i, non fufficiunt ad removendam

"

ab Anima, vel unicam adhzefionem.

Qtufl

40. - Beata Virgo nullum unquam opus exte-

m omm

riusperegit, & tamen fuit SanGus omnibus fane«

!

Q

&ior, . lgitur ad San&itatem perv

/

"

eniri poteft

Ü

absque opere exteriori.

Propof. damn.

E

4I. Deus

n

66

PROPOSITIONES DAMNAT E.

M

41. Deus permittit, & vult, ad nos humi-

Y

liandos, & ad veram transformationem perdu-

Woul

cendos, quod in aliquibus animabus perfe&is,

&iri

etiam non arreptitiis, deemon violentiam infe-

Qul

rat eorum corporibus, easque a&tus carnales

J

committere faciat, etiam in Vigilia, &fine men-

tis offufcatione, movendo phyfice illorum ma-

!j

nus, & lia membra contra earum voluntatem.

Et idem dicitur quoad alios a&us per fe pecca-

LK

äll 0

minofos, in quo cafü non funt peccata ; .quia

his non adeft confenfus.

OF ljl Ou

Wf

42. Poteft dari cafus, quod hujusmodi vio-

lentie ad actus carnales contingant eodem tem-

f Der

r

pore ex parte duarum perfonarum , fcilicet ma-

ris, & foemine, & ex parte utriusque fequatur

fet l

aCus.

I

43. Deus prateritis feculis Sanctos efficie-

rs'uü rU-

rl

bat Tyrannorum minifterio, nunc vero eos

efficit San&tos minifterio Domonum, qui cau-

NT

FY

fando in eis predictas violentias, facit, utilli

feipfos magis defpiciant, atque annihilent, & fe

( uthW

du

Deo refignent

44. Job blafphemavit, & tamen non pec-

j 01

[y

cavitlabiis fuis, quia fuit ex Deemonis violentia

45. San&tusPaulus hujusmodi Deemonis vio-

W& f

w

lentias in fuo corpore paffus eft, unde fcripfit:

JNon quod volo bonum, boc ago, fed quod molo ma-

j

lun, boc facio

' n

V

QUtn

46. Hujusmodi violentiz funt medium ma-

lh

gis proportionatum ad annihilandam animam,

Wüï "I

& ad eam ad veram transformationem, & unio-

Wt

nem perducendam, nec alia füpereft via. Et

tht

hzc eft via facilior ; & tutior.

As

47. Cum

M.

PROPOSITIONES DA'M,NATIE.

67

LIT

(*12

47. Cum hujusmodi violentie. occurrunt,

I k

finere oportet, ut Satanasoperetur, nullam ad-

3U i

hibendo induftriam, nullumque proprium cona«

lt

n

tum, fed permanere debet homo in fiuo nihilo,

AU Qj

& etiamfi fequantur pollutiones , & a&us ob-

ïli'ämzen.

fceni propriis manibus, & etiam-pejora, non

Ürp m.

opus eft feipfum inquietari; fed foras emittendi

lii

funt fcrupuli, dubia, & timores ; quia anima

tl

fit magis illuminata, magis roborata, magisque

d qu

candida, & acquiritur fan&a libertas.

Et pra

omnibus non opus eft hec confiteri, & fanétiffi-

1

me fit, non confitendo, quia hoc pacto füpera»

1

tur Demon, & acquiritur thefaurus pacis.

]

48. Satanas, qui hujusmodi violentias in-

bl

fert, fuadet deinde, gravia effe deli&ta, ut ani-

mafe inquietet, nein via interna ulterius pro-

tfb d

grediatur; unde ad ejus vires enervandas, me-

TOE

lius eft ea non confiteri, quia non fünt pecca-

n qii

ta, nec etiam venialia.

t

49. Job ex violentia deemonis fe propriis

Yij

manibus polluebat, eodem tempore, quo mundas

babebat ad Deum preces (fic interpretando locum

J

ex cap. 16. Job.)

so. David, Hieremias, & multi ex San&tis

Prophetis hujusmodi violentias patiebantur ha

rum impurarum operationum externarum.

51. In Sacra Scriptura multa funt exempla

T d

violentiarum ad a&tus externos peccaminofos,

Uti illud de Samfone, qui per: violentiam fe-

j El] g

j1

ninu

ipfum occidit cum Philifteis, conjugium injit

cum alienigena, & cum Dalila meretrice forni-

a

catus eft, qua alias erant prohibita, & peccatà

i

fuiffent. De Juditha, quz Holopherni mentita

2

fuit,

p

?I

68

PROPöSITIONES DAMNAT.JE.

fuit.

De

TM

De Elifeo, qui pueris maledixit.

W

Elia, qui combufit Duces cum turmis Regis

Achab.

An vero fuerit violentia immediate

t

à Deo pera&a, vel deemonum minifterio, ut in

)u

alis animabus contingit, in dubio relinquitur.

52. Cum hujusmodi violentie, etiam impu-

re absque mentis offufcatione accidunt, tunc

Jag

Anima Deo poteft uniri, &

Nde facto femper ma-

if

gis unitur.

ï

53. Ad cognofcendum in praxi, an aliqua

pl

operatio in aliis perfonis fuerit violentia, regu-

Qu

Q

la, quam de hoc habeo, nedum funt protefta-

tiones Animarum illarum, quz proteftantur fe

Bing

di&is violentiis non confenfiffe, aut jurare non

poffe, quod in iis confenferint; & videre, quod

li

14

fint Anime, quz proficiunt in via interna, fed

regulam fümere à lumine quodam a&uali, co-

Vi

Gu

gnítiione humana, ac Theologica füperiore,

quod me certo cognofcere facit cum interna

54

"H

certitudine, quod talis operatio eft violentia,

& certusfüm, quod hoc lumen à Deo procedit,

l

Ti

)'X

quia ad me pervenit conjun&um cum certitudi-

ne, quod à Deo proveniat, & mihi nec umbram

l

dubii relinquit in contrarium , eo modo quo in-

Dortug

ll:

terdum contingit, quod Deus aliquidrevelando.

W

il

l

TR

eodem tempore animam certam reddit, quod

ipfe fit, qui revelat, & anima in contrarium non

[

M

lia

poteft dubitare.

54. Spirituales vite ordinarie in hora mor-

u

1J

(

4

tis fe delufos invenient, & confufos, & cum

f fll

DI

omnibus paflionibus:in alio mundo purgandis.

BU

55. Per hanc viam internam pervenitur, etfi

l

llll

extin-

l

* u

multa cum fufferentig, ad purgandas, &

guen-

/

Wt

PROPOSITIONES DAMNAT E.

69

b )

guendas omnes paffiones, ita quod nihil amplius

i l

fentitur, nihil, nihil ; nec ulla fentitur inquie-

b

tudo, ficut corpus mortuum, nec anima fe am-

It .

plius commoveri finit.

Ti

56. Due leges, & ducz cupiditates, animz

m u

una, & amoris proprii altera, tamdiu perdu-

!U"t) lj

rant, quamdiu perdurat amor proprius ; unde

fempr,;;.

quando hic purgatus eft, & mortuus, ut fit per

viam internam , non adfunt amplius ille duzle-

( à

Jj

ges, & duz cupiditates, nec ulterius lapfus ali-

M

quis incurritur, nec aliquid fentitur amplius, ne

quidem veniale peccatum.

57. Per contemplationem acquifitam perve-

nitur ad ftatum non faciendi amplius peccata,

]*

nec mortalia, nec venialia.

MU

58. Ad hujusmodi ftatum pervenitur, non

4 (

refle&tendo amplius ad proprias operationes;

s

quia defectus ex reflexione oriuntur.

1

eu ia

59. Via interna fejuncta eft à Confeffione, à

d n

Confeflariis, & à Cafibus confcientie , à Theo-

logia, & Philofophia.

Deopreïiï

60. Animabus proveGtis, quz reflexionibus

a

!]

TAT

mori incipiunt, & eo etiam pérveniunt, ut fint

mortueg, Deus confeffionem aliquando efficit

impoflibilem, & fupplet ipfe tanta gratia pre-

fervante, quantum in Sacramento reciperent;

& ideo hujusmodi animabus non eft bonum in

u |

tali cafu ad Sacramentum Ponitentiz accedere ;

a

quia id eft illis impoffibile.

qui

61. Ánima, cum ad mortem myfticam perve-

J

gan i

nit, non poteft amplius aliud velle quam quod

Deus vult, quia non habetamplius voluntatem.

aytyb/

& Deus illi eam abftulit.

!)

(

E 3

62. Per

IK

70

PROPOSITIONES DAMNAT t

$.

62. Per viam internam pervenitur ad con-

tinuum ftatum immobilem in pace imperturbabili.

o

.63. Per viam internam pervenitur etiam ad

þeccar

mortem fenfuums quinimo fignum, quod quis

W,l

y

in ftatu nihilitatis maneat , id eft, mortis mytti-

c&, & fi fenfüs exteriores nonreprefentent am-

t

|

plius res fenfibiles, ac fi non effent: quia non

Vi

'

perveniunt ad faciendum, quod intelle&us fe ad

Jj

eas applicet.

i

D

64. TTheologus: minorem difpofitionem ha-

|gudi

bet, quam homo rudis, & ítatus contempla-

mmæe

tivi.

81

Primo quia non habet fidem adeo pu-

"

ram.

Secundo , quia non eft adeo humilis.

tit

Mp

Tertio, quia non adeo curat propriam falutem.

Quarto, quia caput refertum habet phantaf-

t (

iatibus, fpeciebus, opinionibus, & fpecula-

fns d

tionibus, & non poteft in illum ingredi verum

n

jumen.

lit, t

65. Prepofitis obediendum eft in exteriore ;

m

& latitudo voti obedientie Religioforum tan-

tütyg

In interiore

h

l

tummodo ad exterius pertingit.

pims

vero aliter res fe habet, quo folus Deus, & Di-

tibts

rector intrant.

Ti lx

66. Rifu digna eft nova quzdam doé&rina

t

in Ecclefia Dei, quod anima quoad internum

g

gubernari debeat ab Epifcopo: quod fi Epi-

Mkï

T

Ícopus non fit capax , anima ipfum cum fuo

dihy|

li

direCtore adeat.

Novam, dico, do&rinam

l

2[?1

0De

quia nec Sacra Scriptura, nec Concilia, nec

unq

lied

Canones, nec Dulle, nec SanGi, nec Autho-

Ti

8j

res eam unquam tradiderunt, nec tradere pof-

lm

fünt; quia Ecclefia non judicat de occultis, &

[

anima jus habet eligendi quemcunque fibi bene

d

:

vifümo

67. Di-

Wt

PROPOSITIONES DAMNAT:.

7t

r d

/67. Dicere, quod internum manifeftandum

lmpemh.»l

eft exteriori Tribunali Prepofitorum, & quod

li dig;

peccatum fit id non facere, & manifefta dece-

d Qg

ptio; . quia Ecclefia non judicat de occultis; &

Wrri

propriis animabus przjudicant his deceptionibus,

frft.

& fimulationibus.

1 qur

68. In mundo non eft facultas, nec jurisdi-

dedhi

&io ad precipiendum, ut manifeftentur Epifto-

lz Directoris.quoad internum anime; & ideo

ml

opus eft animadvertere , quod hoc eft infultus

ij

Sathanz &c.

as quidem Propoütidnes tanquam Hsere-

Q'

ticas, fufpe&as, erroneas, fcandalofas,

blafphemas, piarum aurium offenfivas, teme-

p

rarias, Chriftiane dcipline relaxativas, & ever-

n

fivas, & feditiofas refpective, ac quecunque

"

gedl W

fuper iis verbo, fcripto, vel typis emiffa, pa-

riter, cum voto eorundem Fratrum noftrorum

tenetir

San&e Romane Ecclefie Cardinalium , & In-

qonn a

quifitorum Generalium damnavimus, circum-

ha

Ícripfimus, & abolevimus: deque eisdem, & fi-

]o

milibus omnibus, & fingulis pofthac quoquo

modo loquendi, fcribendi, difputandi, easque

credendi, tenendi, docendi, aut in praxim re-

ducendi facultatem quibuscunque interdiximus,

& contrafacientes omnibus Dignitatibus, Gra-

li

dibus, Honoribus, Beneficiis, & Officiis ipfo

" M

fa&to perpetuo privavimus, & inhabiles ad quz-

i

cunque decrevimus, vinculoque etiam anathe-

o

matis eo ipfo innodavimus, à quo nifi à Nobis,

& à Romanis Pontificibus Succefforibus NNoftris

i

sj

valeant abfolvi: preterea eodem noftro Decre-

to prohibuimus, & damnavimus omnes Libros,

hi

(

E 4

omnia-

79*

PRÓPOSITIONES DAMNATZ.

i?ïk

gU

omniaquä opera quocunque loco, & idiomate,

|

impreffa, nec non omnia manufcripta. ejusdem

f

Micbatlis de Molinós , veruimusque, ne quis cu-

ï (ïmfüih

juscunque gradus, conditionis, velftatus; etiam

W

"T

n

Ípeciali nota dignus, audeat fub quovis pretex-

v

vtl

tu, quolibet pariter idiomate, five füb eisdem

verbis , fub equalibus, aut equipollentibus,five

jr

T

absque nomine, feu fi&io, aut alieno. nomine

ea imprimere, velimprimi facere, neque im-

[

j

Mu

J

preíffa, feu manufcriptalegere, vel apud fe re-

D (

tinere, fed Ordinariis locorum, aut hzreticz

gMi

pravitatis Inquifitoribus ftatim tradere, & con-

iCl

Tedef

fignare teneantur füb eisdem ponis fuperius in-

fi&is, qui Ordinarii, & Inquifitores- ftatim ea

at

'Tàn-

fenir

igni comburant, vel comburi faciant.

dem, ut predi&us Micbagl de Molinos ob herefes,

li

errores, & turpia facta predi&ta debitis peenis

&Y

in aliorum exemplum, & ipfius emendationem

ii

1

ple&teretur, le&to in eadem noftra Congregatio-

u

ne toto proceflu, & auditis dileé&tis filiis Conful-

letn

toribus Noftris San&te Inquifitionis Officii, in

üiy

Sacra Theologia, & in Jure Pontificio Magi-

lw

ftris, cum eorundem Venerabilium | Fratrum

T yd

Noftrorum San&e Romanz Ecclefi& Cardina-

bj

lium unanimi voto, dictum Micbaélem de Molinos ,

v

tanquam reum convictum, & confeffum refpe-

V

&ive, & uti hzreticum formalem, licet peni-

hi

tentem in pomnam ar&i, & perpetui carceris,

14j

& ad peragendas alias peenitentias falutares, pra-

g

via tamen abjuratione de formali per ipfum

p

emittenda fervato juris ordine damnavimus:

[

s

us

mandante, ut die, & hora prefigendis in Ec-

i

clefia Sancte Mari& füpra Minervam hujus AI-

Ü

Inae

I

PROPOSITIONES DAMNATZI.

73

!| l idäo:;ge

me Urbis prefentibus omnibus Venerabilibus

g

Fratribus Noftris Sancte Romane Ecclefie Car-

RI

dinalibus, & Romane Curie Noftre Prazlatis,

li t

univerfoque populo ad id etiam per conceffio-

Ug

nem Indulgentiarum convocando, ex alto te-

lbt

nor proceffus ftante in fuggefto eodem JMicbadle

uj

de Moelinos una cum fententia inde fequuta lege-

110 fity

retur, & poftquam idem de Molinos habitu poeni-

T

tentie indutus predi&os errores, & herefes

Wl o

publice abjuraffet, facultatem dedimus dile&to

V

filio Noftri San&i Officii Commiffario, ut eum

à Cenfuris, quibus innodatus erat, in forma

;.thn-

g

N

Ecclefi€ confueta abfolveret; quas omnia in

J

executionem dictz Noftre Ordinationis die 3. Se-

fb

ptembris labentis anni folemniter adimpletafunt.

Tij

^

Et licet fupra narratum Decretum de Man-

dato Noftro latum ad majorem fidelium caute-

Isl

lam typis zditum publicis locis affixum ,. & di-

(

iW

vulgatum fuerit, nihilominus ne hujus Apofto-

]

J

(

lice damnationis memoria futuris temporibus

N OD

deleri pofit, utque populus Chriftianus Catho-

lica veritate inftruéctior per viam falutis incede-

i

j

m

re valeat, Predecefforum noftrorum Summo-

rum Pontificum veftigiis inherentes, hacnoftra

perpetua valitura Conftitutione fupradi&tum De-

cretum denuo approbamus, confirmamus, &

debitz executioni tradi mandamus, iterum fu-

r

pradi&as Propofitiones. definitive damnantes,

& reprobantes, librosque, & manufcripta ejus-

fi

dem Micbaülis de Molinos prohibentes , & interdi-

iil

centes fub eisdem penis, & cenfuris contra

]dïx W

"

transgreffores latis, &inflictis.

Decernentes infüper prafentes litteras fem-

)

j

E 5

per,

PRÓP OS-ITIONES DAMNATZ,

n

74

per, & perpetuo validas, & efficaces exiftere,

& fore, fuosque plenarios, & integros effe&tus

]i

fortiri, & obtinere: ficque per quoscunque Ju-

dices Ordinarios, & Delegatos quavis au&tori-

l

tate fungentes, & funéturos ubique judicari, &

definiri debere, fublata eis, & eorum cuilibet

j

quavis aliter judicandi, &interpretandi facultate,

vt

G auctoritate, acirritum,, & inane quicquid fe-

&il

cus fuper his à quoquam quavis au&oritate fcien-

f ?]h

Volu-

IP

ter, vel ignoranter contigerit attentari.

T AUf

mus autem, ut pr&fentium tranfumptis etiam

!l

h

impreffis manu Notarii publici fübfcriptis, & Si-

fitie

1

gillo alicujus perfonz in dignitate Ecclefiaftica

vl a

conftitute munitis eadem fides prorfus adhibea-

v 6

tur, quz ipfis originalibus literis adhiberetur , fi

Q t

effent exhibite, veloftenfe.

Nulli ergo omni-

(ft qi

no hominum liceat hanc paginam noftrz appro-

hn f

bationis, confirmationis, damnationis, repro-

i

f

bationis, punitionis, Decreti, & voluntatis in-

li

1

N

fringere, vel ei aufü temerario contraire: fi

Ls

quis autem hoc attentare praefumpferit indigna-

fs

tionem Omnipotentis Dei, ac Beatorum Petri,

[X

& Pauli. Apoftolorum ejus fe noverit incurfu-

! d

rum.

Datum Rome Anno millefimo fexcente-

t

fimo o&uagefimo feptimo , duodecimo Kalendas

Decembris.

w

ii

F. Datarius.

At

I. F. Albanus.

Til

Regiftrata in Secretaria Brevium,

Vifa de Curia S. de Pilaffris.

N

D. Ciampinus.

Loco i Sigilli.

(

Sequitur publicatio ín locís folitis..

l*

$.24

M

PR OPOSITIOINES DAMNATE.

75

t ts

*

ii

2 *

WUUSCUEQUQ 1

De flatu babituali perfe&tionis per. amorem

VOT

defintere[]Jatum. Fenelonii.

ts

RANCISCUS di

SALIGNAC FE

Itj

NELON, Archiepifcopus & Dux Camera-

Udl [34.1 ;

cenfis, vir fcientia, virtute, & potentia clarus,

QUi

cui LUDOVICUS XIV. directionem fuo-

TLl

rum trium ex Delphino nepotum, nempe Du-

Wi:

cis Burgundie, Ducis Berryenfis, & Ducis

ï

f

Al

Andegavenfis PHILIPPI, poftea Regis Hi-

fpanie commiferat, cum contemplationi effet

valde addictus, edidit typis Parifienfibus An-

no 1697. librum idiomate gallico fcriptum,

cui titulus :

Principia fundamentalia Santtorum

[ ergbc

circa viam interiorem explicata.

Contra hunc li-

QT.

brum ftatim infürrexerunt varii DoGores Gal-

Qn, t

lie ac inprimdis BENIGNUS BOSSUET,

YOl

Epifcopus Meldenfis, fcribentes, in hoc libro

Conrit

reperiri principia Quietflarum, quz facile de-

jeit i

generare poffent in errores Moliniffarum. — lta-

»atoru? P

que, cum orirentur varie fa&iones in Gallia,

'

[

il

li

liber denuntiatus eft Summo Pontifici, & cum

in tanta re maturo confilio longius protrahe-

Qd

MU

retur fententia, ipfemet Rex pro accelerando

judicio inftitit.

Decifio tandem fecuta eft

Anno 1699. per fequens Breve INNOCEN-

A

t

vvvvv

'TiI XIL hujus tenoris:

L

INNOCENTIUS, Papa XII.

ul

;fn

Ad perpetuam rei memoriam.

x

um alias ad Apoftolatus Noftri notitiam

, in lucem prodiiffelibrum quem-

h

:

-perveneric

E

dam

u

26

PROPOSITIONES DAMNAT X.

Pï

cui titulus:

B

dam Gallico idiomate editum ,

W

Explication des Maximes des Saint fur la Vie in-

n

ierieure, par lMeffire Francois de Salignac Fenelon,

| 8

V

il

«rcbeveque Duc de. Cambray , Precepteur de. Mef-

figneurs les Dues. de Bourgogne, d'zfnju €9 de

w

Berry.

44 Paris cbez .Pierre. dubouin , — Pierre

Emery , Cbarles. Cloufier 1679.

Ingens vero füb-

5f

f

inde de non fana libri hujusmodi do&rina ex-

n

citatus in Calliis. rumor adeo percrebuit, ut

10

opportunum Paftoralis vigilanti& noftre opem

lV

efflagitaverit: JNos eundem librum nonnullis

1

VA)

du

[

t

ex Venerab. Fratribus Noftris S.. R, E. Cardi-

&

r

Ap

Quions

nalibus, aliisque inSac. Theologia Magiftris ma-

ture, ut rei gravitas poftulare videbatur, exa-

minandum commifimus.

Porro hi Mandatis

qe ii

Ti (

noftris obfequentes, poftquam in quamplurimis

f a

Congregationibus varias propofitiones ex eodem

;:zdï&um

libro excerptas diuturno, acuratoque examine

TM

difcufferant, quid fuper earum fingulis fibi vi-

t l

deretur, tam voce, quam fcripto nobis expo-

n

4

h

fuerunt.

Auditis igitur in pluribus itidem co-

(trinn

ram Nobis defüper actis Congregationibus me-

s n

moratorum Cardinalium, & in Sac. Theologia

tit )

Magiftrorum fententiis, Dominici Gregis Nobis

I AE

ab /Eterno Paftore crediti periculis, quantum

WQ

NNobis ex alto conceditur, occurrere cupientes,

u

motu proprio, ac ex certa fcientia, & matura

lfY

deliberatione INoftris, deque Apoftolice pote-

ftatis plenitudine, librum predi&um . ubicun-

d C?w

que, & quocunque alio idiomate, feu quavis

fj

editione, autverfione hucusque impreffum, aut

Tf

in pofterum imprimendum , quippe ex cujus

D]

"

le&ione, &.ufu fideles fenfim in errores ab Ec-

fity

clefia

h

PROPOSITIONES DAMNATZE.

77

ü

h

Q

clefia Catholica jam damnatos induci poffent,

&MW"

Pt h

ac infuper tanquam continentem propofitio-

nes, fivein obvio earum verborum feníu, five

W&&

l;

UA

attenta fententiarum connexione, temerarias,

JC()

fcandalofas, male fonantes, piarum aurium of-

, P/»lf

fenfivas, in praxi perniciofas, ac etiam erro-

WOl

1l

Aq

neas refpe&ive, tenore prefentium damna-

mus, & reprobamus, ipfiusque libri impref-

i,

J

fionem, defvriptionem, le&ionem, retentio-

p

jl

nem, & ufum omnibus, & fingulis Chriftifide-

il

libus etiam fpecifica, & individua mentione,

& expreffione dignis, füb pomna excommuni-

MEQTUS

"—

cationis per contrafacientes ipífo fa&cto, abs-

*)

que alia declaratione incurrenda, interdici-

mus, & prohibemus.

Volentes, & Apofto-

qnampn

lica auctoritate mandantes, ut quicunque fu-

st

pradi&um librum penes fe habuerint , illum

st

ftatim , atque prefentes litere eis innotue-

QU J

rint, locorum Ordinariis, vel haeretice pra-

Qd

vitatis Inquifitoribus tradere , ac confignare

Y

omnino teneantur.

In contrarium facienti-

bus non obítantibus quibuscunque.

Cete-

:ga:ioïöïl

Y

"

rum Propofitiones in di&o libro contente,

h

quas Apoftolici cehfura judicii, ficut premit-

!

titur, configendas duximus ex Gallico idioma-

te in latinum verfe, funt tenoris, qui fequi-

r

]W!

tur, videlicet:

i

I. Datur habitualis ftatus amoris Dei, qui

eft Charitas pura, & fine ulla mixtione motivi

j

proprii intereffe.

Neque timor penarum ne-

jf

que defiderium remunerationum habent amplius

]i

(9

in eo partem.

Non amatur amplius Deus pro-

W

pter meritum , neque propter perfe&tionem,

a

tUR

neque

78

PROPOSITIONES DAMNAT.XE.

n

neque propter felicitatem, in eo amando inve-

niendum.

qui

2. In ftatu vite contemplative, feu uniti-

i

veomittitur omne motivum intereffatum timo-

ris, & fpei.

j

3. Id quod eft effentiale in dire&tione ani-

mze eft non aliud facere, quam fequi pen-

|

| qeii

dentim gratiam cum infinita patientia, prce-

L[Z..O K

cautione, & fubtilitate.

Oportet fe intra hos

li

:

limites continere, ut finatur Deus agere, &

nunquam ad purum amorem ducere nifi quan-

f

Fl

do Deus per unctionem interiorem incipit ape-

Ü

rire Cor huic verbo, quod adeo durum eft

I

animabus adhuc fibimet affixkis, & adeo pot-

prin,

eft illas fcandalizare ,

aut in perturbationem

W

conjicere,

u

4. In ftatu fan&e indifferenti: anima non

Qul

&

habet amplius defideria voluntaria, & delibe-

rata propter füum intereffe, exceptis iis occa-

i

fionibus, in quibus toti fuz gratiz fideliter non

m

coop eratur.

NY

s. In eodem ftatu fan&e indifferentie ni-

'

l

Nihil volu-

yl

hil nobis, omnia Deo volumus.

d

mus, ut fimus perfecti, & beati propter inter-

qe 1

effe proprium, fed omnem perfe&tionem, ac

r

beatitudinem volumus, in quantum Deo pla-

IA

cet efficere, ut velimus res iftas impreffione

am

fue gratis.

U qii

6. In hoc fan&e indifferentie ftatu nolu-

T

mus amplius falutem, ut falutem propriam, ut

nf

liberationem zternam , ut mercedem-noftro-

V.

rum meritorum, ut noftrorum intereffe omni-

J

Y

l

N

i

:

um maximum ; fed eam volumus voluntate ple-

i

N

*

nà,

n

PROPOSITIONES DAMNATZ.

79

L h

na, utgloriam, & beneplacitum Dei , ut rem,

quam ipfe vult, quam nos vult velle propter

æl fa) I

ipfum.

lg li

7. Dereli&io non eft nifi abnegatio, feu

fui ipfius renunciatio , quam JEfus Chriftus à

Wt qn

nobis in Evangelio.requirit, poftquam externa

nl]jpan

omnia reliquerimus.

Ifta noftri ipforum abne-

M. Pæ

gatio non eít, nifi quoad intereffe proprium.

Extrem& probationes, in quibus hec abnega-

2

tio, feu fuiipfius dereli£tio exerceri debet, funt

]i

tentationes, quibus Deus &mulator vult pur-

gare amorem, nullum ei oftendendo perfugium,

neque ullam fpem quoad ífuum intereffe pro-

prium, etiam &ternum.

ii

8. Omnia Sacrificia, quz fieri folent ab Ani-

mabus quam maxime defintereffatis circa ea-

2 qim

yum eternam beatitudinem füunt conditionalia,

Sed hoc Sacrificium non poteft effe abfolutum

t hd

aT

m

in ftatu ordinario.

In uno extremarum proba-

d

tionum cafu hoc Sacrificium fit aliquo modo

Wab-

folutum.

il

9. In extremis probationibus poteft animee

N

Jj

invincibiliter perfuafum effe perfuafione reflexa,

wgf[;

qui non eftintimus confcientie fundus, fejufte

RU

:

reprobatam effe à Deo.

m

]

j

I1o. 'Tunc anima divifa à femetipfa expirat

j [WU

cum Chrifto in Crucedicens: Deus, Deus meus,

ut quid dereliquifti me.

In hacinvoluntariaim-

J

preffione defperationis conficitSacrificium abfo-

lutum fui intereffe proprii quoad eternitatem.

fapfiäüle ;

j

11. In hoc ftatu anima amittit omnem fpem

fui proprii intereffe, fed nunquam amittit in par-

g

te fuperiori, ideft in fuis a&ibus dire&tis, & in-

ftia rr

p

timis

W

8o

PROPOSITIONES DAMNAT £.

m&ä

timis fpem perfe&am, quz eft defiderium defin-

tereffatum promitlionum.

| gl

i

12. Dire&or tunc poteft huic anime permit-

tere, ut fimpliciter acquiefcat jacturz fui proprii

j

ul

intereffe, & jufte condemnationi, quam fibi à

Deo indictum credit.

l

j

p

13. Inferior Chrifti pars in cruce non com-

municavit fuperiori fuas involuntarias perturba-

pl

g

tiones.

14. In extremis probationibus pro purifica-

fiter

/

Yí

tione amoris fit quedam feparatio partis füperio-

)

qran

ris animz ab inferiori.

In ifta feparatione actus

u

partis inferioris manant ex omnino ceca, & in-

m p

voluntaria perturbatione; namtotum, quod eft

D

TU

voluntarium,& intelle&tuale, eft partis füperioris.

15. Meditatio conftat difcurfivis actibus, qui

1

À fe invicem facile diftinguuntur.

Iftacompofi-

d

tio actuum difcurfivorum, & reflexorum eft pro-

vt

pria exercitio amoris intereffati.

p

16. Datur ftatus contemplationis adeo fubli-

r

WA

QUX

mis, adeoque perfe&e, ut fiat habitualis, itaut

i

quoties animaa&tu orat, fua oratio fit contempla-

Y

tiva,non difcurfiva. Tuncnonamplius indigetre-

nta

diread meditationem, ejusque actus methodicos.

p

17. Anime contemplative privantur intuitu

V

diftin&o, fenfibili, & reflexo Jefu Chrifti duobus

r

temporibus diverfis.

Primo,infervorenafcente

fiit

earum contemplationis. Secundo, animaamittit

lr «

intuitum Jefu Chrifti in extremis probationibus,

UT

18. In ftatu paffivo exercenturomnes virtu-

FW. [

tes diftin&te, non cogitando, quod fint virtutes.

[ U

In quolibet momento aliud non cogitatur, quam

D

1

typus

M

facere id, quod Deus vult, & amor Zelo

fimul

l

Mu

PROPOSITIONES-DAMNATA;

81

ii

fimul efficit, ne quis amplius fibi virtutem velit,

nec unquam fitadeo virtute praditus, quam cum

virtuti amplius affixus non eft.

m

19. Poteft diciin hoc fenfu,quod anima pa

fíi

Q [j

va, & defintereffata, nec ipfum amorem vult am-

plius, quatenus eft fua perfettio, & fua felicitas;

MO CO.

fed folum quatenus eft id, quod D eus a nobis vult,

J

20. In confitendo debent animz transforma-

tt fua peccata deteftari, & condemnare fe, & de-

[Jun i

V

fiderare remiffionem fuorum peccatorum, non ut

CW'

propriam purificationem, &liberationem, fed ut

üus

rem, quam Deus vult, & vult, nos velle.propter

fuam. gloriam.

j

2r. SanciM

yftici eXclü—f"eruht à f'cäfu aninlaa-',

rum transformatarum exercitationes virtutum.

!

22. Quamvis hec do&rina ( de puro amore )

f

effecpura, & fimplex perfe&tio Evangelicain uni-

mnd

vería traditione defignata, antiqui Paftores.non

proponebant paffim multitudini juftorum, nifi ex-

li

Qu

ercitioamoris intereffati eorum gratis proportio-

nata.

;

rj

23. Purusamorip

fe folus conttituit totam vi--

tam interiorem, & tunc evadit unicum. princi-,

pium & unicum motivum omnium actuum, qui.

deliberati, & meritorii fint.

$

X

Non intendimus taimen per e5

;preffam .pr.-o.po-ï

fitionem hujusmodireprobationem alia in eodem

J

i

Ü

libro contenta ullatenus approbare.

Ut autem

éiedem prefentes liter: omnibus facilius innóte«

j Df

fcant, nec quisquam illarum ignorantiam Valeat

iil

allegare; volumus pariter, & auctoritate preefata

u

jjv

Wa

P

decernimus, ut ill ad valvas Bafilicz Principis

('00]

Apoftolorüm; àc Cáncellari$ Apoftolióe, nece

07

F

non

Propof. damn,

p

85

PROPOSITIONES DAMNATZ.

d

non Curiz Generalis inMonteCitatorio,& in Acie

CampiFlorz de Urbe per aliquem ex curforibus

noftris, ut moris eft, publicentur, illarumque ex-

empla ibidem affixa reliquantur; ita utfic publi-

ï

cate omnes, & fingulos, quos concernunt, per«

inde afficiant, ac fi unicuique illorum perfonali-

ter notificate , & intimate fuiffent; utque ipfa-

E

!

rumprafentium literarum tranfümptis, feu exem-

f a

plis, etiam impreffis, manu alicujus INotarii pu«

lIw

blici fübfcriptis, & Sigillo perfonz in Ecclefiafti-

n

ca dignitate conftitute munitis, eadem prorfus

tl

fides tam in judicio, quam extra illud ubique lo-

nj

corum habeatur, quz ipfis prefentibus habere-

r

tür, fi forent exhibite, vel oftenfz.

Datum

u

m

Romze die 12. Martii," M. DC. XCIX.

(iai

I.F. Card. ALBANUS.

! um

"Tl

Sequitur publicatio in locis folitis.

h

h

t nl

Ex his patet, non perfonam Fen?laniz', fed

dvf

tantum ejus librum damnatum fuiffe.

Quinimo

pientiffimus hic Prefül ex celeri ac fubmifa ac-

ftim:

ceptatione ac publicatione Decreti Pontificii

uv j

immortalem gloriam fibi peperit.

Ejus publica

LR

n

revocatio in Epiítola circulari ad totam fuüam

Wn, [

Diæcefin eft fequentis tenoris :

/mj !

tti ]

Mandatum Illuffri[fimi, ac Reverendiffimi Domini

m

D. Zdrcbiepifcopi Ducis Cameracenfis , Sacri Ra«

Iím

mani Imperii Principis, Comitis Cameracenþs é9e.

Wa

| Datum Cameraci die 9. Aprilis 1699.

W,u

À

Ug

Fran--

M

PROPOSITIONES DAMNAT £.

83

W»&'mkuf

Wrancifcus Miferatione Divina., €? S. Sedis Apoftolica

f rl

gratia Arcbiepifcopus. IDux: Cameracenfts ,. Sacri

T

Romani Imperii Princeps, Comes Cameracenfis &c.

lo n

vem , €9. benedictionem in Domino.

Clero Seculari, &? Regulari noftre Diccefis falu-

TU u

ptond

obis , Fratres chariffimi , nos totos debemus , quzpjfc

It

fine.

jam mon fofiri, fed gregi credito devoti fumus .

Mp 1

Servos autem veffros per. S'Efum. — Sic affetti , que

hd

nos attinent fuper libello, cui titulus: PlacitaSan&to-

rum exlicita, apertis precordüis bic exponendum e[Je

hi

arbitramur.

iil

hs

Tandem opufculum cum $3. Propofitionibus excere

üæ'k

ptis damnatum eft Brevi Pontificio Martii die 12. dato,

quod jam vulgatum legiftis.

]

Cui quidem Brevi Apoftolico, tam de libelli contex«

1u, quam de 25. Propofitionibus fimpliciter , abfolute,

Al

[

& absque ulla re[tvi&tionis umbra adberentes , libellum

cum 23. Propofitionibus , eadem pracife forma , iisdeme-

que qualificationibus fümpliciter , abfolute, €9^ absque

i

ulla ve[trittione condemnamus.

Infüper & eadem pena

u

probibemus , ne quis bujus Diecefis libellum , aut legat,

v lt

aut domi feroet.

u

Ceterum , Fratres chari[fmi , quamquam. bumilia»

i

f

tur Mogifler , baud. deerit folatium , modo verbi mini-

Qu flerium, quod accepit à Domino ad. fanttificationem *ve-

firam, non fordefcat in illius ore , eque eo minus grét

apud Deum gratia crefcat.

Porro os omnes ex animo adboriamur. ad finceram

füliniffionem , & intimam docilitatem ; ne. fenfim mar-

i

jit

ce[cat illa erga. Sedem 4poftolicam obedientie fimplici-

p

tas , in qua praflanda , Deo iifericorditer adjuvante,

mlü 1699

ad extremum usque fpiritum cobis exemplo erimus.

j

2

"Abf

"n|

84

PROPOSITIONES DAMNAT .

ii

"Abfit , at unquam mo[tri mentio fiat ,. mift forte u£

st

menminerit aliquando fideles Paftorem infima gregis ove

n

fé dociliorem prebendum duxifJe , nullumque obedientie

9

y

limitem fui[Je pofitum.

)1*M

Oro, Fratres chariffmi ,. ut gratia Domini nofivi

SEJfü Chrifi , Charitas Dei , & Communicatio Spiri-

tus San&ii maneat cum omnibus vobis.

men.

u

od

Signatum 4

sl

- Francifcus Archiepifcopus,

fl

Dux Cameracenfis.

& Reverendi[J. Domini met

De myanda»zto Illuftviff.

Des Agne;, Secret.

nouu

p

Qualificationes

nl

prafatarum — Propofitionum

N

J

damnatarum.

U

I.

yimi

Ms

De Propofitionibus . Baji.

) fam&

an&us Pius in fine fuz& Dulle hec fübjungit:

wl

S

,Quas (Baji) fententias, quanquam nonnullz

v

, aliquo pa&o fuftineri poffent, in rigore & pro-

D] 'W

»» prio verborum fenfu ab aJertoribus intento. bereticas,

yll,

, erroneas , fafpettas , temerarias, fcandalofas , & in

m

», pias aures ojfenfionem immittentes , rofpettive, ac

D

, quecunque füper iis verbo, fcriptoque emiffa,

D)

Ttnj

;; damnamus; deque eisdem & fimilibus pofthac

d

» quocunque paóto loquendi, fcribendi, & di-

yl

terdici-

i fp-u;andi facultatem' qqibus;;unque in

D

35 mus.

r

PROPOSITIONES DAMNAT £.

85

helü;'ym

,, mus.

Qui fecus fecerint , ipfos omnibus be-

m ! i

,Deficiis & officiis perpetuo privamus , ac in-

'MWM?;

, habiles decernimus, vinculo quoque anathe-

, matis eoipfo innodamus , à quo nullus Roma-

Iniiys

no Pontifice inferior valeat ipfos excepto

L i

,, rmortis articulo liberare &c."

In hac Qualifi-

3

catione etiam notandum , quod Bajanifte illa

verba: Jnrigore &2 proprio verborum fénfa , adpre-

cedentia fine intermedia pun&tatione retulerint,

.'"

hn

fed erroris ex originali convi&i funt.

2.

,

De . Propofitionibus SFanfeni.

ntnocentius X. in Bulla condemnatoria quinque

propofitionum Janfenii ficloquitur: ,,Primam

» predi&darum propofitionum temerariam , im-

Mion

»piam, blafphemam, anathemate damnatam &

!

, hereticam declaramus, & uti talem damna-

», Ius.

Secundam hzreticam declaramus & uti

», talem damnamus.

Tertiam h&reticam decla-

.,ramus & uti talem damnamus.

Quartam fal-

hi

» fam & hereticam declaramus, & uti talem da-

Y2 d

s Innamus.

Quintam falfam, temerariam, fcan-

il

, dalofam, & intelle&am eo fenfü, ut Chriftus

,; duntaxat pro falute Predeftinatorum mortuus

r

,fit, impiam, blafphemam, contumeliofam,

!

», divinz pietati derogantem, & hareticam decla-

,ramus, & uti talem damnamus. Mandamus

«

», omnibus fidelibus, ne.de dittis propofitionibus

st

», aliter fentire, docere, predicare prefumant,

,, füb cenfuris & peenis contra hereticos & eorum

T

j n

» fautores in jure ex

preths,"

x

E5

3. De

86

"

PRÓPOSITIONES DAMNATJE.

(

3.

n

m

JDe Propofitionibus ab ZAlexandro. VII. damnatis.

D)

"

y

Al

exander VII. tamcirca propofitiones damna-

tas 1665. quam damnatas 1666. eadem qua-

"

lificationis formula in fuo Decreto uti precepit

um

his verbis: ,,San&iffimus ftatuit & decrevit, pre-

[ h(

5 di&aspropofitiones, & unamquamque ipfarum

m

j, ut minimum tanquam fcandalofas effe damnan-

» das & prohibendas, ficut eas damnat & prohi-

, bet; itaut quicunque illas aut conjunctim aut

» divifim docuerit, defenderit, ediderit, autde

», eis etiam difputative publice aut privatim tra-

AR

,. Gaverit, nifi forfan impugnando, ipfo fa&to

)ni

,,incidat in excommunicationem ; à qua non

,a

, poffit, preterquam in mortis articulo ab alio

i

» nifi à Romano Pontifice abfolvi. Infuüper di-

ET

», ftri&e in virtute S. Obedientie & fub inter-

N

, minatione divini judícii prohibetomnibus fide-

yman

, libus, neprzdiétas opiniones aut aliquam ipfa-

TE

» rum ad praxin deducant."

sl

,Qub

st

De frbþo/itibm'bus ab Jn.nocentia XI. damnatis.

alificatio prorfus iisdem terminis concepta

Q

eft, quibus concepta eft, circa propofitio-

fes ab Alexandro VII. damnatas.

[

5.

ftf

vt

— De Propofitionibus Molinofii.

D

l

!nnocentius XI. fic eas damnat: Quas:

propo-

JHVM

»» fitio-

M

PROPOSLITIONES DAMNATZE.

97

,» fitiones tanquam hereticas, fufpeétas, erro-

.neas, fcandalofas, blafphemas, piarum au-

Ls

, rium offenfivas, temerarias, chriftiane difci-

At

,»Dpline relaxativas & everfivas, & feditiofas

D] Q

,refpe&ive, ac quecunque füper iis verbo,

Relif

Ti

, fcripto, veltypis emiffa damnat &c."

W.

qua confonant cum qualificatione propofitionum

Baj. LaCroixloco fediziofas corrupte legit fcan

n

'lmus

dalofas,

:2

6

n

[

.'llyus Fenelonit.

N

De Propofition.

Hj

nnocentius XII. hoc tenore illas damnat: ,,Li-

hg

^ ,brum predi&um (Fenelonii) quocunque

,

t i

,idiomate impreffum, tanquam continentem

» propofitiones five in obvio earum verborum

3

» fenfu, five attenta fententiarum connexione

ts

, temerarias, fcandalofas, male fonantes, pia-

:tommïmf;j

,1um aurium offenfivas, in praxi pernitiofas,

u

,àc etiam erroneas refpecive, damnamus,

», ipfiusque libri le&ionem, retentionem, &ufum

, omnibus fub peena ex communicationis ipfo

, fa&o incurrenda prohibemus."

[iné

gj um

7

a dl

De Propofitionibus Quesnelli.

C

lemens XI..in Bulla : Unigenitus has inurif

cenfuras: ,,Omnes & fingulas propofitiones

» preinfertas ( Quesneli ) tanquam falfas, ca-

,

» ptiofas, male fonantes, piarum aurium offen-

»[ivas, fcandalofas , pernitiofas, temerarias,

Qu

"

234*

y

y

PROPOSITIONES DAMNAT ZX

98

;, Edlefis & ejus praxi injuriofüs , neque in Ec-

», clefiam folum, fed etiam in poteftates ficuli

», contumeliofas, feditiofas , impias, blafphemas,

5, füfpe&tas de hzrefi, ac herefin ipfam fapien-

»t

es, nec non hzreticis & herefibus , ac etiam

;; fÍchismati faventes, erroneds, hzrefi proximas,

,, pluries damnatas, ac demum etiam hereticas,

; variasque hzrefes,. & potiffimum illas, que

, in famofis Janfenii propofitionibus, & quidem

»in eo fenfu, in quo h& damnate fuerunt, ac-

,Ceptis, continentur, manifefte innovantes,

, refpective hac noftra conftitutione damnamus.

P

» Mandamus omnibus, ne de di&tispropofitioni-

,,bus fentire, docere, przedicare aliter prefu-

, jmant, ita ut quicunque illas vel illarum ali-

» quam conjun&im vel divifim docuerit, defen-

!

, derit, vel ediderit, aut de eis etiam difputa-

» tive publice aut privatim tra&taverit, nifi for-

» fan impugnando, Ecclefiafticis cenfuris, aliis-

|

» que contra fimilia perpetrantes à Jure ftatutis

» peenis ipfo facto absque alia declaratio-

,,ne fubjaceat.

TP

As

fj

p

Ze

D

Lj

Z

$d

LU

MÉ

A

rv

)9j

SKCC j?.

N RUE

M -

u

D

u

'E*Wm

**b*"mfm

il

lf, 4 [ i

; rmïlllläx

äfrerms

m«

u

g

jl

TU

:

[

INDEX

N

GENERALIS

ii dq

N.»,U[

Ti

SYNOPTICUS

s z

10

i

lm

GQ

]

i

^

Tom.]. D

1y)

It

[J

i

HJeSl

jl

]

Z

Jj

IX ]

4 J

V p

n

3

B.

p

beEDUE

s

;

$

:

ii

:

:

H

*

;

H

Ordo. Tra&atuþmö

Wm.L De Deo.

JJI. De AAlibus bürianis €? öonjz'äerziiai

IF. De Firtutibus in

gelzerïe,;' & in jþæiä

de Fzde.

F. De Spe & Chüritate.

FI. De Sure €? Suflitiá;

XVII. De Peccatis,

FH .Dé Peccáto origii!rtli & G;(ït.fidä

IX. De lhmmntians

X De Sacramentis;

XI De Baptifino & Confirmatioui.

X/I, De Euchariflia:

X!II;»

i

ss 'c«») S-'äü

!

i

|

XII.I., De Panitentia Pars I,

i

Ti

XIF. LDe Pæ(ziteigtia Pars. H.

XJ. De Peuitentia Pavs 1l[.

D

Moltnt

10 COU

XFI. De Peuiteutia Parvs. 1F

j

XFIHL. Appeudix öz*parti.ius.

»

AUs

XFIII. De extrema Un&me U Ovdiae,

lipmti

mec non de Cenfuvis.

äüm*[:n.

A

tt0

XIX. De Matrimonio.'

T10]7

Xf DT

XX. De Legilus.

XXI. De Praceptis Decalogi €?. Ecclefía

n

ii

Pavs /.

T

TAT

AXII. De Præceptz'sNDec;xlogi & Eccleffa

"

Pavs 1.

SSTILS,

Nill,

XXIII. De Contvatlibus , feptem Vitiis

&ib

capitalibus , fupplementum 89'1 Proe

Xüm ompe

ofitiones damnate,

ïcium Ed

TT

if

'fPüMtfnm

Tituli

Ug

L

I

ää*ä*ä*ä*äää*ä*ä*ää*ä&

Tltuh hujus Indicis.

li

Bbas.

Clerici

Abfolutio.

Clericorum bona.

If

Abfolutio complicis,

Abftinentia.

Clericorum ceelibatus,

Acedia.

Columbaria.

l

Commodatum,

Acolythatus

Communi o.

A&us humani,

Adamus

Confefïauomm quhn&m-

v? Oi

nes.

Adjuratio

Confeffarii j ]llllSdl&lO

Adoratio

Confeffarii piudenna.

Ambitio

Confeffio.

ZEquivocatio.

Confirmatio.

Amor Dei

Confcientia.

Amor proximí.

Contentio

Angeli.

Gontra&tus,

Aes

1 € D

Contritio,

Applobano Confeffax ii

Corre&tio fr qtema

Afylum.

Culpa lata, levis &c.

Attritio,

Avaritia

Cultus Dei & Sané&torum,

ii

Decimze

Aves

Denuntia tio.

Baptismus.

Denuntiationes matr imónit

5

1

Bellum

Beneficiatus.

Depofitum.

jim Vi

Detra&tio.

un o h

Beneficium competentie

Deus

Beneficium Ecclefiafticum

Diácornatus

Blasphemia.

Divinatio.

Borna

Divortium;

Breviariüm

Dominium ii genere;

Caremoniz Miffz.

Dominium circa bona,

Canones Poenitentiales

Cenfura

Dominium in feras,

Donatio

Character

Eleemofina.

]

Charitas Dei.

Emphitefis,

T

j

Judex get.

lAz

Emp-

«$ 0O fe

mye

Emptio vendmo.

Juramentum.

u

Epikia.

üs & juftitia.

A

Euchariftia.

Jj

eCtoratus.

at

Excommunicatio.

Lex.

Exorciftatus, Exorcisinus.

Ligamen.

Extrema un&lio.

Lignandi jus.

Famuli

Locatio & condu&io,

Fefta.

Ludus.

Feuda.

Magia, maleficium.

Fidejuffio.

Mancipium

Fides

Maritus.

Mi

Fidei obligatio

Matrimonium:

hn

Fidei demonftratio.

Medicus.

r

Fidei proprietates.

Mendacium.

dinun

Furtum.

Meriturm.

Mblmam:

Gratia

Metus.

Gula.

Minorennis.

[

*

r

Haerefis.

Miraculum

Horz Canonic&.

Mifericordia.

Vr

hi

2200 009)

Hypocrifis.

Miffa

Mutuum.

h

ARU

f

$i

Hypotheca.

aCtantia.

Naufragorum-bona

Idololatiia.

Negotiatio.

ejunium.

Nuptie fecundz.

mf

|

gnorantia.

Obedientie votum

li

Q

Impedimenta impedientia.| Obfeffi.

Rn

Tmpedimenta dirimentia.

Opinio.

M

Incarnatio.

Ordinationes.

b r M-æ

Indulgentiee

Ordines.

-

N

Inimicorum dileGtio.

Oftiaratus.

uLng

Intentio.

Parochus

Invidia.

Pafcua

JITMHW

u(n]eguu

]ra.

Patrini.

Inter dl&um.

Paupertas religiofa.

"&f

"m

Trregularitas.

Peccatum.

Peccatum originale.

Judaus.

udex.

Permutatio.

Pertinacia,

]udlcmm temerarium.

jurisditio.

Pignus

Po-

953

(o)

Ponitentia.

Scrupulofüs.

Ponitentialia.

Septem vitia Capitalis.

Pollutio.

Simonia.

Sigillum Confefïionis.

Preceptum Decalogi 1.

II

Societatis contraCtus.-

H

Sollicitatio inConfeffionali.

IV.

Solutio.

Uäja,

Spes.

VI

Sponfàlia.

VII

Subdiaconatus.

VIII

Superior.

Prædica,re.

Superftitio,

Przlatus.

Sufpenfio.

Prefcriptio.

Sufpicio.

Precarium.

Sylvz.

Presbiteratus.

"'Temerarium judicium.

Privilegia.

TThefaurus.

Privilegium Canonis.

Tentatio Dei.

Privilegium Fori.

Teftamentum.

Probabilis opinio.

"Teftis.

Profeffio religiofa.

TTitulus ad Ordines.

'Tonfura.

AU

Propofitum.

Pupillus.

SS. Trinitas.

Religiofi.

TTutor.

H

Refervati cafus.

Vara gloria.

(

Refti tutio.

Vana obfervantis;

Reftrictio mentali s.

Venatio.

Reus.

Virtus.

Rubrice Miffz.

Vifitator.

Sacerdos.

Vitalitiumt.

Sacramenta.

Votum.

Sacrificium Miffz.

Ufura.

Sacrilegium.

Ufus matrimonit.

SatisfaCtio.

Uxor.

1

Scandalum.

t

83 0 z€

J

A 3

Tt,

« o g

l I

Tv. fignificát Tyo&atum. Difp. Difputatio-

p//2//

ülW

* Quaffionem. | Qr.

uafiruncus

qi

la.

A. Nuuerum v

e/ponjtoris.

L. cc.

(i

Loco þrox?mä citato.

I)

"lbbas.

| M

d. A Dbates &aliiSuperioresRegulari um pec-

A

cant mortaliter, fi fuis Religiofis relin-

d

quant peculium ad ufus indeterminatos,

Ti

etia

m vanos ;

velfi non curent, talia pecu-

t

lia affervari in

In Tvath,

i

depofito communi.

[

de 'ure €? 7)//2, Difp.2.

Queft. 4. Quaftiun-

cula 5.

i

2, Peccant etiam mortaliter, expendendo no-

tabilem quantitatem bonorum Ecclefiaftico-

u

rum in ufüs profanos, nec materíaliter nec

QU

t

formaliter pios. l. cc. g. 3. 3. 1: 3,3.

3. Poffünt etiam peccare graviter, fi Aböna

ftty,

Ecclefiaftica expendant quidem in ufus pios,

Mi

fed non fervato debito crdine chàritatis,

d

u

ad Henricam Senon.

l. €c.9.3. g. p & in Epift. 42. D. Bernardi

n y

4. Peccant etiam mortaliter, fi in rebus gra-

u

vis momenti circa bona vel jura Ecclefiafti-

tD

€a difponant; alienent, permutent, locent,

mí

fidejubeant,donent, &c. fine confenfa com-

üiy

munitatis, cujus fünt Adminiftratores, vel

expreffo, vel tacito rationabiliter prefümpto,

p

faltem fi communitas fit graviter invita. /z

qui

Tra&. de Decal. Difp, $. &l.cc. ex Decretis.

1 dtg

& qq.2. E? im Tv. de Contradl. $. 1. qq. 4.

d

& $. 3- qq. 3. & $. 5. qq. f. & $.7. qq 4 &

defg

QU

3.

9- qq: 10 & $. 10. qq. 4. & 57. 12. qq.

j.Pro

T

s (9

'DW.

f. Pro materia fufficiente ad

,peccatum grave

QWILJ.

quoad transgreffionem voti paupertatis reaé

!j ]4

conftituunt unum florenum. l. cc. qq. 3.

ftricté dicta

6. Non poffunt recipere depofita

fine confenfu Capituli. Jz 7r.

de Contraflf

ll H

$. 3- qq.4-

'JUES *M,

7, Extra Capitulum genefale,

& prxter tränga

TO

Id

greffiones trium votorum , po

ffunt fibi tan-

tüm alios undecim cafaüs refervare.

Poffunt

A pitn

g

tamen aliis pec

catis anneCtere excommuni«

(f

cationem , eamque fibi refervare.

Iu Tr-.

de Penit. Difput. 9. dq. 5 ;.y's-

N

Mil

9. Quando Confeffarius à Superiore petit fa-

cultatem abfolvendi à cafuü per Superiorem

Til

j

refervato , nifi velit, ut poenitens fibi con-

lü h

fiteatur, non poteft à Confeffario exquirere

';

Muj

nomen pcenitentis, vel aliam circumftan-

n

tiam,ex qua poenitentem agnoftat, poteít

tamen Confeffarium obligare ad imponen-

D bl

dam poenitentiam à fe determinandam. 1. ce.

qql 29. 30.

]7

lt

9. Peccant graviter, fi denuntiationes delicto-

s t

rum fibi fa&as pro admonitione feu . corre-

f

&ionepaterna privata ufurpentad punitiones

dU

publicas. /z Zra&. de Decal.part.1,Di

uiap

quzfít, $. qq. 9. & 12.

rput. I.

m i

[urets

1o, Tenentur füb peccato mortali corrigere

d

defedtus de fe tantüm veniales, fi ex negle-

&u corredionis paffim fequantur fimiles

T

transgrefliones in aliis. l. cc. qq. 16.

1

n

À 4

11.Pro-

. (Q) SQO

11. Prohibentur locare res Ecclefiafticas im-

. Vi

mobiles vel mobiles pretiofas ultra trien-

Ls

W

nium fine con(enfu ex

preffo vel tacito Capi-

tuli.— ./z TvaQf. de ContvaB. $. y.q. 3. & j. |

| 3.[111'01

32. Non tenentur folvere debita fui anteceffo«

p

tis fine confenfu Capituli contraCja & ex«

l(cq

penfa in famptus inutiles, l. cc, (. 1r. qq. 6.

! It

13. Non poffunt ir

ritare vota füorum Religio-

üm

forum , nifi in

n

bernio. Zz 7y.

quantum przjudicant fuo gu«

a. de Decal. part. 1. difput. 3

&l

:3$« qq. r«

d

34. De Privilegiis Abbatum & aliorum Re

du

erti

$u

arium confuli poteft Opus R. D. Rup

tin

rueber De Privilegiis Regulavium , à me

(

cum Notis editum a

pud Martinum Veith

n

I

Auguftz,

p

Fide Amor Dei. Charitas. Eleemo6na. Lex,

L

i

$. ult. Privilegium. Religiofi. Paupertas.

l

iwh

Cafus Refervati, Correctio fraterna. Votum.

hn

It

Praceptum. IV,

n

or

li

"hfolutio,

LUR

Wi

j

1. Verba abfolutionis fignificatione dire&a ac

immediata non tantüm fignificant remiífio-

D

Q

nem peccati quoad reatum culpz, & remif-

Ti

il

(Onpg

2

fionem poenz sternz , fedetiam , & quidem

in priori (igno rationis, remiffionem obliga-

4 amc

tionis ad rigorofà fatisfaciendum in ordine

ac obtinendam remiffionem culpz, Zz TYa&.

i

M.

l

de Pauit. difp, y. q. 1.

2 R.C'

[i,'ml

(0)

lh

4. Remiffioculpz & poenz aternz fignifieatue

ii

per verba abíolationis in pofteriore figno ra.

tionis. l. cc. q.1. ConcA a.

ll' &;l

. Usque ad fzculum decimum tertium ferme

Mecef

Ia.

univerfim folüm vi

guit forma deprecaco;'ia.

l. cc. q.2.

M

;eligio.

4. Poenitentes femper etiam in primitiva Eccle-

fia fuerunt ftatim abfoluti poft confeffionem

W gl]«

Sacvamentaliter in ipfa fafceptione poeniten-

um

tig, l. cc. q. 3.

f. Ea abfolutio, qua posnitentibus dabatur ín

die Coeng Domini poít peractam

cenirten-

me

tiam , erat tantüm Induleentialis.

! i

ad Obje&. z.

: €C- q.3

! Tl

6. Ad effentiam forme abfolutionis fpectant

tantüm illa verba: 44/o/vo fe. l. cc. qq. r.

h lr

T

7. Neceffitate autem przcepti neceffaria fünt

A

illa verba: Ego te abfolvo à . peccatis tuis in

zomine Patvis €P Fihi €P Spmitus Sandi,

"dIinen.

$. Probabiliós nulli unquam pocenitenti , decu-

jus emendatione habebatur prudens fpes,

fuit denegata abfolutio, l. cc. qq. 3

"

vl

9. Solennis poenitentia & abfolutio Indulgen-

Tl

tialis in veteri Ecclefía fuit tantüm femel

conceffa in vita.

Privata tamen abfolutio

m

facramentalis fcmpcl; fuit conceffa. l. cc.

U

qq- 4.

ondint

Trd

10. Abfolutio facramentalis nunquam fuit da-

ta abíentibus, l. cc. qq. 5«

M

»

i, Ab.

(o) &e

dem in cafü neceffitatis

H 'Ab['oluiio ne qui

k ] N

poteft dari abfenti, ita ut non fit tantüm illi-

i

qu

Cita, fed etiam invalida. l. cc. qq. j .

u

I2. Talis abfolutio eftinvalida etiam in cafu;

n

quo priüs confeffio facta eft prafenti. l. cc.

n

qq.7.8. -

33. Talisabfolutio eft invalida jure divino;

attamen accedente determinatione Ecclefiz,

E

$

V. cc. qq.o.

t n

!

(14. Nunquam fuit denegata abfolutio in arti-

l

(

culo mortis etiam iis , qui poenitentiam us-

Is

que in mortem diftulerunt. l. cc. qq. 10.

diny

t

1$. Confuetudo conferendi morientibus abíoa

d

lutionem etiam Indulgentialem in. Eccle(i-

p

Grzca viguit femper; in Ecclefia veró Latina

1

Mi

introdu&ta eít fzculo tertio quoad moe-

t

chiam: l. cc, qq. 1 1.

fs

16. Jam antiquitüs, abfoluti funt ii morientes,

ü dm

qui obmutuerunt , priüs tamen vocárunt

! ftn,

Presbiterum. |. cc. qq. 12.

Is

17. Non funt abíolvendi füb conditione, qui

pí

moriuntur ex ipfo a&tu. criminofo v. g. duel-

QtN

lo, inebriatione, (inequidem habetur (ignum

:

prudenter dubium doloris przfentis ordinati

i

ad confeffionem & abfolutionem. l. cc.

[2

qq. 13

((

18. Neque peccatores notorii abfolvendi fünt

in articulo mortis fub conditione, (i obmu-

LT.

fib? r

tuerint nullo edito externo figno doloris fal-

tem prudenter dubio. l, cc. qq. 14.

19. SO!?.

d

95 (o) $5e

"

19. Sola g?&ita

chriftiané. a

&

"

non füfficit 'ad

lii

M

impertiendam morienti 'abfolutionem , niíi

concurrat fignum externum doloris faltem

1 j oí

EA

dubium, ac moraliter preefens ad. abfolutio-

Z'äfl'. lcg

nem, In praxi tamen circa tales dubitari po-

teft, an non jam ante adventum Sacerdotis

ediderint, vel in ejus prfentia edant fignum

liiyy

dubium , licet non advertatur vel intelliga-

i,

tur à prefentibus. ]. cc. qq. j.

L]

'äo. 'Confueytudinärïis abfolutio difï'erdnäa

.eft

at

1) fi fpes emendationis nulla appareat.. 2)

TY

D)

"

w

fi poenitens nullum prebeat. verofimile indi-

cium veri doloris & firmi propofiti. 3) fi

ho d

recufet acceptare media emendationis , con-

t o

ditioni, ftatui, &.viribus posnitentis pro-

at

portionata, . 4) firecufet vitare occafiones

4 m

propinquas peccatorum, poenitenti mora-

liter evitabiles.

$) (iin dubio valde magno

de füfficiente dolore vel propofito poeniten-

r

Y

tis dilatio abfolutionis creditur ei plus pro-

fütura , quàm obfutura.

€) fi pcenitens jam

fiepius promiferit emendationem , & media

"T

przfcripta vel. neglexerit,

vel fine fructu

emendationis adhibuerit , nifi alia nova. me-

m

dia magis ardua fpondeant emendationem.

tturügm

;

i

1

ii

]

7) i pcenitens reftitutionem vel aliam obli-

i

r

20

gationem

jam fxpius promiffam. neglexerit.

l. cc. qq. 16.

vl ov

Fide etiam in Tra&, de Poenit.

j oomt

"ppendicis zav-

tei? 2, & Abfolutio. n. 11.

Juis ]

Alfo-

py

(0 8

Plicis Circa peecatum

l b

Aä[ylu(io Com

turpe.

qu

("

1. Affertur Bulla Zezedi&i XIF. de abfolutio-

pw

ne complicis cum ejus dec/aratioge & hujus

t

promulgatio in dicece(i Auguftana. z Zvac,

fin

de Panit, Difp. 10, $. 2. qq. 1. 2«

st

a. Per peccatum Zurpe intelligitur omnis actus

libidinofus, feu difponens ad vehementem

commotionem fpirituum genitalium. — l, cc.

m

T 3

3. Bulla Zezedidi XIF. effecit & efficit abfo-

invalidas ,

li g

lutiones ejusmodi complicum

etiam ubi promulgata non füit. l. cc. qq. 4.

Nec jurisdictio Confeffariorum eatenus füp-

pleta fuit ab Ecclefia. l, cc. qq. $.

Mi

fUL

Ti

4 Confeffio complici fa&a extra cafum necef-

(s

- fitatis eft illicita, in iis camen , qui putant

T

fe habere fufficientem dolorem & propofi-

tum, nifi hoc ex ignorantia craffa fiat , — eít

Mi

valida. l. cc. qq. 6.

IT

j. In articulo mortis complici peenitens vali-

Attlpm

li

dé confitetur , fi non poffit haberi alius Sa-

" dd

cerdos, & (i abfit omne periculum fcandali

M

& fedu&tionis novz ex parte confitentis &

gl

abfolventis. l. cc. qq. 7.

L Eh

h

&. Si in articulo mortisperfona follicitata,Con»

ftitutionis ignara, licét poffet habere alium

(fr

Confeffarium , confiteatur complici, abío-

l"mmar

lutio quidem erit valida, fed abíolvens in-

iqu [

d

currit ipfo facto excommunicationem. 1. cc.

y

qq. &.

iqu

9. $i

L

(9)

fma;m

», Si perfona follicitata, 'in atticulo mortis

conftituta , preter complicem nullum alium

T

reperiat Confeffarium , ni(i Sacerdotem fim-

licem, tenetur eum füb alio prxtextu vo-

j hj

L

care ,

& fub figillo confeffionis ei ante con-

feffionem aperire; quod hic & nuünc non

poffit confiteri alteri Sacerdoti. l. cc. qq. 9.

l

TY

"Alflinentia.

' ll CC.

Fide Jejunium, n. 29.

"Lcedia,

1f

N

Fide Septem vitia capitalia.

[

"Acolythatus.

z

1. Eft figndm , quo confertur poteftas prepa-

d

randi vinum pro confecratione, & deferen-

di lumina in facrificio Miffz.,

Ju dvad. de

d qur

k

Sacr. Ord. $.6. q. 1.

YT

2. Materia funt urceoli vacui cum candelabris

necdum accenfis; forma funt ifta verba:

at

"Accipite Cerofevarium cum ceveo, €7 fciatis

T

vos ad accendenda Ecclefie luminaria manci-

y dl

pari. Et iu porveílioue urceoli: z4ccipite

urceolusm ad fuggerendum vimum & aquaim

du

ia Eucharifliam fünguinis Chvifhi. l, ce.

Hflü:am

q.2. 3

3. Officium Acolythi eft, ceroferarium ferre,

"T

uminaria Ecclefiz accendere , vinum &

; h

aquam ad Euchariítiam miniftrare. ], cc, q.4.

as 1

J ll l

4. Panem antiquitüs miniftrabat ipfe populus,

l. cc. q. 6

;j. Ubi

u

:

9t9 ( $

& Mul

$. Ubi haberi pofi'unt.Acolythï ; debent hzc

o

minifteria imponi potiüs . Acolythis,

quàm

Laicis. l. cc. q. 7.

a

,' vl

)

Aö?w /wmani.'

1, A&us humani fünt, quiïex voluntate deli-

? ,;",;W

berata procedunt.

lIp TYatl. de atlibus bum,

Ka.

]

$. 1. qq. 1.

*

zi

2. Non omne voluztarium eft liberum. 1. cc,

&il

qq. 3. & f. z. qq. 2.

D

3. Quod fit ex sgetu, eft voluntarium fimpli-

OU

citer, fed involuntarium fecundüm quid. l.cc,

N-

$.2. qq. 6.

n

4. Concupifcentia, licet aliquando minuart li-

.

bertatém, auget tamen voluntarium. l. cc.

lr

qq. 7* -

Ht

$. lgnorantia antecedens, nifi füerit affeCtata,

Ed

aut aliquo modo voluntaria in caufa, caufat

f lts

. fimpliciter involuntarium; non autem cau-

tl

'-fat involuntarium. ignorantia . concomitans

vel confequens. l. cc. qq.8. -

d N

6. AGus humanus liber eft fimul actus íntelle-

t

f

&us & voluntatis. l. cc. $.3. qq. 3. 4 f-

ïï»ïätm d

7. Ad liberratem a&us humani requiritur in-

[

differentia judicii, & cognitio comparativa

(

objedi ad regulam honeftatis; non tamen

cogaitio comparativa motivorum allicien-

tium & abfíterrentium. l. cc, $.3. qq. r.

R, l

& qq. 60

1

Kuty

8. AliquiaQus humani funt liberi in fe ; alii

Mi

. fua caufa. l. cc. qq. 7.

W

;y. M?-

) $

l

1

[

g, Moralitas actuum humanorum confiftit in

!h

conformitate actuum ad primam regulam

honeftatis. l, cc. $.4. qq. 1.

1o, Moralitas humanorum a&tuum fümitur ex

Jíte , ex objetto G* ex. circumflantüs. l. cc.

qq. 2. 3. 6. 7. 8.

t

fafe (t«

31. A&us humani, 2uoad fuum materiale

E] rp CCï-

Itl

ficantur ab objecto, fed quoad fuum for-

, male fpecificantur à moraliter diverío or-

" (

dine ad finem ultimum, l, cc. qq. 4, $. 7. 8;

12. Finis a&tuum non eft aliquid creatum, l,cc,

tl

S. $. qq. 9. 10. 1 1.

unM(

13. Sed fola fruitio lbeatifica Dgi, l, cc, qq.

Iau 14.

v

m

14, A&us externus nón auget Per /? & forma-

T

- liter bonitatem vel malitiam actus interni,

fed tentüm per accidegzs, aut materialiter &

f

extenfive. l. cc. qua/. difputat. q. 1.

f a

15j, Libertas eft aCtui voluntatis adz

A d

quaté ige

QU

trinfeca, l. cc. q. 2.

(t&, Non eft poffibilis pura omiffio libera fer /c,

fed tantüm fer accideus , hoc eft, praterin-

WO

"

tentionem omittendi praícripta, l,cc. q, 3.

17. Non datur a&us moralis in individuo in-

quïn'mr Ó

differens ad finem naturalem, diftin&tum à

yji

. delectatione, l. cc, q. 4. concl, 1.

R LR

18. Nec etiam datur a&tus in individuo indiffe-

f

rens, per fe talis, in ordine ad finem fü-

14 [lq. ']I

pernaturalem, l. cc. q. 4.. concl. 2,

j lii

19. Nec datur actus moralis in individuo in«

differens per accidens. l, cc, q,4. concl. 3.

7.M

Fade

TNON -

.«Gew

I*"z'de etiam Tra

&'z;tu*m de

^

$pe &* Cba:?igatea

WV

Difp. I4 qc I.

]

j

AÀdamus.

I

Df

t Adamus prius fuit creatus in folis naturali.

)

7j«

bus, fi'non prioritate temporis , faltem prio-

ritate naturz. z ZYatk de peccato orig.

: ..qu

) Y

i

Difp.1.q. 1.

2, Adamus in ftatu naturx integtz ànte lap:

lil

j

[:

7 t

fum non habuit gratiam fan&ificantem ejuse

dem fpeciei, qualis datur per Chriftum.

Ámitm

nae)

l cc, q. z.

3. Probabile eft, nec pauciores nec. plures

J

fuiffe falvandos in ftatu naturz integre , ac

nunc falvantur in ftatu nature reparatz, l,

CC q. 3.

4. Adamus non vidit Deum per effentiam ,

vf

nifi forté in fopore per raptum. l, cc, q. 4.

f o

qq. 2.

fl !

$. Habuit omnium fcientiam in habitu & ra«

IT

:

dice, l; cc, q. 4 qq. 3.

C(IL p

Vl

6, Corpus Adami non fuit immortale & im.

[up)

patfibile ab intrinfeco, l, cc. q. 4. qq. 4.

ï;-lnäg

7. Certum eít, homines in paradifo futuros

üd

fuiffe immortales, l, cc. q. 4. qq. £.

Qu

8. Utrum vis reparativa fanitatis in arbore vi-

lo |

tx fuerit naturalis vel fupernaturalis, difpu-

) Tu /h

!

tant authores, l, cc. q. 4. qq. 6.

(L

Wi

9. An fuerit tantüm una arbor vitz i paradis

Jl

0; incertum eft, l. cc. q. 4. qq, 7.

N

1 O. €e

"

$ j

ad c) Ee

L.

10. Genus humanum in paradifo füiffet pro-

pagatum per coitum. l. cc. q. 4. qq. 8.

1I. Juftitia or'ginalis fecundüm partem mate-

rialem dicit fubjectionem inferiorum animz

virium ad rationem per q«alitatem füperad-

tl

ditam; fecundüm formale veró dicit fübje-

u) pr(b,

Gionem arbitrii ad Deum per gratiam fan-

il Itj

& ficantem. 1. cc. difp. z. q. 1. cozc/uf. 6,

12. Si Adamus perfeveráflet, juftitia origina-

lis in eo habuiffet in carne ac femine virtca-

&mlcju;.

tem inítrumentalem phyf(icam caufandi con-

fimilem juftitiam in pofteris tam quoad ejuüs

materiale ac formale, l, cc. q. 1. cozc/. 7,

M d

Z*?de, Gratia,

fet

Wi

"djuratio.

li

1, Zdjuratio eft poftulatio alicujus rei à crea-

TT

tura rationali , ut eam przf(let in contefta-

tionem publicam ífus reverent'& aut obe-

dientiz rebus divinis debitz, Iz tracz. de De-

ls

cal, part, 1, di(p. 3. $.2.9q. t.

"I

2. Adjuratio /o/ezuzs eft, qux habet pre(crip-

tam ab E:clefía formulam. — Deprecativa eít,

u

j ht

qua rogatur per aliquid facrum. — Zzzperatz-

va eít, qua fübdito aliquid precipitur in

l

conteítationem reverentiz rebus divinis de-

j

BP LcG q4. 3

3. Tunc licita eft adjuratio, quando non da-

HS, difpü'

tur aliud expeditius mediam 'obtinendi rem

fibi ex juftira vel charitste debitam,, nec ti-

1pmdi£

metur recufatio adjurationis, l, cc, qq. 3.

Jludex geu.

4. Non

i

(0)

E

4. Non licet adjurar

e doemonem deprecative,

p

fed tantüm preceptivé, & folüm circa rem

l

aliunde fibi debitam. l, cc. qq. 4.

u

;

Non licet adjurare creaturas irrationales,

i

nifi adjuratio dirigatur in. doemonem; in

u

hunc autem dirigi nequit, ni(íi detur pru-

li

Jj

dens dubium, an doemon iis in cafü particu-

ül

(

lari utatur tanquam fuo inflrumento.

Imo,

quia tales adjurationes fpeciem habent,

N

(

i Ubk

qua(i dirigerentur in creaturam irrationalem

melius abolerentur. l. cc, qq. 5.

^

W

6, Ad hoc ut adjuratio (it licita, requiruntur

anil

tria,

1) veritas ex parte rei facre, per

o

quam fit adjuratio, & ex parte motivi, a)

V0f

juffitia , ut res poftulata fit hone(ta ac licita.

n

3) juditium , me adjuratus exponatur peri-

I

culo peccandi, fi.forte recufet adiuratiq-

VM EJ'J«

nem, l, cc. qq. 6.

Licet adjurare modo deprecativo etiam fan-

7

&os, fi petantur jufta & cum fübmiffione

ad majus beneplacitum Dei, l. cc, qq. 7.

M

J

$. Ad licitam adjurationem dcemonis requiri-

ten

tur legitima poteftas per ordinem Exorci-

W

ftatus & deputationem, velper gratiamgra-

Vi

tis datam. 2) modus imperativus, 3) finis

A

Mhy

contrarius doemoni. l. cc. qq. 8.

li

9. In adjuratione doemonum non licet inter-

onj

rogare cáriofa, 2) necfecreta hominum pec-

cata. 3) nec imperare; ut ferantopem con-

Vaj

I|

Mi

tra tempeítares &c. 4) ncc affertionibus il-

lorumi adhibere plenam. j) licet tamen in-

n

terrogare eorum nomen íeu proprietatem,

V

l. cc. qq. 9.

10, Pec-

até (o. 83

depmäc,

10. Peccaut graviter ,

qui omittunt unam

ex quatuor primis cautelis. l. cc. qq. to,

1r, Peccant graviter , qui cum adjurationibus

L

contra doamones adhibent rutam, flercus

OUtm; l

caprinum, flagella, contumelias, fputa,

il m

alapas &c. l, cc.qq.1 1. Licettamen adhibere

ITR

confortativa obfeffi, v. g. rutam , aroma-

. lm

tica. l. cc.

/

i,

I2.

uando dcemon promittit fe egreffurum

Dim

ab obfeffo , fed füb certis conditionibus , v.

g. ut relegetur in certum locum; non licet

u

cum illo inire tales pactiones. l, cc. qq. 1a,

r

13, Exorcifta poterit quidem rogare Deum,

Mi

ut compellat doemonem in egreffu ad cer-

m

j

tum fignum , non tamen poteft hoc petere

Ht pe

ab ipfo doemone. l. cc. qq. 13.

aljuty

V;de. Exovcismus Exorcifla.

) pl

fübo]

[j

11

"Adoratto,

Ty

1. Adoratio in genere eft exhibitio reveren-

"m

tiz in conteítationem excellentiz domina-

li

tivz unius in alium. /z 7v. de Decal. part.

1. Difp. 2..f- 1. qq. 2.

nttt

13 ü D

24. Adoratio Dei eft exhibitio cultus, Deo ex-

hiberi foliti in conteftationem ejus füpremi

TM

dominii in homines. l. cc. qq. 3.

j

m cot

3. Chriftus etiam ut homo eft adoranduskädo.

ratione latriz. l; cc. qq. y.

ib

n

4. Humanitas Chrifti; cjus anima corpus,

cor, nomen, funt quidem adoranda cultu

B22

latrio,

Wi N

(o)

latria, fed tantüm culta refpe&iivo , non

abfoluto. l. cc. qq. 6.

$. Ad hoc, ut alicui rei poffit exhiberi cul-

t m

[

[

t»s latrevticus refpectivus, fufficit & requi-

ritur, ut Deus ea in re vel in imagine ho-

1]

norari velit cultu excellenti tanquam imme- ,

ul

diató inftrumentó fua noftrz falvationis &

l

[

fuz gloriz. l. cc. qq.7.

[

t

6. lllz folàm Imagines Dei & SS. Trinitatis

p

"

pro cultu publico tolerandz fünt, in quibus

il4

Deum aliquando apparuiffe moraliter con-

j

ftat. l, cc. qq. 8.

T

Vide. Cultus San&clovum.

lt

"mbitio,

ii

T

PT

Pide. Septem vitia Capitalia.

QO

"Eaurvocatio.

IT

1. JEquivocatio eft affirmatio vel negatio rei

i

li

per verba ad duplicem fenfüm indifferentia

!

At

ex intentione permittendi deceptionem au-

xl

dientis. Z Tr. de Decal. Difp.9. qq. 46-

». JEquivocatio fenfibilis, feu amphibilogià

LU

IT

licita eft ex caufa gravi & jufta. l.cc. qq.52-

J

3. Adlicitum ufum zquivocationis requirun-

rur tria.

W

1) ut propofitio in aliquo fenfüfit

vera. 2)ur ille fenfus aliquo figno exter-

f i

no faltem dubio fit expreffus.

3) ut detur

caufa fufliciens occultandz veritatis negotio

d

t

proportionata nempe grávis in negotio gra-

vi. l. cc. qq. j'3-

"t

T.

Fide.reftriGtio mentalis. mendacium, teftis.reus,

o

- ( f

L) "

ZAmor. Dei.

1. Amor Dei eft zzior armicitie, quobomo Deo

uiben' ü

vult efficacitev omnmia bLona tam iutvinfeca

lt

quaàm extvinfeca , fibi autem ml aliud prater

À l

zpfum Deum. ln Tra&. de Precept. Decal.

rimmc-w

Qd

part. r. difp. r. q. 1. qq. 1.

2. Ille amor poteít etiam zrzp/ici alia deffuitio-

nits

ze definiri, Przz quod (it amor amicitiz;

pradicus quo homo per amorem benevo-

qubs

AO

lentie & concupifcentie vult Deo & fibi

mutuam communicationem omnium bono-

rum. Secundó, quod fit amor amicitig,

qua diligitur Deus ut fümmum bonum tam

abfolutum, quàm relativum in ordine ad

aCtus amicitiz practicos.

Tertió, quod fit

conflans & perpetua voluntas exhibendi

Deo actus amicitie practicos. l. cc. qq. 1.

ii

Qiferet

3. OljeGuui materiale hojus. amoris eft Deus

ut íummé bonus, fümmé amabilis & defi-

d

derabilis, l. cc. qq. 2.

2

4. Obje&utri

fortiale (eu motivum hujus amo-

yji!

xis eft infinita bonitas Dei tam

abfoluta

a

O,-

quàm relativa, hoceft, Deus ut in fa b

T

nus, & per füi fruitionem nobis bonus, l.

j

cc. qq. 3-

) B Y n

y. Formula amoris poteft efíe hic a&us: Mi

um

Deus, cujus natura & voluntas bonitaseft;

g

qui etiam prior dilexifti me, atque ad inti-

mam tuam amicitiam invitafti me, te reci-

r

proco amore prz omnibus aliis bonis crea-

tis comple&or, nec aliud cupio nifi te.

m.uüïuf

n

j

Spon-

«$ 0 E '

. vl

Spondeo infuüper, me omnia preftiturum,

d

quz lege amicitiz à me exegeris reQtiffimo

ordine charitatis. l. cc. qq. 4.

Y

6. "us eliciti hujas amoris fuünt gaudium

ij

de perfeQtionibus divinis, defiderium ope-

n

|

randi & patiendi pro gloria Dei, defide-

rium beaficz unionis cum Deo. l. cc. qq. j.

IT

gt

» us imperati hujus amoris fünt, libenter

at

. de Deo cogitare, audire, & loqui, promo-

vere pro viribus gloriam Dei alios homines

j

pertrahendo ad agnitionem , amorem, lau-

d

dem, & cultum Dei, libenter in omnibus

prohxb'

fequi nutus beneplaciti divini. l. cc. qq. 6,

u

m

8. d boc nutus leneplaciti divini pertinet , li-

benter pati pro augmento divinz gloriz,

Til

Ui

impedire peccata feu inhonorationes Dei,

promovere decorem & incrementum Ec-

m

clefiz fponfz Dei, promovere ac tueri om-

jtzai

nia, quz Deus amat, puta pacem, tran-

g

quillitatem & confolationem fidelium , plan-

-N

tare ubivis virtutes & confuetudines D«o

p

acceptas, coníervare decorem templorum

W

ht

& religionis in omnibus, l. cc. qq. 6.

4

H

9. Homo tenetur elicere adum amoris erga

d

Deum 1) initio ufus rationis. 2) in articulo

VN

mortis,

3) in confeffione & communione

Ín

annua.

4) in quovis arduo falutem anima-

p

rum vel gloriam Dei attingente negotio.

Dsyr

$) in flatu peccati mortalis occurrente co-

Ti

gitatione pra&tica de conver(ione ad Deum

[

lr

6) in ítatu frigescentis charitatis. l. cc. qq.7.

C m

10. Datur etiam obligatio faltem füb peccato

D

(

venia-

«d oO B

veniali eliciendi actum amoris erga Deum

tl

Jf

diebus Dominicis ac feftis. J. cc. qq; 8.

11. Adíatisfaciendum precepto amandi Deum

fllis

non füfficit adtus imperatus, nififaltem vir-

TT Qp

tualiter procedat ex przcedente actu elicito

dno

amoris. l. cc. qq. 9.

L

1z. Non fatisfit huic precepto, nifi amor fal.

hnte

tem virtualiter f(e extendat ad omnes actus

Y

amicitiz effentiales. l. cc. qq. 10. 1 t.

iminis

13. AGus effentiales amoris amicitiz fünt 1)

N

ut fagiatur omne peccatum determinaté

ts

rohibitum fub gravi indignatione divina.

i

2) ut praferantur emolumenta divinz glo-

at

rie Commodis propriis, ubi agitur de gra-

? d

vi illius przjudicio. 3) utcaveatur torpor

ns D

in exercitio aCtuum charitatis. l- cc. qq. :«2.

um b

14. S$ignum conflitutivum torporis graviter

terim

peccamino(i eft, quando ex frequentato ne-

m, t

glecu actuam de . f& accidentalium chari-

itmye

tatis in occafionibus obviisaccrefcit magnum

yins D

prejudicium divinz gloriz. l, cc. qq. 13.

[

15. Inter alia figna gravis torporis morcaliter

eccaminofi eft, fi homo non curat emen-

,

p

dare peccata venialia plene deliberata; (i

Ü

Juuin

non vitet pericula peccatorum non neceffaria;

fi non curat media coníervativa gratiz ; fi

at

"a

per laxas fententias non curat transgreffio-

"T

nes materiales legum divinarum , ordinata-

rum ad incrementa divinz glorig & hone-

g 0

Ti

ftatem religionis. l. cc. qq. 14. 15 16.

16. Amare Deum ex Zofo corde, ex tota mueu-

J

20, €7 ex totis virilus, eft omnes affedtio-

B4

nes

i W::V

X3 ( BX

nes cordis inclinare, cogitationes intende-

re, & talenta omnia naturz , fortunz, fa-

IU

m &c. ordinare praCticé ad gloriam divi-

[

n

*l

nam promovendam, l. cc. qq. 17.

17. Homo poteft & tenetur. hoc præcepmm

)

IVDIJ

faltem' eatcnus adimplere, ut nihil velit,

nihl zflimet, nec in aliquid fuum affectum

u

inclinet contra rediffimum ordinem chari-

9]

u

ratis. l. cc. qq. :8.

al

!

18. Etiam in precepto amandi Deum datur

idm

obligatio fervandi ordigem charitatis , con-

tnidit

M

^

)

fiftentem in eo, ut ea, quz notab.liter ma-

n

gis conducunt ad gloríam Dei extrinfecam

o

preferantur in praxi iis, quz ad illam glo-

Dan,

tiam notabiliter minus conducunt. l, cc.

qq. 1.

atj

T

í2

l

l)

f

M

lt

19. Recenfentur propofitiones circa hoc pre-

tind

ceptum amoris damnarz ab Alexandro VIF.

Ldnp

Innocentio XI. & Alexandro VIIL l]. cc.

Dd

qq. 20.

Y

lr

20. Recenfentur Errores Bay, Fenelonii, &

Q uesnelli in hac materia. l. cc. qq.21.22.23.

Ti

&1. Affertur & explicaàtur genuinus Affedus

diciew

n

Xaverianus de amore Dei. l. cc. qq. 22.

u

22. Ad a&um meritorium requiritur, ut fal-

D

tem virtualiter procedat ex actu amoris er-

Ob/fgg

ga Deum. l. cc. qq.24.

J

Vide, / Chavitas Dei, amor proximi. Lex.

a

. ult,

l.

V

l

"nv

Hl

m

;

*tà (o &

vt

720r Proxz'mi.

T

1. Amor proximi eft amorís erga Deum ex-

fiam dli

tenfio ad creaturas rationales

inquantum

funt aliqua res pertinens ad Deum, atque

n

ab ipfo Deo dilecta.

I Tra&d. de Decal.

E

patrt. 1. Difp. 1. q.2. qq. 1.

idum

2; Eít una eademque charitas, qua diligitur

Qu

Deus & proximus, & qua homo diligit fe

ipfum faltem in con&deratione füpernatura-

TE

li

Amor enim proximi naturalis differt in

confideratione morali ab amore Dei. 1. cc.

üjïtcon-

"

qdi $47 4.

M

A

A

3. Hoino in eo fenfa tenetur plus diligere

|

nj

Deum, quàm feipfüm, quatenus in omni

i.

caíu fo/bili ac. decente Deum tenetur. po-

tius ferre omm/a detrimenta fuz perfonz ,

quàm divinz gloriz. l. cc. qq. f*

hp

aof

4. Homo fecundàüm animam tenetur magis

U. l

amare feipfum , quàm proximum. l. cc, qq e,

j. Homo tenet.;r diligere proximum per actus

]or

d

A V

internos. l. cc, qq. 7.

TT

6, llle a&us internus amoris erga proximum

elicieedus eft faltem virtualiter ;

quando

n

cliciendus eft a&tis amoris erga Deum, 2)

u qq. j

quoties datur obligatio exhibendi proximo

actum amoris externum.

quir'nursïf»i'

3) quando urget

obligatio retractandi odium internum erga

du

proximum. 4) quando datur gravis tentatio

affentiendi motibus odii erga proximurn, 1,

i

gt

cc. qq. 8.

ores graviter peccant

7.4 Parochi & Concionat

j

NIX

(o)

5

vix ünquam aut raró inculcando hoc

L.

»

pre-

ceptum, l. cc. qq. 9.

| dl

8. Datur obligatio obfervandi ordzzem cbari-

Wïw

?atis erga proximum, l, cc. q. 3. qq. .

Y

j

9. llle ordo confiftitin eo , ut falus animz in

st

proximo fer fe preferatur omnibus bonis

*

corporis proprii, 2) ut inter proximos prz-

|

j ht

terentur illi, qui arctiori vinculo Societatis

| " [

humanz nobis conjundi funt. l, cc, qq. 1.

! pl

10. Illa regula de preferenda aliena faluteani-

a,

—

"

m bonis proprii corporis vera eft, quando

illa falus alio modo prudenter fperari ne-

n

quit ; & non per auxilium proximi pericli-

DUQUL

tatur falus animz proprie, vel magis con-

Wt

junctorum , vel aliunde ob particulares cir-

FUL

cumfítantias illud facrificium fui non cteda-

f T

tur expetibile à Deo. l. cc. qq. 2.

M

Bi" Mater moribunda renetur abftinere à me-

,

qui

dicina, ex qua judicio medici creditur pro-

H

Qu

ï

babilius interiturus infans in utero, nifi ti-

fl

meatur etiam infans fimul interiturus cum

3 hn

máte. l. cc. qq. 3.

ttli

12. Uxor, et(i ex novo conceptu ctedat fe

if

morituram , tenetur marito laboranti peri-

YT

culo incontinentie reddere debitum, illud

D

QUl

inftanter petenti, l, cc. qq. 3.

a

13. Mater infante alioquin perituro in utero

1 Ta

nec tenetur nec poteít pati fectionem , fiex

fe&tione certó fit moritura, etíi infans fo-

Attr

ret unicus hares regni, l. cc, qq. 3-

D«

Wt

14. Parochus non tenetur cum przfentiffimo

vitc

d

s ( B*

) hDCFz

vitx periculo tranfire torrentem ad provi-

dendum infirmum vel bsptizandum infan.

It d

tem alio baptizante deítitutum. l, cc. qq. 3.

j

'l

15. Tenentur tamen Parochi, & eo deficien-

DUmT

te quivis ali! facerdotes affiftere moribundis

T

L5 0j

tempore peftis. l. cc. qq. 3.

! )

t

16. Tenetur quilibet etiam cum certo periculo

Vi

vite veram religionem integrz provincix

[T

confervare, velexminvehere , fi prudenter

lten

credat, íe obtentumrp hunc e&"g&um. l, cc,

vundo

qg. 3*

i

R

'aa

17. Proximi fecundüm div

erfam eorum nobis-

gt

cum conjun&tionem funt inzqualiter diligendi

D.

non tantür quoad effe&tum externum , fed

Qd

etiam quoad affectum internum. l. cc. qq. 4.

Q d

18. Tenemur magis diligere meliores eis volen-

do majorem communicationem boni finalis ;

n

fed qucad majoritatem bonorum vialium &

at l

quoad intenfionem poffumus ac tenemur ma-

O

- g diligere propinquiores. l.cc.qq 5.

r

19 [o»tereostamen, qui nobis nullo modo;vel

e qualiter corjun&tfunt, tenemur magis di-

T d

ligere meliores. l. cc. qq. 6.

m [

2o. In concuría tenemur magis diligere, qui

i,

nobis conjuncti funt ex contradu, quam qui

ex confanguinitate. l. cc. qq. 7*

j m

41. Inarticulo neceffitatis tenetur home magis

j i

füccurrere Patri quàm filio; fed extraneceffi-

(s ?

tatem tenetur quidem homo patri deferre plus

)

revereptis & honoris,plus tamen fubfidii filio.

f

n

l. cc. q8. 8.

D

ï

22.

(o)

AU

r

22. Per fe loquendo plus dïligendus eft pater,

.quàm mater, nifi videlicet ex parte patris

W,M

|

concutrat fpecialismalitia, aut ex parte ma-

tris extraordinaria beneficentia, l. cc, qq. 9.

o

4

23. Parentibus debetur incafu neceflitatis ma-

jor fubventio ex bonis propriis , feu parapher-

Ted

nalibus velinduftrialibus, fed exbonis com-

munibus debetur major fübventio uxori. l, cc,

kj

J

qq. 10.

CU

j

u

24. Datur obligatio, magis diligendi benefa-

&orem , fibeneficiaab eo accepta fint ingen-

gl

tia, quam beneficiatum à fe qualicumque be-

jl

|

|

j

neficio. l. cc. qq. 11.

mdm

Vide. Mifericordia, eleemofina , duimicorum

p

dileciio. Preceptum IV, Corre&io fraterna,

i

Denuntiatio,

p

Znseli

p

qu

Exiflentia &$. natura.

DFT

[

1, Exiftentia Angelorum poteft ratione naturalj

tny

i

demonftrari. In tra&t. de Azgelis Difp. 1. q. 1.

Wal

2, Suntimmediaté creatià Deo non multó ante

lm

mundum partim in coelo Empyreo, partim

l Angel

in coelo Sydereo. l. cc. q. 2,

Y

d

lt

3. In meníura tamen temporis angelici quoad

fücceffionem operationum mentalium pof-

1 1

funt dici creati multis millionibus annorum

li

il

ante mundum. l. cc, q. 3. refp. 2, ad objeGt, 2.

[H' 001

4. Tota multitudo hominum ad numerum an-

D

]i

gelorum fehabet ut unum ad quafi infinitum,

i

M

l, cc q. 2. concl, 7,

h*' AR;*h

j,9unt

«$ o £

m r

y. Suntincorporei. & immarteriales.]. cc, q. 3.

at I

Thut

6. Poteft tamen dici, eos habere fecum iden-

tificatam quandam quantitatem indefinitam,

"

terminabilem diverfimode juxta mentis arbi-

At

trium. l.cc, q. 3. Refp.z,ad. Object. 1. 3. 4,

Af

$. 6.7.

^

Tf Com,

li

7. Angeli fünt in loco per ubicationem moda-

li

lem , hoc eft, per aliquod determinativum

ad operandum in loco determinato. l. cc. q,

[

Mi

4. concl. 4.

"Upsn

8. Angeli intra locum füum 'degua?um , hoc

x

eft, illum, qui ipfis ad aliq:ando in eo ope-

randum affignatus eft, fuünt ubique nega-

TM

tivé per indi(tantiam. l, cc. q. 4. concl, j,

hn

9. Angeli intra fpatium adzqoatum poffunt

effe pofitive in duobus locis naturaliter, v,

g. Angeli cuftodes , quin fint in intermedio.

l. cc. q. 4. concl. 8. 9.

ll

10, Tantus cuilibet Angelo, v. g. Cuftodi ,

ird

competit locus adequatus ; quantus requiri-

tur ad feriem omnium operationum durante

m

ifto mundo, l. cc. q. 4. concl. 15,

V

? u

11, Angelus intra fuum fpatium adequatum

poteft moveri motu continuo vel difcreto.

l. cc. q. 5. concl. 3.

ii

yin

12. Hinc etiam poteft ab uno loco traníire

um

in alium non tranfito medio, l, . €,

jj

q. f concl. 4. j.

13. Ille motus poteft effe inftantaneus, l. cc,

um d

q. f. corixl. 6.

nf

14. Angeli in codem Ordine differunt folo nu-

] .Su

mecro

mero per relationem individualem effentia-

)

!

l

lem ad diverías a&tiones. l. cc. q. 6.

i

1. Quod (int Chori feu Ordines Angelorum,

incertum eft. l. cc. q. &.. quamvis probabi-

a:*f

lius dividantur in tres Hierarchias & no-

vem Otdines. l. cc. Concl. 2. 3. 4.

TT

16. Probabile eft S. Michaelem effc fupremum

r

angelorum, fi non per naturam; faltem per

T

meritum. l, cc. q. 6. Concl. j,

pirà

17. Angeli non fünt in tempore noftro , fed

E

in evo angelico feu in unico zuzc, in quo

jrian

r

ipfis omnia, quz apud nos tranfeunt, vi-

dentur ipüis przfentia. lj cc. q. 7. qq. 1. 2.

4 h

3. 4. 5* 6-

qui

Cognitio Zncelorum.

V 0004

(din

18. Angeli cognofcunt feipfos per füammet

effentiam, l, cc. Difp. 2. q. 1.

t

19. Per eandem fuam efífentiam cogno(cunt

* hii

qnu

angelos fuperiores, quamvis non compre-

| C

henfivé. l, cc. q. 1, concl. 3. 3.

2o. Angeli cognofcunt torum mundm quoad

n lmng

feriem caufarum & effectuum naturalium, 1

És

h um

cc, q. 1. Concl, f. 6.

21. Cognofcunt omnes cog'tationes humanas

T

j

quz imprimunt fpeciem in phantafiam , fal-

tem quoad apprehenfionem. l cc. q. z.

a

Concl. r,

D

a2. Dcemones immo nec angeli boni non co-

gnofcunt cogitationes & sffectiones huma-

R

ïïäntu

nas quz nullam imprimunt fpeciem in phan-

i

tafïa. l, cc. q. z. Concl. 2. 3.

2j .An-

1

ln

N ON :

r"

M

43. Angeli tamen cuftodes cognofcunt in Ver-

bo omnia fecreta cordium fuüorum

Aügefnr

! Clienf

tum. l, cc. Concl. 4.

! p

hö&p

24. Doemones cognofcunt ex effe&tu fübtra-

&ionis gratiz actus internos graviter pecca-

minofos, non tamen leviter peccaminofos;

m

aut meritorios. l. cc, concl. 4. f.

'temper

25. Angeli non cognofcunt certitudinaliter

myfteria füpernaturalia , nifi per revelatio-

ln d

nem, autin Verbo, aut per pctentiam or-

t qu)

ganicam , accidentaliter naturz angelicein-

t

Y

terdum fuperadditam. l. cc. q. 3.

M

?

26. Angeli funt femper in actu intelligendi

quoad cognitionem fui, Dei & objectorum

]

connaturalium nec tamen intelligere eft de

t (l

foübftantia angeli nifi quoad effe fubjectivum

cognitionis. l. cc. q. 4. concl. 3. & Ob, r.

27. Omaia intelligunt per unam fpeciem,

Tuu

n du

quam jam acceperunt in primo momento

creationis. l. cc. concl. 4. 6,

il

28. In angelis faltem bonis, non poteft dari

ag

n

difcurfüs proprié dictus. l. cc. concl. g.

29. Locutio Angelorum ad invicem confiftit

in fola directione conceptuum ad invicem.

as ln

li

I6 q. 5*

wl

i

Volutas, Gratia £5 Meritum.

[

3o. Angeli diligunt Deum naturali dile&tione

p n t

plus quàm fe. l. cc. Difp. 3. q. 1. concl. .

inquantum videlicet Deus amatur tanquam

( Id

j

majus bonum :;uàm homo. l. cc. Not. 6.

31. Voluntas azgelorum non eft inflexibilis

per

a )

a

|

per gratiam, eít tamen infiexibilis per vires

»

Y

naturg, l, cc. q. 2;

i

)

32.. Angeli fünt creati in beatitudine naturali,

us

A

ad obtinendam tamen beatitudinem |fuper-

M il

naturalem indiguerunt gratia. l, cc. q. 3.

d

i

33. In primo momento creation's habuerunt

A

grat'am fandificantem juxta difpofitionem

i

propriam &. vifionem transeuntem divinz

effentia. l. cc. concl. 3. $. 6. 3.

j

34. Via angelorum tantüm duravit per duo

1

fti

inftantia temporis angelici menfurati per

$ al

fucceffionem a&tuum voluntatis ; ea tamen

1 Cnla

duo inftantia zquivalent multis noftris fa-

yelis

culis. l, cc, concl, 10. I 1.

lub

35. Peccatum Luciferi fuit füperbia confiftens

qua

li d

in eo, quod elegerit potius adorari in mun-

Lf

do pro Deoloco Chrifti à gentilibus & ma-

; tf

lis Chriftianis , quàm obedire Chrifto.l. cc.

yDanr:

q,4* concl, 13.

n

36. Doemones eodem modo torquentur ab

lag

igne , quo noftra anima in corpore per alli-

h

|

aï(tsu

gationem arbitrariam Dei, l. cc, q..5, concl,

!

l

UT

4a j* G

ln |

37. Doemones fuerunt quidem ítatim damnati

TY

poft peccatum , fed locus damnationis ple-

ex[ua

risque doemonibus usque ad diem judicii eít

Mf Dtg

zrcaliginofuüs. l. cc. q. . concl. 1. & 7.

Ui

Imperium &5 Operationes demonum,

38. Imperium doemonum eft tantàüm demo-

Kun

qu

craticum , nec datur poteítas unius doemo-

4« q. T.

B

nis in alium , nifi faadendo, l. cc.Difp

t

3s,In

4

"

j

ll

( Be

39. In herbis, lapidibus, & alíis rebus natu-

ralibus non datur vis naturalis contra dos-

d;uf li

"

mones & maleficia. l, cc, q. z.

40. Adhibere amuleta naturalia, tanquam

^H

idonea contra doemones-& maleficia ope-

lh

rationis continuz docinonum: quamvis ad-

(liyem

hibeantur cum benedi&tionibus, füperflitio-

1 diie

fütn'eft. 1. cc; q. 5.

41t. Doemones non habent ullam poteftatem

d)

Q r

in homines (ine fpeciali licentia Dei pro quo*

wi

vis cafu particulari. l. cc, Difp. 4. q. 4. qq.r,

)&U

Wt

ID

dl

42. Caufz, cur doemoni tanta relinquatur

poteftas in homines fünt due , nempe 7u//;-

tia Dei, qua ne quidem hofti vult fua man-

Tons

cipia eripere violenter, fed zquitate; dein

WY

ut magis confundatut füperbia horum fpiri-

NI

tuum, fi vincantur ab homine. 1. cc. qq. 2.

R

43. Dantur veri obfeffi in potentiis internis,

nempe in imaginativa, appetitiva, iraícibi-

gt

li, concupiícibili , etiam(i non fint obf:ffi

p

in aliis membris, l. cc. qq. 3. Hujus obfef-

mqþm

fionis quoad potentias internas traduntu

/

figna. l. cc. qq. 4.

f

i

J

44. Non omnes cogitationes prave veniunt

ex fuggeftione daemonum. 1. c. qq. f.

RU

4f. Doemones femel devicti non femper fta-

jb

tim detruduntur in Tartara. l. cc. qq. 6.

iuni

46. Quando doemones ab obfeffis vel centatis

atind

.recedupnt, id ordinarié fit ob inflidtionem

vel ob metum novorum fuppliciorum. l, cc.

f

4

:l

I

I

C

47.

i ?;d;: geu.

w$ ( $

47..Quando in Evangelio dicitur, aliquod

i W

genus déemoniorum non ejici, nifi in ora-

zione & jejumio, id potiffimim verum eft

x W- :

i

de obícflis quoad potentias internas. l, cc.

1

qq. 8.

48. Etiam ex Scriptura pro

bàr poteít, dari

!

vera maleficia. l. cc. qq. 9.

v

Amanifc-

À

49. Doemones poffunt cognofcere &

u

ftare cogitationes conjun&tas cum operatio-

1 n

ne phanta(iz. l, cc. qq, 10.

IT

jo. Animalia, qux nafcuntur ex ovulis extra

dl

uterum, poffunt exclufione ovorum pro-

!tv

duci à doeraone accedente permiffione di-

) Nafi

vina, non autem poffünt produci animalia

fii h

perfe&a, que nafcuntur in utero. l. cc.

m d

qq. t .

Loni

£1. Caufz, ob quas ho

fnihes frequentius re-

linquantur operationibus doemonum, funt

li

Vr

imprecationes aliorum caufate pér malitiam.

propriam, perjuria execratoria , fuperfti-

Msl

tiones, cruciatio amicorum Dei, íacrilega

tj

ufürpatio facrorum v, g. Euchariftiz, l, cc,

Wt

qq. 124

i

E

$2. Caufz, ob quas Deus perfonas etiam fan-

&as tradit illufionibus doemonum per fal(as

LT

apparitiones & revelationes , funt preefümp-

u

tio aut curiofitas propría vel aliena (ic ju»

i Tbcolq»

bentium indagand: à Deo , quz non decent

Qd

À tali perfona peti , complacentia in habitis

v

revelationibus &c. l..cc. qq. 13.

T

j3. Explicantur plerzque artes doemonum val-

de notabiles in tentandis hominibus. l. cc,

h:

(qq. H

4

^ide

*

(0)

1"'! ill'ü]jd

T W

Fide. Idol?»lajtria. M

aleficia."Obfeffi,, Super-

Rn

ftitio. Vana Obfervantia. Exorciítatus.

TU |

Afpæ.

FAde. Dominium in feras.

It d

"Approbatio Confelarii, |

| inanif ,

1. Approbatio Confeffarii eft teftimonium E i-

D.

fcopi de ejus idoneitate ad excip endas Con-

qq. t.

f.fnnones. /z Zra&.de Pemit, Difp. 8. q. a.

m

m

2. Ex difpofitióne Concilii Tridentini requiri-

lt i

tur ad valorem, 1. cc. qq. 2,

Jj

3. Non füppletur ab Ecclefia, nifi de Confef-

-farii idoneitate concurrat fimul error com-

(j l.lu

munis & fimul titulus coloratus.] cc. qq. ,

Jes t

4. Non valet approbatio Epifcopi fi;e judicio

mm, t

circa ab/olute Inidoneum, l. cc,

gq- 4. alio-

x

quin valet. l. cc. qq. .

" B]F

$. Ad valorem approbationis n^n : requiritur

us

ut przcedat examen, nec utc fiat in [criptos

TT

nec ut fiat gratis. l. cc. qq. 6 7, g.

6. Sufficit approbatio tacita, dum Epifcopus

sinle

alicui concedit munus Parochi velConfefTa-'

il W hlh

rii.l..cc. qq. 9. r1.

7. Approbatione etiam indigent Dodores in

layi

Theologia v«l Jure, Lectores, Concionas.

jalb

g

tores & Religioíi. l. cc, qq. 1o. 22.

8. Parochus approbatus pro fua Parochia non

eo ipío eft approbatus pro tota dioecefi, &

]

gt*

refignata Parochia non manet eoipío appro-,

batus adAcxcipien

das Confefliones in eo pa-

j

(2

róchia ;

(6)

rochias & tranfiens ab una Parochia ad ali-

MY

am indiget nova approbatione. l, cc.

(

13. 14

9 r2

|

N

'In Jubileo poteft eligi approbatus pro lo-

|

co particulari, nifi Epifcopus approbatio-

nem reftrinxerit:

fed electus in Confeffa-

á

rium debet effe approbatus ab Otrdinario

al

loci in quo. Gonfeffio deponitur. l. cc, qq.

r

16. 17. 24.

! ii

io. Religiofus approbatus pro tota dioecefi,

["

fi mittatur ab uno loco in alium . ejusdem

dicscefis , non indiget nova approbatione.

,s! m

l. cc. qq. 1 f.

i

ioyi

nilày

ir. Religiofus approbatus pro fua dicscefi, fi

d

tranfeat per aliam , in qua non eít appro-

RT

batus, non poteft in illa validé abíolvere.

l. cc. qq. 18.

ftfít

;

12. Approbatio illimitaté impenfa Sacerdoti-

bus juxta communiorem .non poteít revo-

1 d

fttei

cari fine jufta caufa ad Sacramenti admini-

ftrationem fpe&ante. l. cc. qq. 19.

DE

13. Non füfficit approbatio prafümpta. 1. cc.

U

qq. 20.

ul

14. Non cenfetur approbatus , qui audit con-

T

feffiones Epifcopo primà viceid vidente nec

:

1

t

contradicente, l. cc. qq. z1.

|du

1j. Religiofi ad excipiendas confeffiones Re-

i attiy

QU

ularium non indigent approbatione Epiíco-

pi fed füi Superioris, l. cc. qq.23.

16. Epifcopi debent Regulares generaliter ap-

"i

n

probere, quos gezeralzter idoneos reperiunt-

M

a

Et generalicer approþacos non poffunt

no-

3l

LT

- NOB .

novum examen revocare, ni(i ex jufta cau-

(( qq« l

fa refpiciente adminiftrationem Sacramenti.

Quia tamen ad generalem idoneitatem re-

U p

Jtobr

quireretur nimis longum & exactum exa-

men, invaluit pràxis Romz approbata con-

nf

cedendi Regularibus approbationem limita-

Mij

tam. l. cc. qq. 25.

&

17. Non poffunt Epifcopi fimul ac femel fu-

fpendere integros conventus ab audiendis

i

Confeffionibus. l, cc. qq. 25

E

p

18, Regulares poffunt fine approbatione Epi-

Ícopi audire confeffiones fzcularium de fa-

milia, qui funt continui commeníales. l. cc.

á

(

qq. 26.

:

du

atlv

19. Non tamen poffunt fine approbatione Epi-

fcopi audire Confeffiones Monialium fai Or-

Qd

dinis. l, cc. qq. 27.

20. Regulares approbati in una dicecefi non

T

Yi d

funt eoipfo approbati pro alia dicecefi. l.cc.

f

'4gq. 0.

21, Quilibet Sacerdos etiam fpecialiter ton

uj lt

approbatus potelt abfalvere conftitutum in ar-

In talienim

TO

ticulo mortis , nifi fit complex.

[

cafü alius Sacerdos vocandus effet, fi ha-

beri poffet. L cc. qq. 29. Cenfetur autem

articulus mortis, quando datur periculum

f

mortis. l. cc, qq. 30.

gl

!

J

i. Sacerdos non approbatus ne quidem po-

teft alios abfolvere à folis venialibus, l. cc.

äaalke;äj

qq: 31

[

Ll

23. Religiofus à fio. Superiore probibitus ab

audien-

l

3

NON-

audiendis confeílionibus fiecularium ,

eti-

xX

LX

amíi (it approbatus ab Epifícopo, probabi-

lius invalidé abíolvit. l. cc. qq. 32.

j

Wf

l

[

l

]

24. Przlatus Regularis generaliter approbatus

pro dicecefi in parochiía pleno jure incorpo-

T

i

rata p.:ft mor:em fui Vicarii Regularis ad

nutum amovib lis poteft vel per f-ipfum vel

PT

per aliun füum Vicarium ad unam vel al-

L]:

teram íeptimanam exercere curam anima«

il

rum. l, cc. qq. 33.

ub

4f. Confeffarii & Parochi in confiniis dicece-

L M

fium in concurfü poffunt fe invicem adju-

ia

vare in audiendis confeffionibus, fihxc pra-

iM

xis p.ffim vigeat, & fciatur à vífitatoribus,

Qu

quamdiu Ordinarius non reclamat. l.cc. qq.34

Tott d

46. Parochi non poffunt (íibi in Confefrarium

lt

eligere Sacerdotem fimplicem non approba-

hM.

tum. l. cc. qq. 35.

p

27. Ad licité abfolvendum non fufficit appro-

D

batio dubia vel tantüm probabilis. l. cc.

VM

9q. 36.

'

.

IU ]

^

f

"fylum.

VM

1, Afylo non gaudent publici latrones, via-

hts

rumque graffatores, qui viatores ex infidiis

| if N

apgred:untur.. 72 Supplem. $. 15.

du

2. Nec depopulatores agrorum. l. cc.

1di

3. Nec committentes hoinicidia vel mutilatio-

nes in locis facris. l. cc.

tejn

s

4- Nec proditorié committentes homieidium.

!

A

» CC,

;'—'Q.dl

dvm

j. Nec

»$ 0 $

lr

D

)

$, Nec Affaffini. l. cc.

n )

N

€. Nec hzretici. l. cc.

n

". Nec rei Izf majeftatis in perfonam princi-

tl

pis. l. cc.

ij lbfoy f

$. Nec ftantes in Ecclefía vel coemeterio, fi

.

Ws

occidunt vel mutilant ftantem. extra. Eccle-

inmd

. fiam vel coemeterium. l, cc,

d

9. Nec flantes extra Ecclefiam vel ccemete-

1 at

rium , fi occidunt vel mutilant ftantem in-

tra Ecclefiam vel coemeterium. l. cc,

Indl(ece«

10. Nec vim inferentes confugienti in Afylum

M

D

Jl

vel eum exinde violenter abducunt. l, cc.

) Mïïxfl*

11. Nec mandantes Affaffinium , vel mercede

t

conducentes . Affaffinum ,

etiam(íi feeuta

L!.cc.qq,»

of

morte merces promiffa non fuerit reddita,

]. ce.

ag

12. Nec committentes homicidium an'uno

przmeditato. l.cc.

ftduy

13.. Nec falfificantes Litteras Apoftolicas. l.cc

xl

14. Nec miniftri Telonii, Banci, aut mon-

tium pietatis, fi committant fraudem fuf-

ficientem ad poenam ordinariam, l. cc,

1f. Nec conflantes , adulterantes ,'' vel ton-

T

dentes monetas, l. cc.

vt

16. Nec illi qui ejusmodi falfariorum: parti-

!f,

cipes tales monetas expendunt. l. cc.

17. Nec illi, qui füb nomine miniftrorum Cu-

jnttlui

riz ingrediuntar domos, ibique perpetrant

rapinas , mutilationes, vel homicidia. l.cc.

gtl

18. Nec defertores milites in i

"

defertionis, l, cc,

pi(*o" acu inju[ï:æ

1

C 4

19.Nec

]u

a (5 f

Id

19. Nec committcntes alia gravia crimioa jus

dicio S. Cong, immunitatis zquiparata vel

u

*quiparanda przfaiis criminibus exceptis,

Wu

l. cc.

i

20. Tales confuge ante extraditionem affer-

ni

p

vandi fünt in carcere Epifcopali, nec prius

bj

extradendi, antequam morali certitadine

conílet de exiftentia & gravitate delicti,

lm

41. Milites etiam defertores extradendi non

m

fünt, nifi recepta cautione de non inferen-

nl

da morte ab eo, qui habet jus aggratiandi.

E

22. Poft fufficientia indicia de crimine excep-

g

to ; quz ad incarcerationem fufficiunt,con-

ao

fuga ad carcerem Ep'fcopalem extrahi & de-

nj

duci debet per executores Epilcopales,

lil

etiam ubi opus eít implorato brachio fzcu-

! itn

lari & cum interventu perfonz Ecclefia(ti-

r

cz, l, cc.

g PU

Attritioz

nl

Lt

F'ide. Contritio. poenitentia.

| Ltde?.æ

Z tuoartitia.,

tm,

r

Fide. Septem vitia capitalia.

D

| Uuy

Ztves.

ttin

Fide, Dominium in feras.

BAIN

l

hpj

Baptismus.

Qu

M

aptisimus f'uminis eft ablutio corporis ex-

:

h

terior ex infitutione Chrifti fignificans

àdí

€X opere operato cauíans interiore

m ab-

lutio-

th Fm

C NON

m

1

!qmpmu»i

lutionem ánimx tam quoad reatum culpx

originalis & actualis , quam quoad reatum

U qu

!

poeng. /z Tra&.de Bapt. $. 1. qq. 1.

2. Baptismus flaminis eft ablutio interior ani-

hm df

TC

mz quoad reatum culpze tam originalis,

quàin a&ualis caufata per contritionem per-

Wt

hii

fe&tam intuita baptismi in voto. l. cc. qq. 2.

3. Baptismus /azguáinis eft ablutio animz in-

d nf

terior non folüm quoad reatum culpz tam

ithre.

originalis quàm actualis, fed etiam quoad

ntind

reatutn poenz , caufata per martyriutm, l. cc,

at

qq. 2.

ln

4. Sacramentum bapdsmï probabilius fuit pri-

iil

mürm inftitutum poft refurre&ionem Chri-

J

fti. l. cc, qq. 3.

dub ln

$. Baptismus ia voto faltem implicito eft ne-

B

ceffarius zeceffitate medii. l. cc. qq. 4. fuffi-

cit tamen ad falutem baptismus in voto itn-

plicito. l. cc,

6. Parentes fp

ectata präfenfe confuetudine

Ecclefis tenentur fuos infantes offerre bap-

tismo , quàm primum poffunt. l. cc. qq. $.

7. Peccarent mortaliter, (i absque gravi cau-

fa baptismum infantis differrent ultra duo-

decim dies, l. cc. qq. j. v2/.2.

8. Miniftri etiam tenentur prompté conferre

baptismum, nifi adfit periculum mortis , &

- impediantur motivo altioris ordinis. l. cc,

qq. $. re/p. 3.

u

b

9. SS. Patres antiquit

üs non oblïgarunt fide-

f

les ad füfcipiendum baptismum ante fenium

T

wiore

vel periculum vitz; eam tamen dilationem

l

:I:.

C j

non

34 ( ge

" mon fuaferunt.

Solus Tertullianus eam di-

m &sn

lationem fuafit in infantibus usque ad annos

i

p

difcretionis, l. cc. qq. 6.

g

10. Dilatio baptismi poft converfionem majo-

d

(

ris partis gentilium rationabiliter fuit fub.

lata. l. cc. qq. 7.

| gui

n

11, Dilatio baptismi infantibus nocet ob ma.

l

p

jorem doemonis in eos poteflatem, l. cc.

1. À

qq. 8.

MR

/

12. Obligatio fufcipiendi baptismum fideles

A

n

obligabat à die promulgationis Evangelii in

ET

Pentecofte. 1. cc. qq. 9.

Sd'v

v

Mi

13. Materia remmota baptismi eft aqua elemen-

IT

taris, proxzma eft ablutio. l. cc. $. 2. qq. z.

14. Sufficit aqua marina, paludoía, lutea,

ii

i Mi

acidula, fülphurea, martialis, nivea, gla-

í

cialis, ex rore vel pruina colle&a, 1. cc,

AR

!

I

g Qu

1f. Sufficiens non eft aqua. artificialis, v. g.

qu

Ü

;

N

ex herbis vel floribus expreffa, rofacea, fe-

rum, lachrimz. l. cc. qq. :.

1

16. Materia dubia eít jusculum , brodium;

]

|

(

lixivium , cerevifia, ]. cc. qq. 1.

i

17. Forma baptismi apud Latinos confiftit in

g»m*

D

illis verbis: Ego ze Daptizo im uom:ne Patris

i 4 li

& Pt Spiritus Santli. Amen. — Apud

[

Gracos in his: Paptisetur fervus Chriflz N.

d

il

2g nomine €vc. l. cc. qq. 2.

318. Illa tamen verba: E

hüge

go & J4men efi'entia-

lia non funt. l. cc. qq. 3.

m j

I», pll

olli-

S?i

M

19. Mutatio fub&antia!is formz eft, qua t

tur

UT

as ) B

UPT

tür fignificatio verborum ;nrenta à Chrifto.

TM

Talis foret, fiquis dicat: Ego fe Paptizo in

zominibus Patvis&?c. Ego te baptizo inzo-

Eu

L

)

aitne Chrifli €7c. l. cc, qq. 4.

Áit (

30. Mutstio accidentalis foret, fi quis ex im-

peritia linguz dicerer: Ego £e baptizo 1

j

zomiue patria, CF fihia €? [piritua fandla.

d

l. cc. qq. 4.

41. Forma dubia effet, fi quis dicat:

| Epgo de

fj

baptizo in nomáue Patris majoris €& fihi mi-

t n

norisCz?c, Ego te baptimo in nominue Patris ,

€? in nomine fihi, €9 iu uomime Spiritus

Qim.

Sautli. Ego te baptizo i nomine Patvis €9

Lt Spsitus Sautái €? B. Fürgims,

fu.

Á hts

l. ec. qq. 4-

22. Materia dubia adhiberi folüm pote(t in ca-

i

à lt

fu neceffitatis. l. cc. qq. 5.

23. Quando adhibita eft materia aut formadu-

Mls ul

bia, bsptismus itérum confercndus eft fub

conditione. l. cc. qq. 6.

türa.

24. Valet baptismus fivefiat perimmerfionem

five per affufionem, five per afperfionem;

o

ll

quando tamen fit per afperfionem , debent

.guttule di(tendi per modum ablutionis,

T

l. cc. qq. 7.

pl

2j. Trina immerfio fervabatur etiam in Ec-

hp ii

clefia Latina usque ad feculum decimum

v

tertium, l. cc. qq.8.9. Caufa mutandihunc

morem fuit, quia ab eo tempore converfis

jam gentilibus in Europa baptizabantur fe-

"u

re foli infantes. l. cc. qq. 10.

(

26. Recenfentur cxremonig baptismi. l. cc,

1

u

27.

qq. 1 .

-* ( Be

, Ht

27, Subje&um baptismi eft omnis & folus

homo viator nondum baptizatus. ]. cc. $.5.

hi

qq- 1.

hu

r

284 In monítro , quando dubium eft, anlateat

vetti

natura humana, baptismus eft conditionaté

conferendus , confülto tamen prius , fi fieri

gt

poteít , Ordinario. l. cc. qq. a.

,

al

49. Quando dubium eft, utrum in monftre

.,x Rip[ll

reperianrur duz perfonz, una pars bapti-

Nm Vt-

zanda eft abíoluté , altera conditionateé. 1.

ii

cc. qq.3.

z

ais

30. Quando mulier pregnans objit, fecanda

g hp

eft; in qua re preícribuntur cautelz. 1. cc.

w

qq. 4-

w

31. Matres pregnantes vivz nunquam tenen-

tur pati f(ectionem. 1. cc. qq. f.

g

4 lt

32. In utero claufi baptizandi non funt, nifi

uT

emiferint aliquod membrum. l, cc.

: 6,

g

füb conditione tamen eos ab Obftetricibus

tsf

ope fiphonis vel fpongis baptizari poffe füb

conditione docet SS. D. N. Benedi&tus XIV,

t t

tun

l, cc. Quaf. Difputata I. Differt. 2.

T

31. lnfantes infidelium invitis parentibus ante

V

ufüm rationis baptizandi non funt , [nifi fint

h

]

in evidenti mortis periculo. l. cc. qq. 7.

ts

34. Probabile tamen eft, /a/tem Jpeculativé,

ll

baptizari poffe invitis parentzibus iis , quine-

'cm

quidem agnofcunt unum Deum, vel qui

apoftataruat à Religione. l. cc. qq. 7.

35. Poflunt invitis parentibus baptizari etiam

M

infantes fübditorum Chriftianis Principibus;

MT

autmancipiotum Domini Chriftiani. l. cc.

q4- 7:

*

36

llq h

W' l

(o)

li l [æ

56. Affertur Bulla SS. D. N. Benedidi XIV.

!

offremo. De baptismo Judzorum five in-

fantium (ive adultorum ubi fere omnia du-

T

bia circa hanc rem refolvuntur. l. cc. qq. 7.

Mi

37. Infantes expofiti, ni(í de eorum baptismo

h ffen

conftet, fub conditione funt baptizandi. l.

cc. qq. 8&» Schedz,

rf

38. Baptizati ab hzreticis, quando illorum

d

forma vci materia dubia eít, füunt iterum

u [

baptizandi, In aliis fapplende fünt cere-

moniz. l, cc. qq. 9.

th

l u

39. Baptizati ab obfletricibus, nifi eorum

eritia nota excludat omne prudens dubium,

poffunt füb conditione baptizari,

l. cc.

OA (

qq. 10.

40, Infantes fine baptismo mortui ad Imagi-

finty v

nes Thavmaturgas delati, quando de corum

q

Mlemicr

revia morte certó conílat, non funt bap-

tizandi fub conditione, niíi edant figna vi..

i i

tz indubitata; íi veró de eorum morte

s

nondum indubitato conílat, prout ordina-

la

rié contigit ; quando ab eorum prazfumpti-

u t

va morte caufata in partu necdum Ííntercef-

Mubl

fit biduum aut triduum , fi interea apparere

u

incipiant figna vitz dubia, poffunt baptiza-

ri füb hac conditione: Sz edbuc wvivis Cgp6,

jj

l. cc, qq. 11, & Que/Zioze Di/putata 11.

ISHS, Qf

I 1 1

De Miniffro Baptismi,

"

T

41. Quivis homo, etiam hzreticus, acgen-

t

tilis, fi habeat intentione

D.

faciendi quod

facit Ecclefia, validé baptizat. l. cc. $. g.

dmm.t;

qq. I-

44, Qr-

sE ( me

C

42. Ordinarius Minifter eft lolus Epifcopus vel

m

Sacexdos. l. cc. qq..«. t. z.

4j.. Diaconus fine coinmiffione parochi folen-

" [

[

niter baptizans fit irregularis. l, cc. qq. 2.

Du]

44 Laicus in cafu neceflitaiis licté bapczat,

d

Nl

áta tamen , ut fi adGt Clericos , praferatur

j i

laico, & vir fceminz. l. cc. qq. 3. 4

rl

Af* Pater vel Mater in caíu neceffitat's bapti-

0[1

jaut

zans proprium infantem non couütrahit cog-

li

!

t

nationem. l. cc. qq. j.

DAJIU

46. Parochus tunc folüm pote? Diacono com-

NT

Mp

mittere poteítatem folenniter baptizandi,

qui

quando Sacerdos comimode haberi nequit.

iid

l. ec. ga. 6.

üiti

47. Baptismum folennem pro adultis decet

dit,

folàm adminiftrari in Sabbato ante Pafcha

& Pentecoíten; pro irfantibus poteft quo-

h t

tj

vis tempore adminiftrari. l, cc. qq. 7.

Wt

48. Peccant graviter ; qui baptismum folenni-

Yal

ter adininiflrant in zdibus privatis, nifi re-

f l

fpectu principum. l. cc. qq. 8.

n

49. Minifter incurrit irregulariratem, | fi baps

tly

tismum jam prius certo validum ex mero

frivolo (crupulo de novo conferat fab con-

u

.

M; |

ditiqne.-l. CC; Qq. 9.

)

"

Ailjj

De effeiu baptismi,

N

$0. Effe&usbaptismi eft. 1 character. 2) gra-

W Jl

tia fan&ifican

s., 3) temiífio reatus poenz. 45.

m

gratia regenet&t

iva, qua potentige internz

Ti

egis

J

i in.animai ad .fac?liorem obfervantiam |

/hri-

'

l

95a (o)

4

Chriftiane per modum habitus infufi difpo-

puntur. !. cc, $. 6. qq. r.

QU

!fi

j1. Ad confequendum effe&tum. ba-p**täsr.ni in

"h

]

adultis per modum difpofitionis requiritur;

blp[qn

actus fidei. 2)fpei. 3) poenitentig. 4) di-

2

!

T

le&ionis initialis. l, cc. qq. 2.

f2. Utrum infantes in utero materno baptiza-

arsbap ,

ri validé poffinz, relinouituradhuc fub Pro-

Difi

blemate , de qua re afferuntur duz do&x

0

Differtationes Em. Card. Pzezatelli, &SS,

D.. N. Benedicii XIF. Prior defend:t , talem

)

baptismum eífe validum; pofterior relin-

quendo valorem in dubio docet, inílruen-

il u,l

dos effe in tali cafü obítetrices , ut ejusmo-

di infantibus conferant baptismum fub con-

Mif o

ditione. l. cc. Queff. Difiut. F.

Y b

$3. Multi infantes, habiti pro mortuís, | ad-

d qi

huc retinent vitam internam per biduum

W

W

vel triduum infenfibliter, & hinc, ne in

via amittant vitam etiam internam, non

ii )

funt deportandi ad loca pia,. fed commen-

dandi Deo etiam cum emiffione votorum

« I

ad loco pia, & fi intra biduum veltriduum

TR

appareant figna i

rioris vitz refiduz du-

ii

a

bia, baptizari poffunt fuüb conditione. l. cc.

Quaflione Difputata II. & ia duabus Differ-

zationibus fubuexts.

l

j4. Non eft improbanda devotio parentum

d

vel aliorum , rogantium Deum ,ut infantes

non venientes ad baptismi gratiam cxtra fa-

j p

i 18

cramentaliter

jaftificet. — 1, cc. Quaff.

- Difp. LT.

n

! Bel(um,

« ( £w

CUMPR. : —

l $

ngïz

Jide.. Przceptüm V, Fideiobligatio, n. 14;

Y

Deneficiatus.

' g

1. Non pote(ít fuos redditus. vendere ad dies

vitx , nec fimultanea folutione , nec per

t

partes, idque prohibertur füb excomimuni-

Pill.lr

catione. Iz Supplem. $. 7.

udght

x ia

2. Locatio reddituum, vel manfi aut predii

vint

parochialis non durat poft mortem benefi-

ciati. /z Ty. de Contradl. $ $. qq. 13. Refp.

d

5 6. de Locat.

ts (

3. Locatio tamen rerum immobilium Ecclefía-

trdit

fticarum, cujus redditus fpectant ad com-

a

munem maffam Ecclefiz , durat adhuc poft

Iu

mortem locantis, & ligat; füccefforem in

vt

beneficio, 1. cc.

lg

Fide. Clericus. Bona, Miffa. Supplem. SS,/,;.

lts

Beneficium competentie.

At

Fide. Solutio, n. 1. 2. 3.

lt

"of

Beneficium Eccleftaflicum,

ttt

1. Datur gravis obligatió ea conferendi dig-

Q d

nioribus. /z Supplem. $. 2.

g

2, Beneficiati prohibentur füb excommunica-

j

tione & nullitate contra&tus vendere in lon-

f m

um

gum tempus redditus beneficiorum. 7z Sup-

plem. $.7.

frura

3. Permutatio beneficiorum debet fieri aótho-

M,sphc

ritate Superiorum, & cum confenfü Patro-

" CX

norum. 42 Zr. de Contract. $ . de permut,

M

994*

4. Si

li

1

(0)

4. Si in permutatione beneficiorum fiat come

Wüo,u, ,4'

penrauo reddituum pinguiorum, eft Simo-

nia. l, cc. qq. j.

Blasphemia

T

r Blasphemia e(t contumeliofa tractatio alicu-

) hi

jus perfectionis divinzg. /z ZYad.de Decaf.

COU

part. r. difp. a. $. 7.. gq. r.

2.Blasphemia formalis eft, quz fit ex intentio-

T p

né ibhonorandi Deum ; materialis eft , qux

W

fit fine tali intentione. l. cc. qq. 2.

Wif

3. Blasphemia hzreticalis eft, in qua Deo aut

It

- rebus divinis tribuitur aliquid falfi , aut de-

trahitur aliquid veri, l. cc. qq. a.

W

4. Blasphemia immediata eft, qux immediaté

dhucpo ,

fercur in Deum; mediata e(t, que dum di-

n :

recté fertur in Sanctos, vel opera Dei, re-

- dundat in Deum. l. cc. qq. a.

ln j

j. Recenfentur variz formulz blasphemandl.

Ad hoc refertur, fi fpuat vel dentibus fren-

!

deat ex ira contracoclum, f(ilibenterfoveat

cogitationes blasphemas, fi injuriofé ufur-

L

pet membra vel operationes Chriíti; fiSan-

&is det coptumeliofa agnomina, íi ex mo-

j

do agendi prodat intentionem inhonorandi

j

Deum. l. cc. qa. 3.

ii

6. Omnis blasphemia eft ex fuo genere pecca-

tum mortale , nifi ex indeliberatione excu-

m Jl

fetur à morcali. l. cc. qq. 4.

t t

7. Blasphemia deliberata, etiamfi tantüm pro-

T

cedat ex ira, cíl peccatum mortale. l. cc.

9gded

ü

Index gen,

D

8.Et-

ON-

8. Etiam blaspher'nia proc

edens ex confüetus

dine eft peccatum , nifi adhibeacur fufficiens

l

Vi

conatus eradicandi confuüetudinem , etiamfi

D

talis blasphemia. non fit libera in fe, fed

u

tantüm in fua caufa. 1. cc. gq. &.

9. In dubio, an blasphemus habuerit fuffi.

[

cientem advertentiam ad malitiam blasphe-

miz , przíumenda eít fuffüciens adverten-

tia

* cc. qqc 7

10. In jure funt flatutx graviffima pc'etiæ &

k

poenitentiz in blasphemos. l, cc. qq. 8.

EE

11. Blasphemis confuetudinariis fünt impo-

(ii.

nendz poenitentiz etiam conditionatz in ca-

1N]

fum relapíus, qua ptebeant prudentem

Ti

fpem eradicande confuetudinis.

Quod fi

peenitens eas neglexerit, differenda illi eft

j st

lat

abfolutio. l. cc. qq. 9.

12, Si quis non ex ira contra Deum, fed ex

piti

N

ira contra hominem, pronuntiet irreveren-

ter Sacvramenta , vel alias ve$ divinas, non

i,

eft blasphemia, fed irreverentia, quia ta-

M

men non raró proferuntur cum aliqua in-

guis

dignatione contra Deum,; remediis idoneis

titi

per confeffarios eradicande f(ünt. l, cc.

LT

qq. 10.

h

1/;. Eft blafphemia : Es ?u/tus , f baberes Deum

i

«

"

in patrem. . cc. qq. 11.

j

14. Peccat mortaliter, qui ebrium, ftultum,

^ if

vel infantem inducit ad blasphemandum. l,

l

€c qq. 12.

|

]

h[?,('[;

lhltgq

- Bona.

1 ff

at ( 89

um

0A4.

i

m

Fide, Dominium in bona inventa, derelicta,

'IM&,(,

incerta, communia &c. adnata

ta &c.

r 1commix-

tj

Bresiarium.,

f Ml&phg

Fide. Hor& Canonicz.

ädvcrm

CGeremonie Mile,

Nng l

ff folàm poffunt dici in Ecclefiafaltem

-I.Mi

W

benedi&ta, vel in Oratorio privato,

ik.þg,

ni(i aliud exigat neceffitas. /z Zra&. deSac.

n

. Ord. $. 24. q. 1. 2.

As

EPMCW,

2. Non licet ampliüs Regulatibus celebrare in

] QIW

Portatili extra Oratoria. l. cc. q. 3.

&i

$. Quandonan; ; & füb quibus limitationibus

l

liceat celebrare in Oratoriis privatis, de-

, fedi

pendet à tenore concedentis, l. cc. q. 4.

4.. Non licet celebrare in Ecclefia polluta, ex«

t

ij

fecrata , vel interdicta, l. cc. q. 5.

j. Écclefia polluta cenfetur per humani fan-

i d

guinis copiofam effufionem graviter pecca-

T

v ii

minofam, notoriam ; per feminis effufionem

hi i

vel copulam conjugalem, notoriam, per

fepulturam excommunicati, per homnici-

dium voluntarium. l. cc.

6

n

6. Ex(ecratur Ecclefía, fi (imul deftruitur mae

jori fui parte. l. cc. q. 7.

J (flll[lllf-

7. Polluto ccemeterio non polluitur Ecclefia,

TT

l. cc.. q. 8.

$, Exfecratur Altare, (i in nulla

lapidig parte

ffit, l, cc; q. 9.

- integra calix reponiqpo

?

$: Non

hi

o)

clefia, fi in ea excome

1m

f

9. Non exfecratur Ec

municatus celebret. ], CC. q. Ic.

Mf q

10. Si Ecclefia tempore belli convertaturï in

hofpitale ,

flabulum &c. habenda eft pro

;h'bus li

exfecratà, l. cc,q, r1.

yrent

í1. Non licet celebrare Miffam coram excom-

jiren À

municato non tolerato; coram tolerato li-

:jïfï![üi.

cet, L cc q. 12.

Gu

12,: M/ffa regulariter non eft celebranda , nifi

df

à diluculo usque ad duodecimam, l. cc.

q. 13.

n dnunt

sls d

13. Si crux pi&a fit in confpe&tu Sacerdotis»

non requiritur alia crux in altari, l, cc. q.15,

sim, f

iib n

14. In cafu neceffitatis licet uti uno colore

i;ones. t

pro alio. l, cc, q. 17. imo in Ecclefiis Regu-

M

larium licet fe accommodare quoad colo-

rem, l, cc. q. 18.

;;Mo r

1y, In cafu neceffitatis licetcelebrarefine ami-

tss

rl Q

&u vel Manipulo. l. cc. q. i9.

16. In cafü neceffitatis, fi non poffit haberi

gt

o

mipi(ter maículus , melius eft celebrare fine

miniltro , quam miniftrante foemina, l. cc.

MH.

Jf

q. 200

17, Requiritur ad licité celebrandumjejunium

t r

naturale, fed non fuperftitiofum, hinc fi

NY

" Sacerdos ex incuria aliquid comediffet, &

plb

omiíTo Sacrooriretur rnurmür vel fcandalum

atyy r

licité celebraretur. l. cc. q 223.

"at

18. No&urna . pollutio, fi certum fit, non

fuiffe peccatum mortale, non impedit cele-

"l

braszionem; l. cc. q. 23.

Wl lt

19. EC-

».Wlm aü('][;

LIo

- (o) f5e

)

19. Ecclefíia jam fxculo quarto ufa eft aliis ve-

ftibus in Miffa quàm in ufu vulgari. l, cc.

;

Ud: f[f Pm

q. 2f-

20. Veftibus facris tantüm fucceffü tempo-

rum accrevit fignificatio pia, l. cc. q. 26.

If

Fide, Rubrice . Miffz.

Sacrificium . Miffz,

z

Presbyteratus.

»

Canones Penit

mtz'az/ek.

À

d

1. Editi fuerunt non folàüm pro pcccatisxpubli-

cis, aut denuntiatis, fed etiam pro nonnul-

lis peccatis actu externo commiffis , occul-

Vs

j ity

tis quidem , fed tamen fpecialiter refervatis.

10

In Tra&. de Peuit. Difput, 6. quzft. 1. Pro-

pofitioneg. & in .4ppendice part. 1. $. .

Hítla

&S- 24

jl )

Quando peccata competenter puniri ccepe.

tiner

runt per leges Chriftianorum principum , ri-

or illorum Canonum decrefcere

pgepit. Ju

"dppeud. l. cc. $. 1. & a.

i

*

ul

Origo horam Caaonum ex D. Paulo. 1

$

n t

cc. f. 3.

am fuerunt ufitati fzculo 2, & 3, prout

conítat ex Irenzo, Tertulliano & Cypria-

ia p

jo, r

no. l. cc. Difp. 6. q. 1, prop. 8. & in /Zppend.

"

gl

p. 1. $.3-

y. Canones Gregorii Thavmaturgi. l, cc, $. 4.

al

6.. Canones Concilii Eliberitani. l. cc. $. f

;Ium h!

7. Et Petri Alexandrini, l, cc, $. 6.

/

&. Concilii Arelatenfis, l. cc. $. 7.

impsöi[iö

9. Concilii Ancyrani. l, cc, $.8.

)

3

yo.Con-

4

* (o)

10, Concilii Neoczfarienfis. l. cc. $.9;

mrialeR*

geiidi

11. Concilii Laodiceni. l, cc. $, 10,

featr

12. Concilii Niceni. l. cc« $. 11,

13. Canones D. Bafili

]

(

i in tfïbus Epiftolis Ca*

nonicis. l, cc. $. 12.-

14. Canones Gregorii Nyffeni in Epiftola ad

indipet

Letojum. 1. cc. $. 13.

st qu

MTA

15. Canones Concilii Carchaginenfis, l. cc.

j 14.

eluis i,

16 Siricii Papz. l, cc. $. 15.

stl d.

17. Innocentii [ l. cc. $, 16

n li

18. Leonis I. l. cc. $, 17.

an,fnti

ml

19. Concilii Milevitani, Arelaten(is, Ande-

gavenfis, Turonenfis, Venetici, Romani,

PT

Seculo F. l. cc. S. 18.

mzf:rturp

20. Concilii Aga,chen[ïs, Aurclianenfis, Ge-

b

rundenfis, Epaoaenfis , Lugdunenfis ,. Iler-

l;lm n

8imn t

denfis , Arelatenfis, Toletani, Barcinonen-

fis, & Canones Orientales, Seculo L. ET.

?

m m

l; cc. f..19.

ET

21, Theodori Cantuarienfis, l. cc, S. 20.

W

22. Gregarii IT, l, cc. 21. 22«

Mgomy

23. Zachariz Papz. l, cc. 23.

J rl

24. Ing Regis Anglix. l, cc. f. 24.

n

P lii

25- S. Bonifacii Moeguatiai. l, cc, $. 25

a6. Egberti Eboracenfis, l, cc. $. 26

LOT

27. Stephani II, l. cc. $. 27.

28. Concilii Calcuthen(s. l. cc. $. 28«

tsl

39. Caroli Ma

2

HUOV I. u q

gni in 'Concilif)Aquisgranenfi

ec. f. 23

39.

h

3x$ o B

j

go. Poenitentiale Romanum. l, cc. f. 30.

;.. Poenitentialia varia. S. 31. 32. 33. 34- &c.

-' Fde, Pocaitentialia,

WIS Cax

Cenfura.

lib

1. Cenfura eft poena. Ecclefiaflica medicinalis

privans ufu quorundam bonorum fpiritaa-

ïsi L CCQ

lium. Zz Zra&t. deSacr. Ord. $ 26. q. 1.

2. In cenfuris Jate ententie (olet tamen requi-

ri fententia declaratoria: criminis. l. cc; q. 4«

3. Cenfurz Jate fententie utuntur prafenti

tempore, Jerezde feztestie utuntar futuro

Fsy hi

tempore. 1. cc. q. .

| Romaü

4. Cenfura d Sluve fertur per. legem in omnes;

ab bomine f:xvur per Judicem in particulares

l. cc. q . 6. 7.

Y

as (

yis, [

j. Cenfurz tantüm privant ufü bonorum exe

hia

teriorum. l. cc. q. 8.

Vl

6. Cenfaram ferre poffunt tantüm Praelati ha-

bentes jurisdictionem in foro externo. l. cci

M

q. 10.

7. Ad incurrendam cenfüram requiritur pecca-

tum mortale exteraum cum contumacia

Ad incurrendam cenfuram

conjunctum.

ab bomine infüper requiritur monitio Cano-

D]

f

nica trina. l, cc, q. 11. 1z.

8. Sufpenfio & Interdi&tum in integras com*

munitates ferri poteft , non veró excammu-

)

nicatio. l. cc. q. 13.

: de felevem

9. Cenfura ferri poteít ob caufam

'sgnnen?f

D 4

atta-

E NX

Ü

attamen gravem comparate ad bonum com-

mune, l, cc. q. 14.

»)Hbl

p

Lnado

10, Ab incurrenda Cenfura excufant le) nulli-

tas fententie ob defe&um effentialem. 2

W

gt v

Innocentia notoria Cenfurati,

3) defe&tus

atspat

promulgationis.

4) impotentia obfequendi;

5) ignoranria invincibilis tam

144

Jpris , qluwäm

sdendes

fadti, l, cc. q. 15

spgni t

I1. Appellatio non eximit à cen(üra, l, cc,

|0q. 16.

aptitt

ajiüz al

12, A Cenf(üris ab horhine poteft abfolvere,

du

- qui eas tulit, à cenfuris à Jüre; refervatis

abfolvit author; à non xrefervatispoceft ab-

bj

Md

folvere quilibet Confeffarius. l, cc. q, 17.

Fide, Poenitentiz Sacramentum.

nl

Difp. .Difp.

1O. €7 "ppend. part, z..

à ii d

Char atter.

titmqy,

þïde. Sacramen

ta.

:;ïmlis li

^m u

Charitas Dei,

MT

1, Charitas, qua jubemur in Scriptura diligere

b

Deum, eít amor amicitiz.

ts t

Jz Tvad. de Spe

& Charit. Difput. 5. q r.

Til

2. In acta charitatis effentialiter fimul incla-

u

duntur amor benevolentir & concupiícen-

"Ut

.tig, tanquam ejus conítitutiva macterialia,

w

l ce.q/a.

A

$. Motivum

'tormale-charitätis eft Lonitas Dei

W T ,

zZüfinita, tam alfoluta quàm velativa, | atta-

D

men ut antecedens, & non przciíe ut con-

MU

equens. l. cc. q. 5.

:;2' V Q

4.Vr&-

i

»

w2 o £*

í

4« Preceptum charitatís obligat ad actüs pra-

üicos fibi proprios, ex füo genere gratui-

I ! WJL

tos, & vi aliorum mandatorum

l[

4l

l..cC. g. de

. indebjtos.

döff&u

j, Enumerantur varii ejusmodi a&as

practici

d

charitatis partim effentiales , partim

acciden-

J

n

tales. l. cc. q. 4. probat.

4. & Notando —

&. AQus effentiales charitatis funt

; ut quis in

| ln Q

rebus magni mom«

nti emolumenta divinz

gloriz preferat commodis propriis, ubi id

j

NIb

lex amicitiz petit. fervato ordine

.

.L CC. Noto 70' & ad ObiC&. [.

charitgtis

ii

l

u

7. A&us humanus non poteft effe meritorius

rl

l,

l!

vite zternz de condigno, nifi faltem vir-

]i

T

tualiter procedat. ex actu charitatis, ]. cc. q.s,

8. Charitas infufà eft amor Dei gratia fandtifi-

cante informatus, ita ut amor. Dei actualis

vel habitualis fit in hoc concreto ipfum zza-

IN

3

teviale, gratia. autem fanGtific

ans fit ipfüm

Jovmale. l. cc. q. 6,

9. Quilibet homo in

primo momento ufüs mo-

d

fl

ralis rationis tenetur fe ad Deum conver-

tere per a&tus effentiales charitatis. l, cc.

q.

7. concl. 1.

:

,

u

10, Etiam peccator , quandocunqueilli occur-

iie

rit cogitatio practica de füi converfione ad

g

Deum, tenetur elicere actum a

moris erga

Deum,. l. ec. q. 7. concl. 3.

:

hn D

II. Datur etiam gravis obligatio, eliciendi

r

aCum dilecionis erga Deum in articulo

i a

mortis. l, cc. concl. 3.

ub mortali elicere actum

1;. Tenetur homo fi

4!P[ï'*

D

dile-

:

i

a? ( f5«

jl

dile&ionis erga Deum, qvuot,ï-cscunqüs füb

J

j

mortali tesetur füfcipere facramentum poe-

" 6) L

nitentiz. l. cc, concl. 4.

yá 11

13. Homo füb peccato mortali tenetur elice-

st v

re actum charitatis quando in re gravis mo-

ngtram

menti ordo charitatis ex'git, ut commo-

sifüdis

dum divinz glorie preponatur comm:;do

du

aut lucro proprio; l. zc. concl. j.

Hujus

]

obligationis recenfentur exem

gt f

plæ l cc.

ai p

concl. j.

14. lTenetur homo füb peccato mortali elicere

il

actum charitats, quando ex iteratis omiffi-

Vi as

onibus vel commiflionibus directé charitati

t lt

contrariis , quamvis folüm venialiter pec-

r

caminof(is, in fe advertit , vel advertere te-

a v

netur notabiliter frigescere charitatem, l, cc,

concl.6.

Ttds, v

2 n

1f. Datur obligatio faltem fub peccato venia-

li, eliciendi actum. dile&ionis erga Deum

avüpy

vare

fingalis diebus Dominicis & feftis. l. cc.

concl. 7.

eeden |

T C

16. Ponitur formula a&s charitatis erga

Deum. l. cc. q. 7. z /Ae obje&ionum.

«W 13

Vide, Z4mor Dei.

PreceptumI,. Lex. f. ult,

tl k

C/auþrd,

L |

i, Irritsntur omnes conceffiones ingrediendi

EDUIS

cl:ufuram Monialium, praterquam à jure

ïmhï

commyuni indulce &c. 77 Supplem. $. 11,

Qlerici.

bldo. (

1. Ad honeftatem vitz Clericalis requiritur

(

i

pelle-

1) modeítia veüiurþ; .;) Moderatio fup

CLilis.

LT

iemnque?&

Qilis, 3) Fvugäfitas —:lm[ä. 4) Cohabitatio

3

!

non füfpeGta. ; Abftinentia

a

udis inde-

centibus, 6) fequeftratio à vanis fpeQiaculis

Medh

& choreis, 7) Fuga crapulz & ebriectatis:

f

8) devitatio venationis clamofz, 9) Abdi-

! (Otm.

catio negotiorum fecularium. 16) Difpen-

fatio pia & fidelis redituum Ecclefia(ticorum

VU

- Bhiy

4n Tra&d. de Sacr. Ord, $. 8. q. 1.2.5. 4.

Md

Veftis non fit fcularis, nec recedens à

com:nvuni approbata confuetudine Clerico-

tilte

rum. l; cc. $. 9. q. 1. 2 3«

T

a

3. Eadem fit Talaris, l, cc, q. f.

4. Clerico non licet comparere (íine vefle ta-

Ti r

lati, l, cc. q. 1.

lr

li

f. Improbatur . in veftitu Clericorum color ru-

beus, viridis, varius, l, cc. q. 6.

U V

6. Veftitus Clericorum in primitiva Ecclefia

em D

erat ufitatus in populo, modefítus tamen.

fs

l, cc. q.7. color erat albus. l. cc. q. 8.

7. Induere veftem lugubrem in funere pro-

ii q

pinguorum Clericis aliqui Epifcopi interdi-

xerunt, l. cc. q. 9.

(

E

$. In. veftibus potiffimàm hzc duo vitanda

funt, novatio & pretiofitas. l. cc. q. 10.

9.

Dediti vitio carnali non eligant Statum

Clericalem, 72 Zva&.de Qrdiuis Sa

J5 'lüäüä

,

[^ Qï(l 7H*

Wi

to. S. 1.

j

Fide. Otdo. Clericorum bona, Dominium,

Clericorum bona.

al

1. Clerici non. habent dominium perfedtum

hii

j

in

!

C NOB -

Wmmr

3n redditus Ecclefiafticos fui beneficii ad ho-

j

neftam füftentationem fuperfluos

de Jure & Tufl, Difp.2. q- 1.

. Iu Traö?.

|

2, Clerici ne quidem habent dominium perfe-

Jnitim

&um in diítributiones quotidianas , elee-

mofinas Miffarum , ac redditus ftole. 1. cc«

(

q. 2.

sl

3. Clérici ne quidem

"habent dominium per-

m

fe&tum in redditus Ecclefiafticos congruz

gdit

fuftentationi neceffarios, fi poffint honefté

[j In me

vivere ex fuo patrimonio. l. cc. q. 3.

m

4. Clerici tenentur fua bona fuperflua expen-

Dd

dere in caufas pias jure naturali & divino.

u

l ce. q.3. qq. 1

»

$. llla bona

ft

ld

ünt Clerico füperflua, quz nec

usl a

requiruntur.ad decentiam flatus, nec ad de-

E

centiam períonz in ordine ad finem fuper-

naturalem. l. cc. q. 3. qq. z.

b w

6, llla fümma ex redditibus Ecclefiafticis in

tl

u

ufus profanos expenfa fufficit ad conftituen-

ts l

.,, dum peccatum mortale, quz füfficit ad confti-

tuendam gravem materiam furti. l. cc. q. 3.

Yij

qq. 3.

Em

! lag

Clericorum celibatus.

L

1. Coelibatus femper fuit annexus. Subdiaco-

w

natui in Ecclefialatina3 immo etíam in Gre-

ca, quamprimum interductus eft. /z Tr.

|

de Sacv, Ord. $. 14. q. i.

"tuj;

2, Clerici in Sacris Ordinibus conftituti obli-

W o

!

gantur ex voto, l. cc q. 3.

L

3. Explicatur proin przparatio Sacris Ordi-

; ]

Vs

nibus premittenda. l« cc. q. 4«

| 4. EX'

k ')Cuju

o

Wiciiadg

aftitatis.

m

4. Explicantur media fervandz c

à CC. q. f4

Columbaria.

Ut

llj d

Fide, Dominium in feras.

Commodatum.

1, Commodstum eít, quo alicui res ad cer.

LTA

tum tempus & ufum gratis conceditur eo

Aünprg

pacto, ut ufu finito eadem in ípecie refti-

!d

tuatur. /z Tra&f. de Coutract. $.2. q. t.

i

mm.

2. Commodans tenetur rem commodatamnon

TU

revocare ànte conftitutum tempus, refarci-

re commodatario damna ei illata excu/pa Jata;

& illi refundere ex

j qui

penías in rem commoda?

j cal

tam factas. l. cc. q. 2.

ï Commodatarius tenetur reftituererem com-

t li

modatam przfixo tempore , re commoda-

Vi

ta nullo modo uti, nifi conceffo, refarcire

deonl

damnaetiam ex cu/pa levi/fzma; aut (irés com-

TT

modata cedit

eüam in 'utilitatem com-

tl

modantis, excu/pa levi, autfi cedatin utili-

tatem folius commodantis, folüm ex culpa

lata.

$i autem dubium fit, an culpa fit la-

J

ta, levis, velleviffima , tenetur inire com-

y du

pofitionem, l. cc. q.3.

n

Conmmunto .

d

1, In communicantibus fpécies panis non cor-

rumpuntur ordina

j"

intra dimidiam horam,

1fünlti Ü

In Tlrat.de Eucba

Difp. 4. qq. 10,

2, Communicantes exiítentes in ftatu peccati

"du

mortalis, cujus non recordantur, fíi bona

fide

p

( fe

f

fide accedant cum dileQione, juflificantur

per accidens. l-ec, Dilp. $. q.t,

u

j perfcvc

$. .Communïo in ratione Sacramenti noncau-

iuiplt

fat plus gratiz fub duplici fpecie, quàmuna

A Comigur

fpecie. l. cc. q. 2

dndis; a

4. Ecclefia non ertavit, precipiendó laicis

1n6) 0

communionem füb una fpecie. l. cc. q. 3.

$. Obligatio eommunicandi eft juris divini,

abl q

j)

D

m mot

eaque urget faltem in articulo mortis. l. cc.

duittu

q. 3. Etfi quis jarà communicaverit in Pa-

snttoa

Íchate. l. c&. q. 6. qq. 4.

uU

6. Ex determinatione Eccle(iz urget in Pafcha«

170 u

"te, l cc, q. 3. & q. 6 qq. 1.2.3. & $. 2. qq.

iil

i.

IOI

T

7. Non eft improbabile, animam Chrifti ha»

bere unionem quandam phyficam curn ani-

0i

i

ma digne communicantis. l. cc, q. 4.

ttttg,

g, Regulariter ac. fer /P comimunio Mezf/rua

- fuadenda eít omnibus Chriftianis, OZzduaza

:miLLcc.q

ls ,

ui raró incidunt in peccata venialia

NT

]

lené deliberata, f/reguentior ia diebus feffis

n'u'mm

etiam contimuis illis, qui rariffime ac vix

Tij

unquam inciduntin peccata venialia plené

i

deliberata, aut externas indecentias; 440-

FETS

tidiana folüm iis, qui clarent quadam ermi-

"bowr

'nentia virtutum. & donorum füpernatura-

"p

lium. !. cc. q. f.

io ; (lic'et non fit fua-

"A.

9, Quotidiana commun

LT

denda ni(i valde perfe

Qs , deneganda tamen

non eít iis, quibus eff utilis, juxca decre-

:

LT

]

um Congr. $. Concilii Trident, l. cc.. q. f.

.ad O].C&- A«

*

T"*sd&mna

1oO.

NI

P

M.

x) o B

]I

10, Communio menftrua multis eft neceffaria

faltem per accidens, inquanturn fine illanon

facile perfeverant in gratia. l. cc, ad. lx

d

lt

je&. 2. in &ine & q.6. qq. 17,

1i. À Communicante prorfüs nullus obtine-

W ]1'[4

tur frudtus; nii ad $. Communionem acce-

] q, j

dat cutü devotione, l. cc; q. 6.

T

12 Etiatníi quis communicáverit paulo ante

t o

articulum mortis tenetur tamen faltem pet

Wigr?

accideus itetum communicare. fupervenien-

te repentino articulo tmorts , nempe ut fe

W

WU

confortet contra tentatibnes, & fÍe magis

M

)b

cum Deo uniat. Ea obligatio datur faltem

fub veniali. l. cc. qq. f.

1 C

13. Qui eodem die, quo incidit in articulum

IT CU

mortis, jam communicavit ex . devotione,

M

potelt iterum communicare, licet ad hoc

u

non teneatur; nifi valde tepidé cotnmuni-

ï'ü) (

caverit. l. cc. qq 6.

t Yl

14. Qui jam fumpfit viaticum, & iterum in-

,

cidit in peccatum mortale, tenetur iterum

al o

communicare, fi fieri poffit fine fcandalo.

DT

l, cc. qq. 7.

j

1j. Qui ex negligentia non communicavit in

articulo mortis, fi reconvalefcat , non te-

j qde»

T d

netur fupplere hoc przceptum. 1. cc. qq- 8.

16. Preceptum communicandiin articulo mor-

" M &l'uz»

tis obligat etiam damnatos ad mortem,

m

quando eis comm

$

qq. 9.

ïnio. permittitur. l. cc.

h i'm dwi

j

17. Talis damnatus ad mortem tenetur com-

municare , fi convenienter pote(t, et(i non

fit jejunus. l, cc. qq. 10.

18

[

359 (o $3

", intdi

18. Judex damnato ad mortem tenetur con-

gmaionis

cedere S. Communionem , fi convenienter

dari poffit, l. cc. qq. 1. 1z. Idque per /fe

j I

m

verum ipío die; inmo & hora mortis. l.

CC. qq. 13. 14-

du

19. Judex nolentem poenitere & communica-

um l

re tenetur nihilominus damnare ad mortem

stl

l, cc. qq. 15

ss Qd

stymmuni

40. Etiam puer tenetur communicare in arti"

culo mortis, dummodo |fit capax, etiamfi

i h

ucdrt

prius nunquam communicaverit. l. cc.. qq.

N

16. & f. 2. qq. 6.

/

&leq

21. Communis negat, Religiofos per fe obli-

ag n

üid

ari ad communicandum ízxpius in anno;

quàm in Pafchate, l. cc. $.2. qq. z.

d

22. Infantes nec ligantur przcepto communio-

atl

"nis, nec hoc tempore ceffantibus perfecu-

t m

tionibus fünt capaces fructus facramentalis,

al n

lc;gg 3. 4.

IY

23. Pueri obligantur hoc precepto, quampri-

ET

1lis o

miíin ad anaos fufficientis difcretionis per-

venerünt, l, cc. qq. j. Sed ea fufficientia re-

2 de p

linquenda e(t judicio parentum , parocho-

r di

rum &c. l, cc. qq. 7.

LIT

'

24. Pueris danda eít S. Communio pro viati-

'Wdfm Y

co, etiam(i dubitetur de eorum capacitate

j:ïülv()ncm

]. cc. qq. 8.

L

2j. Pueti non communicantes in Pafchate non

incurrunt poenas Canonicas, l. cc, gq. s.

iïüllis mm

46. Quid intelligatar per tempus Pafchale,

1 v

j

dependet à coníuetudine locorum. . Com-

muni-

i

l

W

Q |

^

9 (0 f

"p

muüniter intelligitur o&nduum Feftivitatem

CODmG,

. Refürre&ionis precedens & fübfequens. l.

um

CC. qq. 11. 12.

li [m)ms

27. Communio Pafchalis obligat etiam cem-

pore Interdicti. l. cc. qq. 15.

Ymj

28. Preceptum hoc impleri debet in Parochla

lts

ropria, nec illi fatisfit per communionem

in Ecclefia Cathedrali, ni(i (it parochialis

ID g

ipfius communicantis, l, cc. qq. 14. 15.

l umf

29. Malé agunt Parochi tribuentes fuis paro-

M n

chianis facultatem communicandi, ubi vo-

luerint. l. cc. qq. 16.

H

30. Advenz tamen & Peregrini fatisfaciunt

IU5 1

communicandó in alia, etiamfíi fit Regula-

n

ris, Eccle(ia, l, cc. qq. 17.

J

31. Peccant venialiter , qui in Ecclefiis Regu-

i pet

-larium communionem Pafchalem fümunt ex

NH

licentia fui Parochi folüm tacita vel prz-

fümpta. 1. cc. qq. 18.

Q qur

32. Epifcopus poteít Regularibus prohlbere, ne

r

in fuis Ecclefiis diftribuant S. Communio-

f

nem in die Pafchatis, licet non poffit hoc

g o

prohibere aliis diebus temporis Pafchalis.

l. cc, qq. t9. & 20.

33. Ne quidem vi Bulle Cruciate fatisfit per

p Ti

communionem extra parochlam.

l.

Cc.

d

qq. 21.

34-

Religiofi non poffunt ficularibus in arti-

VN

culo mortis miniftrare Euchariftiam, eriam

T

per modum viatici.fine licentia Parochi. l,

db

cc. qq. 22.

if

35. Deficiente,

aut nolente irrationabiliter

E

Eu-

n

Judex gett,

]

(o)

^ Euchariftiam miniftrare Parocho moribün-

jl

-. dis poteft eam miniítrare quilibet Sacerdos.

jplnid

l. cc. qq.23.

ironmul

36. Non tamen poffunt Regulares in Pafcha-

sütiont

te communionem dare in ordine ad íatisfa-

grnra

ciendum: precepto Ecclefiz, fíi Parochus

eam dare recufet. l. cc. qq. 24.

mpidi

t

37. Regulares poffunt fuos familiares & famu-

Bsl

Jos commorantes in monaíterio communica-

rein Paíchate & in articulo mortis, l. cc.

Qsl

!

nirum

qq. 2f. .

n Eod

39. Sacerdotes tempore Pafchali non tenentur

2 rj

celebrare in Parochia propria; tenentur ta-

m

men in ea celebrare, fi alibi non celebrent.

i

iil

l. cc. qq. 26.

al

39. Parochi poffunt in Pafchate füis Parochia-

MIT.

nis dare communionem in aliena Ecclefia. l.

$M

cc. qq. 27-

UI

40. Non fatisfit przcepto communionis Paf-

Otonsi

chalis per communionem facrilegam. l. cc.

QU s

*.qq. 28*

T

41, Qui

fuerunt impediti ad communicandum

1ilt

in Pafchate , recté obligantur ad fupplen-

ücrpm's t

dam communionem Pafchalem. l, cc.qq.29.

MT

42. Qui przvidet, (e impediendum ad com-

*ïüüque [

fnunicandum in Paíchate, non tenetur an-

M

ticipare. l. cc. qq. 3o-

43. Qui exiftimans fe impediendum in Paícha-

.»fi dubla,

te anticipavit communionem, tenetur ni-

:mmwion

- tilominus communicare in Pafchate. l. cc,

t

qqo ;!.

l

"i (

44. Qui previdet,

fe impediendum à com-

M inev;

munio

d

T

.

t

AMON -

lts

munione poft Pa(cha, tenetur communica-

re hebdomadà precedente, 1. cc. qq- 32.

T

4j. Excommunicati & Interdidi excufantur à

T

communione Pafchali, quando ferio co-

ïfOCbïï

nantur impetrare abíolutionem. l, cc. qq. 33-

46. Papa poteft fecum difpenfare quoad tem-

pus, non quoad fubfítantia

V,

m communionisw

Ut

Pafchalis. l, cc. qq. 34.

ln

47. Qui negligit communionem in Pafch

ate,

non incurric cenfüram ipfo facto.

Nam in-

TW

terdictum Ecclefiz & privatio fepalturz eft

J

tantüm feérendz fentenriz.

l. cc, 99.5f,

D

48. Qui communicavit in íta

tuü peccati mor.

talis invincibiliter ignorati

5

fatisfecit . prz-

TA

cepto Ecclefiz. l, cc. qq. 36,

49. Qui in füa parochia communicavit facri-

i I

legé, non tenetur fupplere hunc defe&um

in propria parochia. l. cc, qq. 37.

munoni

fo. Convi&ores in Seminariis Societatis Jefu

ia

non fatisficiunt huic przcepto, fiae licen-

tia faltem tacita Parochi commu

nicando in

t

Ecclefia Societatis, l. cc. qq. 38.

vt

f1. Puerperis re&ius differtur communio Pa(.

al

qn du

chalis usque ad purificationem. I. CC.04.39.

f2. Quicunque eft. capax abfolutionis condi-

"T d

tionatz, v. g. femifatuus, habenslucidain-

tervalla dubia, ftupidus, ille etiam eft ca-

jgi lr

pax communionis Pafchalis íi a

bfit pericu-

J fmm]r j

lum irreverentiz. l; cc. qq. 4o.

j

3. Phreneticis, fi fuerint moribundi & abfit

periculum irreverentiz

qnit

» danda eft commu-

D

'nie. l. cc. qq. 41.

P

4. Àna-

&

(0) :

MMHHU

f4. Anativitate fimul furdis & mutis pote(t

ao

dari communio , fi potuerint difponi ad fig-

na faltem dubia contritionis, & protefta-

ob

spitictt

tionis, quod Euchariftiam agnofcant faltem

jl*

füb generica ratione rei facramentalis ani-

erqitt

mabus proficuz. l. cc. qq: 4z.

(t

jj. Ex caufa gravi, ubi non eft facilis recur-

"T

fus ad Papam, poteft per Epifcopos extendi

t

tempus Pafchale. l. cc. qq. 43.

aleq

De Minifiro.

ww Diaco

$6. Minifter Euchariftiz conficiende eft folus

tigin.

Sacerdos. l, cc. $.3. qq. 1*

J t

$57. Ad licité celebrandum Neomyfíta indiget

* CO

licentia Ordinarii faltem tacita. l. cc. qq. 2.

!

$8. Regularis ad celebrandum in aliena Eccle-

ii

fia indiget licentia parochi faltem ratione

m

" paramentorum &c. l. cc. qq. 3-

r

f9. Ad hoc , ut Sacerdos fzcularis difpenfet

FE

Euchariftiam in Ecclefíia Regulari, indiget

od

licentia Superiorum faltem tacita. l. cc. qq.4-

ï;s t

60. Habens Bullam Cruciatz non potelt fufci-

P

pere Euchariftiam à quocunque Sacerdote

fine licentia parochi. l..cc. qq. 5*

Ytros

61. Diaconus poteft difpenfare Euchariftiam

b

"afim n

ex commiffione Epifcopi vel Parochi, l. cc.

. Qq. 6.

äiigids |

6x. Ea tamen commiffio non facile det

ur fine

neceffitate. l. cc. qq. 7.

KT.

/63. Abfente v

el irtationa

biliter nolente pres«

(t Diaconus Euchariftiam infir-

ts

bytero pote

Ntily

mis miniftrare, l, cc, qq. 8. 3. Immo in ca-

fi

"f

(o)

I&mmis j

Mübnr

fü neceffitatis abfente Sacerdote id licet

Subdiacono, l. cc. qq. 10.

! n

64. In cafu neceffitatis poffet laicus feipfum

Wt j

communicare, fi abeffet fcandalum ; immo

Wfäüs f

& alios. l. cc. qq. 11. 12. Inhoc cafü ta-

men requirenda foret licentia Ordinarii , fi

L r

haberi poffet, l. cc. qq. 11,

13 etten

6y. Sacerdos abfente alio Sacerdote . poteft

communicare feipfüm etiam extra neceffi-

tatem. l. cc. qq. 13. Idem hoc poteft com-

mittere Diacono, fi non potelt. communi-

21

Vf

[

care feipfum. l, cC. qq. 14-

6&. Diaconus tamen extra neceífitatem non

ij

debet communicare Ííe ipfum. l. cc. qq.

g

I$ 7.

dv r

67. Non licet Sacerdoti, communicanti ex

Jem n

mera devotione in defe&u alterius Hoftiz

j

frangere partem fuz Hoftiz , licet hoc ali-

x d

qui authores concedant, l. cc. qq. 16.

'a

ur, d

68. Parochi tam inftituti quàm etiam Manua-

( l.cr,,':.:

les tenentur tempore peítis dare Euchari-

ag

ftiam etiam cum periculo vitaz. l. cc. qq.17.

W ho

69. Sacerdos laborans Chiragra, fi non poffit

1['

miniftrare Euchariftiam pollice & indice,

fyrit

extra cafüm neceífitatis eam non miniftret

L]

hi

aliis digitis fine licentia Ordinarii, l. cc.

qq. 18.

m

7o. 'Tempore peftis

ISacerdos Euchari(tiäm re.-

&é porrigit cochleari argenteo. l. cc. qq. 9-

i m

Ain d

Immo , fiid cochléari fieri non. poffet, (a-

cerdos re&té eam in vafe decente mitteret

E 3

NE

.lmmoïüï

(

9 (o fise

at k

vel poneret infirmo, ut

1ab €o ore capiatur.

l, cc. qq. 18.

d qnd

41. Sacramentum poenitentiz & Éuchariftiz

u

ab excommunicato peti poffet , fed non ab

jgici

. haretico. l. cc. qq. 2 1.

j dcgluti

72. Extra neceffitatem tanigens Euchariffiam

munlb. ,(

in ftatu peccati mortalis, peccat mortaliter,

jipei

prafertim Diaconus vel Sacerdos. l. cc.

g n

q0; 3311

a d

De ]ejum'ä commtunicantium,

j mlic

973. Preceptum cotnriunicandi jejuné eft can-

d at

tüm juris Eccle(iaftici. l. cc. $. 4. qq. 1.

£m

sineneoe

74. Hoc jejunium debet effe naturale. l. cc.

.qq. a.

is, tl

75. Peccat mortaliter, qui communicat poft

nl lü

fumptionem cibi, quamvis exigui. l, cc.

n

qq' 3.

d r

76. Qui comedit vel bibit in dubio, an jam Ío-

nuerit duodecima noGis, nifi credat, jam

;äm,imw

i

probabilius fonuiffe duodecimam , poteft al-

NT

téro die communicare. l, cc. qq. 4.

77. ldem dicendum, fi unum horologium fo-

lR

VCOmmuni

nueérit duodecimam , alterüm veró nondum

fonuerit ,. nifiipfemet operans credat , ecun-

!dfm (

*tid

dum effe falfum. l, cc. qq. $. peccaret ta-

men venialiter (ic operans, fíi ita faciat ex

*tten

meéra voluptate, immo mortaliter,

fi ita

"t

faciat ex confuetudine, vel conítanti pro-

t

ofito. l. cc. qq. 5.

"sl

78. Idem dicendum, (i operans fe accommo-

1

. det primo horologio quoad jejunium Eccle-

— fiafticum, fecundo quoad jejunium naturale

ïjmdifcnd

']l. cc. qq. 6,

79-Pul.

"d

^ f

79. Pulfante horologio. duo

decimam nodis

, Enrhml

poteft comedi usque ad finem pul(ationis.

L

l..cc.. qq. 7-

go. Reliquig ciborum intra dentes harentes

ï

l

poffunt deglutiri fcienter, quin impediatur

Cbä!ffüt

communio. l. cc. qq. 8.

TOj

$1. Non impeditur à communione deglutiehs

O5 Lt

aquam per nares trajedam, vel fanguinem

é naribus defluentem. l. cc. qq. 9.

n

$2. Nec maflicatio tabacci, nec ejus furni-

lt

gatio, nec attra&tio pulveris per nares im-

»äx

pedit .ommunionem. l. cc. qq. 10. fitamen

i A

id fiat f(ine neceffitate, ficoperans peccat ve-

nialiter, & fiex confuetudine, vel conftan-

Wi y

'

tipropofito fiat, etiam — mortaliter. l. cc.

. [

qq. 10.

83. Bibens proprium fanguinem ex vena aut

ij

vulnere, impeditur á communione, l.. cc.

QR

qq. 11.

mj

$4. Qui in ablutione oris prater intentionem

M

aliquas guttas aquz trajicit, non impeditur

wj

à communione. l. cc. qq. 12.

Md

$;. Idem dicendum, fi quis trajiciat officula,

pj

vel aliud non comeftibile.], cc. qq. 13. pec-

m

caret tamen venialiter, qui talia fine necet-

TYv

fitate trajiceret l. cc. qq. 13.

n

gl

$6, Ex depravato appetitu comedens cretam,

carbones &c. impeditur à communione. l.

Tun

cc. qq. I4.

m Ecdö'

$87. Idem dicendum, fi quis dcglutfat nucem

avellanam cum cortice, l. cc. qq.15.

umnmfïf

Q.

j

4

ov

|

a$ ( He

[

88. Non impeditur deglutiens mufcam

á

rþþcb

m

te ori illapfam. l, cc, qq. 16.

g 110n

82. Nec impeditur , audito ultimo pulíuduo-

decimz trajiciens bolum jam mafticatum.

?judicio, |

Peccaret tamen venialiter, qui advertens

"

ied

proximum pulfüm horologii adhuc cum in-

tentione craftino communicandi bolum in os

a, m

pl lu

fumeret. l. cc. qq. 17.

j t

90. Si quis ante medium no&is imponat ori

aleq

faccarum, íperans, illud probabilius re.

Terdos

folvendum ante medium no&is, non im-

editur, etiamíi forte non refolvatur ac

ao |

&n, u

trajiciatur ante duodecimam. l. cc, qq. 18.

71

91. Impeditur à communione, qui comefti-

Va

bile deglutit ac denuo evomit. l. cc. qq. 19.

93. Non licetSacerdoti nonjejuno celebrare ad

n

tll

conferendum viaticum moribundo. 1. cc, 4q.

TE

20. Multó minus in tali cafu id licet (ine

W

Miffa. l. cc. qq. 22.

) ïm, f

$3. Si tamen in tali cafu ex non celebratione

RT

oriretur fcandalum vel murmur, licité cele-

ER

braret non jejunus. l. cc. qq. z 1.

Terft

[

94. Idem dicendum in quovis fimili cafu, in

V stl

quo ex non celebratione oriretur fcandalum

vel murmur populi, v. g. fi parochus in

ät maj

qq' 28-

CNativitate Domini in Miffa prima fumeret

ablutionem, l. cc. qq. a1.

ï& tder

95, Non eít exfpuenda aqua, fed deglutienda

fi eam Sacerdos loco vini per errorem con-

a, Qu

T

facravit & in os fumpfit; ficque de novo vi-

num infundendum & confecrandum eft, 1,

M

lr

'CCQ qq. 25«

96,

r

(0) N $3e

mn'fum

9&. Si Sacerdos in fumptio

ne advertatfe fump-

fiffe aquam, & integritatem Sacrificii füp-

T

plere non poffit fine gravi fcandalo ac.füo

ff

przjudicio , poffet pergere in Miffa. l. cc.

["i il

qq- 24-

L Q )

97. Sacerdos, íi ante confecrationem rdcor-

lg,

detur, fe non eífe jejunum,

& defiftere

non poflit fine aliorum offenfione ac fu4 ins

Wt

fami&, non tenetur defiítere. Alioquin te-

i

ts v

netur. l. cc, qq. 25.

ij

98. Si Sacerdos ante confecrationem corripia-

Ro

turmorbo, poffet alius facerdos füpplere

Miffam, non tamen adhoc tenetur. |. cc,

E

MA

Ql t

qq. 26.

99. Si Sacerdos moriatur poít utramqué con-

It

fecrationem , alius Sacerdos jejunus non te-

tb

(

netur füpplere, (i ipfe intendat celebrare ad

aliam

i gt

intentionem. aliàs tenetur. l. cc.

qq. 27.

100. Immo, five moriatur poft utramque con-

r

fecrationem , five poft primam tantüm, jux-

t ls

ta Rubricas Miffa fupplenda eft per alium

Sacerdotem etiam non jejunum , puta jeju-

äa&, t

nio naturali.

Si enim alius Sacerdos jam

v(id

effet praníuüs ,non teneretur füpplereMiffam,

| peto:hus i

l. cc. qq. 28.

ia t

10I. Siin przdicto cafü defitSacerdos, fpecies

vini deberent potius affetvari in alterum

r,jgfudcnda

diem , quàm dari laico jejuno, nifi timea-

i t

tur ne acefcant.

In quo cafu. effent potius

TT

dandz infanti, l. c. qq. 29.

hum d

102. Si facerdos poítfumptionem ablutionis

deprehendat Particulam Hoftiz, parvam

5(

ETg

fqmat,

d

NON-

m

r

' .. fümat, notabilem affervet in Sacrario. l, ce.

qq. 30.

apoff i

P vcnialeï

103. Tales parvz particulz poffunt à Sacerdo*

n

te abfumi etiam poft*fuum reditum in Sa*

"

h

criftiam. l. cc, qq. 3r,

üinmu

104, ldem dicendum; (iparve particule re-

TT

« periantur ab alio confecratz. l. cc. qq. 32.

j üula ! Cl

10f. Idem dicendum;, fi tales particulz de-

H Í f

prehendantur poft diftributionem Eu:hari-

gt i

ftiz , & commodeé fervari non poffint. l. cc,

qq. 33-

1j 411'1'.1

*o6. Tales reliquia non funt porrigendz com-

f

municantibus ante ablutionem. l, cc. qq. 34*

Al

107. Laicus etiam non jejunus licité abfümit

t oun

W u

Hoftias, fi alioquin effet pericalum , ne ir-

reverenter tractentur ab hareticis.l.cc.qq.3 f.

LT

10$8. Licité communicat etiam non jejunus , fi

1nm, Í

alioquin incurreret periculum infamiz, l.

ii v

cCc. qq. 36.

L

169. Poteft dari Euchari

ftia infirmo periculofé

t

decumbenti etiam nonjejuno, etiam(íi jam

t

| acceperit viaticum, Quotidié autem noneft

lnttim

communicandus, fi per plateas debeat de-

Lfüzamcn l

ferri SSmum, l.cc. qq. 37 38-39.

M ii

110. Poteft infirmus poft fumptionem medici-

M

nz communicari in Pafchate fi alio die non

"p

poffit commodé haberi parochus, vel füm-

*j

ptio medicinz primüm rcíciatur poft de-

ET

portationem SSmi. l, cc. qq. 40.

l ;DWHS [

i11, Non licet Euchariftiam deferre ad infir-

. mum, qui eam non poteít fumere, velnon

w'&t Q

fetinere rationc vomitüs. l, cc, qq. 41.

II2

ï'«iïtri )

9t$ (o)

MILM

I12.. Statim .comedere vel .bibere. fine gravi

cauía poft (amptionem Euchariftiz eft pec-

t

catum veniale, & fi fiat ex confuetudine

i nj

vel conítanti propofito eft mortale. l. cc.

qq. 42

tl n

113. Communicare poft convivia vel compo-

1j

vationes in feram noctem protractas gulofi-

il d.

tatis cau(4 , cibis adhuc indigeítis e(t ve-

Ll

niale & (i fiat ex confuctudine vel coníftan-

t propof'to, eft mortale. l. cc. qq. 43.

L1o,

De variis aliis difpofitionibus in. com-

"d

municante requifttis.

n m&

114 Pollutio caufata ex negligentia folüm ve-

P d

nialiter peccaminofa, non impedit commu-

1.

fed tantüm ex :coz-

nionem ex' geceffitate ,

u

giruentia ,. quz etiam ipfa non impedit com-

j

munionem; fi absque aliorum finiftris fu-

amit,.

fpicionibus, velfimili.caufa rationabili omit-

»

ti non poffic. l. cc. $..j..3q. 1.

w

115. Qui poft voluntariam pollutionem aut

fornicationem veré poemtent. non impe-

Aunf

Vf

diuntur àcommunione eodem diefumenda;

Hj

nifi tamen in fe experiantur fpecialem fidu-

ciam , rectius abítinent, quod judicio Con-

n

feffarii relinquendum. l. cc. qq. 2

pdtt

116, Conjugata perfona reddens debltum non

àmpediturà communione, immo nec pe-

n

p

tens caufa incontinentiz fine fua culpa or-

Petens tamen :cauí3 voluptatis peccat

vemahter eodem dxe communicando. l. cc,

i

qq. 4-

, du

117, Mulieri patienti Buxum fanguinis, aut

n

T

*tem-

:

(o)

,:WdOS!

témpore menftruifi valde devota & exem-

gxdfn[e (

plaris fit, non eft deneganda. communio.

g

"Aliter dicendum, fi mulier accedatad com-

munionem tantüm ex confuetudine, &per-

f t

at

petuo cum iisdem peccatis venialibus exter-

: nis fatis deliberatis. l..cc. qq. j.

Ti vt

11$. Peccat venialiter,

qui in die commu-

ao at

a nit

nionis fine caufa rationabili negligit lavare

| OS; faciem & manus. l. cc. qq. 6.

j nmoi

Venfititu

119, Energumenis licité datur communio,

'dummodo in Ecclefia.quieti fint. l. cc. qq.7,

stnta,

duf

140. Conftitutus in peccato mortali cum con-

tritione perfecta licité celebrat vel commu-

nicat, fi defit copia Confeffarii, & urgeat

(Wele

vtf

neceffitas communicandi, l. cc. qq. 8.

121. Idem dicendum;, fi alioquin fequeretur

/

fcandalum aut infamia. l. cc, qq. 9.

LUl

122. Idem dicendum, íi daretur periculum

hm i

fcandali publici, aut infamiz publice. l. cc.

uj e

qq. 1o.

123. Non tamen idem dicendum, fi praecife

Wmm

fequeretur aliorum admiratio; aut finiftra

lt am

füfpicio apud familiares, paucos probos, vel

m

unum & alterum fine periculo infamíz aut

ttbt,

fcandali. l. cc. qq. 10.

DARU

124. Sacerdos jam conftitutus in altari, fiibi

L

recordetur peccati mortalis, poteít pergere

At (

cum fola contritione. l, cc. qq. t t,

if

j2f. Idem dicendum de communicante jam

"g

conftituto in fcamno communionis. l. cc.

"t r

.gq. 12-

Nik

1264

«$ ( &

m&w,

126. Sacerdos, vellaicus, qui in confeffione

(tyy

precedente oblitus eft, peccati mortalis,

quamvis tale peccatum jami fit indireCte re-

LA

miffum, tenetur nihilominus elicere con»

tritionem ante communionem, 1. cc. qq. 13.

I27. Talis vero non itenetur confiteri iterum

Cnny.

de novo ante communionem, etiamíi poffet

um

de novo confiteri absque fcandalo vel infa-

mia, dummodo moraliter certus fit, fe jam

nmum'o,

effe conftitutum in gratia per Sacramentum

"

poenitentiz, l, cc, qq. 14.

l,

F'ide. Euchariftia,

Sacrificium Miffz.

; W.

Competentie beneficium.

w, &ng

Fide, Solutio.

)

Áirt

Concionator.

)

Fide. Predicare.

Znor proximi. num. ]. &

periin

Jie lt

Jiaconus , ubi traduntur Regulz pro Con-

cionatoribus ex D. Salefio. & /2/Za. n. 27,

Í

PHCA

^

confe(JariorumInflruchiones prattice,

,I

m ln

1, Regula aurea Confeffariorum edica a S. Ca-

gt

volo Bovromaeo, cum Notis, & LeGtionibus

D t

variantibus. 4z Zra&. de Penit. Append.

part. 2. num. I. II.

ilml'i, j

4. Monita S. Francifci Xaverii. l. cc, n, III,

ia

3. Doétrina CozczlZ Tr;'de-ntz'ni de Pænigentia.

l. cc, num, IV.

l

4. Rituale Romanum de Poenitentia. l.cc. n. V.

ant i

1j m

j. Decreta Romana de s&tate Confeffariorum

requifita; de non audienda Confeffione in

j

gedibus

d

x$ o fe

gæruppletü

zdibus privatis, de modo excipiendi con-

p d

feffiones sgrotantium, l.cc. n, VI. VII.

150. l' fe q

6, Decretum Clementis VIII. de confeffione

lt u

per littéras. l. cc. num. VEIT,

wf

7. Decretum 'Alexandri VIL de attritione ex

r

tnetu inferni. l. cc. num. IX;

n G

$. De exceptione hzrefis in privilegio abfol-

s Dd

vendi a ca(ibus Bulle Coenz. 1. cc. n, IX.

«tinos

9. De modo recurrendi ad Pcenitentiariám pro

supenfis

foro interno. l, cc. num. X.

z du

10. ldea bomi Confeffürii , excerpta ex libris

aterts

$. Francifei Sale/ii, l..cc. num, XL.

us

11. Monita Gerfonis Cancellarii Parifienfis ,

us fb

de modo audiendi Confeffiones, 1.cc. n.XIE,

dpt t

12, Directiones Confeffariorum, ex variis au-

'.:guïa!ibus N

..thoribus collectze à P, La Croix. l. cc,

num. XIII.

t a

tins |

13. Incurrunt excommunicationem exquiren-

ml M

tes à poenitentibus complicum nomina fine

Qd

neceífitate pertinente ad integtitatem Sa-

J

. cramenti. z Supplem. S. 1.

db t

14. Incurrunt perpetuam inhabilitatem ad ce-

ittn

lebrandam Miffam follicitantes in Conteffio-

lg,

nali ad turpia, Z S'upplem. S. 14,

Fcrzh's [

D ïus Papt

-Cmy?yärii furisdictio.

r. Jutisdi&io hzc eft poteftas judicandi fübdi-

m

l0ntlo

tos in foro interno. z ZYa&, de Pezitent.

li

(tte

T

difp. 8. q. 3. qq. 1.

& Eft neceflaria ad validam abíolutionem,

D

"u d

'l- CC.' qq. P

à Vil

j 'Non

Wf

38 (o) B.

Clþlend

lt

i]

3. Non fuppletur ab Ecclefía, quando eft ex-

Ui

iflimata ex errore tantum paucorum, aut

Qu

craffo, l. cc. qq. 5.

4. Non licet wti Jurisdictione dubia, nifi in

Qbre «

cafu neceffitatis , & premonito poenitente,

ut brevi iterggm confiteatur habenti

jorisdi-

00 dl

&ionem certam. ]. cc. qq. 4.

f. Nullus Parochus habet jurisdictionem in

] Ij IXI

parochianos alterius$ parochi , nifi accedat

Tf

n

ejus confenfus faltem tacitus. l. cc, q. j,

Idem dicendum de Epifcopo erga Dicece-

A

'Mibris

fanos alterius Epifcopi. l. cc. qq. 6.

N

€. Regulares privilegiati habent jurisdictionem

i

Mi

in omnes fideles. 1, cc, qq. 7.

TT

1. Epifcopus poteft Confeffariis fculuribus &

Lvars

Regularibus non privilegiatis limitare juris-

"m

dictionem quoad locum, tempus, fexum,

.8.. Eam tamen Pra-

períonas, &c, l.cc.

| o

latus fuis Religiofis non poteft limitare, nifi

oninu

ex poteftate delegata ab;Epifcopo. l.cc. qq.9.

f

8. Jurisdidio orZzarza, annexa officio , aut

directé concefía non exfpirat morte , aut

TT

deftitutione concedentis; delegata vero ex-

at

" fpirat. l, cc, qq. 10.

Quia tamen Vicarius

]

Generalis delegans poreftratem abfolvendi

l,

à cafibus Papz refervatis, id non facit no-

mine proprio, fed nomine Papz , morte

"u

Vicarii Generalis non exfpirat illa poteftas,

faidit

l- CC. qqæ 'oi

9, Excommunicatus va

lide abfolvit, nifi fuetic

qtiong

nominatim denuntiatus, l cc. qq. r1. Si-

militer validé abfolvit irregularis. l; cc.

j

io. Nec

-

(0)

10. Nec Conf'cfï'ahus S

&cularis, nec Regularis

D

anfhts

validé abfolvit Religiofum , nifi habeat in

gl t

guue

eum jurisdictionem ab illius Su

perigre,, aut

in Jubilzo. l.'cc. qq. 12.

urum cot

um

fs

XI. Parochi poffunt fibi eligere confeffari

qu puems,

ab ordinario approbatum, quem voluerint,

nifi Epifcopus eam facultatem reftringat ad

gims i

Confeffarios determinatos. l. cc, qq. 15.

is pf

, perlhna 1

12. Affertur Bulla SS. D. N. Benedi&i XIV.

.de abfolutione à Cafibus refervatis in Ju-

'affürii L

bilzo. l. cc. qq. 3.

|

ts

Confelarii. Prudentia.

1. Confeífarius tenetur pcenitentem monere,

i t )

s u

fi laboret ignorantia circa rem dire&té in

Confeffione expofitam. 77

a,

difp. 11. q.3. qq. r.

T vadl. de l'emt.

àltt W

tll

2. Tenetur etiam monere pcenitentes . circa

E

obligationer denuntiandi fedu&tores & fcan-

dalofos. l. cc. qq. 2, 3.

d m

lt i

3. Prafertim follicicantes in confeffionali. l. cc,

qq- 4-

:

ln d

m

Wisrt f

4. Non debet paffi

) poänitentem interrogare

At

de perfona complicis, fed tunc folàm , fi

absque notitia de períona complicis a poe-

-'3 Ánila

"prig

nitente explicari nequit occa(íio proxima auc

"m

propingua peccandi , vel obligatio denun-

tiandi, ubi advertit; ejus malitiam redun-

"m f (

dare in feductionem vel fcandalum plurium,

Utdtn

l. cc. qq. 6. & in Suppl. j. 1.

At

f. Poenitentes interrogandi fünt 1. de numero

"U gl

z. De

-'.lm 4']

& fpecig pecCgtOmm verofimili.

1 circume

'mW t

"

i*

Circumftantiis diverfze rationis, quando: ve-

ro(imile eft, talem notabiliter aggravantem

VM

concurrere.

3. Circa, durationem actuum

internorum complacentize lafcivm. 4. Circa

Mi

occafiones aCctuum & verborum lafcivorum,

Vühtry

f. Girca pueros, & puellas, & lafcivaab intere

hpj

rogatione àbítinendum circa ea, quz fieri

Mj

uwidem poífunt, fed. verofimile non eft,

X

in tali perfona accidiffe. l. cc. qq. 7.

isiuj.

Confcffarii 5 equift. 4 ad retium tgptm

clatotum.

l

1. Confeffarius., fi fit in ftatu peccati mor-

talis, tenetur prius confiteri, Z» Zra&, de

T D

Dd

Penit, difp. 1. q. 1. qq.a.

1771

2. Tenetur fcire, &

frequenter repetere Mo-

talias. 1. cc.

128

Y5 C

3. In cafü difficili, de cujus re&ta refolutione

IN

dubitat, tenetur refolutionem differre, vel

alios confulere, ], cc. qq. 3.

/

4. Tenetur rudes inflruere, parum difpofitos

iil ;

ad dolorem difponere, à vitiis abfterrere,

vindicare ícelera , ad virturem animare,.

m

probos ad perfectionem dirigere. 1, cc. qq.4.

(n;l

$. Hinc familiaria habeat in eum finem mo-

Bu

tiva, & principía aícetica. 1. cc. qq. 4.

vt

$. Abfolutionem differat confuetudinariis, de

jie

'quibus non fperat emendationem. . 2. lis,

j

qui occafionem proximam nolunt dimittere.

;j

3. lis, qui occafionem proximam non poffunt

dimittere , nolunt tamen recipere media

lum

neceffaria.

4. lis, qui licet adhibeant me-

| A

dia , femper tamen recidunt, .;. lis , de

(

Index gen.

qui«

]

d

(o)

quibus non eft verofimile, media neceffaria

gt Wj

applicaturos,

6. Negligentibus quoad 're-

ftitutionem , vel implendas poenitentias ;

Uä;le [

vel fervanda media. l. cc. q. 3. qq. z.

4

. Abfolutio non íolum eft deneganda iis,

k UCF

qui fünt indifpofiti, fed etiam iis; qui no«

ii

lunt emendare quedam habitualia peccata

doltoy

venialia; de quibus dubium; an non tranfeaüt

in morrale. l. cc. qq. 3.

Pro deli&is occultis non fünt imponendz

^ntets t

48.

cenitentig publicze , nec pro publicis re-

dite ij

inquentes infamiam,

2. Pufillanimitati

quoad moderationem poenitentiarum cone

TOW |

defcendendum , non vero malorum auda-

vl

cim, 3. Si noh poteít injungi gravis poe-

t5 tgtl

nitentia, gravitas compenfanda eft diutur-

nitate temporis, 4. Si non poffunt peragi

L

Üng

poenitentiz quotidianz , transferende fünt

in dies feftos, vel hebdomadas fine alliga-

"a.

tione ad diem,

j. Quando confuetudina-

ii

riis imponuntur poenitentiz conditionate,

Ht lm

f v

quo major eft confüetudo, eo minor im-

ponenda eít. 6. Rudes monendi fünt, ut

LUTTT

moneant de difficultate , fi quam habent.

Mcentn

[ H |

7. Raró confitentibus imponenda confeffio

circiter men(trua.

8. Pro inimicis & of-

fenfis injungendz preces quotidianz. 9'

'ttr g

Reftitutiones in caufas pias non in fe de-

T

rivet confeffarius.

10. Circa peccata in-

t

veterata lafícivie non eít facile condeícen-

dendum quoad poenitentias aufteras ob ni-

t,w

lmmm

ln

miam poteftatem doemonis in tales perfo-

KüHötl

nas.

11I. Preces poenitentiales , quz itn-

"i

ponun—

edizw

CNON -

; qui,

ponuntur; utilius fiunt, fi jubeantur dirigi

ad fpeciale myfterium ; ad quod afficitur

Wtl

penitens,

' W'l:

Afl

$. Confeffariis fub Excommunicatione inter*

A

dicitur, ne paffim exquirant

a

pcenitente

I* Qu

nomina complicis. In Supplemen

to $. 1,

li vt

Mitifeg

Vide. Abfolutioy fatisfa&tio, Append. patt. 2.

Confe[[io,

Bol

1. Peenitens tenetur confiterl circumftantias

It i

nj

notabiliter aggravantes Confeffario de iis

i

interrogante, .

"/

/

r

q. T.

? TYad. de Penit, difp, 4,

^, Per [é autem non tenetur

vconüteri circüthe«

j y

d dis

flantias notabiliter aggravantes, nifi illas;

fitt

qui addunt gravem inalitiam dever/e va»

eie i

2j0mi$, aut que moraliter zquivalent pl«

ribus numero peccatis l, cc. q. i. Concl,

; fitei

vtf

lu&;.

n

j. Peccata diverfe vatioris vocantur, que

icet juXta regulam zu/tovum differenti&

d

dl

[pecificze zodernam non differant fpecie, in

ht

fuo conceptu tamen connotant vel.caufant

yu f

inhoneftatem contrariar alteri legi vel vite

tuti, l. cc. q. 1. io Prienot. 4. & $,

at

Y J

4. Non datur obligatio confitendi peccsta d«

TIT.

1

bià laté talia, five fit dubium juris five fa&i,

n

Vocatur autem dulzutz latà di&uim , in quo

ul

. quis judicat, peccaturn probabilius vel rioh

"

TT

effe commiffum , vel non effe grave. 1.

C6s

ls p

q. 2. Not. z. & Concl. t.

qui

tend

i peccata ftricte

$ Datur obligatio confi

F.2

dubia,

POHW

'

3t$ ( f

h ogeu

dubia, five fitdubium jüris (ive fa&ti, " $rigà

;Jüllm habel

dubium dicitur , ubi eft zqualis probab:litas

dw&ä Id

in utrumque. 1. cc.

q. 2. C'oþncl./.z. Vide

silorm.

exceptionem. n.rf.

6. Pii tamen, qui per multos annos non com-

á pwbibi

l

ao

miferunt peccatum mortale, poffünt zz du-

7

!

-lio facli recentis per di&amen reflexum fe

"T

grailà

refolvere, à fe non effe preftitum confen-

aj Áunt

füm requifitum ad peccatum mortale. l. cc.

dranm a

q. 2. Concl. 3.

40&60[[30[0

7. Confeffio poteít effe valida & informis,

i furi

dummodo fuerit exiftimata absque ignoran-

snheit

tia craffa graviter culpabili qux zquipa-

ial

retur fcientiz. l. cc. q. 3.

T

9. Sacramentum tamen poenitentiz non poteft

.. effe validum & informe; quia fola confeffio,

EATY

am n

utut valida, non conftituit facramentum va-

lidum. l. cc. q. 3. concl. 3.

if q

tids L.

9. Extra cafüm necefífitatis non fufficit fola

ao t

confeffio generalis, l, cc, qq. 1. R, 3.

i dn

IO. Ad cafum necefífitatis pertinet extrema

dhi, v

quorundam ítupiditas, à quibus non poteft

Ttttonem

elici.peccatum determinatum, 1. cc.

K 4.

B

W of

^ compe

11. Qui fcit fe commififfe peccatum mortale,

cujus non recordatur in particulari, tenetur

"! conl

*bly

'confiteri , fe habere mortale. l. cc. qq. 1.

rb RORCYS

L

12. Peccata dubia, fi non habetur ab ultima

Vinj

confeffione peccatum certum , funt matería

" Tf

confeífionis, ita tamen, ut adhibeatur ab-

?Wï« l

uf

folutio mentaliter conditionata, l, cc. qq. 2.

.13, Con-

TT

.H'VV(O)

.

t Fl&

id

[*] CO;I-

1b pr

13. Confeffio generalis addi folita in fin

Spb

li

*: feffionum habet veré rationem facramenta-

v

lem diredté remiífivam peccatorum merta-

lium oblitorum. l.cc. qq.3. lmo in antiqua

15 Q0n

Ecclefia probabiliter erat 'Sacramentalis re-

*Oml[][ lil

fpectuillorum,qu: a&tu ftabancin ordine poeni-

t

tentum, & refpectü illorum , qui habebant

10 cnpf

tantum venialia. l, cc. qq. 3. R. 3.

mk' I' W.

14. Venialia funt materia Sacramenti etiam

quoad reatum culpz. l. cc, qq. 4.

1j. Sijconcurrant duo dubia ffviéle dicla, nempe

m

a.

fa&;, an fuerit peccatum commiffum , ve

Juvi$, an fuerit grave peccatum, & dubium

m W

aliud facii, anillud quis jam fuerit confeffus,

non datur obligatio illud de novo confi-

m

.tendi, l. cc, qq. 5. R.3.

dl mf

ATDCRD

16. Univerfim non datur obligatio confitendi

ea peccata, quz quis jam probabilius eft

ffieri

confeffus, l. cc. qq. 5.

17, Immó nec tenetur illud confiteri, fi habet

15

rationem judicandi, quod illud fit jam con-

dntt m

feffus, vel illud non effe mortale, nec ha-

Wa j

bet rationem in oppofitum. l. cc. qq. . R. 4«

g

18. Qui confeffus. eft peccatum ut. dubium,

m nl

ac dein comperit effe certum, tenetur illud

Eximuntur

de novo confiteri ut certum.

jr t

tamen ab hac obligatione fcrupulofi, fi ex-

TT

periantur, in fimilibus variare fuum j

udi-

cium, .& jam longum tempus effluxerit, &

r d

dubietas verfetur circa di&ameqhabitünï

g m

confcientiz, l. cc. qq, 6.

henr ?

19. Qui confeffus eft numeru

m peccatö;dm ut

,CC. qq*i'

dubium , & comperit certum , non tene-

3

tur

H

4

*E*!—-(O:), g

tur illum de novo confiteri, ni( ille numes.

.fus certus notabiliter variet judicium Cone

effarii in ording ad. inj

upgendam posniten-

tiam. 1. cc, 49« 74 8«

m

20. Qui confeflus eft peccatum ut certum, &

h

-

comperit effe dubium, non tenetur retra-

are, nifi timeat, confeffarium propterea

g hn

erraturum in (ui directione. l. cc. qq. 9.

ghuc o

L

g

$1. Datur obligatio confitendi non folüm

actus externos , fed etiam effedtus , qui fa-

impil

cile:poterani confequi , etiamfi tales effe-

riiit i

us non fuerint directé intenti, & etiamfl

MMb

jam fuerint retra&teti. l. cc.qq. 10.. 11

df o

I2 lä-

wl l

22«

uamvis nemo per fe teneatur flatim

confiteri , fed tantüm per accidens, (i in-

df v

m

gruat periculum mortis, aut neceffitas ad-

kf

miniftrandi vel fuüfcipiendi Sacramenti, da-

if

tur tamen obligatio, non protrahendi tamdiu

confeffionem , ut confiderata difpofitione

.'Lü. L.üx h

N

animi fit morale ac probabile periculum re-

apfüs. L cc. qq. 14.-

p

23. Statim poft peccatum mortale , quampti-

Drm

müm occurrit cogitatio practica de agenda

T

!

ponitentia, datur obligatio gravis eliciendi

N debct

contritionem faltem imperfe&am, imo da-

tl

tur obligatio füb veniali etiam cliciendi con-

ttitionem perfedtam, À cc. qq. 1.

LT

"rle,

24. Peccata jam femel confeffa fünt materia

"Ui

con

fe

flionis vel in ordine ad diminuendam

Tf

poonam , vel ad diminuendam indignitatem

M

tecipiendi majores.gratias. 1. cc. qq. 16.

'»;f liu

af. Cor«

«$ O He

i

ln

l

, Confeffio peccatorum venialium non fo-

- Jàm poteít precipi, fed etiam actu precepta

Pt

e(t ab Ecclefia refpe&u eorum , qui non

habent mortale in confeffione annua, l cc.

"p

.qq. 17« 18«

Kf It

46. Tenetur quilibet femel in anno confiteri

Nnyts

broprio Parocho vel ejus Vicario; quamvis

] qqc

)

nunc huic confeffioni fatisfiat apud Regula-

r (il

res Privilegiatos. l. cc. qq. 19. 20.

Se

À QUi

Quf

apud non privilegiatos, vel alios parochos

"T

non fatisfit fine licentia proprii Parochi.

lxmm

l. cc. qq. 21.

*

M

ÓT

27. Confeffio non poteft

: fieri laicfo in effe fa.

:

z

cramen:ali, l. cc. qq. 22«

sl

28. Confeífio non fit licité in Scripto , ubi

üh, (

poteft fieri vocaliter. l. cc. qq. 233. Immo

lus

talis confeffio nec eft valida. — Nec datur in:

Ws

Mit t

caíü neceffitatis obli

gatio con.ütend? in Scri-

pto. l. cc, R. 2..3-

pl

29. Nec in Pafchate, nec in articulo mortis

;Qricdumn

datur obligatio confitendi per interpretem,

351

l, cc. qq.24

TT

30. Si peccatum non poffit explicari fine com-

n

plice , debet quidem poenitens ex charitate

g m o

adire confcffarium , cui eft ignota perfona

hd

complicis , fi tamen perfeveret pericalum

jf

ex complice, poteft hunc explicare confe(-

fario ordinario. Semper tamen in Ecclefia

a t

viguit neceffitas explicandi complicem

, ubi

gt

dignium

aliter peccati fpecies explicari nequit. l. cc,

Lb

9q. 25*

F4

3:.' Ab

j ü

[

æ)gä ; CO. ägþ

31, Ab integritate confeffionis excufat r, .Ob

ge u

gl

livio poft diligens examen, ' 2, Impotentia

phyfica.

3. Impotentia moralis , fi absque

s

gravi fuo vel confeffarii damno fieri n

equeat

ä&us cü (

2

l. cc. qq.26.

gl

al

3*. Adimpotentiam tamen moralem non perz

tinet magnus concurfüs peenitentium , vel

LU J' ( qql

infamia incurrenda apud confeffarium , ve!

n mort

periculum lJapfus ex longiori examine, vel

englünt

neceffitas manifeftandi complicem , vel ne-

)

celfitas Superiori confitendi peccatum re-

D dot,

fervatum. L. cc. qq. 27.

xuir r

33. In Pafchate non fatisfacit

przcepto. per

i g

confeffionem facrilegam,

L. cc. qq. a8.

* ULf

a d

Ca;;z/ïrmatiag

rüisopt

1. Sacramentum Confirmationis cft fignum

at w

. fen(ibile , quo per impofiionem manuum

A 1

Epileopi confertur gratia confortativa in

ii g

fide,

Im Trva&. de Dap

t C Confrvm. de

t w

. Confirm, qq. r.

lml |

2. Materia effentialis Confirmationis eft fola

if

impofitio manuum varía juxta diveríam de

um

terminationem Ecclefiz, ]. cc.

Qq. 2, & in

Queft. Difput. Coucluf. 3.

t W

3. Forma confiflit in illis verbis : Signo te

QMflgnif

igno crucis , & confirmo te chrifmate fa.

";

"hf

lutis in nomine patris &c. 1. cc. qq. 3.

"r

4. Chrifma eft oleum cum bal(amo permixtum

ab Fpifcopo folenni cxremonia confecratum,

AU |

l. cc. qq. 4-

"Ri

$5 Mi-

X þ!übyt(

« o B

,

EM

ImPültm

f Minifter ordinarius eft folus E;iif'coþü's",- ex-

D

traordinarius veró ex commiílione Papz

i Ms

etiam presbyter. l. cc, qq. j. & qq. 16.

6. Effe&tus eft chara&ter & extenfio gratiz

baptismalis in ordine ad confervationem &

T

- defenfionem fidei cujuslibet

tlf ) u

vocationi þrp-i

1

prism. l. cc. qq. 6.

lm

7. Peccant mortaliter, qui oblata opportuni-

i, w

tate negligunt füfcipere h

oc Sa-cramenþtum.v

l: [2

I:90, qqi'o;

Qj f&

$. Magis decet, ut hoc Sacramentum admi-

niítretur primüm poft adeptum ufurm ratio-

IIW M

nis. l. cc. qq. 10.

J

L

9. Decet, ut recepturi. hoc Sacramentum fe

ad i(taud difponant confeffione, jejuniis, &

fa

m

aliis bonis operibus, ad quz fünt prius per

4 f

hebdomadz vel menf(is fpatium praparandi

| Tanty

à Parochis. l. cc. qq. 1 1.

Oa d

10. Signatio in fronte admonet confirmandos

Qufib :

ut fine verecundia aut metu profiteantur fi-

dem. 1. cc. qq. 12.

yid l

1r, Percuffio in maxilla admonet, omnia ad-

jitin

vería pro Chrifto invito animo. ferenda ef-

fe. l. cc. qq. 13.

T

12. Oleum fignificat gratiamSpiritus.l.cc.qq, 14

at

13. Balfamum admonet , ut confirmati bono

r f

odore virtutum aliis dent bonum exemplum

"

léóce: ggqs 14

AUE

14 ln Ecclefia Latina Summus Pontifex fibi

fritut

foli refervavit confirmandi poteftatem dele-

gandi presbyteris; fed in Ecclefia Grecaex

j

taci*

$ (

3

f-

ne

: illam h

yatt

tacita dclegat-.id

.abqnt EPi fCOþie : !q

?

n

T

: €c, qq. ) .

jmindi

x f« Poteft presbyteris probabiliter delegari po«

yiovd d

teflas etiam confecrandi Chrifma, l, cc,

qq. 16-

-

bis Lt

n

16. Ecclefia nunquam confuevt confirmare

ao n

infantes moribundos ante ufum rationis;

non tamen imptobanda e(t devotio Epifco-

des d

porum, moribundos pueros vel puellas con-

m

firmandi in eorum zdibus. l. cc. qq. 17

imnm.

pr-tp

Concientia.

Y. I/ïm;iäilitek erronea. eft. quz potuit & de-

t

DL

buit deponis zgvizcibiliter erronea eft, quz

Ll

vel non potuit vel :on debuit deponi, /z

Tvadl. de AG. bum. Di

-

UM

fp. 2. $. 1. qq. 4 6

$, Confcientia //r2Z/? du/za eft di&amen de

equalitate rationum pro. honeftate vel in-

ii

honeftate actionis, l, cc. qq- 8. Econtracon-

fcientia Jezà. dubia eft affenfüs àd fenten-

hlv

tiam probabiliorem. l. cc. qq. 8.

pl

3. Confcientia po//tiv) dubia ,

quz. dubitat

At r

cum fundamento probabili in alterutram

Aftg cu

contradidionis partem; fed zegativé dubia

ia

eft ; quz dubitat fine probabili fundamento

LT

m

in alterutram contradidtionis partem, l. cc,

o

qq. 9.

d

. Confcientia /peculativà dubia eft, que du«

Ut

bitat, de licentia aCtionis in genere, — Pra-

1ll"ecx[t

Gicé dubia e(t, qua dubitat, an adio fit li-

"t

citafibi, hic & nunc, ftante tali dictamine

"t

confcientie dubio, probabili &c, l« cc. qq. 10.

f.con"

V*W:

P o p

n

$. Confcientiz ultimum dictameti pra

&

H

eft , quo homo judicat , Deum hic &

mun

nsox

;äi

fibi non indignaturum, fi operetur (tanteta-

:

l

:

li dabio vel dictamine diredo de licentia

adionis. l, cc. qq. 11.

Wüjfmæg

€. Confcientia fcrupulofa eft, qus nitltur-le-

Tij

vi motivo. non, fufficiente . ad formandum

!b

prudens dubium. l. cc. qq. 124

LTW

M

?. Peccat qui agit contra confcientiam, quam-

vis erroneam. 1. cc. f. 2. qq. 1

8. Peccat etigm , qui ponit aCtionem illicitam

W.

ex confícientia vincibiliter erronea, l. cc.

|e z-..-

4

Md

b

F'ide. Probabilis opinio, AGus humani,

14 (

Contentio,

du i

wl t

Fide, Septem vitia Capitalia. $. Superbia.

COnttatl

Gontratius.

!

| ii

N

i, Pupillus vel Minorennis contrahendo fine

À

authoritate tutoris, autcuratoris ,. nec obli«

qu al

atur naturaliter nec civiliter , adeoque nec

t ntt

in foro conícientiz nifi in cafibus fpecialiter

i d

à jure permi(fis. /g Zrad. de Zure & 7uff.

ld

Difp.7.q. 1. Permittitur autem à jure Pu-

P

ial

llo, ut poffit fine authoritate tutoris fua

ona transferre in monafterium , locare

fuas operas, fe obligare perfonaliter, fe

T

obligare ex flipulatu, hoc eít, contractu

u

folenni coram Judice vel Notario citra alie-

P ft

nationem rei. l. cc.

r

T

3. Idque verum eít, etiamfi non '*ha,beac cone

j

jtü«

M

i

« (o $9e

rl

-füitutum Tutorem vel Curatorem; nifi in-

gl

^'quantum fa&tus eft

i i

COnelc*So x

'loc-upletior; l. cc, q. 1.

dl ij

3. Contra&us de obligatione füb conditïo&e

f

turpi eft omnino nullus, nec obligatur con-

m

trahens natüraliter in confcientia, ^nec ci-

LL

* viliter in foro externo, nifi in cafü," quo

tales conditiones per legem vel confüetu-

Ti df

»dinem habentur pro non adjeGtis, prout fit

sfehmint

in matrimonio, fponfalibus & teftamentis,

J

il €659.2;

fíümend

4. Immo nequidem valent fponfalia inita füb

a, qui

conditione copulz non fíecuta impregna-

dv natat

'tione , vel alia.damnificatione irreparabili &

dimiat,

pretio zítimabili. l. cc. ad ObjeG. ;.

at 4

$. Error antecedens , qui verfatur circa fub-

nmdos

ftantiam rei, hoc efít, talis, cui faltem ta-

PTO

cité alligatur intentio contrahentis, irritat

contra&tum, l. cc. in Quzftiunc qq. 3.

um (

M

$. Tlli conditioni vel qualitati cenfetur tacité

VU

alligari intentio contrahentis, cui folet al-

tor ii

ligari ex communi ufü hominum, vel ex

lao comm

difpofitione legis, vel ex circumftantia fi-

nis, ad quem contractusordinatur, & relaté

iq, W

Vin q

ad quem contra&tus fieret inutilis. l, cc,

Sgq 3v

Vhtemmi

m o

3. In dubio, utrum intentio contrahentis fue-

ER

rit alligata qualitati, ftandum eft pro walore

contradtüs, l. cc. qq. 4..

$. Dolus aut traus, fi committantur ab ali-

f*mïüma

quo tertio, non invalidant contradum ; fi

hl ;

autem committantur à contrahente, &ver-

Wi

fantur

WM'

«; )

t

fantur circa fübítantiam, invalidant: contra-

] 'ccnh

&um.l.cc.qq. s. Si autem verfantur circa con-

ditionem accidentalem ,. contractus eft res-

QUi

cindibilis à Judice ad inftantiam , decepti,

r n

]..cc.

] UCC (

9. Actio doli debet moveri intra blenmum.

d qu

l. cc..qq. 6.

Ogf

fin,

Tott

10. Vis abfoluta, -& metus, quando tollit

p f

confenfuminternum invalidant contraötum

Tr6nt

]

licc.:$.2. qq. 1. 3.

11. Prefümendum eft, adeffe confcnfum in-

ij

ternum , quando metus provenità caufa ex«-

L

trinfeca naturali , vel.à caufa intrinfeca v,

ERN

g. infirmitate , vel à caufa extrinfeca libera

h

*

incuciente metum juftum. l. cc. qq. 3.

d f

hm

12. Contradtus ex metu injuflé incuffo mifi

tollat confenfum internum ,non . eít irritus

Wtl

.jure naturz, fed tantum . irritandus, l. cc,

M

qq. 4«

UE E

13« Contra&us metu gravi injuíte mcuH'o ex-

i tl

tortus firmatur juramento , nifi prajudicet

N

bono communi , vel tertii , vel legi altlo-

Ti d

[

ri. l. cc. qq. 6.

Lt

I4. Qui in. contradu nullum poltuit confen-

fum internum , ne quidem per excommuni-

.cationem obligatur ad contractum in . foro

nrbfï!f'

interno. ]. cc. qq. j

j

Ti

g

Contritio.

"i

I, Ad Sacramentum poenitentiz fru&uo(ä le-

"m

m

Í

Ccipiendum requiritur dolor lupcmaturalrg

quoad fubfiantiam , hoe eft . ex motivo in-

U

f

trin-

*

1

o f

- &titfecé füpertaturali , ita ut ex. fuo géne-

,;i;:d I&U

" ld 3&'1

te in nullis circümftantiis ex principiis me«

j i

ré natutálibus elici

722.:; Di Pu ;o q. i;

poffit. 77 Tmzf?«. z]eïPæa

gutà

2. Atttitio ex metu inferni ;

óàd sterham

gl

póenam fenfus ipectati, lie

g

fit fupernatu-

j i o

ralis, non tamen fer /e zpfurm excludit po/e

ido

?:v omnem voluntatem peccandi, nempe

conditionátam , compoffibilem um vali attri

fear Oi

tione, ]. cc, q.

Tb d

9. Talis attritio néque per a&tum aliquem im»

.*LM.E, I

peratum excludit pofitivé omnem | volunta»

Áeir C

dinis d

tem peccàndi Conditiónatam, niíi vel actus

imperans, vel actus imperatus eliciatur ex

ss

mhotivo proptrio filialis timoris ihitialis , feu

Ti The

&moris initialis, l, cC. q. 3. concl, à.

talnpet

4. Atttitio concépta ex folo metu inferni fine

ultqq li

amore Dei initiali, qui eft amór Dei fuper

Vs hs

omhia , non füfficit ad pratiam in Sacramen-

at

to impetrandam. l. cc. qq. 3. & Notando 4.

W kW

Qtib |

f. Non omnis amor Dei füper otnnia, nec

omnis dolor ex tàli amore profe&us juftifi-

tto Dl

cat zzfallibiliter extrà Sactamentum pcenie

&Uh defe

tentiz. l. cc, q.4.

"etutye

€, Ad contritionem juflificativam extra Sa-

if

- craméntum non requiritur inteníio fe tenens

i W

ex parte actus. l. cc, q. j

"tl

7. Nec requiritur certà. duratio a&üs, l. cc.

tMlfey

i

At i

q. f. concl, 2.

$. Ad contritionem extra Sacramentum infal-

i.

libiliter juüificativam . requititur exzez/7o

0740«

m

ä'fu'o ]

« ( Ee

Ti

átnovis ad actus amoris. accidentales; prae

m

fertim ad actus congrué compenfatoríos of-

l

id]

fenfe , ac cozfeguénter etiam requititur Zz-

lérffo virzum. l. Cc, q. . cohcl, 3. & prob. z.

i Cittis

9. Sententia afferens, in Sacramento posni-

n

tenti& füffic&re folam attritionem ex metu

du

inferni fine motu dile&tionis initialisin Deum

H ) f]empg

non eft practicé tuta, l, cc, q, 6,

Al as

10. Affertur Differtatio SS; D. N. Benedi&ti

XIV.de neceífitate àinoris initialis in at«

kijy

tritiong«, l. cc. q. 6. in fin. 'pr'oba't-.

ii Affertue Cenfura , Facultatis Theolopica&

Pm.*?ü*

Parifienfis adverfus propofitiones D. Ze Roux.

Ed

de atttitione. l. cc, q. 6. in fin. probat.

Ilj

[j

À

14. Veteres Theologi tniómen contritionis ufi*

tatius fumpferunt pro contritione perfe&tae

if

f

l, ec. qq. x

Dily

13. Veteres

Theologi in ho fenfa dixerunt;

um

quod Sacramentum ex attrito faciat contri«

Mtob.

tum, & quod in Sacramento attritio fiat

obl t

contritio; inquantum docuerünt ,

quod

n

amor Dei fuper omnia initialis feu imperfe-

&us , de fe non infallibiliter juítificativus,

f r

in Sacramento infallibiliter informetur

gra-

tia fanctificante. l, cc. qq. 3

T

I4. Et hoc probabilius poteft

contingere ma«

Oi

nente eodem actu attritionis, l. cc. qq. 4.

15. In juftificatione peccatoris datur mutuá

&t

naturz prioritas inter adtum contritionis &t

infufiohem gratiz , tanquam inter materiana

"n

& formam. l. cc. qq. 5- é.

t

16, Charitas, quz in juftificatione infunditur

[/]

eft

i

æ)eg »(o)"gæ

«Dus|

eft.conicretum ex amoroía difpofitloneé vo..

luntatis & gratia fan&ificante informante

:[[,

F UT

illam difpofitionem primarío caufatam à Deo

per gratiam, l.cc, qq.7. & qq. g.

jlar p

1001

du

17. Gratia fanGificans, lice

t.

ta modum lo-

quendi Scripturg & Patr

E i

"

'videatar im-

siot

À

J

wlrl l' (t qq'

portare quandam fuübítantivam przíentiam

feu inhabitationem Spiritüs Sandi , in con-

du n

fideratione tamen .metàphyfica probabilius

dlsnon [

. dicit qualitatem relativam , feuunionem ac-

firitio d

cidentalem & applicationem Spiritus Sancti

jgun d

ad animarm. l. cc, qq. g. & 10.

dentns t

18.. Habitus infufi in juftificatione peccatorum

ub

non funt zqualis perfe&tionis , fed inzqualis

Vi d

.'juxta variam eorum difpofitionem. 1. cc.

. rr.

A

2

at

(b

19. Non datur ftatus medius inter ccklum &

iafernum pro adultis decedeatibus cum fo-

ia wl

f fetn

la attritione, & contrarium videtur illativé

repugnare principiis fidei. l, cc. qq. 12. 13.

AR at

20. Geatiles, Turce & Judzi, (i qui habenc

r im]

ht w

ignorantiam invincibilem de fide Catholica

mediaate fide implicita, & contritione per-

hnj

r

:fe&ta defuis peccatis poffunt falvari. l. cc,

. q9.14.

"rmulä di

241. Culpa

feu grat;is offenfa Dei debet magis

J u

difplicere," quam zterni cruciatus inferni,

ag

i^non tamen tenetur refpondere ad cogitas

Pl

tionem, quid eligendum effec, (ialterutrum

fS*-ïamemw

».eligendüm effet, fedtalis cogitatio tanquam

t g

blasphema ac Deo indigna ítatim : abjicien-

A

j

ages

L

F,;«;dg;,c&,.,, ficut.fi veniret cogitatios quid

d

XYes.

[lhen]

4 [ j

n

7

:

llrpofmm 1

s CO B

rés, fï—ï))eus

preciperet od

ium 'ffui-ä "E cé

qq. 15-

W(ätgm il

i

à2. Contritus debet quidem ita effe difpofitus,

utdebeat potius velle pati ofnnia tyranno-

d

rum torménta, quàm offendere Deum, fed

t j

noh eft con

m

tum , ut hac fibi diftin&te pro-

1

Waf

pohat, l. cc. qq. 16.

lj t

li

23. Contritio fenfibilis poteft effe nimia, fed

Mb

1

!

A 3

rationalis non potelt effe nimia, l, cc. qq. 17.

i

i

1

24. Contritio debet effe major de uno pecca:

to, quàm de alio. l. cc. qq. 18.

Pt

&y. Poenitens tenetur diftin&te conteri de fin:

gulis gravibus peccatis. l. cc, qq. 19.

hi lii

n [

&6. Contritio de peccatis debet durare toto

. vite tempore. l. cc. qq. 20.

à

^ cadum|

47. Contritio rationalis eft raximus omnium

dolorum poffibilium. l. cc. qq. 1.

Y cur j

k il

à8. Poteít eífe tanta, ut fufficiatad delendam

omnem poenain, l. cc. qq. àz«

TY

(i ul

49. Inter formulas contritionis hec preplacete

JDe bis. C? omnibus alzis wmueis peccatzs doleo,

dCl

i

quod Deum fümmuin bomum offeuderim. 1.ec.

r

qq. 23:

3

3o. Formulà di

centium: Doleo , od 'üzfeia

ia

- gt C? purgatoriun meruerimy magis autetn

quod offenderitm Dominum tanta pro me paf*

hi t

"od

Juti non e(t introducenda. 1. cc. qq. 24.

jcrurum

31. Íh Sa.tamento pocnitentiz jér /e requirie

jantt

tur dolor formalis & explicitus, l, cc; qq.25*«

ijdte

32. Deficiehte. propofitó expJiezto fervandi

mandata faltem fub cermi

qül ;

.

-

hc convertibil

i ac

1jns

f

Index geiti,

«; ( Be

D

zmplicito Sacramentum eft invalidu

m.&l. €C,

lini Q

.qq. 26.

s d

$3. Ad hoc, ut propofitum dicatur efficax,

tangat

requiritur 1) cogzztio eoruim manudatovum &

( qql 7»

obligationum , ad quorum obfervantiam fe

fmditril

propofitum in genere extéhdit; prafertim

s Lt

cognitio de natura mandati primi ac fecun-

adtnire

di, quid nempe requirat amor Dei & pro-

ximi practicé, & cognitio obligationum fui

dudb p

flatüs. 2) moralis potentia przftandi ea,

quz proponuntur, a. proin requiritur pro«

il fnt w

pofitum cormparandi fibi hanc moralem po-

qudo p

tentiam, fi necdum habeatur; nempe per

BN

orationes , eleemofinas , mortificationes &c.

t um

3) propo(tum vitandi occafiones propin-

stl

quas peccatorum moraliter evitabiles, —4)

:emom'cionq

propofitum eradicandi per media efficacia

pravas confuetudines,. habitus vitiofos &

db a

n mh däm(

paffiones przdominantes. l. cc. qq. 27.

ln lr

*

34. Circa peccata venialia plené deliberatare-

quiritur in confeffione propofitum particu-

hn

Wolees

lare explicitum; circa peccata autem ve-

nialia femideliberata fufficit propofitum ge-

Vttm W

"Ontonen

nerale ac virtuale, nil committendi, quod

poffit displicre Deo. l. cc. qq.28.

"at f

| qq' y/

Correttio fmterna.

^dyft

1. Corretio fraterna przcipitur lege divina &

3mod d

naturali. /z 7r. de Decal, patt. 1. difp. 1, q. j,

: t[ï, I

qq. 3. 4»

.,ttiino]

a. Correclio fraterna pertinet ad omnes;etiam

näüfdil]n

UT

refpectu fuperiorum, ]. cc, qq. j.6.

3. Etiam

"i

L

]

dOR

3. Etiam ii,

qui in eodem genere deli&ti no-

r

totié delinquunt ,

tenentur inprimis. noto-

rié corrigere feipfos

Ml

" Vän[fam Í

l. cc. qq. 7.

, dgin eciam pþoximum

j pf

4. Non datur obligatio corrig

lat

tem, Íi timetur, eum ex

endi delinäuen-

Corréctione futu.

k & p

m (

rum deteriorem. 1. CC. qq. 2—

Ltj ;

f Quando peccata funt püblica, denun;:ian-

?ifltur p

da funt fine przvia admónitione. 1. cc. qq,8.

j «

6. Quando peccta funt occulta, fed nociva

h Wiw

fidusi.

aliis, v. g. per feductionem , & dubitatur,

an illa nocumenta per monitionem fecretam

IN n

tiolls,

impediri poflint, denuntiatio facienda eft

fine monitiorie przevia. l. cc, qq. 8.

l f

v vtl

d. Quando peccata fünt occulta ; nec ulli no-

M

civa, nifi delinquenti & complici ,

& pro-

babilius credatur,

delinquentem emendan-

Ab

dum fore fine denuntiatione per monitio-

um

nem Íecretam, denuntiatio omittenda eft.

iU 4080

Si autem probabilius fit, vel ftri&té dubium;

pl

t Q

monitionem privatam non profüturam, de-

nuntiatio facienda eft , 1. cc,

qq. 8. & qq.

IE»

12. & qq' 9'

idl

$. Quando fit denuntiatio, dcbet conftare de

facto quod denuntiatur, & füperior monen-

htl

dus eít, eam denuntiationem prima vice

]dlml l q' ï'

non fieri in ordine ad punitionem publicam

fed in ordine ad faciendam admonitionem pa-

»mnes,em

ternam privatam, excludaturpaílio , libren-

q60

tur exacté omnia,. invocetur Deus; legan-

yir

P

tur

|

93 (o)

æmnc&löl

tur cautele ab au&toribus przfcribi folits.

s inili

l. cc. qq. 9.

9. Proclamationes publice in Capitulo Religio-

i meltiät

forum círca culpas leviores, quz non inu*

runt infamiam, licent : Circa culpas autem

W Mkþ

graviores non licent, fi fufficienter profu-

sio, l

tura credatur firmiter admonitio privata ad

arcendum aliorum vel communitatis pericu-

i

d

lum. l. cc. qq. 1o.

j

Io. Vifitatori procedenti ad vindictam per mo-

grpo«)

dum inquifitionis, non funt pandenda deli-

&a aliorum prorfüs occulta, nifi preceffe-

ilud

z ammuns

rint fufficientia ad inquirendum indicia, et(i

exa&tum fuerit à Vifitatore juramentum de

PI

manifeftatione deli&orum, nifi ex delicto fit

risin ln

timendum aliorum periculum. ^ Aliud dicen-

TT

tbl

dum, fíi vifitator procedere fpereturad cor-

rectionem folüm paternam, l. cc. qq. : i.

ghut i

1 edids

11. Etiam in Societate Jefu ceffio juris ad fa-

mam propriam limitanda eít juxta regulam.

ld

qq. 8. 9. 12. & 13. traditam,

r

12. Non omnino omnia, fed fere omia deli-

fibn albb

Ga Keligioforum externa, graviter pecca-

letis d

minoía, qux fupponunt pravum animi ha-

tho ii

bitum internum, etíi raró in opus prodeant

d obl

cenfenda funt, (imul nociva effe proximo,

adeoque immediatz denuntiationi ad fupe-

"fl

aofíej

riorem obnoxia. l, cc. qq. 14.

ïw

13. Ha« obligatio denuntiandi delinquentes

femper viguit in Ecclefia. l. cc, qq. 15.

ul

14. Superior füb peccato mortali tenetur. cor-

rigere defectus etiam veniales , Ífi ex d

efe-

d li,

&u

l

ää (0 $9e

Vi t

&u corre&tionis fequatur

paffim eadem | li-

centia in aliis. l. €G qq. 16.

[í

Tbl )

Vide, Deazuutzatio.

1t t [

U 4j

. Culba.

J PFOfU'

L. Culpk Tbeologicaeft, quz committitur cum

p

peccato , faltem veniali. 7z ZYad. de

3'urg

li.

& 7ufl. Difp. 8 q. 1. Not, 1.

|

2. Culpa Sfuridica eft, que committitur fine

m

culpa Theologica fed in foro externo repu-

«

tatur pro culpa. l. cc,

n!(l Wä.

3. Cuipa lata e&t omiffio diligentiz ordinariz

pvl

ac . ommunis , quam folent adhibere pleri-

A

que homines utut alias folüm parum dili-

t dl

gentes in cuftodiendisrebus propriis. l. cc.

Al d

4. Culpa levis eft omiffio diligentiz alioquin

üradot

adhiberi folitz ordinarié ab iis homicibus;

AU

qui funt diligentiores, & nullatenus incurii

juis d

in cuftodiendis rebus propriis. l. cc.

Ya gl

. Culpa leviffima eft omiffio diligentiz - ex-

traordinarie , quam non nifi diligentiffimi

umb

folent adhibere. l. cc.

-

N

f pete

€. Reatus culpx eft obligatio refidua ad fe

g a d

rendam indignationem offenfi, Reatus poe-

p

n& eft obligatio refidua ad ferendam poe-

o

pam à juftitia legali ftatutam jam placato

TL

animo offenfi. /z7 Tra&. de Penit. Difp

& 6,

p

j

Cultus Dei €9. Santlorum €9

].15.

HIAY U.

E

Rg/tf,

yur d

1, Cultus Jazviz , íeu lacrfvticus eft gequ

Sre-

ig t

?

ve:

1

dico l

a

verentir foli Deo.in conteftationem — ejus

fupremi Dominii debitz, |7z 7r. de Decal.

&i b

]Rlï ) CXhl

part. 1. Difp. 2. $. 1. qq. 4.

2. Cultus Hyperdulie eft genus reverentiz fo-

, p

li Genitri.i Dei ob ejus fupra Angelos &

aronum «

alios; Sanctos excellentiam exhiberi folitz,

at

l. cc, qq. 4.

3. Cultus Duliz eft genus reverentiz Angelis

a don n

n du d

& SanGis exhiberi folitz, l, cc. qq. 4

at

4. Cultus afo/utus e(t, ^ qui immediaté refpi-

cit ipfas períonas capaces honoris & invo-

d p

cationis; fed cultus re/De/ivus eft reverens

a

traQatio rei per refpectum ad perfonam, ad

quam habet relationem. 1. cc. qq. 4.

s las

niia, m

5. Cultus Hyperduliz differt fpecie à cultu

ao

Duliz. l. cc. qq. 9.

idens, |

6, Uterque hic cultus pertinet ad virtutem re-

zhydim

ligionis. l. cc. qq. 1o.

PT

7. Cultus Duliz publicus poteft exhiberi folis

t

Ganonizatis vel Beatificatis per folenne ju-

Vs

dicium Ecclefiz , veliis, qui jam ante . de-

cretum lrbani VIII. editum anno 1625.ha-

m

buerunt à centam

Tincum g

annis cultum puþlicum.

tltntin

l ecéqd. r1

$. Ad talem cultum publicum pertinet, fi ta-

"tücol

bulz votivz relinquantur in Ecclefia publi-

Qn. ] e

cé appenfz; fi talium períonarum imagines

lg y

publicé exponantur , vel fi privatim cum ra-

d

diis aut fplendoribus exhibeantur; fi eorum

t

miracula ac beneficia per libellos fine ap-

ii

probatione fedis Apoftolice publicentur; fi

eorum nomina Litaniis ab. Ecclefia ufitatis

"i

inferantur. ]. cc, qq. 11.

9.Li-

E

CNON

Eüntm qli'i ;

9. Licifüm tamen eft, períonis, de quarum

l df Dmi

fanCtitate & fan&to obitu morali certitudine

conítat, exhibere cultum privatum, hoc

"ff l.

eft., eos privatis orationibus invocare, eos

d

in Patronum eligere, in eorum honorem

1 t

jejunare, eorum imagines fine radiis reve-

renter fervare, ac videntibus aliis domefti-

At

cis in domo privata venerari, l.cc. qq. 1 1.

41

jo. Plura alia decreta Romana de cultu San-

t tj

&orum receníentur. l. cc, qq. 11.

lore

11, Datur obligatio infiftendi his decretis. l.

n

cc. qq. I2.

th;&

12, Cultus plenus, hoc eft, cnm invocatio-

H

i qh

ne publica, poft decretum lrbani VIII fi-

ne authoritate Sedis Apoftolicz introductus

eft t.llendus, fi id fieri poffit f(ine grayi

Frütem t

f.andalo; alioquin fi habeatur moralis certi-

tudo de fanGitate perfóng & cultus jam fit

hlberil

ab immemoriali. tempore relinqui poteft,

(v j

13. Moralis certitudo de fan&itate perfonz ha-

Dau e

nifti

betur 1Ónum ex notoreitate virtutum eximia-

rum cum habitu peccati, etiam venialis plené

j ln

deliberatijincompoffibilium. z2do ex notorei-

tate miraculorum poft mortem, moraliter

U

certorum. l. cc. qq. 14.

j p

14. Non licet ponere in Ecclefia ítatuas vel

T

m

imag nes Sanctorum fub novo genere habi-

!

[em

tus, aut modo Ihdecente; aut ii frontifpi-

n g

ciis Ecclefiz. l. cc. qq. 15.

gi!

1f. Tridentinum prohibet pubïicari hiftorias

i vfmï?"

"incertas de Sandtis. l. cc, g, 16,

5

4

16,

w3 ( g

Pa mdu(lni

16. Idem damnat eos, qui negant , San&tos

p

'utiliter invocari. ]. ec, qq. 16.

unt. WM

17. Idem prohibet publicari nova miracula vel

$

g r li

exponi novas Reliquias , nifi approbentur

u[udü [

iri

ab Epifcopo. l. cc, qq. 16.

a o

18, Non licet vendere reliquias, nec eas ex.

du um ]

ponere extra Capías. l. cc. qq. 17.

19. Quando iacertz Reliquis nimis invalue-

gieR

Juig decim

runt, commiícendz

funt cum certis in

Maffam fub ticülo: Maffa Reli

áturradis d

quiaria ano-

nyma. l. cc. qq. 19;

I

Vide. Jdoratio,

Valici L

af mott

J Deeime.

!06 /ISIF

cimz fünt decima pars fru&uum vel

"n dedi

E

animalium Dei benedictione obvenien-

ET

tium proprio Sacerdoti perfolvenda. 7z 7:

pl

de Decal. Difp. xo. S. 2.qq. t.

Érine t

2. Decima Eccfiaflice funt, qux non folàm

dAT

ex primzva fua inílitutione pendebantur

vt M

proprio facerdoti, (ed eciam adhuc ad (ü-

Mtotueta

íteatationem — perfonarum Ecclefiafticarum

tii Ef

'erdinantur. l. cc. qq. 2.

f m

3- Decime Laicales (ant , quz, licet ex pri-

ïllbl"illmrvc]

mava faa inftitutze pro fuftentatione proprii

"iong v

(acerdotis, injuria tamen temporum vene-

ïq- f

runt io manus lai-orum.

Et quando non

tantum domznium utile, fed etiam. drveclam

"dng er

in laicos translatum eft, dicuntur

jäef'u/ari«

t (

£atz. l. cc. qq. a.

.mcomm, |

. Decima veales , (eu prediales fun;; decima

M 1

h

,

lii

if

pars fruduum, quos natura fua fponte»

"t

NG

st CO) 53(&-

2

?'gauz, 'M&v

vel per induftriam humanam adjuta profert,

l

l. cc. qq. 2. ;*

: mifafllll !

y- Decime perfonales fant , quz penduntur ex

Bo

fructibus vel lucris faltem principaliter hu-

mana induftria partis. l. cc. qq. a.

LUR

y

€: Decimz Novalium füunt, qua penduntur ex

/

fructibus terrz prius incultz noviter colí

ld

cocptz, l. cc. qq. 2.

QU j

. Solutio decimarum quoad ub

([Iantiam eft

UE

juris naturalis & divini; quoad modum ve-

ró e(t Juris pofiivi partim . Civilis " partim

Ecclefiaftici, l. cc. qq. 3.

n

9. Prafens modus folvendi decimas coaluit

£culo 6. 7. $. per leges Conciliorum par-

um v

ticularium declarativas, & Regum com-

V ob

pulfivas, l. cc, qq. 4.

TMM

9. Origo decimarum laicalium venit,

1») Vex

: non li

affienatione decimarum in partem Salarii,

facia Advocatis Ecclefiarum.

2) ex aliena-

yattte

tione bonorum Ecclefiafticorum in Laicos

vdhto d

authoritate Ecclefiaftica in neceffitatibus va-

v

riis Ecclefiz v. g. tempore belli facriin con-

: quirendos milites. 3) ex ulurpatione iniqua

"TrÀ

nobilium vel principum. 4) ex pritpzvare-

i u

-

fervatione vel competentia fundatoris. l,

yrm v

Cc. qq. f.

:

v At

yo. Decimz ex primzva fua inftitutione non

; i

fuerunt ordinate tantüm ad fuftentationem

yfi

Clericorum, fed etiam pauperum & fabri«

c£, l. ec. qq. 6.

5

j o

j1, Adminiftrat

!0 & jus omnium defimarum

] (gonäfj

ex primzva fua inflitutione & cbfervantia

N

G y

pet

1

sE (o)

þcr totam di

ce-e(in pertinuit ad folum Epi-

e

fcopum. l. cc. qq. 7.

gt

J2. Peccant graviter, qui in. notabili

uanti-

ifb It

tate defraudant decimas, etiamfi fint. puré

nl ]

laicales. l. cc. qq. 8.

dl

13. Peccont etiam graviter,.qui in dandis de-

g d

cim:s eligunt notabiliter viliqrg, l.ec. qq. 9.

d

14. Peccant etiam graviter, qui decimaspar-

ii

tes tantüm numerant in fingulis fülcis, non

t inore

autem in omn:bus continuo Oordine fimul

gnets t

fumptis ] cc. qq. 1o,

jm ln

3j, Parochiani fer /é non tenentur com-

ais f

putare numerum animslium decimabilium.

t

, anno przeteríto incompletum, nifi alicubi

Moultris t

alia v;geat obfervantia. l. cc. qq. r1,-

t d

16. Ub: jam à tempore immemoriali exole-

n od

vit uniformiter confüetudo praftandi cer-

vtf d

tum genus decimarum , non poteft à paro-

m

cho licité exigi reductio prioris obfervan-

EUS

tig exoletz. Si autem defuetudo in pleris-

frundoi

que partibus communitatis non ef(t unifor-

Vl

mis, aut non continua & de anteriori ob-

l vrlfipro

fervantia ante centum annos conítat, rccté

tf tnen

urgetur redudtio, quia diffornritas eíft indi-

cium malz fidei in authoribus,

ii

!

V t qu

Denuatiatio,

W

Lt n

Fzde. Pcenitentia. Difp. . & 10, & Append;

4 ea

part. 2. Corredtio fraterna.

Ll

Denuntiationes maAtrimonii

", [

f

J

j

Pide. impedimenta. dirimentia matrimonii. $.

9,.

"Wi

.]mfedz'mmtum claudefiiuitatis. n. 28. 2.

t

Depo-

l mehq

j folum "

4 oB

Depofitum,

"

y, Religiofi non poffünt recipere depofita Gri—

Q

f []n

fpm

& dicta, hoc eft, cum annexa obligatione

facisfaciendi,

Imo nec poffunt licité reci-

pere depofita late di&a, fi hoc i

Üj Ü

pfis prohi-

beatur. Iz Tr. de Contra&l. $. 3.q. 3.

5

»'Cimaspu.

2, Nec Przlati poffunt fine confenfu Capituli

recipere depofita flridié di&ta; uti nec Pu-

pilli vel Minorennes. l, cc. q.5.

t li

3. Deponens tenetur depofitario praftare etiam

culpam leviffimam , & illi refarcire omnes

M

RO

Q

expenías fa&tas pro confervatione depofiti.

l.:cci g 4

.l

l]l

4. Depofitarius tenetur preftare folàm culpam

latam & reftituere rem . depofitam, quám-

hl eni

primüm repetitur, nec poteft uti redepofita

dhndi

" fine confenfu faltem tacito deponentis. ],

diw

Ceeitgcqia

-

s obf

$. Depofitarius tenetur praftare cülpam etiam

doiye

levem quando ita fuit conventum , quan-

w d

do depofitarius ad cuftodiam fe ultro obtu-

at

lit,. vel fi pro cuftodia accepit mercedem,

n n

quando tenentur ad cuftodiam ex officio,

"T

quando depofitum cedit etiam in utilitatem

depofitarii, quando depofitum eft. neceffa-

rium ratione periculi. l. cc. q. 6.

6. Cau(z excufantes à reftitutione depofiti

Lt

füant, Íi alicui fequatur periculum ex re-

ftitutione, fi res depofita reperiatur elfe

L

aliena, fi.deponens ob dilationem reftitu-.

tionis non poffit effe rationabiliter invitus,

inti f

fi ob crimenliquidumrem repetat fi(cus, l. cc.

8129' )

g. 7*

70Dc'

(

(0 8

7. Depofitarius in hoftili incurfione vel incen-

fl'aiv'E;

m faCCl'd*

dio tenetur res depofitas prz füis falvare

in duplici cafü , nempe fí (int eminenter

pretiofiores propriis , & propriarum poffit

fperari compeníatio , fecundó , fi res de-

:SCfi r 0

pofite concernant bonum publicum v. gr,

Archivia, Cancellariz,

ilegh

vt det

— Detrattio.

«t od

Y, Deractio pertinet ad preceptum VIII, In

n ddinqut

Tvra&. de Decal. difp. 9. qq. 2.

apid, p

droone ml

2. Detratlio eft injufta diminutio alienz fa-

m vel honoris, l. cc. qq. 3.

at

3. DetraGtio formalis ac dire&a eft, qux fit

1000 N

ltl

cum intentione denigrandi famam alienam.

Matervialis eft, qux fit fine cali intentione.

FTTM

l. cc,

&l o

.4.

4. Detrattio directa fit quatuor modis,

,

ETLAT

Imponendo crimen falfum. 2. Manifeftando

r i

crimen occultum, 3. Amplificando crimen

ujm Wl,

verum.

4. Siniftré interpretando alterius

trltipsi

factum.

uitlaline

Indire&a detractio fit etiam qua-

tuor modis,

1. Negando bene fadia &

"i

bonas dotes alterius,

2. Eadem extenuan-

j

do,

3. Eadem tacendo in circumftantiis ,

DT

in quibus filentium habetur pro vituperio.

"Witt d

4. Simulaté ac frigidé laudando. l. cc.

qq. 5*

fäonis aj

l

$. Detradtio ex füo g

enere eft peccatum mor-

*

»

IT

tale. l, cc, qq. 6. 17.

6. Omnes detractiones fünt ejusdem fpeciei,

RLT

"tl

niüi inquantum producunt diverfos effc&us

mora-

d

;

LIT h

(

morales, v. g amiffionem Officii, inliono-

!t li m,

lm Cm,næ

rationem facerdotis, parentis; vel inquan-

tum procedunt ex habitu fpecie diverfo ;

1 l'es

v. g. ex odio vel vindicta. l. cc. qq. 7.

bC!Im h

3. In Scriptura nomen detra&tionis fümitur

erme conflanter pro imputatione criminis

falfi. l. cc. qq. 8.

8. In. materia detractionis . per mamfeüamo-

nem vitii occulti funt tres Regule, .

Si

tUL )

fama delinquentis nulli nocet, nifi fbl &

]

complici ,

peccatur conptra juftitiam mani-

Din

fe&aclone critninis occulti.

2. Si fama de-

j

linquentis nocet bono cómmuni vel privata

TT

jure debito , non peccatur contra juftitiam

um d

manifeflatione criminis occulti , fi manife-

j itent

ftatio illis fiat, qui poffunt & tenentur im-

pedire illud nocumentum,

3. In hoc ipfo

a

tamen cafu, fi manifeftatio criminis caufat

Madr

evidenter majora mala & impedit evidenter

ao t

majora bona, qvàm caufaret vcl impediret

undp d

occultatio vitii, peccatur contra charitatem

fteina

manife(tatione vitii. l. cc. qq. 9. & 10. 18,

wih| 9. Prefcribuntur in hac re cautelz, l, cc,

p (

qq. 9.

l

v

10. Gravis malitia detractionis debet defümi

ex gravitate damni, prejudicii , vel con-

!) VIWPCHG

[md / [

triftationis exinde facile coníecutüri. l, cc-

qq. t r.

tf oU

1ir. Hinc etiam per mamfe&atloncm peceatl

venialis vel defectus naturalis poteít pec-

m o

cati mortaliter, fi exinde pronum fit häfct

(s

grave prejudicium. l, Cc, qq. 12,

i

12. Nogs

»*^ t 8

; grä;'f[fo

32. Non licet manifeftare delicta vetera quon-

n

dam fàtis notoria , fed jam oblivione de-

us 1

leta , & probabiliter emendata ,. nifi fint

talia , quz foleant relinquere pravum ha-

(uiumt

ap qrediy

bitum nocivum bono communi vel priva«

to jure debito , & hoc non fit exponen-

nus d

p d

dum periculo. l. cc. qq. 13.

u

13. Licet Hiftoricis fcribere vitia notoria prin-

cipum , non tamen iis licet, vitia occulta

datnab

ttimy n

perfonarum illuftrium revelare , nifi etiam

poít earum mortem fama talium perfona-

EO

rum pergat nocere vel eífe periculoía po-

m ol

fteris. l, cc. qq. 4.

wficoncun

14. Defun&orum vitia notoria referre licet,

us

fi id utile füerit audienti & abíit fcanda-

1 um

]um.

Eorum tamen vitia occulta referre

furiiüm

non licet, nifi eorum fama credatur effe no-

Ms very

civa bono communi vel privato jure de-

tottdtg,

bito. l, cc, qq. 15.

: ao i

1f. Referre ex caufa rationabili perfonarum

du

audientibus ignotarum vitia occulta licet ,

f od

fi moraliter ab(it periculum deveniendi in

Cütctreve

earum notitiam, l, cc. qq. 1j.

fotei,.

16. Referre vitia urbis aut nationis in aliis re»

ttm l

. gionibus licet, nifi exinde quibusdam cau-

9l g

Íetur prejudicium ; & hoc arceri iübcat cha-

"tdis

ritas, l. cc. qq. 16.

"At pty

17. In cafu, quo manifefítatio criminis ferme

L

nullam delinquebti creat infamiatn, aut prz-

P r

judicium, ea licita eft ob folam utilitatem

m

'audientis. l. cc. qq.18,

b

18. Manifeflatio peccati occulti non excufa-

Tty f

Wj

H

tur

r

; ) É*

kaïvetm

. tur à vitio detractionis

przcifé ex eo, quod

] Ubh'viongt

fist viris prudentibus

; aut amicis fecreti

uI Wi

tenacibus. l. cc. gq, 19.

19. Qui narrat rem jam inter plures notoriam,

ll j h

quam credit, proximé in majore parte com-

t poy

munitatis divulgandam, non peccat narran-

do certa üt certa , dubia ut dubia. l. cc.

T w

qq. 20.

/

Vi ocn

20. Siautem ab uno vel altero auditum critnen

1 n

occultum ,. necdum pluribus notorium, nec

r

certó vulgandum, aliis Dàrrat, peccat eg«

yd "

dem modo, ac fi pritmus id manifeftáffet,

nifi concurrant circum(tantiz excufantes fü-

L

perius relatz. qq. 9. l. cc. qq. 20. n. 3.

LUf o

21. Qui vitium occultum, probabilius falfüm

Cllz r

Wt f

quamvis jam pluribus norum narrat ut pro-

babilius verüum, vel ut ftridé dubium

» pec-

t vt

cat mortaliter, l. cc. qq. 2o. n; 3.

&2. Immo fi vitium occultum probabilius fal-

l l

fum aliis narret folüm ut aliquatenus dubium,

ol

peccat mortaliter.

Idem dicendum, fi non

détttinis

concurrente circumfítantia excu(ante füpe-

f

rius relata. qq. 9.

deli&tum ftri&é dubium

sndit

necdum pluribus notorium aliis ut dubiurà

j i

referat, l. cc. qq. 20, n. 4. & .

njlen d

23. Quialiis narrat injuriam fibi illatam, poteft

peccare graviter peccato ultionis, fed non

quti m

peccat peccato gravis detractionis, nifi pro-

palatio

j o

pariat injurianti gravem infamiam.

dl

l.cc. q«ar

24. Infamans feipfüm po/tiv femper peccat

n excuffw

mortaliter ; immo etiam peccat graviter fe

V

infa

« o g

"

i

£

lm |

infamans permz/Zv£ , nifi id

aciat ex fpeciall

]

1

gt d

inftindu divino, eoque certo, & ex inten-

jniut;

tione, per hoc procurandi majus augmiens

y, u

tum divinz gloriz. l. cc. qq. aa.

w

n

2j. Omnium graviffime ppcänt, qui famofis

d

libellis aliorum vitia occulta, prefertim ex«

g t

cufabilia, aut omnino falfa, in vulgus fpar«

l ts

gunto

Hoc peccatum. aggravatur ; fi per«

m

,iona, quz infamatur, fit in dignitate, vel

Qu

gradu conftituta, l, cc. qq. 23.

Rn

26, Audiens detrahentem, Íi non eft certus

£t

de malitia detractionis, non tenetut corri-

Si autem certus fit dé

qdinen,

gere loquentem,

tur nf

malitia detra&ionis, fed credit , fe nil pro-

atv j

futurum: fua cortectione , tenetur faltem

Áimt at

monftrare difplicentiam,

Si vero probabie

TAT

lius. credat , narrata effe fal(a, aut fi de eo«

rum veritate dubitet dubio ftriGdé rali , &

Qaniodm

TE

certus fit , non dari ex parte detractoris

vero(imile motivum excufans à vitio detra«

fa.

(unis

€tionis , tenetur impedire detractionem ;

itilzne l

quaando fieri poteft finc fuo detrimento. l.

Vr

CC. Qq. 14.

.

3 nd lj

47. Non licet repellere detra&ionem alia de«

traCione, vel calumniam alia calumnia. l,

À aute

tut dired

€c. qq. 255

n rey

A8. Si detrahens narravit delictum falfüm, te«

netur revocare , five deli&um fit grave five

iïghia. | Q

V amj

leve, etiamí detrahens crediderit verum ;

j

& narrando nullam omninó commiferit cul«

CTiren &

WP

pam. Atque ad hoc teüetur cum amiflione

proprie famz, fortunz, aut vitz, fi damnum

3j temu

€auías

b

W

1

:

"

a o B

.

aa,gm ,

Catfitum fit

tantum , ut prop

terea liceat

W&üm

Si autem delitctum

occidere aggrefforem,

qus g.

fit verum , & bona fama denigrati nulli fit

li

nociva, aut fi aliquantulum bono privato

Torn

fit nociva, ita tamen , ut denigratio talis

T rff[im ü

perfonz plus noceat bono communi, vel di-

Tü f

vinz gloric , datur «etiam obligatio refar-

lüf j 6 p",

ciendi famam faltem indirecte, l. cc, qq.

Ms w

26; 37.

29. Quando detrahens narravit crimen falfüm,

i

& datnnum caufatum non fit tanti momenti,

L

Wi

ut propterea liceat occidere injuftum ag-

Otol

greflorem , non datur obligatio reftituendi

cum- amiffioné bonorum omniutm fottuns

i[j fefiü 1]

T i

aut vitz. Sed cum amifífione fola propriz

famz tenetur : in tali cafu reftituere. l, cc.

t prob

at d

q

2

n.5:5

Q al

30. Quando detrahens narravit crimen verum,

: d

non tenetur reftituere cum amiffione famz

i vio d

propriz. 1. cc. qq. 27. n.4.

31. Quando fama reftitui non poteft fine

E

amiífione famz proprie, detractor (i dives

lr

& occultus:eít, tenetur conducere advoca-

tos, vel fcriptores.pro defenfione innocen-

a d

tis.. .Si autem author infamationis fcitur,

) ülmi. ln

tenetur directé revocare, v. g. procurando

publicam revocationem ex cathedra coram

Jl t

parochia, l. cc. qq. 28.

.

gt

32. Qui committendo homi

cidiam vel 51it1'd

1 raum;

grave crimen przvidet, alium loco fui ha-

vf U

bendum ,pto homicida , & morte ple&ten-

amittts

dum ,

tenetur liberare innocentem cum

fidunmd

amiffione vitz propriz. l. cc. qq..29.

qi

Judex gen.

33. Te-

«43 (0 K*

j dem&id

33. Tenetur ad reftitutionem etiam ille , qui

ihereds

infamem in umo genere delicti, v. g. luxu-

riz, eum infamat in alio, l. cc. qq. 30-

u f

iicone

34. Non datur obligatio reftituendi , quando

ii te

ex detractione nullum praejudicium — íecu-

tum , aut infamia oblivione deleta, velalio

m net

j t

modo fanata eft, l. cc. qq. 3 1.

ul

f. Non eft locus compeníationi, nec detra-

hens excufatur à reftitutione quando detra-

(icma

hens ab infamato paffus eít fimilem infama-

qtum Qata

imüem

tionem in pari vel eodem genere delidt;, five

deli&ta fint vera, five falía pariafive impa-

2 dartate

if &

ria. l, cc. qq. 32.

$6. Non eft fufficiens re

flitutio famz, fi quis

f 1]

przcife alterius famam in alio genere augeat,

D

.vel cum eo familiariter converfetur. 1. cc.

Tftrad o

"

q. 33*

lst g

tur ab onere reftitutionis,

37. Detrahens libera

tulitt

^" f infamatus condonet reftitutionem, nifi in-

f od

famia fimul cedat in aliorum prajudicium,

At w

quorüm nomine condonare nihil poteft. J.

"n

'cc. qq. 34-

LL

:38. Etiam Przlatus tenetur ad reftitutionem

Wo L er

famz , fi non compefcit detrahentem fuo

L Sijig

fuübdito , aut füubditum detrahentem extero.

1

l, cc. qq. 35*

39. Detta&toretiam tenetur compenfare omnia

damna, quz fequuntur fer fe , feu regula-

n [

riter, eX tali detraCtione ; non autem t&-

ïrnom. l

netur compeníare damna, quz íequuntur

nj b

per accidens , feu. raró, l. cc. qq. 36.

mDeo, |

40. Obligatio reftituendi talia damna realia ,

ex

LT

t

me,(

: MON

lt

ex detra&ione (ecuta per fe, tranfit etiam

D g, Iu:'

h

I

li

ad heredes detractoris, l. cc. qq. 37.-

41. Qui per detractionem falfam alium impe-

UM

divit à confecutione beneficii jam collati vel

ACf

deftinati, tenetur reftituere valorem juris.

Si autem necdum collatum aut defi

gnatum

eft

, tenetur reftituere valorem fpei. l. cc.

t dem.

Qq. 38.

tdo den,

42. Qui crimen períonz in alio loco jam vul-

t If

gatum narrat in alio loco; non committit

M&(, 6Vc

detractionem, peccat tamen aliquando con-

l Inn.

Ua charitatem. l. cc. qq. 39.

43. Caufe excuíantes à reftitutione famz

[

1

funt.

fottiy

Y

M

v»*

1. Impotentia refpectiva qua ftante

n

infamatus non poteít effe rationabiliter in-

lt

J

vitus ad omiífionem reftitutionis. 2. Con«

donatio eorum, qui condonare poffunt, ra-

reBimtiqis

tionabiliter prefumpta.

3. Defectus mate«

m t

riz fcu ceffatio infamiz , v. g. fi in oblivio-

us

nem abiit, aut fuerit purgata, aut fama in-

yhl p

famati interea culpabiliter coeperit fieri no-

civa vel periculofa bono communi vel

pr i-,

vato. l, cc. qq. 4o.

wl

vhetem f

Fide. Sufpicio, Judicium temerarium.

a ao

Deus.

Exiffentia,

.

vt

rl

t, Exiftentia Dei eft per íe lumine ma-

14

turz nota. z 7vad. de Deo. difp. 1. q. z.

gt

2. Exiftentia Dei fub przdicato convertibili

M.

cum Deo, v. g. Przmi legislatoris , poft

n Id

adeptum a/u ratzomis moralem ne quidem

P

(

per

9 o f

per momentum poteft

invincibiliter igno«

j d

rati, l, cc. q. 2.

(mri &

g, t

Effentia. Dei.

g at

3. Effentia Dei in confidera:ione phyfica con-

j i p

fiftitin cumulo omnium perfectionum fim-

dio L

plicium. l. cc. difp. z. q. 1.

j gl

4. PerfeQiones creaturarum continentur in

ii

Deo formaliter eminenter. 1. cc. q. z.

$. Neque operationes Dei ad intra , neque

An m

Pb

Perfonalitates , neque attributa divina di-

ftinguuntur realiter ab effentia divina, l. cc.

m f

Qq. 3.

Dl De

&, Attributa divina nec diftinguuntur inter fe,

hn b d

PT

nec ab effentia divina formaliter ex natura

fei, l:.cc. q 4.

tenm pl

M

3. Diftinguuntur tamen tam inter fe , quam

ab effentia divina fuzdamentaliter, fsà, quod

l

reipfa idem eft, vzrtwahiter. l. cc. q. 4.

i WN Dü u

Principium illud : Quecuzque fuzt eadem

uni teviio. C?c. non procedit in ente infi-

od |

nito. l, cc.

.» l ntne

Yi D

4"ttributa divina , "Eternitas , Oinni-

potentia. Cvc.

m

t etim

8. Deus eft unus & incorporeus & fimplex.

l. cc. difp. 3. 'q. 1. 2.

de

'nfone|

g, Deus 'eft quidem ubique, fed non eft füb-

ftantialiter. pr»zfens in fpatiis imaginariis.

Ab q

.

! i

l, cc. q 3.

l

1o0. Deus conftítuitur formaliter preíens in

n

h Y

1loco per operationem ad extra, l, cc. q. 3.

h

11I. Deus

'v)ä". ll p"

- (o $ |

Llltn

h

11, Deus eft fua zternitas, l. cc, q. 4.

12. Omnia entia, przeterita , prafentia , &

futura, (unt phyficé Deo prafentia per to-

Ph;" 6(2 t

tam zternitatem , etiamíi comparativé ad

IQ f

nos nec przeterita nec fütura nunc actu

exiftant, . cc, q.4.

ht í

13. Deus poteít facere materialiter meliora

m

iis, qua actu facit. l. cc. q. f.

!y (

14. Non tamen poteít intra colle&tionem en-

Wt d.

tium finitam facere meliora formaliter iis ,

W

quz a&u facit. l. cc. q. j.

1j. Poteft Deus facere ctiam formaliter me-

Ht

lora, hoc eft, meliori combinatione, iis;

T n

d infinicas

quz ac&u facit , comparative

creaturas poffibiles , quas poteft creare. ],

—

j

)

qu

.€e. q. .

Ll

g

;

lAfto intuitifwz. Dei.

IT

[ut il

16. Vifio Dei unius & trini non eft poffibilis

I d

naturaliter. l. cc. difp. 4. q. t.

17. In. vifione Dei beatifica non intervenit

fpecies impreffa creata; immo talis fpecies

r Ü

ne quidem poteít dari. l. cc. q 2.

18. Nec etiam poteít dari fpecies exprefía

(l

Dei. l. cc. q. 2.

19. In vifione beatifica unitur effentia divina

ydli

intelle&ui creato immediaté per feipfam

nginariis.

loco fpeciei impreffz vel expreffæl. l, cc.

q.2

sns 1

20. Deus non poteft videri pbgl;is* tanquam

(

bitur tamen à beatis

o?jeä?ztnt per fe ; wide

H s

per

m

|

9$ (o $9e

fs cnpt

per oculos tanquam o/jeGium per accidens ,

[

[ita

inquantum videbunt in omnibus rebus ope-

xantem Deum , ficut homo per oculos vi-

fs pl

s agl

det hominem vivere. l. cc. q. 3.

g dettt

21, Homo naturaliter appetit vifionem intui-

yapiit

tivam Dei ut authoris naturs. l, cc, q. 4.

o p

22, Poteft dari intelle&tus creatus, cui natu-

"n

raliter debetur vifio intuitiva Dei per effen-

t f

tiam, l. cc, q.4.

AR

23. Anime poft mortem , íi fuerint plené

Seenta T

purgatz, ftatim vident Deum. l, cc, q. . i

huy, f

44. Circa przdicata divina ex fua natüra fu-

NT

pernaturaha non datur lumen creatum in

ratione luminis, fed tantüm in ratione vir-

tutis aCtivae & unitivz, l, cc. q. 6.

As Lb

at m

ay. Creaturz poflibiles poffunt in Deo videri

formaliter , faltem fingulz per colle&xoues

Pt

d t

finitas. l. cc. q. 7.

26. Beati vident in Deo omnes creaturas actu

hcq

exiflentes , quas volunt v1dere. l. ce, g. 7

Pridin

* Conclus. 4. & 7.

1t putim

27. San&ti non poffunt Deum videre compre-

tertonm,

henfivé quoad omnia obje&ta fcientim &

Dos alfq

omnipotentiz divinz. l. cc. q. 7.

t ef

28. Sandli non vxdent Deum equaliter, l. cc.

& veto

"m (

q. 7

Étientia Dei.

um

29. Deus cognofcit negationes entium &

Vb

As R

peccata in re&ltudme oppofita. difp, j.

p

Wü

30

a

« o &e

Mi

3o. Deus cognofícit etiam omniía conditionaté

16 h

futura. l. cc. q. 1.

]

* Qohy i

31. Deus poffibilia cognofcit in fuis id

&is'; &

j'

futura cognofcit in fuis ideis, ut connotan-

Qu i

tibus decretum przedefinitivum , licet ea

Ti (4

non cogno(ícat in ipfo decreto. l. cc, q.2.

32. Deus previdet adtus humanos liberos de-

—

f ( uf

pendenter à Decreto predeterminante, fed

r lr

connotante mutuam prioritatem inter de-

terminationem Dei & creaturz. l. cc, q. 3.

ET

l«m;. 1

33. Scientia media explicata conformiter ad

hanc mutuam prioritatem debet admitti.

hus

l. cc. q. 4-

-

1 C

! RO Y

Voluntas Dei.

"

34. AGus liberi in Deo identificantur adz«

nDeo vl

quaté cum Deo. l, cc. difp.6. q, r.

ld

3f. Przdeítinatio ad feriem gratiarum' fuffi-

cientium fit independenter à previfis meri-

u

tdis, L:cesqias

m Lt

36. Pradeítinatio ad gratiam & gloriam fimul

fit partim ante partim poft przvifionem

]

j onp

meritorum. l. cc, q. 2.

Ti

37. Deus aliquos predeftinat ad feriem : gra-

^

tiarum efficacium dependenter à meritis 5

il

alios veró predeftinat precifé ad feriem

gratiarum fufficientium dependenter ab eo-

rum demeritis. l, cc. q. 2.

38. Probabilis eft. fententia Catharini, quod

qim !

.Deus aliquos eximié Sanctos quibus decre-

" dl(Poï

vit füuperítruere fuam Ecclefiam pradetti-

net non Íolüm ad gratiam fed etiam ad glo-

4

riam

1

*B)E-g (o) EX

uidi

riam independenter ab eorum meritis, ].

c. q.2.

l rimitïWo

39. Deus vult.omnes homines falvos fieri vO-

ybilt

luntate univerfali etiam efficaci. l. cc. q. 3.

fm K [

JDCO. T

40. Traditur ex . Maffzo Syftema D. Auguffinz

de Gratia & Pradefítinatione. l, cc.

ha

'T;QHiOa L

Diaconattus.

Gv €

1. Eft Ordo facer, quo confertur poteftas

xalimqmum

agendi miniftrum immediatum Presbyteri in

; Bs

divinis. Zz Tra&. de Sacr. Ord. S. 17. q. 1.

2. Materia eft impofitio manuum , & juxta

communem opinionem etiam traditio libri

j n

i

Evángeliorum. l. cc. q.2.

3. Forma fünt illa verbà : Acczpite Spivitum

Santlum ad vobur , & ad rofifiendum dia-

Maju

|

bolo , €? tentationibus eju$ dm omine -

7Hini. lv.cc. q.3. Altera forma in traditione

huiady

libri Evangeliorum à multis cenfecur effe

ii

folüm accidentalis. l. cc. q. 3. 4.

liil

4. Officium Diaconi eft miniftrare Sacerdoti

Disiao 4

ad altare , conferre baptifmurm , predicare

]

?

l

"

Verbum Dei. l. cc. q. f.

'Traduntur hoc

UE

loco Regule pro Concionatoribus ex D.

ID 7777

Sale(io.

$. Diaconatus eft Sacramentum. 1. cc. q.7.

» JInti,

Atf

€, Ad licité recipiendum Diaconatum requi-

ritur etas 22. annorum , & interftitia unius

25 u

anni. l. cc.

IT

q. 8. 9. Iob

Et Qacus gratiz

v ul

l.cc.

L II-

à

7, EffeQus eft

gratia [äg&itïcans, & character,

"Ug

l. €c. q. 12.

hflk&

A

$. Mi-

"i

) B*

! tj

8 Minifter eft folus Epifcopus. L cc. qq. t3,

9. In primitiva officium Diaconorum erat et-

Itf '

l ff, 90 ,.

iam admipiftratio bonorum , & caufía pau-

perum, ac viduarum & virginum. facrata-

rum Deo. l. cc. q. 14.

LGWW'

10. Si eft Parochus , poteftval

ïdä affiftere ma-

trimonio , fi autem non eft Parochus, non

a(fitit valide ex commiffione parochi. 74e

putels

I ;pedimenrum Clandefíliaitatis, n. 9

Wi

Fide. Baptismus.

S'KIL' q. [:

hkw

Difcordia.

i

F'ide. Septem vitia Capitalia. S, füperbia. '

Difgenfatta.

] Wm

tótt l)

I/ide. Lex $. 1

4. de difpen(atione.

. Diyinatio.

iite J

|tradtie

1. Divinatio eft prenotio de faturis contingen-

nfeng i

tibus, acquifita ope doemonis. /z Ty.de De-

,

cal. part. 1. Difp.2. qq. 4.

M

a. Divinatio eít fpecies füper(titionis. l. cc.

ypii

qq. 6.

.

fotr d

3. Dantur weri

i modi divinationum , nempe

"T0

per zipsomantiam , quando evocantur mot-

tui; fommia, geomantiam, bydromautiam,

u

pyromantiam , eveomantiam , quando fit per

terram, aquam, iguem , aéren., Paru/picium

"T

AL us

quando fit ex viíceribus animalium ; 2/Zro-

logiamm judiciariam , fortuitos motus avium,

j gtatiz

fortuitos concur(us vel eventus. vel fortes,

m

chiromantiam (eu lineamenta mannum, l.

cc. qq. 6 7.8. 9«

8' Y

$

4.Non

-

ey (o

4 Non licet int

errogare doemones ex obfeffis

nifi ea fola; quz concernunt períonalem

! Augefl' J

ftatum obfeíli & obfidentis, & fimul fer-

]Pgr[ljtio. V

viunt ad deftruendam poteítatem doemonis

1

ac promovendam utilitatem fidelium, fint-

drimpnn

que talia, quz dcemon non ni(i compulfus

dmaid

diceret..]. cc. qq. 1o.

$. Non lícet divinare ex aftris de futdris con-

J acendin

tingentibus, à libero arbitrio humano de-

?

gudütem

pendentibus l. cc. qq. 1 1.

Al hc r

€. Quamvis liceat conje&uram fümere de

(t conumm

temperamento hominis ex ejus fomniis,

gt

non tamen licet, ex iis divinare de futuris

contingentibus , nifi verofimile fit, ea ve-

uM

nire à Deo vel Angelo. l. cc. qq. 12.

Mlltind

lts, n

7. Divinatio per fortuitos eventus eft fuper-

ftitio(a, nifi confideratis circumftantiis ve-

a

rofimile fit, eos fpecialiter venire ex pro-

,

l

]

videntia divina aliquid fignificandi gratia, 1.

ol

CC; qq. 13.

at cufü

$. Divinatio per fortes de futuris contingen-

m

tibus nunquam eft licita, l. cc. qq. r4.

Tm di

9. Licitum tamen eft uti fortibus ad tollendam

luptrnm

ambiguitatem jurium vel animorum , quan-

Tib

d q

do ea ambiguitas nullo przponderante mo-

tivo tolli poteft. l, cc, qq.14. n.2.

hr

yo. Non licet uti fortibus ad explorandam ve-

IT

qui j

ritatem rei, aut voluntatem divinam , nifi

Ml

detur fpecialis permiffio divina figno intel-

Hd müimc[

ligibili dlcclaraca. l, cc, qq. 14.n. 3.

MT

L 'Amn :

,Dæma-

Vaj

"N

ET

l g

f

u

(€720A€5.

Ánj

I

Fide. Angeli Difp. y. Maleficia. Idololatria,

EM

Superítitio, Vana obfervantia, Obfeffi,

d.

i

Divortiun.

ln

1. Matrimonium non poteft diffolvi 24022 via-

culum caufá adulterii vel hzre(fis. 7z 7va&.

fitsty

de Matrim. $.y- q. 3-

u) d

2. Ad faciendum divortiam uoad tborum (uf-

ficit adulterium conjugis. l, cc. qq, 5.

3. Ad hoc tamen requiritur , ut adulterium

LL

fit confummatum , formale, convincenter

i s

probatum, ac necdum tacité remiffum, l.

'C my Y

cc. q. 6.

/

p

4. Ad faciendum divortium etiam fufficit be-

i d f

ftialitas, aut Sodomia , quantumvis Sodo-

tanti :

mia cum propria uxore commiffa fit, l, cc.

Ti q

q- 70 84

il g

y. Pollutiones cum propria v, g. uxore, prz-

bent caufam ad divortium temporale, 1.

Qs t

cc, L] 9-

T"

6, Idem dicendum de tactibus lafrivis, cum

1;zdto!!'ndan

alia perfona commiffis. ' Imo (i tactus laf-

civi przbent violentam przfumptionem. de

jnn,

at D

adukerio confummato, fufficiunt etiam. ad

divortium perpetuum. l. cc. q. 1.

1

7. Marito & uxori competit reciprocé zqua-

iv

le jus ad inftituendum | divortium, l. cc,

Iqo Ilg

mum, t

m j

$. Ad inftituendum divortium ratione adulte-

7

rii de Jare non requiritur monitio przvia;

)

ubi tamen fperator frudtus; prarequiritur

€x charitate. l. cc. q. 1a,

. 9, Jus

]s

[

MOR 4

$. Jus inftituendi 'dis?ortii, nifi füerit tacité

d "

V

remiffum non extinquitur lapíü temporis.

jana t

8d 06 qi13;

1o. Pars innocens tenetur inüituere divor-

odf

at

tium temporale , quando id utilius eft ad

dl

emendationem delioquentis; vel quando ex

ulteriori cobabitatione naícitur grave fcan-

ii li

st d

dalum. l; cc. q. 14.

t pwlmion

à1. In foro interno tenetur pars innocens poe-

s tl

, nitenti reconciliari , niíi ex ejus receptione

fibi timeat gravia damna. l, cc. q. 15.

hii

42.. Si etiam pars innocens poftmodum com-

g, tl

gnmdia c

miferit adulterium , tenetur in. foro. inter-

havds d t

narecipere feparatum poenitentem , & in

foro externo potefít ad hoc. compelli. l, cc«

lpigna,

T

q. 16.

7

ftituit -dï'vartium

Mf d d

X3. Quando pars innocens in

temporale, poteft delinquentem revocare,

LUMTT

quandocunque voluerit, l. cc. q. 17. non ve-

qistlun

rÓ poteít eum revacare facto divortio per-

t

j r

petuo. ibid.

»jhxïuateton';»;

14. Fa&to divortio perpetuo licet utrique par-

t

ti, npcenti & innocenti emittere votum

rl

erpetuz. caftitatis vel ingredi religionem ;

"tte if

neutri veró id licet fa&o divortio tempora-

u Cc.q.j

l: E cecgat

^Xli ia

1j. Fa divortio temporali tenetur maritus

b

uxori preftare alimenta; non veró ad hoc

EU

tenetur fa&o divortio perpetuo. l. cc. q. 19.

"tl

»6. Pars innocens, (i fuerit certa de adulte-

Vi

ritate

N

.xio compartis; .,,,POWR'. propria autho

infti-

$ ( B

À

inflituere divortium quoad thorum. l. cc.

! Iemp

q. 20

17. Si tamen quoad forum externum in pro-

t o

batione deficiat, & compellatur füb excom-

lls du

municatione ad reddendum debitum, tene-

| QUds

tur illud reddere, nifi appellet. 1. cc, q. 20:

Va [c

18.' Pars rea licité poteft petere debltum, fi

pars innocens illi tantüm . objiciat vel ha-

ltti

beat probationes femiplenas, & pars inno-

B

QU

cens tenetur illud reddere. l. cc. q. 2o. a.

M

19. Apofcaha à fide pr&bet quidem caufam di-

ln

vortii, fed fi Apoflata v.lt cohabitare (ine

n

contumelia creatoris ; in illis regionibus, ubi

n Q

hzrefis eft tolerata, reliüquitur difcretioni

lt

d

Epifcoporum, an divortium permltccndum

fit. l. cc. q. 23.

t ddon

aO0. Sufficit ad divortium etiam favitia aut

1 TEQU

moleftia, fi-tanta (it, ut ex ea ftatus con-

jugalis reddatur pérpetuü mifer. l. cc. q. 24«

r

Ovb

1. Pérpetuitas mileriz colligicur. ex incorri-

gibilitate conjugís poft iteratam momuonem.

l. cc, q. 2f.

gt

Wt VOU

22. Si periculum fit in mora, licet propriaau-

pj

thoritate inftitaere divortium temporale. pes

fugam. l. cc.q.26.

T

53. Parochi tenentur Ordinario denunnare

y n

eos, qui propría authoritate inflituunt di-

vortium. l. cc. q. 27.

j lo

"TT

24. Ad infticaendum divortium caufà feviti&

lt adukc:

requiritar probabilis perpetuisas mali. l. ec.

q. 28.

T

n

.Domz-

I

at (9).2-3'& :

y hd ïll

Dominium.

ial

t, Dominium eít facultas difponendi de re

fwni

tanquam füa ad omnem ufum lege non pro-

(jiaon|

.« hibitum. Zz Zra&. de Jure €? 9uff. Difp. 1.

vilius a

q. 2' n. I.

du den

2. Dominium baffum ett. dominium jurisdi&io-

,q,lu

nis alterius dominio fubditum. l. cc, n. .

( 6

3- Dominium altum eft dominium jurisdictio-

d i

nis nullius. alterius jurisdictioni fubditum,

fs

quo competit facultas difponendi circa do-

a Mfarur

minia fübditorum in cafu neceffitatis publi-

cz, l. cc, n..6.

n

Ceniwe

4. Dominium utile eft facultas difponendi de

. fru&tibus rei in proprium commodum. l. cc,

n i

n.:8s

filetn

Tiree n

$. Dominium dire&um . eft facultas difponendi

de re ulu fru&u in alium translato. 1. cc;

ii y

n. 9.

/

t bitmi

6, Dominium perfe&lum eft, in quo facultas di-

qitny

(l

fponendi de re tanquam fua in proprium

Mu

commodum à concedente dominium non

TU Cormmy

reftringitur ad ufus determinatos, l. cc, difp.

2, q. 1. Notando 7.

u5 E p

Wretri,

. Dominium impevfe&um eft, in quo facultas

tttnfena

difponendi de re tanquam füa in proprium

ARtioni)

commodum à concedente re(lringitur ad

ufus ex füo genere determinatos, l. cc. no-

t Tr,

tando, 7.

"p

$. Plures non poffünt fimul in eodem inftanti

!

reali velrationis haberedominium ferfecum

a

Htl

ac permaneus de eadem re in folidum.

]. cc.

;

9. Ufus

s di(P. l- qü 60

O

9. Ufus faQi in rebus ufu confumptibilibus

)Oücgd lt

eft feparabilisà dominio. l. cc, q. 7.

LT

Dominium |Clericorum.

l Dl

1O. Clerici non habent dominium perfe&um

in redditus Ecclefiafticos fui beneficii ad ho-

lId

nePcam fuftentationem füperfluos, l.cc. difp

.Cc,u)-

ql.

ltsdi

ir. Clerici ne qmdem habent dominium per-

funi

.fe&um in portionem Canonicam, vel in

AtCa d

ditributiones quotidianas, vel in eleemo-

"t pj

finas Miffarum, redditus Stolx &c. l. ce

q. 2.

p

12. Clerici ne quidem habent dommlum per-

ol

fe&tum in redditus Ec«clefiafticos congruse

füftentationi neceffarios, fi poffint honefte

vivere ex füo patrimonio. l. cc. q. 3

dipon

tsato |

13. Dominium perfe&um in homines non da-

tur; fed tantüm dominium jurisdictionis, &

imperfectum propnetatls. l, cc. Difp. 5, in

fs

h p

Quszftiunc, qq. t. z. j.

Qrunyn 4

« 14. Abbates & Prelati non funt Domini bono-

rum communium , Ííed tantum adminiftra-

3&05.] Cv L

tores, & peccant graviter, funtque veri

p

proprietarii, (iin fumma gravi difponant

fine confenfü communitatis expreffo vel ta-

I

cito rationabiliter prefumpto. l. cc. Difput.

E

. €? in Tv. de Decal. Difput.8. de furto.

3,](6[10'

Dominium circa bona. imventa, a'e-

jg if

relidda, incerta.

s

1. Licité emitur fundus, in quo fcitur latere

m ]t

thefaurus. Jz Zr.de ure F.?'yag/z' Difp.y. q.1.

jl

2.in*

p

j o B

-

d defm

». Inventor thefauri licité eum retinet in foró

interno ante fententiam Judicis, five eüm

| EpïfCOPo |

inveniat in alieno fündo five in proprio. l,

gprttts

cc. q. 2: & qq 4.

slon

3. Non datur obligatio, , bona zzveza, vel

Bone inct

gt

incerta absque delio expendendi ia caufas

pias. l. cc. q. 3.

n

hat

4. Si thefaurus adhuc inve(tigetur à deponen-

-3'gu'ï ) dl&ldï

'

as

te vel hzredibus, non'ft inventoris. l cc,

qq. 1.

Bo n

jat ii

$. De jure pofitivo thefaurus inventus in fan-

do poblico dividitur inter inventorem &

m t

inventus timediis illicitis

dfribut

dominum fundi;

addicitur fifco, invendus in fundo ufufru-

i Vr

"*

^ Guarii dividitur inter illum & ^ dominum;

Nit ial

inventus in fündo feudatarii vel emphitev-

Vr donio.

tw pertinet ad feudatarium vel emphitev-

tt, df qu

tam, ac juxta alios ad domiinum fündi,

tlf 1

Jut wli

Dominium circa fofflia, paftua , fyluas.

€. Mineralia pertinent ad dominum fundi, ni-

at um

wl q

fi princeps fibi refervarit horum dominium.

. r

l. cc. qq. -

1tone nl

*. Bona nullius vel dereli&a funt primó oc-

ttipdi

cupantis, l.'cc. $. 2. qq. 5

Bona incérta débent refervari domino, do-

"f (j

$.

nec pereat mermoria aiiflionis ,' aut fpes

diring

recuperationis intra viginti annos & faltem

d Ql n

in £quivalenti , reftitui, fi dominus com-

*1n d

aruerit, l. cc, $. 2. qq. 6 7. 13.

tj | «

9, Bona defun&orum ine herede pertinent ad

Vl lig

"fifcum. 1, cc.'qq'.'s.

10,Bo-

L

i

y

LT

*5 ('ol),/äïæ'

io. Bona defun&torum peregrinorum debent

WJm;

ab Epifcopo refervari hzredibus, & (i nulli

"Ht

compareant , ab eodem applicari in. caufas

pias. l: cc, qq. 9.

MWW

11. Bona incerta ex déli&to applicati ldebenä

d i t

jure naturali in caufas pias. l; CC./qq. 10.

12. Bona incerta; certx tamen communitatis

ihmf

exiguz, dividi debent inter membra

; illius

10

commwunitatis, l. cc. qq. 11t.

13. Bona incerra ex delicto fer /e poffant ápa

"o fa.

It

.....

plicari ipfi delinquenti veré pauperi, fiabfit

t

fraus , nec extet alia lex & obfervetur in

I

diftributione ordo charitatis, l. cc, qq. 12.

tlb n

t d

14. Si inventor rei slienz. eam fine przvía dea

bita inquifitione erogavit in pauperés, tes

d ls

netut domino.comparenti reílituere valo-

| emplis

rem , nifi apud pauperes adhac extet ín -

n fovii

quivalenti ;

nec intervenerit prefttiptio.

Si autem poft iaquifitionem fuüfficientem fuie

':ua,glzq

, ol

erogata in pauperes,

inventoþ ad nihil te;

netur. l. cc. qq. 14.

mdpnii

if. Inventor à Domíno rei invents pro reflia

tutione nihil poteft exigere; nifi qug ipfe«

Ti

met expendit. l, cc. qq. 1f.. '

Dominium cirta jus lggnandi E9. paftua,

ii 0

t, Leges principum circa Jura lignandi & pafz

UMW

y i iin

cendi obligant in confcientia étiam arite fen-

tentiam Judicis; quia difponunt de rerum

ynn; con

Dominiis, l. cc, $. 3. qq. 3.

, Qui cedunt ligna in fylva fpectante

I'ad pros

atinen

priam communitatem , tenentur quidem in

Judex gen,

C€ona

nl

;

a (. *

confcfentia a

E

d folvendam poenam , fi depre*

hendantur, non tamen tenentur ad refítitu-

,djcccrit, |

tionem communitati faciendam , nifi dam-

rf

num efífet notabile aut ligna venderentur

viorem m

exteris ; tunc enim tenerentur ad reftitutio-

s t

nem pro valore ligni ante cefionem, nifi

g.l o

membra communitatis fine ullius familize

Jraufn

particularis onere etiam hanc reftitutionem

sina, [

fibi invicem tacité remittant, l, cc, $.3.

ss las o

qq- 4-. y.

j, vl

3. Gravitas peccati quoad cxfionem lignorum

1 ,

in aliena fylva metienda . eft ex prefümpta

db d

voluntate domini graviter vel leviter inviti

j

Iaf

.. cc. qq. 7-

Qurmun,

4. Qui depafcitur pafcua fuz communitatis

il x

ultro conceffum , tenetur quidem fíolvere

anstud

poenam poft fententiam , non. tamen tene-

tt i

tur reítituere communitati, Qui veró de-

N

j

M

paf.itur pafcua alicujus privati, peccat mor-

taliter, fi damnum fit refpectivé notabile,

huj

tuftgai

& tenetur illi reftituere juxta prafümptam

ejus voluntatem. l. cc. qq. 8. 9.

qu ïünpqæ

$. In reftituendo attendendum eft ad. »ftima-

ii

j

D

1 It m

tionem damni certi , neque illi fatisfit per

compeníationem tantüm probabiliter íeu

ii rad

Tiotia

dubié füfficientem. l. cc. qq. 1o.

ïäm d

3De modis aquirendi dominium juregen-

" tium.

Afj

1. Per nativitatem aquiritur dominium, in-

þi Vetgy

* d

quantum omnis res, v. g. animal, fructifi-

3«

MT

at füo domirllo- l. ec- Difp. 6. $. 1. qq.

2rey

"lb ü

—

3 ( Be

UI

, Por

alluvionesm) quidquid tuo agro flumen

t d

adjecerit , tuum fic. l, cc. qq. 4. & 16.

D nf (

3. Per Jpecificationem res fit fpecificantis fi ad

[

d tl

priorem materiam reduci nequit; fi autem

reduci poteít, " dominium manet domino

ODRD nl

5 fj

matetiz. l cc. gq. .

Ll

4. Per acceffonem ,. inedificationem, implan-

tatiomem , fationem , [criptiogem picuram

G ji

res illius dominioaccedit, cujus vcíli, fun-

do , vel tabulz acceífit. l. cc. qq. 6. 9. 10.

M Yün

11. 12, Sedin fcriptione, pictione confuetu-

^

i

Ts

do eft contraria, 1. cc,

lmm

j. Pev coufuffonem aut. commixtionem fit res

TW

communis, fi partes dif-erni nequeunt; vel

illi; contra cujus voluntatem commixta fünt

UMT

TT Qd

competit actio pro zítimatioae rei commix-

Í Yn0j

t& V. g. tritici cum . filigine commixti. l. cc,

qq. 7- $-

t

Y notd)

6. Bona gaufragorum manent etiam in littore

naufragantium ,. nifi poít naufragium lon-

pl

!

gum tempus intercefferit. l. cc. qq. 14.

]u df

4. dufula iu imavi nata fit primó occupantis ,

fed in flumine natafit illorum, qui habent

IT

t i

vicina pr&dia , nifi inceperit naíci in majo-

ri vicinia unius przdii. ], cc. qq. 15.

u

9. Idem dicendum de alveo derelicto. L cc.

yjnn

Dominium in feras €9. animalia.

1. Qui venautur & pifcantur in loco inter-

jim, t

dicto non claufo, aquirunt Dominium ferz

| n

vel pifcis, quem capiunt, /z Zrad.de gur,

nqq';'

€? Jufit. difp. 4. q. 1.

Ml

2

a. le

L2

«; 0 £

| rompenflf

2. Qui venantur vel pifcantur in loco inter-

&lc

dicto, femper peccant ad minimum veniae

liter. L cc. q, 3«

; ol

g 1l !

3. Si per venationem aut pifcationem icfera-

j

tur grave damnum Domino , qui habet jus

venandi vcl pifcandi, peccant fic venantes

,Dinm &

qundi o

aut pifcantes mortaliter , & tenentur ad re-

iürtgn,

ftitationem juxta gravitatem illati damni.

il d.

Lcooq z

,

anda eft hön eX

4. Gravitas damni illati zeftim

T

ajsdi

pretio ferz capte, fedex valore /pei & intev

efé, quanti domino intereft, feram non effe

tium ani

ft df

captam. l. cc. q.7. concl.3. 4. & in Quz-

L]

ftiunc, qq. 8. -

b

W

j. Per talem venationem aut pifcationem vio-

1 B

latur jus /pei, feu jus ad rem indetermina-

Qropat

tum & conditionatam , quod , cum (it ma-

Qv

teria contractus, eft pretio aftimabile. l. cc.

&b,tot

q. 2. concl. 4, '& probat. 3.

J n

6. Dominium in animalia manfueta non amit-

j Qi wv

titur, etiamfi longiffime aberrent vel aufe-

UT

rantur. l.cc. in Quz'ítiunc. qq. 2.

W tg,

J ao

7. Earum ferarum , quz educatione cicuratz

funt, tamdiu re:inetur dominium , quam-

5$ Dcan

diu confuerudinem redeundi retinent : hac

vt ferpe

veró amiffa fiunt primó. occupantis, l. cc.

:H(UE[ di

q"a. 4.

od i

8. Idem dicendum de columbis. l. cc. q. $, «

f

9. Licet occidere columbas & alias feras, fi

| ldq

. Vg

inferant notabile damnum fatis, vel agris. &c.

.....

(

l. cc. qq. f. refp. g. übi tamen fervandum

h

cienda

&t ]

W

d

3 W

moderamen inculpkatge tutele , & ía

com-.

x$ 0 f

!b Ils

compenfatio Domino pro exceffu lucri ex

z

Tt v

fera. l. cc.

10. Non licet alere columbas vel alia.anim:lia,

1 ffv

uz aliis notabile damnum inferunt. l. cc.

il D

qq. j refp. 6.

Vebint

1z. Licitum eft habere numerofa columbariía,

At d

quamdiu.non conítat, ab i's inferri notabile

[ dimy

damnum, ni(i aliud przícribant Statuta par-.

ticularia. l. cc. qq. 6.

m

(12. Apes, & nova examina illius, füunt , ex

]

r

cujus alveario prodeunt; hoc tamen domi-

N

nium amittitur, quando ita difparent, ut

T

fit difficilis earum comprehenfio, l. cc.

qge 7

lm v

13. Examina quz domino carent , funt primó

d.

occupantis. l. cc. qq. 7.

j

im(t m

14. Qui venatur aut pifcatur in loco inter-

tll L

di&o , tenetur ad posnam poft fententiam

Judicis etiam ín foro interno. l, cc. qq. 8.

| n

1;j. Qui venatur aut pifcatur in loco inter-

du

dico, quamvis non teneatur ad reftitutio-

a

nem ferz, tenetur tamen ad reftitutionem

]

w

juxta valorem juris /pe? , quod domino ju-

ris pifcandi aut venandi, competit.

In

u

d t

praxi feripetz recté imponitur, ut Domino

reítituat dimidium pretii ferz, & reliquum

iil

expendat in caufas pias. l. cc. qq. 8. refp.

4 $. 6.

h

j t

16. ldque verum eft, etiam(i quis jam füb-

ierit'poenam lege ftatutam l. cc. qq.9. .

yzä[iS. u

17. Pro fera in fepto, vel pifcibus in ftagno:

ii

inclufis reftituendum eft totum pretium

T

2ni-

qu

I5

*

4 o g

l

gl d

animalis; (i autem feptum aut ftagnum

fuerit tam amplum , ut animal determina-

TIL.

;lb d

tum fit difficilis comprehenfionis , refti-

ii

ruendum eít Domino Juxta valorem juris

Jbe? , & refiduum reftituendum in caufas

ag

;

pias. l. cc. qq. 10.

18. Quando fzre egrediuntur ex loco inter-

P

.

n po[[unt

di&o , fiunt primo occupantis

peccant

"od

tamen contra charitatem , qui capiendo te-

hm a

'

nellos hianulos., aut egredientía recenter

ia

exclufa agmina pifculorum capiendo pri-

dhjagd

vant dominum fylvz vel flagni maximo

fne i

emolumento, levi fuo lucró. 1. cc. qq. 11.

« j Duuio

I9. Ferz captz folüm tempore interdié&to unt

p

Occupantis; peccatur tamen venialiter fic

venando. l. cc, qq. 12,

afat ij

hia

20. Licitum eíl, capere feras vaítantes fata,

fi non fperetur indemnifatio & non detur

uj, n

lm v

aliud medium arcendi feras. l. cc. qq. 23.

Vttteis

A1. Eadem obligatio reftituendi datur in emen-

q4,

tibus feras à feripetis, (j hi non re(tituant,

m

quz daturinipfis feripetis, l. cc. qq 14. rj.

Unde femper peccant (ic ementes graviter

V retN

W i,

vel leviter pro $ravitate damni, l. cc.

qq. 14-

V redib

22. Penz feripetarum in Bavaria, l. cc. qq.16.

o j

23. Fera vulnerata fugiens eít primó occu-

A doy

pantis , nifi aliud obtineat confuetudo vel

Atts

lex. l. cc.

. ! .

, qq f

24. Fera laqueo vel alio inflrumento capta

ltiin

non poteft ab alio licité eximi , nifi poffit

feipfam extricare ; & in hoc caíü reftiturio

u Wi

,

m mOï

faci-

!

9)

z

t

O)

-

i

facienda effet. p;o di

midio

, fi dubium foret,

litg

J

an fit fe extricatura,

Si autem extricetur

Ut W

in fundo alieni juris , Domino reftituen-

dum effet in tali dubio juxta valorem fpei.

lt gf

l. cc. qq. 18.

Duonatio.

00 i.

u

1. Non poffunt donare pro fuo libitu, qui

t t

non habent dominium , vel liberam admirii-

ftrationem bonorum. 7z Zraéct.

de Coutvat,

,ffffnfflr

S. i. dqi3.

"

Th

tj

2. In Jure prohibetur donatio ultra yoo.folidos

,

fine infinuatione ad Judicem, l. cc. qq.3.

3. Donatio revocari poteít fi excedat joo.

n

t

folidos, 2. fi fit inofficiofa.

3. Si donanti

nafícatur infperata proles.

4. Si donatarius .

ltss (

fiat ingratus inferendo violentas manus do-

.nanti ,. vel atroces injurias , vel enorme

fon d

damnum, vel ftruendo vitz periculum.

$.

04

Si donatarius non fervet conditiones, l. ce,

m

qq. 4. & 5.

yediur

4. Revocari autem nequit donatio facta Deo;

Y

vel remuneratoria , vel caufa dotis fada ,

Yi

l

vel jurata. 2, Nec etiam poteft revocari

p ld

ab hzredibus, l. cc. qq. s.

$. Spedtato jure naturali non fufficit ad revo-

IT

candam donationem alia ingratitudo preter

v t

i

fuperius expreffas, etiamfi

4

»his zquivaleat,

l, cc. qq. -

&. Donatio zzter vivos eft, quz fit fine men-

qt a

tione vel intuitu mortis brevi imminentis.

yi

Donatio mortis caufa eft; qua fit intuitu

| ;e[titïn:;

14

mor-

n

l

i ('o)- ä«zæl

2

mortis, FHxc pofterior aliquando eft abfo.

[

s t

a

luta , fed revocabilis non fecuta morte,

?

Aliquando eft fufp

gliin n

enfiva usque ad eventum

mortis. l, cc. qq. z.

gl

ïwbiigatiqu

Férietas

g

at

Vlde- PS.C,pti:m via Capitalia.

j m n

Jheemofia. —

a, f

i. Præ(:cptun'ï dandi eleemofinam eft juris na«

gni domit

turalis & divini. 7z

sst

TYact. de decal. part. 1.

difp. 1. q. 6. qq. 2.

tifuniy

2. Neceffitas extrera eft , quando morali certi-

Who: Bd

rudine imminet periculum vitz , nifi fuccur-

quia

ratur- Qua/| extrema. eft, quando morali

liiopf

certitudinc imminet malum in z(timatione

D

9

prudentum non minus ipía morte.1, cc. qq. 3.

.Ti

3. Gravis neceffitas eft, quando morali certi-

namm v

tudine imminet malum, quo ftante homo

dificillimé vivit fecundàm (fuum ftatum,

ttig

m t

Cormmunis neceffitas eft , qualaborant pleri-

l r

que : pauperes

juxta conditionem ftatás fui,

[

f b f

l. cc..qq.. 3.

titr

4. Si vir nobilis abfque faa culpa cogatur pu-

titon li

blicé mendicare , id ad neceffitatem quafi ex-

, wemam réfereadam eft. ]. cc. qq. ,

Aempfr

j. Dstur obligatio ,. conftitutis in extrema vel

t ol

quafi extrema neceffitate fübveniendi non

u

fclüm ex fuperfluis ftatüs, fed etiam ex ne-

3äminiüra

ceffariis ad honeftatem ftatüs tranfeunter,

"t d

non tamen ad fuftentationem vitz, ]

,

« €e

B

l

Il

[

LE ]

q(ä 6 7.8 *

6.

s? 0 K

*b du

. Nec datur obligatio , conftitutis in extrema

Cfllta mnm

neceffitate fübveniendi cum periculo inci-

HdCT l^

B

'"dendi in neceffitatem gravem perpetuam. l.

cc. qq. 8.

. lllaobligatio füccurrendi in extrema neceffi-

tate jam incipit, quando incipit periculum

in-idendi in eam neceffitatem. l, cc. qq. 9.

$. In extrema neceffitate omnia quidem funt

communia, fed tantüm quoad ufüm, non

i

]

quoad dominiam, & non ultra limites ne-

5 NI

!

ceffitatis nec ultrá modum prefumptivé per-

x

mifífum

PMP

rincipe. l, cc. qq. 10.

g

-- *9. Hoc Privilegio non poffunt uti conftitutiin

. Nf

uafi extrema . neceffitate, nifi tantüm levi

h

fubfidio poffiat przmunire à tali malo. 1. cc.

tlling

s

qq. rt.

diegy

1o. Licet etiam ex alieno fuübvenire conftituto

nordicr

in extrema vel quafi extrema neceffitate, fi

Qms h

re modica juvari, & aliter ex bonis propriis

m f

juvari non poflit. l, cc. qq. 12.

yy:

31. Gravatus zre alieno, fi dubitet , an reliqua

m li

*

fua bona fuffectura fint ad latisfaciendum

creditoribus, validé quidem dat eleemofinas,

Wt p

2

íed non licité, l. cc. qq. 13.

" quaüex-

.32.- Eleemofinz tamen ex male partis reftitu-

T

tioni obnoxia nec licité nec valide dantur

[

"

l. cc. qq. 14-

!^

dnpn

&Y

13. Adminiflrator bonorum in errogandis elee«

mofinis debet attendere ad. voluntatem er-

;

(outet

Joaalem vel legalem domini bonorum, l. «c,

W. M

qqe 1f* & 16.

í

;

14.

D

|

1^

3x$ 0 &ge.

14. Si uxor habet bona cum marito communia

hitrà

per aquzftum, poterit dare moderatas elee-

TMOUEI |

gt u

mofinas juxta morem vel juxta voluntatem

mariti judicio confeffarii rationabiliter prz-

] dcmeU. i

witstit

fümptarn. l. cc, qq. 17.

15. Liberi ,'nifi habeant adminiftrationem, non

n m !

poffunt dare eleemofinam nifi ex concenfü

vt t

qom 4

faltem unius parentis, przditi facultate di-

fponendi. l. cc. qq. 18,

:

r ag

as l t

16. Ceteris paribus, vel (i gravis fit neceffitas

drdemia n

& magna propinquitas , magis fuccurrendum

eft propinquiori, quàm fanctiori. l. cc. qq. 19,

u d p

17. Si Refpublica tantüm füb poena prohibeat

TT

dare eleemofinam vagabundis, licebit dare

j

eleemof(inam,

Si autem in extrema neceffi-

ttínüm n

tate con(tituti fint, procedunt fuperiüs n.

trumm, f re

f. 6. 7. traditz regulz. l. cc. qq. 20.

ml

18. Quando talibus vagabundis debetur con-

vt der

grua füftentatio àRepublica, eam quzrere

t N

non poffunt à privatis, fed ab eo, qui ha-

bet curam communitatis. l, cc. qq. 20.

Is

Vide, amor proxiuz. chavitas, mutuum , ufava.

IHHd C]/f iu(]

1 Qf

Emphitevfis.

"t pulo

r, Emphitevfis eft locatio rei immobilis frugi-

fere fub onere penfionis annuz.

Quando

uj

fitin perpetuum, vocatur emphitevfis fim-

pliciter didia; fi autem emphitevta refufo

Vr l

Vuttj

emptionis pretio poffit fin

o

eulis annis expelli

vocatur a/fevata. 2t$ Jvadl.

)de Contradl, $. 6.

m

q.1 & 4.

2

) kmnme[

"EO iÉ

lritom 1

tur folvere laudemium in

2. Empfxitävkta tene

Mfmäck

admiffione , folvere canonem annuum , rem

um

' diligenter colere, eam non vendere irrequi-

'nabüimm

fito domino. l. cc. q. 8.

j. Domious rei tenetur Emphitevtz concedere

Iflbn:m, u

ufüm liberum rei, non augere laudemium

L (ONCg!

jn mutatione emphitevtz, non augere ca-

Cl

nonem a»nuum, nifi evidens fit, valorem pe-

cunix antiquizus pendi folitz refpectivé de-

ittlcæfM

. €reviffe. l. cc, q. 9.

"tf

4. Laudemia triplicata aut quadruplicäta, nifi

Mi

veniant éx prima padione, fuünt ,illjcita; l.

Y

O

pO 1

j lii

«. Emphitevfis fit caduca, fi per biennium vel

ttmo t

triennium emphitevta non folvet canonem

p

anpuum, fi rem notabiliter reddat deteri-

y»

orem, fi rem irtequifito domino vendat &

lbert

tradat alteri, fi non fervet conditiones in

a qu

1

' contractu requiüþas. l cc..d- T.

) qi

TT

Emptio €9' Fenditio

(j

1. Iliud eft ju(tum rerum vel operarum pre-

tium; quod attentis circum(ftantiis Magiflra-

tus in publico commercio approbant vel fta-

tuunt, z Zra&. de Contradt. $. 4. q. y-

vilb ij

2. llla in quovis genere mercium eftjufta diffe-

; (ur

phiferüs.üm

rentia inrer pretium fümmum & infimum;

quam attentis circumftantiis Magiflratus pu-

i

nrs &Y

blicé in commercio approbant vel ftatuunt.

l..cc. q. 6

:

t V

$5

l

[

3. 'V;nditor tenetur 1mo aperire vitium merci

fi

[

- ocge

j r

fi. verfetur circa-fübftantiam , & ífi viti'um

!

verfetur circa qualitatem, tenetur minuere

" permi!til

;pretium mercis; autfi vitium poffitemptori

gpor d

'idiüUW; o

creare pericalum, teneturaperire vitium ex

juftitia. 2dó tenetur tradere rem vacuam fine

i rj

oneribus, cum fru&tibus tam pendentibus

faditr ul

quàm perceptis poft contractum, cum ac-

st

ceffionibus & appertinentiis, 3tió tenetur re-

s at

farcire damna etiam ex culpa levi. 4tó tene-

deft,

tur ad evidtionem. l. cc. q. 7.

anrl

'4. Emptor tenetur folvere pretium ftatim poft

Pt

mercem traditam, venditori aperire juftam

vfi m f

valorem mercis, & vitium pretii, compen-

hetr i

fare expenfas in rem ante traditioniem factas,

(lis &t

'(folvere ufuras moratorias ob dilationem fo-

titant

. lutionis &c. l. cc. q. g.

ii gt

y. Re determinata, abfoluté vendita , fed non-

t j w

dum tradita nec foluta dominium rei eft pe-

5 t

nes venditorem , periculum tamen rei eft

trolq

penes emptorem ufque ad folutionem pretii.

r enget

Si pretium jam fuit lolutum , tam dominium

Qili

quam periculum eft penes émptorem , idque

verum eft in locis fübje&s juri communi.

1t, gl

tttur d

Jure enim naturali non fcparatur pericu!um

& dominium.l.cc. q 9.

tjtt a

€. Reex «tiqua colle&ione indeterminaté ven-

Tendy

*)me. lu 0

dita periculum eft penes venditorem, etiamfi

tota colle&ro pereat. l, cc. q. 9.

7. Si totum vendatur ad cor

pus, periaplum eft

a/t4

penes emptorem. l. cc. q. 9.

$. Si empror fuerit lzfus /tra dimidium po-

l

terit agere ad refciffionem ,4ac nihilominus

M

poteft

""

LT

[i]

poteft retinere fruétus iuterea percéptos.

Pf

Idem permittitár venditori lzfo. l. cc, q. 1o.

9. Si emptor aut venditer fuerit lzfus infra

'fffevitimi

dimidium , datur illi aCtio redhibitoria, ut

TWtpt

Dd

. qu'sque recipiat rem fuam. l. c . q. . o

1o. Venditor ceníetur lefus ultra dimidium ;

E") n

fi non a.cepit dimidium pretii infimi. Emptor

J

actem cenfetur lzfus.ultra dimidium , fi du«

i

pl: plus folvit, quàm exigeret pretium mo-

. detatum rei. l. cc, q. 11.

Ix.g-ltfm M

11. Res furtiva emi non poteft, nifi animo refti-

m

tuendi eam fb refufione pretii domino, Si

lts

evincatur à Domino;, reítituenda eft cum

ia

frucibus etiam zquivalenter extantibus,

hitüyl

. Non licet eam reftituete furi. l. cc. q. 13.

12. Res rarz à primis authoribus habent pre-

i, d

tium juxta valorem laboris, periculi , &

i dly

ftatüs. Sed res prorfüs extraordinariz pof-

Y t t

funt vendi quovis pretio, quoduunqqe ven-

m

ditor exegerit. l. cc. q. 14.

1

m d

D

13, Qui fcit, pretium mercíis brevi minuen-

1orem,

dum, poteít eam vendere currente pretio ,

Tufinmi

ni(i fecutura diminutio jam fit nota ac certa

irria

in majore parte communitatis. l. cc. q. 1.

w Y

14. In Retractu debet refundi pretium mora-

liter idem. l. cc. q. ;7.

tn t

)

Epilia.

| Pf[i,lllülï

Vz'de. Lex $.8. de Interpretatione legum,

Euchariflia.

g

1. Exiftentia Euchariftiz poteít efficaciter pro«

: nihllun;:»

bari

v

t

(o)

agitim

bari ex. verbis Chrifti Joan. 6. & ex verbis

T k

Chrifti in ultimacoena, & ex traditione per-

fium t

petua. Jz Zr. de Eucbar. Di

& Di

"

Fp.l k .. 3: 3.

[

g d

(p. 4- qq. 4.

a. M

imibid

ateria Euchariftiz eft panis triticeus, &

vinum de vite. l. cc. Difp. a. q. 1.

T.

i

3. Hinc non eít materia panis ex radicibus,

vts lus

fruCtibus arborum, leguminibus , oriza;.

avena,

gi Chri

(COPEC .

milio, frumento Tchico. l ecc

TT

hii .

4 Nec maffa cruda, elixa, frixa, nec panis

hd & Yin

permixtus materim heterogentz £g muagza

stb, t0n

quantitate v. g. hoftia rubra Cinnobero

permixta, nec amydum. Stórk. l. cc.

"g&ba Chr

$. Nec panis fubactus oleo, butyro , la&te,

dQ t

ovis, faccaro, vel aliis aquis artificialibus,

l

[ t

6. Nec liquores expomispiris &c. nec vinum

t i

myrrhatum, nec vinum aduftum, nec agre-

iib

fia, nec fuccus ia uvis cóntentus , nec vi-

tit lag

Mib m

num in pane imbibitus , nec loca ex acinis

' expreffa , nec fapa feu defru&um , | nec vi-

l)iud fby

num aromatibus.conditum in-magna quan-

M

titate, nec acetum ex vino. l, cc. corr. 2,

lintgt n

7. Materia idonea eít panis ex- farre S'ern

:jntia tim

fpeltaíeu tritico fuevico, & ex f[iliginc.

&A r

sRodten, panis fermentatus, muftum vini,

vinum aliquantulum acefcens. l, cc. Corr.

äu W& ptr

3. 4

fl

$. Matería dubia eft panis in zota/z/; quantita-

te cum heterogenea materia mixtus, panis

db

num

v*aqua rofacea vel matina fübactus , vi

con-

üm:mm "

;

]

]

«b o f

lt

congelatum , vinum ex u

vis paffis, fole to-

d

lm

ftis. panis hordeaceus l. cc, corr. j.

i M,

r

9. Vinum tamen ex uvis in aere umbrofo de-

ficcatis eft materiafufficiens. l. cc. corr. ,

ts

io. Forma Euchariítiz confift't in illis verbis z

"

Hoc eff corpus qeum. Ex;. Hiceff calix fan-

tl

| guitis 2uez. l. cC. q. 2.,

þ"h (ti

11 Partes hujus Sacramenti funt Corpus &

ïmtü ], (

fanguis Chriíti; fpecies panis & vini, &

werba confecrationis , & voluntas

: Chrifti

inftituentis. l. cc. q.3,

X

I2. Panis & vinum, & tranfübftantiatio, &

D Qul

fümptio , non eít pars Euchariflix. ]. 'cc.

; m

g

hm l

136

.vgrba Confecrationis in fenfu grammati-

Sartcgl

cali accepta tantüm proferuntur recitativé,

in fenfü tamen fymbolico acce

C mv

' runtur figuificativé. l. cc, q. 4.

pta profe-

t u

14, Aqua vino admixta immediaté converti-

D

.

j

GT

tur in fanguinem. 1. cc.

a d

1f. AGio transfübftantiativa eft aCtio unius in

yhr, a

aliud füb novo modo eflendi creativa. l.cc,

Difp. 3.

r

a

*

6. Dantur in Euchariftia accidentia abfoluta;

fententia tamen oppofita, quz iítas fpecies

gin d

Lal

explicat per meram apparitionem , non eft

hzretica, nec hzrefi propingua, nec erro-

pln Y

j Ü

nea, nec periculofa in fide. l. cc. Difp. 4

17, Euchariftia íüb fpecie panis & vini eft

unum Sacramentur. l. cc. qq. 1.

j que

18. Laici füb uoa fpecie accipiunt totum Sa-

qus, J

Ü ) W

cramentum eílentialiter famptum , non ta-

W

mnen

as 0 Ée

mén totüm zzf£egra/zter iu ratione figni fyme

u

st

'bolici acceptum. l, cc. qq. a.

19. Sacramentum Euchatifti» in pluribus Ho-

,ChnyS; |

fliis eft numero multiplex.. l. cc. qq. 3

yuücinta

20, Subftantia panis & vini non deíinit per ane

ac lm

hihilationem., l. cc. q. j.

H

fichrl

21, In confecratione pani

s vi verlorum poni-

senisy

.tur folum corpus Chrifti, & in confecta-

yati p

tione vini vi verborum ponitur folus (an-

D q

guis Chriftis per comcomitantiam autém

hidartta

utrinque ponitur & anima & divinitas Chri-

fti & in priori confecràtione etiam fanpuis;

cpignt

in pofteriore veró etiam corpus Chrifti, l.

r

cc. qq. 6.

D

22. Chriftus füb una. Hoítia tantüm femel

; k

continetur, l. cc. qq. 7.

db notts.

33. Chriftus poft divifionem Hoftiz vel - vini

drdremi

continetur quidem fub quavis particula , fed

Wi

non manet üb particulis tam exiguis, ut

Ls

amittant talitér ftatum fenfibilem, ut per

O

colle&ionem non poffint amplius facile re-

!N

duci ad priorem ítatum fenübilet. l, cc.

"

feipdele

qq. 8.

24- Non repugnat

Chriftum in Euchari(tia con«

( a

naturaliter audire & videre qu& fiunt in vi-

I'k, CMIM[,

cinia, eumque ibi habere alias a&tiones con«

naturales. l. cc. qq. 9.

I

4y. Chriftus in. comrmunicantibus juxta ordi«

,'vïwmmur,

nariam difpofitionem temperamenti humani

il j

. facile poteft manere per dimidiam horam.

[ lantüm

l:cc qq. :0.

Mi

46... Yunc cenfe

ntur fpecies deftrui, & defi-

'

quando fpecies in

"L t

nere pgæfentia Chrifli ,

g(ti-

MWS,L [

I"'ifxgm.

«$ (5 We

j

zítimatione morali amittunt .n

'

omen. panjs

Ms

aut vini ufualis. l. 6c. qq. 11.. .

( gq' i»

27. Chylus, & vermes ex Hoflia corrupta

producuntur per novam aCtionem. conver-

ijm.[ PCI'L-

fivam ac fimul creativam. l. cc. qq. 12.

',M"W! n

&8. Euchariftia ia peccatoribus bona fide ac*

L confäcz:

cedentibus , & cum dilectione initiali attri-

! (s [

tis caufíat primam gratíam per accidens. 1.

li p

cc. Difp . . 35

: (

i

29. Euchariftia in ratione Sacramenti non cau-

ij

fat plus gratiz füb du

plici fpecie 2 quàm fub

una fpecie, l. cc. q. 2,

fatn l

3o. Obligatio fumendi Euchariftiam eft juris

divini; & ea obligatio urget faltem in arti-

culo mortis. l. cc. q. 3.

Jir d i

31. Ex determinatione Ecclefim ea obligatie

faticuh)

urget in Pafchate. 1. cc. q.3.

| atb

32, Ecclefia non erravit precipiendó laícis

jle, ur

communionem füb una fpecie, l. cc. q. $, .

Ws f

afie, .

33. Non eft improbabile, dari unionem phy-

ficam de fe perpetuam inter animam Chrifti,

Fa

& animam digné communicantis. l. cc. q.4.

Vide, Coniunio.

!

"TR

p

Excommunicatio,

PIUTO

1. Excommunicatio diredé non privat bonis

m um

internis. z Zw.de Sacr. Ovd. $. 26.1l. q. 2,

lum lo

5. Illi tantüm Excommmunicati fünt vitándi,

x

qui perfonaliter aut in fpecie fünt denun«

Ui, & Ü

tiati; exceptis percufforibus

Clericorum

o rP"iä,i

nototiis. l..cc.q. 6.

li

K

A E.X—'.

JTudex gen.

a ( f

3 Orda

participatione Sa.

3. Excommunicatio privat

cramentorum tam activa, quàm pafífiva, &

Bu

communibus Ecclefix fuffragiis , & ufu di-

flcaremo

vinorum officiorum;. inducit inhabilitatem

vrtt at

odl d

ad beneficia & dignitates, privat ufu licito

jurisdictionis fpiritualis, reddit irrita Re-

N

Ícripta Apoftolica, privat. communione fi-

ii d |

delium etiam in rebus civilibus; & privat

silverh

fepultura Ecclefiaítica. l. cc. q. 7.

w € l

4. Beneficiatus per excommunicationem nec

ufjer u

privatur poffeffione nec titulo , nec frudi-

Bu Bo

;

bus beneficii. l. cc. q. 8.

As de

$. Fideles non poffunt recipere Sacramenta ab

winterdd

Excommunicato vitando niíi in cafu. necef-

bm Lt

fitatis. l. cc. q. 9

r arfr

6. Tenentur non affiftere officiis divinis co-

p

ram tali excommunicato, & fugere ejus

-confortium in converfatione civili.l, cc. q.9

hais i

at

g. Licet tamen cum excommunicato commue

nicare cau(á utilitatis notabilis, vzuculi con-

lr ml

. jugalis, Jubjeciiouts ; Izethqtis, ignorati-

qii r

g.

Ha. li ce39 d9

hrtine ]

$. Qui cum excommunicato communiþat fine

tiemuin,

caufa ex.ufante, incurrit excommunicatio-

"Wt (

, mem minorem. l. cc. q. 11«

9. Excommunicatio minor privat ufü paffivo

Mf

ï'»mire' Ü

Sacramentorum, & voce p:ffiva ad benefi-

cia vel dignitates Ecclefiafticas. l. cc. q. 12.

i,

"ütini d

10. Enumerantur ordine alphabetico omnes

L

Excommunicationes tam. Kefervatz , quàm

non refervaux. 4z Ty.de peuit. Difpur. 9.

MU

z 'l

tytn

L]

de qu&u-; refervatis.

L MONE -

Ti

Vide. Oxdo, $.

26. de Ceníuris.

£l PIHM, (

]

"LE

Exorciflatus. Exorczfnus.

l

nhabi!imæ

1. Eít cxremonia , qua cenfertur poteías im-

LE

poneadi manus füper energamenos , ficque

expellendi daemones ab obfe(fis cor

: itis

j

poüþus

Tütiye i

lp Tr, de Sacr. Ord. $. $. q: 1.

a. Materia eít liber. Exorcifmorum ; forma

5: lr

fünt illa verba: ;4cezpzte €? commendate mue-

m [

fnorie , €7 Dabete poteflatem zmponendi ma-

gus füper emevgumenos, l. cc. 2,3. $. 6..

hii

3. Officium Exorciftz eft uti Exorcifmis ad ex-

pellendos dcemones , fegregare à comtiu-

ub

d al

nione interdictos, & fundere aquam in mi-

nifterio. 1. cc- q. f.

4. Per Exorciftatum confertur poteftas inter-

j dirits t

fiet &

na preceptiva in doemones. 1. cc. q. 7. g.

f. Poteflatis hujus ufüs differtur usque ad fa-

Wil

cerdotium convenienti& causá. l. cc. q. g.

jcto Conr

€, In multis dicecefibus ad exorcizandum re-

y vt

quiritur ípecialis facultas Epifcopi. . cc,

[tlmliy f!'l !

( IO;

7. Pertinet ad füperítitionem — maledicere &

i t

anathematizari creaturas irrationales, nmifi

[wmüniü(m'

dirigatur contra doemonem ;

contra hunc

vero dirigi nequit

nifi verofimile fit, in-

" pi"k-

f ht

tervenire operationem dæmonis.

lo C?o

q.. I11,. I2.

SI L Cb' q. H

$. Exorcismi deprecativi erga creaturas irra-

i 0.

tionales adhiberi poffunt, ut, ubi applicata

j v

fuerint, per Ecclefiz preces arceantur infi--

[]

j.Ji

i

li.

di& doemonum, l. cc. q. 12.

"

s

^. 9. Exor-

U K; 2

"

jtun

9. Exorcismus eft iriductio doe

moni$ ad fä—

cit d

ciendum vel omittendum aliquid per invo-

g at

cationem Dei. l. cc. q. 13.

ota o

1o. Exorcismi tantüm (uümendi (unt ex Rituali

Romano vel Dicecefano. l. cc. q. 14.

qitontir/

aidm m

31I. Cavendum, ne exorcismi fumantur ex li-

ydpnt

bris Romz confixis qqi enumerantur, l, cc.

1

q. 1.

h.l $

12. Laici peccant mortaliter utendo exorcis-

mis, l, cc. q. 16,

&t mort

al q

3. Signa obfeffionis funt, fi obfeffus ea agat;

uz fuperant vires humanas. Sed, cum

z d

ejusmodi actiones poffint effe effe&us doc-

gus al i

monis oferantis tramseumter , mon inbabi-

inium,

tantis permauenter , coafiderandum eít, an

?ü

Ti

non curiofitas interrogantis , cupiditas lu-

l

cri , exorcizandi temeritas &c. doemoni ad

Val df

operandum transeuntér

anfam preberé

hss t

potuerit? l, cc. q. 17,

àcltsyt

V

,

.

Vide. Adjuratio.

gbl

- Extrema Untio.

, hniqis

Upttad f

$, Hoc facramentum efl fignum, quo mori-

timuj;

bundi per alleviationem ab onere peccato-

ïubje&um

rum & aggravatione diabolica morbi ad ex-

.tremam luctam confortantur, 77 Zv.de Extz.

ïü[xdeq

Uad. q. 1.

bt q

(ääc

a. Materia eft oleum ab Epifcopo benedictum

l. cc. q.2.

"nudp

3. EffeGtus eít confortatio contra tentationes

M-Cc,q

doemonis, alleviatio à reatu peccatorum,

l Ritidivo jn

cau-

écalleviatio ab aggravatione morbi

AU

fari

s o ite-

TT

: fàri folita per doemones, Hl. cc. q..4. Hinc

n tiy

€x ifta alleviatione interdum confequitur

etiam fanitas corporis, l, cc, q. . 8-

It rl

, Peccata mortalia per hoc facramentum non

M

remittuptur per fe , remittuntur tamen fer

OL 6

- accideus , quando moribundus non amplius

QO

poteft ponere fignum externum ordinatum

ad facramentum poenitentiz, l. cc. q. 6.

d trd

y. Per. hoc Sacramentum nec remittuntur

' peccata mortalia quoad reatum pcenz , nec

W*WG

venialia quoad reatüm culpe; fed remit-

4 m» W

tuntur reliquizg peccatorum , nempe in-

Ti

dignitas ad uberiores gratias ,. proclivitas

; ii

ad malum, debilitas ad bonum , fuübjectio

tdim d

jufta ad majorem poteítatem doemonis. l, cc.

cupdts)

7. $.

; m

6, Minifter eft folus Sacerdos.

1. cc. q. 9.

hn p

7. In defe&u Parochi & -alterius presbyteri

fzcularis poteft adminiftrari etiam à reli-

giofo. l. cc. q. 10,

l

$. Antiquitüs adhibebantur plures pres

byt&ri

J

usque ad fzculum duodecimum , quo defiit

i QW Mi'

communis víta presbyterorum. l. cc. q. 11,

gt

9. Subje&um hujus fácramenti eft infirmus pe-

o d

riculof? decumbens. l. cc. q. 12.

l l TLJ?EK

ic. Debet conferri etiam pueris jam femel

confeffis, et(i nondum' communicaverint,

y lod

duamoedo habent rudem facramenti notie

tiam. T. cc, q. 13.

; t

11. Recidivo in eundem morbum poft perfe-

t

&am reconvalefcentiam poteít iterum

Cone

3

ferri;

mb f

í

P

a$ O Be

férri; non verà durante eodem morbo. 1,

. €C q. 144

12. Hoc facramentum nec eft neceffarium ne-

MUU

ljr dinit

ceífitate, medii, nec neceffitate prxcepti»

peccaret tamen mortaliter , qui ex tepore;

Bu

vel avaritia illud petere vel conferre negli-

udi i

geret. l cc. q. 1.

, um

13. Ad fru&uofé recipiendum hoc facramen-

t (ib a

tum requiritur per fe flatus gratiz, & de-

inm &

aut fi haberi

vot!o adualis. vel virtualis,

miinon n

nequit faltem habitualis. l; cc. q. 16.

Wper

14. Ad effentiam hujus (acramenti fufficit;

dummodo inungatur ali

a feni

qua pars nllotabili's

sya, lr

corporis. l. cc. q. 17. 18.

1j. Ad effentiam forme fufficiunt hxc verba:

p qui

a,

Pev iflam un&ionem indulgeat tibài Deus»

tv

quidguid deliquifli. l. cc. q. 1o.

vll

16. Antiquitüs erat formaindicativa , íeuab-

Vr

foluta, non deprecatoria. l, cc. q. 21.

ER

17. Antiquitüs premittebatur ad facram com-

Qutr, i

munionem, nunc redé fubjungitur, l. cc,

um i

q. 23.

p g

18. Amentibus & füriofis, (i aliquando devo*

MU

té frequentárunt Sacramenta, poteít confer-

"tfari

ri, fi id fieri poífit fine irreverentia, l. cc,

res) 3&115

EL

f)ChOl'cæ.px

— Famul. -

ämis f&

Vz'de. ,Contraäfus , furtum, reítitutio, locatio;

W lr

Fafus.

|

351 Wl a

Rl

(

V'ide, Septem vitia Capitalia, $. /upevbia..

€

[/

Pr* Hpnm

*ä (0) ä("

n b

. Fefla.

:Cc[üfium l

j

3. San&ificatio Dominicz quoad fuübftantiam

T.C szcep;'.

l a [j Om.

eít juris divini, Zz Zva&. de Deca.

B

. part. 1.

Difput. 4. 44. 2..

RI

4. Auditio Sacri femper fuit confueta in Ec-

clefiía, etiam fuüb obligatione. l. cc, qq. 3.

Tacrameu.

T

obligat fub mortali. 1 cc. qq. 35*

3. Etiam mos & obligatio abítinendi ab opere

Lb

W

fervili non neceffario femper fuit in Ecclefia,

IOULDA L

CUM

pus v

4. Ad opera ferviliareferuntur opera mancipiis

propria, labores ex fuo genere mercenarii

t hoereni

pro vi&u quotidiano, agricolarum, artifi-

cum, civium, aut famulorum viliora opera ,'

h D

& univerfim ea, quz principaliter perficiun-

tuür minifterio corporis pro fervitio corporis,

iny i

Qu autem principaliter fiunt labore mentis,

dicuntur liberalia.

4l

Non neceffarii autem di-

lum

cuntur, qui non füfcipiuntur cauía gravis

damni vitandi , aut inhoneftatis vitandz , vel

ii m

gravis negotii expediendi. l, cc. qq. 6. 8. 13.

g

$. Prohibentur etiam mercata publica, non

"u

neceffaria vel excepta , diíceptationes fo-

' fenfes , a&us judiciales, ludi theatrales pro-

:m['!&, M

fani,chorez periculofz, l. cc. qq. 6. 7. 9. & 2c.

6. Primis temporibus non erat prohibitum ve-

hiculo iter agere; nec cultura agrorum in

gäo,fücatil

locis, ubi rariores funt pluviz. l. cc. qq. 8.

7. Ufque ad fzculum 13. obligatio feftorum in-

'

cipiebat à primis vefperis

das;

rper&

If

| uíque ad (ecun

dein

f

4

Qg(o)gg(æ

ht

dein veró à medio no&is ufque ad noüis

n f0

medium. l, cc,

» 1O0,

8 Ad laborandum die fe(to excufat neccH' Las

j n

& pietas. l, cc. qq. i1.

v p a

rniju j

9. Duz horz fufficiunt ad conflituendum pec-

catum mortale ratione laboris, l. cc. qq. 12

ha

Artondt

io. Tranfcribere mercedis causá non eft opus

fervile. l. cc. qq. 14.

ia o

11, Delineationes edificiorum, pi&urz requi-

ïlm jrim

t d

rentes magnam mtenüonem animi &C. non

funt labor fervilis; fervilis autem eft pictura,

ap, fte

a

quz pro pretio fierl ex fuo genere folet ex

. habitu artis fine magna attentione vel inten-

d t

* fione, 1. cc. Qq. 15

$a

ss

Ii. Venationes, piícationes & aucupauones ,

vhlin f

quz fiunt à plebeis lucri càufa, nifi excufac

o f

.neceílitas aur pietas; item voluptuariz;

fv gl

quando non fiunt fine multo minifterio famu-

al

lorum , fünt graviter prohibite : aliàs fünt

n

nihilominus plerumque peccatum veniale ,

l I'Wu"

fi fiant causa recreationis.

Et quando ex-

u

cufat neceífitas, inaliud opus pium commu-

Wt

tandz fünt.l. cc. qq. 16.

04

13. Exercltatlones m:hcarcs, nifi fiant caufa

Ti iv

neceffitatis vel pietatis, pertinent ad opera

?0 frin

fervilia. l. cc, qq. 17. ;

"htls

14 Sartorcs, futores, netrices &c. lxcxtc la-

borant pro urgentibus neceffitatibus. ancil-

a r

N E

larum , famularum , vel aliarum perfonarum

mnuum.

réfpe&ive pauperum , dummodo fiat fine

amercede,

2. Etiam licet laborare cauía ne-

le Q) po

'ceffitatis vel honeffatis publice, etiam pro

At

immercede.

s (o) $36

rque P UOQ

mercede. 3. Solius tamen otii vitandi caufa

D

-: Jaborare non licet, l, cc. qq. 18.

ii W

1j. Licite funt actiones jurisdi&tionis volun-

tariz v. g. concilii convocatio ,' electio offi-

Ténrjm

'"cialium, Tutorum conftitutio &c. 2. recrea-

lg

- tiones honefte ad exhilerationem animi; vel

reftaurationem virium corporis. l, cc. qq. 19.

md q

16. Ad a&us judiciales prohibitos pertinent

äm f&l

'

exactio juramenti, citatio rei; examen &

A. nf

"depofitio' teftium ,

produ&tio documen-

Hec omnia

Riy

'torum, fententia & executio.

jtln

prohibentur etiam in caufaà civili, l. cc. qq. ac.

j m

. Causá pietatis licent labores proximé fer-

iz

vientia vel praparatoria ad cultum; idque

us

tunc folüm, fi commodé fieri non potuerint

mb

in profefto; fed tantüm remoté prepara-

lp

toria v. g. lavatio aut confedtio vaforum ,

nileriol

'^mon licent, l. éc; qq. 21.

-

2 dia t

18. Causá pietatis erga proximum licent opera

m v

per fe pía , v. g miniftrare infirmis, non au-

f ub

tem opera folüm fer accidemspia; v. g. la-

ao

borare pro dandis ex lqcro elcemofmïs.'g.l.

cc. qq. 22.

n t

. Licita fünt confe&io ciborumi & panis ; non

p d

19

autem farinz , (i aliis diebus hominum ne-

ceffitatibus fatisfieri poffit. '2. Refectio via-

Ac t

rum & pontium , fi abíque damno differri

fa.

nequeat. 3. Colledio fru&unm aliàs perie

clitantium.

; at

4« Satio agrorüm; fi timeatur

uf

amitti opportunitas. , Venatio autpi(-

se m

cátio animalium transeuntilïfn. l. ce. qq. 23.

j &

K ;

x

204

g

: j J)E?K(o) $3

4o. Servi, ancille, uxores, liberi poffunt ex

j

d

metu gravi parere hero, marito, vel pa-

hp

renti przcipienti laborem, nifi fimul con-

gh'ter f

ftet certó, laborem effe prohibitum, & de-

)

effe caufam excufantem.

In dubio tenentur

d t

pro futuro confulere parochum vel Confef-

d

farium. l. cc, qq. 33. n. 7.-

jhuicoonü

21. Neceffitas querendz fuftentationis con-

d

gruz excufat ad laborandum , dummodo

g u

non npegligantur :divina , & vitetur fcan-

DFT

dalum, & non tranfeantur limites neceffi-

ait.r

tatis. ]. cc, qq. 24.

julcsaot

22. In dubio de fufficientia caufz petenda eft

à Supetiore declaratio vel difpenfatio.

Si

&lusmtd

Mayfendu

. haberi nequeat parendum legi, ni(i videatur

probabilius , dari excufationem fufficientem,

d

:d. ec. qq. 2.

1f

23. Quando adiri non poteft Epifcopus, vel

mial

alius praditus poteflate difpenfandi, poteft

ic n

ad tempus difpenfare etiam Parohus vi con-

NT

fuetudinis l. cc. qq. 26. 27.

fs

24. Si nimia multitudo feftorum univeríalium

Mi d

. fitonerofa ac damnofíaà populo pauperi, à

tde C

Clero & Magiftratu conveniendus eft Epifco-

^ütitatin

pus in Synodo, ut fupplicet Papz pro re-

hn

duc&tione, vel dimidiatione diei, vel trans-

-'an'ncipis

latione. l. cc, qq. 28.

t o

2f. Inftituere fefta pro tota Ecclefia poteft

r

Papa, pro Dicecefi Epifcopus. l. cc. qq. 29.

hi

]

Epiícopus autem requirat. confenfum Cleri

^

"

RUT

* Q

& populi, fl. cc,

26.

uj

* E

,

«x$ (0 $9

äb"ï M.

26,. Communitates vovendó celebfati'onbrh

Mgmo, "

l

Plfï Ín

i

fefti non poffunt in confcientia obligare per-

li, li

^ fonaliter invitos, vel fücceffores fuos.l.ïccv:.

mblloænm

|qq. 30*

27. Parochiani tenentur in diebus feítis audire

Mp

verbum Dei , & quidem in pacochia propria,

Vib

ubi huic confuetudini non fuit derogatum,

& ubi derogatum eft , tenentur Epifcopi pro-

a)dummod;

videre, ut reducatur, l; cc. qq. 31. 32. 33.

"r (

uf

28. Ab auditione Sacri excufat neceffitas aut

pietas. l, cc. qq. 34.

TE TRM

25. Non-fatisfacit prxcepto Ecclefiz , qui fimul

Üeti !

audit duas medietates Miffa. l; cc. qq. 35. 36-

T

30. Ad audiendam Miffam obligantur 1. hzre-

2. Sacerdotes non celebran-

m füfiient

tici formales.

:

tes, 3. Pueri adepto ufu rationis, .4. Etiam

exempti in feíto Dicecefano. . A nativi-

lp

tate fimul perfecte furdus & mutus , & cce-

iil

cus. 6. Aut ex accidenti fimul coecus &

Puchit

J

furdus. l. cc. qq. 37.

m unimf:ln«

31. Non datur obligatio audiendi facrum r.

in die Cinerum.

2. In fefto S. Marci. 3. In

p

j o

die animarum, . .4. Feria quinta & fexta ma-

ee

joris hebdomadz, — f. In feto ex mandato

folo Principis.

6. In fefto ex fola confue-

p i u

tudine populi fine approba

cc, qq. 58.

;ione Epifcopi. l.

; I

32. Audientes Sacrum in Oratorio privato non

"M

íatisfaciunt przcepto in Lítteris conceffionis

cnit |

excepti, Quando autem hoc privilegium in-

intelligi

dqlgctur exiftentibus de familia ;

poffunt

x$ 0 B

,

poffunt utentes eadem menía ; & in cafü

W f

extraordinario etiam inquilini, vel invifen-

ilprmins

tes, vel prafentes cauía negotii, ubi lid. de

ul

concedente prudenter prefumitur, Lex au-

yfüsac

tem per fe eft ftricta: interpretationis. 1. cc.

:

atantn

qdq. 40.

s

33. In cafü extraordinario fatisfacit etiam au-

altam D6

diers in caítris vel licore, etiamfi non fit

g p

militans vel navigans. l. cc. qq. 41.

ïijih pme

34« Ad fatisfaciendum requiritur (altem in actu

L)

exercito. intentio honorandi Deum. Hinc

iftnt |

qui fimul haberet intentionem füb Miffa fu-

9 adie

randi vel lafciva tra&tandi , non fatisfaceret

keniffo

. pr&cepto. l..cc. qq. 42. 43.

i t

3. Exfpe&ans per quadrantem egreffum Miffa »

m n

fi advertat, quemdam Sacerdotem jam con-

teg

fecrare , non fatisfacit audiend

o hoc facrum.

DW

l. cc. qq. 44.

4

M q

36. Qui in Nativitate Domini audivit primam

m Q

Miffam intendens fatisfacere foli devotioni ,

EOR

fatisfacit, etiamfíi non audiat aliud facrum,

MO

l- cc:qq.-45.

tdento Y

37. Audiens Miffam unam , fi ex triplici titulo

i r

-Obligetur ad audiendas tres, in dubio cen-

Milnta

fetur fatisfeciffe obli

gationi urgentiori, l.cc.

Atlb &

'43- 46.

i lt

38. Requiritur folüm prefentia moralis, quz

o

.datur, etiamíi audiens Miffam nec videat

Qs g

nec audiat celebrantem, dummodo partes

d

przcipuas Miffz advertat ex actionibus prz-

';ïtL[atiab

3 fentium, vel aliis fignis. l, cc. qq. 47.

Vlv [upl

39.

-lm- W, qq

j

23 o $*

&i LT

| lni, W hi

3

9 Non fatisfacit precife przfens .ex 'Tnetü;.

vel dormiens per màjorem partem Miffg.

$Ui

à

Tf [v

l. cc. qq. 48.

4o. Ad fatisfaciendum requiritur. attentio in-

Ti

terna & externa; quam habere poffunt etiam

Miniftri & Mufici fuas a&tiones ordinando

Vidt i,

ad cultum Dei.

Hinc non fitisfaciunt per

eliamü hi

majorem partem Miffz voluntarié diftradti ,

Mb

velalia, prefertim profana tractantes. l. cc;

tnind

z

qq- 49-

'Mü ng;

"

.. Confitentes fub Miffa, (j non poffi:t com-

LTA

modé audire aliam Miffam , : fatisfaciunt,

T

etfi confeffio longa fit. l.. cc. qq. 5o.

[

42. Qui non intereft Miffz ab Offertorio ufque

vegrlinli

- ad fiaem Orationis Dómin:cz , peccat morta-

titenjim

" liter. l. cc. qq. $1. Satisfaceret tamen veni

qdo bocu

ens folüm ad initium canonis vel confecra-

tionis. l. cc. qq. 5t.

Vaudyitpt

43. Habens Oratorium privatum , fi non pof-

re li

fit adire Ecclefiam , tenetur conducereSacer-

du d

' dotem. l cc. qq. 52. Similiter impeditus ab

audiendo Sacro ín Ecclefia tenetur illud au-

A

i

ml

dire in Oratorio. l. cc. n. a.

^

":

44. Diftantia unius horz plebem rufticam ab

"IT

i

audiendo Sacro etiam matutino; ab zqui-

no&io faltem, vernali ufque ad: autütnale,

j

g

non excuíat, nifi vigeat alia coníuetudo in.

vicinia; & ubi talis viget;, plebs folum fua-

fione eft inducenda ad meliora. l. cc. qq. 5 3.

d p

4;. Excufati ab audiendo Sacro tenentur domi

ri]onbty

u qq' 4?'

vel in via fupplere cultum Deo impepden-

(

]

dum.ï l, cc, qq. 54»

$4

z

-D R

'46. Exhibetu

r Bulla SS. D. N. Benedicti XIV.

j arin

ais

Fide. Miffz.

. dereductione feftorum, l. cc, adfincin 39, y4«

Feuda. |

st

1.' Dominus tenetur vaíallo dare inveftituram

jodhirta

przftare evictionem,

&

exhibere tuitio-

hi.

nem. Zz Ty. de Contvati, S. g. q. 3.

3 Tl

2. Vafallus tenetur jurare fidelitatem , prz-

55.0) at

ftare fervitia requifita , uti re feudali fideli-

u qi li

ter, przílare damna illata ex culpa lata;

aíom

petere renovationem inveíliturz in muta-

lt qud

tione Dorini aut vafalli,/ rem non alienare

irrequifito Domino, 1. cc. q. 4.

*s Bftmi

iil

3, Vafallus amittit feudum, & peccat morta-

liter, fi intra annum mutationis. Domini

s lf

b T

negligat petere renovationem inveftiturz ,

ttfntan,|

fi requifitus negligat debita fervitia, ficom-

mittat crimea felonie, íi domino inferat

D RTT

atrocem injuriam , fi rem feudalem reddat

15 fmds

notabiliter deteriorem. l. cc. q, .

W cdi

TM

Fidejujïo.

Tib t

1, Effe&tus fidejuffionis eft, quod fidejuffor

ul ftgm

teneatur in. cafu impotentiz debitoris fol-

xi. DCO) [

vere, falvo tamen beneficio excuffionis.

EE

. In Ty.de Contrad.. $. 10-q. 3.

Ab

2. Fidejubere non poffunt, qui non polfunt

JURt m

liberé alienare (ua bona , v. g. Pralati fine

confenfü Capituli, Parochi ;

45 lr 4

l. cc. q. 4.

rfxulieþes &c.

* r

ffio»

IT

3. Fidejuffori competit beneäc;um excu

hi$5

*lfm; IMM

n

;

N

4 ( Be

"

n

1 ng.

nís , divifionis, cedendarum actionam , li-

berationis. l. cc. q. $.

Fides.

brcil,nmh

l

q, Fides dévima eft affenfüs objecto preftitus

ob authoritarem Dei atteftantis,

In Tvad.

ïhlbffc [Ui;

M

de fide Proleg. qq. 3.

2. Fides Zbeologica eft affenfus obje&to prz-

l,

ftitus ob authoritatem Dei atteítantis cir-

N fj

i

LT

ca cea, quz funt de Deo, vel ad Deumtan-

d

quam.fisem füpernaturalem generis huma-

"

j

R

ni. ], cc. qq. 4.

tl

H

3. Fides H/forica eft affenfus ob authoritatem

Hiftorici. l. cc, qq. 5.

Á potte

titons D

4. Fides Ecclef£affica eft affenfus ob authori-

m i

tatem Ecclefi circa rem necdum pro iadu-

bia definitam, l. cc. qq. 6.

feità,

domino

j. Obje&m materiale fidei et,. quod credi-

ulim d

tur; formale autem eft motivum , propter

n

uod creditur, nempe veritas prima Dei

falli & fallere nefcii, 1. cc. qq. 7. 3-

6, Fides zaturalis et , qux caret ordine effi-

Ti

caci ad finem ultimum, per media ordina-

je d

ta à Deo, nempe pet vera facramenta Ec-

ii n

clefie , & dona Dei. Superzaturahs cft,

3

quz h.bet ordinem efficacem ad finem ulti-

mum per media ordinata à Deo, l, cc. qq.9

i a p

n

7. Fides dicitur dozum Dei ex triplici caufa:.

; niits l

1mó quia vepit ex fpeciali providentia Dei.

adó quia dependet à fpeciali interno luminé

Á

f

fuaffvo , impul/ivo , & cerroborative. l. cc.

'

8.

;ium eXot

j

j

* lOg

9)53 .'(O)! &3&

d ädel

YU

elicitus eft, qui zmmediatà eli-

datit

citur ex motivo formali fidei ;. fed zmpaera-

(rirern

?us eft, qui elicitur mediaté, nempe me-

diante przvio a&tu elicito fidei. l, cc. qq.12.

m

gis, u

9. A&us fidei zmmediatus eft affenfus , qui in-

nititur authoritati Dei loquentis ine media-

ab

hs P

tione ratiocinii ; zzedzatus eft affen(us , qui

innititur fimul intermedio raciocinio s k ce.

T

qq. 14

s qui

lo. JVomen fidei fxpe in fcri

m df

.. fiducia, l. cc. qqu 1$.

ptura ïgmïtur pro

irjm ol

11. Aevelatioues pvivate non pertinent ad ob-

wetum ol

* To

dl p

je&um materiale fidei. l. cc. Difput, 1

iz Conclufio "heologica dedu&a ex "una

hhdic d

przmiffa revelata & altera moraliter vel

iilb

phy(icé certa non eít de fide. l. cc. qq. 2.

DC

Pertinet tamen ad actus fidei imperatos. 1.

cc, concluf, 2.

ERN

t

13. Concluio Theologica deducta ex duabus

Vi

! premiffis, quarum una eft revelata, altera

ivl d

metaphyf(icé certa, eft de. fide. l, cc. q. a.

tindr w

concluf. 3.

ifb

i4. Eí(t defide, omnem Romanum Pontifi-

cem canonicé ele&um, efle legitimum Vi-

"ag

Qd o

carium Chrifti, l. cc. q. 3.

Aj. Queando íolüm morali . certitudine con-

W ethi

Lon

| ftat, Romanum Pontificem pro tempore fe-

dentem, eífe Canonicé ele&tum, pertinet

lf

. ad aum fidei imperatum , eum effe legiti-

Vif & 1

mum Vicarium Chrifti, l. cc. q. 3. concl. z.

W CHII]«

16. Quando certitudine metaphyfica conftat,

"m

.. Romanum Plontificem pro: tempore feden-

W' EE l

pertinet ad

Bo

,tem effe Canonicé electum,

acdum

i

3I

LU

,

— 4 ob

Hl wlm' l

J

Hdc«, "

actum fidel elicitum , eum effe le

gitimum

m(', [

vicarium Chrifli. l, cc. q. 3. concl, 3.

17. Univerfim datur metaphyfica certitudo de

m

í

dj

Canonica electione Papz pro tempore fe-

dentis, quando pro Canonica a

gnitav eft a

FDfffre h

tota Ecclefia. l. cc. q. 3. concl. 4.

4lldn

fo,

18. Romanus Pontitfex loquens ex cathedra

üocm:o, li

eft infallibilis. Loquitur autem ex cathe-

dra, quando poít adhibitam moralem dili-

meturp

gentiam: definit articulum in materia fidei

& morum obligando fimul omnes fideles ad

J

credendum obje&ta definita. l. cc. q. 4, &

J

T. tt

notandó primó,

19. Probabilc eft, Summum Pontificem non

A Dd

effe infallibilem in Beatificatione euzpol/ez-

LE

^£2 , hoc eft, eà, qua Pontifex fententiam

H n

Epiícopi circa cultum ex antiquo impenfum

t d

precife approbat. l. cc. q. . concl, t.

a0. Videtur probabile, «etiam Beatificationis

wl

. formalis judicium reftrictum pro loco par-

f Lt

,ticulari non effe infallibile, nec pertinere

m A

ad fidem, l. cc. q. £. concl, a, & notando 7.

21. Papa ex cathedra obligans totam Eccle-

du j

fiam ad invocationem & folennem cultum

Sancto exhiberidum eft infallibilis, l. cc. q,

| eeitt t

j. concl. 3.

p

22. Eít de fide mediatá per illationem ex una

dedun, p

revelata & altera metaphy(ic? certa, quod

undt k

Papa ex Cathedra totam Ecclefiam obligans

ad folennem cultum. & invocationem alicü-

Yil

[ta CU

jus San&i fic infailibilis. l, cc, q. . concl. 4.

|

p [

4j jüdicium Papa ex cathedra definitivum

| pertlnï

circa

Judex ggz.

| Q)Eï (o) $9e

circa facta doctrinalia,

quibus falfificatis

l

non poteft moraliter falvari Ecclefiz verztas

fuftitt

unitas, aut boze/fas eft infallibile, & perti-

aj ii

net ad fidem mediatam. 1. cc. q. 6.

P. &vmdm

24. Ab Eccle(ia aut Summo Pontifice non pof-

Vf

.fünt condi novi articuli fidei, l. cc, q. 7.

ii

25. Probabilius eft , libros plerosque Cano-

vupiitny

nicos effe Verbum Dei fer iuformationeu,

ul l

hoc eft, per quoddam generale lumen pro-

eftue r

heticum, quo Scriptores difcernebant ve-

, Myter

rum à falío, licet nec verba,

nec fenfus

3 2) t

'imimediaté ac [Decialiter fuerint dictata à

m D

Deorc L cc.q. 7.

u

a6. Obje&tum formale fidei, feu motivum cur

A

credatur, 7gaterialitev /pe&atum , eft quod-

al r

libet objectum infallibiliter connexum - cum

;:prima veritate, v. g. Scriptura, revelatio;

v r

Aotid i

fed fovmaliter fpeCatum eft fola prima ve-

ritas in effendo. l. cc. Difp. z. q. 1.

QUs wl

t

427. Deus noh poteft uti rxefïri&ion: mentali,

ERNET

nec facere aut permittere miracula in-con*

Iu

firmationem falfi. l, cc, q.2.

VCüdi, tl

28. Fides non refolvitur in aliud motivum ut

Tündidi

quo, nifi in lumen füpernaturale , in quo

agnofcitur veritas revelata. l, cc. q. 3.

"nb

g f

29. Ultima difpofitioad lumen füpernaturale

fidei ordinarié eft lumen fidei naturale, quo

f?ayi ttt

dts olj

homo fine paífione aut ignorantia vincibili

"a j

judicat, hanc religionem effe evidenter cre-

y

CC.qq,4

dibiliorem l. cc. q. j

N

(f

X t

Fidei

"itqe

ii

T

:

458 (o) $9e

fun

Fidei oblieatio.

N

li

d

u3

1, Neceffitate snedii neceffaria eft fides de exi-

uc q.6.

flentia unius Dei, ut remuneratoris bono-

rum & vindicis malorum. 1. cc. Difp. 3.

"00197

08 p6.

2. Non eft neceffarium neceffitate medii crede-

fmsquc CIDE

! APU

re explicite myfterium SS. Trinitatis & In«

carnationis. l. cc. qq. 17

Atn p

PMIAIL VE

3. Neceffitate prcepti tenetur homo crede.-

nf ff

re. ,£) Myfterium SS. Trinitatis & Incarna«

F"W-.zz

.tonis. 2) contenta in Symbolo. $)conten-

ta in forma Profeffionis Catholicz &c.l cci

Difp. 4. qq. 1.

Áttires

lt d

4. Frequentius populo explicari debent exi-

ftentia & perfe&iones Dei;

perfe&iones ,

ODOXUR

Qti, r

opera & do&trina Chrifti , operationes Spi-

ritus SanGi, figna verg Ecclefiz , neceffitas

fl prar

m

amoris pra&ici erga Deum & proximum,

natüra Sacrificii pcenitentia , grawcaus pec-

Ql nt

catorum, l. cc. qq. z.

!

ihsedi

$« Qui ignorant Symbolum , non funt abfol-

)

vendi,

nifi Sacerdos certo credat, eos

f

proximeé id difcituros, l, cc, qq. 3.

ml

€. Homo tenetur eliceré aCtum fidei genevalem

)

initio vite moralis, in articulo mortis, &

npemalm

in gravi tentatione: fed ad actum fidei par-

ticularis obligatur in füfceptione Sacramen-

j namnltui*

t D

torum, &i n quovis a&u religionis præcep-

to. l. cc. qq. 4.

a

7. Quilibet tenetur ampledi religionem evi-

|

dpntcr credibiliorem. l. cc, qq. g.

h

2

8.Per-

H OO R

l

$, Perpenfis bene motivis impolïïbi!e eft, üt

Religio Catholica non . videatu

'

"

in cvidentex

;nuo'mm«

h

credibilior. l. cc, qq..

xwgm erid

9. Datur obligatio profitendi fidem coramle-

us e

gitimo Magiftratu

publicé inquirente in re-

ligionem fubditorum. 1. cc. qq. 6.

iiv

t

1o. Eadem obligatio datur, quando profeffi-

onem füz fidei: ex

at

pofcit gloria Dei. lïg €c.

* qq. 6.-

tj Cah

11. Nunquam licet uci fi

ipetus c

gno proteftativo xfeli-

gionis falfz. l. cc. qq. 6.

4 C

12. Immo nec licet uti figno ambiguo, quan-

TT

dó id cederet in prejudicium divinz gloriz

vel animarum, l; cc. qq. 6.

hi

13. Pueri & puellz poftulantes recipi ad veram

Ecclefiam poft füfficientem probationem de

1

äesmnefh

conftantia noh poffunt ex-ludi ob ftatutum

|

hn

Magiftratus. l. cc. qq. 7.

*

t fl wef

tl

14. Infideles poffunt à fuo Domino «ogi ad

h)

audiendam fidem, non tamen ad amplecten-

dam. l, cc. qq. 9. Si veró non funt fubditi;

TT

ne quidem poffunt armis cogi ad audiendam

fidem, nifi contra eam moveant perfecutio-

100 dj

nem vel tollant commercium. l cc. qq. 8.

tituos p

1j. Captio tamen Maurorum Sylvaticorum,

"t

ut inftruantur in fide, licita eft. l. cc. qq. 10

!d

16, Servanda funt pacta cum hzreticis vel

"ulyíg

gentilibus inita, fi etiam ipfi talia pa&ï fer-

t

vent. l. cc. qq. 11.

TM

^ Eidei Probatio.

Wt

€ na-

3&5&: od

I. Dafur Religio revelgta, idque lumin

tura

"ii

;

u ell,;-

WE? (o) Fï'

* fs

tür&£ notum eft, Zz 7i

ratt. de fide, Di/þuL j

4. r.

ïdtm cüfmff

. Religio evidenter credibilior religionibus

t

L

cateris eft eoipfo certiffimé vera, l, cc. q. 2-

3. Quilibet tenetur eam religionem fequi , que

Id hnj

eft evidenter credibilior.c

Y

J

Concl. feu. q. 3.

æteris. l € q. 2

4. Religio Catholica eft evidenter credibilior

?s d

religionibus ceteris. l. cc, q. 4. & .

$. Religio Catholica eft perpetua & infallibilis.

M*ä*&x-

l. cc, q. 4, & y.

hn

/

A

Fidei Praprietdtes. :

fjl

Yobitii

;1. Fides non. eft difcurfiva. Zz 7va&. de .

d ob

Difp. 3. 44. 1.

d

2, In fide neceffaria eft certitudo &on folüm

Ynng «

adhafionis, fed etiam affenfionis, l, cc. qq.

2

ib

Qn fu [nbd

3. Si poffet dari homo, qui invincibiliter cre-

gl

deret, omnes religiones effe dubias, poffet

n p

in eo dari fides generalis , explicita circa

pl

articulos generales , & implicita circa artie

culos particulares. l. qq. 4.

l Sylïxüwww

dilet

4. Fides eftcertioromni veritate naturall etiam

j

metaphyficé certa, i quantum ob lumem

fidei eft minus perturbabilis. l. cc, qq. $. -

j a

j. Fides dicitur obfcura in eo fenfu, inquan-

tum verfatur circa obje&ta, quorum exiften-

)

tiajuxta ordinariam capacitatem hominum

4

[l,lc lmer::

certá notitià fciri nequit. l. cc, qq. 8.

3

$

/

!

«3 0 f

6. Fides ftat cum evidentia in atteftante, l. cc,

qq. ?.

)Pgmmralia

um

7. Ad a&um fidei füpernaturalis ante plenam

inftructionem fufficit, ut tendat in obje&tum

10[1'35) l4

fub predicato fupernaturali implicito l. cc.

g m

y

qq. IO,

g Crlo t

8. Ad omnem actum fupefnaturalemxfïdei .re-

«

quiritur gratia actualis intrinfecé fuüperna-

Ml i

. turalis. l. cc. qq. 11.

Diirtamen

9. Fides in aGu exercito affirmat etiam reve-

T

lationem & authoritatem Dei loquentis]. cc,

qq. 12.

IO. Revelatio ia a&u fidei non affirmatur

mnelo

propter feipfam, fed ob evideutiam ex mo-

tindliter)

tivis relictam lumine fidei auCtam. l. cc. q. 13.

E

1I. Potefít dari eadem apparentia credibilitatis

circa articulum particularem fidei verum &

igud v

tiodlte

falfum , fed non circa totam religionem. l.

CC. qq. 14.

jl

Wt t

12. Voluntas adjuta per lumen fidei corrobo-

rativum poteft affenfüm fidei reddere fir-

t Difemr

miorem, quam merctur pondus rationum.

:

. Ad of

- 1 ce. qq. 15.

"p

13. Lumen fidei eft inftar luminis folaris, collu-

t d

flrativi totius obje&ti , & fymmetrixz omnium

" qui

partium , ac impulfivi ad affenfum de exi-

F h

ftentia objedi fic vifi. l. cc. qq. 19.

*s f

14. Habitus fidei eft unio hujus luminis ad ani-

h"ïi Tf

mam. ]. cc. qq. 18.

TT

£f. Etiam Angeli inprima creat

äonc habuerunt

"u

]

J mnm

li

Fidem. 1. cc, lqrq. 20.

fïtumm

' 16,. In

!

/,

»x$ 08 —

j mg[mc

14, In deemonibus eft fides. naturalis , non

füpernaturalis. l. cc, qq. a1.

/

! Utj

37. Ín hzretico formali non datur fides fuper-

JI ll obc&«

naturalis, ne quidem circa articulos com«

Mphclzo li

munes cum Ecclefia. l. cc. qq. 22.

18. In Chriíto non dabatur fides fi mphctter,

afem Á &f

1,'cc. qq. 3.

F p

*

19, Nec datur in Beatis, l. cc, qq. 24.

lRo

20. Datur tamen in ammabu.». purgatorii, l. cc.

qq. 25*

lü M*W

Furtum

- Dd

I. Furtum eft occulta ablatlo rei alienz invito

(butioma

rationabiliter Domino. z Zr.de Decal. Dz/jz

&am.ltq

t credi

9- 44- 3-

2, Rapina eft violenta ablatio rei alienz invito

Áiei v

rationabiliter Domino. l, cc. qq. 4.

h rj

$. Furtum & rapina fünt ex fuo genere pec-

n f

catum mortale. l. cc. qq. f

(bl n

4. Differunt fpecie. l; cc. qq. 6.

r

y.. Ad conftituendam materiam gravem furti

refpe&u ditzffmorum (afficit aureus, refpectu

divitum dimidius aureus , refpe&tu zzedio-

Hllu drnwn

mmtmlm'

evium quarta pars aurei feu florenus, re-

fpe&tu. pauperum octava 'pars aurei, feu di-

fin t

midius florenus. l. ce. qq. 7.

g

6. Levis materia furti quandoque tranfit per

iil

accidens in materiam gravem , fiexinde Do-

mino caufatur gravis damnificatio, vel gra-

gt

vis contriítatio. l. cc. qq. 8.

7. Per furta minutà peccatur graviter eo mo-

í

mento ,

L 4

i

o*ob

m

t

ento, qno fur habet animum perveniendi

jim d

d

ad fummam gravem, vel quo advertere po-

teft & debet, continuatione furti conflari

at

P

fummam gravem. l. cc. qq. 9.

8. Datur obligatio reflituendi

"

» quod per furta

TT

minuta ablatum eft, l, cc. q

q' IO.

N

9. Nec interet, utrum exiguo tempore, ve

-iaam

r

magno, v.g. per triennium, autper magna

intervalla ad grave

i

fit. l. cc. gq. 11.

m fümmam pcrventum

d j

0. Furtaminuta conftituuntgravem materiam

1ias rop

, furti etiam tunc, quando res minutz aufe-

enc ht

runtur diverfis Dominis, attamen confce-

z dl

deratis in unam focietatem communium one-

Ó

rüm, itatamen, ut in tali cafü pro materia

þonüiwtus |

gravi conftituendus fit aureus, ubi commu-

nitas tanta eft, üt xqu;valeat viro uni di-

tan ln

Pl

tiffimo. l. cc. qq. 11.

nf

11, Per furta minuta füccefliva afcendentia ad

fümmam gravem committitur peccatum, &

* lu

contrahitur obligatio reftituendi tocum dam-

quo d

Yn4 (

num, etfi fur ia continuatione non recor-

detur vincibiliter priorum furtorum , aut ea

lts qy

.per peenitentiam jam retractàrit. l. cc, qq. 12.

t bona

t my

12. Qui aufert rem levem ex communi cum

aliis confenfu, etiam aufferentibus rem le-

t u

vem, peccatmortaliter, & tenetur ad refti-

Á

tuendum in folidum , í(i exinde Dominus

LIT

graviter damnificetur.

Idem dicendum, fi

"s qu

fecutus aliorum exemplum fcienter compleat

n

fummam gravem. 1. cc. qq. 15.

'-"flf:l.l, qi

I 340 LïCi"

iib

|

l

!

u d

13. Licitum eít, in extrema neceffitate farri-

Vil

pere neceffaria füftentationis , ubi tamen illa

;.c firiog

fürreptio non e(t facienda pauperi , & fi Do-

minus rei refiftat, non licet eum occidere.

WU rf

l0

In neceffitate folàm. gravi non licet furri-

pere alieoa. l. cc, qq. 14.

A v

14. Qui in extrema neceffitate furtipit aliena ,

thcr mggm

tenetur reftituere, fi ad meliorem fortunam

A nf

venerit. l. cc. qq. 15..

L

ïi'f-" Quí habet bona propria, tenetur potius

Wtl

ex bonis propriis, quàm alienis: fuccurrere

.

extremé indigenti , nifi aliàs ipfemet pericli- '

A (

x

taretur delabi in gravem neceflitatem. l. cc.

X

qq. 16.

E

lp

16. Conftitutus in extrema neceffitate pecca-

$, UDi o

At v d

ret non furripiendo neceffaria pro confer-

vatione vitz. l. cc. qq. 17.

"

17. Conflitutus in gravi neceffitate non pec-

cende

cat furripicndo res exigui valoris, (j alio-

I p

v tüund

quin periclitaretur delabi in ncpeHïtatem'gra-

r

vem, l. éc. qq. 18.

d006 Df

rE

18. Filius non committit furtum furripiendo

ag

patri bona caftrenfia vel quafi caftrenfia, à

fe intuitu militiz , officii, vel artis obtenta ,

T D

& apud patrem depofita, l, cc. qq. 15.

rent

tf

19. Comraittit tamen fürtum furripiendo pa-

tri Joza adventitia, v. g. ex hareditate (ibi

i D

alicujus. cognati, vel avi, . obvenientia,

y d

l

Idem dicendum , fi furripiat patri Zoza pro-

inter n

feitia , qu& à patre fibi a(lignata . funt v,

Jj

g. pro titulo menfie, aut filie in dotem. Il-

L

lorum

H:L:::

|

;mrfefmel

^ Jorum enim pater habet ufümfructum, ifto-

gra

rum etiam dominium. 1. cc. qq. 19.

20. Filius committit furtum, fi patri auftero

jord !

g

velavaro furripiat neceffaria ad honeftam

recreatioríem vel eleemofinam ,. ediamfi ta-

d d

g n

lia ab aliis parentibus miniftrari foleant fuis

. «qualibus. l. cc. qq. 20.

af n

; (odin

2t. Idem dicendum, fi pecunias, fibi à pa-

s dl

rente conceffas ad comparandos libros vel

;gd(ulo ol

alia neceffaria, infumat in ufus illicitos, l.

; i n

cc. qq. 21..

aqulir

22. Filii aut filie majorennes, fíi parentibus

t bnmo

inftar fervorum vel ancillarum pluribus an-

a dumntr

nis ferviant finé pactione falarii, non pof-

v

funt uti occulta compeníatione, etiamfi to-

.. tam domum gubernarent.

Si tamen bona

natqui t

tj dunmo

per fübhaflationem veniant ad extraneos,

ETU

judex re&é illis. affignat pro annis prateri-

tis xquum. falarium, -Poffunt etiam liberi

At m

fic fervientes fumere ad honeftam fuftenta-

i

mant m

tionem in vi&u & veftitu neceffaria, velad

honeftam educationem requifita, aut ea,

fittm o

fecil

ad quz accefferit unius parentis rationabi-

lis confepfus. l. cc. qq. 22.

o p

23. Uxores licité difponunt. 1mó circa para-

1l

)

phernalia, hoc eft, quz non attulerunt in

dotem. 2dOÓ circa neceffaria ad fuam hone-

lt

ftam fuftentationem in vi&u & veftitu.' 3tió

Stfen

circa ne.effaria ad honeftam adminiftratio-

"ürto s

nem tei domeftice vel ceconomiz fibi con-

"fs

creditz, 4tÓ circa vigefimam circiter par-

Ut

Lf

U

tem communis aquaftus annui, fi uxor lu-

i

CFCFUI

»t? (Qï 530 !

| "mff"&um, i

cretur ferme dimidium hujus aquæü'ü,s.; Imo

4

M

À

fi uxor ex bonis communibus meré paríimo-

Bul

nialibus vel induflrialibus pro fublevanda

1 il

B&

gravi indigentia fuorum parentum, fratrum

im, CUlimEj

velfororum íemel fine confequentia ad alios

V f

annos impenderet ferme tertiam partem füi

aquzítus communis annui, non ageret il-

;

*

fi

licité. $tó Si maritus bona communia vel

omnino dotalia ladendó, compotando &c.

s

[

ts |

in periculo collocet , poteft uxor clam tan-

tum fibi fürripere, quantum fufficit ad

füum aqu&ftum vel dotem in tuto collocan-

$j BW&

da, dummodo ex tali refervatione non pa-

Ti a

tiatur damnüm oeconomia vel negotiatio

lr ty

communis. 6tóLicetuxori donare aliis do-

Ont, t

$i timat

na accepta à coníanguineis mariti intuitu

mariti, dummodo perhoc non ledatur cha-

d am

ritas conjugalis, l. cc. qq. 23.

) ais

t ?

24. Uxor committit furtum.. 1mó fi clam fur-

ripiat ex bonis fuis dotalibus fine confenfu

uf

necfi

mariti faltem praefümpto. 2do fi fürripiat

u i

partem notabilem ex bonis communibus fi-

ne fpeciali caufa excufante. 3tió fi de bonis

u i

]

marito propriis plus fumat; quàm neceffa-

rium eftad füuam honeftam fuüentationem.

mauy

I:cc;q9.23;

yn lr

zf. Famuli & famulz committunt furtum 1mÀ

iniln

d

fi quid-auferant fine confenfü Domini fal-

tem tacito vel prefumpto.

2do í(i faciant

T

compeníationem pro labore ordioario quem

Q fhi t

zítimant majorem fuo falario, fi autem vi

ydrci ?

0$ la-

j ) f uv

aut metü in;'güo cogantur axd fubeurid

bores

q

i

«d ( ge

ii g

bores prorfus extraordinarios, ,quibus evi-

emdum à

denter deberetur majus falarium, poffunt

petere dimiffionem ex fervitiis vel auctius

gt (

Salarium & fi ea dimiffio recufetur, tunc

gilqil

demum uti compenfatione occulta. 3tió ea

ia qi

compenfatio occulta nec tunc eft licita,

ial

quando mendicabula fumuntur in fervitia

im, P d

fub minore'quidem , quam juftum foret fa-

sili! i

lario, fed tamen cum periculo infidelitatis

p

aut damnificationis ob eorundem imperitiam,

iin! qu

Aliud dicendum, fi tentata fufficienter fide-

dtrim cun

litate & peritia nihilominus injufte compel-

dqittg

lantur ad acceptandum minus jufto falarium,

!

UT

l. cc. qq. 24.

TT

F'ide. Reftitutio. Detra&tio, Sufpicio. Teme-

2"

rarium

Judicium, Præceptgm VIIL . Men-

ls d

'dacium.

B!

fütrn

R Qd

Gratia.

iil

atia eft beneficium gratuitum homlni à

ptde, x

IGr

'

nl t

Deo impenfuüm. 7z 7rad. de Pecc. ov

& gratia. Difp. 3. q. 1. qq. z.

z'gf

Wt timo

(

^. Traduntur & explicantur variz divifiones

i

gratiZ, inter quas bene notanda divifio in

"00 vfg

gratiam zntrinfecé fupernatuvalem & extrin-

* VOtcopi

/ece fupernatuvalem hoc eft, talem, quz li-

"i x

cet fit entitativé naturalis, v. g. bona edu-

UT

catio , admonitio parentum, lectio boni li-

rl d

bri &c. ordinatur tamen à providentia divi-

KT

na ad finem fupernaturalem; item divifio

m,"') X

in gratiam formaliter fantizficautem , & cau-

: '

ïnlt:u

faltter fan&izficautem.,cc. q. 1. qq. f& 7

ra-

j

! thm«

3. Gratiz gratis datz ordinarié conferuntur

U

f

s

l$ w '

|per modum habitüs. l, cc. qq. 9.

l

4. Explicatur, quid (it gratia operans & coo-

perans? quid (it preveziens concomztans , &

*CCUIIH j

g

— Jübfequens? quid (it excitans & fazans ? quid

lt Ils

- fit gratia cogdztovis, €7 mediatorvis? quid fit

j

AU r

Jufficiens, €? efficax? quid fit generalis &?

Inirel

'- fpecialis? quid (it gratia preparans, appli-

. Ccans , & protegeus ? qnid fit gratia zaturz £?

Tf

m d

zudividui ? quid 6t gratia cozggrua? quid (it

adj.torium cuz quo , & adjutorium //ze quo

]

i

n i

hs

402? quid fit gatia fapernaturalis ezfztatzvé

feu quoad fubffautiam, & quoad modum? l,

Vi T

Kl

CC. Qq. 12. I13. I4. Ij. 16. 17. 18.. 19. 20.

21» 22.

n Vil

f. Ad errores Pelagianos ac Semipelagianos

pertinent fequentes propofitiones. rmó. Non

, datur originale peccatum.

2dó.

Adamus

fuiffet nibilominus moriturus, etiam(i non

dnd

peccáffet. 3tió. Parvuli non baptizati, et-

TT

iamíi non aquirant regnum cclorum, aqui-

!I

rent tarnen falutem ac vitam zternam. 4tó

ad vivendum fan&é & eliciendos actus me-

w i

b d t

ritorios vita eternz non eftopus gratià Dei,

jtó. Concupifcentia & debilitas ad reGe

gt

vivendum non veniunt ex nativitate, fed

um

ex ptava confuüetudine vitiorum. 6tó. Gra-

VI l bom eä

tia Chrifti eft omnibus. neceffaria ad bene

Itb bonil |

[

vivendum; fed illa gratia confiftit in lege,

ij

iniit

doctrina , ac exemplo Chrifti, & in coti-

den di$

ym, d

donatione peccatorum. 7mó. quamvis gra-

W

tia etiam interua (it neceffaria àd bona ope-

X5

|

a$ ( ä«z(a

t d

rà, illa tamen gratia confertur per fidem,

B

'quz non habetur per gratiám, fed per libe-

il

.rum atbitrium 8vÓ., Gratia datur ex meri-

E

shbininl

to fidei, 9noó, Petereà Deo gratiam fanantem

depravaue naturz , non eít effe&tus gratiz,

Ind lu

- fed liberi arbitrii.

1o0mO, Predeftinatio fit

p

propter merita naturalia donum fidei pre-

«nli ts

cedentiz, & ob períeverantiam finalem,

dlpmmt

- 11mó, Ideo aliqui parvuli aliis fine.baptis-

wifdels

mo decedentibus ad baptismum perveniunt,

ai, ulb

quía Deus illorum bonas voluntazes przvi-

12m0. Sicut ini-

vdilbero:

- derat, (i diutius vixiífent.

tium fidei, ita etiam perfeverantia finalis

jme* (ifíce

)

donum Dei non eft. l. cc. q. 3.

at nf

6. Ad a&iones moraliter-bonas fufficit gratia

dul i

extrinfecé fupernaturalis. 1. cc. q. 3.

a od

7. In ftátu.naturz lapfie ad a&iones moraliter

hn

bonas fingulas ad hoc, ut (ecundum omnes

BIN

circumítantias habeant rationem adzquatam

MM.'!.Q

boni, requiritur gratia extrinfecé füperna-

turalis. l. cci q. 3. conclaf. z..

jlteint

& M-W.

9. Ad opera bona ex fuo genere füupernatura-

-l

lia requiritur gratia intrinfece füpernaturalis.

Tatem (ge.

l. cc, q. 3. concl. 3.

Curts

!

9, Perfeverantia usque ad mortem nec in op&-

n

^ £ibus moraliter boni$, necin operibus füper-

me ttnj

,

naturalibus haberi poteít fine (peciali dono

h find

gtatiz habitualis. l, cc. q. 3. concl, 4

10. Gratia efficax non confiftit in praemotio-

bng

ï

.me morali, nec phylica, nifi in hac admitta-

hqq' 4' ft

tur mutua naturg prioritas inter determina-

ncl.

äSïframem

tionem D

ïlnqu

ei.& .Cl,:cra.t;uïæ'] 1l CC, q d CO

lI,

!- &Go

t

«t ICOD Ee

m

lt

11, Gratia efficax «onfiftit ihrfupernamrali l-

ld

fCdperhk

luftratione intellectüs vel motione. volunta-

mmm

P

tis, prout fübftat fcientiz mediz de conjun-

gendo hominis affenfu. l. cc. q.4. concluf.5.

[

j

deümang

12, Vera eft hzc propofitio ; facienti, quod

u fd«

eft in fe per vires gratix extrinfecé fuper-.

naturalis Deus non denegat gratiam intrin-

At f

fecé fapernaturalem l. cc. q. g.

L'J jl bap

i

13. Nec infideles, nec peccatores, etiam in-

t

Nüsyei

durati , nullo unquam momento ,. quo gau-

dent ufu libero rationis, deítituuntur gratia

rj

TM

proximé fufficiente ad juft

q. 6,

;

ificationcm. li cg.

4

"q.zl

14.. Gratia fan&

ificans diüinguitur i'eafliterlab

1 if [

aGibus & habitu charitatis,]. cc. q.7, concl. t.

ET

15. Gratia formaliter fpectata confiftitin unio-

lts n

ne accidentali feu ordine aCtivo anime ad

bcudümy

actus fupernaturales impreffoà Spiritu fan-

wmaly

&o. l. cc. q. 7. concl, 3.

UT

16. Juítificatio fit per formam inhzrentem, 1

.

h

cc. q- $. qq. r,

Vr lm

17. Impoflibile eft, poffe dari gratiam fan&i-

tl

ficantem fine amicitia Dei. l, cc. q.8. qq.2.

18. Charitas perfecta in nullo (tatu dari pot-

at

eft (ine remiffione peccatorum. l. cc. q. 8.

T.

gq. 3»

j d

19. Gratia fandti

)ficans creatur, & fofmaliter'

(

loquendó recipitur in potentiis animz. l. cc;

k op

q- 8- qq. 4« 5*

i

20. In Sacramentis inzqualiter difpofitis con.

ii

fertur inzqualis gratia. l. cc. q« $. qq. 6.

L(H' (

j

*.

2I,

:

L NON

,-'s'cff

21. Absque fpeciali revelatione nem

o poteft,

T

- effe certus,' fe effe in gratia. l, cc. q. $. qq.7.

st

22. In nullo flatu peccator poteft juftificari

Ti

p

- fine infüfione gratie proportionatz illi fta-

ghur u

zui, l. cc. q. 8. qq. 8.

23. Peccatum a&tuale non poteft à Deo te-

um

s Droatun.

mitti fine ullo a&tu interno peccatoris, l.cc.

,

q. 8. qq. 9.

('v

n Turca

24. Inter motum conttitionis vel dile&ionis per-

m

fecte , & infufionem gratiz fan&tificantis da-

Hmo,&e

[

p

; tur mutua naturz prioritas. l. cc. q. 8. qq. 10.

2y. Infufio gratie & remiffio culpe eít una

amfen

mnutatio ex parté Dei, l. cc. q. 8. qq. 1 r.

tum &de

26. Ex parte Dei prioritate rationis prior eft

eOnianan

.infufio gratiz quàm remiílio culpe; fed ex

iil &

parte hominis recipientis gratiam priór eft

s fl

remiflio cul

m f

- ilaggs.1a-

pz quàm infu(io gratiz. l. ec. q.

t Crlinn

a7. Non omnia opera, quz non fünt merito-

EOY

ria, funt peccata, licet fint conjuncta cum

concomitante omiffione peccaminofa ordi-

r i

t ts

.nis ad finem ultimum. l. cc. q. 9, qq. 1.

Tl r

Fade. Adamus, Sacramenta. Poenitentia.

]qr g,

Gula. -

Hïrcüs ttl

??de.- Septem vitia

Capitalia,

"t o

fs (

Herefis, fu

dat[mmns , Pagamfmw,

T

Ócbisma,

I fj

1. LIeve/is cít error intelle&tas liber. & perti-

AUs

nax circa articulos fidei in eo , qui fe-

"n lg

mel religionem Chriftianam fufcepit. Z2 Tr.

3 s

du

i dä Dec:nl. pátt. 1. Difp. 1. f. z qq. j.

2. u-

[

"n

i

FFL

il)neu !

1

h

a. Judaissmus eít error intelle&tus in iis qui

fia, LCr.q

1

l

'.',

l

poíft promulgationem Evangelii ,negando

d

l

ii

. Chriftum inhzxrent legi Mofaicz. l. cc. qq 4.

"Ut l

3. Paganifmus eft ercor intelle&us in iis, qui

admittunt plures Deos. 1. cc. qq. 3.

M ä DCO:

4- Schifina eft exror intelle&us in iis, qui ne-

atyrg

gant Primatum Jurisdictionis in Papa. l. cc.

( Oqqe 7«

At

y. Religzo Tuvcarum elt' erronea. Religio ex

W:zndsd

]

Judaismo, & ex hzre(i Ne

MA

1

R

ftgriana tnixta, l.

I

Wi

cc, qq. 6.

Ui g

6, Herefis gatevialis eft error intelle&us circa

g

]

articulum fidei in eo, qui profitetur religio-

LT

nem Chriftianam , fundatus in i

9 tdpo

gnorantig in-

vincibili. l. «c. qq. 8.

QD j

^H Haerefis formalis et error intelle&us circa

qriie l

articulum fidei in eo , qui profitetur religio-

nem Chriflianam , fundatus in ignorantia

n funt t

vincibili. l. cc. qq. 8.

k emnjan

8. Hzrefis 5o/ftiva eft pofitiva affirmatio arti-

m

culi hzretici; hzrefis zegativa eft füfpenfio

(

w

judicii- circa articulum Catholicum. l. cc.

od

qq. 8.

9. Hzrefis tolerata eft , cujus affecle liberé

poffunt converfari cum Catholicis in nego-

tiis profanis fineulla poena legum Civiliurm.

l. cc, qq. 8.

I'PW

10. Hzrefis zzerza eíft error hereticalis non

slie tf

manifeftatus figno externo. Hzerefis exzerza

jho t

terno.

eft error hareticalis manifeftatus figno ex-

j

Harefis pullica eft , quz velactu de-

ducta eft ad forum externum , vel tam no-

LGqq'f' i

J

M

j

toria »

Judex geff.

toria, ut ctedatur proximé d

byülm ! i

gduce'ndaï l

;s, iO

cc. qq. $.

1I. Ab hzrefi me

re interna poffunt abfolvere

Pn'va[fü Átp

il

omnes confeffarii, non autem ab hzrefi exe

terna, fed ejus abfolutio refervata eft l'apz

li

vel ubi Papa non poteít adiri, Epifcopo. l,

cc. qq. 9. Vide Tr.

!

jg ag

12. Non folum dubitans in fide dubio þofïtivo,

r C

hoc eft, affirmans dubietatem articuli Ca-

i. Ond.

tholici, fed etiam dubitans dubio negativo,

hoc eft, füfpendens judicium circa articu-

fclr ii

. lum Catholicum practicé loquendo incurrit

sbl

hzrefin. l. cc. qq* 10.

Disconum

13. Ad incürrendam herefin fufficit & requi-

frenbor h

ritur ea pertinacia, qua errans fe refolvit ad

s Otdi

negandum perpetuó affenfum Ecclefiz circa

gwrm «

,articulum. l. cc. qq. t1.

w íte

14.. Ignorantia vincibilis ; fi fuerit graviter cul.

odf v

pabilis culpabilirate mortaliter peccaminofa,

f

non excufat ab herefi. l, cc. qq. 12.

ib ]

1j. Pro hzrefi meré interna nulla conítituta

Qp

eft poena; pro harefi autem externa lara eft

i

,poena excommunicationis latz fententiz &

Niniti

; refervatz Papz. l. cc. qq. 13..

hu) fttj

16. Talis tamen excommunicatus non eft vi-

qnte die.

tandus, nifi fit perfonaliter denuntiatus. 1.

LUf

CC. qq. 15. n. 4.

!

idtsi

17. Qui figno externo prodidit fuam harefin ,

ex €o die pofít fententiam declaratoriam cri-

lt d

f

^

minis privatur omnibus beneficiis, l. cc, qq.

lAf

13. n. j*

4

"ii

onfiícatio

Bl 1

18. l/ï'li.æ poenz hæretiþorum funt.c

. bono-

Ini MW

4db (o) 530

bonorüm, irregularitas, infamia, irregu

la-

Mj

ritas, incápacitas teftandi aut fuccedendi,

RLT

privatio fepulture in loco facro, degra.

(j

Effmm

dj

' datio &c. l. cc. qq. 13. n. 6,

[

ll!l, EP

Ifmpg

- Hhore Canonice.

li

tj

i. Jam antiquitus Clerici tenebantur recitate

tf (

Horas Canonicas etiam privatim, Zz ZYa&.

Wgztim

de Sacr.. Ürd. S. 15 q«1,2. 3. 4 ^

ttin,

3. Hzc lex obligat füb gravi. l, cc; q. 7. .

LA

3. Íncipit obligatio à mómento Ordina

,

Sub- Diaconum, l. cc. q. 6.

*

tionig iü

[

4. Tenentür hac lege etíam Beneficia

ti üecäum

t5

in Sacris Ordinibus conftituti, l, cc, q. 8. Id«

n las

que verum, etfi vacent ftudiis; ac benefi-

cium non fit curatum. l. cc. q. 9. to.

tl gfavita;

$. Beneficiatus nón recitatis Breviariüm tenés

( n

tur reftituere fructus, etiamfi beneficium fic

TT

tenue ; nec licet; eleemofinas antea fadtas

ul d

D nl

computare pro reftitutione. l. cc, q. 1110

12.^13.

d b

&, Non fatisfacit precepto recitansifimul Matu-

[)l

tinum tempore vefpertino pro currente &

um

fequente die; aut recitans in Dominico Offi-

T

cio Officium de Pafchate, l, cc. q. 14. 15

ilimhrt

7. Impeditus à recitando toto Breviatio tene-

tur faltem ad partetm, l. cc. q. 16. -

Cutrnt

$. Cletici fruentes penfione vel ftipendio Ec«

ffü& L lu f

. clefiaftico tenentur recicare Oflïc:i.um-j B, Vir«

ginis. l, cc. q- 17. 34-

y a

M2

s. Rdli-

(o) $«

9. Religiofi tenentur a

d Breviarium ,. licet nec-

-qag re

dum fint conftituti in Sacris Ordinibus. 1. cc,

D pn'm

q. 18.

inpi

1o. Omiffio unius Horäe, vel partíis uni Horz

gt

zquivalentis, fufficit ad conftituendum pec-

jfri l

catum mortale. l. cc. q. 19. 35.

rratos.

1L, A recitando Breviario excufat!gravis in-

g m

firtnitas, quz timetur aggravari vel tardius

a t

fanari. l. cc. q. 20.

J i

12. Omiffiones Breviarii ex caufa voluntaria,

v. g. ex inebriatione vel projeCione Bre-

t ht

fratus aute

viarii in mare, reputantur in peccatum,

quamdiu non füfficienter retractatur culpa.

2 dnec

B

1 cc.q;.àa1.

|Him bb

13. Peccat mortaliter, qui ex propofito per

integram Horam Canonicam evagatur ad

du D

contraría orationi, l. cc. q. 22, 2 f.

n

LXTT

14. Daturtriplex attentio , zzazeria/is ad verba,

Spiritualis ad fenfum, Gezeralzs ad Deum,

hr

Sufficit materialis ad fatisfaciendum prz-

Wïü, W,(

r

cepto quoad fubflantiam , ne debeat reiterari

&U

Breviarium , requiritur tamen attentio fal-

u

tem Generalis ad fatisfaciendum pracepto

V Matuiy

quoad modum, ut devoté recitetur. l. cc.

hs | c

q,. 25. 24* 25*

NU dA

Vinitra

1j. Peccat mortaliter , qui cum recitatione

Atim d

Breviarii conjungit actionem. incompoffibi-

lem cum devotione interna. l. cc. q. 25. 29.

A g

16. Non datur obligatio audiendi feipfüm in

recitatione Breviarii. l. cc. q. 26,

A tre

REU

17. Licetinvertere Ordinem Horarum ex cauía

M q' 3j

rationabili. l. cc. q, 27.

18. -Ufus

rþ Mlut, (

lum, |

i

ag O P

*Oldjm

A

18. Ufus Breviarii Romani in Dicecefin Augu-

ftanam primüm introdu&tus eft anno 1610.

Pl UHIHD

l, cc. q. 28.

19. Affignantur media conferv

Ts t

.

andi devo;ionem

füb Horis. l. cc. q. 30. 5t.

20. Ordinatus in Sub-Diaconum tenetur ad

Áb

T Y as

eam Horam, quz poft Ordinationem cele-

bratur in Cathedrali. l, cc. q. 32.

r

Wt

A1. Privatus injuflé fru&ibus Beneficii, ra-

n

N]

J

tione Beneficii non tenetur ad Breviarium.

la

Privatus autem jufté tenetur ad recitatio-

ts

A

nem, donec pofleffio Beneficii transferatur

in alium. l. cc. q. 35.

I p

242. Étiam habentes praftimonia tenentur re-

D eng

cirare Breviarium. l, cc. q. 34-

Uf

23. Omittens ex petulantia in quavis Hora par-

irülradv

tem, ita ut omnes partes xquivaleant uni

lrl

Horz, vel omittens fic Vefperas in Sabbato

hr

San&o, peccat mortaliter; fi fiat ex negli-

db

gentia , non eft peccatum mortale. l. cc. q.

nn at

374 36.

[

enltn nf

24. Matutinum & Laudes conflituunt duas

H dl

Horas, 1. c. q. 57.

25. Tenetur ad reftitutionem , qui omittit Bre-

viarium ob infirmitatem ex ebrietate con-

cumwiuüïmï

m ia

tra&dtam , nifi efficaciter retractet culpam,

^

o

l. cc. q. 38.

46. Non tenetur ad reftitationem , qui reci-

ii 2

Á

tat Breviarium cum voluntaria

Qi&ta&ione.

];:66..9..39.

üruumáo

m ornittit exiguam pat-

27. Nec ille, qui fglü

3

cm

lch"

|

43 ) Be

tem Horze, tenetur ad reftituendam partem

i pfOb'b

ii a

correfpondentem. ]. cc. q. 4o.

28. Qui omittit ubam Horam vel unum No-

findone;'

&urnum, vel plures, tenetur pro fingulis

Tutcrme?"

Horis vel Nocturnis reftituere totidem par-

tes decimas fructuum correfpondentium diei,

1quaw's rat

« €06 q441.

i

fs C

frim Denur

23. /Egrotus; fi non poffitrecitare totum Bre-

, Viarium , & nec poffit recitare partem fing

ipanm,

ij d ont.

incommodo

$ 42

, nec ;;necur ad partem. l, cc

r

nl

n pimun.

30. Non excufatur à recitando Breviario, qui

hf at

non habet aliud motivum, nifi quod alío-

geMantinu

quin non poffit commodé vacare ítudiis, l,

vih af

.€€. q. 43.

t4fit

31« Si recitatio Breviarii impediat à przpara.

w

tione ad concionem , Catechefin, audien-

. dis confeffionibus

» €Xcufatur fic impeditus.

I

l. cc. q. 44,

DX

32. Carens Breviario vel coecus, tenetur ad

, partem , quam fcit memoriter. l. cc. q. 4f^

33. Qui noón poteft recitare Breviarium (ine

Ti li

.focio, tenetur recitare cum focio, (i talem

facile inveniat finc illius inc

s

ommgg-o. l. cc,

q. 46.

^ lgt

34. Pro canfa difpenfationis fafficit qualibet

notabilis incommoditas, l, cc. q. 47.

35. Parochi habentes mane concionem , Sum.

ihhhnh(

mum Officium , tempore pomeridiano Cate-

chefin, & folennes Vefperas &c. mereren-

3)hOC€R

Tl

tur difpenfari, (j habeant períonalem diffi.

36. Qui

hh&&

cultatem, l. cc-ï 489 -

aboRe

;füdïm h

360

-Qui probabilius judicat, fe jam recitáffe

H

oram, aut obliviofus concurrente quavis

: nj

! p ED &

levi ratione, pón tenetur repetere. l. cc. q.

49*

1

Tib

37. Interrumpere Ho

ras in quovis Pfalrco licet

Ül

ex quavis rationabili caufa. l. cc. q. 5o»

38. Extra Chorum datur obligatio recitandi

t

Officium Defunc&torum in Commemoratione

t p

animarum, & in diebus Rogationum Lita-

R ll fü

nias; fed non datur obl gatio recitandi pfal-

mos Graduales, & Poenitentiales, & Offr-

] g

cium parvum B. Virginis. l. cc. q. f1.

ccatum , dicere Miffam

g

39. Per fe non eft pe

ia n

ante Matutinum & La

udes , nifiid fiat paffim

fine ulla caufa rationabili ex mera pigritia.

l, cc. q. 52. in quo foret peccatum veniale.

tim

* CC.

X

hdíny «t

icimi

Fhypocrifís.

, t

Vide. Septem vitia Capitalia. $. /uperdia.

Eypotheca.

lt

ts

szde-. Pignus.

Vg (

. Taciantia.

VM

Jde. Septem vitia C'apitalïa. g. fuperbia.

af

l

ddololatria.

o

yrone

——

"j

1. Idololatria eft adoratio creature tanquam

vl

Dei, hoc eft, tanquam habentis in fe vim

opitulandi ex fe ipfo independenter ab alio.

& m

2. qy. l6

(ngen ?

In Tv. de Decal. Iäd

rt. (.Dijþt 2$

2. ldolo-

m

4

2

*3 o ge

2. Idololatria materialis eft adoratio creaturz,

QKEH[ lïlle l

jrd o

* quam invincibilite

qq. 2.

i

r jwudicatldffe Deum. 1. cc,

mrgcntesv

3. Idololatria formalis eft adoratio creaturz ,

]wnc flli 4

fumre )

quam vincibiliter ex füo genere judicat effe

. Deum. 1. cc. qq. a.

vjf

À

Qu

[nt 1

E [uv

Jéjunium.

sb u

vllgriox

1. Jejunium Ecclefiafticum eft abftinentia ab

Ánt ia t

efu carnium & à refeclione duplici. 77 7r,

gl d

de Decal. Difp. 10. 4q. 1.

dineetalit

2, Ad fubítantiam jejunii Ecclefiaftici potiüs

ll us

| pertinetab(tinentia à duplici refe&ione, quàm

Ti prïmum.'

ab efu carnium. l, cc. qq. z.

3

ET

3. Difpeníati ad efüm carnium ratione infirmi-

fi, i cu

.tatis-poffunt prefumi effe difpenfati etiam

tv ld

ad fecundam refe&tionerm.

$i autem fue-

V t

rint difpenfati ratione indifpofitionis refpe-

totdd. h,

&ive ad cibos efüriales, aut fi difpenfatio

TT

eft localis, non eo ipfo funt difpen(ati ad

Q n zli

fecundam refe&tionem. l, cc. qq. 3.

-tr od

4* Peccant mortaliter, qui in difpeníatione

"ais

Dicecefana ad efum carnium tempore Qua-

dragefima ob inolitam confuetudinem fu-

'«*:ancr 0b

a

munt fecundam refectionem. l. cc. qq. 4.

^ Der

f. Difpenfati in Quadragefima ad efüm car-

Jtpn r

nium poffunt die Dominico etiam in fecunda

"t hn

refe&ione fumere carnes, l. cc. qq. j.

d

6. Illi omzes €? foli vatione laloris eximuntur

]

|

emnon

L

!

j

UT

j

à lggg jejunii , qui per unam refe&ion

Wam

poffunt

| .æg d

- poffunt fine notabili debilitatione virium ani-'

tD M

mi vel corporis decenter obire füos labores

actu urgentesvel brevi imminentes , exobli-

V t

gatione fuüi ftatus debitos, l. cc. qq. 6. -

j

7. lli ozues €' foli vatzome itiuevis eximuntur

àlegejejunii, qui non poffunt füb una re-

" fedione fine notsbili debilitatione virium

animi vel corporis decenter obire'fua ne-

gotia adu urgentia vel btevi imminentia,

Si enim

Ut

j

L

€x oblgatione íui ftatus debita.

uj

]

|

effent itinera tantüm voluptuaria, non exi-

j

l k

:

merentur, l. cc. qq. 7.

'

*

.. Fatione etatis eximuntur á lege jejunii pue-

Mil pm.

ri & puellz usque àd-.annum atatis vigefi-

i

mum primum,^ Sexagenarii verÓ, vel al-

Xine jfe

terius cujusvis fenii, non eximuntur à lege

jejunii, nifi concurrat füfficienter excufans

V

motivum laboris vel infirmitatis. l. cc. qq.8,

Y n :

9. Lex jejunii Ecclefiaflici obligat füb peccato

oitnnis n

mortali. l. cc. qq. 9.

WT

Ic. Illa eft gravis zzateria quoad fractionem,

v at

quz in zítimatione morali zquivalet mode-

1

rate/ refeCtioni ordinarim. ^ Levis materia

T

€ít, quz ita excedit neceffitatem naturz ad

pau

decenter obeundos labores , ut tamen non

Ym

pertingat ad menfüram moderatz refeGtionis,

TE

Licita materia, quz extra refectionem uni-

"TET

cam non excedit neceffitatem naturz ad de-

etim t

center obeundos labores ex obligatione fta-

tus debitos. l cc, qq, 10.

. qu

I1. Non licet ia collatione fumere cibos cali-

jyir at

nodum refe&tionis ordi-

foCäiOUCF?

dos preparatos ad1

F/

M g

nariz,

$ c) fe

pariz, nifi in cafu vel individuo particula«

deo fl

Y

ri excufer neceffiras ad fuos labores decen:

gaquim)f p

ter obeundos. Hic neglectus quoad quali-

tatem ciborum eft peccatum veniale. l, cc,

du

qq. 11

544

11i. Non eft illicicum, in collatione permiíce-

m p

i p

re aquam cum vino , vel alio liquore, l, cc,

D

«ntinli

qq. 12,

33. Non licet, in vigilia Nativitatis, Pafcha-

PT

d lum

tis, vel Pentecoftes fuümere collationem

lautiorem , nifi excufet difpenfatio Pontifi-

qe p

(udig

cia in loco particulari , vel confuetudo ge-

neralis in aliqua natione vel religione. 1, cc.

d od

!

:

D

qq.13-

14. Quantitates pafvæ, fzpius per diem fump-

haloin af

t* poffunt excrefcere in quantitatem gra-

1itrapona

vem fufficientem ad fra&tionem jejunii. l, cc.

as od

.?

*

ii

15, Qui femel fregitjejunium , totiesde novo

d

peccat mortaliter, quoties eodem die fumit,

PT

. quantum fufficit ad. jufiam refeQionem. 1.

dium, pöü V

,€€. qq- 15.

Tat d d

16. Difpenfatus ad eum carnium ob in

difpo-

firfgrcndum |

fitionem ftomachi ad cibos efüuriales , pec-

Münere ir

cat graviter, fi ibi fimul apponi faciat ci-

C5 d i

bos efüriales fibi non falubres, ve! carnes

Eï'h CCI qqc

non fzluübres. l. cc. qq. 16.

lg d

17, Qui tranfit in aliam Dicecefin figendi do-

r

micilij causá ubt Pafcha celebratur odtiduo

citius vel tardius, pote(t & tenetur fe con-

LT

formare illi dioecefi, Sed qui folüm tranfit,

]

debet fe conformare fux Dioecefi. l. cc,

-8.

N

qq: —17.

]

lil

Wt

Y

18. Quando Feftum S. Matthiz incidit in diem

LT

Cinerumn, vel precedentem diem Martis,

lj Qd

!

! Wi

í

relinquitur Epifcopis poteftas , ordinandi

E

anticipa&ionem jejunii; fi videatur ex

;

bilius. l. cc. qq. 18.

riqne ]i

. Licet non fit prefcripta certa hora prore-

li

fectione, peccaret tamen venialiter , qui

íine rationabili caufa notabiliter anticiparet

i bj

horam undecimam. l. cc. qq.19. Licitum

^ ione

tamen eít, fümere collationem in. meridie;

Ms

& vefpere prandium. l. cc. n. 2.

Ut

20 In Quadragefima :non licet, convivia no«

dl

tabiliter protrahere ultra duas horas, 1. cc,

qq. 20«

Sptt a

a1. Prandio in eftimatione morali

1ia.m claufo

at

non licet apponere nova fercula.

2) Inter-

nj

rumpens prandium caufà obedientiz vel ne-

ceífarii negotii licité redit ad prandium. 3)

y tl

capta jam ac claufa juftarefect'one , & cap.

lm d

ta firma refolutione non redeundi ad pran-

n vt

dium , poft tempus notabile non licet va-

J

u

riare & redire ad prandium, 4) fi prandium

niun d

!

l

!

differendum fit in ferius tempus, licet ma-

ne fümere pàrum aliquid cibi, fi exigatne-

ys ht

ceffitas ad decenter obeundas fuas fundct

appml i

:

igä

nes, l. cc. qq. 2t,

äme] Wk* v

22. Non licet dividere juftam refectionem in

h

"

duas incompletas, nifi excufet necefftas , v,

o &t

n'

g. itineris, paupertatis, ubi non poteftha-

m

t o

beri una juíta refectio, l. cc, qq. 22,

23. Sola potatio non frangit jejunium. Si quis

y l

nf

Diec

f9.

l)

tamen frequenter per diem fumeret

pocus

lenta

—

l

" EON H

J al

lenta valde nutritiva & fatiativa absque exl-

ais p

gentia naturz ad eludendam arduitatem le-

i p

gis Ecclefiaftice , peccaret mortaliter. Hinc

slhoe i

frequens fümptio Chocolatz extra tempus

zi p g

refectionis & collationis non caret peccato.

jiamdnia

l cc. qq. 33.

quyio d

24. Ad potum extra tempus refectionis non

jj nl

licet.fumere plus panis, quam requiritur

ii

adhoc, ne noceat hauftus, l. cc. qq. 24.

du lg

2f. Fumare tabacum licet; comedere autem

t i n

poma, limonia, uvas non licet pro fedan-

da fiti, quamvis liceat fumere fuccum inde

epifonsi

um Qu

expreffum. l. cc. qq. z5.

st iif

26. A jejunio. excufantur, 1) fauperes , qui

ta veidt

regulariter non habent fufficientia efculen-

2 Q

ta pro honeíta unica refectione,

2) Jacar-

*s ítm

cerati ob eandem rationem. 3) fericlitantes

tU nl

de gvavi damno fanitatis vel alterius boniex

ii W

jejunio v. g. qui non poffunt dormire fine

fecunda refectione,

aut qui non poffunt

Tierun

aliàs lacrari füam fuftentationem.

t d d

4) gra-

vide jam expleto quinto menfe gravidatio-

;ti tim g

t cintn

nis & la&tantes. l. cc. qq. 26.

lt r

: 47. Non excufantür tamen nifi in cafu parti-

culari concurrat. aliud motivum | excufans,

t

Lt

1) puellz nobiles ratione formz fervandz.

2) nec barbitonf;res, 3) nec fcriba. 4)nec

A. hI

fatigati ex opere illicito vel voluptuario,

mty

$) nec conjuges tituló exigendi debitum. 6)

t &

nec fe flagellantes , crucem bajulantes, vel

At

alteri operi pio indebito vacantes. 7) nec

R

monachi vel :nufici ratione Chori.

l, ; CC-

H'I ntC, CIPI )-

28.

qq. 26, n 2.

:

2

358 (o) iaæ

*Squel 48. Datur obligatio abümendl à lacticiniis in

r

ltatg

omnibus provinciis, in quibus ea confue-

TmomhrerH

tudo à primzva íua converfione, aut per no«

? qu y

vas leges introducta eft.

In . Germania ta-

1 gt I

men à prima gentis converfione ea coníue-

tudo introducta non fuit. l, cc. q3. 27. Hínc

Mi

ea exemptio eít potius nationalis ac perfo-

u T

nalis, quam localis, in germama. In Tva&t.

de Leg. $. . qq. 11.

"4

T g

29. Contra legem abftinentiz graviter pec-

cant, qui fine ullo motivo rationabili ex

r

n

mero paílionis impulfü etiam parum carnis

comedunt.

Qui autem ex levi aliquo. mo-

tlvo, fed infufficiente

parum comedlt »

Wmv

tantüm venialiter peccat.

Parum autem di-

ff d

citur, quod non excedit quartam ju(lz re-

ln il

fectionis pattem:.

Qui autem de carnibus

. )

parum comedit ex cauía veré rationabili ,

d lr

omninao non peccat. ], cc. qq. 38.

f dorr

3o. Itinerantes, fi non poffunt commodeé ha-

qi wj

AUONVT.

bere alios cibos, licité vefcuntur carnes ;

uti etiam pauperes refiduas divitum carnes

mojhgni

A

in die cinerum, l. cc, qq.28.

31. Affertur Breve SS. D. N. Benedi&cti XIV

FULT

de obligatione ad unam refectionem, quan-

potm d

do di(penfatur ad efüm carnium. l, cc. iz

fomi m

Différt. cap. 1. 4.

f )

32. Afferuntur fimilia aliorum Summorum

u

Pontificum & Epifcoporum de hac re de-

und g

ereta, ]. cc. cap. 2. 3.

b ;ulantm

33. Effugia contra hanc obligationem refellun-

vmntes l

tur, l. €c. cap. ;.

f Chon'

34

*-*ä*?(o)äa-

TE

,34. Una refedtio in jejunio femper fuit requw i

gj vl

fita ab Ecclefia. l. cc. cap. 6.

faenuam'

37 Lex jejunii femper obligavit fidelesin con:

M &

Ícientia. l. cc. cap. 7.

duenet D6

36. Dxfpenfauones generales in Dicecefibus à

.ICCW]

refectióne unica repugnant finibus à Deo &

l

ab Ecclefia praftabilitis, l. cc, cap. 8.

hs drmáni

37. Eram fexagenarii obligantur ad unam re*

sj r

fe&lonem, nifi concurrat in parti. ulari indi-

itonitantet

viduo alia caufa excufans, & confuertudo

conttratia habenda eít pro corruptela. l. cc.

il d

Cap. 9.

dint D

$. Hzc fola eft optima quoad modum Jeju»

atj

nandi regula: Quisque tenetur eo modo je-

vt

junare, quem vires admittuntad functiones

i n

fuas decenter obeundas. l, cc. cap. to.

tdes

fitem.

lgnomntm

ts n

1 Fancibilis et , quz potuit & debuit depo-

ni, nec adhuc eft fufficienter

fetractata,

gtl

pigi w

Invincibilis eft, quz vel non potuit, vel

fs 1

non debuit depom P

vel jam füfficienter

eft retradtata, Zz TY. de a&f óum. Dpr 2«J-t.

derati

t f |

qq. 4: 6 & . 2. qq. 4.

2. Ignorantia vincibilis retraZatur fafficienter

E

per propofitum de (e efficax affümendi me-

m erm

dia efficaciter de(iroctiva ignorantiz, l. cc.

A ufpel

$.2. qq.3.4. Et i2 Queft. szþut. q. 1.

lm ET

conci, 2.

"t j

4. Ignorantia craffa eft, quz otitur ex vinci-

Má

blll negle&tu mediorum obviorum, aut pa-

[

Wene

. tatu facilium. l. cc. $. 1 1. qq. j.

&Qiy

4. Igno-

"

:

:

«pog

m "

j. Ignorantia JffZataeft, que oritur ex

j

E

ftudiofa voluntate evitandi media aquiren-

Vl

di (cientiam. l. cc. $. 1. qq. f.

$. Peccata ex ignorantia vincibili necdum

lD

fufficienter retractata. funt peccata forma-

Qu

lia. l. cc. $.2

;

q. I.

: qq.2. €? 22 Quaf?, Dz'/þutatü;

-

| Cäp lj S»

n

6. AGus humani procedentes ex ignorantia

Yi

. venialiter peccaminofa |poffunt (imul effe

1 fieng

concomitanter meritotii. l: cc. qq, j.

Wil

7. Non poteft dati ignorantia invincibilis de

exiftentia Dei. l. cc. qq. s.

X t

VU 6 t

8. Nec circa prima principia aut praceptapri-

iniavia legis naturalis, l. cc.. qq. 10.

üntad fj

9. Poteft tamen dari ignorantia invincibilis

cc' capx lw

circa leges pofitivas humanas & divinas &

i

circa precepta /eeundaria ae mediata legis

naturalis, — Secundaria ac sediata dicuntur,

& d

r p

quz tnediante ratiocinio eruuntur ex primis

principiis vel preceptis primariis legis na.

n p

| n bb

turalis. ]. cc. qq. 10. 11, & qq. 6. 12. 13.

1o. Ignorantia invincibilis excufat in quzflio-

1

ne facti tam in foro interno, quam externo

.lce. qq. 15.

Ri at

11. Eadem excüfat à poena. v.g. Excommuni-

nl t

mqyrat u

catione fuüfpenfione &c. l. cc. qq. 14.

I2, Eadem excuíat ab irregularitate ex deli&to

; BI/W' qæ

non tamen ab irregularitate ex defecta, l,

cc. qq. 16.

l

)

d v

13. Non tamen excufat à reférvatione cafüum

un, 4

nec ab impedimentis matrimonii. ]. cc. qq.

1j. M^

140 Ea'

[

l

o g

14. Eadem nec excufat à refticutione quoad

ybtem ]

ETU

exceffum damni illati ex culpa theologicé

u Ü [rti

gravi, licet excufet quoad exceffum damni

iL

illati ex culpa theologicé levi, niíi quis te-

neatur ad przítandam culpam etiam. levem

sf r

aut partiendum damnum. l, cc. qq. :8. 19.

aj «t

1f. Confeffarius tenetur 3dmonere pocniten-

r etum

i poffen'orää

tem , fi in eo deprehendat ignorantiam le-

gis saturalis vel diving, de qua dubitari po-

n J;

teít;. an fit vincibilis vel non. l; cc. qq. 20-

a Iprt

16; Ad hoc, ut actus procedens ex ignoran-

t dimnam,

tia vincibili, fit peccaminofus, non requi-

itrt p

ritur in ipfo a&u auctualis advertentia ad

urem du

malitiam actionis vel ignorantiz. l. cc. qq. 7.

allla.

17. Omnes, etiam docti, debent fibi timere

tiliyma

ob peccata igaorantiz, l. cc. qq. 8.

ithum t

At 00 ve

18. Enumerantur caufz, nga, & remedia

confcienriz fcrupalofz, ]. cc. $.. qq. a. 3. 4-

im u

gtl v

Inpedimenta [mpqgiimtia m;ztrz'ï

Ils vll

20ntt. .

dv t

I

Lt d

1. Sacvatum tempus, quod durat ab Adventu

usque ad Epiphaniam , & à die Cinerum us-

rl t

f lt

que ad OQavam Pafche, tantüm prohibet

folennem benedi&ionem, & alias folenni-

^ t itge

tates nuptiales; Non autem prohibet bene-

*&ft m

di&ctionem non folennem accedente licentia

Ftt g

Ordinarii faltem przfümpta, ubi expreffa

M t

haberinequit , & urgeat neceffitas. /z Tvad.

Q.'Uu l;,Si

de matrim, S. 3. 2. 3-

"t tper

eft cele-

» Vetitum Ecc!eüæ prohibere pot

. bratig-

! gml

[j

]

4 (o) Ea-

UM

CUJpa [

! — brationem nuptiarum non folüm ob retecta

- priora alia fpocfilia, vel impedimenta, fed -

j fXthfum dliï :

ag

edam ob íccutura gravia ícandala, diffi-

dia &c. l. cc. q. 4.

if [

3. Spon/alia priora non folvuntur

per pofte-

.cc.*qu; J "

riora jurata. l. cc, q. 6.

Wt g

, Neque etiam folvuntur per pofteriora, et-

vt r

fiamfi pofterioribus acceflerit copula, vel

Mdigy,

imprzgnatio. l. cc, q. 7. 8.

tss

y; Si tamen impregoatz non poteít aliter re-

n

farciri damnum , nifi per matrimonium, &

"P["M m

illa nefcivit priora fponíslia , impregnans.

l ; jet: m

tenetur eam ducere ex do/o,

quo rccigujc

L priora fponfalia. l. cc. q. 9.

imis 6 Sponfalia per matrimonium cum tertia per-

C

fona initum tantüm fuüfpenduntur usque ad

obitum uxoris vel mariti..l. cc. qq. 10.

u &

Mi .. P'otum perpetuz caftitatis, non nubendi,

ingrediendi religionem , recipiendi. facros

IT

" Ordínes reddit matrimonium illicitum; fed.

fra&o voto non nubendi licité confummat ,

& petit debitum conjugale. l. cc. q. 11. 13.

hr 34f

j dfone o 8.

Contrahens tnatrimonium. com voto per-

petue caftitatis vel füfcipiendi facros Ordi-

ao

nes, vel ingrediendi religionem , tenetur -

gt

abítinere primo bimeftri ab ufü matrimonii;

p p

& tentare ingreffum; vel fi hoc convenien«

od

ter fieri nequeat, petere difpeníationem ].

, Ui

u

CC, q. 12, 13. Si autem nolit petere difpen-

df i

.fationem, tenetur perpetuo abítinere ab ufu

^

*

"conju

g p

]. ec.

gii habens votum pe,rpefuæ' caftitatis.

N

W - Zadey gen

. Ligae

« ( B

». Ligatus voto non nubendi, ingrediendi re- . h

gnam:

igionem vel recipiendi facros Ordines fi con-

trahat matrimonium, tenetur mortuo cone«

m

juge abftinere à fecundis nuptiis l. cc. q. 13.

h

10, Qui poft contradaa fponfalia emittit votum

ingrediendi religionem , non tenetur primo

Mam rott

bimeftri matrimonii jam contradi tentare

9g pfO |

ingreffum. l, cc. q. 14,

du m

f& r

i n*

Imp.efdimmm a'z'rz'mmtz'k HiAtYIPIORIL.

nl conte

1. Impedimentum erroris circa perfonam

ims Ondin

femper dirimit matrimonium /z 7va&, de

E

qnatvimn. $. 4.q. g.

s o

TY

2. Etiam error circa qualitatem dirimit matri-

dum dirimt

monium , quando intentio contrahentis prz-

z Ordne

fumitur effe tacité a

:

q. 6.

!

lligata illj qualitati. l. cc.

FT

3. [n dubio , utrum intentio contrahentis fue-

hm

rit tacité alligata qualitati, ftandum eft pro

valore matrimonii. l. cc. q. 7.

rl

wmutor

4. Exiftimans erroneé, fe laborare impedimento

ttcopd

indifpenfabili, validé , fe

?

l. cc. q. 8.

d illicitfäcomrahic,

.AchuJa l

1 lts tm

Impedimentum cänditionis.

M M

f td t

1, Invalidum, eft matrimonium initum à per-

((, 01)

fonalibera cum mancipio ftri&te dicto,quando

*]e Q

ignoratur ejus conditio. 1. cc. q. 12.

i

, 4. Valet matrimonium inter mancipia ftridié

L I(W [

'13.

"

x d?&a, inita invito Domino, l, cc, q.

mþlül ll [

3. Va-

dhm h

« 0 We

msüldfnesg

3. Valet etiam matrimonium initum à 'man-

U r

cipio cum libera fciente illius «onditionem

fervilem. l, cc. q. 12.

Ts

J CC.

Impedimentum «voti.

At il )

1, Solum votum folenne caftitatis, quod eft

annexum profeflioni religiofaz: & (acris Ordi-

nibus irritat matrimonium. l, cc. q. 14. :

2, Huic ,Greg/or.ius XIII. addidit votum fimplex

Mi

Caftitatis in Societate JEfu. l. cc. q. 14.

! f

3. valide contrahitmatrimonium , qui füfcepit

facros Ordines (ine animo vovendi caftita-

Wt l:

tem , vel coactus per metu

m injufté 'inc;u('-

füm, l. cc. q. 15.

:

I i

tl

4. Etiam dirimit matrimonium in fufcipiente

facros Ordines in pueritia, vel cum igno-

Ti quds

rantia de anpexo voto caftlitatis. l. cc. q. 16.

Conttdls

Impedimentum cognationis carnalis.

l fndat

1. Impedimentum conf(anguinitatis fe extendic

M.

ad quartum gradum inclufivé, five oriatur

Qrrtaydt

ex copula licita five illicita. l. cc. q. 18.

Af

2. Regula computandi gradus confanguinitatis

in linea transverfía eft; 7o£ pradibus due

Al

pevfoue diflaut intev fe , quot gvadibus uter-

que vel vemotior diflat à commumi fffite.

,

l. cc. q. 19.

&

lim ii

r

3. De Jure Civili £o£ gradizus duz pe

ïf?lgæ di-

— Jüant intev [ó quot numerantur utrinque per-

( "-'

qancpl

Jóne usque ad commuuem flipitem ,. f

$

J ïz'p?'te

|

.. dempto, l. cc. q. ao.

m

[l q'

N2

4. ln

a)æ (C) f

fianem à

4. In linea re&a hoc impedimentum eft juris

ääwj

naturalis, fed tantüm usque ad

gradum quat—

qicae !

tum inclufivé. l. cc. q. 2:. 22.

acin fl

' f. Inlinea transvería hoc impedimentum jure

dyis b

naturali fe tantüm extendit a

n pl

dum. l. cc. q. 23.

ciliïprimgm gra-

juc

6. Contrahentes fcienter

in gradu codfanguï».

st

itatis vel affinitatis prohibito incurrunt

1 i.

ipfo facto excommunicationem. l. cc. q. 24:

deendent

g [b

Imþed;'mentuin cagnatianis fhiritualis,

ag adopt

1.Contrahitut rmó inter baptizantem & bapti-

mihptant

zatum vel inter confirmantem & confirma-

fniterd

tum. 2dó Inter baptizantem & baptizati

IT

patrem ac matrem.

3tió Inter patrinum ,

ia

& baptizatum vel confirmatum, ejusque pa-

5 N m

.trem .& matrem., l. cc. q. 55. Patrini autem

$, i |

' non contrahunt cogeationem inter fe. l. cc.

at s

2. Maritus veluxor própriam prolem baptizans

]

in cafu neceffitatis non incurrit cognationis

impedimentum. l. cc. q. 26.

n

3. Neque incurritur in tali cafu neceffitatis ab

Aiisdm

alio laico baptizante, fi id i

pfi cedat in p

judicium. 1. cc, q. 275.

* oim

PT

4. Neque incurritur à levante infantem.in

"6f a

baptifmo non folenni folüm materialiter, 1.

*5 m

'€c, q. 28.

n y

Impedimentum cognationis legalis,

i)onematril

1. Hoc impedimentum incurritur ex adoptione,

I l

etiam imperfecta, l. cc, q. 29. 32.

T.

* lu Cf

2, Eft

|

1

x3 o Be

mmc[fim

ïä

& Eft autem adoptio imperfeta. a&us legiti-

b

|

i

mus , quo aliqvis in patria poteftate exiítens

l

. authoritate inferioris Judicis ab alio aífu-

n

u

mitur in filium vel nepotem cum jure fuc-

: Pt

ceffionis ab inteftato , ita tamen, ut non

. tranfeat in poteítatem ac familiam adoptaue

.

1 Of

tis. l. cc. q. 29.

j [

3.Contrahitur 1mó inter adoptant

em & adopta-

tum , ejusque defícendentes in adoptati po-

Rn

teftate exi(tentes.

adó Inter adoptatum &

iU

adoptantis liberos tam naturales quàm legi-

timos in adoptantis poteftate exiítentes,3tió

äzantmwg.

Inter adoptantem & uxorem adoptati , ac

tmüaiy

viciffim inter adoptatum & uxorem adoptan-

dl &hlpä;;

tis. l. cc. q. 5t.

hter

4 In lineatransverfa fenon extendit ultraper-

WE

fonas hic numeratas , & folüm durat durante

, ag

adoptione, in linea autem re&ta , íe tan-

Vil

tüm extendit ad quartum gradum. 1. cc. q.

nb

33

m n

lmpedimekt;tm criminis.

'fu gt

- 1.Hoc impedimentum incurritur 1mó per adul-

d

terium cum promiífione reciproca matri-

monii.

2dó Per adulterium cum conjugi-

ln

cidio etiam absque communi confilio com-

nisit

plicis commiffnm , ex intentione ducendi

complicem. 3tió Per conjugicidium cum pro-

miffione matrimonii erga complicem conjugi-

!

j

cidil. l. 66,9.34..23» 36-

st

2, Incurritur etiam. ab ignorantibus impedi-

À

mentum. l, cc. q. 37..

M

N 3

3. Circa

í

3. Circa hoc crimen occultum difpenfat Peeni-

(

tentiaria Romana; circa notorium folus Pon-

qn j*

tifex. Si nuptiz differri nequeant, aliquando

f

ham&äb

locgs eft Epikis. l. cc, q. 38.

',mfmm jUCU[l

[] D dO. f

Di/þzzritaj cultás.

n

I. Matrimonium contractum à fideli cum infi-

mirinon

deli eft invalidum 1. cc. q. 40.

i, Vel

2, Matrimonium infidelium eft validum in ra-

sma a d

tione contra&üs civilis, l, cc. q. 41,

3. Uno conjugum infidelium ad fidem con-

Impedim

mOdints

. verfo, illo volente cohabitare fine contu-

meli? creatoris, converfüs tenetur cohabi-

vaudun

tare. l. cc. q. 42.

Auntm Con

4» Converfus ab infidelitate ad fidem tenetur

s d

per fe illam fibi retinere uxorem , quam

T. p

primo elegerat. l. cc. q. 43.

1040 uf

j. Uno conjugum Catholicorum apoftatante

n

ad Infideles vel hereticos perfeverans licité

n

inftituit divortium, fed non poteft contra-

ml

here aliüd matrimonium. l. cc, q. 44.

DT

6. Infideles conjuges, fi ambo convertahtur

t dtelt n

ad fidem, non poffunt coram parocho reno-

vare matrimonium, fed ea renovatio fit in

Id

füfceptione baptifmi. l, cc, q. 45.

"hai d

70 pro qny

JImpedimentum vis &9 metis.

1t Qf

i. Matrimonium metu injufto ad illud extor-

"ts d

quendum dire&é incuffo contra&tum eft in

Htl

utroque foro invalidum ; etfiamfi(it juratum.

m

l. CC. qo 48.

2. Si

t "j

x$ o f

Vg

3. Si tamen acceífit confenfus internus , eft

L

tantüm jüre Ecclefiaftico invalidum, l. cc.

jfeaur, ;J,'w

q. fo-

E

3. Si metus fu

erit incuffus indire&é, & inten-

À

tio metum incutientis non fuerit manifeftata

//

figno externo, matrimonium valet, Secu;

Edeh'cum'mg

erít invalidum. l. cc q. 49. .

!

4. Tale matrimonium revalidatur per novum

confenfum , vel copulam metum paífi cef--

ä*ü*lm'mn.

"M

fante metu. l, cc. q. 5 t.

TM

Impedimentum Ordinis,

"TM

J. Sacri Ordines. non dirimunt matrimonium

[

jam contradtum , quamvis precife ratum ;

fed tantüm contrahendum. l. cc. q,52. $3.

d fltnie

4. Id verum eft etiam in Ecclefía Grzca, in

lr«

qua conjugati ordinati poffunt etiam uti

matrimonio ante Ordines contfa&?f l. cc.

m g

qa 5-40

vfevat

. Non incurrunt

hocimpedimentum ordinati

n p

ante annos difcretionis , nec ordinati per vim

[

abfolutam , vel per metum gravem injufté

ac directé incuffum. l; cc, q. $. 56,

o at

r

Impedimentum ligaminis.

d ü*.*n.

1. Polygamia eít prohibita jure naturali abfo-

M

luto pro omni cafü, quo ejus deordinatio

nl

non corrigitur per bonum altioris ordinis

divinitüs declaratum. ]. cc. q. 58-

gl eyt

2. Ad contrahendum novum matrimonium re-

nim i

fltjms

qviritur & fufficit certitudo moralis de morte

. prioris conjugis, l. cc. 59.

(

3. Si

l

(

35 (0) E

f m

3. Si contra&o (ecundo matrimonio füperveniat

. DOtitia certa de vita prioris conjugis , datur

MT

Obligatio abflinendi ab ufu matrimonii &

redeundi ad priorem conjogem. l, cc, q. 6o.

Jggin

4- Si notitia füperveniens fit ftride dubia, da-

i fntat

tur jus reddendi & petendi debitum. Si

pl

autem notitia de vita prioris conjugis fit

PT T.

probabilior, prior conjux poteít licité red-

:fäm, fäf' gï»

dere, non tamen petere debitum. l. cc. q. 6r.

inày gnih

$- Si quis fcienter contraxit matrimonium vi-

initt.

vente priore conjuge, nec poteft. reddere

tmpedima

nec petere debitum,

Si quis autem contra-

a5 vo f

'Xit matrimonium ftante dubio de vita prio-

xindulte

. ris conjugis , & compats exiftit in bona fide ,

poteft reddere, fed non petere debitum, 1

.

edtud od

'nitsn p

€c. q. é1.

,.m'mwnjugim

j

Impedimentum publice boneff atis.

ïrid'm Wi

1. Vi hujus impedimenti perfona dcfpbnfata

TTL

prohibetur contrahere matrimonium cum

conf'anguineis fui

hyedinnn

fponfi vel fponfz in primo

gradu; nec fe extendit ultra

Y d

dum. l. cc. q. 61. 63. .

'primum gra-

Manpad

2. Non oritur ex fponfalibus invalidis de fu-

hia

turo, oritur tamen ex matrimonio rato in-

valido. l. cc. q. 64.

5latrimoniun

3. Necoritur ex

fponfalibuslconditïonatis b cc.

tht

q. 6j.

tl

4- Necoritur ex fponfalibus impuberum adepta

'" d d

pubertate diffolutis l, cc. q. 66. & $. r. de

Qu

Sponfal. q. 48.

fme n

yn Ori'

mDDlo[u

,3)53 (o)f B :

!mn

D

d

Jdg

$. Oritur tamen ex fponfalibus puberum mu-

ii

tuo conféníu diffolu-tis. l. ec. q. 66.

ml L [unm

Impedimentum affinitatis.

T dj

)

| m

1. Gradus affinitatis computantur hac regula:

lllo gvadu quzs eff affrnis amulievi altevius viyj

j QUj

t

:

d

"It

quoto gvadu eff cog[anguimeus illius vivo j ac

viciffim , 2l gradu eff affinis viro altevius

ffqg

-

i

QW

mulieris, quoto gradu eff coufaugutueus illius

W

mulher: Le/2:41.

j

UM Rj

V

Hoc impedimentum ex copula licita mulie-

| hi n -

ris cum viro /fe extendit ad quartum gra-

dum inclu(ivé : Ex copula autem illicita fe

Mil

ETU

extendit ad gradum fecundum inclufivé;

3. Affinitas non parit affinitatem nequidem per

novum conjugium perfonz affinis, l, cc. q.

hmfi

69. 70.

O d

4. Traditur tabula graduum affinitatis. l, ;:c.

q' 7'.

finmnis o

tig

$. Impedimentum affinitatis in primo graduli-

nez rectz eft juris naturalis, non autem in

d

. primogradu linez transveríz, l. cc. q. 72.

i

It

Wt

Impedimentum clandeffinitatis,

1, Matrimonium clandeftinum dicitur, quod

Vitoti

contrahitur fine prefentia parochi & duo-

rum teftium. l, cc, q. 73.

2. Non eft clandeftinum , quod eft contra-

honadey

.Xum coram parocho & duobus tefílibus

pl

clam (ine pre

ZN

v?i; denuntiationibus l, cc. q.

74-

J

N $

3. aro.

(

3 oO R

Ti

3. Parochus debet effe parochus domicilii vel

gm m

quafidomicilii faltem unius contrahentium,

l. cc.q.7;.

!

aririm 4

4. Valide aífiftit, etiamfi a

fïïfïat coa&üä , vel

u

j m

- fit excomunicatus , aut fufpenfus , velinter-

sl

di&tus, immo etfi necdum (it Sacerdos. l. cc.

ia l]bH

(« 7f

$

; iprit

stratot

f. Teftes debenteffe moraliter przfentes , non

tamen requiritur ut (int fpecialiter rogati,

ss fed tene

dummodo pro teftibus non affumatur con-

jv d CODU

m

fufa mulritudo prefentium in Ecclefia. l.cc.q.

i

i

;d

um l

76-

f Carbolc

6. Nomine parochi venit etiam Epifcopus Vi-

at f

carius Generalis, Vicarius parochi, etiam

t plürtt

temporalis. l. cc. 77.

100 Df

t dbos

7, Parochus vagorum eft quilibet parochus ,

in cujus parochia morantur. Ad hoctamen,

D]

ut mátrimonio vagorum licité affiftant, re-

i

quiritur licentia Ordinarii. l; cc.q. 77.

i

$. Parochus militum in abfentia diuturna Cu-

Q

rionis Caftrenfis eft parochus loci, ubi mo-

6 d.

rantur per magnam anni partem , non veró

ht [tent

parochus loci, in quo tranfeunt, l. cc. q. 78.

Q if

9. Diaconus ex commiffione Parochi non po-

"Atois

teft validé affiftere matrimonio. l. cc, q.79.

Wil

io. In teftes adhiberi poffunt validé etiam foe-

n

miaz , infames, perjuri; licité autem non

p

adhibentur, nifi circumfpedti, nec partia-

Dontis

les. 1. cc. q. 80o.

h T

II Valet matrimonium clandeftinum ín locis;

W

ubi Tridentinum non eft promulgatum. l. cc.

At

12. Qui

b

IT

E bj

i?'

—

12. Qui fe conferunt in locum, ubi Triden-

! fOUtrahgu

It

tinum non'eft promulgatum , przcife eo

animo , ut contrahant clandeftiné , vel cauía

negotiorum ad breve tempus , non contra-

" i

L Vl

hunt validé matrimonium fine parocho &

i

teftibus, l. cc. q. 82.

Wt

13. In loco, ubi Tridentinum fuit promulga-

tum, fed per hzre(in abrogatum, Catholici

"r?ftüf:s,nan

non contrahunt valide fine f'arocho & te-

R&

ftibus, fed tenentur excurrere ad loca ca-

Vr

tholica ad contrahendum, fi fieri poteft Afïnc

M*-*M

! gravi damno, l. cc. q.83. 84.

14. Ubi Catholici adftringuntur ad contrahen-

!n Epï[wpqgï,

dum coram Judice hazretico vel Turcico , id

pund

facere poffunt tanqüam coram tefte Politico

dümmodo prius contráxerint coram paro-

It pei

cho & duobus teftibus, l. cc. q. 85.

Mu

15. Matrimonium clandeftiné contra&tum non

t f

" habet vim fponfalium; nec tamen tollit

TE

Obligationem fpon(alium pxræcedentium. l.

a t

cc. q. 86.

f

v d d

16, Parochus ali

enos parochianos cohiungen"s

i t

fine licentia eorum. parochi ipfo jure tam-

faxlg

diu fufpenfus eft , donec abfolvatur ab or-

Dybi

dinario illius Parochi , àquo debuerantcon-:

jungi. l. cc. q. 87.

üno

viit n

17. Contrahentes clandeftiné

poffunt ab Eþif-

copo puniri poena arbitraria. l. cc. q. 87.

tfp ia Y

j p

18. Denuntiationes faciendz funt tribus die-

bus diftin&is inter Miffarum folennia. l. cc.

4

immin lt

q. 88. 89.

io difpénfatur, ut de-

M

19. Qxando, ab ordinar,

2»'

Bun-

d

[

4bod

WHS; Í m

nuntiationes fiant poft contradtum matri-

monium , tenentur conjuges intereaabfítine-

h

ré ab ufu conjugii. l. cc. q. 9o.

4

f am

20. Parochaüs omittendo unam denuntiatio:

s lt

n

nem íine gravi caufá peccat rbortaliter, l.

Cc. q. 9r.

yoelti a

sune

21. Idem dicendum, fi denuntiationes fine gra-

D

vi caufà faciat tribus diebus non feftivis, aut

eas non faciat inter Miffarum folennia, l.

drbiar d

cC. 92. 93.,

y hl

22. Denuntiationes fieri debent in utriusque

hm

contrahentis parochia, fíed num faciende

vjmonium t

fint etiam in parochiis, ubi tranfegerunt

2 p

majorem vitz partem, relinquitur judicio

RUE

parochi, à quo conjunguntur.l. cc.q.94.95*.

D

23. Etiam in matrimonio vagorum przmitten*

i wi

tendz funt denuntiationes, l, cc, q. 9.

"n n

24. Difpenfare circa denuntiationes poteft fo."

DI

lus ordinarius, fed ubi difpeníatio exfpeGta-

mö'mwiw

ri hequit, in cafu neceffitatis Epikiá uti pof-

f m s

fant Parochi. l. cc. 97.

RUT

25. Difpenfato uno contrahentium circa de-

(s r

nuntiationes difpeníatur etiam alter quam-

D

Ttia,

vis.exiftat in alia dicecefi. 1. cc. q. 97.

"nf if

26. Ad difpenfandum circa denuntiationes ex

Ts v

toto vel ex parte requiritur & fufficit pro-

UT

babile periculum gravis dani vel pra;judi-

' mPPlinda

Ccii ex parte contrahentium. l. cc. q.98,

?l & pe[ /4

Enumerantur ibidem variz caifz in fpecie,

"n "

&7. Pona omiffionis denuntiationum eft. fu-

V

)

Ípenfio triennalis parochi, & illegitimitas

ln

pro-

"Ro

l

E (o)'ä»!?&

;m&"m k

prolis, fi retegatur impedimentum, 1, cc.

00

LOm

q' 990

a8. Epifcopi non' fint faciles ad

'di(penfandum

L

circa denuntiationes , prafertim in ordine

Ti

ad matrimonia confcientiz. l. cc. q- 100.

29. Difpenfati circa denuntiationes ad. matti-

tl

monium cornífcientiz tenentür intra triginta

l meLf, il

dies à partu. anhuntiare prolem ordinario,

Lon

ut infcribatur &

probari poffit ejus legiti-

mitas. /z Supplem. $.10.

i,

Impedimentum ir'nþotmt;æ.

L

r. Matrimonium tantüm dirim tur

per impo-

p

tentiam perpetuam & antecede

ntem. ]. cc,

MTRT

q.103. Non autem per fupervenientem,

ql

Io$.

Um prt

2. In dubio, an impotentia fit perpetu*ä, con-

09

Qs d

ceditur parti neganti probatio ad trienniüum,

Si autem neutra pars petat diffolutionem

tb d

conceditur conjugibus tamdiu probatio , do-

ln

nec omnis fpes tollendz per artem im

tenti evanuerit. l, cc, q. 104.

:

n d

3. Quando evaneícit omnis fpes tollendz im.

n

potentie, poteít matrimonium accedente

tf

confenfu diffolvi etiam necdu

m expleto

t

probationis triennio. l. cc. q,

IOjf,

Vif

'

4. Fatente utroque conjugei

mpotentiam, pro-

p

batio fupplenda eft per ut

riusque juramen-.

I

tum ,. & per /eptzmam smanurm hoc eft, ju-

Tamencum , propinquorum de cr

edulitate,

b t

. quod conjuges vera dicant. l. cc.

T

q. 106,

?. Mulier impotens ob ar&tirudinem

non te«-

jgini

netur pati fcctionem. l. cc. q, 107.

pW

"

6-Ca-

i

43 o 8

j m

6. Caftrati uno tefticulo poffunt contrahere

$ ID

matrimonium , non autem caítrati utroque

?

m impeqim

tefticulo. l. cc. q. 109. 110.

g

. Impotentia ex malcfi io non eft ex

;fe per«

petua, necdirimit matrimonium. l. cc. q. 1 11,

|

$. Hermaphroditi poffunt contrabere matri-

.monium íecundum fexum przvalentem: fi

st

autem uterque fexus fit zqualis, tenentur

contrahere fecundüm fexum virilem, tan-

fl

Eu

quam certiorem. l. cc. qq. 112.

T

9. Etiam valde fenes poffüunt contrahere ma-

trimonium , nifi jam fint impotentes ad co-

Atnvenien

]

D]

,pulam. l, cc. q. 115.

10, Steriles validé & licite contrahunt

ib ol

tþatti-

m & di

. monium, l, cc. ; 114.

ülaq

ir. Ruptura non eít impcdimentgm matrimo-

nii, l. cc. q. 115.

hiruits

12. Quando matrimonio fupervenit impoten-

TY

tia certa tenentur cónjuges abflinere ab ufu

N

conjugii, licent tamen figna conteftativa

M

amoris in quibus abefl periculum pollutio-

ülte

nis, 1. cc,. 116.

Um'oh 0

- Impedimentum. Rapths.

nl

1. Matrimonium cum rapta , quamdiu in po-

lat

teítate r'ap,toris. manet; ngllum eít, l. cc,

Wi h

q. 118.

3 Q

2. Raptor eft excommunicatus ipfo jure. Cle-

ämfæ T

ricus autem raptor deponitur. :l. cc. q. 119.

3. Ad incurrendum hoc impedimentum rcqui«

er ia

lg.

ritur, ut rapta abducatur violent

alium

quq,l

;

«à ( fe

fon[ Wtj

alium locum exercendz iibidinis cáufA, l,

J

D b

CC, q. 126.

4. Hoc impedimentur non incurritur , Gmus

Mne[hxf

lier l;aplat virum, l. cc. q. 121.

uum.l

Jncarnatto

Qtule Ff Mi

fl

Exiffentia &9 natura Incarnationis,

U5 lt

Mmf*m V

1. Eft poffibilis. Zz Ty. de Jucarnat.

quzít, x,

Difput. 1.

H

d

2, Jam eft peracta. 1. cc, q. a.

Y

[ mpmäu

3. Eft conveniens quoad circumftantias. ]. cc.

9- d5

Qontdd

4. Unio hypoftatica non. eft fa&a in . natura

humana & divina , fed in perfona feu hy«

OROR

poftafi. l. cc. q. 4. qq.. 1. 3. 3.

j. Praterunionem hypoftaticam datur inChri-

fto alia unio inter corpus & animam. l cc.

PC!VCNIL

lii

q.4. q9:4^

üna u

6. Natura humana fuit unita verbo fubüan-

yts i

tialiter , ]. cc. q. 4. qq. .

7. Unio hypoftatica ex parte naturz humanæ

! Rm»

ad verbum eít aliquid creatum & confi ftit

1)1

gt

in entitate modali; Econtra unio verbi. ad

n

"

naturam humanam confiftit in decreto- dlvx-

no communicandi propriam fübfi fteptla;n

naturz humanz, l. cc. q.4. qq. 6. & q. y.

gl (

m ]mq

,8. Prater unionem hypoftaticam verbi ad na-

g

turam humanam,; nempe per gratxam. l

i qmlcutf

CC. q. 4. qqo g.

9.Quz-

;

FT

yel m

9. Quzlibet perfona divina potuerat affume-

gpopt

re nataram humanam: l. cc, q.4. qq. 13

iil

qo, Etíam plüres perfonz diving potuiffent

, filni

m p

affumere unam naturam humanam. l. cc. q.

4 Qq. 14.

dhn i p

f 4

1I. Eadem perfona divina pofï'et affimere duas

vvel plures naturas humanas. l. cc. q.4-qq.15,

12. Verbum affumpfit corpus ; animam , unio-

i 65:

nem animz cum cOorpore, fanguinem &

figo ütc

alios humores naturz hurnanz. ]. cc. q. 6.

muionis

13

; In Chrifto datur communicatio idioma-

tum inter naturam divinam & humanam

fs popr

um n

in concreto fpeGtatas, 'non autem in àb-

Ym 0.

Imo ne qui-

ftracto fpectatas, l. cc. q. 7.

r

dem datur communicatio -idiomatum inter

illas duas naturas in.concreto fpectatas quo-

du

ad illa attributa, qua non important for-

tptu

mam przciíe unitam , fed etiam receptam,

ARTA MO

1

Lec g

ERN

l

De nete[fitate &g motivo Incarnationis.

Pt

f Iocarnatlo nec fuit neceffaria neceflitate

farnzrianem

abfoluta, nec ex fuüppofitione mundi con-

!

diti. 1. cc. Difp. 2. q. 1.

4

2.- [ncarnatio nec fuit neceffaria ex fuppofitio-

lr

ne humanz nature lapfz nec ex fuppofitio-

l

ne naturz humanz ad ftatum füpernatura-

/

- lem elevatz. l. cc. q. 2.

At m

LT

3. Peccatum mortale eft malitiz fimpliciter in-

- finitz, l. cc. q. 3.

t

4. Nulla pura creatuta poteft condigné fatisfa-

l, ce, q. 4-

hE T?

.ccre pro peccato morgali.

j.Poteft

M gmæ

098 ( Ee

Ut

j Poteít tamen pura creatura condigné fatis-

qu;

facere pro peccato veniali. l, cc. q. j

€. Probabile eft, Chriftum venturum fuiffe in

" Mi

li | D

natura fublimiore vi alterius Decreti, fi

Adam non peccáffet , probabilius tamen eft,

Chriftum vi przfíentis decreti non fuiífe

Ti

venturum, Íi Adam non peccáffet,

W W?h,

t i

De Caufa effeciva 69 meritoria Intar-

2AÍI0AnÍIS,

tsl

"n M

1. B. Virgo füit cauía inftrumentalis phy[ica

Incarnationis. l, cc. Difp. 3. q. 1.

n m

h lm

2, Chriítus pro priori naturz ad unionem hy-

poftaticam non potuit mereri unionem hy-

W

Inei

, poftaticam. l. cc. q. 2.

flomatu

3. B. Virgo merita eft maternitatem Chrifti me-

Vi

rito de cóngruo ftricté di&to. l. cc. q, .

inpytzi

4. Nec progenitores Chrifti, nec ulla alia pu-

tim n

ra creatura potuit de condigno mereri In«

carnationem in przfenti proviïdentia.v l, cc.

q. 4-

f

fur

AUR

ht

f» Progenitores de cbngruo meriti funt In-

carnationem quoad circumüantias. l. cc

p

q.4.

d

De libertate , JCientia 9. alüs perfedlio-

nióus Chriffi.

mwm

? ngmam&'

1. Voluntas humana in Chrifto fuit impeccae

bilis ratione unionis hypoüapicæ. Difp, 4.

jgitt

qo IA

a. Mandatum moriendi Chtiíto impofitum fuit

Hdlgnä fatllS[P

mandatum amoris; non timoris. l. ec, . 3.

lIndex gen,

O

3.Hu-

Z.W

a

/

1/9)55 (o) $9e

d

3. Hunianitas Chrifti nec intelligit, necintél.

wl ena

ligere poteft per. intelle&ionem increatam

verbi. l. cc,

Jv

3.

" Iu

4. Poteít camen intelle&us creatus in Chrifto

PT

omnia, quz vult, intelligere (ine fpecie

" n

ereata impreffa vel expreffa. l. cc..q. 3.

sst (o

5. Chriftus toto vite tempore etiam quoad

m

naturam humanam habuit vifionem intuis

tivam Dei eo modo, quo illam habere vo-

i qitt) |

qpopcitor

Iu L cc.q. 3.

6. Anima Chrifti in Verbo habitualiter non

vmunti n

folàüm cognofcit omnia fütura, íed etiam

]

omnia poífibilia & conditionaté futura, 1.

t prini

cc. q. 3.

: o mo

7. In Chrifto preter fcientiam habitualem in

3 Din.r,

Verbo dabatur etiam fcientia zz/u/z rerum

Ts plur

ad Chriftum pertinentium, ac infuper da-

u

A

i

"

m n

batur fcientia aquifita experzmeztalis. l. cc.

.3.

il

T

lrb

$. Humanitas Chrifti erat formaliter fan&ta þer

fin l

ipfam fan&titatem fuübftantialem Verbi, ap-

lt(m, t 1

plicativé autem fuit fan&a per unionem h

y*

Ti f

poftaticam. 1. cc.

44

l Lb

9. In anima Chrifti dabatur etiam gratia ha-

ul Q

bitualis dift

incta à Verbo.& ab unione hy-

ibl H

poftatica. l, cc. q, 4.

d d

10. AGtiones Chrifti fuerunt. valoris fimplici-

ter infiniti. l. cc. q. j.

/

) Utj

De zinno Natrvitutis E9. mortis Do-

Mp

Wt

minic&,

m

1, Chriftrus natus eff anno fexto ante /Eram

Alyj

U

Vulgarem, Difp, .

MU

2« Chu'

lm' Ilul

é

|

d i

( $ae

r

2. Chriftus crucifixus eft

vo /Erz Vulgaris l. cc,

anno Vigþümo oGa-

At

, "Irgumentum 1. Herodes infanticida obiit

qua-

* [iy

i

tuor annis ante /Eram vulgarem. '

i q j

"Aegumentum IT. Chriftus crucifixus eft annó"

quo fuerunt Confules Zzo Gemizi.

TT

M n

edrpgumentum I11, Chritus paffus eft, die vi-

tv

gelimo quinto Martii, qui erat Parafceve;

feu przparatorius ad diem Paíchatis , quz

-circam(ítantiz nulli alteri anno congruunt.

Wt

lIndulsentie.

t

w

Wi

1. Jam . in primitiva Écclefia dabantur Indul-

gentiz cum modernis univocz.

wb

Penit. Difp. 7. q. 1.

' In v. dé

VTT

&. Fru&us plenarius Indulgentiz de fe plena-

DT

t

ri obtineri nequit fine propofito congrue

fatisfaciendi pro fuis peccatis. l. cc. q. 2

3. Valor Indulgentiarum pro defun&is in adtu

molterii

primo dependet à folutione ex thefauro Ec-

um T

clefiz, fa&a authoritativé à Papa; in actu

p

tamen fecundo dependet à folenni depreca-

tione Ecclefiz, & à liberrima acceptatione

ü

Dei. l. cc. g. 3.

:

: 4. Explicatur , quid fit Indulge

lntïa , quid þrn;.

tialis , decem aunovum, quadragena, Subi-

st

lei, Cruciate , plenifftua &c, |, cc. qq. 1.2,

34 $46 7.8. 9.

!

ib

$. Explicantur, quz pertinent ad Indulgeh-

tias Fefforum, Statiomumy feptesa Altavium

Jéptem Ecclefravum Uvbis, Yeriarum Jexta-

j 1 h

vum n Quadrageffna, Scale Sauthe, |

. CF.

9g IO. E I 12 134 14 12)'. 42.67,. *

6.De

ad oO Be

ao p

!6. De indulgen

tiis z2 Dedicatione , & pev OGa-

vam Corporis Cbriffi. l. cc. qq. 16, 17.

8 indlllgCU*

i i

7. De Indulgentiis Aegularzum. l. cc qq. 18.19

20«2,1. 12^

;

li'cmo p

$. Non omnes Zzdulgentie Confratevnitatmn

1

anteriores Paulo V. funt revocatz. l. cc. qq.

Á li

23. fo.

i

ihitpent

9. De Indulgentiis ad pul/um Salutationis Au-

ii t qi

gelice , feria fexte , €? vefpere pro defun-

éfis. l. cc. qq. 24. 2f. 26.

t

d n0n v

1o, De Indulgentiis iz articulo mortis. l. cc.

M

qq. 27.

1r, De Indulgentiis Numismatuim ,. Rofarío-

:dulgentiæ

eyttendü

28. 29.

vumtc. benedi&orumäPapg. l: ccqg.

ti ia

12. De Indulgentiis pro vecztaztibus Rofarium

(irtna

qui non fünt in Conífraternitate Rofarii. 1. cc,

i qidm |

q .

[9)

a, t

35. À

d lucrandas Indulgentias requiritur im-

) hm

plétió przfcriptorum operum , ftatus gra-

N

tiz , etiamfi indulgentiz (int pro detunctis,

p od

propofitum congrué fatisfaciendi ; necfuffi-

Q | t

-cit opus jam aliunde debitum. l. cc. qq.

;I.;&o

il

Tlra anth

14. Impotentia implendi integré opera pra-

584

" fcripta non reddit capacem Indulgentiz. ].

X d

cc. qq. 33. 34

relinquit tamen capacem

culpa veni

alis concomitans ad impletionem

1 rb

operum. l. ec. qq. 35

3 N

1f. Quando eodem die concurrunt plures In-

Wtm

dulgentim, & przfcribiturin qualibet opus

L hij

eodem die initerabjlc ; V. g. communio, ve

Wä;

an'

5

« ( $

ln l

confeffio poteft quis eodem die lucrari plu-

DI

res indulgentias ; íi autem opus eft pru-

| IT

denter iterabile, id nequit fieri. ,lf cc, qq.

36.

.

finis

16. Nemo potefít Indulgentiam pro vivís con-

i, ], u Qï*

ceffam lucrari pro alio. l. cc. qq. 37.

17. Qui habet facultatem à Papa diftribuendi

Latafmz/, 4

aliis Indulgentias, non poteft eam donare

"iif

alteri , ne quidem ex parte. l.cc. qq. 38.

18. Indulgentiz in ftatu peccati mortalis per-

TM

folüte non vivificantur per pcenitentiam. l,

cc. qq. 39.

mm, lit

19. Indulgentim conceffz pro defun&is non

ET

comprehenduntur in commmunicatione ge-

nerali Indulgentiarum. l. cc. qq. 40.

t Ms

20. Qui retinet affe&um ad peccatum veniale,

ao

poteít quidem lucrari Indulgentiam plena-

riam , fed non totaliter. l. cc. qq. 41.

du

41, De Indulgentia Portiunculz; l. cc. qq. 43.

in, lj

Non potefít eodem die obtineri (fxpius , ne-

W

que pro abfentibus extra Ecclefiam Portiun-

culz. l.cc. n. 78.-

d

ju 4f

22. Indulgentiz pro vivis conceffz non poffunt

propria authoritate applicari pro defunctis.

g

l. cc. qq. 44.

3

43. Sacerdos obligatus ad celebrandum in Al-

g r

tari Privilegiato non fatisfacic celebrando

hr

f'

J

cum Numifmate aut crucula habente privi-

legium pro defunctis. l. cc. qq. 45-

T

.'Mlabc[ q

24. De Indulgentia Altarium Priwïilegiatorumo

l. CCO qqo 46- i80

:Ommmo"f

"

3

2$. pe

J

x$ ( Be

25. DeIndulgentia falàtationis:

Laudetur JE-

J'is Chrzffus. 1. cc. qq. 47,

spop

26. De Indul

gentiis. Confraternitatum. l. cc.

fs

|.qq. 48.

euone r

27. Qua hora Indul

gentiz incipiant vel defi-

g i

nant. l. cc, qq. 49.

;'non w

28. De revocatione Indulgentíarum. l, cc. qq.

5o.

J

um

29. De Indulg&ntia läæ Cruczs , in qua prohi

L

hlumS, G

bentur adícribi determinatae Indulgentiz. 1.

düferiin a

Cc. qq. f2. $. 3.

Adtpet

30. Non licet promulgare Indulgentias dubias;

354- 6f» 66o

nec eas continuare fine requifitione S. Cony,

sdce,

Indulg. Privatim tamen pro fe cuivis licet

edito f

utí Indulgentia, vel conditione dubia. 1. cc.

imta

qq. j 1.

1tpnt Q

31. Indulgentia habetur pro authentica, . de

cujus conceffione habetar copia authentica,

Ti gt

l. cc. qq. j5.

nl

M

32. Fruftulum panni affutum vefti non füfficit

OY

loco fcapularis Ordínis ad lucrandas Indul-

gentias. l. cc. qq. f4.

Cbreyi V

frie fu.

33. Non poteít una Confraternitas.

,alteri ag-

&regari ad participandas ejus Indulgentias.

Noposl

l. cc. qq. 55.

iphs d

34. a Revocatioue Bulle non revocantur Ine

d

dulgentiz, i ex tenore colligatur, mentem

Af d

Papz tantüm füiffe , ut revocentur privilegia

rf

contentiofa, l. cc, qq. j'6.

ln Jicct E

3. Rarifimé conceduntur landulgentim pro

RTT

eultu Sanfiorum , qui non funt in Martyro-

Aölucranda(

36, P'ro

t (

logif). l, cc. qq. j'7.

"N0

| IJFMJL

36. Pro conceffione /zdulgentie Plenaria quotz-

diaua pro peregrinis folet nunc requiri con-

l l

cur(üs centum millium hominum , & in con-

firmatione reqviritur teftimonium Epifcopi;

u

numerum non fuiffe imminutum. l, cc. qq.

59.

:

Ut Lfü GA

37. Si non poffit fatisfieri zwmervo Miffavum

jam receptarum in Altari Privilegiato , füp-

i

plicandum S. & ongregationi Indulg: ; ut pof-

M*ymz.ï

fit fatisfieri in alio. l. cc. qq. 6o.

538. De Indulgentiis Z'ulilez. l. cc. qq.61. 62.

Lsl

63. 64 65. 66, 68. 69. 70. 11 72. 73. & in

5

t

Appendice.

! i

9. Translato fefto non eoipfo tranfertur In«

ine d

dulgentia. l, cc. qq. 74.

4o Indulgentiz conceffe füb forma: 4e zm-

aUlten

jun&lis penitentiis, valent etiam de zmjum-

p at

gendis. 1. cc. qq. 75*

1. Non valent Indulgentix Confraternitatum

i

'Ro(arii & SS, Nominis, nifi poft Decretum

lr

Clementis VIIL Confraternitates de' novo

ereQz fint. l. ce. qq. 76.

E

imininr

42. Non poteít eadem Indulgentia eodem die

g

fzpius obtineri. ]. cc. qq. 77.

j pl

43. Indulgentiz ad feptennium valent à die

Dati, Íed circa altaria Privilegiata valent à

p t

die prafentationis l. cc. qq. 78.

um

44. Non licet accipere onera perpetua vel fun-

dationes ad altaria Privilegiata. l. cc, qq. 75:

Mr!geüïïæ !

4;. Adlucrandam Indulgentiam conceífum fub

TU

j

fs , non fufficit, fi defi-

h

;

conäitionc : Confe

Giente

d

at (5) We

ciente Confeffario eliciatur contritio. l, cc.

hi

qq. 800

46. Informula: Utprzfentes Indulgentiz nullz

rl

fint, fiin Ecclefia extet alia Indulgentia fimi-

if at

lis conceffionis , non. comprehendit altaria

.l

idlpato)

privilegiata pro defun&is, nec Indulgentias

m la

certo generi períonarum , v. g. Confraterni-

li, n

tatibus, Regularibus, Capitulo, vel procerto

genere piorum operum &c. &c, conceffas.

idppri

àn, gl

l, cc. qq. 8t.

47. Indulgeàtiz conceffz pro vi(itantibus Ec-

20 i p

clefiam Confraternitatis non poffunt obtineri

vitionem

&t vel n

ab abfentibus. ]. cc. gq. 82.

48. Falfum eft, omnes Indulgentias vivis con-

1un, quod

ceffas ex conceffione Benedi&ti XIII. poffe

tln,qp

rl l

applicari pro defunGtis. l. c. qq. 83.

49. Privilegium Altaris non exinquitur, fed

al q

fufpenditur pro eo die, quo non legitur in

Vndinr d

FUEU

Ecclefia przfcriptus numerus Miffarum l. cc.

qq. 84. Conceffum tamen cum expreffione

EOY

certi numeri Sacerdotum in Ecclefia defer-

vll n

M

vientium, eo immingto extinquitur. l. cc.

qq. 85.

Vg d

fo. Per aggregationem ad Bafilicam Latera-

AE if

nenfem non communicatur Privilegium Al-

At d

taris perpetuum, ]. cc. qq. 86.

400,| t

51. De poteítate concedendi Indulgentias, l*

li

cc. qq. 87. 83.

Pidrg

52. Epiítola SS. D. N, Benedicti XIV. declara-

b h

toria plus quàm.quadraginta quxftionum

m

de Jubilzo. 1, cc, z 7Zppendice,

"ii

MT

I L Da'

|

(o) äeor

"t

il

liümicorum diletlio. -

!d!l]gemjmh

1. Datur obligatio, diligendi inimicos. J /0773

! U,gfm "

- de Decal. part. 1. difp. 1. q. 4. qq. 1.

lr li

2. Ea obligatio jam dabatur in V. T. & in leg

) füdll!gr;g';;

i

) fs

naturz. l. cc. qq. 2. 3.

. Non licet , inimico ad ejus emendationem,

W fitr

* h

vel ad propriam liberationem optare aliquod

malum , quod non licet infevve. l. cc. qq. 4.

A ïh

4. Immo, iis perfonis, quibus ob fpecialem

d

l

dN

conditionem ftarüs non licet inferre malum

!

direQde vel indiredé, nequidem licet optare

malum, quod ab aliis poteft.inferri. Sic non

FR á

d-

icet filio, optare patri furi patibulum, nifi

cooperari illi liceat ob indemnitatem publi-

4

b

cam. l. cc. qq. 4. j*

exxineluim

Q non d

$. Non datur obligatio, eliciendi erga inimi-

cum dilectionis actum internum particu-

t il

p

. larem ,. nifi quando urget obligatio illi exhi-

l

bendi 'a&qm dile&tionis externum. l, cc,

D!

ht

]

/

N

qq. 6.

Y

6. Si tamen detur gràvis tentatio de odio, da-

f

tur obligatio eliciendi erga inimicum actum

"

u

internum dilectionis

pofitivum & particue

p

:

larem. l. cc. qq. 7.

!

7. Quilibet tenetur inimicis exhibere cozmuza

d

l

^l

a(l

/igia charitatis , ad peculiaria.veró feu extra-

ordinaria per fe non tenetur, l. cc. qq. 8.

Jb

8. Ad communia /igna, omnibus aliàs exhiberi

l0

folita, pertinet. 1mó Refalutare falutantem,

j

adó Frequentare converíationem folitam.

[

)

O ;

3tió

!

æeä ) $e-

g

3tó Non fübtrahere allocutionem confue-

yaatlt

tam. 4tÓ In oratione pro aliis non excipere

emrili la

períonam inimicam. $tó Petenti non dene-

MT

gare ignem ex foco, vel aquam ex fonte,;

alioquin.communicari folitam. l. cc. qq. 9.

Snlr p

sers Datr

$.

Datur obligatio exhbendi inimicis etiam

w

Jpecialia igna amoris, quando id exigit ordo

stemdlen

charitatis erga! Deum, quando' nempe fine

iinodine

gravi przjudicio proprio poteft impediri

sim tame

grave fcandalum, vel perditio animz, l, cc,

imn

qq. 10.

::?

1

1o, In tali cafu offenfus tenetur ultro quxrere

reconciliationem cum offendente, l, cc. qq.

strnis

II,

tlmbn

I1. [Immo in tali cafu lzfus tenetur aliquid de

ttputoni

jure füo remittere aut ferre leve damnum.

ts |

l. cc. qq. 12,

Ti d

12. Quilibet tenetur füb peccato mortali , uni-

EY

ver(im , femper , & ftatim dare inimico ferió

m wl

petenti veniam. l. cc. qq. 13.

t vt

W

13. Per fé tamen non datur obligario , petenti

veniam etiam^condonandi /azzsfa&zonem pro

AUUT

illato damno in bonis fam

| & aut fortunz. ];

It tf

CC. qq. I4. rf

MTRT

14. Per accidens tamen datur obligatio condo-

d o

nandi ex charitate etiam fatisfaCtionem rigo-

of

rofam. 1mó Quando rigoroía fatisfactio

r

offendenti eft moraliter impoffibilis .2dó Si

at dlfp(

fatisfactio prevideatur fore inutilis offenfo

& ejus familiz.

3tió Si fatisfadio levis mo-

ïï'*-nrcmang

menti przítari nequeat fine onere graviffimo

*f

offendentis alioquin indebito; vel fcandalo.

- l cc. qq. 16.

1j. Supe-

s

« O Be

UUUBem

Y

15. Superior petenti veniam tenetur quidem

LT

ftatim exhibere figna benevolentiz , fed non

g

tenetur illi (tatim exhibere priora figna bene-

T

!

ficentiz. l. cc. qq. 17.

LR

i

16. Similiter pater filio contrahenti incon-

[

linyj i

veniens matrimonium, ac petenti veniam

«Mdfx,*ä (j

tenetür quidem reconciliariin ordine ad effe-

Vr

: xp.'[:

&us benevolentix, fed non tenetur recon-

üx

ciliari in ordine ad effe&tus beneficentiz, Ca-

»

vendum tamen , ne fic relinquatur radix

odi, & ne major fit pocna deli&o. l. cc.

t

qq. 18.

g L

17, In perfonis privatis ad fübtrahenda con-

füeta figna beneficentiz non habet locum ti-

utr d

tulus punitionis , fed tantüm titulus fraternz

r de:

fatisfactionis. l. cc, qq. 19.

18. Non datur obligatio credendi inimico pofz

V0 mort

centi veniam in ordine ad renovandam fami-

Vi

liaritatem priftinam, ubi prudenter timetur

)

dolus, vel inconftantia pofcentis, 1. cc, qq,

20.

/

Mp

K

[j

19. Quando duo mutuó (e offenderunt, qui-

W

libet tenetur primá data opportunitate quz-

rerereconciliationem quoad animorum con-

cordiam contef(tatione fuz affectionis verbo

"m

gl

if

& opere, & humili deprecatione, nifi ex

tali deprecadone timeantur gravia fua aut

yi i

QIFD'L"! i |

fuorum difpendia. . Jus tamen ad fatisfactio-

im,,j;;o (

nem remanet ipfi in falvo. l. cc, qq 2l

dpkrst

Vide » reffitutio ; detra&iio; atuov proximi

(TitU

d

Idntene

L

i

a (o fee

,ilis O

lntentto.

ii

ilis m

Vz'a'ef, Sacramenta, Horz Canonice. Lex. Ordo.

v 4

Irvidia.

iab ia

P

F'ide. Septem vitia Capitalia,

«iumn lc Cc- q*

Ira.

[ri

|

tebltas d

Fide. Septem vitia Capitalia,

yads, at

lInaterdicium.

j (

1. Jnterdicum. eft poena. Ecclefiaftica medici-

iil n

nalis. privans Sacramento Euchariftiz, col-

a, C

latione Ordinum, celebratione divinorum,

j tumetti

benedictione nuptiali & fepulturá. /z Zvad,

thydni, i

de

/

Sacr. Ord, $. 26. q. 11. 15. 17.

xintonis o

2. lnterdictum privat etiam Sacramento pceni-

dnb, tfama

tentiz eos, qui fünt caufa Interdidti , ante-

j vit

quam reíipifcant. l. cc. q. 15.

t5 ,

3. Tempore Interdicti licet in diebus folen-

brdjét

nibus celebrare Divina. l. cc. q. 16.

, ddürme

4. Licet etiam femel in hebdomada celebrare

Qieaítm

. Miffam ad conficiendam Euchariftiam. l. cc,

rf

g. 17-

tioms,

$. Tempore Interdi&i Laici non poffunt fepe-

Og L

liri in ccemeterio, fed Clerici poffuat fic

vifdj

fepeliri. l, cc, q. 17. Poffunt tamen Laici

tempore Interdidi localis deferri ad aliam

?!l) & ml'()w

TOE

Ecclefiam non interdictam. l. cc. q. 17.

"Üt Yif

&. Ad ferendum Interdi&tum requiritur culpa

gravis. l. cc. q, 18.

1 W!l M

.

R lt

T. Inter-

*Xà)P O W

. Interdi&is Clericis non interdicuntur Laici ;

& interdictá familiá non interdicuntur Cle-

rici illius familiz ; & interdicta Ecclefa non

AE

interdicuntur Incolz loci &c. l. cc. q. 19.

$. Quando interdicitur Ecclefia Cathedralis ;

tenentur etiam Regulares obíervare Inter-

dictum. l, cc. q. i9.

Irregularitas.

[

1. Eftinhabilitas de fe perpetua ad Ordines fuf-

cipiendos , atque in iis mini(trandi.

In 1r,

l

de Sacvam. Ord. $. 12. q. 1.

dtit]

2, Eft duplex, nempe ex defeu & delicios Ex

Dürhy

defefiu animi, corporis, natalium, liberta-

Tone d

tis, facramenti, lenitatis.

Ex deliclo ite-

il

rati baptifini; indebitz fufceptionis velad-

miniftrationis ordinis, homicidii vel muti-

fl

Neueutdd

lationis, infamiz, fodomiz, l. cc. q. 2, 3- 4»

lo

3. Ex defedu auimü irregulares funt füriofi ,

"

amentes , energumeni. l cc. q. j.

de

h db

4. Ex defetiu corporis irregalares funt mutil

ti, deformes, infirmi, hermaphroditi, &

u

qui fe caftraverunt, l. cc. q. 6.

dgmg?m?lli'f

TT

I

$. Ex defe&lu natalium irregulares funt. illegi-

timi omnes , etiamíi fint tantàüm naturales

y i

& occulti, l. cc. q. 7.

6, Ex defeclu libertatis itregu

larés fünt man;

gt

g

cipia, & ratiociniis obligati, antequam de-

pofuerint ratiocinia , nifi conílituerint cau-

gt

tionem vel fidejuífionem. l. cc, q. 8.

l,mq' [7"

,quirimr u

7. Ex defetiu Sacvamenti irreg..lares funt bi-

rimos

.gami,; five fit bigamia vera per mat

nium

. lit

!

!l

4j o Be

g at

niufn cum duabus fücceffivé uxoribus, five

m d

— fit intevpretativa per matrimonium cum vi-

sii fääl' at

dua vel cum duabus fücceffivé uxoribus ra-

u eictlt

tione impedimenti invalidum five fit //j;/-

ii

K

£udinaria per matrimonium attentatum &

joat

confummatum cum virgineabeo, quicon-

gien i

ftitutus eft in facris Ordinibus vel eft reli-

giofus, l. cc. q.9,

iedh t

«j tditüm

89. Ex defedu lenitatis irregulares fünt , quï

geptearmen

committunt homicidium in bello etiam jufto,

ao OT

qui judicium fanguinis agicant, aut trun-

1 At 2f

.Cationem membrorum inferunt actione quà-

tifma d

dam prafeferente fpeciem fxvitiz.l. cc. q.:o

m ( fbl

9. Non incurrunt irregularitatem ex defe&tu

35 pofün

lenitatis Przlati , (i judicibus fübditis injun-

* ml

gantin cafu particulari ,. ut inquirant &

aifrtità

juxta jura poenam fanguinis inferant ; néc

eam incurrunt Clerici, (i malefactores ra-

autnam f

lii

tione fatisfationis ad judicem deferant, li-

W

cet morte plectantur, nec Principes con-

dentes legem poenalem. l. cc. q. 11. 12. 13.

lsls

o

10. Nec fiunt irregulares curiones caftrenfes

ii |

adhortantes ad ílrenué pugnandum ; nec

Clerici, qui faciunt capi maleficum, licet

morte ple&atur, dummodo proteftetur fe

non itendere poenam fànguinis. l, cc. q,

ET

I4. 1 f.

Torem. C

.X1, Irregularitas ex reiteratione baptismi non

5467: lu |

incurritur, quando probabiliter timetur ,

AUtcol

j

priorem baptismum fuiffs invalidum. l, cc,

i

Wtl l

* q. 16.

d

BI

12. Irregularitatem incurrunt, qui actum Or--

R [

L

dinis

Wt

lt

4op

*j f

dinis exercent fine przvia ordinatione, vel

: Umllm tU

in ffatu cenfurz. l. cc.,q. 17.18. nifi igno-

s

rantia facti aut juris non omnino craffa vel

"W

fupina excufet, l. cc. q. 19. s0.

Uf [

p i

13. lrregularitatem ex homicidio incurrunts

wco, T

[j

qui verbo aut facto ad homicidium aut mu-

Lrm

tilationem injuftam directé vel indiredté v,

g dando operam rei illicitz , vel non adhi-

bendo debitám diligentiam, vel non fervan-

!3 "

W

i

do moderamen inculpatz tutele ; vel pro-

jX

curando , abortum concurrunt. l, cc. q. 21

i

Mi MU

22,23.4). 2$ - 299

1

L

14. Ex infamia fa&ti irregulares ob grave de-

li&um fi flabilem emendationem monftra-

(Etarem q

"

Verint, poffunt ab Epifcopo admitti. ? Qui

X i

ür

I n

vero commiferunt delictum Mhabens anne-

1U

xam à Jure infamiam, non poffuntpoft de-

b tfetz

nitir:

claratoriam fententiam criminis admitti fine

difpenfatione. l, cc. q. 28. 29. 30. 31

um d

L. 324

33.34-

t hg

1 q. Ib

1j. Difpenfare poteft Epifcopus in omnibusir-

regularitatibus ex delicto occulto exc

epto

u

homicidio, l. cc. q. 5 .

n

fudex.

aT

1, Judex non poteft licité ferre fententiam in

gis

favorem caufz minus probabilis, 77 7ra&.

de a&. bum. €? Confcientia. Difput. a. in

d

quaftiunculis. $, 4. qq. 4.

li t

yin. 1

2. Nec potelt in caufa utrinque zque probabi-

li ferre fententiam in favorem unius partis,

fed tenetur facere compofitionem dimidian-

u T

H

do jura l CC.

3. Quan-

d

« ( $3

dirtn m

3. Quando una cauía videtar quidem proba-

bilior, ita tamen, ut exceffus probabilita-

s aundam :

tis non fit evdezter, cértó, & emineutev

qd s

major, tenetur pariter jura juxta: probabi-

" d ol

:üxï)haündont

litacem cujusvis collitigantium dividere,

ita ut habenti majorem probabilitatem plus

vaiortno

jutis vel rei adjudicet, quàm alteri, l. cc.

vexbis lr

t p

4- Si non adhibet moralem diligentiam in aqui-

renda fcientia juris, vel in confülendis fu-

r D

Teeor at

per caufa controverfa legibus obligatoriis,

vel in examinanda exacté caufà, omnes fen-

t UXorUm,

tentiz injuflz ex tali ignorantia fequentes

ag t

fant novum injuftitie peccatum formale , &

s d

tenetur ad.totius damni exinde cau(íati re-

d pis,

flitutionem, | Zz

Y. de peccatis, Difput. r,

spis con

nslit. 4

TOpitgus,

f. Peccat mortaliter, fi de crimine occulto ,

atl

de quo non przcefferunt indicia füfficientia

n d

ad inguirendum, judicialiter conveniat vel

W

n

J

interroget perfonam fimplicem. /z Zra& de

fs UY

Decal. Precepto ?. & 8.

a&ehumwüxi

6. Non licet Judici, deferre teftibus jura-

Vs qumr

menta execratoría nifi in caufis graviffimis:

Ti lg,

l. cc. Przcepto 2, de Juram. qq. i2.

[ J,)',

7. Tenetur Judex articulos probatoriales inre

VMl

variis circumílantiis involuta minutatim di-

ftinguere, & teítes ante depofitionem jura-

At m

"

ä?deüïe fini

menti monere, ut non jurent in confufo

T0 i

fuper articulo, nifi de omnibus circumítan*

tiis interrogatis omnino phyficé ex vifu vel

"U E o

U

auditu certi (int, l. cc. qq. 1 1.

m

C.I'O

"* ii

$. In fubhaftatione bqnorum cauíata ex tn

in-

W ühOC i '

"

!]

É

al

"N

4 ( $9

:l

:XFCHUS

3l

!j

^

"

infortunio recté affignat competentiam (ta-

tus quandam fübhaítatis , quamvis (int ru-

h m mï

flici vel aliàs plebei. /n ZY. de Contraüii-

Jus, $. de Sclutionibus. qq. 3. 4. g.

n i

zx-

3

)rgbab

lttm

9. In fübhaftatione ; five fit fecuta ex culpa fi-

"

ve ex infortunio, redte affignat liberis ma-

EM

jorennibus falarium annuum quantum zqui-

UM

tas pofcit, pro fervitiis parenti preh(titis,

Htf f

In Tv. de Decal. Difp. 8. qq.22.

li

10. Tenetur ratum habere legata, vel tefta-

Aeu';z. ts

inenta uxorum, exíua dote vel aqu«ílu

i

fc;ï.

ultra legitima erga liberos vel maritum per

AC

leges taxata difponentium in extraneos vcl

T

caufas pias, & hoc procedit non obftanti-

at

bus pactis conjugalibus de reluxu bonorum

Id

in propinguos, (i improles decedant.

é(rimne u

enim intelligendum, (i inteítati aut fine alià

lia ob

difpofitione decedant. /z TY. de Deca£. Difp.

[ter conve:

$- qq. 23.

m dl

11, Poteít aliquando exigente fpeciali neceffi-

tate boni publici per indicia indubitata con-

t telinz

victos, quamvis non confeffos , afficere poc-

.na ordinaria, etiam mortis. Zz Supplesuez-

p al

!

z

yun d

Zs $-

n

J

Wv

Judicium temerarium.

y'l

:

Ql

us d

|

i. Judicium temerarium eft, quo quis finc

fufficiente fundamento pofitivé judicat , al-

vt

Q

terius intentionem vel aQionem effe proba-

mipus d

bilius aut certo pravam, Jz Zr. de Decaf.

Á

Difp. 9. qq. 42«

n Ti

|IIi

2. Omne judicium temerarium circa objectum

lia P

grave, fihocjudicetur tanquam'certum judi-

dndex geu.

cio

s

a C B

Jjei j

cio firmo, eft peccatum mortale, l, cc.

vrlii t

qu 44'

g oppoit

[

$. Cenfetur autem firmum, fiilli longo tem-

TU

pore v. g. per tres hebdomadas (ine dubio

de oppofito inhzreat. l, cc. qq.45.

vforodatur

at mort

Fide. Sufpicio. Detra&tio,

dwidi

uramentum.

snller cert

1, Juramentum eft invocatio Dei in teftem af-

&leq

ferti, vel etiam in fidejufforem promiffi. /z

f u

Tv. de Decal. part. 1. Difp. 3. $. 1. qq. 1.

wlut: D

2, Juramentum affértorium e(t invocatio Dei

dtr fin t

in teftem affertionis de re praente velpre-

AOT

terita, l. cc. qq. 2.

3. Juramentum promzffrium eft invocatio

tim, p

ts j

Dei in teftem przfentis animi de fervando

promiffo, & fimul in fidejufforem pro illius

m d

vadb, ,

impletione. l. cc. qq. 2.

4. Juramentum execratorzum eft invocatio

Mdj

fi non

Deiio te(tem fimul & vindicem ,

Mi u

fubfiftant afferta aut non ferventur promif-

(s i

fa. 1. cc. qq. 2.

.CC.W.

f. Juramentum comzuatovzum

mali injufté

Md [

'

- infligendi continet tres, & fi accedat exe-

I od

cratio, quatuor malitias. l. cc. qq. 3.

UTTT

6. Ad licitum juramentum requiruntur tria,

LUF TT

nempe verztas , ut afferta fintvera, 7uffita

t r

ut res afferta poffit licité revelari, aut pro-

miffa licité praftari, 7uZiciuz , ut invoca-

Atgri

V g

tio fiat ob caufam gravis momenti, & cum

tlf

matura deliberatione. l. cc. qq. 3.

7. Materia juramenti affertorii eft omnis veri-

Erfnliendo ü

DI

tas per experientiam propriam comperta,ac

"i

z

mauifeítari non prohibita. 1. cc. qq. 4. 8,

)

- ( f

L

8. Materia juramenti promifforii eft omnis res

l

praftari non'prohibita, ac melior vel &que

:

f!ongu t

bona oppofito, l. cc. qq. 4.

I

L

9, Nec in juramento affertorio nec in pro-

DuI

mifforio datur parvitas materiz. ]. cc. qq. 9.

1o. Peccat mortaliter jurans, fe aliquid audi-

viffe vel vidiffe, ífi dubitat aut tantüm fit

Ntthn/

moraliter certus, fe illad audiviffe vel vi-

N

^

"

M l'l

- diffe, l. cc. qq. 10, & qq. t r.

»

7

WMA

1L, Formule juramenti fpeculativé. loquendi

di

"

N

u)

non funt: Deus zovit, Deus fcit; Deus te-

ls

Jialitur füo tempore; coram Deo loquor,

Deus zovit omnia, Deus videt meam confci-

u d w

entiam , pra&ticé tamen loquendo, (i defit

ii de i

veritas, judicium, vel juítitia, continént

iforengi

fpecialem malitiam , quz ad juramentumre-

vocari debet, l. cc. qq. j.

u du

12. Non eft Jóramentum, (i quis dicat: Ca-

witen, i

put mibi amputes, amputentur mibi aures

(puta, à judice, vel alio homine) nifi ita fit

b

7

l.e6 qq. f.

D

l!

Til E

13. Nec eít juramentum,, fi quis rem affeve-

ret ejusmodi terminis: cer£ó, veró, veve-

lt

Ya , 14 veritate, fide boui viri, per mean.

"n

I

fidem, im coufiieutia, per meam coufcieu-

il

"

m J

tam. l.cc.qq. j.

14. Nec fünt juramentum termini comparati-

Evchri, g

" gt

vi; v. g fam verum ef , ac fol lucet : quàm

veré bic /to, fedeo , ambulo. . Si. quís tamen

MI(

j«

mentiendo dicat; tam verum eít, .ac Deus

GHI

eít; tam veré ac Chrifítus eft in SS .Sacra-

mento; tam veré, ac omnia z£geg ;. quod

g

2

eq

lóguor

4

i o s

ii

loquor eft purum evangelium; eft ficut ar-

xrcefïiüfia

ticulus fidei; füum tam inno:ens ac B, Vir-

ag t

go &c. ejusmodi locutiones funt quidem

g a

blasphemia , fed non fünt perjurium, l, cc,

feat o

qq. 5*

!

] quVUCJU

1j. Qui dicit, fe jurare per coclum, terram

lo CcC,

yflri ul

peromnes doemones veré jurat,

stüldty o

qq 6.

L]

|

gl

[

16, Non omne j'uramentum eft illicitam, fed

z u

aliquando etiam preceptum. l. cc. qq. 7.

J gravifün

17. Omne perjurium tam promifforium quàm

i

f

affertorium eít grave peccatum l. cc, qq. 8.

Trammencun

18. Tenentur Judices monere, ut in re invo-

t ftnot

luta pluribus circumfítantiis teftes inzquali-

'

E g

ter circa varias circumftantias certi non ju-

T!

rent in confufo de omnibus. l. cc. qq. r r.

d vl

1g. Judici non licet, teftibus deferrejuramen-

tum füb formula execratoria, nifi in. caufis

i, Ls

uvmaïuww

graviflimis. l. cc. qq, 12.

[X

40. Omne juramentum, in quo deeft juftitia»

1 Qd

eít peccatum mortale , . etiam(íi res promiffa

fitorm) k

vel comminata , tantum fïtp'eccatum venia-

( qq. A

le. l. cc. qq. 15.

21, Non eft femper peccatum mortale, fi in

À Jranen

0 ivl

juramento defit judicium. l. cc. qq. 14.

adiri

22. Ad licité jurandum requiritur ea maturi-

n Cinf

tas ac.circumfpectio, ut abfit omne pericu-

V,

lum prolabendi in perjurium, 2) ut fit me-

! Jtanen

dium neceffarium ad impediendum grave

ä*'jl Oblip

malum, vel procurandum magnum bonum

roprium vel alienum , fpirituale, vel tem-

V t u

porale. l. cc. qq. 15*

ZJ.Q.li-

1

l

A (0 8

Wüfmn

23. Quilibet tenetur (üb peccato mortali adhi-

[ B4 V,

bere efficacia remedia ad extirpandam. pra-

;

vam confuetudinem temeré jurandi , quam-

ii | ]

vis ordinarié verum Juret. l. cc.q. 16.

24. Peccat mortaliter, qui in juramento uti-

n ia

tur xquivocatione, aut reftrictione mentali

u [

abf.luté quidem fenf(ibili, fed quam jurans

certó Ícit, non advertendam ab audiente.

Wi I

l. cc. qq. 17. nifi fit evideater injufté extor-

tum ;

M

& agatur de amiffione vitz vel alio

malo graviflimo, ' /z Tr. de Decal. Difp. 9.

AU

j

qg. 57.

A

"

25. Juramentum metu injuíto extortum; fiin-

juftitia fit notoria & ab ipfo extorquente

l t

i t

füfficienter agnita, eít invalidum, l. cc,

li

qq. 18.

26. Nec eft validum juramentum dolo extor-

JÁmeju

tum , fi dolus det caufam. juramento, ftan-

, ul as

te virtuali repugnantia jurantis in oppofirum

l

l. cc. qq. 19.

Q us

m

F n

27. Qui alium provocat ad jurandum, que

!

ni

ii

ícit certó peieraturum, peccat mortaliter. l,

E

f

"

cc. qq. 20.

28. Juramentom promifforium de minori bo-

uf

W

no eít inval.dum ; fi autem ab initio fuerit

N

|

)

Ó

de meliori bono, & incipiat fieri de minori

bono , eoipfo incipit effe invalidum. 1. cc.

ii W

p

"qq. 21.

!

Id

/

29. Juramentum

promifforium folenne non

,j

definit obligare, quando res promiffa inci-

pin "

pit fieri nimisgravis. Juramentum veró non

t u

folenne in tali cafü de(init obligare, quan-

1:JC) Vd W,

P 3

Jj j

"

[

363 (o) 53«

y ii j

do devenitur ad t4lemarduitatem, ad quam

j p

fe non extendebat promilfio, l. cc. qq. a.

gimo

3o. Civis vel Canonicus non tenetur ad nova

| qmentu

Statuta vi juramenti , nifi fint precife expli-

a d i

caüiva vel confervativa priorum, fed tan-

um 1

tüm tenetur vi novz legis. l. cc. qq. 23.

g

31. Civis vel Canonicus , qui juravit in Sta-

nlcq

tuta per confuetudinem jJam abrogata, te-

netur ad ea nih/lominus, (i confuecudo non

Vs i

g il

fit rationabilis, & pofitio Statutorum non

áimy n

dependeat ab ipfa communitate. l. cc.qq.24.

sls f !

32. Si probabile fit, Gentilem , vel Turcam

um

vel Judxum laborare/ ignorantia invincibili

licité ab iis exigitur juramentum per Deos,

du pron

gieire r

Mahoinetem, Abrahamum , dummodo et-

iam Gentilis credat ia unum quendam . fu-

n rl

premum Deum vindicem malorum, l. cc.

(s d

qq. 25

D]

33

. Qui jurat , fe non amplius lufurum ad vi-

n t

tanda peccatorum pericula , obligatur; fe-

| N

cus fi juramentum tantüm refpiciat circum-

d ia

flantiam fuperftitiofam, "Tunc enim eft in-

fitit i

validum. l. cc. qq. 26.. In dubio pro faniori

pl [/

intentione ftandum eft. ]. cc.

L

34- Juramentum non mutuandi ex bono fine va«

t daio,

let, non autem ex motivo vitiofo, l. cc. qq.

-

üntle

'27. In dübio pro faniori intentione ftandum

Ó uf

eft. l^ cc.

'

ttton j

35. Juramentum non vendendi minori pretio

"um f&

aut non emendi cariori pretio eft invalidum

[ )) l

l. cc. qq. 28;

tübi

36. Juramentum non denuntiandi delinquen-

t

tem

!

"T

imtm, " |

tem ante commiffum delictum eft invali-

| W' u

dum; poft commiffum valet, fi non repug-

b Ü ,

net bono communi. l, cc. qq. 29.

delinquentem,

j Pmïlf t

37. Juramentum denuntiandi

LT

quando eít

de bono,meliori, valet, etíiju-

ramentum fiat ex ira & vindi&ta, Quando

Mi

Wt

autem non eft de bono meliori, eftinvali-

: LT

dum. 1. cc. qq. 3o.

À

Medícus in locis, ubi juravit, fe non re-

38.

N

m

N

cepturum in fu

icuram infirmum, nifi con-

|

feffum, non tenetur eo juramento, fi pro-

Y

ltv

babilius fitj zgrum ex obftinatione potius

moriturum. l. cc, qq. 31.

Drut i

39. Prius promiflum aut votum no

ntolluntur

t

D, (innd

pofteriore promiffo aut voto jurato, nifi

prius fpecialiter irritetur à Jure. l. cc. qq.32*

i qua

murun

40. Omnes a&tas fupervenientes ac repugnane

tes juramento funt invalidi, nifi juramen-

T lufurr:'ï

tum fuerit irricatum à Jure. l. cc. qq. 33-

uramentum contrarium legi eft invali-

h, o

41.

i

dum, fi lex principaliter ac

immediaté re-

dj

Tu

[; [;

fpiciat bonum commune; fecus , fi princi-

d

paliter refpiciat bonüm privatum. ] cc.

Ü

qq.34-

In dubio de obligatione juramenti fervari

yjciu

]

42.

T

!

MM

xüh

debent hz regule.

r) Ià dubio tenendum

borum &

ii

eft, quodíervata proprietate ver

intentione jurantis minus ftringit. 2) Jura-

"d

mentum fequitur naturam actus, cui adji-

citur. 3) Juramenti

obligatio manet manen-

g d

fecus, fi obje-

te objecto in eodem. ftatu;

&um notabiliter reccdgc ab intentio

ne ju-

" dehuqï:

4

rantis.

*

i

95-31/(0» f

ao

rautis. 4) Toramentum in przjudicium- ter-

tii, inquantum eft violativum juris alieni,

gjnlorum

quis

irritum eft. l. cc. qq. 34.

ipioe, 4

43. In dubio ftri&é tali; an emiffum fit jura-

g B*

mentüm, non obligat. In dubio , an inter-

jgim j

ccfferit intentiojurandi, obligat. n dobio,

an licitum füerit juramentum, datcr obliga-

j

(apsp

yn [

(

tio confülendi peritum. l. cc. qq. 36.

zlcq

44. Jurare in judicio prohibentur. 1:) Perjuri

; declarati, 4) Infames declarati, (í ukro fe

dhtis, T

offerant. 3) Capitales inimici. 4) Socii cri-

«n, (tot

miocum. j)]jJudei & Turce. 6) Laici con-

ifemi

mrale

tra Clericos in criminalibus. 7) Confangui-

8

nei usque ad quartum gradum, ita ut non

gt

m

poflint cogi. 8) Mulieres in criminalibus de

jntrtr u

Ture Ganonico. 9) Sacerdotes in judicio lai-

ERN

co, nifiin caufía propria vel Ecclefie, de

a L.

jure Canonico.

10) Impuberes vel alii im-

ramn

perfe&i judicii. 1. cc. qq. 35.

t at

4f. Juramentum poteít deponi per procura-

torem. l. cc. qq. 36.

.M v

g. a,

46. Lex Civilis poteft indire&té irritare jura-

menta irritando contra&tus, l, cc; qq. 37.

V hr

47. llla fola juramenta poffunt irritari à Supe*

g g

at

rioribus , quorum materia eít iis fubjectae

l. cc. qq. 38.. Ad a&tualem autem irritatio-

i

nem requiritur, ut obfervatio juramenti fit

D Dei w

cvidenter in eorum prejudicium, l. cc,

Qalatis.

49. Papa poteít irritare juramenta fa&a. de

1j n

alieaandis vel non alienandis bonis dicatis

n a

Deo, inquantum ví primz donationis fue-

Vtty [cqu

]

rünt exempta à iure principum. 2) juramen-

l

L

ta

!ä

x O 8

ta de beneficio renuntiando, 3tíó Juramenta

t

Capitulorum Cathedralium velCollegialium,

quatenus repugnant bono comtmuni, aut

Wüm j f[g

Difcipliog, 4tó Juramenta feudatariorum

Romanz Ecclefim ubi jus feudale, & prz-

W. hi

judiciam juris certum eft, l. cc. qq. 39-

?"

datumä)i;;

l

49. Epifcopus poteft irritare juramenta Capitu-

lorum vel Clericorum prejudicantia diíci-

plinz. l. cc. qq. 39.

Itf

fo. Pralatus, maritus refpe&u uxoris & libe-

rorum, tuütores refpe&tu pupilli, Dominus

J

refpectu fervi poteft irritare juramenta fubdi-

torum przcife inquantum przjudicant fuz

tim, m

poteftati. l. cc. qq. 39

f Cinii

y1. Superior juramenta fübditi femel à fe ap-

hs

probata non poteít irritare nifi emergente

vd Ed

nova caufa, l. cc. qq. 4o.

b w

h

j2. Juramenta femel irritata non revivifcunt

;

j

morte irritantis. l. cc, qq. 41.

r

y3. Ad valorem irritationis requiritur. caufa

jufta, l. cc..qq. 42.

d m

f4. Irritatio juramenti à difpenfatione differt

u H

w

er hoc, quod irritatio fit a&tus Superioris

f

a

declarantis fuum diffenfüm in re à fua pote-

"

i

ftate dependente: Econtra difpenfatio fit no-

ub

mine Dei remittentis obligationem pro cir-

1j iïf»iiï

cumftantiis , pro quibus eam remiílionem

p

exigit major Dei Gloria, l. cc. qq. 43.

T.

yj. Edam ad valorem difpenfationis à jura-

j t

mento requiritur legitima caufa, l, cc, qq.

j !

44-

[j 2') imm

P

y6o Cau'.

:

« ) Ee

$6. Caufi difpen(andilegitimz funt dus. 1mó

yptm

Exigentia boni communis, 2dó Dubietas de

j n

u

valore juramenti. l. cc. qq. 45«

j7. Omnis difpenfatio circa juramenta habet

m

gt t

. fimul naturam declarati

onis & jurisdictionis,

l. cc. qq. 46.

p ao t

l

$8. In difpenfatione juramentorum & voto-

rum , nifi difpenfans habeat plenitudinem

PT

TL

poteftatis, re&tius conjungitur commutatio,

l. cc. qq. 47.

s dienti

vuliim d

f9. Qui habet poteftatem commutandi vota,

non eoipfo habet potefítatem commutaadi

i, r

juramenta. l, cc. gq. 48.

Q

^dtt comt

6o. Jaraus non poteft propria authoritat& cor-

mutare juramentum , nifi in aliquid eviden-

wrdind

ter melius, ]. cc. qq. 49.

Wal

61, Commutare difpenfando , vel difpenfare

ERN

T& od

commutando fignificat , fimul conjungendam

effe commutationem cum difpen(atione. l,

CC. qq. $Q.

Afl

VRU

Fide. Reftritio mentalis. äquivocatio. teftis.

gutyim

reus,

ltn lf

us €9. Tuflitia.

Dturad

. 9uffitia e(t conftans ac perpetua voluntas

: l?eum ?

cuique tribuendi jus fuüm. Zz 7va&. de Jure

J

€ ufl. Difp. 1. g. 1.

t

3. Jus eft facultas difponendi de bonis con-

ceffa à lege. l. cc. n. 3.

tl

DI

3. Sfus natuvale eft facultas difponendi de bo-

n

nis conceffa à lege na:urali. l. cc. n. 4.

ht

q. us

. A ( ä?*

"m "

4. 9us pofitivum eft facultas: difponendi de

lg.

bonís concefía à lege humana vel Divina

Wo

circa ea , qux non fuerunt difpofita per le-

m

j

gem naturalem. l. cc. n. j.

N

$. Sus geutium, eft facultas difponendi de bo-

nis ex more vel confenfü gentium. l. cc.

t w

n. 8.

um

6. 9us in ve eít, quo rEs ita homini eft devin-

Rtp

&as, utàb alio nec licité nec validé ipfo

invito alienari poffit. l. cc. n. 11.

t

7. Stus ad vem e(t , quo; alicut devincitur, feu

Rs

obligatur, perfona ad tradendam fibi rem.,

Lhoec^ .

tlj

8. S'uflitia commutativa eft, qua per contra-

itiigls

&uam reddizur equale pro zquali, l. cc. n. 13.

9. Suftitia diflributiva et, qua in communi-

u

tate diftribuuntür commoda & onera juxta

Wtj

vires & merita fingulorum. l. cc. n. 14.

Ls

10. S'uflitia legalis eft, qua|in communitate

exxquántur commoda & onera juxta con-

iiv

gruentiam totius & partium communitatis,

L cc.n: Ts

j

11. Datur a&u juftitia commutativa hominis

ad Deum, & Dei ad hominem. l. cc. q. 4,

p

& ,.

n

12. Inter patrem filium ,.Dominum & fervum,

quà tales non poteft dari juftitia commuta-

TL

tiva, l; ccq. 3. Poteft tamen dari inter eos,

qui funt. tales, l. cc.

agl

m

13. Inter maritum & uxorem etiam uà tales

| |

poteft

W

L

OE -

" pW'

poteft dari juftitia commutativa, l, cc. qi!

gm Hflö

concl 3;

" ,mponcn -

j

fzyiztm Ort(gma/zs

Fzde. Adamus. Gratia

g Cum"

locqq

dl

Le&omtm

mllc um

ES

t fi gnum, quo traditur poteftas przle.

od ndo

gendi verbum Dei in Ecclefia. 77 Tmä?

de Sac. Ord. S. 4. q. 1.

,M; di

Materia eít liber prelegendus; forza funt

amendi d

ll!a verba :

Acczpzte €" effote Fevbi Dei ve-

m COR

latoves. l. cc. q. 2. 4.

rigsitor

3. Officium Le&oris eft, zmó Verbum Divi-

lp

num populo przlegere.

adó lllud p:zle-

gendo predicare. 3tió Catechefin explicare.

awidtel

4tó Benedicere panem & fruc&tus novos. l.

1 o d

€C. q..3. 4. j. 6.7. 14. 1. 16. 17.

TIYURRISN

4. Le&oris eft non folàm przlegere libros

DI

fcripturz, fed etiam alios approbatos ab Ec-

clefia. l. cc. q. 8. 9. 10. 15.

0777

És duf

$. Ad Ledtoratum non requiritur certa &tas,

l. cc. q. 11.

il

t Poltis

Lex.

funt hf

A teq

ts

Lex im genere.

y, Eít ordinatio rationis ad bonum commune

^f Cond

Rl

füb obligatione de fe ftabili, Zz Zradl. de Le-

RUT VT

&us, $. 1. qq. 1.

2, Lex

V qq (

|

« O ge

uT 4. Lex mere penalis eft , qua folüm obligat ad.

fübeundam fine refiftentia poenam à Supe-

riore imponendam. l. cc. qq. f.

l

LI

3. Lex dirediva eft

, que illos, qui eam fe-

.quuntur, eximit à Jufta reprehenfione

x

culpa. l. cc. qq. 6.

4. Lex favorabilis eft , cüjus extehfio ad cafüs:

confitniles,conformiter ad intentionemLegis-

tv

i

latoris eft melior pro bono communi. l, cc.

/

qq. ?.

g Tex odiofa eft, qus plerosque gravat, nec

tl n

etit'extendi ad cafus confimiles ad majus:

Mi n

bonum commune conformiter ad intentio

"

nem Legislatoris. l. cc. qq. 9.

J Vehet

Lex maturAlis.

PT

W & Tex maturalis eft ordinatio rationis in mente:

fofhus

Dei circa ordinem rerum agendarum, per

TV

lumen rationis vel per inftin&tum naturz pro-

;

D

Mi

mulgata. l. cc. $. 2, qq. 1.

( . Lex maturalis przfcribit quidem pro diver-

]

fis circumftantiis diverfas obligationes aut

;ui[i:m'üh

facultates, prout facit Ars medica, cecono-

mica, Politica &c. ficut tamen ejosmodi ar-

tes funt in feipfis immutabiles , & non condi-

tionatz , ne quidem oZ7e£'ivé , ita etiam Lex

/

naturalis eft immutabilis, & ne quidem o?-

Je&iivà conditionata, l. cc. qq. 2. 3. 4»

m $. Datur eadem Lex naturalis in ftatu naturz

jl

integre , &in ftatu naturz lapíz. l. cc. qq. 5.

9, Deus non poteft difpenfare in lege naturali.

1O, Ob-

l14

l, cc. qq. 6,

C MON:

[ HCICM

Io. Obie&um legis naturalis materiale eft fo-

lum bonum ad focietatem hümanam vel ad

j CIVIIIS )

honeítatem Religionis abfoluté vel faltem

mpprobäü

moraliter neceffarium; non autem bonum

h p

przcife neceffarium ad melius eífe, ]. CQ

d

qq. 7.

p

stl*

11. Formaleobje&tum feu inotivum legis natu-

ralis eft zze/zorztas. /ful. ve.

j OCU fomul pra-

ceptz; ita ut non füfficiat, rem eíTe melio-

l

rem, fed ctiam requiratur, melius effe, i

ggipolty

. detur obligatio , quàm non detur. l. cc, qq. 7.

s üre 4

12, In moderna providentia nulla datur Lex

shutem v

naturalis, quz agnofcitur per folum inftin-

àm attem

&um internum, prout agnofcitur à brutis ,

"

v t

quin fimul agnofcatur per lumen rationis,

l.

.

thehatem

cc. qq. 8.

n

13. Deordinationem creaturarum ad invicem

ts

,poteft Deus ob majus bonum fupernsturale

a m

non folum permittere fed etiam pracipere;

non veró poteít permittere deordinationem

g ydi

circa ordinem intrinfecum creaturarum ad

vonltud

Deum. l, cc. qq. 9.

-

Til t

T dttimg

14. Proprié loquendó non datur Lex natura-

lis reflexa, l.. cc, qq. 10.

Pt lnem

1. Circa prima principia generalia legis natu-

tibbenda (

RUtno t

ralis, & circa conclufiones in iis evidenter

contentas non poteft dari ignorantia invin-

-;oraliter l

M

cibilis; poteft tamen dari circa conclafiones

in iis non evidenter contentas. l, cc. qq. 11.

lts lm

16. Lex naturalis quoad conclufiones parti-

* nf

culares dubia tranfit in materíam legis pofi-

Nng lm

tiva

" NON-

t

tive Ecclefïaüi&æ, non autem in materiaam

t

J

legis Civilis, nifi per Sacros Canones fpecia-

hi

j

liter approbatz. l. cc. qq. 12.

ha

tl

17. Regula agnofcendi leges naturales eft ; ut

Kl d]'gl

cenfeatur illa obligatio effe legis naturalis,

quam plerique DoGores eruditione & pie-

Tf

'!gM

tate infignes agnofcunt. l. cc, qq. 14.

i UJ/'M hi

Wb

Lex pofitirua.

mx;?nx&tïr

18. Legis pofitivze obic&um uateviale et omne

UW.I)LW !

TM

bonum utile ad focietátem humanam vel ad

. honeftatem religionis. l, cc. $. 3. qq. 2. Ob-

an

jectum autem formale eft ratio melioris feu

t

majoris utilitatis ad focietatem humanarn vel

t rv

ad honefítatem religionis. l. cc. qq. a.

19. Lex pofitiva non eít ferenda pro cafibus

hm j

extraordinariis ac rariffimis, nifi contineant

n fitm

enormem malitiam. l. cc. qq, 5.

lm

«t d

ao, Lex pofitiva convenienter fe conformat

UO CR

confuetudini , quando ex mutatione confue-

tudinis timenda fünt mala zoras plura ;

& diuturniora, l. cc. qq. 6.

ag

a1, Per legem pofitivam illa potiffimüm vitia

cohibenda fünt qu& aut graviora funt aut

g

proximo nociva funt, aut quorum coercitio

moraliter neceffaria eft bono communi, l.cc.

s *ïüx'

L

i

l

Qq. 7:

g

g

a2. Leges humanz non funt mutgndæï, nifi

il

causá evidendíflimz ac maxim. utilitatis ;

yins f

vel causá neceffitatis. l. cc. qq. & —

; ïeäisg'*

: 123. Mens

|

X (0) gï&«

i ]'R,'oplls 'l

23, Mens Legislatorum circa leges humanas

gaür

- meliori regulà agnofci nequit, quàm ex fenfa

[ l

Doctorum expertorum, eruditione & pie-

tate infignium. l. cc, qq. 9.

at [

s r

Materia legurn.

*H"yi j ao :

34. AGio etiam formaliter indifferens, relaté

qp a

ad motivum prudenter intendibile, non eft

fsl

materia legis. l. cc. $. 4. qq. r.

Adrisform

25. Leges humanz circa precepta naturalia

vel Divina funt tantüm poenales, l. cc. qq. a.

26. AGtio de fe indifferens vel tantüm venia-

lU dUbiO) u

liter peccaminofa poteft eff2 materia legis

a d

15, ul

graviter obligantis, (i bopum commune vel

motivum petat gravem obligationem. l, cc.

g p

damento d

qq. 3.

27. Peccat Legislator, fi materiam, quz petit

TE

prohiberi (üb gravi folüm prohibeat füb levi,

ET

nifi jam aliunde per legem naturalem vel di-

a ln

vinam fit füfficienter prohibita fub gravi , &

i x

w d ts

deli&um in foro externo non graviter obfit.

bono communi. l. cc. qq. 4.

h vt

. Ecclefia non poteft precipere aCtus mere

38

li il

internos directéó, poteít tamen eos przci-

- pbees

pere indiredé, inquantum pra&cipit actum

"nf

externum , cui vel ex zatuva a&us vel ex

contvratlu eft annexus actus internus;"feu in-

tlont |

Ytpiss,

quantum przcipit cogcretuzi ex actu externo

QR

& interno. l. cc. qq. 5. 6.

At

Subjetlum Legum.

A 0 df

29. Legislator non tenetur fuis legibus puré

OT

Dumatiis. l. cc. $. y. qq. 1. 3- ni(i exindetimea-

k"Würquia

tur fcandalum, l. ec. qq. 3.

I

30. Epif-

"

n

*$ 0O BÀ

llegegh

l

3o. Epifcopus non tenetur ftare legibus à fuo

n

Anteceffore in Synodo editis. l, cc. qq. 2.

V

,

g1. Infideles laborantes ignorantia vincibili

obligahtur omnibus Eccle(e legibus expZ-

7;-

cativis feu /pecificativis juris. nacuralis vel

|

Tf

[

divisi, non tamen obligantur legibus Ec-

Tl o

clefie arbiwariis. l. cc. qq. 4.

32. Transgreílio legum, etiam Ecclefiafticarum

fT

dMImi

e(t ebriis formale peccatum, ( eít ip(is libera

in cauía, necdum retractatá. l. cc, qq. $.

33. Ín dubio, utrum amentes habeant fuffi-

t !

j

cientem advertentíam , falem in caufa li-

Df

Iu

beram , adítringendi funt ad obfervantiam

plb

|

legum 5 peccantque graviter, qui etiam per-

fecté amentes incitant ad actus contrarios

'ity Ro

legi. 1. cc. q4. 6.

!u 34. Infantes quidem ante ufüm moralem ra-

Qden rl

tionis non obligantur in a&u fecundo legi-

albgn

bus; peccant tamen graviter, qui eos inci-

hn

tant ad actus contrarios legi, vel qui fine

'

caufa rationabili illis. apponunt carnes in

j

'

N Em

diebus abítinentiz. l. cc. qq. 7.

^m

UI

j

3;. Impuberes obligantur lege C onfeflionis &

Wi

jl

Communionis, quamprimum ejus naturam

r:gr;:

intelligunt, l. cc. qq. $. Immo ip dubio, an

fint capaces, recté illis utrumque confertur,

1

gt

l. cc. R. 5.

36. Impuberes venentur ad abítinentiam à car-

nibus & auditionem Sacri ftatim poft adep-.

If

tum ufüm rationis. l. cc. qq. 8. &- 3-

j

37. Tenentur quidem Cenfuris à Jure latis, non

j

tamen ab homine latis. l. cc, qq. 8« R 4« j«

Judex gett.

3. Via-

h

9H ( S;ebï

,' C]gf]'ci ll

38. Viatores non tenentur legibus locorum

. particularium in quibus traoseunt, niti poe»

gj

!

nalibus , fi hz etiam in viatores latzm fint,

qun?

)

l cc. qq. 9.

m a)ngrllai

j $us

39. Immo nec Peregríni iislegibus, niti poena-

libus obligantur. l. cc. qq. 0.

hn at

ivl

40. Obligantur tamen peregrini legibus loco-

rum particularium. 1mó circa contractus

h

& folennitates. . 2dóÓ circa eges communes

itmpio (

cum fio domicilio-

suleorum

3tió circaleges, qüa-

rum transgreíIio nocet bono communi illius

(trgrum

loci. 4tó quoad leges univerfales Ecclefiz,

u

etfi fuum domicilium gaudeat exemptione.

D

]. ec./qq: 11,

hm

41. Non licet egredi ex fua Dicecefi in aliam

d boan

przcife ex intentione fe eximendi à lege

uvl

dicecefana, nií(i interveniente prafümpta li*

ais

centia proprii Epifcopi. l. cc. qq. 12.

ii

43. l'eregrinus poteft ex ommuricari à pro-

Ug

prio Epifcopo ; .quando deló&um fuit in-

doft u

choatum , dum adhuc erat in Dicecefi, vel

lr n

fi caufatinfamiam Diceceti ; immo etiam(i nec

Mb «t

fuerit in propria Dicecefi inchoatum, nec

qq 65

caufet illi infimiam. 1. cc. qq 13.

|Mhfec

43., Vagi tenentur legibus locorum particula-

ld

rium, faltem folennibus & notoriis. 1. cc,

r

A ;)

Qq. I4.

tlb

44* Clerici tenentur. per /e ac dire&/é legibus

3f en

fjl

principum realibus feu fecrzptis zn ves. 2 &

legibus fpectantibus ad gubernationem feu

iim. f) .u'

quietem publicam, l. cc, qq. 15. R. 1. a. 3.

Vr

4$.Cle-

F ln

A

|

« ( BE

ïlïibü lt

"t

45. Clerici non obligantur legibus civilibus

n

refpicientibus tantüm eorum perfonas, aut

t lh

i

eorum actiones przcife perfonales , aut eo-

"rum congruam fuftentationem. 1. cc. qq. rj.

5"5; üïlïm

!

R. 4. Si tamen principes eatenus contraria

)

violenter attentent, obligantur juüre divino:

ad non refiftendum violen

"

tíz. l, cc. qq. 1)-',

Tl

R. g.

:

l**j?fwmmm

46. Exemptio

Clericorum ävl—e ibus Civilibus

WU W

quoad eorum perfonas , aCtiones perforales,

d1m

& congruam fuftentationem eft juris natura-

Vs ho

lis, gentium, divini & humani. l. €c, qq.16,

M mmp'm

Promulgatio legurn.

47. Promulgatio quoad leges naturales, divi-

Id t d

nas & humanuas ea requiritar & füfficit,

od ]

qua verifimilior redditur exiftentia vel in-

pl

'.:

tentio legis. l. cc. $-6. qq. 3. 4- $.

eu

48.- Pontifex poteft obligare totam Ecclefiam

maniy

ad leges, qua tantüm fuerunt promulgatz

dm Ri

Rome; utrum auütem in cafu particulari ve-

ian iij

lit fic obligare ,. defumendum eft ex tenore

d

Bulle, ex fuübje&a materia, & fine. 1. cc.

indiaty t

qq. 6.

y

49.. A&u (ic obligat. 1) quando id expre/se in

MW&

Bulla declarat. 2) vel per terminos aquiva-

lentes. 3) quando Ordinariis

recipit pro«

T

mulgationem legis, uec occurrit rationabi-

lis caufa eam fufpendendi. 4) quando obli-

j

gationi in locis inchoandz ponit menfem vel

"] j t |

diem. 5) quando lex eft tantüm declarati-

n 4

va anterioris legis ubique promulgàtz, |6)

iM

quando ftatuit cenfuram ipío fadto incür-

i

Q 2

rendam

« O f

frnridg

rendam circa aQtum jam aliunde lege uni-

verfali prohibitum. 7) quando Bulla eft re-

d pecon

vocatoria gratiarum à fola voluntate Papz

af cc

dependentium. 8) quando Bulla irritatactus

i1ggs d

uorum valor folüm dependet ab Ecclefia.

gei g

gpxiet n«

9) quando Bulla prefcribit formam judicia-

lem pro actu externo. f. cc, qq &. R. 3.

yicib vt

syeroec

$o. Pontifex non eft prefümendus obligare in

actu fecundo ad obíervantiam fuz legis in

molumentu

Dicecefi vel Provincia ; non promulgatz,

gt

quando ex obícrvantia paucorum timora-

ml

torum privatá notitiá fcientium legem naf-

ul alote

ceretur magna perturbatio vel aliud grave

]

1

przjudicium Ecclefiz. l cc. qq. 6 R. 4.

ugsEet

Amo fortun

Olligatio Legum , prafertim in dubio,

ägravem [

f1. Leges Civiles juftz, hoc eft, quz ordi-

pedumum

nantur ad bonum. commune fervata «€qua

proportione onerüm in fuübditos, obligaat

W lo q

n

in confcientia; poenales autem folüm obli-

gant ad non refiflendum Miniftris juftitiz,

teisliqu u

l, cc. $. 7.9q. 1.

imdin

52. Leges civiles habendz. fünt pro jufiis,

fr. r

quamdiu non evidentér conftat

t ijer g

ftas, l. cc.

d s 32

, effe jniu-

])tt gj

33- lllz leges civiles obligant in confcientia

Lbdorum

1mó quarum finis. & gravis obligatio eft

TorT

moraliter neceffaria bono communi, v. g

fl

folutio preftationum introducta jure gen-

Miyy

tium. 2dó quando earum transgreffio cedit

vel ingravem religionis ignominiam, vel in

i i"Cipïab(

t

grave przjudicium boni communis, vel in

grave periculum ^multarum — familiarum,

At

Econ-

tut l

l

93 (o) Sæ

Al k

J

T

Econtra leges Civiles, quz folütn dictant mul-

&am pecuniariam ,. non

t

p

L]

obligant in confc;-

Mlrty

entia. l. cc. qq. 2.

d E(tfü

$4. Leges diving circa neceffaria neceffitate

1] l

medii obligant cum detrimento vitz : Circa

i

j

moraliter neceffaria ad (alutem obligant cum

periculo vitz & bonorum; uti etiam circa

3-3'0Mllg:mj;

moraliter neceffaria ad promovendumingens

lg Lïg,'g

emolumentum divinz gloriz in publico reli-

l mbuï)

l i

n

gionis negotio v. g. integre prov'nciz , aliàs

K

irreparabile. Sed circanon neceffaria morali-

u

ter ad falutem propriam velalienam. 1. cc.

i

[

i

»

3.

"n

f)".l..

8

és Ecclefiaftice non obligaht cum gravi

It

damno fortunarum, nifi transgreífio cedat

in gravém contemptum Religionis,

vel

l ul

i a

grave damnum Eccle(iz non facile repara-

bile. l..cc. qq. a.

s

0 at

du

$6. Leges non folum natera

les, fed ctiarh Ec-

clefiaftice ac Civiles obligant ad removen-

ils a

$,

da impedimenta, l. cc. qq. 5.

"TT

77. Gravis vel levis obligatio legum défumi-

LL

tur 1) ex tenorelegis. 2) ex natura objecti,

Wnüäg '!) T';'

3) ex gravitate poenz, 4) excommuni fen-

fü doctorum in(ignium. 5) ex communifen-

[ 'ne:z&im*.:

l]

nl

fü & praxi fidelium timoratorum

1

circa lef

ges humanas, 1. cc. qq. 6.

iora M

m

Anterpretatio legum £$. Epikia.

vb i

T

iM

;

;8. Principia bonz interpretationis funt. 1mó

um

tenor ac proprieras vetborum. 2dó fuübje-

gj Vi

&a materia. 3tió intentio legislatoris aliun«

gl

de notaá, l, cc. $. 8. qq. 3.

s

Q 3

f2 Fpi-

p o Be

j9. Epikia eft benigna interpretatio legis pro

|

pps?

Ir,;xi

aifcttos

pariculari perfonali circumftantia à legis-

latore prefuümptivé vel non previfa vel non

g

comprehenía fub lege. l. cc. qq. 4.

( [

:60. Senfum preceptivum habent etiam ifta ver-

ao

, ba: volumus, decernimus, ordiaamus, fta-

g o

tuimus, caveant, abítineant , debent, opor-

p r

tet &c, l.cc.qq. .

(uicdinp

61. Quando Legislator przcipit fervari inte-

iil

grum corpus Conftitutionum, etfi obfervan-

m

tiam injungat zz vzrtute obedientia , & fub

goqud

indignatiose Dei, ea tamen gravis obliga-

nl quo

tio non refertur ad fingulos articulos vel

a&us in particulari , fed tantàm ad'hoc ; ut

jbos pra

gjslawn's, »

urgeatur obíervantia , eaque non negliga-

i oj

tur per contemptum formalem, vl inter-

pretativum, ]. cc. qq, 6.

nf

61. Traduntur Regulz interpretandi leges. 1.

qpoulk

cc, qq. 7. & 8. & 9. & vr.

FOLT

ET

. Obfervantia legum.

f o

63. Ad obfervantiam legis affirmativz natura-

vits i

.lis vel divinz requiriwur incentio formalis fa-

tisfaciendi, fed circa legem meré humanam

hn w

UY

fufficit intentio materialis. l. cc. $. 9. qq. r.

tetors Q

V. Digrol

64. Ebrius vel dormiens non fatisfacit pracep-

to v. g. audiendi Miffam. l. cc. qq. 2.

LT

65. Eciam inviti, fatisfaciunt przceptro Ecclefia-

ii

ftico, dummodo non habeant, vel ipfis fa-

&is demonítrent, íe habere intentionem

Waf

contrariam abfolutam . vel

: conditionatam

J

?

-

"g

non fàtisfaciendi formaliter. l. ec. qq 36 ^

D

|

JTIM

é6. Implens przceptum ex fine illicito poteft

(atisfacere, (i habeat concomitans motivum

lw

implendi przceptum. l. cc. qq. 6.

u

67 Qui recté adimplet opus preceptum cum

1reziammm

intentione non fatisfaciendi per hunc aCtum ,

"m

mutare poteft propofitum , nectenetur fatis-

Tudcbem,om,

facere per alium a&um. l.ce. qq.7.

Vr

68. Qui adimplet opus cum circumftantia in-

WMM.

compoffibili ad modum debitum, v. g. ad

devotionem ipterpam, non f(atisfacit pra-

Z

" p

cepto quoad füb(tantiam. l. cc. qq. 8.

Is t

69. An & quando unico a&u poffit fatisferi

tün diy,

.pluribus preceptis, dependet ab intentione

legislatoris, vel obligantis quz agnofcitur ex

a u)

natura objecti vel praxi. l. cc. qq. 9. t 1. 12*

n li

7o. In concurfu legum incompoffibilium obfer-

vatu pro eadem circumftantia praferendz

d ls.

funt 1) leges negativz affirmativis. 2) divi-

nz circa magis neceffaria ad falutem velglo-

Inm

riam. Dei naturalibus affirmativis. 3) natu-

atv t

rales pofitivis circa minus neceffaria ad fa-

mbl

lutem vel gloriam Dei. 4) divinz humanis.

p n

inferioris Ordinis. l, cc. qq. 13-*

$). leges. ordiais, altioris bonorum legiþu.s

]4 [HIygl WI l,

1. Datur obligatio faltem füb venialiimplem-

ii

di lezes ad minimum ex influxu virtuali cha-

8

ritatis initialis. l. cc. qq« 14«

,mfpzufcda

g i

Caufz excufantes ab obfervantia, pr&-

" jatot

. fertim Epikia,

qgit

ilis excufat, fed indi-

L Ctl qq. ]l

í

"

l

7. [gnoyantia invincibi

Q 4

C48

- MON-

-,HlairrIwa

cia ignorantie vincibilis fünt , negle&üs mo-

a

ralis diligentix in inquirendo, negle&tus au«

yj

g n

j

diendi aliorum confilia; frequentandi Coa-

ferentias &c. l, cc. S. 10. qq. r. &. 3.

g at

73. lgnorantaa vincibilis pote(t fieri invincibi-

fj

g lg

lis per efficax propofitum recipiendi media

de fe de(lrudtiva ignorantiz. l. cc. qq. 4.

ggrnim 1

g^ J

74. A lege humana , ac multo magisà cenfu-

ta, excufat ignorantia etiam viucibilis, fal-

qm'rcudumc

tem .in foro interno, dummodo non fit fu-

ii n |

js & divin

pina aut craffa. l. cc, qq. . 6.

7f. Nullus metus excufat ab a&tu intrinfecé

ts integ

: malo; excuíat tamen à lege divina pofitiva

vinsdes n

stbl Y

in circumüaqtiis, in quibus incur;eretur

graviffimum malum , & ex oppo(ito non

d

lequatur graviffimum prejudicium diving

At

gloriz, ita ut Deusnoa cenfeatur. effe in-

vitus. ]. cc. qq. 7.

i quitln

d if

76. Circa leges humanas metus gravis tunc

ntgtun

excufat , quando legislator 'con(ideratis cir-

Qu

cumftantiis mali, & rei przceptz non cen-

,

fetur effe invitus. l, cc. qq. 7. R. 3.

k Dd

77. Impotentia moralis tunc excufat, quando

bofit f

con(ideratis circumfítantiis & fine legis Le-

MW

gislator non.cenfetur effe invitus. !

*

. CC.

.qq. 8

V f

78. Quando in parteadhuc reperitur füfficiens

dtir (f

ratio legis , impotens ad totum non excu-

M

fatur à parte. l. cc. qq. 9.-

"t t

79. Impotentia libera in caufa, in qua potuit

Vf

X debuit prxcaveri , non excufat à culpa, ni-

o

fiipfa caufa fuerit efficaciter retractata. l.

)f

€C, qq. IO. I 1.

*

8o,

i

a ( ägee

1

i

30; Illaimpotentia feu pofitio impedimenti de-

k

buit precaveri, ad cujus cau(ationem lcgis:

Ptj

m

lator confideratis circumftantiis & motivo

legis cenfetur invitus. l, cc. qq. 12a.

Mil

81. Licet uti Epikia, quando certum eft mora-

"l

liter; legislatorem non pro hac circumftantia

l

. obligaturum fuiffe, fi de hac cogitáffet. l.

Md

cc. q3. 15. In dubio judicium à confeffario

ii

exquirendum eft. l. cc, R. 3.

NU

L

Á

82. Epikia non habet locum circa leges natu-

rales & divinas. l. cc. qq. 14.. quamvis li-

Dd

ceat eas interpretarirelaté ad cafüsnon adeo

TT

perfonales (euindividuales, prüdenter com-

15 i

prehen(ibiles vel non comprehenfibiles à le-

Qp

ge- ]1-:cc.

dium d

$3. Non acceptatio legis tunc . folüin excu-

r df )

fat, quando lex vel eft injafta, aut mora-

liter inobfervabilis, aut ex prudenti inten-

T

tione legislatoris non refpe&tiva talium lo-

vlb

corum , témporum vel circum(ítantiarum. l.

tl

cc. qq. 1f.

M

94. Defe&us finis tunc folüm excufat, quan-

Jl

L

et, q

do ceffat finis effentialis adzquatus l cc.

u

Lj

qq. r 6.

H

m

8;. Quando finis folüm ceffat ad tempus,

tantüm füfpenditur lex; & quando lex eft

a

divifibilis, ceffante finetantüm quoadunam

u a

| partem , non ceffat lex quoad alteram. l, cc.

qq. 16

m m

86. Ceffante fine, & fubf(tituto

alio eque uti-

(l

li, non ceffat lex. l. cc.

us

h

Q;

,.sn. Cer'

i

|

.*'—5'3!(0) i

jf

$7: Ceffante fine in caíu particulari non ceffac !

Lex fundata in motivo peticuli generalis, ] !'

pr pl

.

D

g

jls, !

cc. qq. 1 6.

ES

*

ii d

Confuetudo,

ii t

88. Confuetudo eft jus moribus conftitutum ,

gl t

quod

pro lege recipitur, cum deficit Lex.

1

À

fns d r

if n

$. 11. qq. r.

89. Ad legitimam confuetudinem requiritur,

ginnar i

1mó Ut fit rationabilis. 2dó Legitimo tem-

al qu

pore continuata. 3tió Introducta à majore

hims lt

parte communitatis.' 4tó Et introducta per

iprerf

actus frequentatos moraliter non interruptos.

aefarioru

jtó Introducta animo fe obligandi. - 6tó Ut

i

accedat confenfüs legalis Legislatoris, l, cc,

qq. 2.

iicatr

9o0. Ad hoc ut confuetudo fit rationabilis circa

n

adiaphora, quz non vergunt in prajudicium

r

morum vel diíciplinz, fufficit, fi (it zega-

ziv? rationalilis, nil continendó pofitivé prz-

il

judicans moribus , fed circa non adiaphora

lt

requiritur, ut (it pofitivé rationabilis com-

r

penfandó xquali vel. majori bono, id quod

fs o v

abrogatuür. l. cc. qq. 3. 4.

f Ontefe

91. Quodlibet membrum communitatis tene-

hts

hi [

tur pro viribus allaborare ad. eradicandas

pravas confuetudines fuz communitatis, l.

IOJ.-NCH]O (

cc- qq. £.

p )

92: Ad hoc, ut valeant con(uetudines anti-

W.

]

quiores lege, requiritur tempus immemo-

V

. riale. Idem dicendum de coníuetudine ; quz

fine peccato inchoari & continuari : nequit.

UT

il nt |

;c. qqo 69

93. Ad

4b oP|g

7

h

93. Ad confuetudines circa adiaphora non re-

Tl

quiritur plus temporis , qnàm ut fit diffi ul-

ter mobilis, ied circa non adiaphora requi-

|

ritur taitüm temporis, quantum requiritur

ad hoc, ut Lex abrogata dicatur compen-

ht

fari equali vel majori bono, l. cc. qq. 7.

du

L

H

94. AGus ad formandam cenfüetudinem non

debent eí[e interrupti, & fi raró redeant,

w]

requiruntur: intra 30. vel 40. annos faltem

Nm*mlm

tres, l cc. qq. 8.

Bb

! Etmmm

9;. Animus fe'obligandi per confüetudinem.-

colligitur ex fenfu vicinorum Parochorum,

Pt

Md

Confeffariorum, & ex.-poenal l. cc, qq. 9.

L

Privilegia,

96, Explicantur claufüle apponi folitz, l, cc.

Atbl

E G. qude J«

Vinye

97. Aquiruntur rmó ex conceffione. »dó Con-

, r

-- fuetudine, 3tió communicatione privilegio-

nilyfi:

rum. l. cc. qq. 6.

t d

177

98. Privilegia non extenduntur ad loca & per-

fonas nec virtualiter expreffa, l. cc. qq. 7.

"L

.

99. Conceffa religiofis extenduntur etiam ad

Przlatos & Novitios , & conceffa viris ad

at

g i

Moniales. l. cc. qq. 7.

1co. Nemo poteft, anthoritativé interpretari

privilegia Papalia Ecclefiaítica nifi. Pap

,

J l.

cc. qq. 8.

[

at

1o1. Privilegia in prejudicium tertii, vel in

materia ambitiofa ,. vel indu&tiva fcandali

m;mdlüef

g

ffri&ä funt interpretanda. l, cc.

qq, 8«

!

102, Nemo

Q O) ER

dnpp

I02. Nemo tenetur uti privilegio conceffo pro

fe. Privilegio tamen conceffo communitati

st

apüniti

tenentur uti ejus membra. l. cc. qq. 9.

Birga

103, Privilegistus, fi itin poffeffione vel cer-

vt0n um

tet de damno vitando, poteft uti privilegio

"

contra Privilegiatum, l. cc, qq. 9.

104. Cir:a revocationem privilegiorum no-

gt 0

»iron, Y

tandz fünt ha regulz. :o. Ad derogan-

dum privilegio contento in corpore jurís

$, tmittu

tetfante

fufficit claufula derogatoria gezeralis; fed

refpe&tu contenti extra corpus Juris, (i poffit

Ttga n

haberi facilis ejus notitia , requiritur /Pecáa-

ht

His. l. cc. qq. 1c. Idem dicendum de cón-

li

ceflis per Concilia generalia. l. cc. qq. 10.

irltga d

165. Privilegia remuneratoria non poffunt à

lt pf

principe revocari, nifi ex cau

qq. TO.

fà gravif L:cts

Nf

106. Privilegia conventionalia non þofï'unt re-

Y

vocari nifi ob neceffitatem publicam. l, cc.

tluem

qq. tro.

TT

107. Leo X. revocavit multa Privilegia Reg;i-

t Atf

latium , fed non ormnia, A Tridentino fue-

runt revocata omnia, quz ejus Decretis

10 hb j

]

f0

n

]

1h [j

adverfantur; & à Gregorio X V. inter vivze

W

M

vocis oracula fuerunt etiam revocata privi»

legia vivz vocis. l. cc, qq. 1.

108. Privilegia exfpirant lapfu temporis, pro

m

stl

. quo conceffafünt, perfonalia exfpirant cum

períona. l. cc. qq. 12.

ïegesh

lm

lr hy

Tl

109. ; Privilegia conceffa, s/7ue ad zoffram ve-

äw

[are l

corne

;.vocq*tz'amm, fi fint calia, qux non folenr

cedi

3 ',(o) : s-a-

il

Ij

" cedi in perpetuum nomine dignitatis , exfpí-

rant morte concedentis, etíi. conceffa fint

u^

communitati. l. cc. qq. 12.

l

vad

U

! 110. 'Privilegia meré favorabilia 'non. ceffant

m

per non ufum, vel ceffante caufa finali. 1.

9I

CC. Qq. 12.

m 111 Privilegia odiofa, vel habentia tra&um

LL

fucceffivum, vel quz fünt in prajudicium

Mi

tertii, amittuntur per non ufüm, vcl coz-

gt t

trarió ceffante fine. l, cC. qq. 12.

W*WW

112. Privilegia non amittuntur per renuntia-

! A"qïm [IC

ii

tionem Przlati (ine confenfq Capituli, L. cc,

qq. r2.

g,

113. Privilegia amittuntur etiam ob abüfüm,

t pf

'non tamen ipff) facto. l. cc. qq. 12.

ii

Poteffas fevendi leges.'

ATRT

114. Capitulum fede vacante tantüm habet

gt

poteftatem ferendi leges provifionales. l. cc.

$. 13. qq* 2-

Wl 115. Abbatiffa & Superioriífe etiam Generales,

A a

non habent poteftatem ferendi leges; uti

d

AU

nec oppida fine approbatione íüi principis.

m

l. cc. qq. 3. 4.

od

[

1

J

Difbenfatio.

UWWW

116. Difpenfatio ab homine tantüm potcfï dari

circa leges humanas. 1. cc. $. 14.

T

qq 2. aut

mixtás ex humanis. l. cc. qq. 2.

fy 117. Difpenfare ipfemet Legislator nequit ;f

i

1

"d

lex fuerit ab eo confirmata jurgmcnto; fi

tran-

i

-E»b O $

"ttabfierit in pa&tum, fi fuerit corífirmata à

; Relfgi()ü |

qti, VOU

" Superiore. l. cc. qq. 5.

st d

118. Inferior non poteft difpenfare in lege Su.

apeitn

perioris fine ejus conceffione tacita, vel in

sf a

cafu neceffitatis przfumpta. l. cc, qq. 4. s.

wíe ln

119. Inferior poteft difpenfare in lege Superio-

Hcenbam.

ris. rmó Si in aliqua materia habeat facul-

irtrat

tatem generalem. 2dó Si materia legis eft

nf d f

levis quantitate, duratione, numero. 3tio

atvexalte

Si cafus fint frequentes & locus Superiotis

a tortl

remotus, & materia non exigat f.bítare ar-

&iori refervationi. 4tó Quando Papa-vel

Jfpenio

t fine cu

Imperator fcripfit leges Provinciz remotz

accommodatas illius moribus. $tó Quando

LOT

in «aíü extraordinario concurrit neceffitas

(Itt detr

difpenfandi & periculum eft in mora. 6tó

Dd at M

Quando concurrit dübium ftridté dictum ,

Ka

an cafus indigeat difpenfatione. 7mó Quando

tf f

illa poteftas di

fp;nfandi jam fuit prafcripta.

ts

Juetag. .

i g

120. Capitulum Sede vácante non poteft di-

rl f

fpenfate cum criminofo. qui eft privatus voce

aGiva. l. cc. qq. 6.

!uf

121. Habens poteftatem delegatam difpenfandi

It

il

poteft indirecté difpenfare fecum ipfo. l. cc.

t

i

(j æqu

qql .

Ib!icum j

&

122. Vagi poffunt difpenfari à Superi

ore loci ;

non tamen peregrini, nifi circa leges come

ii

j

munes ex poteílate à Superiore communi

D UUIHWS M

data. l. cc. qq. 8-

;vsuþm()l' li

123. Metropolitanus non poteft difpenfare cum

'W&Iion em

;

Su&"rlaganeis ;('ubditisT l. cc. qq. 3.

IN

1:4. Re«

)

*3 ( B

Ht

J

124. Religiofi fubje&i Epifcopo circa jüraà-

mentà, vota, & poenas debent difpenfatio-

TM

nem petere ab Epifcopo, nifi Prelatus ha-

hv

beat fpecialem facultate:n

5

LJ

exempti autem

Mi

nori poffu: t eam difpenfationem ab Epifcopo

"f

Ü SHpm

petere fine licentía Superioris, nifi hic in-

d

jufté licentiam deneget, l. cc, aq. :6.

LT.

125. Superior ac ipfemet Legislator fine ratio-

bl

At j

nabili caufa d/fpenfanscirca objecta adiaphora

f

peccat venialiter; circa obje&tanon adiaphora

[

peccat mortaliter. l. cc; qq. i1.

(v hn

L

126. Difpenfatio fata circa obje&ta non adia-

um

. phora fine caufa manifefté infufficiente eft

:

s jt (

invalida, l. cc. qq. 12.

V tb

du |

127. Circa decreta ab apoftolis edita poteft

Papa pro cafü particulatidifpenfaré; fednon

frde d

poteft ea abro

B?re generáliter, nifi genera-

m u

liter ceffet fini

df p

s legis, l. cc. qq. 13.

128. Difpenfatio fata (ine legitia caufa , quam

tamen difpenfans credit e

ffe legitimam, eft

du

invalida, fi info

J gü F,'iï!fii n

fficientia caufie poterat fa-

cillimé agnofci à difpenfame, 1. cc. qq. 14.

129. Caufà difpenfandi

femper debet refpicere

i

?æ(aeä

bonum

ublicum, fàltem mediaté

15

l

)

»

3 caque

debet effe zqualis utilitatis relaté ad

bonum

publicum , ac obfervatio legis. l. cc,

qq.1y..

i 5upm'orek4

130. Caufa difpenfandi eft rri

[

tas, utilitas, neceffitas. l.

plex, nempe pie-

CC. qq. 1.

pa.'we (

131. Superior non tenetur difpenfare , hifi

dilpenfationem exigat

nldifpen(arer-

evidenter & notabi!

utiliras boni publici

iter major, vel chari-

u

J

tas

-

x 0 Be

j Quado

tas Dei aut proximi, vel con:rä&us.præ,

$

r mil

víus. l. c€. qq. 16.

sisrdin

$32. Difpenfans non poteft pro difpenatione

i Yeolim

imponere mul&am.pecuniariam , przfertim

fs d d

in fpiritualibus: poteft tamen obfervantia

y Dantr ex

legis commutari in eleemofinam vl contri-

butionem ad ceufas pias. l. cc. qq. 17.

p

h dilio;

133. Signa tacitz difpeníationis. funt 4mo fi

iavl

- fuperior concedat actum, qui concedi nequit

Jühtem an

fine diípenfatione.

adó Si füperior videat

; fubditum bona fide operari contra legem;

; &gha

Merr i

& non impediat, cum facillmé poflit impe-

dire. l, cc. qq. 18.

;

Em

134. Sola taciturnitas Su

pgriöris ad. transgref-

silpenio

fiones legum non poteíl haberi pro tacita

h &f ]

difpenfatione. l. cc. qq. 19.

13. Difpenfatio fa&a fine cognitioe caufz in-

ln i

valida eft, etiamfi caufa fubfiftat, nifi fiat

d.

ab ipfomet legislatore, l. cc. qq. 2o.

g o

136. Pro foro interno poteft prefümi, Supe-

remsmgm

riorem habere & examinálfe legitimam cau»

tj p

(am difpenfandi, nii conítet de contrario.

u Bo lg

l.cc. qq. 2t.

tiatur ex ,anbus caufis ,

[

137. Difpenfatio vi

nempe per

Jubreptionem , quz ett reticentia

i

Bll

veri, & o

reptionem, qum e(t narratio falí1

l. cc. qq. 22.

4

tig j

TM

138. Difpeníatio oPrept

ztia vel jitþreþfiti/t eft

invalida, quando motivum reticicu

m ve

i

Atf

fuggéftum fuit motivum //ze quo vor, l. cc.

D

rl

qq: 37

g

139. Quan-

MM

!

*5» O ge

| Utj sz

139. Quando fübreptio, vel obreptio non con-

tigitex malitia, fed ex (implicitate vel igno-

n difþen[in

rantia; relinquitur delegato libertas (tatuendi,

LT

quz verofimiliter Pontifex bene informat

us

D fs

ftatuiffet. l. cc. qq. 24.

ïmm Vd (

140. Dantur exem

DI

lis. qq..25.

pla fubreptiqnis fübftantia-

TT

141. In dubio, an fubr&ptio vel obreptio fit

Mu

fübítantialis , eligendum, quod;conducibilius

J

ad falutem animarum , honcflatem religio-

It s

nis, & gloriam Dei. l. cc. qq. 26,

!

li

142. Affertur inftructio Parochorum & Con-

feffariorum pro Cafibus, quorum abfolutio

d tug

feu difpenfatio à $; Poenitentiaria Apoftolica

d o

. petenda. efl, l.. cc. qq. 27.

Yieule

Lex Suprema Charitatis.

iun, uf f

'1ï43. Lex füprema 'charitatis confiftit i.n eo,

Q N

quod homo emolumenta divinz gloriz in

i W

rebus magni momenti teneatur przferre com-

hgt

modis propriis. l. cc, $. 15. gq. 1.

p

144. Hxc Lex regulat ferme omnes contro-

M

verfias morales dubias. l. cc. qq. 3. 6 7. -

[ [

14f. Vi hujus legis homo per fe tenetur vitare

um

noníolümea, quz graviter difplicent Deo,

di

j

u

iil

Íed etiam ea, quz inferunt grave detrimen-

. tum divinz glorie vel bono Ecclefie, vel

4

: J/m!g;!/liiä

- homini fpecialiter pertinenti ad Deum. Et-

nh

( (

fiamfi fiant fine peccato formali. 1. ce, qq. 3. f.

f

TAE

146, Hzc Lex obligat per fe etiam ad hoc, ut

in rebus gravis momenti bonum emínenter

]

l

majus

Judex genf

4 o Be

mitet !

majus przferatur minori , commune privato,

bonum Superioris bono inferioris

ao ptto

: l. cc. qq.

[pator r

9. ?*

147. Hac obligatio fündata in lege charitatis

st tett

wwit COv

fufpenditur , quàndo Lex altioris vel (tri&tio-

risobligationis oppofitum petit. l. cc. qq. 4. -

as fs

yatyr at

148. Referuntur varii cafus particulares, in

quibus deficiente alia lege directa urget Lex

t bt

tr at

charitatis. l, cc. qq. 6. & qq. 7.

d

Lz;gmndz' jus.

a lbeio

Fide. Dominium in bona. $. 3.

mhdorr

attmpot

Locatio €$' Conduttio,

ndtren,

iredum

1. Prohibentur Przlati locare res Eccklefïa&icïas

immobiles vel mobiles pretiofas ultra trien-

0

nium fine &olennitatibus. /z 7raQ.de Contrad,

* r

$ 5 q 3. & f.

1

2. Prohibentur conducere milites predia ru-

Ünttins

flica, Tutores & Curatores przdia fifca-

& lp

lia ante depofitionem rationum , perfonz Cndnd

Ecclefiaftcz ratione quaftüs, exercentes ar-

t f

tem ftreperam domos vicinas Profefforibus.

d p

l, cc, q..3.

i fefpe&þ

3. Condu&tor non poteft rem füblocare alteri

Mftrg

invito Domino. l. cc. q. 4.

ATT

4 Locator tenetur conductori concedere li-

berum ufüm rei , reparare neceffaria ad ufüm,

compenfare expenías neceffarias, praítare

"p

tributa & onera, manifeftare vitia occulta

W H

a lata ? *sl

rei, compenf(are glamna illata ex culp

remit-

Pülatu:,

,

a ( f

RR

remittere mercedem locationis

*

nmom' d

3 11 lqcator

'non potuit utí re locata. l. cc. q. 6.

$- Locator rei frugiferz in anno fterili non te-

lr d

ln

netur remitcere mercedem locationis, fi ita

*C[!T. ],Cf,qï l

fuerit conventum tacité vel expreffà , aut (i

anpi fertiles compenfent damnum. 1. cc. q.7.

,

uTT

z

6. Locator poteft expellere condu&orem, 6

ftläawgczl:,

ipfemet locator incipiat indigere, (i con-

N

ductor male verfetur in re locata , fi con-

du&or per notabile cempusnon folverit pre-

[

tium locationis, l. cc. q. g.

D

[

2

7. Condu&or rerum tenetur. folvere . merce-

dem tempore convento, rem conducam

if

oon deferere, uti re modó permiffó, &

Ti f

przítare damnum illatam ex culpa lata. 1

*

tsl

€c. q. 1Q.

du

8. Idem proportïohaliter dicendum d

e loca-

tore operz. l. cc, q. 1o.

9. Condu&or non tenetur

j d

praftare damrium

ag

ex culpa levi famuli. l, cc. q. z.

ii p

Jo. Condu&or operz ad longum tempus te-

j m

netur folvere totam mercedem, fi locata-

"

l

m

ii

A

[un)

rius impediatur, v. g. morbo, ad tempus fo-

làm refpectivé exiguum. 1. cc. qq. 12.

ii PT

1I. Sücceffor univeríalis tenetur ftare contrae

À

[

&u locationis rerzz; ab anteceffore inits $

;.

Ion' ii

non vero tenetur illo flare fucceffor

parti-

cularis,

Imo in locatione operarum ne qui-

gt

gdflx,":ï, Pïïï

dem tenetur illo ftare fücceffor univerfàlis,

CC. q. 13.-

jg a

!

n adr

I3. Si Pralatus, Parochus, vel Beneficiatus

;

&

loca-

a ( B

locavit fuos reditus,

non tenetür füccef-

qhsd]

M vofel

for ftare illa locatione. l. cc. q. 13.

Ludus.

gl t

p du

« g, Ludus eft didum vel fa&um animi rela-

d i.

.Kandi caufá. /z Zv, de Zur. €? Zuff. Difp,

a u

9. poft. q. 3. qq. 1.

s fümpatt

2, Ludus eft licitus; fed ad ejus licentiam

j pri

exigitur 1mó ut finis non conítituatur in ip-

.:::

l

fa dele&tatione, fed ordinetur ad reparatio-

nem virium animi & corporis. adó ut fiat

E Qu etaV

«t at

tempore , loco, & in: circumftantiis debi-

tis, 3tió ut non fiat nimio affectu vel tem-

pore. l. €c. qq. 2. 3.

du

3. Licet etiam ludere pro moderato pretio. 1,

Cc- qq' 4'

4; In Ludo non transfertur dominium. 1mó

Mdgt

fi ludens non habet poteftatem alienandi,

Wf

[

Venyys

ut pupilli, minorennes , uxores, filii fami-

lias &c, in rebus quorum non habent admi*

Ts tl

niftrationem. 2dó fi unus fimulando feim-

ï(þ ) &3'!

eritum alterum fraude inducat,

3tio fi

Mif

lucrum in ludo quzfitum eft dolo vel frau-

,de' l:cc. qq. f

V Wüm [

$. In Bavaticis legibus prohibentur ludi exce-

tiinRruajön

dentes quiadecim crucigeros , hoc eít, par-

tem decimam,fextam aorei: item nocturni

TA Ilf]eam

vt

. & clancularii, &'qui fiunt füb officio 1na-

tutino vel vefpertino. l, cc. qq. 6.

'.]' 4-

€. Qui alterum notabiliter excedit in arte lu-

M.[imgn i[

dendi, probabilius tenetur ad reftitutio-

nem. l. cc. qq. 7-

"Udlnlhab

"

7. Lu-

V

ll

C MON

t

mq.]l'

4. Ludus eft peccatum mortale tmó i quis fa-

ciat profeffionem ludendi, zdó quando to*

tum fere tempus diarnum & nocturnum

Iüm znimi Ü

in eo diebus feftis impenditur. 3tió qui lu-

VM

dit cum iis, qui funt próni ad blaspheman-

dum in ludo. . 4tó qui in ludo exponit

ni

i.

R d

am fummam , ita ut res familiares c

2

nji-

ciat in periculum notabilis damni. . 1. cc,

üäaumm,þ.

qqo 80

li

b d

$. Pe:cant graviter, qui ludis vel luforibus

Ytthjs d

prohibitis aperiunt domum, l. cc. qq. 9«

TT

Luxuria.

D

Fide. Septem vitia Capitalía, Preceptum VI,

hm )

Masia, Maleficiug.

qtm d

I.M(Igi/l eft ftudiofa voluntas patramdi ope

wws, m

doemonis mira, communes hominum

n tibecd

. Vires excedentia, Iz 7r. de D.

Ámduih

[

Jecah, part, r.

Difp.2. $.3. qq. x.

durg

2. Maleficium eft (tudiofa voluntas ope dos.

d

li

N

i

monis .nccendi proximo. 1. cc, qq. 2,

3. Peueficium eft ftudiofà voluntas , ope vel

hi

jl

M

l

ex intru&ione daemonis per applicationem

X

- fimultaneam rerum naturaliter nocivarum

J

, !

nocendi proximo. l. cc. qq. 3.

Jj g

l)

| 4. Dantur vera maleficia, & vera magia, L.cc,

[ W :

qq. 4.

EM p

j. Dif.rimen inter rhagos & veneficos eft,

t

"

quod illi babeant ordinarié expreffum padum

cum doempne, iti implicitum; item , quod

illi

8

et$ (o) f9e

illi principaliterintendant patrare mira, ifti

dorom 1

nocere proximo. l. cc. qq. f. é.

D

jgplema

n D

€. Sage dicuntur, qux ineunt expreffüm pa-

at

, &tum cum dcemone principaliter ad oblecta-

inegip

tionem propriam. l. cc. qq. 6. ;

aediorm

7. Non eít verofinile, dari integros conven-

gus domo

tus fagarum, licet aliquando contingat

d

Sagam ;ransfärri ab unoloco in alium, lf ÉG.

qq. 7-

Y

« infel

E

$. Maleficium

Mfomniflcum, aàmatorium feu

3 ed,

i

fhiltrum, | ligaminis.&c, tantüm differant

ratione effectus diverfi. l, cc. qq 8.

Joelict t

zidinem

9. Maleficium per operationem demonis tvaus-

euztem cft, quo doemon unica operátione

TAT

transeunte ,. v. g. corruptione orgaoorumi,

& I

caufat effe&tum ftabilem , v. g. morburo,

las

Maleficium per operatzozem demonis perma-

titveis |

nentem [eu contiuuam ei , quo dosmon per-

p d )

petuó operatur v. g. per vehementiffimas

m n

tentationes ínternas vel moleftationes exter-

tidiud,

nas, V. g. ad amorem , odium, damnum

lemn|

caufandum. Hezc diftinctio eft bene notan-

f Ctta r

da. l. cc.qq. 8.

5

(wmi; l,

10. Deus permittit maleficia interdum ad ten-

tminen

tandam excellentem virtutem maleficiati,

i, [dc

interdum ad demon(trandam fuam juftitiam

vindicativam, interdum ad marnifeftandam

UI

hts

fuam opportuno tempore omnipotentiam.

"

Ms (t

!

|

l, cc. qq. 9.

X3, Ex parte maleficiati fumit Deus quando-

*Angd|

que caufam ad permittenda maleficia. 1) ob

4

, imprecationes injuíté opprefforum vel aflli-

!

Gorum

l

]

E S

3 (o) foe

M u

"

&orum. 2) ob effroenem luxuríam.

3) ob

blasphemias. 4) ob odium & invidiam erga

perfonas Deo acceptas, vel ob profanatio-

linju

ä.

nem facrarum rerum.

$) ob immifericor-

l]

diam erga pauperes.

6) ob applicationem

LOT

remediorum füperftitioforum contra infefta-

M t

tiones doemonum vel malcficia. l cc, qq.10.

g,

12. Non datur in rebus naturalibus remedium

contra infeítationes Sagarum vel doemo-

L

num ; adeoque eo fine ifta adhiberc fuper-

o

ftitiofum eft. l. cc. qq. rr.

|

füqql

15. Non licet tollere aut impedire malcficium

t

per a&ionem de fe ex fua natura impro-

i

portionatam ad inhibendam vim dcemonis.

LT

l. cc..gq. 12.

H f

14 Ligaturas ex inftituto querere, quafi illis

LU

!

non inventis Deus minus f;cilem conferat

u

opem ad inhibendam operationem perma-

vetln

nentem doemonis, fuperftitiofum eft, &

NU

nihil aliud , quàm famere Salvaquardiam à

gl

dl

hm

dcemone. l. cc. qq. 13.

TAT

1j. Contra maleficia caufata per operatzonem

deusonis trauseuntem velicto effcctu natura-

J

n !"(D.

li permanente utendum eft remediis natura-

T

(iig

libus, fed contra maleficia, quz caufan«

ii

í

tur per operationem demomnis comtimuam feu

gaci

ermanentem vt licet folis remediis fpiritua-

T

libus. l. €c. qq. 14. & 1.

Vz'z/ie. Angeli Difput. ult,

j u

TM

Mancipz'um.

1. Mancipatus nec repugnat legi naturali, nec

df ï

4

divi-

L

E N- 'Sae

ytatitn

divinz. Jz Tr. de Sure €? Sfuff. Di

fþ. 3. in

EWHUIOUCJ .

Qozftiunc. qq. 5 6.

gd!(ä[C m

2. Apud Chriflianos non poteft licité intro-

dininr pf

duci, poteít tamen introdudta permitti. l.

3

cc. qq. é.

3. Contrahitur nativitate, jure belli, con-

i.

demnatione venditione. l. c. qq. 7. 8. 9. 10.

glusl

4. Licet feipfum, autin gravi neceffitate etiam

/

filium vendere in fzrvum. l. cc. qq. 11.

lura Gd

5. Jdfto titulo redacti in. fervitutem nen pof-

ss Gl i

funt fugere à domino; Siqui autem in fervi-

hm vt

tutem redacti funt belló evidenter inju(ló,

s(üo etr

poffunt tales fugere, & ab aliis adjuvari in

as TT

fuga, imo poffunt etiam uti compen(atione

ii hj

pro damnis acceptis. l, cc.. qq. 12.

gbos Mif

6, Negotiatio Europxorum circamancipia cum

w il

barbaris eft illicita, nifi ultro confentiant, l.

T

CC. qq. 15..—

Til tg

7. Mancipatus folvitur. 1) manumiffione. 2)

um u

fi dominus infantem ex fervo exponat , vel

m

ancillam ín domo publica, 3) i Judaus, gen-

; Paj

, tilis vel hzreticus in ditione principis chri-

li D

ftiani fervum chriftianum poffideat &c. 1.

mionc Q9

€6 qq. 14.

itone

.$8. Jura Domini funt, ut quidquid fervus la-

Ptl

cratur, lucretur Domino,

Non tamen ha-

Vil

bet jus in vitam. & membra fervi nec poteft

ei prohibere conjugium. l. cc, qq. 15.

'HIIVUU DT

4

Attri

9. Servi poffünt lucrari fibiipfis, 1mó fi inter-

1(0 qlgl

'veniat padtum cum domino, aut gratuita

m

conceílio. 2do fi aliquid lucrentur ex ludo;

-

nego-

Vi

xpo Be

IMI wp' ]l

negotiatione fine detrimento obfequiorum,

inventione ,

donatione aliena , legato , h-

Wl

liquid

A lh

reditate. 3tiÓ quando à domino ei a

l apmm

reftituitur pro illata injuria. ,l' cc. qq. 15*

Mavitus.

It

l

BUUT

Fide. Uxor. Praceptum IV. amor proximi,

pignus.

tih

imn

Matvimonium.

1. Materia Sacramenti matrimonii eft contra-

&us civilis inter marem & foóminam , adia-

VA

dividuam vitz focietatem , ac per fe ex ge-

Mi 1di:f::

nere füo etiam ad generationem prolis or-

dinatus. /g 7r.de Aatrit. $. 2. . 4.. .

I pl

"

4, Forma hujus Sacramenti funt illa verba,

uibus Minifter Eccle(iz authoritate Chriftt

mmqrþiz j

contraétum illum civilem .confirm«t, l. cc.

d

Quéntn,

q, f.

ft. contrahen-

wl

3. Minifter hujus Sacramenti e

tium Parochus, qui nomine Chrifti illorum

t

. contradtum confirmat. l, cc, q. 6.

;)B]a»mä

Poteft etiam à Catholicis , ubi non poteft

haberi Parochus, celebrari matrimonium in

"

!

mþ;::'ilä':. .

|

ratione contractüs civilis, quin celebretur

in ratione Sa-ramenti, 1. cc. q. 7.

j. Poteít matrimonium contrahi füb obligatio-

ij

| Mu

ne fervandz perpetuz caftitatis. l, cc. q. 8.

6. Non valet matrimonium à parentibus loco

um pia

as

liberoram przíentium & tacentium initum,

T

l. cc.q. 9.

.

j

7. Ad valorem matri

monii non requiritur con-

j

j yr

"Ti

fenfus parentum, l. ec. q. 10.

.

8.Nec

« of

$.. Nec Princeps poteft irritare pro foro inter-

kl

*

no matrimonia (ine confenfu parentum ini-

« mont

Jucimoni

ta; licet poffit ea irritarepro foro externo

ad effectum exhzredationis. l. cc, q. I2.

o

stonmad

9. Parentes peccant graviter,

fi absque jufta

cauía matrimonia liberorum i

g od

mpediant; vel

nimis diu differant.

lcoog: IH

enldim

zo. Si unus conjugum infidelium altero adfi-

ii j

dem converío nolit cohabitare fine contu-

nylre Qu

melia creatoris, pars converfa tenetur fe fe-

Wolutone

parare, & fi vult, poteft contrahere aliud

due cont

matrimonium. Siautem in&delis vult co-

sodlh, d

habitare fine contumelia ' creatoris 2

pars

s Ditrii

convería tenetur illi cohabitare l.cc.

q 13.

u mutrim

Si autem infidelis interea contraxit

aliud

matrimonium , ac dein convertatur,

& pars

converfía necdum contraxit matrim

onium;

ht w

tenetur ad eam redire, L cc.

E.»zhiiem "i

11 Idem dicendum de hzreticis in hxrefina-

P nfint

LU

tis, educatis ac toleratis. ]. cc. q. 14.

12. Valet matrimonium contractum

. ldny

per pro-

curatorem. l. cc. q. 15.

NIAOE

DN

13. Confenfus contrahentium debet effe fal-

tem moraliter (imultaneus. 1, cc.q. 16.

li pettm

14. Fidé contrahens ante confummationem

"rictg

fatistacit ;

fi compenfet damnum illatum

"tyoboh

parti lzfze: fed poft confummationem , aut

fi per excommunicationem compellatur, te-

, N

Pt

nctur ponere confenfum. l. cc. q. 17.

1f. Dantur tamen caufz recufandi confenfum

PfHEulum [

1 tp,

etiam poft fententiam Judicis. l. cc. q. :8.

Qu con-

[mtmt ümu

16, Fi&ö cqntrahens poteft quovis a

M

jugali

«$ 0 ge

j N me

l

Ut

jugali renovare faum confenfüm altera par-

[

te nob monita. l. cc. q 19.20,

J

17. Matrimonium ratum przcife eft diffolubi-

-lu C*.q

l

y

le auchoritate Ecclefiz , in quantum eft me-

'üïque

rus contratus civilis, vel inquantum eft ta-

g

ll

cité conditionatum, vel in

quantum eft du- -

bié validum, l. cc.q. 2 1.

Wlfg;

t u

18. Epifcopi jubentur conftituere Syndicum

l

R

t b

pro valore matrimonii, quando agitur de

M

Diffolutione matrimonii , & ille tenetur ap-

u

Ts p

pellare contra diffolutionem

; alioquin acta

funt nulla. Zz Supplem. $.8.

Qj

Vide. Divortium, mpedümeuta atv2nionii,

td r u

Qtaj d

Ufus matrimonii, Obligationes conjugutu.

At d

Medicus.

T

I, Medico non licet prebere medicinam pro-

" babilem relicta tutiore. 7z 7r. de a. bum.

mf

& Confcientia. Difput. 2. i

qq. 5*

P quzftiunc. $. 4.

tl

2. Licitum tamen illud eft,

-fi fiat ex confen-

N TTI

fu tacito vel expreffo infirmi, rationabili

tamen , puta in cafü quo xgroto vel ob ma-

li

»:

jus pretium vel ob faftidium

robabilioris

iU

medicinz licitum fuerit infirmo eligere mi-

iarrmn üw-a

nus probabilem. l, cc.

i, d

3. Non licet foeminz gravidx dare medicinam

Wa'fiza:, [

pro evitanda infirmitate perpetua , fi grave

T

!

periculum fit, exinde enecandum infantem

gl

in utero; nifi cum zgritudine matris peri-

]

|

clitetar fimul vita infantis, '/z Zr. de Decal.

;i(C.q

H

n d

(

:

lep. 6. qq- 3'70

H

j

Men«

N

"

st (o f

Wd Pl'ælm

AM:Mendactium.

1. Mendacium eft affirmatio vel ne

(uti pj

gatio rei,

n il]nOl'

in mente loquentis fcienter falfze ,

ex inten-

x

tione fallendi audientem. /z 7j *. de Decal.

i ondgno

Difp. 9. qq. 46.

jriupurd

2. Dividiturín perniciofum, officiofum j

g d u

& jo-

d à

cofüm. l. cc. qq. 47.

3. Omne mendacium eft peccatum, l. cc.

as remne

48.

qq.

g l«

4. Qui affirmat vel negat rem , de qua dubitat,

fm at

an fit vera, mentitur. l. cc. qq. 49.

gl

f. Quando nutrices infantibus narrant variag

d merend

fabulas, mentiuntur, nifi ille fabulz reci-

. piant fenfumallegoricum utilem » decujus

3 gnie.

fignificatione füo tempore inftruantur, 1, cc.

iv l.

D

qq. $o

Vs d

6. Illa fententia, quod in cafü maximz neceffi-

stv

tatis verba poffint proferri folüm zzafeyja-

r

Éiter , hoc eft, fine ulla fignificatione , nec

N

eft véra, nec probabilis, l. cc. qq. 1.

qui

Fde. JEquivocatio, reftri&io mentalis.

* hjlliq

M:M:eritum.

remiffoaug

Qd mit

l. Merïtum de condiguo eft, quod habet 2qua-

- litatem cum przmio,

de congruo ffvi&le di-

mïmow

&un eff , quod licet no

if

n habeat eq'alitatem

cum przmio, fundat tamen decentiam ex

V R1

. parte przmiantis ad próemiandum. Zje coz-

Mi

gruo late ditum eff , quod non habet ullam

r

proportionem zqualitatis , vel decentiz, po-

ulip

nit tamen cozditiones à remuneratore requi(i-

li

tas

;

l

e$ ( $

LT

tasad premium. Jz Tvat. de pecc. Orig. &

;

]i

Gratia. Difp. 3. q. ult. 44. 2.

i

Y

2, Opera juftorom merentur vitam xternam

J

ED/

de condigno. l. cc, qq..3.

3. Merita puri hominis non habent condigni-

o

tatem ad ullum przmium , ni(i ad illud

z

ordinentur à premiante, L.:ec. q9. 4-

J

4. Deus remunerat merita juftorum füpra con-

dgnum.l cc. q. . —

|

LT

a

f. Etiam damnati puniuntur infra condignum.

: lo CC. q 6.

U Q v

€. Ad merendum vitam «ternam requiritur

TM

l

I d

'ftatus gratiz , libertas contradidtionis , &

ftatus viz. l. cc. qq. 7.

ID |

7. Nullus aCtus eft meritorius vite zternz,

D l

nifi falrem virtualiter procedat ex charitate.

l. cc, qq. 8.

ln whi.

UM

g. Nemo poteít mereri gratiam ope ejusdem

TU

gratiz, l. cc. qq. 9.

n

9. In juftis quolibet bono opere quantumvis

]

remiffo augetur gloria, & habitus charitatis

quoad materiale habitüs. l, cc. qq. 10.

p

10. Nemo poteft alterí mereri de condigno,

]

n

v

j

ita ut poffit alteri, cedere füuum meritum. l,

at

hn t

cc. qq. 11.

11. Merita per peccatum mortale mortificata

s D

"0

revivifcunt quidem per juítificationem , fed

li

fecundum men(üram

Apgenicenciæ. l. cc. qq.

1008

12»

*

AMetus,,

53 [À Be

Metus.

n 0X

[eq

Fide. Contractus.. A&us huma

i

ni, 'Vot'um.

eant m

Sponfalia. Matrimonium..

geglf&is Pll

fduns,

AMinorenpis.

vv

| Fide. *Contra

&us.

alroat t

Maraculum.

TIdS

I/Lz'de; "Tentatio

ln p

Dei. Fides. Baptifmus,

EOTUT

M:Mifericord:a.

/

n

1. Immifericordia eft fpeciale peccatum, I

wie, Ll

Tvati. de Decád. part. 1. Difp, 1. qq. 1.

vur ag

tirmitatem.

2, Frequentati a&us immifericordiz de fe ve-

niales poffunt coalefcere in habitum immi-

n

fericordig graviter peccaminofum, l. cc, qq. 3.

at pn

D

3. Peccat graviter, qui rem pauperi neceffa-

i ia

riam cum gravi illius damnificatione in pignus

d

retinet. l, cc. qq. 3.

m (

4 Peccant graviter, qui in penuria frumenti

g

coacervant frumenta, ficque caufant , ut fiat

1. Pt

notabiliter carior. l. cc. qq. 4.

(an0tttm Q

$. Tempore famis non licet indifcriminatim

Utrs if

peregrinos ejicere ex urbe vel proviacia,

fittrm

etiam €os, qui tali ejedtione conjicerentur

lt c

in neceffitatem quafi extremam. l. cc. qq. y.

Ua n

6. Peccant mortaliter , qui mendicos in neceffi-

LT

tate communi conftitutos in gravem neceffi-

Al

N

tatem perpetuam conjiciunt. l. cc. qq. 6.

"ts f«

7. Peccant mortaliter , qui Pa(ïim neganr elee-

Ws |

mofinas ex füperfluis ftatüs, ut ad altiorem

&

ftactum

Ti Qf "

"

a? (oS $9

ftatum coacerva;ionc bonorum afcendant,

m

l. cc. qq. 7-

u

$. Peccant mortaliter , qui foperflua ftatüs

neglectis pauperibus in füperfluas epulas,

ftru&turas, curiofitatesj fu

ppclle&iles &c.

profundunt. l. cc. qq. 8.

|

9. Advocati tenentur füb peccato mortali gra-

tis in fe recipere patrocinium pauperis, fi

i

alioquin periculum gravis neceffitatis incur-

reret, l. cc. qq. 9.

l

1o, Peccant graviter Medici, Chirurgi, Pharma-

ijk d

copolz, fíi fine fuo gravi difpendio juvare

lhp. l 9"]' l

poffint zgrum , alioquin gravem diüturnam

Vlod

infirmitatem vel mortem fübiturum, idque

liitnim

implorati negligant. l. cc. qq. 10,

r

Ánltg,

I1. Peccant graviter , qui debitores ad folven-

Qye at

dum impotentes extorfione folutionis ingra-

Ü

vem diuturnam neceffitatem conjiciunt, cum

dilationem folutionis ferre

poffent fine fug

t f

gravi difpendio. l. cc. qq. 11.

UM

12. Peccant graviter à colonis extorquentes

L

canonem confuetum tempore fterilitatis vel

ulrius infortunii, fi Ganon jam fit fuffi-

k p

cienter commenfuratus fructibus & damnum

bt

non foleat compenfari per annos feriles, ],

n

CC. qq. I2.

sj

13. Peccant graviter Clerici divites , 'fi .no—n

ca

at

relinquant notabilia legata in favorem Cleri-

corum, Seminariflarum , vel Ecclefiarum

us

t

pauperum, nifi excufentur intentione alte-

u ahiof:*;

rius cauí magis piz. l, cc. qq. 15.

hd

;4.Päc-

s ( Be

^

jjer m

14. Peccant graviter, qui alios rccrahunt,

faciendis vel obfervandis legatis in favorem

jo dimn

s r

pauperum, nifi ficfaciant ex intentione caufie

al

magis piz, & magis acceptxe Deo. l, cc.

qq. 14-

gie, a

rïdom j

Vide. Charitas, amov pvoximi , eleemofiua.

Amyonon^

T

Mifja.

pdtdo h

1' Mercationes circa ftipendia Miffarum: prohx-

tpml

bentur. In füpplemento. $. 6.

pecuma

um,&t

2. Miffa Parochialis debet applicari pro paro-

C;

xl d

chianis. I Supplem. $. 3. & de Sacram, Ord.

S.24« qq- 16. 17. 18-.

aptício

Àt, t 0n

F'ide. Presbyteratus, Czremonir Miffz. Ru-

brice Miffa. Sacrificium Miffz. Fefta, Da.

T

rochus.

Z

vt dl

tht

M:Mutuunmn

Jnm d

t

1. Mutuum eít contraCtus, quo res unico ufu

sst

confumpublhs traditur alteri in ejus domi-

- nium, ea lege, ut reftituatur eadem fpecie

V hi,

qniserd

^ du Tv, de Contratt. $. ult, qq. t.

1b dtob

ex

4. Ufüra eft quodvis auctarium fortis, -

if

obligatione pendendum à mutuatario , prz-

Wil d

cife citülo mutui. l. cc. qq.2.

Vicperk

3. Non licet exigere aliquid ultra fortem titu-

fffmlïlonem

ló mutui, l. cc. qq. 3.

q It

4. Nec licet aliquid exigere: ultra fortem tan-

n T

quam debitum ex benevolentia, vel gratl-

Auamcn |

tudine. l. c, qq. 4.

j' hvf [q

y.Licet

(X sm

!*

b

94 ( $9e

M

[

ly

j. Licet tamen aliquid exigere ultra fortem ti-

'ïgaiis

lt

tulo damni emergentis, lucri ceffantis, ve

periculi fortis. l. cc. qq. $. 6. 7.

Ws

j

6, Sed in tali cafü requiritur, ut damnum fit

reale, caufàtum ex ipfo mutuo, xquale com-

i; !/Mm

peníationi ,, dedudium in paQdum , utque

damno non fecuto remiztatur compenfatio, l.

'

.ce qq..8.

7. In titulo lucri ceffantis requïritür, ut lu-

ïi)ïämm

D

Í

crum (itprobabile, ut mutuans non habeat

alias pecunias otiofas ad procurandum illud

!

Ww

lucrum, & ut pecunia fit aCtu expofita vel

ia

(

deftinata ad illud lucrum. l. cc. qq. 9.

8. In periculo. fortis requiritur, ut fit proba-

t M

bile; ut non füfficienter excládatur per pig-

ib s 1

nora , fidejuffores &c. atque utmuruans non

teneátur aliunde, recipere in íe tale peri-

culum ex paGto , vel ex charitate, l, cc. qq. 10.

9 Solum ftatutum principis non poteft licitum

reddere auCtarium ex mutuo, nifi concurrat

mmnko;"

n d

alius titulus diftindus à mutuo. l. cc.qq. r1.

10, Incafü , quo mutuans non tenetur mutuare

IT "] '[f' )

yon ?

gratis ex charitate, licitum eft, abfque omni

1

H

alio titulo emere cenfum ex re vel perfona

|

"

r

ffüy :

frugifera, fed ea conditione, ut periculum

capitalis & censüs manest apud emptorem,

p

y

J

nili boc periculum redimatur à creditore per

luim j

remiílionem proportionatam lucti partiarii ,

zquivalentem utrique periculo fortis & cen-

v

Iüs. l, cc. qq. 12.

UL

11. Attamen hic contractus practicé eft in-

lcu[fl, Vd gïiï

juftus, nifilucrum annuum exre velperíona

$

J

Iz-z» ex gen.

frugi-

« (0) fe

il

.frugifera, demptá neceífaria fuftentatione

um pe

mutuatarii, & folutione cenfuum anteriorum;

j if

fuperet ad minimum fextuplo valorem cen-

füs annui. l. c€, gq. 12. 16.

4 feeat !

ntitum

12, Hic contra&us trinus nieritó prohibetur à

, legibus generaliter, nec eft pra&tice tutus ,

n lii

alübeand

quia in praxi vix unquam concurrunt omnes

-conditiones requifitz ad ejus licentiam. l.

tr a

lnem chai

Cc. qq. 16,

13. Cenfus germanicus non poteft aliter" de-

1 Uura

?

- fendi practi. &, nifi dicatur, quod fit permu-

tatio juris realis pro jure períonali inzqualis

N

valoris aliunde ex charitate vel juftitia in-

debita, atque illius inzqualis valoris per cen«

T. Dom

fum lege taxatum legitima compenfíatio. l,

TT

!

CC. qq. 13. 14

14. Ad juílitiam hujus contractus germanici

requiritur,

1mó lUt interveniat cale peri-

culum fortis, quo ftante minus valeat jus

Mi

DAR

períonale quàm reale. adó Ut creditor ad

mutuandumgratis etiam cum fuo periculo

Ti

non teneatur aliunde ex charitate vel juftitia.

*, Neott

lit jure

3tió Ut cenfus non transgrediatur taxam à

lege ftatutam. l. cc, qq. 17.

od *

1j. Datur obligatio mutuandi gratis in triplici

VMptiti

cafü. rmó Quando pecunisz otiofz fine mo-

l*«&ätfc l

rali periculo fortis commodari poffunt amico

Rvendit

vel fübdito, in gravi neceífitate conftituto ,

T0 m

vel 2, alteri in quafi extrema neceffitate con-

At m

flituto, 3. Quando. pecunis ad decentiam

Vs f c

ftarüs requifite commodari poffunt in ex-

Mbf

orali

trema neceffitate cog&ituto abfíque m

peri-

"t funm

IT

L fuümm.

- peticulo, per hoc incidendi in gravem neceffi-

u"mln[crm

tatem perpetuam, Zz Tra&.de De

A

Jf

cal. part,

1. Difp. i. 4 7- 44 1-

16, Peccat mortàliter, qui denegat mutuum

lnl

gratuitum in gravi neceffitate conftituto , fi

Dl

non fübit per hoc. periculum damni, aut fi

TM

Vg

ad fübeundum tale periculum aliunde tene-

tur ob arctiorem conjunctionem vel ob or-

dinem charitatis, l, cc. qq. a. '

ii

Fide. Ufüra.

M.

ucrfonnïmz

tv

ANaufragorum bona.

Vimlorispat:

lde. Dominium $. de modis aquireridi;

(atpt

n» 6-

:

i pmat

ANegotiatio. .

V d

n

1. Negotiatio eft, qua res emitur animó eam ,

nonmutatam in melius ,' carius vendendi. /z

Vr

ninyt

Tratt, de Sfuve €? Suft. Difp. 9. 4. 4.

2. Negotiatio Clericis & religiofis eft prohi-

j

at

bita jure divino & humano. l.

.€€. q. 4.

!

Concl. 5.

L

ipit

Negotiatio laté di&a licita eft Clericis, fi

3.

habeat fequentes conditiones. rmó Si res ;

j oäühüm

ia

quze venditur, non fuerit empta. 2do. Si

f

res non ematur ut vendatur. 3tió Si ven-

datur mutata, 4tÓ Si non vendatur lucri

T

T

caufa; feu carius, l. cc, Concl. 3,

4. Religiofi vitare debent lucra etiam operá ma-

jint'

nuum fuarum quzfita, fi illis non fint ne-

j mof'j

2

ceífaria ,

$ ( f

:

/

gt

eeffaria, & populo caufam querelarum prz-

beant. l. cc, Concl. 4.

u d

gire ia

ll'z'd:. Clerici. Ordo. $. 1.

dven 30

Iuiptia secunde.

fperürta

Qp

X. Si mulier fecundó nubat, tales nuptiz non

npiditt

funt benedicendz, /z 7vad. de satrim. S.

igt g

f- q. 29.

-

y!. Yotum,

2. Si vir fecundó nubat, poffunt benedici, fi

ita confuetudo tulerit. l. cc. q. 30. 31.

$. Vidoz imprzgnate à defuncto marito non

j fl

fant admittendz ad fecundas nuptias ante

ao A 1]

partum. l. cc. q. 31.

Pide. Matrimonium. $, €.

Obedtentie «otum.

à rbl

u

ando Superior aliquid przcipit, quod

(

ä'. Q

fubdito videtur effe probabiliusiniqnum,

Mil y

tenetur Religiofus obedire, (i res przcepta

dyltty,

tantüm per legem humanam videatur ini-

um ;f

qua. /z Tra&. de ati. de bum. de Co

Quafl. 4. Objedl. s.

D

nfg'ient?a

Uif

2. Siautem res przcepta probabilio

s fit ïntrïn-

fecé mala, Religiofüs tenetur confülere peri-

tiorés; & fiillis idem videatur, tenetur po«

VÜ f

üd tni

tius appellare ad. Superiorem Superioris,

t rehr

quàm obedire. l. cc. Objedt. 5.

Atf (r]

.3. Idem dicendum. 1mó. Si Superior przci-

. piat aliquid , quod probabilius ceditin grave

| igm Vg

H

nocumentum proprium velprzjudicium ter-

üi, & dubium eft, an hoc Superior poffic

m;ïlüjil fan&e*

przci-

mmchc

-)93'/ ) We

i,

precipere. 2dó Si Superior non fit Superiot

quoad actum preceptum, v. g. circa adtum

mere internuüm , articulos fidei, adminiftra-

tionem Sacramenti pcenitentix &c, 3tio Si

1

Superior transgrediatur limites fuz poteftatis

um

przcipiendo ea , quz manifefté omnium alio»

du

rum indifferentium judicio notabiliter exce-

t

dunt obligationes fui ftatüs. l. cc, ObjeQ. j«

Vide. Votum, Lex.

1

äf-zrwa,s

t

n

"

IT

Oif

liaic

FAide. Exorqiüatüs. Angeli Difput. ult, Come

munio, n 11j. Divinatio.

: Opim'o.

]

Jide. Probabilis opinio.

tj

Ovrdinattones.

i

iüim

1, Regulares poffunt quidem ordínari ab alio

p

Epiícopo, ita tamen, ut habeant teítimo-

vla

nium à fuo Ordinario; non haberi ordina-

li

l

!

tionem in Dicecefi propria, Iz Supplem. $. 13

M

..

Ovdines.

Y

ii

u

1. Ordines fünt unum Sacramentum unitate

u

finis & unitate fübordinationis unius ad al-

terum relaté ad eundem finem. /z Tvati, de

m u

T

Sacram. Ovdinis $. 1. q. 2.

jónr"

&. Signa vocationis ad ftatum Clericalem funt

j g

talenta naturz & gratiz , inclinatio ad hzc

munia fancté obeunda,

me«

j

i oPqutuniras

M&

diorum. l, cc,q.5, : :

*

S535

$, Pec«

F»S (o $$

"

3. Peccant mortaliter , qui ad Ordinesafpirant

ex primario motivo affequendi honores, vel

awmmumc

divitias, feu temporalia. l. cc, q. 6. -

lt facrarifll

,

d d

4.. Dediti vitiis carnalibus non debent recipere

-- Ordines. l. cc. qq. 3. 4.

Ordines Minores.

drodos t

!

l; p

1, Quoad fubflantiam fünt inftitutionis divinz,

g 32

quoad modum funt inftitutionis Ecclefia(tics.

l 6c $ 7:q.1.8.

wl die D

2, Fuerunt fempér in Ecclefia L atina. l. cc. q.

;'füdiumj i

if d

2. Non autem in Ecclefíia Grzca. l. cc.g. 3.

3. Antiquitüs füerunt collati divifim. l. cc. q. 4.

m

4. Antiquitüs afcendebatur ad Superiores Or-

frodi ttne

dines omiffo uno.vel altero ex Ordinibus Mi-

B pl

noribus, l, cc. q. 5.

Eu

$. An Minores Ordines fint Sacrämencum, po-

tlf

teft difputari in utramque partem. l, cc. q. 4.

w

. Inde etiam .Difputari poteft, an imprimant

t tb

characterem. l. cc.

g v

) nl

O/metus;

Donitcs |

1. Eft fignum &c. quo traditur poteftas ape-

lr Cae

riendi Ecclefiam dignis, es«que claudendi

Tterty f

indignis. /z. Tva&. de Sac. Ord. S. 3. 4. 1-

2. Eít Ordo. l, cc, q. 2. 3.

[

As qur

I n

3, Materia eft traditio clavium Eccl(iz ; forma

fl

T

fünt illa verba: Sic agite, quaff reddituri

&inT

tdeí

- Deo ratiouem pro iis vebus, qua bis clavibus

1

ecluduntur. l. cc. q. 4. -

lQ

"r

4. Officium Oftiarii eft 1mó congruis horís

perire

Vifiy,

convocare ad divina populum. ado A

Eccle-

J

Rs

fl

g

"Ecclefíam dignis, excludere indignos, puta

f"hmres,;i

excommunicatos , hzreticos &c. 3tió Cufto-

E.q '

dire facrarium, 4tó Servare & difponere li-

)

M mPg«

bros ad divina. l. cc. q. 6. 7*

Parochus.

JlI

'Arochuä tenetur fingulis Dominicis & fe-

IP

äonisdivm;,

FJ:E

À

J

ftis dé przcepto applicare Miffam pro

ii

populo. Si autem habeat tenues redditus ,

poteít die Dominico aut fefto accipere fti-

pendium, & applicationem differre in feriam.

me

m

In Jr. de Sacram.. Ordinis, $« 24«,qq- 16.

iwlüm,l.ti.ï:

17. 18. Et zz Supplem. $. 3*

ss

2. Parochi tenentur fingulis Dominicis & Fe-

Qu

ftis predicare verbum Dei ; & fi notabiliter

lianc obligationem negligant, peccant mortae

liter. l. cc. $. 20. qq« 1.

p

aof

3. Non fatisf:ciunt huic obligationi , qui alter-

ia

natim -habent concionem & catechefin , nifi

Epifcopus pro congruentia loci particularis

aliud. difpofuerit; tenentur enim fer /e in

]

Dominicis & feftis praeter concionem etíama

habere Catechefin, l. cc. qq. 2«

m

:

Éd

4. Tenentur 'frequenter invifere infirmos, &

l

h

affifere moribundis , etiamíi-jam fuerint

rovifi Sacramentis.

In. Ty. de. Legübus.

i

u*

df . ult. qq. 6. 7. E& in. Tv. de Decal. LAafp. 1.

p

[

jl

& in Tr.de fpe & charitate. q. 4, Not, 7.

[

& ad ObjeG. r.

,

| Ww

f. Tenentur jure divino omnes redditus Ec-

ij

äms N

cleüafticos , etiam Stole, impendere in

caufas pias; tenentur etiam inter ca

ufas

" j

"

34

piías

;

"I

pias praferre hic & nunc evidenter accep-

gt |

mr r

tiorem. Deo; & fi notabilem partem, qua

- fufficit ad gravem materiam furti impens

dant inh cau(íam meré profanam nec mate-

rialiter nec faltem. formaliter piam. /z Tr.

i oninin

de Suve & Sufh. Difp. 2. 9. 1. 2. 3-

i

€. Peccánt'graviter, fi perfonas parochianas

Tiirt

impediant à frequenti: confeffione & com-

munione. /z 7r.de Euebar. Difp. $. 3

w n

7. Diligenter legaut && obfetvent" regulas

.Concionatoribas à d. Salefio, & aliis

prz-

sls a

a

j

i

i dedie

Ícriptas. Z Tv. de S icvam. Ord, ff. 20.

.'

?

:

hi

M

8. Si impediantur à frequenti concione ob

fadhbond

'débilitatem memoriz, defe&us poterit ex

al lg

licentia Ordinarii fuppleri per Preclectionem

l. cc. $ 4, de Le&oratu.

m prt

9. Si eodem die funt occupati in Concionan-

tiriet, t

do, audiendis confeflionibus , Catechizan-

)tgy

do, cantandis Vefíperis, &c. recte ab Or-

Tnetu y

dinario petunt & impetrant. difpenfationem

miidu,

à recitando privatim Breviario, faltem ex

n lg 1

parte, fi in hoc fentiunt particularem dif-

Mi

ficultatem, l. cc. $. 15. de Horis Canonicis.

ftt t Mf

tititt g

30. Inftituant: cum füis Parochianis Medita-

Lf p

tiones in Ecclefia. In Supplem. $. 4.'

Rl

1. Parochi Regulares poflunt amoveri ab

f

Epifcopo vel Superiore , quin unus alteri

"ts

teneatur reddere rationem amotionis,

In

fiünt, Uih

Suphlem. ff. 12.

lï*[v ,ære[i(m

n cog;;, ä

Fide, Sacrificium Miffze. ['rædicafc.— Simonia,

Appro-

mpölitkuæ |

* 3 ( ZX

WW

!t

Approb

atio. Jurisdictio.. Exorcismi. Loca-

!

nmm

tio. Amo-r prox

imi, Impedimenta. Sponfali;ï:,

ET

Pascua.

Iyt

lp

Vzde Dorhinïum circa foffilia, pascua &c.

i

* Bd

Patrim.

lr

— Patrini in baptismo.

'x, Patriüus in Daptismo d'citur, qui baptiza-

M*.

$n

tum levat, acíimul fidejufforis munus ii fe

Oïä j D

recipit de:dicigendo.baptrzato . in fide Ca-

r

tholica. Zz Zr. de Dapt. S. 4. qq. 1.

i

-4.. Mos adhibendi: patrinos jam viguit primis

z ob

ficculis, l. cc. qq. 2-

"

db Officium patrini eft, baptizatum 'tiaoncfe

torcion

ac dirigere, ut vivat conformiter Evaqgc-

Cs

lio. l. cc. qq. 3-

vt

-4; Tridentinum precipit , tantüm adhiberi

unum-vel unam ; autad füummum wrum C*

dl

wih, bt

uudm. l. cc. qq. 4.

j. Adliibendi non fünt, 'qui füo officio fatisfa»

w

f u

cere.non poffunt, aut verofimiliter fatis-

fa&uri non funt. l. cc«qq. 5

v

mnþs Re-

n M

6. Amunere patrini excluduntur o

gulares. l. cc. qq. 6.

E.

g

7. Nec poffunt adhiberi

duo patrini, 'vcl' du

fj t

commatres, 1;cc.qq.7. -

|

n u

..$. Peccant, qui fine urgente

: gece[ïïcäc adhi-

T0

bent hzreticum. pro..patrino;: quod fi mos

patric cogat, adbibendus tantum eft patri«

ucae

num politicum prohonefta infantis ed

yius

;

tiQ«

4

E (o $9

x

Mi 1

tione, & fimul conftituendus eít

' alius patri« :

jdi

nus catholicus. l. cc, qq. 8.

[!

9. Integra communitas non poteft in fe reci-

pere munus patrini, nifi tancüm

'?4371'711' |

pqlitici &

honorarii. l. cc, qq. 10,

(Onftmit

-.

1pdfliül/f !

10. Pro infante maízulo non eft adhibenda fo

làm patrina, nec pro fcemella folüm patri«

in g

nus, ] ce.qq. 11«

m

11. Poffunt duo conjuges fimul levare eundem

sifrmant

-

ama

infantem. l cc. qq. 12.

12. Baptizans non

poteft fimul effe patrinus-

l. cc.qq. 12. n. a.

| Tuy

13. Pater non poteft effe patrinus fui filii ille«

yianis d

gitimi. l. cc. n. 3.

-anten (i

14. Contrahit obligationem patrini levans in-

ii

, fantem, et(i non fit defignatus à parocho

vel parentibus. l, cc. n. 4.

Md a

i d

1f. Quando contra decretum Tridentini plu-

ia d

res fünt admifTi in patrinos, omnes -contra-

qgusteci

hunt cognationem. l. cc. n. .

a Md

16. In baptismo non folenni ex neceffitate le-

itco, f

d ul

vans infantem non contrahit hanc cogaa-

'nationem, l. cc; n. 6,

1 i uti

17. Parochus peccat defignando patrinum ra-

Rtt n0n

tionabiliter invitis párentibus; defignatus

Aïh

Fämbilitcr

tamen contrahit cognationem. 1. cc. n.7.

38. Ad contrahendam obligationem requiritur

;Pfäzndö n

ut

fe vel

ali«

patrinus phyíicé per

t

um tangat infantem. ], cc.n. .

hn Mloi

19. Quando levatur infans per procuratorem

"ir

cognationem cqntrahit fglus principalis. i,

cc.

ATal

T

z

263 ('o)»g-a(-.:

Walïusp;

cc,n.9, ldque verum eít, etü ínterea

Oltfllnftr

principalis revocaverit mandatum. l. cc.

n. [O.

M:

Patrini in Conffrmatione.

io. In Confirmatione tantüm debet adhiberi

li

T

unu$ Patrinus vel una patriua, l .

/cc. de

E J

Confirm. qq. 7.

lis . tantüm conirahitu'r

i1. Cognatio fpiritua

hmmm

inter confirrnantem & confirmatum, illius-

que matrem & patrem & patrinum, l. cc

T?

-qq. 8.

Paupertas Relz'gz'ofät.'

tj

1, Proprietarius eft , qui difponit de re contrá

.. voluntatem. fuperioris, Jz ZY.de Zure Cs*

I g

;

.. uft. Difput. z. q. 4. qq. 1.

i d p

nüllam habentibus admini-

2. In Religiofis,

ea fufficit

ftrationem circa res communes ,

t

matería ad peccatum mortale , cujus ablatio

'm W

fit graviter invito faperiore. l. cc. qq.2. *

,

3. 1n Rel giofis nullamhabenzibus admini(tra-

quodt

tionem , fpectandó prz«ife. violationem ju-

ris alieni talis eft gravis materia, qualis in

"I

furto, ita ut infra florenum «ea gravitas à

Superiore non debeat notabiliter reítringi,

p

h

js :

nec notabiliter ampliari ultra aureum. l; cc.

$

gq. 2

ul

ETU

4. Spectandó tamen o

bligationem fidelitatis

erga Deum per votum Deo prorniffz Supe-

TA

i

rior pro Religiofis in materiam gravem. re»

&é confiituit unum florenum , fi ultra con«

" OCU[!WI«"«

cefía expendatur in ufus privatos. l, cc. .qq.

du ï

i.

fo In

i

x$ ( fe

jt t

In Religiofis habentibus adininifttationem '

[

mmum' (

bonorum communium, (i expendatur etiam

TL

fümma gravis v. g. centum aut mille flore-

g, d

norum in bonum commune, Superiore ta-

smürdt

mennon graviter, fed tantüm Jeviter izvito.

1 q: 6«

illa ufürpatio bonorum- non erit peccatum

fl m

mórtale fed veniale. l. cc, qq. 2. n. 4.

i :)a

€, Ubi fáperior nullam determinavit materiam

^

f

u f

paupertatis pro peccato mortali, illa mate-

intÜne c

. Xiapro gravi habenda eft, quam pro gravi

f

.

l

agnofcit praxzs Reli

fc

orum tt

.

jenta hp

gio

moratz con- '

fcientiz , non tantum refpectivé paucorum, 0Y

« Q TO

fed uziverfalis , publica

: & Jätþgriori&us 40

tà l«cc. qq. 3. n. 3.

: a tb d

*». lu-dubio, utràm aliqua materia. þauperta-'cc'qq^3'

tis (it gravis vel-levis, eoipfo pro gravi ha« iitid

j

. benda eft. l, cc. qq. 3. n. s.

: initdptni

$. Nonlicet Religiofo habere pecuniam wel!ttrml

rem tanquam propriam etiam cum confen- ïmïlgfüftali,

fuSuperioris, 6enfetur autem haberi tanquam r

propria, quando: Religiofus habet plenam tydeanh

-

poteflatem de ea difp

onendi non revocabi- iriee

. lem à füperiore fine gravi offenfione fübdi-

1 Db

ti. l. cc. qq. 4.

g

tl o

.9. Nec licet Religiofo h:bere peculium. vel

T.

alia bona 7ure ffabili & poffifforio etiam no-

ü

P

mine conventus & cum conífen(ü fuperioris

s

l. cc. qq. 4. n. 2.

4

lh

Ws t

[

10 Nec licet Religiofo haberepeculium, quam-

*

vis modicum;, ad ufus indecérminatos, l; cc.

Ati t

,

Atl

-0q. 4: n. 3. &qq. j.

|

licet Religiofo habere vitalitia, oifi

Y

]

&

;Mf Nec

p:ecu-

!

sB (o) |

'5 *dmïniüymü *

pecuniz . exinde. obveniertes detineantur

: expmdlm[ t

in communi depofito,, ita ut eas Religio-

i

fus accipiat 6 manu Superiocris ad ufas con-

F t

venientes , .de quibus füperior poffit libe-

Til

re inquirere & dare vel negare licentiam. 1.

T fb us

P

CC. qq.6.

qq'l. H. .;.

12, Poteít contra paupertatem peccarj. 1)ac-

UM

ceptione, 2) àlienatione, 3) mutuatiope,.4)

"tl d

ufürpatione. j) abíconfione, . 6) de(tru&tione

b

fi fiant fine confenfü füperioris. l. cc. qq.7.

lt

13. Licentía fuperioris;:ad hoc ut fübditum

u

à peccato excufet, debet effe ZZera à .coa-

] &/upn'wräa

&ione, metu, dolo , ac fraude.. 2dó a,

feu talis ,

1-66;:99;.8;

qu& licité. dari potfit à füperigre.

Mi p

UT

14. Sufficit Religiofo ad licitum ufuüm rerum

í

licentia Superioris Zaczta , qu/ando videlicet

continetur implicité inclicentia quadam ex-

n

m m n

preffa generali, vel cum ea . connectitur,

vel quando fic notorié confüetum eft legiti-

mhamw

T

mé, vel quando R«eligiofus fic difponit fupe-

9l t

riore fciente & absque metu graviorum ma-

nf

lorum liberrimé connivente. l, cc. qq. 8'

1$. Quandó füperior commodé adiri nequit

j

& neceffitas operandi urget , fufficet licen-

n

tiaprzíumpta, dummodo probabilius fit

d

füperiorem, fi interrogaretur daturum li-

centiam, & accep

tio rei dein manife

gftetut

füperiori. l. cc. qq. 8. n..4.

p

jptcint

16. Hzc licentia przfümpta etiam quïcjt;ad

excufandum à vitio- prcprietatis , quando

fuperior guidem adiri poffet fed non aditur

" vitaliö);;

|

ob

x

--

)

eb refpectu

m'humanum v, g. pudorem, vel WAIW

&

n

n pare

aliam fimilem difficultatem, dummodo fu-

perior.non cenfeatur abfoluté invitus, ni- ^

yen di

petaturlicentia. : Verum in praxi, (i fupe- st

riori hic modus agendi ex licentia preefümp- kottiy

ta difpliceat, fere femper intervenit pec- hp

catum veniale, & fi mens paflfionibus ex- jl

cecata (ibi formet dictamen erroneum de sultu

licentia przfümpta, facile etiam intervenic j

[

peccatum mortale. l. cc. qq. 8. n. g.

d iq

.],

7.. Si fupetior irrationabiliter neget, vel ne- ,

gaturus licentiam przevideatur, non licet iif

agere contra ejus voluntatem ; nifi res, quz if

m

à fuperiore negatur, Religiofo fit abfoluté g |

Q

debita vel jure naturz, v. g. alimenta

Vr cont

tegumenta, vel jure divino , vel jure reli-

u d j

gionis, vel jure officii. l. cc. qq. 9.

tb p

18. Afferuntur decreta Romana à Clemente

du

VIII, & aliis Pontificibus edita in materia

d o W

paupertatis. l. cc, ad fin. Objectionum,

inüiny

Fide Notum, Clericorum bona.

hoj

Peccatum,

[

Natura. Peccatorum,

T t

Ti |

y, Eft di&um, fa&um, vel concupitum con-

D

tra legem zternam Dei. 4 T. de peccatis

: 00 [

:

n

Difp. 1. q. :.

Catüm .phi-

"t l

4. Nec datur, nec dari poteft pec

ulcc

M

lofophicum. l. cc. q. a.

hj

M

3. Ad peccatum fnortale non requiritur ade

lr

vertentia reflexa ad malitiam füzx aCtionis;

t

fed (afficit advertentia virtualis & interpre-

)

"tl

i

4. Ad*

. &ativa, l. cc. q 3.

ng

'*)53 I(»ox) ide

j

) dümmu,

4. Advertentia interpretativa habetur, dum

j

l

Y

quis poteft & debet habere advertentiam

l hn

Wlüprw)

[

actualem dire&am ad malitiam fuz actio-

L]

nis. l. cc. q. 3.

Lt :

T Wt

f. Peccata ignorantiz, peccata confüetudinis

& alia peccata, quz tantüm fünt libera in

5 p

l

* Q

fua caufa, funt peccata formalia, inquan-

tum conítituunt unum totum morale cum

wlm(

Ht

Wt

libertace antecedente, necdum fuüfficienter re-

tradetá, à qua denominantur libera. 1. cc.

lmmnä,

ll

q.4.

.

AW

us, &ïü

Ii[fm ,Elu W

6. AGus omiffioni culpabili conjun&

fit caufa ponendi omiffionem, non eft pec-

h ii

catum. l, cc. q. j. Si autem fit caufa omif-

^ p ii

fionis , contrahit eandem fpecie malitiam,

3, Y j

T

quam habet ipfía omiffio. l.cc. q; .

7. Matetiale peccati confiftit in converfione

w ht

VET

ad creaturam ; formale autem peccati con-

fiftit in fola privatione debiti ordinis ad fi-

Jim,

dem ultimum. l.cc.q. 6.

W

8. In omni peccato fimul intervenit error ín-

l

telledus. l. cc. in Quzftiunc. qq. r.

9. Omne peccatum fimul re

!]

puguat naturz

rationali. l. cc. qq. 2.

lag

1o. Peccata non funt inter fe, connexa, l. cc,

A

qq. 3.

11. Peccatum non reperitur in fenfibus eliciti-

) W

sv6 L€c. qq. 4.

12, Omnis peccans conftituit füum ultimum

yu i

finem in creatura. l. cc. qq. j.

13. Venialiter peccáns actus füos humanos

jnlit *

n &in!i

refert habitualiter in Deum. l, ce, qf]. 6.

ln

E

- ( $$

o

Diffiuctio peccatorum.

»

aimtüf

x4. Dantur peccata ex íua natura venialia, ]

a

pum vin

,€c. Difp. 2. q. 1.

ia Y

1;. Nallum eft veniale plené deleeratum,

mig

quod feorfi:n fpe&atum non potuerit à Deo

du

prohiberi füb gravi, l. cc. q. 1. concl; 3. -

[ u

16. Difcrimen inter peccatum mortale & ve-

T

niale defumitur à diverfitate legum, füb

ii fediv

gravi vel levi obligantium. l.cc. q. r. concl.4,

O

17. Utrum lex velit obligare füb gravi vel le-

f

vi, defumendum eít 1mo ex Zezore !egzs, ob-

2dó ex

mlgn|

fervantiam graviffimé inculcantis.

du u

netura objei, quod petit prohiberi füb

Vhpim

gravx. 3UO ex grawtate pænæ. Lj.tO ex fen-

lott, 40

fu do&orum. ftO ex confuetudine' ac fenfü

f t

timoratorum. 6tÓ ex interpretatione Pirz- ,

tratun diía

fidentium in Ecclefia vel Republlca, l. cc

ï*pomd

q. 1. concl. j. 6.

n dl

'y8. Idem numero actus non poteft tranfire ex

mortali in veniale aut viciffim: l. cc. q. .

i o

Mi d

19 Omnia peccata mortalia poffunt tranfire

pl

in veniale ex defectu plenz deliberationis

feu libertatis pleng. l.cc. q. 2.concl. a.

(l &onf

ao. Aliqua peccata transeunt ex mortali in

Ts d

ubi. ipfa

tUt t

veniale ob parvitatem materiz ,

parvitas materiz non petit fübftare legi gra-

viter prohibenti, l, cc. q. 2. concl. 3.

Al Fhvüc

21. Aliqua peccata transeunt ex mortali in

xm[m

veniale ex tacita intentione legislatoris, l. !

lls fum

;£C«. 012« concl; 4«

wncl ]

OA Peccata venialia ex muluphcauone a&uum ,

non

le

l'mx (u.

,

t

! »Eä (o). $3e

.non transeunt in mortale, nifi.quando in

eítimatione morali coalefcunt in unam fum-

mam vel materiam. l. cc. concl, y.

Mä df,l'be[z

A3. Peccata venialia transeunt in mortale ra-

u

tione finis graviter peccamino(i, vel ratione

ao l

effe&tus graviter damnoli homini vel Deo,

]1.:cc. co acl;.6.

? mUNäh' h

a4. Peccata differant fpecie ex oppofitione adle-

*in]

R

f

!

ges fpecie diver(as; ipfie autem leges differunt

II

Ipe ie ex motivo legum érzmediato ac formali

N

elfentialiter diverfo.

Ad hocporro , ut mo«

tiva legum (int effentialiter diverfa, requis

Qd y

T

ritur rmó ut motivorum diverfitas fit in

Es

aQu primo fofficiens ad condendam aliam

It i

lr gl

legem. 2dó ut illamotivorum diverfitas actu

fubftet attencionilegislatoris. 3tió ut ea mo»

mratir f

tivotum diver(itas in acta fecundo affümae

pl 1

tur pro condenda nova lege in ordine ad di«

t

veffum effectum legis. l. cc. q. 3,

nl

4j. Illa peccatanurnero differunt, quz habent

fuljeium | demominatiogis totale divevfum,

A M r

..N. g. hornicidium. l. cC, q. 4.

I b

46. AGtus continui círca obje&a regulariter

; q.w::f.:w

cohzrentia. & coordinata ad unum finem

u m:u'fx:ä

fünt ünum n

u

;

mm, W

imero moraliter peccatum, ä,,

cc, d. 4. concl. 3.

j li

47. A&us phyficé plures círca obj

eda diípara.

atl

ta, hoc eíft, ex füo genere non coordinatx

j a n

in unum , fünt plura numero peccata. l. cc.

t kgislaw:.-

q. 4. COnCl. 3.

dph'WW

58. Intetraptio tnoralis a&uum curm retradha-

L

Judex. gén.

tiode

[

aE (|) We

I

tione tacitá vel expreffa conftituit plura nu-

j o

mero peccata. l. cc. concl. 4.

Ó Küw) l

29. Interruptio actuum per ceffationem libe-

4 W

ram vel neceffariam conftituit novum pec-

Jtas, 1

catum phyíice & moraliter, quandocunque

! Simph'cite

ponitur nova malitia aQüs interni; i(te ta-

g

men numerus acthum iaternorum fufficien-

lp

ter explicatur per durationem, vel aliam

lt

circumftantiam actüs. l. cc. concl. f. 6.

i Crtum :

o. Deus non eít caufa moralis peccati , cau-

ii o

* fattamen materiale peccati ut' determina-

v fef

tus à creatura ad fpecicm actüs. l. cc. Difp.

; Pt

J q r

fisetam|

31. Peccatum habituale eft actus peccati prz-

adis L

teritus necdum (íufficienter retractatus vel

, Montam

poteít dici, quod fit ipfà macula feu defor-

ntefe i

mitas animz habitualis. l. cc. q. 2. concl.

w]

D.5

mnïumnunpu

31. ln peccato datur duplex macula; una

ininkm:pw

£beologica , qu confifbt in privatione. gra-

n

tiz fanctificantis , & aliorum donorum, al-

Qd ]s

tera 7zoralis, qu confiftit in habituali de-

ordinatione voluntatis & intellectus. l. cc,

H'«JU

inja

q. 2. concl, 3. 4-

Ut

$3. Datur macula moralis etiam in peccato

N

H'Et:liül(l'o l

veniali. l. cc, q. 2. concl. 6.

REl

34. Maculz morales, quz vocari poffunt cau-

W, ls [

fales ac conftitutiva peccati, differunt in-

LT

r

ter fe fpecie juxta diverfitatem fpecificam

, lt

peccatorum. l. «c. q. 2. concl. 7.

M

ue

^A

3j. Per reatum culpz recte intelligitur mac

la

E Lg»au:m

!e

3 (0 8

)"wmïtplnm

la adzquata, nempe theologica & moralis

w4.

l. cc. concl. 8.

n

|

llft flomm "

36. Reatus culpe, & reatus poene /?ri&? di-

"&e, hoc eft, inflidx cum renitentia vo-

i Ral

luntatis, realiter identificantur. I. cc. q. 3.

Itj d

37. Simpliciter tamen loquendó ,' hoc eft,

At if

abítrahendo à poena ftricté vel' laté dicta,

'ma d

reatus culpe & reatus poenz diftinguuntur.

ï' 6:

l. cc. q. 3. concl, 3.

38. Certum eít, peccato mortali de fa&o in-

fligi poenam zternam non folüm da

MMmm

mni L er

d r

ecam fenfüs. l. cc. q. 4.

39. Peccato mortali debetur zterna pcena fen-

füs etiam per fe,

& ex malitia intrinfeca

At

Tf 40

actás. l. cc.q 4. concl, 5.

40. Non tamen debetur p

dl d

intenfivé infinita, l. cc.

eccato mortali poena

44 0

41. Peccatum veniale quoad culpam- jam. re-

miffum non punitur poena zterna per accidens

Wi w

in inferno : punitur tamen per accidens pcena

yrtt g

&terna, quando culpa in mundo necdum re-

m

miffa efl. l. cc. in Quzftiunc. qq. r.

d d d

42. Unum peccatum poteft effe poena alterius

us Lt

non per /e quoad culpam , fed ratione anne-

xi. l. cc. qq. 2.

'ctim'm u

43. Inclinatio naturalis ad bonum corruinþi-

l

tur feu hebetatur, ne tam prompte exeat in

adus, per quodvis peccatum. l. cc. qq.3-.

p

44. ldem actus fub divería ratione poteft effe

y, ii

peccaminofuüs venialiter & meritorius, 1. cc.

g p

, QQ: 4

d

4jy. Non omnia peccata proveniunt ex imme-

J

diata fuggeltione dce.nonis, l. c. : qq. j*

P2

ene-

« ( Be

,Ditf

Genera Peccatorum.

yobie

'

46. Motus primoprimi in app&titu natutali

vt gt

nunquam fünt peccatum. l. cc, Difp. 4. q. 1.

[

47. Motus primoprimi in appetitu rationali,

p

vel fenfitivo , parente imperio rationis,fünt

peccatum veniale, quando fünt voluntatii

sv

lia 11

in caufa, hoc eft, quando potuerunt im-

pediri, ne orirentur & per negligentiam ve-

d (

nialiter peccaminofam non fuerunt impedi-

uxplen

ti. l.cc.q. r. concl,2. Idem dicendum, quan-

tl

do non reprimuntur per rationem

concomi* i

tantem. l. cc. q. 1, concl. 3.

mueyple

49. Omnis delectatio plené deliberata de ob-

tionc i

jecto graviter peccaminofo eít peccatum

3 pl

mortale, l. cc. q, z. concl. 1.

n

49. Omnis deleQatio plené deliberata circa

Duonci

objectum , quod formaliter aut per conne-

xionem neceffariam per fe ex fuo genere,

fdrgeri

Qsl

vel ex intentione operantis fovet affectum

ad actum. graviter in fe peccaminofum ,. eft

IT

peccatum mortale, l. cc. qq.2. concl. z.

etiam fenf(ibilis

Witg

yo. Delectatio. voluntaria ,

tantüm , circa objeQa,' quibus anneCtitur

Sfmm bum;

Xigudcns !)

periculum proximum incidendi in deledta-

tionem fenfualem voluntariam eft peccatum

Vrf

X

püdg

mortale. l, cc, q. 2. concl. 3.

(di ong

u

$1. Eft peccatüm mortale, ad motus indeli-

beratos delectationis venerez fe habere ne-

Ui

gativé non avertendó attentionem ad aliud

d

objedum , vel non pofitivé refiftendo. l, cc.

"g.

V

Monr

q.3«

N

$$ Da-

[ of

Á

b

«j oW

Ai

2. Datuf gravis obligatio vitandi periculum

|

robabile peccandi quando vitari poxeít fine

E

valde gravi damno. l. cc, q. 4.

M i

Peccatum origim[e.

Tif

A

$. Peccatum originale non fundatur in alliga-.

UM

tione voluntatis poíterorum ad voluntatem

Ut

Adami. /z 7v. de peccato ovig. Difp. 2. q. 1.

g.

4. Peccatum originale non confiftit przcife in

R i

concupifcentia, aut in morbida qualitate. 1.

| dwmm) M

.

cc. q. T.

ilïmawr

3. Peccatum originale confiftit mate

riäliter in

concupifcentia, formaliter veró in priva-

l'dibmm tT

tione juftitiz. originalis, idque ob conne-

d p

xionem phyficam cum culpa Adami, l. cc.

g. I,

Íhest i

4. Mla concupiícentia, in qua confiftir mate-

1pt r

riale peccati originalis, eft habitualis, non

y

L g

aCtualss. l. cc. q. 1.

:

immm

l

$. Eadem nor confiftit in qualitate fuperaddi-

n

ta, Íed in natura virium agentium fine froe-

" concþ,

no. l. cc. q, 1.

« a

j

"

6. Semen humanum , ut primordialiter de-

Ícendens ab Adamo, & ut carens przdicta

LU

virtüte inftrumentali produ&iva juftitiz ori-

od

ginalis e(t caufa phy(ica inftrumentalis pec-

l

cati originalis. l. cc.q. r. concluf. g.

d at

7. Primus effe&tus phyficus feminis fic defe-

rl

&uofi eft concupiícentia habitualis in em-

m d

brione ante infufionem animz rationalis. l.

N

iabl

cc. q. 1. conclof. g.

8. Concupifcentia radica

lis in ämbrione ut de«

fcene

h

3

«Po B

fcendens ab Adamo eft cauía materialis

culpz originalis , ficut converfio ad bonum

j

commutabile eft caufa materialis culpz actu-

p

alis. l. cc. q. 1. concl. 10.

9. Homo per peccatum originale non elt po-

Jot

- liatus donis füz naturz abfolute debitis, l

*

j ld

CC. q. 2.

(j i

N

10. Homo per pe;:catum originale vulneratus

eít etiam in paturalibus laté dictis, & fpo-

griton

liatus donis (ibi conditionaté ex przordina-

j um

lais

tione divina debitis , hoc eít, fub conditio-

ne, fi homo ponat difpofitiones congruas.

svl

l.cc. q«24

qam «

I1. Parvuli poft. baptismum ' decedentes nec

TOU

ruantur, nec poít diem judicii fruentur bea-

M

titudine aliqua cemporali. l. cc. q, 3.

p

mj n

12, lidem tamen non fübibunt poenam . ignis.

hr t n

l.€c.-q.3.

m q

15. B. Virgo fuit concepta fine vmacula pecca-

t

ti originalis. l CC. qi 4.

D

d

Permutatto.

m

hoj

p Prohibentur permutar? res fpiri'tua!es pro

TClegr

temporali. /z Tv. de Con£r. $.7. q.4.

Item

Vil

beneficia inter fe, vel res Ecclef(iafticzx im-

mobiles aut pretiofe mobiles (ine folennita-

Lj

tibus, aut d:fpenfatione; l. cc.

ftj üüäb[a

ts l

2. Permutatio duorum beneficiorum inzqua-

10 D

lis. valoris fine difpenfatione cum pa&o

"i

1

compenfandi exceffum redituum , eft juris

ht

Perti-

j W?ga

"

i

Pertinacias .

1

hnn ^

]v

t

— Fide. Sept*.em vitia capitalia. $. /uperDia,

Pignus , Flypotheca.

ZT [

1, Hypothecam tacitam habent princeps in bo-

IG d

nis fubditorum , civitas & loca pia in bonis

fuüi admini(tratoris, legatarii in rebus à te-

g,

Ts

ftatore relictis, maritus in bonis uxoris , &

4 t

uxor in bonis mariti pro dote, liberi prio-

tl

ris matrimonii in bonis patris vel matris ad

IN

fecundss nuptias transeuntis, vendiior in

mutuansin re, ad

QU U

re vendita pro pretio,

quam emendam vel reparan

dam datum eít

hts y

mutuum, locator zdium in rebus illatis

ifttyh

£n Tv. de Contv. $ 9.q.6.

W

4. Sub hypotheca generali comprehenduntur

p

omnia bona corporalia & incorporea, prz-

fentia & fütura; nontamen comprehendun-

tur ea, quz aliquis verofimiliter non fuiffet

i.

oppignoraturus, nequeea quzrequiruntur

ad competentiam ftatus. l. cc. q.7.

3. Oppignorare non poffunt, qui non habent

dominium vel liberam adminiítrationem rei

H

n

ut Mínorennes, adminiftratores , Praclati, Ein-

j

Ín '

phiteutz, l. cc, q ro.

CU

4. Oppignorari non poffunt res facrz , publi-

sl n

cz , litigiofe , fideicommifforíz, fundus do-

(

talis, res feudales & emphitevticz finecon-

- fénfu Domini, fervitutes activa fine predioe

ao

qES

dominante, folus ufus rei, res jam alteri

Qu 'Eü ii

oppignoratz. l. cc. q. 1 t.

ü, uti

f« Pa&um /egis commifforie fufurarium €

etiam

li

4

a c) g

mwä

etiam pa&tam azticbre/zos , nifi ; quod fupe-

RUT

rat mutuum & cenfam licitum, reftituatur

,

debitori, l. cc. qq. 12. 13,

lt

;ütentif

wyini À

6. Creditor confequitur ex pignore Jus in re»

qnfünt à

jus retinendi ufqde ad folutionem , jus pre-

yis, vt

lationis, jus diftrahendi attamen cum obli-

ul

gatione reftituendi exceffum. l. ec, q. 14.

ff

7. Creditor tenetur ey culpa. lata, (i pïgnus'

yentta

/ perit, vel deterioratum eft;'tenetur etiam

abftinere ab ufu pignoris, reftituere fru&us

d t

if

aut eos computare in fortem, reftituere

sudh p

. Pignus eum acceffionibus. l. cc. q. 16

d renit

8. Deb'tor tenerur fervare creditorem indem.

Ym a

.

nem, fi tradidit pignus vitiofum, reftituere

impenfas utiles in pignus factas. l, cc. q. 16.

N qilim

T om a

Päfäd!i&.

Mtemifon

Fide Dominium in feras,

i dl

ldl

d uf

Panitentia,

Virtus.

Qw

rony

.. Ad veram pocnitentiam jure naturali requi-

Vr

ritur doJor de preterito, faltem implicité ac

LT

virtualiter. In TraCt. de Pozait, Difp. z. q. 1.

3. Ad veram poenitentiam pro obtinenda condo.

:rn Vi ]

Q V

. natione culpz requiritür jure naturali pro-

L

pofitum fatisfaciendi

.l ec. q. 3.

juxta off?nfi arbitriu-m.

Z

]

j. Ad veram *pceenitentiam jure naturali re-

W currefp

)

M

quiritur dile&io. Dei füper omnia, faltem

Wn

poffit

"n |

äizitfalis ac :'wg:e:*jä&q, qua. abíoluté

WW

aCCCP*j

,

1

-2 ( $

lm, qm l

acceptari à Deo ad recongiliationcm.. l ec,

d

qo

P

4. Poenitenti

a juftificativa extra Sacramentum

li

T

r

baptifini & poenitentiz , faltem in iis, qui

Hem)

D

non

funt exercitati in aCtibus perfecte charis

tatis ,. nec facilis nec frequens eft. l. cc. q. 4,

Jufim| [

r

|f. Poteft quidem elici pcenitentia ad falutem

Ü Gpg

TUj

- fufficiens etiam in extremo momento vitz j

"My «

cenitentia tamen , 'quz differtur in arti-

n

n j

.culum mortis, raró cü fufficiens ad falutem.

JocCog.de

N

5

"

n

m

!

6. In nulla providentia poteft peccatum mor-

Ti j

tale remitti fine omni poenitentia per condo-

nationem extrinfecam. l. cc. qq. 4.

Ü lr

. Ne quidem peccatum veniale poteft remitti

iil

" fine omni poenitentia. l. cc: qq. j

$. Ad remi(Tionem peccati venialis requiritur

faltem di/pliceutia virtuali$ , confüftens in

* aGuali affectione mentis erga Deum effica-

citer exclufiva peccati, (i menti hic & nunc

occurreret, l. cc. qq. 6.

E

j

:9. Peccarum venialeac proin multo minus mor-

;

FWW'

tale non poteft quidem remitti fine mortali,

tT

42

poteft tamen unum veniale remitti fine al-

j

W

tero veniali..l. ce. qq, 7. 8. 11.

T

T

- yo. Peccata venialia remitti poffunt in Purgas

Tl

torio etiam quoad culpam per fpecialem mo-

fu.

tum liberi arbitrii primüm excitati per poe«

nam correfpondentem tali peccato. l. cc,

qq. 2*.

TL

g, üt

31. Sacramentalia, v, g. afperfio aquz bene«

g p

di&tz , non caufant remiffionem venialium

T

immes

i

u MON.

.frtus

-immediaté ac per fe, fed mediaté & per ac-

cidens, inquantum impctratoriö conferunt

777

gratiam excitantem, & monent de a&ibus

[

bonis. l. cc. qq. 10.

dum non.

nedant

12. Nemo poteft agere poenitentiam pro pec-

üorftugte

cato originali, vel pro peccatis alienis. l. cc,

( Qq. 12. 13.

sundi af

13. Poteft agi poenitentia de peccatis ignoran-

al t

u deur

tiz eam deftruendo per media generalia in

fua radice. l. cc, qq. 12.

* determ

ieficam i

14. Virtus pcenitentiz non dabatur in Chrifto;

habitus tamen infufüs reperitur etiam in in-

hnmett

nocentibus , & perfeverat in ordine ad gra-

m notl

tiarum actionem- in

apltto a

Beatis. l, cc, qq. 167

17. 18.

y

Notanm

1y. Poenitentia pro füo materiali habet quae

tir pef

tuor virtutes fidei, fpei, dileCtionis initia-

D j

lis, & juftitiz initialis páta generalis, com-

mutativz & diftrib.tivz ; quoad formale

—W Ev

PO |

autem dicit e//à guoddum velativum haram

At

virtutum ad peccata, animam & Deum,

:

M[w

gïil;, :flrf

&[

commune toti complexo harum virtutum,

[

üti ffgf [

l. cc. qq. 19. 20.

i

t

Sacramentum.

det

Ul

16. Poenitentia eft: Sacramentum à 'baptif'mo

: Smphq

& aliis Sacramentis diftin&tum. l. cc. Difp,

I

l

2. q. I.

CM

17. Partes materiales hujus Sacramenti funt,

contritio , confefíio, & fatisfactio in voto,

t p

"If d

Forma funt verbgk abfolutionis. l. cc. q. 2.

j]

18. Vir-

z

,

568 (o) $3e

il

18. Virtus collativa gratie in hoc Sacramento

IN

7FCDI Ü 3&:'

- eft zmmedizaté zMigata foli abfolutioni. 1. cc.

q. 2. Concl. 3. Sicut materia corporum natu-

ralium non eft immediaté a&tiva ratione fui,

A hi

fed mediante formá. l. cc. ad object, 6.

T

'39. Chriftus reliquit Ecclefiz poteftatem deter--

minandi rateriam etiam hujus Sacramenti

xcm'signm

quoad fpeciem infimam, ita tamen ut jure.

imji

divino detur obligatio confirendi fpecies in-

fimas determinatas ab Eccleíia ad rationem

hr

fpecificam infimam. l. cc. qq. 3.

T n

20. Sacramentum poenitentiz lapfo in pecca-

Id

tum :vortale eft neceffarium . /a/fem zgz voto

.X',

l!.cc,q

IÉ

implicito neceffitate medii. qq. 1. 2.

21, Non tamen juftificat zz votoni(i per adtum

Al t r

, amoris perfccti. l, cc. qq. 3.

Jl oj

22. Dabatur jam. in Lege naturz & fcripta

Yl C0n

aliquod Sacramentum poenitentiz habens

d hm

promiffionem gratix , fed ratione conditio-

j

num requifitarum , füb quibus promittebatur

wn n

gratia, effectus non erat tam infallibilis, fi-

p

cut in lege gratiz. l. cc. qq. 4. 5. &in Pree-

"

nio, & in Difp. 4. & y.

j

23. Non eft de fide, confeffionem immediaté

* & explicité per feipfum fuiffe à Chrifto infli-

v

tutam. S'mpliciter tamen eft de fide, Sacra-

d. Ti

mentum poenitentie à Chriflo inftitutum

effe. , cc, qq. 6.

n

24 Licet Confeffario in hoc Sacramento uti

g t

materia dubia, fi materia certior adhibito

Ouis. ln tc' q'lj

omni conatu.ex parte Confeffarii. & Poenis

tentis

j

99 (o $9e

tentis non poteít haberi, & abfolutio ne.

quit differri fine gravi periculo animarum

generali vel particulari. l. cc. qq. 7. 8. 9.

jugn

sDu M

"T

Penitentie injungende.

flfo, vt

F'ide, Satisfactio. Confeffarii requifita.

rotici 2

. PenitentiAalia.

m i

I

3. Pæn,z'tektz'ale Romanuii empore Gregorii M« Yi

In Trati. de. Penit. àin. Append. pavt. i.

|

39. uum. [.

E

4 ]mme

2. Pocnitentiale Eg/ert? Szculo VIII, l, cc. $.

30. num. II.

3. Poeaitentiale Szcu/um. l. cc. num; III.

h. Y

4. Ponnitentialia ;4zZrgavenfia. . cc. n. IV, V*

$. Excerpta J'egizovis. l. cc. n. VI.

Ut dtb

6. Pcnitentiale 7zrozez/e. l. cc. n. VII.

, Witün, :

7. Pesnitentiale ALemezfe l. cc. n. VIII.

ia

8. Bellovacenfe , Rbotomagenfe , F'itlorinum.

n

E n IX: X. Xl

Sjtytun

9. Poenitentiale Zo/ofomus. l, cc, n. XII,

DT

Ü r

19. Duo Panitentialia Sj'oammis Slejumatoris

Patriarchz C. P. fzculo &. l. cc, j. 3 1.

A n

11. Poenitentiale Romanum & Joannis Jejuna-

Atilm f

toris contra Baínagium vindicantur, l. cc.

Pt rj

jf *

:

$. 30.

35. Poenitentiale Au

"t f

l. cc- $ 33.

guüanqm fzculo decimo.

"tb

N)

Po!lutz"o.

q

m ]

HSICCI

Fide. Communio. n. 110. 111, 112.

ühy ff

Pracep.

t

"N

,& abfülu[io j

- Preceptum. L

DUn) mim,(

"M

Fide, Adjuratio. adoratio. amor Dei. chari-

tas Dei, Magia. amor proximi, divinatio, cul-

Tj

tus Dei & San&torum. Sacrilegium. fuper-

Q

ftitio. vana obfervantia. malcficium. amor

proximi. mifericordia.correctio fraternaelee-

s

mofipa. inimicorum dile&tio, blafphemia, Si-

monia. Tentatio Del.

"

Vi

l, 1.

Preceptum H

Fide. Juramentum, Votum.

"m

Praceptum 1ll.

: Din ]

l'ide. Fefta. Miffa,

l

^ Preceptum IF.

J

r, Liberi debent parentibus, x)'am(oremk 4)

ATH

reverentiam, 3) óbedientiam. /g 7r. de De-

wl

cal; part. 2. Difp. 5. qq- 2. 3.

M

, Conira atorém peccatür 1) odio pofitivo.

2) imprecatione veloptatione mali. 3)com-

&l

placentia de malo parentum. — 4) afpera tra-

&atione paréntum, ) contriftatione paren-

n n

tum per verba aut figna contumeliofa, qua

d)

fiobipfam frequentiam. vel diuturnitatem

Lsf

gravem contriftationem caufare meritó pof-

Ti

fint , funt peccatum mortale. Talibus li-

beris in facto recenti re&dté injungitur de-

x

precatio , aliàs vero oratio quotidiana de-

derminata pro parentibus usque ad certum

tempus. l. cc. qq 4.

fle

3. Cfntm reveréttiain peccatur, 1) percutie

1

O5

[Ivm' j

$ ( Be

g n

do, ita utetiam de fe levis percuffio pa-

rentum (it peccatum mortale. 2) eos affi-

M[Umkml

« x

. ciendo contumeliis & convitiis. 3) eos pro

u

vocando ad iracundiam verbis aut factis. 4)

o li

]]

€os coram aliis contemnendo, ob pauper-

Jm

nf

tatem non agnoícendo. $) eos infamando,

qií

Q

vel in caufà criminali accufando, nifi id'exi-

p

ii

s )

gat falus publica. Quando ex ejusmodi actu

vel a&uum frequentatione generatur paren-

hbt C

tibus gravis contriftatio , eft peccatum mor-

H ;liö l

tale. l. cc. gq. 5.

ia vd

itonm

4. Etiam graviter peccatur, conjiciendo ma-

-Jedi&a vel. contumeliofa. in

m jt/

parentes defun-

&os. l. cc, qq. 6.

ET

b d

$. Non licet filio occidere parentem banni-

tum ; licet tamen occidere aggrefforem pro-

[ qq: I

^ priz vitz, Reipublicg, vel kcclefiz, (ima-

At et

lum alio modo averti non polfit, l, cc. qq.7.

pj

: 6. Contra obedientiam peccatur , non obedicz:-

ii Wt

do circa res pertinientes ad rectam guberna-

w

tionem domüs, vel honeítatem morum.

IN

Hinc liberi, peccant graviter frequentandó

,libmudo c

periculofa conventicula , prefertim noctur-

lm s

na &c. contra proh;bitionem parentum, l.

fub!cvauda;

cc. qq 8.

BI

?h di

7- Liberi non tenentur obedire parentibus. 1)

quando przcipiunt peccaminoía, vel pe-

ts

riculofa animg; v. g. ut cooperentur falía-

UM

tioni mcrcium , adeant choreas,

vel alia

Ü |

[

* periculofa conventicula, 2) quando agitur

M

de ele&ione ftatüs religiofi vel conjugalis,

hi

3) quaudo jubent fümere fponfum vel fpon-

T

am

"BNON

l.

fam contra fuam pofitivam inclinationem

V t

naturalem. l. cc. qq. 9.

í

l ]

9. Liberi peccant etiam contra amorem, fi

TT

non fübveniant eis in neceffitate fpirituali.

101 Ü j

fbj

Ti

1mó fi negligant eis miniftrar! facramenta

confuetain artículo mortis zdó fi in mor-

Wdo, UIH'J'

bo periculofo eos non juvent lcctione pia,

t

recitatione precum ,. piis imaginibus, ubi

Pt

hzc in füa. prefencia fieri vel collocari op-

Mi

.tant, 3tiÓ fi eos impediant, ne fa iant te-

ftamenta vel legata. pia. 4tÓ fi negligant re-

Ql

ftitationem bonorum fibi à parentibus injun-

L patsté

&am. ;tó fi non curent celebrati exequias

vel anniverfaria , aut non exequantur lega-

itntn l

ta fibi à defun&tis parentibus prafcripta. l.

gfv

cc. qq. 1o.

dH n

9. Pec.ant etiam contra amorem, fi ubi fine

g

gravi prajudicio fui (tatás poffent, non fub-

dl

veniant parentibus in gravi neceffitate cor-

dngin

porali conftitutis. 1mó non dando vel pro-

curando fic egentibus alimenta. 2dó eosnon

li t

liberando ex captivitate vel carcere. 3tió

1 ïrcgm*zf;,

aliil

"m

infirmos non vifitando & verbo vel facto

H

iUd

[

Mdl

fublevando ; aut neceffaria medicamenta

p l

non procurando. l. cc. qq. 11.

10. Hec obligatio fubvcniendi parentibus in

iiregmim

neceffitate gravi datur etiam erga parentes

gi, v

hzreticos , (i (int tolerati, nec tententalios

p

feducere, ]l.cc. qq. ta.

p

11. Si parentes fint in gravi neceffitate, aut

J

u

?

timeantur brevi incurfuri gravem neceffita-

;

« n

J

tem , filius c(enecur potius manere in facu-

(

f

mv

le

" NON-

r

lo aut exire ex Novitiatu , quàm ingredl re«

fj o

ligionem , ut juvet parentes , (i poflit.

Ea

qdlitt

tamen obligatio non. datur erga fratres &

forores, faltem (i religionem intrando longe

[e

n

fecurius füam falutem obtineti poffe íperet,

vel fola dilatione fufficienter fratres vel fo»

y t

fin, at

rores juvari poffe videat. l cc. qq. 13. . Et

hzc vera funt, etiamíi quis emiferit votum

poultiy

j5 f

ingrediendi religionem. Egredi veró vel

egreffum poft profeffionem quarere non te-

um n

E

netur. l, CC. qg. 13. n. £. 6.

ub

12, Liberi non tenentur folvere debita paren-

Mcan

tum , quando excedunt relictam hzredis

aegligan;diü

tatem. l. cc. qq. 13, Idque verum efít, et-

Atonem, A

fiamfi debita fint contra&ta pro alimentatione

poniqus

liberorum, Idem dicendum de uxore. ]. cc/

Vitoydnn

qq. 14

mredton,

tnin d

15, Parentes tenentur alimentare liberos, ufque

dum poffint fibimet ipíis providere de fuften-

stcogum i

BINNTN

tatione, 2dó Ea lex etiam ftringit avos. &

avias, $tió Parentes ad idem tenentut erga

it, tl

illegitimos & fpurios.: 4tó Et erga liberos

du

emancipatos, (i ab(que fua culpa in gravem

lg

neceífitatem venerunt; vel ernendationis

uug" frtilh

Ípes appareat... Si autem fua culpa in éam

V fs

neceífitatem venerunt, levanda tamen efít

Wtl

ex charitate eorum indigentia. l, cc. qq. 15.

Dtiny |

..14- Mater tenetur per triennium ablactare in«

MY

fantem, Finíta ablactatione tenetur

pater ad

ii

alimentationem. l; cc, qq. t5.

i1f. Mater peccant faltem venialiter; .

fï. abfque

lum

J

caufa legitima neceífitatis tradant infantes

r.*(z.

DN

aliis ad abla&andum. l. cc. 3. 16.

z N

M

16. Pec«

LL

ID(

d

o

;

!

at2 (o i-!ü

q"ämingræi

16. Peccant parentes mortaliter, .íi infantes

fuos exponant; & tenentur ad' refüfionem

: 58 .

expenfarum iis, :qui expofitos alimentárunt.

Ti

l;cpegq. a

X pj

j

!

17. Clerici ex bonis Ecc

lefiafticis hec tenentur

Ht v

j

,nec poffunt dotare filias fpurias ad. matrimo-

u

nium , immó nec magnam dotem conferrein

Fmilrfrff I

monaftetria , fi ad(int aliz cau(z piz urgentio-

EM

res. Tenentur tamen parentes liberis fpuriis

t

-tantumconferre; ut poffint honeíté viveré. l,

cc. qq. 18.

Rl

15. Peccant parentes

mortaliter, i in liberis

T n

negligant difciplinam morum , & bonam edu-

t d

. cationem. 2dó Si iis non auferant occafiones

Yoddion

propinquas àd peccandum mortaliter. 3rió

deütr

- Si eos depravent malo exemplo, vel negle&tu

CorreQionis. 4tó Si eos cogant ad matri-

li of

monium vel (tatum religiofum. Immo fi fi-

ldul

. lias cogunt ad ftatum rel'giofum, incurrunt

excomtrnunicationem,Hanc tamen non incur-

t &

QR

rit, qui filiz illegitimz offert hzreditatem ,

m

xl

M

fi ingrediatur monafterium, fecüs fi offerat

duntaxat Legatum exiguum.; $tó Si conti-

(

i

"

ue

"

H

nuà troculentiá eos reddunt- pufillanimes.

hu

6tó Si ex mero motivo avaritiz vel majoris

d

Commoditatis eorum matrimonia nimis diu .

at

protrahunt. l. cc. qq. t9. 20.

eN

19. Conjuges fi

bi invicem debent. 1mó

Jïf;lp- ,

v d

vl p:l!»

vei conjugalem tam internum per affe&tio-

f

nem rationalem, quàm externum per obfe.

quia amoris. 2do Zozorem in verbis & fa-

nj üv'f

um t

Cus. 3tió Obedientiam quoad opus conjugii.

I-€6 qq. $15

TL

h

u

Jndex gen.

u

40. Tenen-^

[

"NON E

!j lr

30. Tenentur fub mortali- cohabitare quoad

thorum & meníam , ni(i cauía legitima ex-

IUUIS, f

frcacon

cufet. l. cc. qq. 22.

ái,

21. Matitus cenetur ad alimc'ntatïonerh prolis

o

etiam tunc, quando difceífit ob fæviciem

IT

mariti. l. cc. qq. 23.

y ib

22. Maritus in cafu extremz indigentiz tene-

Y

tur potius fübvenire patri quàm matri, aut

Á p

lie, la

üxori, & magis uxori, quàm|liberis , nifi

i

alius fit confenfus przfamptus patris. ]reb.

qq. 24.

i

4 Doniri

m O

23. Conjuges poffunt graviter peccare contra

amorem fibi invicem debitum. 1mo Si pars

Y Ia

LT

alterutra in alteram proferat verba injuriofa,

qu« illi poffint caufare gtavem ac diuturnam

pnptgus

contriftationem. zdó Si maritus immoderaté

qus d

& graviter percutiat uxorem, ultra quàm

i pela

neceffe fit ad ejus emendationem, 3uó Si

du

maritus uxorem impediat ab obfervatione

t kv

mandatorum Dei ac Ecclefiz, vel fi eam

V t

longo tempore arceat à devotionibus apud

Qunti

plerasque aliasfoeminas paris conditionis

Vi t

confuetis. 4tÓ Si uxor fibi arroget admini-

M Qerel

ftrationem domüs fibi non competentem ex

Ug i

lege vel confuetudine. ;. Si uxor maritum

tsljni

impediat à re&a liberorum educatione vel

Wi

caftigatione. 6tó Si uxor fine juíta caufa re-

M

cufet fequi maritum mutantem domicilium,

V qq, 29.

7mó Si uxor.marito ad inopiam redacto de-

neget media ad hioneftam fuítentationem, l,

! FWH l |

j Htj

€c. qq. 2j.

; lomïä n l'n

44. Fratres & fororcs, fi habeant bona

pro-

ab

prias

a ( Be

blme M

pria, fibi invicem in gravi neceffitate confti-

hi,

tutis , tenentur prebere media ad honeftam

fuftentationem. l. cc. qq. 26. Immo (i fünt

Ut W

divites , tenentur ex bonis fibi propriis fra-

M nj

trem vel fororem pauperem etiam dotare,

l, cc. qq. 26. 27.

flb

25. Clericus Beneficiatus tenetur quidem alerc

Qf d

fororem pauperem,; nontamen ténetur cam

ii

.dotare, fi ad(int aliz caufze pize urgenuores.

Ms

l. cc. qq. 28.

26. Domini erga famulos & ancillas tenentur;

f

1mó, Curamgerere de zterna eorum falute,

NT

adó. Eos adítringere ad obfervantiam man-

thtj

datorum.

.3tió lis przícindere occafiones

1tditom

propinquas peccandi. 4tó Corrigere delin-

at

quentes, & pefhferos domo ejicere, ne re-

tht qu

liquos perdant. | ;tó Preftare iis competen-

UM

tia alimenta, ut cum folatio & gratiarum

NT

actione ferviant Deo , nec fanitatem fuam

Xlv

ac vires notabiliter lzdant. 6tó Eos traCtare

ao d

charitativé , modef(té, ac faaviter, ne gra-

j at

viter contriftentur, 7mo Iis fine mora fol«

Pt um

vere mercedem. 8vó Gcerere curam zgro-

tantium , nec iisde falario detrahere; f infir-

Wm M

mitas folüm duret brevi tempore. 9nó. Eos

non impedire à matrimonio opportuno per

caucmü "i

v j

fübtractionem falarii pro rata temporis, L.

Cc. qq. 29.

r

T

a7. Famuli & ancillz erga Dominos tetientur;

j

1mó Ad obedientiam quoad gubernauonem

domáüs tam in temporalibus ; qüàm fplrltua-

libus. 3dó Ad hororem & reverentiam. 3tió

g r

u

"

*

Ad

»t$ (0 $3€

Ad fidelitatem , vi cujus etiam tenentur im-

pettd

ol

pedire furta , & damnificationes, quz à con-

fervis vel ab aliis Domino notabiliter infe-

i fili

runtur; &, fi privata monitio non prodeft,

Non J

diteid

debent de hoc mon'ere:f,uos Dominos. l, cc.

qq. 30

r Eanir

48. Honor, & reverentia, ac refpectivé obe-

w

dientia etiam exhibenda efít rmó Patrinis,

fiarii,

2dó Parocho & Epifcopo. 3tió Confeffario.

atormo

4tó Superiori in temporalibus vel fpiritua-

5 &i

'

libus. $tó Tutoribus & Curatoribus. étó

pl'lVätO (

Senioribus. l. cc. qq. 31.

[

J'ide. Amor proximi. n. 11. 12. 13. 21. 22

23. Parochus. eleemofina. n. 14. 1. Fidei

( Nl

t fndl

obligatio, n. 13. 14- pignus,

fitutent

Preceptum F.

al d

hniud

1. Hoc prxcepto prohibetur. rmó omne ho-

at n

micidium injuftum. 2dó omne defiderium

fiugm

homicidii injufti. 3tió quzvis actio tendens

vel difponens ad homicidium, adquod per-

1Nl

tinent contumeliofa verba, convitia, rixz,

Tittüt li

vulneratio , mutilatio, provocatio ad duel«

imáy.

lum, infidiarum fliru&io, imprecationes ,

C

optationes morts, maledi&iones, /z Trad.

5

M IViS) &

de Decal. part. 2, Difp. 6. qq. s.

Áb

4, Licitum eft, malefadores publica autho-

H

us

ritate occidere. l. cc. qq. 3.

lil i

3. Quando Respublica cuivis fübdito dat fa-

n

.cultatem profcriptam occidendi, non licet

t ol

eum occidere in alieno territorio, immo fi

Ms

probabiliter poteft effe innocens,- nec ti-

meatur

1

T NCN

ntcnmmk

mesatur amplius fore nocivus Reipublicz,

5,9['1&00;

non licet privato , eum occidere. l. cc, qq.

lp

4. Filio id nunquam licet. l. cc. qq. 7.-

N N

. Non licet- marito, 'occidere uxorem in

0miüOS.Lï

adulterio deprehen(am. l, cc.qq. -

j. Etiam foeming principi vel nobili non licet

n

privata authoritate occidere concubinam

t

al

fui mariti, nifi à füprema poteftate in talem

notoriam concubinam ftatueretur poena mor-*

ii

mfb i

tis, eaque ipfi intimaretur, nifi ceffec, &

privato committeretur executio fententiz,

l. ec. qq. 6.

1j

du

6, Non licet Principi, dare quibusvis priva-

tis facultatem occidendi reum inaudicüm,

Si tarnen ea delegatio fit bono communi ne-

ceffaria, deberet ea delegatio fieri viris pru-

dentibus & probis cum claufula non proce-

m o

;0

dl

dendi fine exacto examine, ac fine relicto

fpatio pcenitentiz. l. cc. qq. 8.-

Vi

7. Non licet privata authoritate occidere ty-

T

m

a, m

rannum poít acceptam pacificam poffeffio-

ném & przítitam juramentum fidelitatis. l.

j

ul

3

cc. qq. 9.

;

i

Ti

sl

h

$. Cuivis, etíam Clerico velre

ligiof'o , etiam

h

füb Sacris in-Ecclefia, licet occidere inju-

ftum .aggrefforem. quemcunque , etiam mi-

Pubhd D

niftrum juítitiz ad defenfionem propriz vi-

tx vel integritatem membrorum, ferváto

) dacl':

tamen moderamine inculpate tutelz, 1. ce.

yj, *

qq. 10. 13-

x

i

fi quis verïb.is'.vel faGtis

j üï

L

9, ld licet , etiam

D

U 3

dedit

»

4*3-(03 d

ajumnflü

dedit caufam inju(te agereffionis , (i necin-

din

tendit, nec pr&vidit, exinde fecuturam in-

J (gtun

juftam aggreífionem. l, cc. qq. 11.

g

1o, Non tamen licet preveniendó occidere

fgo d

eum, de quo morali certitudine conítat,

IT

eum fibi machinari mortem, ni(i in zfti-

piti hi

matione morali, v, g. in actu primo proxi-

].WH*"

mo adu fit incepta aggreffio, & alia via

evadendi non füppetat. 1. cc. qq. 12. & 14.

j Wrgl] hC

dum p

Immo in tali cafu id licet fieri per aliurn, l.

€c. qq. 15. dummodo id fiat in continenti.

itenp

hd (

1I. Etiam milites & nobiles tenentur fibi po-

fevndü

tius fugá confülere quàm injuftum aggreffo-

[

rem. occidere. 1. cc, qq. r6.

)

p lm [j

|

| Iz. Non licet injuftum aggrefforem occidere

vja

pro confervatione unius aurei, vel alterius

gt x

partis bonorum, nifi tanta fit, ut vel. 1mó

p

in zítimatione morali &quiparetur mutila-

f g

tioni alicaujus membri in damnificato, vel

frem

2dó ut ejüs ablatio ple&aturmorte per leges

p m

proyinciz vel 3tió ut aggrefforis occifio per

T

tribunalía loci certó non puniretur nec poe-

na homicidii, nec alià gravi, vel 4tó ut

picto,

ejus ablatione homo invafus conftitueretur

UT

in diuturna gravi neceffitate, ficque coge-

i "

um

retur zgré traducere vitam. l.cc.qq. 17. & 18.

tf

.33. Non licet occidere aggrefforem bonorum

quz primum exfpedtantur, v. g. per tefta-

pl

IT

mentum, legatum, velad qux tantum ha-

L

betur 72$ ad. vem. l. CC. qq. 19.

li Se*pfum

14, Nonlicet occidere eum, quiftruit gravem

Wlllm |

ï calu-

apoB -

MT

lis]

calumniam, aut falfo teftimonio evicturus

ftmm

"t

eft injuftam fententiam. l. cc. qq.20.

l'"l

1f. Certum eft, eum mentalis homiícidii re-

s [

um effe, qui procurat abortum quadrage-

ls nv

fimo die poft conceptionem. Immo probabi-

M al

lius eft, per procurationem abortüs com-

PDo v

mitti homicidium ftatim poft conceptionem-

RUT

l. cc. qq. 2t.

3

LUTUT

16. Virgo licité interficit fui aggrefforem vio*

M

lentum pro eripienda virginitate, nifi id

Mpl

fiat tempore períecutionis juffu perfecutoris

hoceít, fupremi magiftratüs. l.cc. qq. 18.2.

Mi w

li

fervandum ta

?

men moderamen inculpatz tu-

DI

telæo

17. [dem dicendum eft de alia foemina nupta,

uf

,f

vel jam alias corrupta, & de juvene in hoc

genere ad fornicationem vel Sodomiam

Qtre, 1

At miti

patiente violentiam. l, cc. qq. 19. 2.

18. Nunquam licet occidere injuftum aggrel-

um w

forem fui honoris. l. cc. qq. ao. a.

as

19. Si manifefta fit injuftitia aggreffionis , li-

g oy

cita eft etiam occi(io aggrefforis alienz vitz,

ii

pudicitiz, vel fuftentationis honeftz, quan-

mdþï

do invafus id petit, & Respublica prz-

y i

fümptivé permittit. l.cc. qq. 21.2.

f

q

J

20. Immo ad hoc obligatur, quando id exigit

Iu

ordo charitatis ,

vel id przfümptivé Res-

f

publica jubet, idque fieri poteít (ine peri-

1] du

culo gravis damnihca;ionis proprim. l ec.

. 22«

quz futam

)

21. Seipfum dire&é ac immediaté occidere

nunquam licet. l. cc,qq.23.

qlll

n

!

4

zz.Sui-

-t (o). f]e

22. Suicida

non eft fepeliendus in loco facro,

[ CUMW

un a

nii íin communi zítimatione probabilius feu

credibilius fic, eum non fuiffe compotem

jj d

, rationis fufficientis ad committendum pec-

)V

Va

catum mortale. i. cc, qq.a4.

n lufp'gdü

23. Peccat, qui vitam füam notabiliter aiare-

N

viat per indiferetas mortificationes, quando

gl

videt, cultum Dei, magis confervari poffe

od

. per confervationem fuz vite l. ce, qq. 25-

i oec]

24. Non licet indire&é occidere feipfum ,. in-

at

tendendo Ífuam mortem tanquam finem,

(kat t

vel tranquam medium ad finem, licet tamen

ais (

aliquid agére conjun&um cum periculo mo-

direndm,

talter certo propriz mortis,

(i ejusmodi

slinare en

acdio fit neceffaria ad obtinendum bonum

eminentér majus Reipublicz vel Ecclefiz,

beppm

titocnte

& exinde fperecar hoc bonum. l, cc. qq. z6.

spelis

2f. Li.etfe morti offerre pro. temporali vita

amici, fiejus vita fit evidenter & eminen-

Nelettn

ter utilior bono coifmuni

; aliag id non li-

t w

cet, l. cc,. qq. 27.

PUSIT

26 Non licer fibi amputare virilia ad fagien-

das carnis moleftias

Mi

; aut fugiendum pec-

st

catum. l.cc. qq. 28-

Ul d

27. Licet tamen (ibi amputare,: vel pati am-

Rif

putatdonem membri alicujus pro conferva-

tione totius corporis. l.cc. qq. 29.

fAt ln

d i

28. Immo datur obligatio patiendi eam ampu-

"d

tationem , fi alioquin certa immineat mors,

W0

& ea am

putatio fieri poffit (ine magnis do-

Vi d

loribus, vel ma

]["am l

£uo gravamine proprio vel

familim, Quod

fi perfona (it neceffaria bo-

d

r

lia

üo

p

!

-» 0 EBe

i i

no communi judicie . peritorum, tenetuc

dj

eam amputationem pati non obflantibus prz-

* p

fatis doloribus vel iacommodis. 1. cc. qq.3o

mimuduwg')

29. Nec innocenti , nec mortis reo licet feip-

fum íafpendere, vel occidere v. g. fumptio-

p

ne veneni juffu Magi(tratüs, Immo ob talem

OU g

juffionem nec licet f& mutilare. ex metu

ARV

mortis intentatz. l. cc. qq..31.-

"r

i

3o. Hinc nec licet exercere gladiatoriamjuffu

i

a r

rincipis vel Magiftratüs- l. cc. n. 4.

1b

31. Licet tamen ex imperio Magiftratás pone-

i pl

-re aétiones difpofitivas ad mortem ab alio

inférendam, v. g. afcendere fcalam , caput

LTA

n x

inclinare fecuri. l. cc.n.j.

ft Eb

32. In expugnatione urbium non licet occide-

re innocentes , v. g. infantes in utero, pue-

Iu

DL

ros ac puellas, l. cc. qq. 32.

t r

aut eos fic

n

33. Nec licet occidere obfides ,

indml

tra&are, ut inedia pereant, fi paCta non

! ferventur. l. cc. qq. 33.

TL

34. Nec licet occidere innocentem ,

fi ejus

hp t

folius caput petat tyrannus;. nec etiam licet

hofti tradere virgineg ftupraadas. l. cc. qq.34

LTE]

3f. Quando officiales in expugnatione urbium

TT

cogunt ruflicos ad' preeundum in affultu,

d )

fic coacti licité occidunt .e0$,.à quibus

compelluntur contra jus gentium.

Obfeffi

d

inmit

veró debent dare fignum, ut fe profternant

iengit

in terram; .quod fi facere. recufent, licité.

occiduntur , quando hoftis alio rnodo arce-

1 PropHOï

ri non poteft. l. cc. qq. 3j-

i necelïmf;

y

36. ]u«

LC MON - 2

girm

36. Judex tenetur potiüs relinquere faum of-

ficium, quàm juxta allegata & probatacon-

ijenr!

q, qu

demnare innocentem , de cujus innocentia

phyficé certus eft, ]. cc. qq.36. Aliud di-

u'sfa&iO; &

cendum, fitantüm habeat moralem certi-

intur d

tudinem de ejus innocentia. l. cc. qq. 36.

l proximuu

gt

37. Matri gravidz non licet fümere medici-

nam przecife ad vitandam gravem infirmi-

flugr a

tatem perpetuam, fi grave periculum aut

p

omnino moraliter certum fit, exinde ene-

m

candum infantem in utero.

dere ol

Si autem abs-

que medicina xquali periculo periclitaretur

d bl

infans in utero cum matre de vita, licité

if

fumeret, l. cc, qq. 37.

tut o

[

38. Duellum, quod eft duorum Superiorem

inde d

recognofícentium ex condicto certamen cum

gt a

intentione alterum occidendi. vel graviter

t dnitjr

vulnerandi eft grave peccatum. l. cc, qq. 58.

Mlin p

539. Acceptare duellum eft illicitum, etiamíi

ia m

Superior nolit judicare in caufa, & non ac-

V y

ceptans propterea amiffurus fit fuum offi-

t j

cium , & conftituendus in gravi neceffitate

yay

mendicandi. l, cc. qq. 39.

T u

40. Caftratio necà parentibus nec à mufico

od p

poteft licité permitti przcisé ad confervan-

D

dam füavitatem vocis, aut ex motivo ob-

ld

tínendz fuüftentationis. l, cc, qq. 40.

LT

41. Ad bellum licitum tam defenfivum-quàm

!

M i

offenfivum, requiruntür quatuor cond tio-

[

$ (

"

Tf

nes. 1mo ut geratur autborztate fuprema (a-

ii

periorem non recoguofcente. 2dó ut cau/a

"t j

avitati

c3uffa /et evaviffama præpoqderans gt

malq,

'

EON

lïnq"m [*

malorum connexorum cum bello,

3tió ut

m, um

habeatur ve&a zztentio femper: ineundi pa-

Cll]ug iül]oq

cem, quamprimum oblata fuerit zqua íà-

M d

tisfacdio, & aílecuratio in futurum. 4tó ut

| morajgm 1

fervetur debitus ordo charitatis erga Deum

L ly Cc'qq' ;

& proximum przferendo emolumenta divi-

Ut

nx gloriz ac E-clefiz commodis propriis, &

Ti tj

falutem animarum' bono temporali, l. cc.

Wtl

V

qq. 41.

b

2 Supremus princeps non poteft alteri licité

AT

indicere bellum ftante dubio ftri&té tali de

ii

juftitia belli, " nec aggredi hoítem exiften-

IY*

tem in poff«ffione à centum annis; fi autemn

neutra pars fit in poffeffione, ftante dübio

T d

ftricté dicto tenetur utraque pars offerre &

(

acceptare equam compofitionem, in qua

j

d nl g

fit divi(io jurium, l. ec. qq. 42.

hts g

43. Bellum poteft effe utrinque formaliter ju-

du er

flsm, non autem materialiter, l. cc. qq.43.

WU

44- Si milites non poffint fundamentaliter exa-

si n d

minare juftitam .belli poffunt fervire ex

gt

prafumpta juftitia belli etiam extraneo Do-

mino, quando non obftat lex charitatis er-

hi m

ga Deum & proximum vel patriam: parati

átl t

autem ad ferviendum cuicunque domino,

"EU

five ejus bellum fit aperté injuftum, five

non, fünt in ftatu peccati- mortalis, !|. cc.

us

gt

qq.44. Hinc etiam principes non poffunt

fuas copias relinquere potentiis exteris, ni-

TRU

rf

fi prius diligenter & tundamentaliter exa-

n

minent juftitiam partis. ]. cc. n. 1.

u

fi pro

j

4f« Clericis non licét -äggrþiïmi.litcih ni

tuen«

[

æ)s-g(o)äg(;.,

5

yjim

tuenda fua & concivium vita, vel Iibe:"tate

T

à fervitute barbarica , aut pro tuenda rcli-

fU

gione ab excidio in urbe vel provincia. l.cc.

sl

qq: 45-

st )u

46. In bello jufto omnia licent, quz juxta le-

fs duj

ges militares gentium moribus receptas fer-

st )

viunt ad finem in bello intentum,

Hinc

d t po(g

non licet. 1) extorquere à ru(licis vel: civi-

bus pecunias vel alia utenfilia ultra con-

g

, pl

ceffa à ducibus. 2) nec occidere innocen-

aoram.

tes, V.g. ruíticos, mercatores, itineran-

tes &c. 5j) nec comburere domos , vel Ec-

ml n

clefias, niti ho(tis illis utatur pro receptaculis.

qi, v

4) nec veneno inficere aquas, puteos, glo-

fo)noumt

t ia

bos, arma; nec uti eo armorut genere,

quz ederent nimiam fítragem hominum.

ttletlg

) nec follicitare hoftiles milites ad defe-

meidin

Gionem, nifi eorum bellum fit manifefté

bt

injuftum,' 6) non uti mendacio, vel reftri-

Eiewt

Gione puré mentali ubi adhibentur flrata-

g,v

. gemata vel exploratores. l. cc; qq. 46.

guians

47- Spolia confiftentia in bonis mobilibus funt

primó occupantis, Immobilia cedunt princi-

Í

pi. l.cc. qq. 47.

m faty

AUj

48. Qui fe ultro dedunt; noa poffunt occidi,

nifi eorum bellum (it evidenter injuftum, &

] At

aliunde non obítet lex charítatis. l, cc.qq.48.

Ti g

9. Captus in bello poteít fugere, nifi jam

f

depofüerit juramentum fidelitatis, vcl fub

UE

ea conditione: ut ferviat, ipíi fuerit condo-

TMf

,.mata vita. l. cc. qq49-

[ Quj m

iri-

" nl il

y9. f&d hoc ut Repreffalia fint licita, requ

tur

h

a? (0 E.

m) "Hïbu

tur 1) ut .man.ifeüä conítet de injufta damni-

me lini

l

ficatione. 2) ut damnificans fuerit interpel-

g

latus pro compenfatione. 3) ut princeps pro«

prius fübditis damnificatis Repreffalia con-

hu m

cedat. 4) ut per Repreffalia non inferatur

plus damni,

quàm fatisfactio & expeníz

t

Ug ]

"exigunt. £)ut Repreffalia quantümfteri pot-

eít, fiant potius erga períonas damnifican-

ii

"T

( (

tes, quàm alias innocentes. -6) ut preda

t

capta applicetur prc indemnifatione damni*

M r

ficatorum. l. cc. qq. jo.

t v

j1. Si militi non. przftentur victualia, vefti-

o

menta, velalaria, ita ut ex horum defe-

1

- &u incurrat periculum mortis , aut diutur-

TOOTU n

nz infirmitatis, difficulter reparabilis, lici-

r ln

té deferit figna , etíi id contingat ex impo-

Si autem

lts al à

tenta vel imprudentia principis.

[t m

ille defe&us veniat ex fraude Officialium

Q vf

non correcta à principe, licité fugit, i alio-

ht i

. quin diu, v. g. per plures menlts cogeretur

[

in gravi neceffitate vivere. l. cc.qq. j 1.

j odl

Pmæptum F

od

1. Sexto przcepto prohibentur,

1) adultería,

2) fornicationes, ftupra, inczítus facrilegia,

st

ls o

3) peccata contra naturam, pollutio, Sodo-

-mia, beftialitas. 4) verba & facta luxuriofa..

;yiuüS.LC.*ïï

j) cogitationes & defideria luxuriofa. z

m P.

2v. de Decal. Difp. 7. qq.2. 3.

jj V

2. Forvuicatio eft commixtio extramatrimonia-

i

lis maris com foernina, de fe ad. generatio-

nem prolis idonea. l, cc qq. 4*

;l

3. Ett

ab me

H

AE

D

3. Eft jure nat

urali illicita. 1. cc. qq.

ï

j |

4. Copula cum alterius fponío vel fponfa de

g

preíeoti eft adulterium; | fed cum alterius

fponío vel fponfa de futuro e(ít tantum fim-

ff m

du

plex fornicatio. l. cc. qq, 6.

$. Eft peccatum mortale meretrices jam aliun-

Mu

de paratas ad fornicandum invitare ad for-

wl (

. nicandum. l. cc. qq. 7.

:

H

q li

kenum

6. Non licet principi in fuüo principatu. pro

. fais fübditls tolerare publicas meretrices fuz

PU

jurisdictioni fübditas , fi-habet authorita-

d

tem & potentíam fufficientem coercendi

sis pl

fornicationes & alia majora vitia. l. cc. qq.8.

Yenn adi

7, Nulli homini privato licet füuam domum lo-

mfo ts

care meretricibus , etfi in urbe

permittanl-

af

j

tur lupanaria. l. cc. qq. 9.

C |

$. Concubinatus eft confüetudo viri utendi

d t

faemina fibi non conjugata tanquam fua con-

lt y

juge- L. cc. qq. ro.

. Concubinarius occultus prima vice potéft

hjb

at

abfolvi füb promiffo ejiciendo vel nou fre-

quentandi concubinam. Concubinarius au-

lii a

V8 uj

tem notoríus ne quidem in articulo mortis

" debet abfolvi , nifi a&ta mandatum dederit;

itio (j

fine mora ejiciendi concubinam ex domo

Pt ii

'vel territorio. l. cc. rr,

Hl

J f

NI

10. Clerici concubinarii poffunt ab Epifcopo

R

* fufpendi, fed non fünc ipfo facto fufpeqfï.

i

ändem Q

l.ce. q3:2;

ffgulamu

II. Etiam concubinarii 'fzculares, poffunt. ex-

Tongm d

communicari, & aliis poenis affici ab Epií-

l

Utm mj

copo, l. cc. qq. !7

Àij

Q

PA

Vr Runm

12, 4dul-

-

r

!

-)zg () fge

M. xz, ddultevium e(t. concubitus perfonz. con-

)

.

FCI'W

jugate cum alia perfona five hxc (it con- .

P"

jugata five foluta, l. cc. qq. 13.*

m

13. Eft verum adulterium ;; etíamfi conjux

adulterantis confentiat. l. cc. qq. 14.

(

DT

14. Adulterium perfonz conjugate cum. con-

;jugata continet duplicem malitiam. l. cc«.

gqs s

ln

——

N

M

j

at

j

15. Adulterium non privat adulterum jurepe-.

tendi debitum , nifi per fententiam Judicis,

as

vel recufationem conjugis fündatam in vio-

TR t

lentis przfümptionibus. l. cc. qq. 16.

L

Vr

16. Poe»a adulterii eft. . 1) posena mortis, 2)

amiffio dotis ex parte uxoris adulterz; fed-

d i

hzc amiffio dotis non datur de jure natura-

li. nec ante fententiam , quz non fertur,

D)

rifi adulterium fit confüummatum , & de

vamun

hoc conftet per violepntas' prefumptiones,

De Jure Bavarico etiam uxor lucratur do--

d

tem mariti adulteri. l. cc. 17.

bimi

17. Si adulter cevzó credat ,. prolem effe fuam,

nl t

t at

tenetur marito adulterx reíarcire totum

damnum : fi id pro£alilius judicet ; tenetur-

p t

' refarcire dimidium damni. Si id fuerit ftri-.

jun cn

&e dubium, ad.nihil tenetur. l. cc. qq. 18.

»tn

18. Si foemina fuerit- foluta, adulter juxta

i hs

j

i

eandem certitudinis vel msjoris probabilita-

tis regulam tenctur illi poft triennalem ab-

la&ationem dare totam vel dimidiam alimen-

"T

tationem prolis. L cc. qq. 18.

TuL

19. Adultera ne quidem fuz proli in artic

ulo

mortis tenetur fateri crimen füum, nifi jam

no

dcnf

»$ (0 $$e

dentur notorié vehementes prefumptiones

i

d

contra fe & propterea füerit interrogata à

legitimo judice. l.cc.qq. 19. Tenetur tamen

ia t

Ü alici

legitimis liberis per teftamentum vel lega.

tum rclinquere pinquiorem dotem, àaucille- "

"i quivis P

gitimz proli fuadere ftatum

; in quo ceffat

g t

pretenfio dotis, 1. cc.

'Mv ]I Cc'qq

(mis &i

20. Stuprum eft concubitus illicit-us viri -cum

iaenfeli

k virgine. l. cc. qq. zo,

[irefa t

21. Stuprum eft diverfz rationis à fornicatio

i

ne. l. cc, qq. 21.

ss lo

22. Defloratio virginis habet rationem ftupri,

Ms r

dfnituis 1

etiam(i ipfa confentiat. l. cc. qq. 22.

tdiqis g

23. Stuprator tenetur ftupratam poft notorie--

tatem criminis ducere vel dotare etiam anté

t, Petneite

fententiam Judicis (i eam vi, metu, fraude;

pity f a

ipromiffis, vel mendaciis induxit. Secusad .

mi f

nihil tenetur. l. cc. qq. 23.

tob gl

Q q0 n

24. Si Stuprator folàüm muneribus , importu-

nis precibus, velblanditiis induxit puellatn -

i m

Mi

ad nullam. compeníationem tenetur. l. cc.

i& g

qq. 24-

(æ non fuerit notoria

,

2y. Si corruptio puell

&

poteft nihilomious velari '& facrari. l. cc.?

! Smi!'egium

f q

qq. 25

Utlte |

26. lucefftus eft concubitüs cum perfona cog-'

) SZangm

nata intra gradus dirimentes matrimoniurn.

EXITT

Nec intereft ,- utrum ea cognatio fit per

LT

confanguinitatem, velaffinitatem , vel ad-

T J Vcl

optionem; vel cognationem fpiritualem.

iif lt

l Cc. qq. 26.

W'lm ïiga;gn

47.

il

1

!

';)Sg (o) SBG

[

i

27. Ad incurrendas poenas à lege Civili vel

Ecclefiaftica pro inceítu taxatas requiritur

"r

copula perfe&a; fed ad incurrendas poe-

z

nas arbitrarias à [Judice infligendas fuffici-

Wt

unt quivis actus luxuriofi cum cognata, qui

uluquoü

etiam in confe(fione fpecialiter explicandi

funt. ], cc. qq 27.

iij

28: Omnis a&us luxuriofus Confeffarii cum

filia confeflionis eft inczeftus, l. cc, qq. 28.

Bl

a9. Divería genera inceítuum differunt fpecie

inter fe. l. cc. qq. 29.

Ti

30. Solus primus gradus confanguinitatis vel

TM

affinitatis in genere inczftüs differt fpecie à

reliquis gradibus. l. cc. qq. 3o.

Dd

H

31. Pcnz inczftüs fünt.. 1mó perfona conju-

té1, r

gata, fi committat inceftum cum confan-

T. fenust

guinea fut mariti vel uxoris in primo vel fe-

cundo gradu, privatur jure petendi debi*

tum; quo tamen non privatur, fi commit-

X

H

l

tat inceítum cum propria confanguinea,

w

2dÓ qui fcienter contrahit nuptias incefluo«

l

fas, ipfofacto incurrit excommunicationem

l, cc. qq. 3 t.

t Wx

31. Sacrilegium in genere luxuriz eít

þa&us

& jl

luxuriofus, quo violatur perfona facra vel

locus facer. l. cc. qq. 32.

*

gt

33. Sacrilegium tale committi

tur triplici mba

do, 1) fi perfona ligata voto caftitatis folen-

s n

ni vel fimplici committat actum luxuriofurt

ag

externum vel internum, 2) (iquis peceet acta

us

j

i

luxuriofo intecno vel externo relaté ad per-

g ln

fonam ligatam voto caftitatis.. 3) figuis fe

l

Index genu.

^

polluat

«$ 0 £

TT

polluat in loco facro vel benedi&o. l, cc.

NUCL

qq. 33-

V

34. Religiofüs fimul initiatus facris Ordinibus

upp

fic peccans committit duplex facrilegium. 1,

€c. qq. 34.

,

lod

[

3. Sacrilcgium ratione voti fo

lennis hon dif-

n v f

fert fpecie à Sacrilegio commiffo ratione

i QW'

voti fitnplicis. l, cc. qq. 35.

jopr t

o f

36. Non committiturSacrilegium , fi quispec-

: cét cum perfona gerente appenfías in collo

j qql""

Reliquias vel Agnos Benedi&dos, commit-

A u

titur tamen gravis irreverentia, quz eft di-

, Tünccn

veríz rationis à peccato luxuriz. l'.,c;.qg. 36.

lp t

d ond

37. Copula inter conjuges in loco facro, fi

tefr ln

fiat' absque neceffitate & fine' periculo ine

continentiz ; eft facrilegium. $i autem fiat

VLitun d

ex neceílitate & ex motivo vitandz incon»

qunadte

dxhomott

tinentiz, e(t veniale peccatum irreverentiz

L cc, qq. 37.

U

38. Committitur facrilegium per quosvis actus

TT

luxuriofos externos tendentes ad pollutio-

112 ln

nem vel copulam,

fi exerceantur in loco

tb d

facro ; non autem committitur facrílegium

per tales actus folüm internos. l. cc. qq.38.

dtt lu

Wïï, l WH

39. Ad loca facra hic referuntur. . 1mó Eccle«

Bl

fim vel Oratoria ad culsum 'divinum perpe-

. tuó deputata authoritate Epifcopi, etiamfíi

Ui ls

folüm benedicta fint. adó Coemeteria, ca-

" Mj

pelle, chorus,

annexa Ecclefiis. l.

CC.

qq: 39.

at

d D

clefia,

49. Ad hoc, qc' dicatur polluta effe Ec

requi-

LT

w (o)*äæ

Wf&u, l

requititür effufio feminis diredé volita, de

íe idonea ad generationem, & notoria, l,

t (

Cc. qq. 40.

Pollutio. þ

41. Pollutio eít voluntaria éffufio feminis e»

2 li

tra vas debitum ad

generationem idoneqm

il n

l-ce,. qq«41

^

mortale, etiamfi

45, Semper eít peccatum

MA

r

fiat caufá (anitatis vel fedandæ tenitationise

Rn v

l. cc. qq» 42:

E

AA t

453. Eft jure natural

i prohibita. l, cc: qu. 43.

lla', LT

44 Tunc cenfetur pollutio voluntatia, quane

g

do facile prvidetur fecuturà eX actione de

ht d

Íe nec ordinata àd finem honeftum , nec ne«

ceífaria, l, cc. qq. 44«

p i

Janen f

Af. Licitum eft, caufa fanitatis fumere tnedis

TU

cinàm ad refolvenidum femen corruptum in

ag

alios humores, l. €c. qq. 45*

46. Non datur obligatio reprimendi in vigilia

tl

ollationem jam inchoatam in fomno per

d pl

j

uxum feminis jam decifi in lumbis, dumie

vt at

modo abfit periculum confenfüs in deledta-

ii

tionem & ea pollatio non fit voluntaria in

us

cauía, & pollutionem patiens non coopere-

tur in vigilia ad feminis jam decifi expul-

m i

fionem. Si enim una ex his tribus conditio-

[íd d

1

nibus deficeret , & pollutio in plena vigilia

jj

non reprimeretur ,

non évitaretur grave

"at !

Etflfüisl It

peccaturi; 1, cc« qq. 46.

e cauía fanicatis,

47. Practicé non licet. optar

üt i& [omuo (e-

u

Vel tenxationis vitandz s

2

quaa

"

«j ( Be

quätur pollutio ; licet tamen de fic fecüta

o (s

gaudere, l. cc. qq. 47.

(

48. Pollutiones abítrahendo à circumftantia

T

períonz facrz vel loci.facri fecundüm fe

dpria p

fünt ejusdem fpeciei. l. cc. qq. 48.

w ett

]

49. Procurare magnam commotionem fpiri-

hst

tuum genitalium difponentium ad polletio-

vl

nem vel ad magnam diftillationem eft grave

IT

peccatum. l. cc. qq. 49.

T

$0. Sodomia eftcopula in vafe& virili vel mu-

PU

liberi inepto ad generationem. l. cc. qq.5o.

Authores ejusmodi copulam inter períonas

iDeiut

ejusdem fexüs , vocantSodomiam perfeGam;

frrtimy

at veró copulam inter perfonas diverfi fexüs

g

; Dd

in vafe prepoflero vocant Sodomiam imper-

demon

fe&tam. l. cc. qq. 5o.

$1. In Sodomia explicandz funt circumftantie

vt

addentes

gravem malitiam — diverfe ra-

LAX

tionis v. g. an commiffa fit cum perfona

l, (

facra, vel cognata , vel vir

gine, vel cum

U

violentia. l. cc. qq. 5 1.

Vg

y?. In Sodomitas jure civili ftatuta eft pcena

nàsgd

mortis, & poft mortem comburium; iisque

lnl

denegatur jus teftandi. 2) De jure Canoni-

|

co Clerici degradantur & Judici fzcularitra-

duntut, ut morte puniantur & comburan-

T m

tur. 3) Sodomia conjugatis dat caufam di-

vortii. l. cc. qq. $52. & $4

$3. Clerici Sodomitz ; (i crimen occultum fit,

T Og

d

non incurrunt ipfo facto fufpenfionem ab

Wi

officio & beneficio ante fententiam Judicis,

l. cc

233

D

$4. S. Pius V. Clericos Sodomitas omni "privi-

legio

- jj K

-

r

b

Mü&&

a? ( He

- legio Clericali, officio & beneficio exuit, 1.

cc. qq. j 4-

/

1 i

fy. Ad has poenas incurre

ndas requirïtur So-

1

domia perfe&la. l. cc. qq. $. & juxta autho-

Dtte (

res etiam frequentatio. l. cc. qq. £6.

,

j&. In Confeffione explicanda etiam eft cir-

D dj

V d

cumítantia, an quis fuerit agens vel patiens

: ]. cc. qq. 5 6.

TM

$7. Beflialitas eft copula cum animali irratio-

nm.k.ü, M

nali. l. cc. $7.

Is y

j8. De jure civili punitur poena mortis, & fi

Iayt

fuerit imperfeQda, poena relegationis, l, cc.

Mu dnot

qq. 58.

J i

j9. Probabilius non datur congreffus cum

doemone. l. cc. qq. $9.

Tumm

60. AModus congrediendi cum Jfemina imnatu-

dieto n

valis, v. g. . vir fit fuccubus, fi ambo fe-

t gf

deant, fÍi vir retró accedat,

eft peccatum

t Wa

mortale, quando hoc fit absque neceffitate

& cum periculo effundendi femenextra vas

m d

l

muliebre,vel cum periculo valde imperfe&tó

Qu

J

obtinendi effectum generationis, l. cc.qq. 6o.

"

Wi

)

)

Praceptum Vil.

if

m; [ wn&w

Fide, Furtum. Contradus. Jus. ]u&itia.

y i d

Praceptum VAl

Fide, Detractio. Mendacium. . /Equivocatio,

gt

. Reftri&tio mentalis. Sufpicio, Judicium te-

f

PHCTU

merarium.

ytrin

Predicare , Concionari. .

. Parochi tenentur diebus Dominicis & fin-

j5 r

X 3

gulis

i

* o p

ia

ulis feftis folennibus przdicare'Verbum Dei,

ita ut peccent mortaliter, fi hanc obligatio-

57(]11

nem notabiliter negligant. Jz Zra&. de Sac.

(urm !

Qrd. l. Dj d. £« 2«

d p

2. Regularibus non licet pradicare in aliena

m t

Ecclefia fine confen(a falteta tacito Epifcopi«

u

h

l. cc. q. 3.

y i

o

3. Non potef(t fieminis utut pietate claris com«

D^ Mtw«

mitti facultas przdicandi in Ecclefia. l. cc. q.3.

f fetem

4. Concionatoribus à Tridentino inculcatur

o

1m ut pro materia fumant; dogmata ad (a«

Mm d

lutem neceffaria , vitia4 & virtutes, 2dó Ut

linsd

fermo fit facilis. 3tió Ut fit brevis. 4tó Ne

p

verbis Scripturz abutantur ad vana & adu-

U

b

u

latoria. ;tó Ne in concionibus proponantur

pon t

quzíliones fubtiles, hiftoriz vel revelationes

incertz quz fpecie falfi laborant, miracula

u fM

non approbata &c, l. cc. q. j.

,lguo;aun'a,

IU

« Aliz qualitates ad bonam concionem requi.

g

fitx à D. Salefio & S. Carolo enumerantur.

i

l. ec, q. 6. 7. 8 9. 10« 11.12. 134 14 15. 16

L]

n

17. 18 l,,Q-lqu 21. 22,

m

Pra«latus.

tmny u

Fide, Abbas, Contractus, Locatio, vcndiciqq

ürim

*

ii

Prefcriptio.

MY

prigig

Natura && £oua fídes.

1 Sutfn

3. Prefcriptio eft aquifitio dominii per conti-

Wl

nuationem poffeflionis tempore & modo à

t f

legibus definito.

/n Tratl. de Jur. €&? 2uff.

Dlrpe 6. 5- 2« Qq« X«

l Etflm'fuc

20 Vae

d !

-

4

N

w3 ( B

l

4, Valet etiam in foro interno. l. cc. qq. 3. &

Il

Jj

sh

!f

il

$.7. 41

3. Qui rem przfcriptam ex ignorantia juris refti-

dlfl!e l iln

tuit, poteft eam repetere. l. cc. qq. 4.

4. Poteít tamen renuntiari juri prefcriptionis.

qu EPI(O'

l. cc. qq. $.

H

f!&f[![gæ

f. Ad inchoandam prefcriptionem requiritur

fides po/ftiv? bona , hoceft , talis qua quis ju-

1

M

dicet fe rem probabilius jufté poffidere poffe.

[

d

l. cc, $.3. 94 3.

&. Etiam ad continuandam po

ffeüïohem in Or«

Va d

h P

dine ad praefcriptionem requiritur fides pofi-

du

tivé bona. l, cc. qq. 4 & $. 7- q *

is fa&ti alieni , v. g. fürti»

WSP!Opomnj

9. Tgnorantia inculpabil

"l

non obftat bonz fide

i ad prafcribendum, l

TW

cc. $. 7. q- 3-

$, Ignorantia

etiam culpabilis ïuris aübii,

ïontmrcqui.

Vü

*

in uxor habuerit jus ad vendendum non

p

obáat bonz fidei. l, cc. concl. a.

udmïl H

. Ignorantia juriscerti etiam invincibilis , obz

flat bong fidei tam pro foro interno, quàm

externo , nifiin perfonis, in quibus toleratur

p9

-hzc ignorantia, aut in preícriptione lon-

X d

gioris temporis. l, cc. concl, 3. 4«

10. Mala fides authoris non nocet facceffori

particulari, l. cc. $. 3. qq. 6. & $. 7.9.4

11. Succeffor univerfalis nullo teropore pote

hn

pii t

prafcribere rem, quam accepit à pofft ore

malz fidei. l. cc. q. 4: concl. z.

W i

J2. Etiam fucceffor particularis authoris

mal

"

fidei non poteft przfcribere tempore

nario;

ofgli-

W

4

- ( $e

nario, fi Dominus ignoret rem poffideri ab

' Adpra'fffil

frogtnit

alio, & res fit immobilis, auc furtiva

vi poffeffa. l. cc. concl. 3. 4.

3 auþ

imn i

lii

13. Mala fides Pralati aut- Rectoris Eäclefiæ;

nifi fit fufficienter cognita, non nocet Ec-

gt

jNnd

clefiz. 1. cc. $. 3. qq. 7.

/14. Mala fides poffefforis

b ag

quoad unam, partem

tfundi non nocet fidei

j Non m

fundi. l, cc. qq. g.

quoad axltcram partem

(rspofi

1jy. Nocettamen mala fides

efpe&u unius per-

Tb

Íonz etiam

reípectu alterius. l; cc. qq. g. .

Qs, A&

36. Non dantur cafus,

in quibus poffit prz-

ipextj

Ícribi mala fide; dantu

( N prazli

r tamen cafus , in qui-

*

bus prafcribi libertas

a

jure alieno, fervi-

fufcit d

tute, aCione , idque cum fcientia juris alieni

( t0man

qtdinar.|

negligentiz in ufü. l, cc. qq. s.

17. Non obefít bonz fidei, i quis poffidet rem

alienam contra charítatem

; dummodo non

poffideat contra juftitam. 1

: CC. qq. 16,

4 nl

18. Confcientia rei alienz folüm venialiter cul-

ib p

tj

1

pabilis non. obeft bonz fidei. 1. cc. qq. 11.

VAmbl

Titulus eg paj&[im

19. Poffeffio eft detentio

Bo

rei corporis , animi ,

tituam

juris adminiculo. ]. c

C, $. 4. qq. 1.

1 m

20. Ad przfzriptionem inchoandam non fuffi-

DN

cit poffeffio meré zazura/is ,

fzd requiritur

fimul civzlis,

T

nempe fimul adminiculo cor-

j Res itm

poris & animi;

ad continuandam vero pra-

Ícriptionem (uffi

cnbunfm l

i

cit fola poffeílio civi/is, 1. cc,

9q. 3.

Mi

Y

21, Ad

li

!

a ( £e

"gt

rl, j

21. Ad pr&fcriptionem requiritur, ut poffe[fio

fit continua & non interrupta, puta per pofi-

tivum. impedimentum poffeffionis náturalis

M

vel civilis, quamvis poffit aliquando dorzzzre

V

.

tempore inutili. l. cc. qq. 4.

22. Non eft neceffe, ut poffeffio continue

tur

T

j

ab eodem pofleffore. 1. cc. qq. f.

xwadem,

23. Non tamen ad fibi prefcribendum füufficit,

fi res poffideatur alieno nomine. l, cc: qq. 6,

t

24. Ad przfcribendum füfficit titulus colora-

J MW

tus, aut exiftimatus, dummodo exi(timatio

thryi »

ab errore jufto procedar, l. cc. qq. 9.

Bof

2f. Ad preícribendum tempore ordinarionon

t

fufficit titulus przfümptus. l. cc. qq. 10. fuffi-

Boj

cit tamen ad prefcribendum tem

pore extra-

n

ordinario. l. cc. qq. Hn.

TU

Jempus.

ul g

L

26. Res mobiles,nifi (int furtiva,aut vi pofï'eff?,

t

cum titulo przfcribuntur intra triennium, ].

AR

CC.. .. $d« 2»

27. Res mobiles fine titulo colorato aut exifti-

h

mato przícribuntur tricennió , hoc eft, per

i [Wkg m:'.

triginta annos. . l, cc. qq. 3.

28. Res immobiles cum titulo inter przfentes

j

nl

prefcribuntur per decerz annos ,. inter abfen-

tes per vzgzzti annos, l. cc. qq. 4.

p lm

j n

29. Res immobiles (ine titulo exiftimato pre-

pl

fcribuntur zrZgizta annis, l, cc. qq. 5.

30. Res immobiles contra Ecclefías Romaná

inferiores tam cum titulo quàm (£ine ritula

)

E4

y

prafcrie

üäio)gaæ

przfcrib

" At

6.

untur unadmginvta annis. 1. ce. qq

i

n n

31. Contra Ecclefiam Romanam prefcribitur

víüult

fpatio ceztum annorum. l. cc..qq. 7.

o

32. Contra Civitates tam mobilia quam ime

intt at

mobilia (ine titulo przícribuntur cezzum are

j qij

nis, l, cc. qq. 8.

eugdt

35. Bona vacantia contra fifcum (xcularem fine

lat

titulo przfcribantur qwadragzuta annis poft

itams

denuntiationem.

Si auvtem fifco necdum

ais

denuntiata fünt , prefcribuntur £rzgzzte an-

; Minne

nis. Mobilia cum titulo prefcribuntur zrZez-

flb

z:0, immobilia inter przíentes decennio, l,

Vicennio,

cc. qq. 9.

T

34. Officia przfcribuntur inter præfentes cum

1 Adine

titulo decem annis,; inter abfentes viginti

tuti av

"apnis, finetitulo ?rzgzzta annis. l. cc, qq. :o.

li qit

$. Beneficia Eccleftica cum titulo colorato

li

- pacifice pofleffa prefcribuntur per zriezziuta,

b

vndfons

l. cc. qq. 10,

Wya

$6. Jus przfentandi ad beneficia non przfcri-

bitur ni(i tempore immemorisli. l. cc. qq. 10.

f

97. Servitutes perfonales, & reales continuz

x rf

preícribuntur cum titulo inter przfentes de-

cem annis , inter abfentes viginti annis , fine

Iigmmm, [

titulo triginta annis. Servitutes autem dif-

Qs

continuz prafcribuntur folüm tem

f

memoriali. ]. cc. qq. 11.

pore im.

PTR

38. Immunitas à fervitute prefcribitur eodem

LUTT

E

tempore, quo fervitus, & fi fit alternativa

1!' Tln[üm [

: qq. 12,

reguiricur duplum temporis. l. cc

Pt

380 AGio»

i (o.), ige

M.Lm

39. A&tiones rcales extingauntur per prgícrip-

tionem eo tempore, quo przfcribuntur ipfa

pf

res mobiles vel immobiles. Actiones veró

"W

perfonales extinguuntur triginte annis. Sed

lbdll [

actio hypothecaría non perimitur nifi quadra-

f TAE

ginta annis, AGtio redbiDitoria & quauti ma-

joris extinguitur fex menfibus. AGio doli

extinquitur biennio. A&iones Ecclefiarum

lsf

" Romaná inferiorum extinguuntur quadra-

hais t

. ginta annis , aCtiones Romanz Ecclefiz cen-

1 b w

tum annis, l. cc. qq. 13.

Mf mgmg

o, AGiones criminales criminaliter intentatz,

A

r

& obligationes ortejex delicto przfcribuntur

vicennio; fieri tamen poffunt exceptiones

contra taliter delinquentem. l. cc. qq. 14.

p

41. A&iones injuriarium prafcribuntur fpatio

k vpt

unius anni ; actiones adulterii , ftupri, in»

dtg

cxítüs quinquennio. l. cc. 14, Accufationes

V edinto

adulterii conjunGti cnm violentia , ftupri per

yima,

vim abfolutam , parricidii , & lefx majeflatis,

nunquam przfcribuntur. l. ce. qq. 14.

um p

-Res & Perfona.

lag

p

42. Prafcribi non poffünt homoliber, fervus

goplat

fugitivus, res facrz, res publicz , limites

regnorum, Dioecefium & Parochiarum , res

vt

communis à membris, immunitas à vifita«

j u

lin t

tione , obedientia ; vel'procuratione, & oblis

gationibus ergo.principem, jus primogenis

T

turz, jus decimandi, l. cc. $. 6. qq. 2«

(rit

(

ii

3. Tantüm extraordinario tempore prefcribi

l

poffunt res fürüive, res fifco incorporarg,

um

)

fundus

LL

hd

ag (o $£

fundus dotalis, bona adventitia Hliifamilias;

l W' |

df

res pupillares, res minorennium, majoratgs,

fideicommiffa , feuda &c, l, cc. qq. 5.

tiona

gumen i.

44.' Pupilli ànte ufüm rationisnon poffunt prz-

je. g

fcriptionem inchoare , poffunt tamen eam

aliunde incz ptam continuare. l. cc. qq. 4.

Qunii

tuinoh

4j. Przfcribi non poteft contra filiumfamilias,

Minorennem, prodigum , & eos, qui bona

» r

It

füa aliepare non poffunt. l. cc. qq. ;.

irahtos t

46. Prefcriptio dicitur zoz currere , quando

fejl

incipiunt deficere conditiónes , à quibusprz-

fcriptio poterat inchoari; dorrmre veró di-

j l

iProlus

,Citur, quando legitimé inchoata ob aliquod

impedimentum fufpenditur, l. cc. qq.6 7.

vonfiod

folnntat

47. Jntevrumfi dicitur preícriptio , quando

C Phrüm

fuperveniente impedimento totaliter, ita ut

debeat de novo inchoari. l. cc. qq. 8.

flviar t

'48). Poft ptzícriptionem completam reftituun-

Pt

m«l

tur in integrum Minorennes per quadrien-

nium utile, uti & Majorennes impediti v. g.

tilim,

captivitate ab interrumpenda przícriptione,

Q M.

& Ecclefiz ac alia pia loca. l. cc. qq. 9.

|

- Pre[umptio.

|Hgp

Vrl

Fide. Septem vitia Capitalia, $. /uperdza.

a ]u Tm

Precarium.

a a

TU

1. Precarzum eft , quo alicui res ad utendum

qu, i

gratis conceditur refervata libertate rem

du

revocandi ad libitum. /z Zra&, de contradt.

Pt ;

f.:1.4.1.

2. Préca-

EL

s? (o f9e

"d

2, Precaria eft contradus, quo alicui ts Ec-

]

Imtlm, tj

clefiaftica immobilis ac frugifera fine propor-

"a

tionato pretio ad fruendum conceditur, ita

tf

tamen. ut renovetur fingulis

quinquenniis.

Vg

l. cc. qq. 2.

EICC.qIH

3. Quando in Precario apponitur tempus refti-

Ml

H

tutiopis, fenfus tantüm eft, quod illo tem-

* g

pore evoluto non fit opus nova monitione,

!

:W

f

L: cc. q. 3.

Wt W&

4. Prelatus non poteft conftituere Precaríam

u

1

M

fine jufta caufa, ne quidem ad breve tem-

n

A WO

pus. l. cc. q. 4.

VTT

hi bihä

j. Prxlátus ne quidem ex juíla caufa poieft

/| TT

conítituere Precaríam ad quinquennium (ine

i, q

folennitatibus, l. cc. q. j.

Mi

f

Qul

6. Precarium non folvitur morte concedentis,

u

; folvitur tamen morte precatarii. l. cc. q. 6.

VTT

7.Precatarius tenietur ad refarciendum dampum

etiam ex culpa levi faltem quoad damni di-

D; qu

st

fnidium, non tamen ex culpa leviífima, 1

*

cc. q. 7.

h tht

r

Presbyteratus.

J

1. EftOrdo, quo confertur poteftas in corpus

. Chriftiphyficum & in corpus Chrifti myfti-

ij ['i;üHi. :

cum. Z2 Tra&, de Sacr. Ord. ff. 15. i

2, Materia eít impofitio manuum & traditío

l

Inftrumentorum, nempe calicis cum vino

jini gt

&aqua, & patenz cum Hoftia, l, cc. q, a.

g It !

3. Forma eft duplex; primain traditioneinftru-

mentorum : zZcczpe poteflatem offerre facri-

jj n

ne ma-

y

Jicium Deo. &7c. Altera, in impofitio

nuum s

a ( &e

W H(nc j

nüum : Zcczpe Spirituan San&tum, quorumve

u g

qiferitis peccata vemittutitur eis , €? quorum

vetinueritis vetenta fünt. l. ce, q. 3.

(j .

I

4» Si attadtus Inftrumentorum phyficus fuif-

fet omiffus , fecurítatis cau(à deberet fup

f uni

sl

pleri cum forma. l. cc. q. 4.

j percuu'm

$. Juxta communem doctrinam ,non poteft

P

feparatim conferri poteftas in corpus CGhri-

i percuth*

fti phyficum & myfticum. l. cc. q. j.

wnitonet

&, Presbyteri ín ordinatione jurant quandam

TATCREAAY

obedientiam fpecialem Epifcopo. 1. cc. q. 6.

,

hi,

7. 8- 9. IOC

teri,

Fáde.. Sacetdos, Euchariítia, Miffa. Commu»

nio.

Cxremoniz,

Rubri cz.

pum bj

Jejunium,

T ett

Communio, Cenfura. Irregularitas. Simo-

nia. Privilegium Canonis & fori.

Immu-

futr at

nitas, Excommunicatio. Sufpenfio, Abífo-

Qfnm t

tí pl

lutio. Approbatio, Jurísdi&io.

fb ltta

Prrvileoia.

heut,

Vzde.' Lex $. 12. privilegiaQ

datur.l.cc.g

Tronmy

Priwi/egium Canonts.

Mftnt m

1. Privilegium Canonis vocatur, quo füb e-

tlinniem

communicationeé prohibetur violenta ac fa-

IT

crilega injectio manuum in Clericos. Zz 7r.

füd l

de Sacr. Ord. $. 10. q. Y«

o pf

2. Ad incurrendam hanc excommunicatiónem

Metícit

non fufficiunt injuriofa verba, fed requiri«

j W. q, ];.

tur violenta & graviter peccaminofa inje-

*t) i

&io manuum fuadente diabolo fa&ta, l, cc,

UM

: 0234

^.Hine

t

f

38 ( B

3. Hinc iftam excommunicationem non ïdcur-

L

n

runt, qui percutíunt Clericum caufá corre-

htj

Gionis vel qui vim vi repellunt. l. cc. Q

4

mph

jl

$. 6.

i

4. Nec eam incürrunt, qui occidunt Cleri-

/cum in adulterio vel feditione deprehenfüm;

AUMT j

qui percutiunt Clericurn deferentem habi-

tum laicum; fi eum ignorent effe Clericum

iïrzus u

'

qui percutiunt Clericum , qui poft trinam

f

ii

monitionem arma militaria geítaverit ; quí

um

ipcarcerant Clericum , fi fe publicé geffit

prolaico, licet deprehenfas fit in habitu

Mif C

Clericali , & qui percutiunt Clericum bi-

gamum bigamia vera, l, cc. q. 7. 8.

2 hi

lts n

f. Hanc excommunicationem incurrunt etiam

f inm

pueri, aut foeminz percutientes, vel per-

af A

. cuffionem tnandantes ; idque verum eft, et-

jam6 percuffio fiat clam, ut probari ne-

: queat. l. cc. q. 9. 10, 1 t.

6, Incurritur, etiamfi Clericus folàm inclu-

: datur. l. cc. q. 12.

9. Excommunicatio hzc eft refervata Papz;

T

poffunt tamen abfolvi ab Epifcopo impube-

mmdit

res fe invicem percutientes, Relipiofi, foe-

p d

minz & qui füi jaris non fünt, fenes, vale-

tudinarii; & qui ob inimicorum

infidias

n

.non poffunt proficifci Romam, fi Oftiarius

at

Clericum rationg füi muneris pcrcqfiït. l.

CC. cC. q. 13.

,'l'bäp [qu

)

d

g. Immo Epifcopi, &alii jurísdictionem quaf

T

jl

Epifícopalem in fuos exercentes poffunt ab-

folvere ab omnibus delictis occultis necdum:

l«þ*'

dedu-

-B)æ (o) ägæ j

dedu&tis ad forum contentiofum , 'vel: pro-

qtin r

wis /

xime deducendis. l, cc. q. 14.

q.[n

Privilegium fori,

UT

1. Privilegium fori eft exemptio à jurisdi-&io-v

qrm p

ne tribunalium fzcularium tam in caufisci-

Tiehgi?

vilibus quam criminalibus. l. cc. $. 11. q. t.

mnditots

2. In caufis tam civilibus faltem perfonalibus

g

quàm criminalibus quando Clericus concur-

fmpmtit

rit cum Clerico, ea exemptio eft juris non

n d

folüm divini, fed etiam naturalis. l. cc. q.2,

agl

3. llla exemptio eft etiam juris divini in cau-

nlum.

fa criminali non politica, fi concurrit laicus

Dd

tanquam actor cum Clerico. l, cc. q. 3.

a

A.

jurisdictione

praxi Qon.

4., Exemptionem Clericorum

"l dl

fzeculari in caufis civilibus contulerunt. Im-

tttd p

peratores feculo quarto & quinto, l.cc.

Ueft q

q.4«.

t d fn

$. Ad ferendum teftimonium in caufis civili-

tin w d

bus,; ubi alii teftes idonei deficiunt, tenen-

tur Clerici ferre te(timonium coram iis,

Titany ls

tordfan |

quos Epifcopus ad excipiendum teftimoni-

Aitilltn

. um defignaverit, l.cc.q. j.

t]d

6. Ut Clerici privilegio fori gaudeant requiri-

tMadlrsre

tur, ut deferant tonfüram & habitum ; ac

Wfer

rxterea ut vel habeant beneficium, velali-

cui E.clefiz deferviant,

vel ex confenfu

Ti

fEprohds,

4

Epifcopi in aliqua Schola verfentur, l. cc.

L]

.

ol

)

fubre

Probabilis: opinio.

M.

confíci-

Al

0

1. Probabilisumus cü'doöfrina regulans

entiat

!Iexg

il

b

* ( E

iüülm j ïd

P

4

entiàm per opiniones quascunque veré pro-

" babiles, 4z Zy. de acf. bum. Difp. 2,. $. 3.

li

qq. 1.

Vg

24 Probabilis opinio eft,

quz poteít movere

virum prudentem ad affenfum. l. cc. qq. 2«

ETA

3. Theologic? probalilis opinio eft , quz habet

tf i

d7

conditiones ad veram probabilitatem à Theo-.

kf*'

logis requifitam. l. cc. qq. 5-

t

t

P(U II

4. Comparativà probabilis opinio eft ,. que et-

iam' con(ideratis mot;vis oppofitz fenten-

I M

TOR

tiz poteít movere virum prudentem ad af-

;

L

fenfum. l. cc. qq. 15.

]

h, l

dU

y. Praüicà probabilis opinio eft, qüam in

praxi noa concomitator periculum inciden-

1 hii

nb d

di in aliud grave peccatum, vel non obti-

nendi gratiam v. g. fi quis diceret, proba-

n 1

bile effe, quod ta&us obf oenaram partium

in altero fexu non fit grave peccatum ; id

us d

enim non eft pra&cé probabile ob conco-

i t

mitans periculum incidendi indele&tationem

u m

i

morofam. l, cc. qq. 16.

yun t

6. INotaliliter suümus . probalilis opinio eft,

ubi int:llectus evidenter, ac fine hzfitatio-

!

"

ne adhzreret fentenrig oppofite, Íide al-

I6

terutra effec ferendum jadicium. l.cc.qq | g.

o Y

UT

, Tenuiter probalilis opinio eft, quz eft ve-

u u

$

ré probalis, fed cum vehementi formidine

at

oppofiti, & cum credibilitate feu verifimi-

litudine . ezuizekter majori oppolii. l. ce

qq. 17-

i

$. Ad licité operan.dg

m non [ufficit didtamen

g

ulti-

. Judex gen.

9 (5 W

ultimum practicum precifó prebabile, fed

n i

illud debet effe ad minimium moraliter cer-

14

tum. l. cc. $. 4 qq. I. & in Qgæü Difput

lea

q. 2

cx Ts

9. Nón licet fcqul fententlam minus proba-

u OR

bilem relictá probabiliori in materia fidei,

C

lec.qqi 2«

d

1o. Nec in materia Sacramentorum , ubi agi-

m

tur de valore. l. cc, qq. 3.

!

11. Nec Judici, qui tamen, nifi altera pars

fit certo , evidenter, & eminenter probabi-

Vi d

lior, tenetur ex zquo dividere jura. l. cc.

t r

qq. 4. attentà fimul additione zz Merdis.

t

15, Nec Medico; nifi ex comfenfu ranonabxh

ul

b Dd

conducentis. l. cc. qq. . & zz Mendis,

[ilemih

13. Neclicet eam fequi, ubi agitur de praju-

dicis tertii. l.cc. qq. 6.

L

14. Nec licet fequi fententiam przcifé. tenui-

DACT

ter, aut omnino folüm dubie probabilem.

l. cc. 03 7- 8.

Àb Cnng

15. Univer(im nunquam licet fequi fententiam

zotasiliter minus probabilem minus tutam.

l. cc. qq. 9. & z2 Quaf?. Difput. q. 4.

Ál C

16. Nec licet fequi fententiam equé probabi-

SUITM

lem ftante dubio de exiftentia directa legis;

poteft tamen dubium hoc excludi per dicta-

inen reflexum , feu concomiítans, l. cc. qq.

I

10. €? i2 Quaff. Difput. q. s.

37. Licet tamen fequi fententiam probabilio-

Röhgwf

rem relicta tutiore, l, cc. qq. 11.

1l jj

18, Intelle&tus non poteft judicare verum, quod

ntWen

iIl nT,

proba-

"8 '(o)

lläpzm,

c. i2 Quafl. Difp. :

"Mmcnlmk

'proba'bilïüs eft verum. l.c

d

ia

19. Catalogus variaru

lm opinionum laxarum

ex Atoncoglia. l. cc. ia Quaff. Difhut. q. 4.

D

ad Objeét $.

r

20. Catalogas opinionum probabilium circa

neralia morum principia ex 4s Crozx. l,

u J Ubl ?b

cc. zz Quaft Difput. ad finem. q. 5.

ing

Profejfo Religiofa.

tll

1. Nequit ab Epiícopo annullari, nifi'in favo-

hiein

rem profeüï*onis conítituatur Syndicus , qui

UT

tenetür appellare contra annullationem,

fei n

In Supplem $. 8. 9.

f'ärc vin votis

t hd

4. Poteft tainen Epifcopus difpen

pET

folennibes dubi's. /z Ty. de Decal. part. 1.

;:Difp. 3. $.3- 3. 83.

yti tj

D

j ia

Pmpoþïum.

*Z7jde. Contritio. Pcenitentia,

vl

ao

Pnpz'-llus.

Djv

Pide. Contradus. Ludus. Preceptum IV,

i

d.

:

m

. Sponfália, n. j

Religioff..

Tu

at

Paupertas £. Dorinium.

U

ligiofi funt capaces dominii in commu-

P: Re'

ni, hifi obftent conftitutiones 'Ordihis,

ii P'Oblbï

non tàm'en füat capaces domini in particu-

r

lari, z Zr.de jure C? Zufl. Difp.i2.q. 4.'

dj;memmlg

2

241MO*

f

s ( f

T

:4, Monachi jám erant incapaces dominii pare :

ticularis Szculo octavo; fed non Canonici.

u

H

:

X

N

qum

l. cc. q. 4-

gtv

3. Jure novo Tridentini omnes Religiofi facti

fpeit

fant incapaces dominii particularis, etiam

Canonici Regulares, exceptis folis Religio-

,Pfium. L

i Pt

fis Scholaribus & Coadjutoribus non for-

matis Societatis Jefu. l. cc. q. 4.

jb

nunqua

;4. Incapacitas dominii in particulari apud Re-

amilicls

ligiofos folum fundatur in jure pofitivo. 1.

i

jotum.

CC. q. 4-

1

zi d

f. Canonici Re

gulares & alii Ordines Clerï.-

i

cales funt incapaces perfecti dominii etiam

fgiantum

x Vitalt

in communi quoad illa bona, quz illis pro-

' veniunt à fundatoribus vel benefactoribus

p d

TET

intuitu minifterii facri. l. cc. q. 4»

tition

6. Proprietarius eft, peccatque contra votum

Vintatem:

paupertatis, qui difponit de re contra Su-

VL r

perioris voluntatem, l. cc. zz. Qua/fZiunc,

qq. !^

nondder

v rdpif

7. llla quantitas füfficit ad conftituendum pec-

f, d i

catum mortale in materia paupertatis , qua

p

.fufficit ad conítituendum peccatum mortale

dlium,

in materia furti, hoc eft, quas ufürpatur

tein, n

graviter & rationabilit?r invito füperiore. l,

d f

cc. qq. 2*

(ungty

$. Hinc pro diverfitate circumftantiarum ma-

Vrf

teria de fe gravis poteft fieri levis ,. praefer-

tim in officialibus, vel parochis Regulari-

dtiiy

bus habentibus adminiftrationem bonorum.

* i

l, cc. qq. 2. Kefp, 4.

07

9l Su-

"M

!u

«s o Be

L

w

e. Superiores pro materia gravi violationis

W Cam

aupertatis recté determinant unum flore-

N

num, feuquinque Julios Romanos, li ex-

M

NU

pendatur graviter ac rationabiliter invito

Superiore, przíertim in commodum pro-

fl

k

prium. l. cc. qq. 3.5*

"T

1o. Peculium privatum religi

loforum ad ufus

indeterminatos utut honeítos ultra mode-

Fi*-"ï*Wch-

ratam quantitatem ad ufus obvios neceffa-

Jouy

riam illicictum eft etiam cum confenfu Su-

Licitum tamen eft ad ufus deter-

periorum.

(s (

minatos obvios, ubi hoc exigit neceffitas,

V dniti s

inquantum hoc exigit. l. cc. qq. 4. 5*

m

11. Vitalitia quz adminiftrantur ab ipfo Reli-

ld

giofo, illicita funt; uti etíiam ea, quz ad-

r

miniftrantur quidem à Superiore, fed cum

obligatione , ea non expendendi, nifi juxta

Af YOLUR

u

voluntatem religiofi. l, cc. qq. 6.

12. Licita tamen fünt vitalitia ad ufus toti

t um

monafterio fimul utiles v. g. ad libros priva-

to rcligiofo emendos , medicinas, veltitus.

finnlny

&c. ad parcendum fumptibus monafterii,

WWth g

alioquin ad majorem religioforum utilitatem

st

facilitatem , ac honeftatem libenter expen-

qum

dendis, fi reditus fufficientes pro ejusmo-

gl

di ufibus fuppeterent, dummodo admini-

ftrentur à Superiore ad talem intentionem

L

;m[flndlmmä

benefa&torum. cc. qq. 6.

d

tatein fex m)o-

ib

13. Peccari poteft contrapaupet

e, mutuatione,

p

dis; acceptione, alienation

j

ufürpatione, abíconfione ' deüru&iong. 2

cc. qq. 7-

,

Y 3

14.Ad

43 0 $8

! thtimr

I14. Ad hoc, ut à transgreífione voti pauper«,

af

tatis excufec licentia Superioris, ea debet

m

effe libera, jufta ac rationabilis , ac faltem

tacita vel prafumpta. l. cc, qq. 7.

qimo t

vl

15. Ad hoc, ut locus fit licentig . prefumptz,

ea debet efle faltem probabilior , ita utope-

h primiliW

rans verofimilius cred;

A

P

t, eam conceden-

dam. l. ce.qq . 7. refp. 6.

vintado

Temiba

16. Quando Superior irrat/ionab:'litcr' neget

fs exte

vel przvideatur. irrationabiliter negaturus

m t

licentiam , nou licet operari vel uíürpare

rem , nifi ea res Religiofo fit debita. jure

Tnomera

odl

naturz, jure divino, jufe religionis, vel

Mfertut

jure officii,

In hoc enim cafu fufficit licen-

tia Superioris 222 22//$, ut recté fungentis

Cifisrt

fuo officio, & quatenus, recté . adminiflrat

an ,

bona communia ex confenfu communi ra-

; Quid d

tionabiliter przfümpto, l, cc. qq. 9.

Trdanitum

17. Afferuntur Decreta Romanorum Pontifi-

d

cum concernentia votum paupertatis & ad-

miniftrationem bonorum communium. 1. cc.

t Ti

E

W pe

qq. 9. in folut. Obje&. ad finem,

Thnatic

Pide. Approbatio. Depofitum. Dominiume

1 Affergt

Lex $. privilegia. profeílio.

YOturin,

Ordz'mtianes.

gt

fh 7

. Refervati Cdj;m'.

[

1

z. Refervatio Cafüum elt reftrictio jurisdictio-

sf

nis in fübditos pro foro interno. circa qua-

l UT

It r

dam graviora crimina , quorum abfolutionem

fibi reíervat Su

"

peron /g Trad. de Peuit.

Vr

Difp. 9. 9. 1

Fg dí

* 3. Ha-

|

ed (o) &

AT

i

i

3. Habentur hujus refervationis exempla in

li

!d

rimitiva Ecclefia. l. cc. qq. 4-

I

. Cau(a, cur Summi Pontifices fzcu

"

lo u.mic-

H

fibi refervaverint Cafus ,

fuit ipfa

cimo tot

T

voluntas Epifcoporum. l. cc. qq. 5* 6

m W

cclefia atus meré interni pro-

4. In primitiva E

TO Qp

" babilius non fu

erunt refervati ab Epifcopisin

ordine ad folennem pocenitentiam. l. cc. qq. 7«

t

, Refervabantur tamen & adhuc refetvantur

hm

actus externi occulti, etiamfi nulli orni-

|!

W

num noti, l, cc. qq. 8.

W

la

Wm

6. Enumerantur varia refervationum exemp

]7 x

àSzculo 12. ufque ad 5

culum r4.1. cc:qq. 9.

efis Auguftanz circa

il

7. Refertur Difciplina Diosc

TLf

Cafus refervatos à Szcul

o 14. ufque ad Sz-

T ab

culum 17, l. cc. qq. 10-

(ftman

$. Quid circa Cafus refervatos decreverit

i

' "Tridentinum ? l. cc. qq. 1 1. 12-

a if

herefi occulta

usl

9. An poteítas abfolvendi ab

uerit ftg

TM

per Tridentinum Epifcopis indulta f

blata per Bullam Ccenz , proponitur P;o—

N

blematicé. l, cc. qq. 13.

u)

10. Afferuntur Decreta S.Cong, Epifc. & Regul.

D (I

"

dl

A

habetur, v.g. ze Épi/copz

in quorum uno

Jià fuperfluó v

efervent. Cafus. jam. altunde

vefervatos Sedi

"dpoflolice & in alio ; ze

n

Epifcopi fibi vefe

roent omnia peccata baben-

,

j

120 augexam . excomutni

cationem Thj0TeNL

apn dl

202 refervatam Papa. l. cc. qq. 14

j

11. Regulares vi fuorum,PriVilegiorum. noR

poffunt abfolvere ab herefi externa occulta.

» CCe

lW-*Pf

2:

91

1

«3 oO E

m

. l. cc, qq. 14. n. f. & qq. 1. Nec à Cafibüs

du d

Ordinario refervatis. l. cc, qq. 16.

ii ib

12.. Confeffarii ab hrefi externa nec poffunt

abfolvere tempore Jubilzi fine alia

ffm;üp

fpecigli

frratit

facultate. l. cc. qq. r7,

Bo

13. Qui habet facultatem abfolvendi à cafibus

od i

Papz refervatis , non eoipfo habet pote-

furirà

ftatem abfolvendi ab ejusmodi ca(ü, fi idem

Gof

ca(us ob exigentiam circumftantiarum fimul

li i

eft refervatus Epifcopo. l. cc. qq. 18.

g

14. Omnes cafus Papz refervati quoad illos,

Mervadt

qui non poffünt perfonaliter accedere Pa.

as (

pam, unt refervati Epifcopo. Cerfentur

(iione

aut*m non poffe adire Romam, Religiofi ,

Tmpuberes ,, Minorennes, pauperes, fervi,

lo Coel

fili familias, Parochi , fenes, valetudinarii &c.

PT

Mulieres, & aliz perfonz, quz füi juris non

z

funt &c. l. cc. qq. r9.

L dbth

ht fani

4j Omnis excommunicatio major, aliàs Sedi

Apoftolice non refervata,

EOR

per fe eft refec-

flenit

vata Epifcopo. l. cc. qq. ao.

]

2 X i

16. Refervatio incurritur etiam ab ignorante ,

fl M ;

nifi peccarum fit tantüm refervatum ratione

Cofffon

annexz excommunicationis majoris. l. cc, qq.

a.

9t s

Utrgl

17. Peccata venialia non funt materia refer-

vationis. L cc. qq. 22.

T i

Ls

38. Peccata dubia, nifi (int notoria, non fünt

materia refervationis, l'eccatum autem du-

THtna

ii

bium potorium eft refervabile. l, cc. qq.23.

frnn fOlun

1*39'1» In dubío ftrié di&o, an peccatum certó

L

com-

H n

/

$ ( B

MW

commiffum: ac certó mortale comprehen-

b

" datur in refervatione, Confeffarius debet

T r

illud habere pro non refervato; fecus au-

Id fpm

tem , fi probabiliüs comprehendatur füb re-

fervatione. l. cc. qq. 24-

p

40. Peregrini, qui confitentur in aliena Dice-

i

cefi cafum in füa Dicecefi refervatum , pof-

L

[

lh

funt in illa aliena Dicecefi abíolvi, faltem à

Ts

l

Goi.feffaris Regularibus privilegiatis, & ab

M

T)

aliis : cnfeffaríis non privilegiatis cum onere

re: vrrend: ad Ord narium pro abfolutione à

ml

refervatis , nifi Epifcopus proprius Peregrini

at

exceris Confeffariis. noluerit delegare juris-

ln r

di&ionem quoad iales cafus. l. cc. qq. 25

n li

1. Si Priegricus aut vagus copfiteatur cafum

n n

in Confeffarii D'cecefi refervatum, non po-

Mdl

"

teft ab eo abíolvi. l. cc. qq..26.

TT

22. Si abfolutio afferentis cafum refervatum

fine ipfamia differri nequeat , poteft à refer-

p h

vato abfolvi indirecté cum obligatione fe

p

fiftendi Superiori, l. ec. qq- 37.

*

. Si indire&té abfolutus à cafü refervato fe

ndm

?-3

fiftat Superiori, poterit ab hoc auditá prius

d

u

confeffione abíolvi facramentaliter , aut, fi

sU

non przcedat confeífio , extrafacramen-

taliter tollendo refervationem fub onere cer-

at

tz poenitentiz. l. cc. qq. 28.

Y

24. Habens peccatum refervatum & non re-

g n

(ervatum non poteft dimidiare confeffionem,

CUU

Superiori confitendo folum refervatum, in-

ia

feriori folum non refervatum, l.cc qq. 29.

3;. Si- Confeffarius-

inferior petat à Superiore

C

merr [:(

LT

licen-

«53 (5 B

!m edm-

licentiam abíolvendi à

refervato, non poe

bt,neadu

teft Superior exigere manifeftationem per-

iong, aut circumftantiarum , ex quibus fa-

a i

f pE( J

cile deveniretur in notitiam delinquentis , fed

"

tantüm poteft inquirere in fpeciem dellöh,

Iü

hi

nii velit , fbiipíi refervare confeflionem

poenitentis. l. cc. qq. 3o.

um

46. Poteít tamen Superior Confefïauum infe-

hd

W/! i [- ,

riorem obligare ad imponendam determi-

. natam posmtcntlam pro caíü refervato. l, cc,

DO

qq. 3 1r.

) exoom

37 In articulo mortis, fi defit Superior tefer-

denuntit

vans, vel habens poteftatem abfolvendl,

t Ad n

poteft quilibet Sacerdos abfolvere à cafu re-

Titor, ITf

fervatos poenitens veró, (i reconvalefcat;

p f

licet non teneatur fe Giftere Superiori ad Obti-

n

nendam novam abíolutiobem ab excommu-

Áctrrtu

nicatione, ubi ratione hujus fa&ta eft refer-

qiiar i

vatio , tenetur tamen fe fiftere Superiori , ut

Q

fe offerat ad pcenitentiam proportionatam.

D CX

N

I:6c. d3..324 23

fl

*3 Si quis abfolvatur à cafu comprehenfo in

ln Hj

Bulla Coenz, Confeflarius debet pocuiten-

M confü

tem obligaread tria. 1mó Ut praítet cautio-

Tthday t

nem de Íatisfaciendo parti leíz. 2dó Ut ju-

84

yet de parendo mandatis Ecclefizm, 3tió Ut

Jl g

furct de fe fiftendo Superiori vel ejus dele-

gato, quàm primüm 'commodé poterit, ].

va"m [

tsj f

€C€. qq. 34. Et hoc Juramcntum exigendum

(ft, etiamíi crimen fit tantum occultum 1,

i pOH d

« €. q3. 3. nifi aliunde poenirens deoblig gatur

ab onere fe per/onaliter. fitendi Superlon.

le TUnem h

14* lü D*æm

l. cC. qq. 36,

23.

9t$ (o) ä.

M

X

39. Impediti ab adeundo Papa perfonaliter pro

obtinenda abíolut

ione à caíu in Bulla Coenae

[ s

refervato obligantur tamen ad illum adeun«

khüqumn]

* dum perlitteras vel ad Epifzopum. L cc. qq«.

jt

i

37

*

if

30. Ia foro interno abfolvens excommuni-

catum poteft uti hac brevi forma : Ego te

i

ab/olvo. ab Exeommunicatione smagore. In t0-

L

qmine £c. l.cc. qq. 38.

1

31. In articulo mortis licité. petitur abfolutio

ab excommunicato non-denuntiato; fed à

Wl Sllþm

denuntiato nec confertur validé, l.cc. qq. 39

$n d

- Ad incurrendum ecafüm refervatum requie

Itti t

32

ritor, rmó Ut peccatum fit certó. mortale,

It

2dó. Ut fit externus. 3tió lit certó compre-

p

hendatur . füb refervatione. 4tÓ Si cafus eft

iT

reícervatus ratione excommunicationis, ree

lrl

quiritur infüper, ut fciatur effe annexa ex«

"p

communicatio , necappareat caufa excufans

ab excommunicatione.

ftó Quando fub

OM

fignificato proprio peccati refervazi juxta fty«

Qtyris

püJ

lüm Ecclefie comprehenditur etiam actus

[

non confümmatus , non requiritur ad incur«

u

D

M

rendam. refervationem actus confumtnatus,

m

l. cc. qq. 4Q. 4t.

ii

j *,fhw'.

33. In Dicecefi Auguftana per )

omicidium 'räa

[

"LUR

Jervatum edam intelligitur procaratio abor-

tüs in. foetu animato, faltem quadragefimo

vl p

qund

die poft conceptionem , & omnis atio effi-

caciter influens directé vel indire&té in . oc«

g ( j

cifionem hominis, l. ce. qq. 42. 43.

à rfer-

34. Ia. D;eeceü yAugufkfma per berefi

valaus

g

x3 ( £

vatam intelligitur omnis hzrefis nondum de-

"

sl

ducta ad forum contentiofum. 1. cc. qq. 44.

(iium

3;. Enumerantur excommunicationes : Pap

nl

refervate , & non refervatz, l. cc. qq- 47*

fsb

35. In Dicecefi Auguftana refervantur omnia

peccata habentia annexam excommmunica-

fh M

j B

tionem majorem Papz dire&té pey /e , vel

per accidens vatione impedimenti non refer-

pf [

vatam; fed hoc intelligendum de excom-

us

municationibus Z7 Corpore uris,

z2 Tvt-

ii diqd

dentino , in Bulla Cene , vel aliis ab Epifco-

fim fbi:

po fpecialiter promulgatis. 1, cc. qq. 46.

t t

37. In Dioecefi Auguítana per zzce/fum cum

lgioos

snoniali veípectu Clericorum refervatum in-

telrvan

telligitur omnis concubitus cum Moniali et-

yut d

iamifi nec fit confanguinea nec affinis. l, cc.

gl

qq- 47- 48.

Quisanmod

imum, |,

38. Ia Dicecefi Auguftana per venmeficzum re-

fpedu Clericorum refervatum intelligitur

Mi

adio füperftitiofa,: quainduciturpatfio amo-

L [

ris, odii, perturbationis; per zmaleficium

tni(

aQio nociva corporibus hominum, bruto-

sl t

rum, vel aliis rebus corporalibus; per zz-

cantattonesm aperta invocatio doemonis ad

veneficía ,

maleficia; retegenda fecreta;

t?tï f tint

pev "agiam aperta invocatio doemonis ad

&l

miros effectus. l. cc. qq.49.

at g ll j

39.'.ln Dicece(i Auguftana per abufüm Eucha-

f f

AT r

fiftiz & Reliquiarum ad artes magicas intel-

]plgqll

ligitur earum ábufüs ad apertam invocatio-

itüt Q h

nem domonis in ordine ad veneficia vel

M

W

Á

maleficia, vclincantat'ones &c; l cc. qq. 5o.

ln il

40. In

[

ao

N

um

4o. In Dicecefi Auguftana pro. Clericis etiam

refervatur abufus Sacre Scripturz ad exer-

Eu l

citium Magiz, & fractio tigilli Confeffionis

1.

etiam(íi à nemine animadvería, & alii Ca-

"n

M

fus ibidem pro laicis refervati, l. cc. qq. j 1.

m

$2. 53.

l

jj lj

41. Hi tamen cafus in ifta Dicecefi pro Reli-

du

:

giofis refervati non funt. l. cc, qq. 4.

JdC (y

42. Enumerantur Cafus undecim, ex quibus

^

n WTn.

folis aliqui poffunt

a

füperioribus Regula-

dm "

rium fibi refervari. l, cc. qq. ;5. In Capitulo

"

tamen Generali,vel ab Epifcopo zelaté ad Re-

j M]m

ligiofos fübditos, poffunt etiam alii Cafus

t

refervari. l. cc. qq. 5 6. Immo quivis fuperior

tm Mil

poteft fibi etiam refervare quamlibet trans-

lt

greffionem votorum; vel poteít aliis pec-.

catis annectere exc'om«municatio'nem Gbi' re-

W n

m

fervatam. l, cc. gq. 5 6.

Is

43. Religiofi in Jubileo poffunt àáquovis Con-

feffario per Ordinarium approbato abíolvi

v

etiam à Cafibus i

j

pforum Supxeri.ori refervg-f

um ht

tis, l. cc. qq. j 7.

" T

T

Reflitutio.

1, Per fe tantüm datur obligatio reflitutionis

fgdl Mi

j ld !

ex culpa theologica, ni(i quis fe faltem ta-

i

cité obligaverit ad przítandam etiam cul-

pam Juridicam. /z Zra&. de Zure €7

at

Difp. $ q. 1.

Es magiæanlF

g

2. Datur obligatio: reftitutionis ex culpa juri-

dica poft fententiam Judicis. l. cc, q. r.

j

d ï

concl, z.

M

3.Ni

!

'-»5(&») B

| tuendï,ï

3. Nifi quis obl'getur ex officio vel contractà,

p

onerofo ad preftandam etism culpamlevem,

JQi j

non datur obligatio reftituendi damnutn prz-

ter intentionem fecutum ex culpa theologi-

fitet!

cé veniali an

te fententiam Judicis. 1. cc. q:2

pmpriæ

concl. 2.

, AYi

. Si quis tamen ex officio vel contra&tu one-

od

rofo obligatur ad prítaadam culpaum levem»

hia

tenetur ad reflitutionem etiam ex culpa

t m

theologicé veniali. l. cc. q. 3. concl. 1.

hls

$. Ex culpa theologicé gravi datur obligatio

tiris &

fitotine

reftituendi etiam exceffum damni invincibi*

liter ignoratum. l. cc. q. 3.

leudis

6. Datur obligatio etiam reparandidamna ani-

um ii

mz, illata v.

fimi

g. per fcandalum vel fedu&'io-'

nem. ]. cc. f. 1. qq. r.

) rin

n i

7. Qui nocuerunt per fcandalum publicumt,

tenentur etiam publicé reparare fcandalum,

t

à

. Y c& qq. 1. R. 2.

; d

$, Homicida tenetur etiam reparare totum

TE

damnum uxori & liberis occifi caufatum ex

um p

homicidio. !. cc. qq. 2.

t

(ibid

9. Talis homicidatepetur etiam reparare dam-

l, 4,

nüm propiaquis occifi illatum in re /llis de-

Mi

ho

. bita, immo etiam creditoribus occifi quibus

EU

^potuiffet fatisfieri, fi diütius vixiffet inter-

M

emptus; etiamíi interfe&or de tali damno

Nnl

j

non cogitavetit. l. cc. qq. 2. R. 2.

V t

10. Ob mutilationem vel debilitationem da-

DI

. tur obligacio reitituendi lucrum ceffans , &

4

!tj

impen(as v. g. pro Medico, Pro fola defor-

Mi

mnatione per fe non datur obligati

o re'ii

tuendi

"t i

,

- MONM-

IT

tuendi , nifi damnum exinde fecatum v. g.

DT

in puella aut juvene. l. cc. qq. 3.

ndrdmnm

11. Qui injufté alium infamavit, tenetur re-

flituere famam etiam cum detrimento fam

T

l

D

propria. l. cc. qq. 4. $.

fj

I2. A reftitutione famz excufat. 1) fiinfama-

tio nullum habuiteffe&tum, 2) fiinfamatus

"nb

CT

jam recuperavit fuam famam.

3) fi reftitu-

tio fam fit phyficé lmpofï'blhs.

4) fi of*

I

fenfus ultro condonet obligationem reftitu-

T

tionis & habet poteftatem condonandi re-

Jowpr

ftitutionem, qualem non habent perfonz val-

de utiles bono publico. $)fíi offenfuüs et-

Ill

iam injufté infamavit infámantem pari in-

ml

famia. l. cc. qq. 6,

15. Si infamatus recuperavit quidem fuam Fa-

ij

Vl

mam, fed non fine damnis aliis, infamator

d

alilm

. tenetur reparare illa damna. l. cc. qq.6. n.3.

14. Si reftitutio famz fit phy(icé impolfibilis,

N

[

tenetur tamen infamans fatisfacere, quan-

fl

tum poteft, quxrendo occafionem laudan-

di debité perfonam infatatam, l, cc, qq. 6.

d ln

n. 4,

1l

ii Dd

1j. Si non poteft fieri reftitutio fame, com-

at

penfauo fieri debet in pecuma. Tricc: qq 6.

jl

n- 70

li dE Hh l

16. Non licet refarcitignem füz famz quære-

.re per alteríus injuftam mfamauoncm. l, cc;

l M

at

qq. 6. n.6.

17. Si animal fine culpa Domini cuidam dáin-

j MLHH

d/

T

num intulit, tenetar Dominus poft fentén-

"

tiam ]udms vel rcIärcuc damnum vel tra*

jjp

der&

N

— ( Be

dere animalnoxz. Sí autcm culpa Dominiid

Jn)lln"b

factum eít, tenetur Dominus refarcire: to-

fdiri

tum damnum. l, cc. $. a. qq. r.

enau

alitct

18. Idem dicendum de fervo proprié di&o,

Circa famuli autem damnificationem aliis

J qany

illaaam Dominus ad nihil tenetur, ni(i fer-

a

vüm adhibaerit ,

quem fciebat negligen-

t u

fitet

tem vel perniciofum. l. cc. qq. 2, *

19. Qui intulerunt damnum in exercitio of-

g

ooperan

ficii, vel artis, vel locatz opere , tenen:

tur ad reítitutionem totius damni

ettam ex

nmer

tl ee

culpa levi.l.cc.qq. 3. Idem dicendum de

A

negligentia artificum v. g. fartorum, |futo-

rum fabrorum;, murariorüm &c. l. cc.

(txen

20. Tenetur ad reftitutionem, qui cooperatur

168

sf Qu

phyficé vel moraliter ad damnum, efficaci-

ter influendo in damnum. l, cc. qq. 4-

od i

21. Ea cooperatio fit juffione , confilio, con-

hia )

fcnfu 5

adulatione , recurfum prebendo,

Mil

participatione, Flendo, non' lmpedlendo,

^ M

non manifefítando iis, qui poffent impedire,

du

l. cc. qq.

fiityd

22. Malx fidei poffeffor teneturreftituere om-

tf r

nes fru&tus etamfi tantum zquivalenter ex-

tOmmod

tantes; vel mixtos ex naturalibus & indu(tria-

3 r

. libus, non tamen meré mduünales. 1.:6c,

um

qq. f-

lts

23. Bonz fidei pofïeffor tenetur quidem refti-

tuere fructus, etiam inixtos, formaliter ex-

ILQEQnR

tantes, non tamen virtualiter folüm extan-

Al n

tes. l.cc. qq. .

Rmz

24 Ordo reltitutionis eft fequens, I) (i res

l Samu

injufté

'lfxgm

i

T NON

! ï*üiw:

injuflé ablata extet, tenetur reftituere pof-

"

feffor. 2) fi principalis damnificans reftituat,

eximuntur à reftitutione cmteri. 3) princi-

r

mpr

paliter tenetur reftituere principalis in fa&to.

EUR

4) damnificans per feipfüm tenetur reftitue-

Ht dj

re ante cooperantes.

j) cooperantes tenen-

t uj

U.

tur (inguli in folidum, ita ut aliis non re-

l

flituentibus teneatur quilibet totum dam-

Vr

num refarcire; habito tamen regreffu ad

Pt

cooperantes. 6) fi damnificatus patitur dam-

iti ts

num ex dilatione reflitutionis , debet etiam

v ia

illud reftitui. l. cc. qq. 6.

ltim, t

2y. Hzres, etiam extraneus, tenetur ad re-

T

flituenda omnia damna caufata à defuncto.

Qp

l.cc. qq.7. .

hu tl

26. Caufz excufantes à r

g&ïtutione funt. 1)

d

moralis impotentia. 2) condonatio faltem

tacita. 3) compenfatio debiti, aliter inobtini-

wio, a

) s

bilis. l.cc. qq. 8.

!

d

27. Reftitutio per.fe de

bet flatim fieris pot-

f

e(t tamen per accidens differri, fi damnum

fpirituale vel temporale ex celeri reftitutio-

mdrtt

ne in reftituente effet majus, quàm illius

at

commodum, cui fit reftitutio. 1. cc. qq. 9,

jbl

g. Pcenitens in reflitutione negligens, aut

pl

jam admonitus in przcedentibus confeffio-

nibus, non debet abfolvi ante actualem re-

rl

ftitutionem. l. cc. qq. 10.

!

É funti

ï

Fide, Poenitentia Difp. , &in Append. part.2.

]i«

j

bt

X Revrvifcentia Sacramentorum,

V'de. Sacramenta.

qumS- ï

)

Z

Judex geti

Rejlrf-

$ ( Be

! fei

eflriclio mentalts,

j

1. Reftridio puré mentalis eft affirmátio vel

negatio rei per verba ad duplicem fenfum

r

|Lis

minimé indifferentia , quz loquens in alio

fenfu intus in mente accipit,

quam verba

qopo

fonant ,

ex intentione fallendi audientem,

nmmm

Jn Tr. de Decal. Difp. 9. qq. 46,

'

U?;

n

L

WZXI i

2, Reftrictio zoz purà mentalis, feu fenfibilis,

trfanis-

eft; quz ab audiente abíoluté poteft intelli-

gi faltem ex circumftantia loquentis vel ne-

qismod

gotii. cc. qq. f4.

i Nooli

menal

3. Reítrictio zoz puré mentalis tantüm licita

eft in cafü graviffima

damnificationis inju-

ia

ftz proprix vel alienz

; 'alioquin moraliter

Vi a

inevitabilis. ]. cc. q

q. j2.

4. Adlicitum ufüm reftri&io

nis zo7z puré men;

al5 requiruntur tría

. I) ut propofitio cum

; Msjuf

aliquo addito fit ver

a, 2)ut ejusmodi addi-

d a

tumi fit aliquo fign

o externo íaltem dubio

p um

expreffüm,

3) ut detur caufa fuffictens oc-

(; n

cultandz veritatis

proportionata negotio

MT

nempe graviffima in caufis graviffimis, Í. cc.

Qq- j2- $3.

lia

li. J

$. Dantur tres formulz talium Reftridtionum

Wt

zon purà mentalzum.

1) nil fcio, fcientia

communicabili

&

n

» ita ut tenear tibi dicere, 2)

1

Id przftabo, i

quantum me obligatum ag-

Dovero. 3) Jur

o me, hoc fervaturum, nifi

Nirs

juramentum

hs

$2« $4.

mihi fuerit folutum. 1, cc. qq.

Mif

$. Reftrictio puré mentalis nunquam eft licita

b 16100 Jn 4

«.€C. qq. jf.

L T""*EW[E(

7. Te-

j

O ow

l

7. Teftis in j'udiciö)non poteft ceftari aut jura-

nj

re in favorem rei cum zquivocatione yel

At b

reftri&ione fenfibili, l. cc. qq. $6.

i.

9. Licitum eft juramentum cum reftrictione

guam l

non puré mentalt, fcü fenfibili , quando hoc

L

juramentum extorquetur à latrone, tyran-

]

no, vel principe vi manife(té ac evidenter

injufta, l, cc. qq,57. Si autem injuftitia ex-

*j

]

Ml

Ml

[

torfionis-non eít evidens, non cít xlicita

Ws

ejusmodi reftriétio, 1. cc.

9. Non licet reo, uti reftridione non puré

mentali vel &quivocatione ad feliberandum

tj

hii

à poena mortis, i, cc. qq. j8.

Ub n

Fide. Juramentum. Teftis. Reus.

. Reus.

tf

pibcum

1. Reus jufté interrogatus non þote& in judi-

NDI

cio uti zquivocatione vel reftricione non

t h

uré mentali ad fe liberandum à poena mor-

du

tis; multó minus poteft jurare cum tali zqui-

ht us

vocatione vel reftrictione, /z. Zr, de Decal.

9

i

Difp. 9. qq. 57. 5 8-

Fide. Juramentum, Reftrictio menta

lis. JEäui-

vocatio.

]

i (j

pO )

Rubrice AMMiffz.

Ts

i. Rubricas modernas Miffe prícripfit S.

imituum D

Pius V. /z ZV. de Sacr. Ord. $.25. q. 2-

ii t 1

4. In Dicecefi Auguftana receptz fuerunt an-

no 1610. l. cc. q.3.

qu d V

3. Transgreffio Robrics praceptiv potef C(f

Z

n

:

$ ( g

lr

fe venialis ob parvitatem materie, ob inad-

fl

vertentiam , ob neglig

7

entiam, . ob ignorans

l At

tíam. l. cc.q. f.

"

4. Rubrice| de Acceffu ad Mifl"am & AReceffa

Qd

non funt przceptivz. l.cc. q. 6.

r

$. Rubricz obligatoriz füb peccato mortali

lia

funt, in-quibus continentur hi termini. gra-

u

vitev peccant ;

quando materia Rubrice

pertinet ad integritatem Sacramenti; ubi

L um

Dod&tores concordant de . gravi obligatione.

i, hii

al

Dubié obligant , circa quarum obl:gationem

iv

do&tores difputant, Relique funt dire&tivze,

.l- CC. q. 70

a

ter n

€, Circa Rubricas dubiz obligationis cuivis fe-

gencrice

qui licet, quo judicat verius & credibilius,

l. cc. q. 8.

f um

Euf

7. Decreta. S.. Congregationis Rituum , nifi

morien,

edita fücrint pro tota Ecclefia, non faciunt

legem pro univerfali Ecclefia, l. cc. q. 9.

iM

)

8. Si in aliqua Dicecefi vel Ordine Religiofo

j m

vigeat confuetudo contraria Rubricis , 'illa

um Sy

toleranda eít. l. cc. q. 1o.

YT

Sacerdos.,

t pj

AT,

de. Communio, n. 5 6. $7.$8.59.63.65.66

Vi

67. 68.72. usque 1art.

ficin

q' 6!

BSacramenta.

Natura.

1. Ompis

i, [

1. In Scriptura & Patribus nomen Sacramen-

[9!

1l g

x3 ( 8e

ti fiepe fumitur genericé pro myfterio. I5

D

Tv. de Sacram. in genere Difp. 1. q. 1.

a. Attamen jam primis fzeculis ufürpari coepit

TT

pro figais collativis gratim, l, ce. q. t.

í

concl. 3.

A

ID pjy

3. Sacramentum genericé acceptum

eft fz'gkum

vifilile invifililis gratie ad uoftram Jancifi-

DI .

1 lia

catiouem inflitutum, l. cc. q. 2.

. Sacramentum novz legis eft //gzum feufibi-

;i

Ri dj

[

J

D

ex opere opevato

i.

Je, flabile, fymbolicum ;

[

collativum intevioris gvatia ;

à Cbriffo infli-

i s

tutum. l. cc. concl. a.

j. Jam in paradifo dabantur fex; in lege au*

tem naturz & fcripta feptem Sacramenta»

nb QU

Fs

. generice fumpta. l. cc, q. 3. concl. t. 2« 3- 4-

6. Sacramenta Moyfaica in morte Chrifti fue-

Iu nj

runt mortua , fed poft excidium Jerofolymz

mortifera, l. cc. q. 3. concl. $.

tf

IT

7. In N. T. dantur,chtem Sacramenta. l.cc,

q- 4.-

"

i M

8. Sacramenta

V, T. non conveniunt univocé

I

cum Sacramentis N. T, l. cc. qq. 5*

In V. T. non fuit collata gratia adoptionis

.9.

tam perfe

&z in ftatum filiorum Dei, ac eft

in N. T., neque. gratia fanctificans

ejusdem

hd

fpeciei cum gratia fanctiicante N, Tb ce.

q. 6.

Partäs.

10. Omnia Saeramenta conítant materia &

forma. l. cc. Difp.2. q. t.

'31. Materia Sacramentorum phyfica confiflens

n

in

3

»$ ( Be

in fübftantia phyfica fuit à Chrifto determi

ii

nata quoad fpeciem infimam. 1. cc. q. a.

p

12. Materia Sacramentorum moralis confiftens

"" N

in aCtione humana non fuit determinata à

alitty

Todel

Chrifto quoad fpeciem infimam. 1. cc.

q.2,

concl.2. & de Penit. Difp.2.q.3.

coned

kf

13. Formz omnium Sacramentorum fuerunt

à Chrifto relictz determinationi Ecclefiz. l,

» Mi

cc. concl; 3.

g

14. Mutatio fubftantialis materiz vel formz

vinram

nl a

reddit Sacramentum invalidum, l. cc. q. 3.

15. Illa mutatio materiz eít fübflantialis, in

j Mtet

ümind

qua res non comprehehüditur füb fignificato

- proprio per nomen materiz à Chrifto de-

dind

terminatz expreffo. l. cc. q. 3. concl, a.

vibrt )

16. Illa mutatio formz eítfubftantialis , inqua

&5b

eftteuli

tollitur fignificatio verborum à Chrifto vel

Ecclefia requifita. l. cc. concl, 3.

vtüt f

lt 0

17. Talis mutatio aliquando fit per verborum

transpofitionetn , interruptionem, omiffio-

i, m

i

nem; additionem,

COþrüptionem. l, ce,

concl. $.6,7. 8. 9.

tün m

18. Peccat mortaliter, qui extra cafüm ne-

(

ceffitatis utitur materia vel forma dubia vel

accidentaliter diverfa. l, cc. concl. 10. 11.

1X

tim o

nifi

id fiat ex

inconfideratione.

l. cc.

Aeitr

concl. 12.

;l ql II

19. Intentio Miniftri non eft pars Sacramenti ;

Mu

eft tamen illius pars intentjo Chrifti infti-

fttim v

tuentis. l. cc. q, 4.

verfoägra

0. Ad valorem Sacramenti in Miniftro non

u

/

fufficit

E N

il

fufficit intentio faciendi folüm macterialiter;

l

w.ü:q

quod facit Ecclefia, l. cc. q. f.

)H]Ewü

214

Non tamen ad intentionem faciendi for-

M

ma

liter quod Chriftus inftituit vel facit

'U.Læq

Ecclefia, non requiritur intentio formalis;

jj

.conferendi effe&um internum Sacramenta-

T0 f

lem. l. cc. q. f. concl. 2.

Lj

22. Nullus error Miniftri, etiam figno exter-

no expreffus, obftat valori Sacramenti , nifi

m

valorem Sacramenti pofitivé alliget füo ere

i M

rori. l. cc. concl. 5.

il

mmä !

23. Reiteratio formz füb conditione, przfer-

ii

um

tim in continenti , licita eft, quotiescunque

Ti

e(t prudens dubium,

faltem laté dictum , de-

latio

nis, vel materiz. l,

0001

valore prioris col

il

cc, q. 6. Si tamen

Minifter ex pravo habitu

l i

effet caufa frequentis talis reiterationis , tenee

(tifo v

retur hunc habitum corrigere fub mortali.

l, cc, concl, 3.

A

Qconditionata non

m wih

24. Forma tamen explicité-

erat in ufu primis feptem fzxculis, fed tan-

O

lt

tüm mentaális forte, l. cc, concl. 4. $-

Q d

Caufalitas && effectus.

nta non caufant phyficé, fed tan-

fimidi

2f. Sacrame

actio

t ao

i

tüm moraliter gratiam in quantum

A

Miniftri eft moraliter actio Chrifti. l. cc.

Difp.

REU

3. Q I*

26. Gratia facramenta

lis in Sacramentis prz-

ys at

ftit in habitu fpecie di-

ferctim vivorum confi

j Chnfü b

verfo à gratia Zazüm fo

rináliter fan&ificante;

confiftitenim in gratiae

tiam caufalicer fandti-

T

Ccanté ,

4

[v

- ( £

at

ficaute, hoc eft, caufante in pot&ntïis incli-

nationem ad bonum. 1. cc. q. 2, concl. 2,

df

27. Non eft de fide, characterem effe aliquid

T

reaie in anima , diftinctum à relatione ratio-

quatt

nis, l. cc. q. 3.

l.0

28. Probabilius tamen eft

D

; eum effe aliquid

reale. l. cc.

q. 3. concl. 3,

ii

t

29. Charader probabilius. confiflit in ordine

(& hn

activo ftabili ad effectus Sacramentales facra-

qud 6.

mento proprios, l. cc. concl. 3,

j Qu

Zinthor Sacramentorum.

E

30. Certum eft, Chriftum omnia Sacramenta

.

reqirih

dionm.

Immediate inftituiffe, L. cc. Difp. 4. q. 1.

31. Chriftus non pótuit purz creaturz com-

hod

mittere authoritatem inftituendi Sacramenta

v Noli

nomine proptio, l, cc. q. 3.

gt a

[

iä

oA

JMiniffer & Suftipiens.

b s

32. De lege ordinaria foli homines fünt

mini-

, g

ftri Sacramentorum , poffunt tamen

extrae

fifet i

ordinarié conílitui B

cati vel Angeli, ]. cc.

Tutren

leþ. $. g. 1.

m

33- Ad licitam & vali

dam adminiftrationem

TY

fufficit & requiritur i

n Mini

tbl

ftro intentio fa?/z-

tem virtualis, ]. cc, q. 2,

I M by

34. Ad valorem Sacra

menti non füfficit inten-

* tio indirecta

Alnentiy

per medium privans ufü ratio-

difoli

nis. l. cc, q.

2. concl. 5.

hd fn

35. Intentio. conditionata-füb conditione de

lt

przíenti vel preterito füfficit ad valorem Sa-

T

cramcnti,

- NON:

t

At

, cramenti, non autem füufficit füb conditione

de futuro ; vel impoffibili. l. cc. q. 3.

Ls

36, Ad valorem requiritur intentio determi-

i

nata relaté ad hanc materiam , aut perfonam.

l. cc. q. 3. concl. 4,

!d lh

37. Licet habere intentionem conditionatam ,

ubi habetur prudens dubium de exiftentia

t d

conditionis, & certitudo de hujus exiften-

hr

tia haberi ne

quit convenienter. ,]' cc. q. 3.

À

concl. 6. 7.,

Ilf

38. Quamvis ad valorem Sacramentorum non

requiratur ftatus gratiz feu probitas miniftri ,

n

requiritur ea tamen ad licitam admini(lra-

tionem etiam non folennem in Minifítro ad

hu

[cue

hoc deputato, l. cc. q. 4. concl. 1. 3. 3.

,

39. Non licetextra cafum alicujus neceffitatis

petere Sacramenta à Miniítro evidenter con-

ftituto in peccato mortali, ne quidem proba-

J

biliter retra&tato. l, cc. concl, 4.

40. In Sacramentis imprimentibus characterem

à tv

W

füfficit in recipiente voluntas permiffiva ad

valorem ; ip aliis Sacramentis requiritur pofi-

il

tiva. l. cc. Difp. 6. q. 1. concl, 2. 3. 4.

hr

41. Illa voluntas in adultis debet effe faltem

habitualis. l. cc, concl. 3.

ho

41. Ad baptifmum parvulorum . & perpetuo

nf

amentium.ab infantia non requiritur pofitiva

difpofitio. 1, cc, Difp. &. q. 1. concl. 1.

d

43. Ad fru&uofam füfceptionem baptifini in

adultis requiritur a&tus fidei; fpei, & dile-

qjto

Qionis, initialis. l. cc. q. 2, concl, a.

"

u

44. In

ZS,

*088 ( f

(

44. In Sacramentis vivorum ad fructuofam

jí

l

0

füfceptionem Sacramentorum requiritur per

fe ftatus gratiz. l, cc. q. 2. concl. 3.

rf

drif

4f. Sacramenta tam mortuorum quàm vivo-

rum conferunt inzqualiter difpofitis inzqua-

ii

[lad &

lem gratíam. l. cc. q. 3. concl. 2.

Q i

46, Fictio pofitiva commiffa in receptione Sa-

cramentorum, ad hoc ut revivifcant extra

M

las M

Sacramentum poenitentiz , non poteft tolli

'nifi per contritionem perfe&am. l.cc. q. 4.

! l

47. Baptiímus recedente fiGione revivifcit non

N

folüm in ordine ad remiffionem reatüs culpz;

xOfferen

fed etiam poeng, peccatis anterioribus ad

fits.Ouo

baptiímum debitz. l. cc. q. 4. concl. 3. -

as dl

48. Probabile eft, etiam revivifcere Sacra-

L Maera

tümdeY

mentum Conärnpationis, & Otrdinis, l. cc.

q. 4- concl. 3.

.Ai d

49. Sacramentum Euchariftiz certó non revi-

s

guisayt

vifcit. l. cc. concl, 4.

ls u

$o. Sacramentum Poenitentie , Extremx Un-

tisfeme

&ionis, & Matrimonii non revivifcunt. l. cc.

l. Vab

q. 4. concl. ,

tidia n

lt flllgz/j

Sacrificium Miffe.

M ege

1, Sacrificium eft actus Latriz, quo Deo im-

LT

molatur aliqua creatura in conteftationem

u

fupremi ejus Dominii. 77 Zra&. de Sacr,

il

Ord. ff. 20.4. 1.

QOnry

2, Sacrificium Miffz effentialiter confiftit in

VC

fola confecratione, in quantum fub fpecie-

j

onitur

i

-þus panis & vini modo incruento p

Pï ldlf j &[

ipfiffi-

" NON

u fj

ipfiffimum Sacrificium oblatum in.cruce. l.

ln

cc. q. 1.

Q "

3. Sacrificium dividitur z latrevticz;m, Ea-

n

charificum , propitiatorium, €?. impetra

.-

Wil

zovium. l, cc. q. 2. 3. 4- $-

4

4. Illud facrificium e(t veré perpetuum, l, cc.

Vi

q. 6. & zon tautim rememorativum, l. cc.

Wegr m

q. 7

hytl

j. Ufus Miffz jam fuit primis fxculis. 1, cc.

m

q. 8.

Hty

€. Non poteft offerri SanGis. l. cc. q. 9.

tl

7.. Offerens principalis eft Chriftus, fecunda-

ais

tius Sacerdos nomine populir, tertius offe-

Ti

rens eft populus. ]. cc. q. 10.

n

8. Materia eft panis triticeus ufüalis, & vi-

Crl

num de vite. l. cc. $. 21. q. r.

9. Ad valorem coníecrationis non requiritur

r

panisazymus; deberet tamen inter Catho-

licos potius omitti Miffa, quàm adhiberipa-

st

nis fermentatus. l. cc. q. 2 3

xv

yo. Verba confecrationis apud Latinos effen-

tialia funt, 77oc e/ covpus sneum, Hic eff ca-

lix fanguinis smei. l cc. q. $. 6.

j

11, Hzc verba pronuntiantur fimul recitativé

j g

H

& authoritativé, l. cc. q. 7.

j u

12. Peccaret mortaliter, qui omitteret verba

T W&l

immediaté precedentia aut fübíequentia ad

confecrationem. l. cc. q. 8.

jj

13. Commiffo errore in confecratione primae

fpeciei incipiendum eft ab illis verbis: Quz

g

n Y

Pïidle'; ;CC. lo CC. qO 9.

14. Prz-

*

E NoN

14. Prefentia materiz confecrandz debet effe — »//

phyfica. l. cc. q. 1o.

fpiriwa

1j. Ad valorem Sacrificii Qrequiriguf confecra-

l" Ff U&l

tio utriusque fpeciei. l. cc. q. 11. Si tamen

derérn

j Def

Sacerdos infumptione deprehendat, fuiffe

confecratam invalidé aquam loco vini, de-

m p

beret in vino de novo confecrari. Et (i' id

—pendiumw

fieri non poffet fine notabili fcandalo ac fuo

y, Tars

prejudicio, poffet pergere fine integritate

dum, (

Sacrificii. In Tra&t, de Euchar, Difp. j. in

at

Quzftiunc. $. 4. qq. 24.

ff f

16. Si celebrans moriaturante fecundam confe-

( Dicet

crationem ; & non poffit facile haberi alius

votion

tntumh

Sacerdos non jejunus, non eft obligatio ex*

plendi Sacrificium per.non jejunium. l. cc.

ptmod

q. I2

r M

17. Ad valorem confecratiohis. non eft necef-

diüm m []

faria previa infufio aquz, l. cc. q. 13,

L 1

18 Ad validam confecrationem requiritur &

Af

lm d

fufficit intentio faltem virtualis ex prece-

dente actuali, que tamen non neceffarió de-

. fM

bet effe explicita aut reflexa. l,cc, q. 14.15.

lr j

I6. 17.

PT

19. Adlicité celebrandum re(l]uirïtur ftatus gra-

V fren

tig, &, (fi Sacerdos peccáffet mortaliter ,

fügpi

requiritur prius confeífio, ubi datur oppor-

æ[ihdi. ll

tunitas; & fi hec defit, debet ftatim füp-

pleri. l. cc. q. 18. 19. 20.

: li

Niüente

20. Sacrificiüm eft infiniti valoris. l. cc. $.

V i"il]s, (

:224 q-ï TY.

t

21.. Confert fru&um ex opere operato. 1. cc.

q- 3-"

20. Fru-

! APPHWI(

[r

«3 ( Be

h li

42, Fru&us Sacrificii fünt non tantüm bona

fpiritualia fed etiam temporalia.l, cc. q 3.-

T u

23. Fru&us Sacrificii cujuslibet non funt in

lL G

'determinata menfura. l. cc. q. 4.

p

24. De fe prodeft zqué pluribus ac uni , licet

Xj

D

non poílit ex precepto Ecclefiz accipi fli-

i,

]

ndiJO r !4

pendium à pluribus, l, cc. q. j. é

2y. Vulgaris divifio fru&üs in generalem , fpe-

t

cialem, & fpecialiffimum; primüm orta eft

] m

tempore Scoti, poteft tamen explicari in

fenfu fano. l. cc. q. 7. 8.

:

NT

46. Licet fru&tus Sacrificii commenfüretur de-

hr

votioni offerentium , ea tamen devotio fe

Til

tantüm habet per modum difpofitionis , non

t |

per modum meriti. l, cc. q. 9. fo.

47. Re&é tamen Sacerdoti prebetur flipen-

TA

dium, ut fpecialiter offerat pro determinato.

?

j

U

l. cc. q, 11

28. Fructus Sacrificii, quos enumerat Zerzar-

w

] m

dinus de Duflis, falüi fünt. l. cc, q, 12.

st

29. Per Miffam in Altari privilegiato non li-

T

beratur infallibiliter una anima Purgatorii.

], cc. q. 13.

'

g

30. Si Sacerdos ex precepto v

el charitate rem.'

jf t

per applicat pro allis, nil perdit de fruct

Y

g

" facrificii, l. cc. q. 14.

J

rb

g1. Applicatio Miffz eft oblat

io deprccator'ia

inctuentz Hofti facta à Sacrificante nomi-

ne illius, cujus fe in hoc a&u profitetur Mi-

Ml(mls' ll cc'

niftrum ad Deum. ]. cc. $. 33. q. r.

j l

:32. Applicatio non eft authoritativa difpenfatio

]Cn:

fructüs Fpecialis.* l. cC. q. 2.

-33.1112.

* .(0 $

u

33. Illa oblatio deprecatoria poteft habere fpe-

re(entet

cialem fru&tum in'genere deprecationis mini-

Jierialis, non in ratione facrificii, l, cc. q.

j feneh

&

'804-

diam &

trariüm

34- Ordinandus non poteft pro aliis applicare

. Miffam, qu habetur in Ordinatione, l. cc.

)

Is

q. j-

T

co!legiaku

3. Non datur obligatio tres Miffas applicandi

; ob

pro Ordinante, l. cc. q. 6,

36. Non licet applicare Miffam pro excom-

gigpud

municato velharetico; licet camen in Miffa

fs

privata devotione orare pro eorum conyer-

tolegate

fione. l. cc. q. 7.

Á fncormi

brendan

37. Non fatisfit pluribus per unam Miffam, fi

debeatur applicatio fingulis ex pacto vel fti-

al d

pendio. l. cc. q. 8. 9. 10.

"L'/(' þüüäl

38. Non licet fibi refervare partem flipendii ,

reli&tà applicatione alteri pro minore ftipen-

dio, l. cc. q. 11.

i Sacïïkgïu

49. Stipendium juftum eft, quod Lex Dicece-

AUE 4

fana vel confüetudo determinat, nec licet

Q tj

pacifci de ftipendio, l. cc. q. 12. 13.

udo

40. Non licet anticipató applicare pro eo , qui

L

primó oblaturus eít ftipendium. l. cc. q. 14.

fdo t

41. Parochus habens pingues reditus tenetur

d

fingulis illis.diebus applicare pro parochianis

A

Miffam , quibus tenetur celebrare exj pre-

'

Til

cepto Ecclefiz. l, cc. q. 15. ld verum eft,

T

etfi habeant. tenues reditus; iíli veró, fi

offeratur in Dominica ftipendium, poffunt

W qq' 61

applicationem fuüpplere per hebdomadam. 1,

Iu

VU[? N

€C, q.'llf«. 16. 224 23.

43. Hxe

Mil

« ( Be

l

41. Hzc obligatio eft juris divini, & contra-

rfEMianil l

ria fententia non eft probabilis. , cc. q, 17. 18»

)

43. Beneficiati tenentur applicare;Miffam fun-

datam ad intentionem fündatoris, nifi con-

trarium colligatur ex aliis indiciis. l.cc. q. 19-

M

44. In Ecclefiis Collegiatis datur obligatio quo*

tidie applicandi pro Benefa&oribus Miffam

ïmpplicma'

collegialem. l. cc, q. 2o.

4j. Ea obligatio non datur apud Regulares,

T

nifi apud Canonicos Regulares, & Pramon-

tl

ftratenfes , quorum Ecclefim proprie ,fuünt

Eu

collegiatz. l. cc. q. 2t.

N

;em ad celes

46. Incurrunt perpetuam inhabilitate

m Mf

brandam Miífam abutentes Sacrificio Miffz

ad Sortilegia, In Supplem. $. 14.

páni

Fide. Miffa. Euchariftia.

t

Sacri[egium.

"Y

1. Sacrilegium eít irreverens traCtatio rei Deo

vll

facratz ad cultum divinum, Z» Tv. Je 2e-

ipty lt

caf. part, 1. Difp, 2« $. 8. qq. 1«

2. Quando irreverenter tractatur perfona Deo

n

p

facrata, vocatur facrilegium ' perfonale 5

aisv

quando autem fic tractatur. locus, .velres

Deo facra, vocatur facrilegium locale ; vel

m u

I'Cale. l- CC. qqo 2'0 3- 40 f'—

; ropaww"-'

j d

q

3. Violatio períonz habentis votum caftitatis

1.

fin

folüm fimplex non eft proprié facrilegium,

j W

l. cc. qq. 6.

4. Omnis a&us luxuriofus in perfona ligata

sl

m v

voto folenni caftitatis habet triplicem fpecie

f

j. lra-

hi

malitiam, l. ec. qq. 7*

9t$ (o) $9e

j- Tra&io Clericorum ad: forum. feculare in

j

contl. j

caufis puré Ecclefiafticis eft proprié facrile-

gium. l. cc. qq. 8.

; Primi

ii edla

6. Infamatio perfonz facre non eft facrile-

gium. l. cc. qq. 9.

, Doha

fiti

7. Idem dicendum de furto, vel homicidio

aiji

&c. commiffo à perfona (acra. l. cc. qq. 10.

a

$. Ad loca facra pertinent quzvis loca per

hat

authoritatem publicam Ecclefiafticam ftabi-

tie l

liter deputata ad officia divina, v. g. Mif-

fam , etiamfi necdum fint confecrata vel be-

( Quand

]

nedicta. Talia funt Ecclefim , monafteria,

cretioi

xenodochia, ccemeteria ; non veró huc per-

dnt

tinent Oratoria privata, vel eremitoria, l.

CC qq- 11.

tll

f^A prni

Ablatio bonorum Ecclefiafticorum eft fa-

hr (

crilegium non folüm tunc, quando ádhuc

detinentur in màífa cómmuni, íed etiam

tt tj

ilta lo

poft eorum divifionem in Clericos ex ofl-

( Setdbl

cio Ecclefiaftico, l, cc. qq. 12,

hat ]

1o. Etiam defraudatio legatorum, jurium, &

Tit00

aliorum bonorüm Ecclefiafticorum eft facr

-i.

* Drimis

legium. l. cc. qq. 12. n. 2.

Wif

11. Etiam ablatio crumenz fadta in Ecclefia

futoy:

, homini laico eft facrilegium. l, cc. qq. 13.

2 gj

&t2

Satisfactio.

« AC QY

4ü.In primitiva Ecclefia frequenter fubjicie-

VOonfef

bantur poenitentix publicz atrociora cri-

T mon

mina, quando fuüerunt publica; auc clam

U h

Epifcopo denuntiata in ordine ad correctio:

nem,

Prtiyy,

Mgm

a O He

ht

nem. 2 Tva&. de Penit. Difp. 6. $. I(-

!IOpne "

concl. t;

à. Primis fzculis dabatur obligatio denuntlan-

! C[l f;

di talia crimina Epifcopo. l. cc, concl. z.

3, Dabantur quatuor gradus poenitentium. 1)

fiétís. 2) auditionis. . 5.) fubffratiouis. 4)

!

confiffentiz, feu privationis à S. commu-

nione, fed quartus gradus, coz/fffeutia , non

Y f

K

lil

veniebat fíimpliciter füb nomine poeniten.

a

tiz. l, cc, concl. 3. 4.

w

leu

4. Quando crimina non erant publ:Ca, fed

tantüm clam denuntiata , relmquebamrdls-

lïM

A s

cretioni Sacerdotis , præi"crum Epifcopi, au

1

'effent fübjicienda pocoitentiz publicz. l, cc,

&tj

. 6.

Cconc

um dl

f.'A poenitentià publicà regularite? excipie-

bantur Clerici, Jüvenes, faeminz conjuga*

TU

E

te, virgihes;. nifi quanda crimina erant pu*

blica. l.cc. concl. 6

1

6. Szculofexto illa fola ferme crimina fübjicies

bantur pocaitentie publicx, quzinforoex-

n is,

ternó morte ple&ebantui I6 concl -v

dl

5. Prirnis fieculis omnia peccata mortalia, etiam

occultiffima , ordinarié fubjiciébantur faltem

ia

quarto gradui poenitentiz , nempe confiftens

Is

tiz , nili Sacerdos ob conditionem perfonz

etiam ab hoc gradu difpenfandum duceret,

]. cc. concl. 8.

$. Confeffarii tenentür juré divino, & fub pec«

g 1

! a[IOCIW ;

cato mortali lmponere pæmtentms peccas

[ Ü

torum gravitati & viribus poenitentis pros

hw

"T

portionatas, l. ec, q. 2

[j

Aa

$, Cofls

Index gen.

- 0 &

qut

9. Gonfeffarii etiam tempore Jubilzi vel alte-

*

rius Indulgentiz plenariz tenentur imponere

blica

p

enitentiam deli&is proportionatam, non

folàm medicinalem, fed etiam fatisfaCctoriam

n

1

l, cc, q. 3-

r Bi

10. Nifi poenitentia à Confeffario injuncta fit

u

/

manifefté irrationabilis & moralfter impoffi-

]ug

bilis,

cenitens tenetur eam füb peccato

Vi

[unit

mortali acceptare & exequi. l, cc. dq. t.

«torun

1r. Si poenitentia videatur poenitenti nimis

chote:

difficilis, non poteft licité abfque abfolue

t

-

tione difcedere, & alium confeffarium in-

quirere, nifi fit manifeíte irrationabilis, aut

"Bf

moraliter inobfervabilis, l. cc. qq. a.

r n

qua

.12. Etiam tunc, quando poenitentia viderur

lii

poenitenti irrationabilis , aut moraliter inob-

dl

fervabilis, tenetur nihilominus eam acceptare

quamvis fimul poffit habere propofitum con-

m

q»

fulendi-alium Confeffarium, 1. cc. qq. 3.

. Val

13. Non poteft Confeffarius commutare pceni-

db

tentiam ab alio injunCtam , nifi renovata

,l

priore confeffione poenitentis. l. cc. qq. 4.

3.T

14. Ea commutatio non eft facienda , nifi poeni-

t i

tentia fit manifeflé irrationabilis, aut mora-

liter inobfervabilis. l, cc. qq. 4.

& qq,

POT

15. Ea commutatio facienda eft in pceniten-

g

tiam deli&tis proportionatam , & à confef-

fario habente

lteglt

jurisdi&ippcm in pænicenter/n.

ii

l, cc. qq. 4.

We d

16. Tenetur Confeffarius pro peccatis publi-

1 nf

cis, qux nullo modo à peccato mort

ali ex-

cufari

Wdü, F

L. MEQ | E

UM

ä

cufari poffunt imponere pcenitentiam pu-

i,

blicam, non tamen talemi , qua relinquat-

Immtzm,g

perpetuam. notam infamia. l. cc. qq. j 6.

ii

4

7. 8-

ublicz effe poffunt

17. Ejusmodi peenitentie p

j l'njug&'

1mo Confeffio & communio menítrua. 2dó

| !rerimp(:

Percgrinatio ad loca pia repetitis vicibus. 3 tió

i ff

Vifitatio Ecclefiarum pomeridiana in diebus

Dominicis & f:ftis, 4tó Auditio pl. rium fa-

M qq, [I

U

crorum in diebus feftis. $tó Abftinentia à

LT

choreis, comoediis, venatiocibus , hofpi-

Mi

tiis, vanis conventiculis ad certum tempus;

ldl

v. g per annum. 1. cc. qq. 7.

du

18. Expediret, ut Ep/fcopi etiam nunc ftatuant

quasdam poenitenras Cznonicas à Confef-

NT

tifer i

fariis injungendas pro quibusdam gravioribus

deli&is notoriif, prelertim iis, que nimis

TCR

WUR

molliter puniuntur in foro externo. l, cc

qq. 9.

MM

19. Varie poenitentim, quz poffunt injungi

u

nl

divitibus, ex S. Carolo Borromao indican-

tur, l. cc. qq. 1o.

m

20. Pro deli&ís enormibus; v. g. parricidio ,

ais

reCté injunguntur. poenitenti& perpetug. 1.

bl t

Cc. qq. I5

4

M

ar, Pro deli&is gravioribus v, g. adulteriis ,

d

i

fornicationibus fr«quentatis, beftialtate,

n,&ï(m

inceítu &c. recté injunguntur poen'tentiz

annuz, biennales, triennales, pro gravi-

i

tate & diuturnirate criminis. l. cc, & «

32. Confuetudinariis in blafphemando ;impre-

n

J

cando, pejerando &c. prater

poenitentiam

10 m

QXAa2zF

abfe-

æsæ(o)ää&

abfolutam re&é injunguntur etiam poeni»

tentiz condionatz pro quovis cafu relapfüs.

k-0c; 85532

, d

23. Pro offenfione parentum, vel pro detra-

proxim

&ionibus, vel pro inimicitiis , vel pro dato

fi i

fcandalo v. g. per colloquia obfícoena &c,

N

re&té injunguntur preces usque ad determi-

u

[

natum tempus dicendz pro parentibus , lz«

fis, inimico , fcandalizatis. l. cc. &. 6.

dim a

hat

24. Peccatoribus raró confitentibus redié in«

jungitur confeffio circiter menftrua. 1. cc.

peccam

R. 7.

pravam

2y. Frequentantibus prava conventicula die-

m 4

bus feftis recté ipnjungitur lectio facra po-

j duni

meridiana v. g. per femihoram, vel penfum

eude

precatorium pomeridianum &c. , cc. &. g.

il

mj

46. Quando plebeis injungiïur Rofarium , re&té

derist

additur, ut dicatur cum myfteriis paffionis,

]. cc. R. 9.

qud u

t m

27. Quando injunguntur pcenitentiz feverio-

4 Ya

res, reQé interrogantur, an poffint illas

implere. l, cc. R. 10.

la

vido.]

28. Non poffunt pro poenitentia injungi opefa

aliunde przcepta. l. ec. qq. 12,

RTT

29. Poffunt tamen injungi aCtus interni, aut

lfs

pl

preces pro defun&tis, converfione peccato-

rum. &c. offerendz. l. cc. qq. 13. 14.

find nj

30. In dubio ftridié tali, an falus pcenitentis

ATT

potius promoveatur per media feveriora ,

i&üs. J,

vel.mitiora, eligenda fünt mitiora, l. cc.

Md

qq. 1.

Buf

í

'

Fide. Confeffarii requifita.

Scan-

« (o $

bl]

Qj

&candalum.

i

1. Scandalum eft didum vel fa&dum przbens

g

proximo occafionem ruinz fpiritualis. Ja .

Wi

Tv. de Decal. p. 1. Difp. 1. 4- 9. 4q. 7-

)brfæ T

4. Scandalum d4atum eít didtum vel factum

d ss

d

veré peccaminofüm & indu&divum ex fua

tuhy )

natura ad ruinam alterius fpiritualem. Scan-

df

dalum autem acceptur eft peccatum ortum

TM

ob alterius dictum vel factum de íe non

hr

peccaminofum , nec de fe, fed tantum ob

pravam alterius interpretationem , indudti-

Md d

vum ad peccatum. l. cc. qq. z.

dl

3. Scandalum. pufillorum eft peccatum ortum

Mi

ex alterius dicto vel fa&o indifferenti, quod

lg

à fimplicibus apprehenditur ut malum. Scan-

dalum gharvzfzicum elt peccatum ortum ob

(

ss

alterius dictum vel fadum pofitivé bonum ,

quod tamen ex mera malitia apprehenditur

ut malum. l, cc. qq. 2.

n n

4. Scandalum eft ex fuo genere pectatüm gra-

T

ve. l. cc. qq. 3- non tamen femper in indi-

viduo. l. cc. qq. 6.

jisis

f. Ad incurrendum grave pedcatum fcandali

l

fufficit advertentia interpretativa, qua quis

ia

. potuit & debuit advertere ad periculum cau-

d o

fandi ruinam fpiritualem, l. cc. qq. 4. 5.

p

€, Malitia fcandali eft fpecie diftincta à fpecie

] p

aQtüs. l. cc. qq. 7.

gl t

7. Peccatum veniale poteít effe mortale in

n

genere fcandali, l. cc, qq. 8.

M

AÀa 3

8. Bona

—3 () E

j N

$. Bona fpiritualia zoz zeceffzria ad falutem.

. propriam vel alienam vel ad honeftatem re-

fueta

ligionis ,.vel ad fuftentationem propriam vel

p Nut

alienam omittenda funt causà gravis fcan-

p

at

dali; zecefJaria tamen non fünt omittenda.

l.ec g. 9.

m

9. Datur aliquando obligatio cedendi aliquid

[a. Si bdhw

de fuis juribus vel bonis, ad przcavendum

ff

alterius fcandalum, licet fundatum in ejus

Fa

malitia: vel ignorantía vincibili. 1. cc, qu. 10.

gl

10, Quialios graviter fcandalizant, tenentur

hn

1

in Confeffione exprimere fpeciem peccati

caufáti, I, cé. qq. rr.

od

1r, [lli cenentur etiam exprimere numerum

perfonarum , quas fcandalizaverunt. l.cc.

n5

eminent

qq I2,

zil at

12. Peccant peccatoæfcandali, qui miniftrant

TT

materiam vel. inftrrumenta ,

probabilicer

ufurpanda ad peccatum. l. cc. qq. 15.

dul

nbf

13. Non licet alteri animó tentandi ejus fide-

Tis, tf

litatem ponere occafionem de fe inductivam

BI

ad peccatum , li et tamen eo fine ponere

DI

occafionem ex fe refpeQu animi . mediocri-

DuEY

ter probi non inductivam ad peccatum , fi

Vr

con-urrat urgens caufa tentandi alterius fi-

Dl t

delitatem. l cc. qq. 14.

rl

14. Non licet petere auxilium ab eo, qui fci-

tur illud non praftiturus fine peccat

D

:

o.ï l. cc.

It Innà

E qqn If-

15. Non licet domos aut veíles locare me-

UI

hi, |

retricibus, fed tantüm ipfi Reipublicz , ut

ab ipíà applicencur in ufus neceffarios. l. cc.

Vi

Dl cm

16.

: qq. 16-

ag ( E

I

16, Non poffunt dari munera concubinz, ut

lp

intercedat apud Amafium, l, cc. qq. 17.

Pmpliaæ'g

[

17. Nunquam licet miniftrare ad actiones ex

natura fua morali manifefté tendentes ad

du

peccatum, five difponant proximé vel re-

moté ad peccatum. 1. cc. qq. 18.

tl ngf

18. Si bellam 'Turcarum fit maniféftlé inju-

æCiVW[

ftum , ne quidem ex metu licet iis fervire

"Wi qu

in damnum Chriftianorum. Secus , (ibellum

WE

& ad fervien-

'non fit manifefté injuftum ,

ERN

dum cogancur, l, cc. qq. 19«

d p

z

BSerupulofus.

u

1. Scrupulus eft inanis aï:pre.henfïo obligatio-

r ]

nis, peccati, vel poffibilitatis, ubi habetur

eminenter major probabilitas vel omnino ro-

ia

ralis certitudo de oppofito. I TY.deat? burm.

€? con[cient. Difp. 2. $. 5

TU

läl

2. Signafcrupulofi fünt. 7mó. Si unius doGi

Confeffarii refpon(is non aquiefcat, fed va-

hod

vt

rios, etiam indoctos, confulat; nec tamen

ullius ftabilis dire&oris confiliis íe conformet

j fs

ob anxietatem confcientiz. adó.Sicircaidem

n W

obje&umob varías confiderationes frequen-

p

4|

ter mutet judicium. 3tió, Si ob conflictatio-

ii

j i

nem tot reflexionum in actionibus externis

inordinaté agat, v. g. ex fubito impetu , or-

)u 0

$

to ex paffione meticulofitatis , arripiendo me-

(

| pf(

diainordinata, negligendo debitam attentio-

nem & applicationem circa obligationes fui

Is at t

ftatüs, Ífein publico reddendo rifu dignum

Rgipubliw )

velinfanum. 4tó, Sifaciat infinitas reflexio-

j

ncs circa aGus vitiofos prateritos , circa

x:ffa!'lDS-l-l

l

Aa 4

quo$

L

por

quds examinandos ac confitendos jam fuitali-

quando adhibita moralisdiligentia, & faltem

vincen

meti

ind'recté jam obtenta remiflio. ytó. Si fepius

cum iisdem dbiis ad dire&orem fpiritualem

idosy

(ienta

veniat, 6tÓ Siin actionibus quibusvis contra

aliorum proborum judicium. apprehendat

filaci

f i

peccatum; '& ipfemet advertat, ejusmodi

apprehenfiones fiepe vanas fuiffe, 7mó,Si ad-

j

Vertat , anxietatem fuam effe impetuoíam ad

agendum fübito eximpetu (ine matura delibe-

At exl

ratione, autconfultatione , actranquillitate

[.d

animi, 8vó Si Confeffarius ordinarius decla-

Qu

tet ,. eum effe fcropulofüm 1. cc. qq. 4.

n

Remedia pro ferupulofisfünt, 1) ut ferupu-

l

lofus convincatur, eam meticulofitatem effa

j Gu

pravum habitum aquifitum, feu paffionem

ficut luxuriam , & non bonam affectionem ve-

a

^

H

nientemàDeo. 2) lit inaCtionibus externis

nilagat vel omittat przeter morem à fe aliàs &

àprobisconfüetum. 3) ut rantüm finantur

DN

f l

rariàs confiteri, & nihilominus accepta fola

beoedictione jubeantur communicare » &

h /1)5115 [

lts i

quando finuntur confiteri, permittantur con-

fiteri vel tantüm duo vel tria peccata , (i Con«

II

feffarius (Liat, à tali fcrupulofo vix unquam

i^] qdfdg

afferri peccata plené deliberata. 4) u difcant

Jecy

fe non obhli

dubia, nifi

gari ad confitendum. ejusinodi

(n

de tribus certiffimi fint3 primó

ali

quod peccatum teipía commiferinr, fecun-

L

dó quod illud nunguam fufficienter confeffi

fint, tertió. quod a&tus & confenfus inter-

u gbria

f j

nus fuerit certó peccatum mortale. $) ut

inftituant — extraordinarias devotiones &

um

vt

m or;i-.-

a ( &

M

4 ll

mortificationes pro obtinenda à Deo gratia

vincendi & eradicandi paffiomem vitiofam

[j

hi

meticulofitatis. 6) ut dum agunt contra fcru-

TU

pulos, non arbitrentur fe agere contracon-

!U w

U

fcientiam , fed contra pravam paílionem &

n

fallacem fugge&ionemþ docmonis..

) (

Fide, Confcientia.

"t

l

MU

11

deptem Fitia Capitafta.

j. Sunt ex fuo genere peccatum mortale, 77

Ty. de 7. vitizs $, 1. q. 1.

M

2, Quando dicuntur peccatum mortale, fu-

muntur potius ?ro baPztu pravo , quàmactu

ul

Ó

Vden:

l. cc. q. 2.

3. Gravis ma

litia horum prävorum habituurh

D

lm

agnofcitur ex effedibus feu filiabus, l, cc.

q. $

jeltemj

ATU

Superbía.

m ln

4. Eft inordinata appretiatio propriz excellen-

tiz, l. cc.q. 1.

usl

at (

2. Zd&us eliciti füperbie

'(unt , fuas perfeckio-

m

nes libenter con(iderare; in iis f(ibi compla-

at

cere; eas refpicere tanquam fint à (cipfo;

fj

eas quidem referre ad Deum, fed tauquam

l S)L M

proemium meritorum ; eas zítimare majores

i. f

quam fint ; eas judicare majores , quàm (inr in

j

aliis.

o

3. "üus imperati l'aperbig feu f//z (unt, va-

us

na gloria, jactantia , faftus, hypocrifis, con-

wniädeS W

tentio ;

pertinacia , 'difgordia D præfumpcio,

ambitio.

ul

ho

4. Peccant mortaliter per vagatz glor

?/1712 2 q

V

Aa£$

Q*

4

*$ O Be

gloriantur de re mortaliter peccaminofa,aut

gii

qui ex confuetudine gloriantur de re venia-

a qui

liter peccaminofa, aut qui gloriantur de fuis

hat

rebus ex habitu fine relatione ad gloriam Dei,

U D

[e.q:

aut quigloriantur ex defenfione laxarum opi-

nionutm aut fi per hocalicuis inferatur gra-

r

À

«

-- ve przjudicium, l. cc. q. j. 6.. 8.

ia

$. Idem dicendum de jacltantia, l. cc. q. 8.-

u

.

6. Per faüflum peccant mortàliter, qui in ve-

r

irtas

ftibus, ornamentis , conviviis , — zdificiis,

transcendunt morem honeftum fui equa-

"I

lium,

aut qui ejusmodi novitates inve-

T

hunt, aut qui eas, cum poffint non impe-

mewi i

)

s

thoriti

diunt. l. cc. q. 0.

7. Peccant mortaliter per bypoeri/fa, qui fta-

foetti

tum fanctitatis affumunt ad tegendam im-

fþemi()w

-poenitentiam; vel qui zelam Dei fimulant

Vra

ad tuendas doctrinas laxas feu erraneas, vel

qi i

pravas confuetudines. l, cc. q. 12.

wb

8. Per contentionem peccant mortaliter , qui

d

contentiofé impugnant veritatem in rebus

fpiritualibus, aut (i etiam veritatem conten-

tiofé propugnent modo indebito cum gravi

t Angt

aliorum fcandalo vel cum gravi lefionecha-

EU

ritatis, l, cc. q. 15

Vg

9. Pertinacid peccatur. mortaliter , fi quis me-

(

liori fententiz accedere recufat in' rebus &-

dünti

dei, morum, & diíciplinz .Ecclefiaftice, (i

Dur

quis in rebus magoi momenti recedit à ju-

tf

dicio proborum, expertorum & illumina-

ET

torum à Deo. &c. l,cc. q. 17,

UY

à

"m

IO. Pe&f difcorzjz'am peccatur mortaliter

dy

quis

l

x$ 0 H -

i

quis in re magni momenti ab alio difcordat

ad quoam promovendam quis tenetur ex

! Orianm

i

i

Charitare Dei ac proximi. l. cc. q. zo.

Y1. Ab aliis difcordare in. malo eft

ncjaxam

/

Iauäabile.

L. cc. g. 20

At

' El

12. Per pre'umptionem peccatur morta!iter,k

fi quis fine requitita f ientia. prafumat do-

IT

cere vel gubernare alios: vel fi quis folira-

A qm iy

tioni -onfifus przfurnat 'ntroducere novas

UT

A

doctrinas tradicioni uniformi contrarias cir-

li

ca res fidei, vel morum, fi quis in ritibus

Hfiïvmm h

& diíciplina Ecclefiz ín rebus magni mo-

Ts

men'i introducat novationem absque au-

thoritate Epiftoporum , fiquis antiquas con-

mfm QUi

fuetudines cum magna turbatione mutetfine

maln i

fpe majoris bori &c. l. cc. q. 24--

De lm

13. Per ambitiouem peccatur mortaliter, fi

T04

quis fpicit..ali» vel cemporalia officia quzrat

Il

neglecto re&to ordine juftitim vel charitatis.

n i

l. cc. q- 29.

n

"tuaritia.,

T

a

j. Avaritia eft inordinatus appe!;ïtus bonorum

"m

temporalium. l. cc. $. 3. q. 1.

;HVi lii

2. Flz avaritie funt proditio, fraus, falla-

jie, n

cia, pérjurium , inquietudo, violentia ; ob-

us

duratio contra mifericordiam. l. cc. q. 4.

db

3. Signa gravis avariti: fünt, (i'quis amore

nj nl

temporalium longo tempore negligat divi-

m La

na, aut longo tempore negligat erogare fü-

,

'perflua in pauperes, aut íi non (inat fe fle-

&i ad mifericordiam precibus veré paupe-

;'mmtaüm;

rum

" BON

! fl f

rum, aut i caufá lucri non vereatur fübin

dtoty

committere peccata mortalia, l. cc, q. j.

gyer

Luxuria.

g für

p5

1, Luxuria eft inordinatus appetitus venereo-

rum, l. cc. $. 4. q. i.

Nl

2. Filiz luxuriz funt Coecitas mentis, præcï—

gtaveod

at

pitantia , inconfideratio , inconftantia , amor

at

blanditiarum carnis, odium Dei, inordina-

Ijn d

tus amor vitz prefentis,

defperatio affe-

queéndz beatitudinis, ftultitia, turpiloquium

miny

flrtur

Ícurrilitas. l. cc, q.2.

3. Remedia (ünt confideratio damnorum & in-

Gravir

honeftatis, otii fuga, vitatio familiaritatis

ii

cum mulieribus , cuftodia fenfuum, humi-

pun at

liatio & mortificatio fpiritüs, oratio jugis,

li,

1 06.:3..3.

1

T

4. Adduntur ex Medicis alia remedia natura-

lia. l. cc, q. 3.

LE

In'z)idia. '

gein d

j. lnvidia eft inordinata triftitia de bono alie-

lum

no. l.cc. S. j. q. r.

Qu Dj

2. Non eft peccatum invidiz, fi quis referen-

rf

do füa omnia ad Deum triftetur de bóno

ü lr

alterius, quatenus exinde ti

'

metur malum fi-

bi vel füis, l. cc, $. 4. q. 4.

-

&ünin

1 lg

3. Peccant tamen mortaliter , qui habitualiter

od |

triftantur de co, quod divina providentia

TT

etam malis dividat bona, vel qui habitua-

Al (

liter triftantur de eo , quod alii fibi equem-

t

tur, l. cc. q. 4.

4 Fi-

Wi

M

9 ( 8Be

Y

j

4. Filiz invidiz: funt odium alterius, cul invie

i

detur , fufurratio ,

detradio, exultatio ia

adveríis proximi , afflidiio in ejus profperis,

quz fünt ex fuo genere peccata mortalia, l.

Y

X

CC. q. 6. 9. 1 T.

. Non funt capaces abfolutionis, qui fovent

grave odium; cujus (ignum eft ,. (i quis re-

YT

cufet acceptare zquas conditiones, velre-

Mij

cufet arbitros &c. l.cc. q. 7.

1

, Non eít peccatum , quando pet oblocutio-

lts

nem injufta ac nociva aliorum amicitia dif-

,

folvitur. l. cc. q. 1.

lm

) M

7. Graviora fufurrationum genera funt, fi

alienentur animi conjugum inter fe; princi-

Yng, i

pum aut füperiorum à perfonis Reipublice,

(2 f

Ecclefiz, 'vel communitati valde utilibus,

l..cc. q. 12.

Yi t

A

Gula &6 Ebrietas.

1. Malitia hujus vitii confiftit in tribus, nem«

pein deordinatione rationis, in perditione

yi

bonorum, in appetitüs inclinatione ad pec-

cata huic vitio annexa. l. cc. $.6.q. 4. -

IT

,,,,,

"

i

1. Exceffusnotabilis in efculentis vel poculen«

A

M

tis, fi pertingat ad mediam partem aureí,

m

"

etiam in divite eft peccatum mortale ; immo

in habente familiam pauperem, ad con(ti-

uth

tuendum peccatum mortale füfficit octava

"

pars aurei, Cenfetur autem ille exceffus effa

AT,

[

M

notabilis & evidens, fi jarn manifefté trans«

Ti

cendat aggravatione praedi&dta materiam jam

certà fufficientem pro peccato veniali, l.cc,

q.f.

3. Perg

[

x3 0 Be

vt

3. Perinde eft, (ive ille exceffus fiat imuluno

(

a&tu, five per plures (azceffivé aGtus. 1. cc

:

qy

N

VM

T

4. Eft peccatum . mortafe, fe inebriare usque

ad privationem ufüs rationis, vel usque ad

Mdl

vomitum; etfi non concurrat periculum

pontt

particulare alterius mali.xl. 66.q. .

Quj

$. Ebriofo , nifi fe emendet , dehet à parocho

( lii

nday d

denegari communio Pafchalis. l. cc. q. 7.

CCI ql 8- ,

6, Peccant mortaliter, qui alios invitant ad

zquales hauftus, vel €os per iteratas invi-

: Ditot d

Tonoris.

tationes exponunt periculo inebriationis. 1.

cc. q. 8.

vi n

7. Comedere vel bibere usque ad fatieratem

L Dd

fr

ob folam volupratem. eft peccatum, 1, cc,

q. 9.

p

f

$. Filie Gule fant inepta letitia, fcurrilitas,

immunditia, multiloquium; hebetudo men-

v den

Qatioem

tis, lf CC q. 10.

j neli

Ira.

edoum s

1. lra eft vehemens commotio animi ad pro-

RTWT

pulfandum malum occurrens. 1. cc. $. 7. q. 1.

fim dl

2. Quando conítituit hominem in probabili

periculo prorumpendi in grave peccatum ,

v.g. blafphemiami , rixam ; contumeliam &c.

! Atl d

eft peccatum mortale. 1..c,q. 2

Pt

3. Ira cum appetitu gravis vindictz ob imper-

fectionem actus poteft. effe pcccatum ve-

Ts i

niale , & quando tendit ad vinriictam juftam,

"r

V. B- ad correGtionem delinquentis, vel aliq-

rum

r

L

;

ïHUE Eg[ :

l»'»)eä'(o)äze,

rum incolumitátem , caret orni peccato. l.

i 1

6c. q^ 3. GC 9.

:]

Mhn h

4. 9&pe per iram peccafur

«

etiam ex Zelo.1. cc.I

"OROR

6.

l)) VFI u

f. Melius eft, omnino non irafci, quàm fe ex-

1 ]

[

M

ponere periculo excefiüs, nifi ad irafcen«

dum urgeat lex charitatis. L etoq. 9.

N

A

6, Filig irz funt rixa, tumor mentis, contus

M

melia, clamor, indignatio, blafphemia. J

[

cc. q. 8. 9. 10. &c, -

Yi

7. Datur obligatio reftituendi pro diminutione

T

honoris caufata ex contumelia, convitio,

vel injuria. l. cc. q. 12.

"Tl

$. Poteít clamorofitas vel indignatio

ïefï"c öbc'-

AH

catum mortale, quando videlicet concurric

probabile periculum prorumpendi in grave

peccatum , vel quando a&u tendit ad gra-

i, b

tesw

vem alterius contriftationem, aut damnifi-

cationem. l. cc. q. 13. 14.

9. Remedia irz funt frequens reprzefentatio-

cafüum adverforum quz poífunt accidere;

& in actuali adverfitate rememoratio proprio«

goardt

9f

"

sl

rum defectuum ac peccatorum. l. cc. q, 15

4

3

h3

l

Acedia-

m

g*

1, Acedia eft pigritia allaborandi .ad majus

at

augmentum divinz gloriz & profe&um vir-

(

tutum juxta vires,talentorum.], cc. $. 8. q. 1.

od

d

2. Ejus malitia confiftit ia duobus, nempe in

tepore gràvicharitatis , & in gravi neglectu,

d m*h&æh I]Hïï

EE

talentorum. l, cc. q. 3.

g V

| 3. Filie

9)63(0)53(9

3. filix Acediz funt malitia confiftens in dl«

tént

diofa impugnatione bonorum fpiritualium ;

aliog

vancor feu indignatio contra eos, qui fpiri-

j bt

tualia bona promovent , fullausmitas ad

natit

aggredienda ardua, de/peretio, íeuzbjectio

tl

omnis curz pro obtinenda falute, torpór

! Noií

Circà "exaGami preceptorum obfervantiam;

evagatio tiléntis ad vanas oble&tationes loco

t5 4

fur a

fpiritualium, l. cc. q. $. 6. 7. &c,

infi|

4. Indicia acedie graviter peccaminofi funt ,

:

J

fi quis longo tempore omittat corifüetá fa-

p

Íutis media, fi quis ad. Euchariftiam tantüm

(rineq

g

femel accedit, fi quis pet integros men(es

tempus otiosé tranfigat, fi quis Jufté corris

f Nnol

gentes averfetur, fi quis officia ardua valde

üüïlis, q

meritoria à Superioribus oblata amore come

To p

moditatum refpuat. l, cc. q. 10.

ff à

LO

Supärbid,

)

Vide. Septem vitía Capitalia,

N

glliq

Snþrmtia.l

Q Qu

gn

??Je. fnvidia.

Hsb

Sigillum. Confeffionis,

(hiei,

p :

1. Sigillum confeffionis eft obligatio, peécata

confitentium nec revelandi , nec eorum no«

ts k

Mi ty

titiá anquam. utendi in gravamen poeniten-

t

tium fine illorum coníentu. /z Zr. de penit.

: Exph'cam

Difp. :1.44.

fs

poani-*

A. Ea notitiá uti non licet m gravamen

tentig

Wi

j

L ECE

mnüüeuï:f

tentis fine ejus confeníu etiamfíi pcenitenti

] fpïäü;ä

Iemvf'.f

alioquin immineat majus malum, l. cc. qq. 3.

EW& »

3. Ea eriam uti non licet Superiori ad guber-

! h

nationem exteroam fine confenfu pceniten-

k

tis, l, cc. qq. 4.

Ál

ffbrüf [

4. Non füffi-it confenfus pcenitentis prefump-

i

]

ian'ona:.;,

tus, aut tacitus vel implicitus, fed requiri-

tur confenfüs /fego aut. verbo mamifejid ex«

preffus. V. cc.qq. $. 6.7.

Wl

f. Veterum Theologorum doCtrina huic do-

hr

Vrp

' €trinz quoad fübftantiam non repugnat, 1. cc.

(

qq. 8«

;

mnrgr

!

lj

j

d

6, Non obligatur Confeffarius Sigillo Confef-

dub

fionis, quando pcenitens non acceílit ani«

IAOR Q

mo poenitendi, obligatur tamen, quando

L

L

acceífit animo poenitendi

5

fed non recipit

eonditiones prius non przvifas. l. cc. qq

i

1

9

», Non datur parvitas materiz in fractione fi»

gilli neque quoad revelationem peccati , ne«

À

que quoad ufüm notitie facramentalis. I, cc,

q(l. i bï

j

8. Sub figillo confeffionis veniunt, r) Peccata

confeffa. 2) Pcenitentia injun&ta , przfertira

'"fjþüml.

gravior. 3) Peccata publica quoad fubftan-

tiam , fed non quoad modum. 4) Circum.

| Obhglm:'yä

Hdl j K g

ftantim connexe cum peccato. j) virtutes

& revelationes, inquantum proponuntut

gm

" 7

"Y l

II'-

—

ad explicandum peccatum.

6) peccatà, de

quibus Confeffarius dubitat, an illa f.iat ex

confeffione. 7) Eà, que à poenitente exi-

i gmwwï

ftimage

Index gen

8)5-2 ) £e

ftimantur effe peccata , quamvis talia non

&i

fint, 8) Peccata complicis, l. cc. qq. 11..-

telt

9. Defe&tus naturales omnibus noti non funt

p'ænit

materia Sigilli, Defe&us tamen mentales ;

£05

l

fi non fint omnibus certó noti, funt mate-

ria Sigilli. l.cc. qq. 12.

f

Tdtu

. De peccato complicis licet quidem uti no-

Ü

j4

ïO

titia ex licentia exprefía poenitentis, fed ea

l

s

licentia à peenitente non elt requirenda, ni-

j

fi fit neceffaria ad praecavendam plurium fe-

Gd

du&ionem, vel ad avertendum gravefcan-

(Am

dalum , atque id fieri poífit fine gravi pra-

Áiti

judicio aut periculo poenitentis , ac infuper

fitin

fperetur fructus, l.cc. qq. 13.

lm j

11. Confeffarius interrogatus de Peccato poc«

ciblei

" nitentis debet refpondere , de hac re nec

licitüm effe interrogare nec re(þond'"ere.,l.

i

cc. qq. 14.

ii

12. Accedenti in Pafclate animo pocnitendi

ydnd

-danda eft Scheda Confeífionis, licet non fit

hr

abfolutus, l. cc. qq. 1.

À anhi

13. Sigillo obligantur. 1) Interpretes.

«

| 2) (iuï

[ f

audi&runt aliquid ex confeflione.

3) Qui

D7

confilii causà fuüerunt interrogati de auditis

totgl

ex confeffione. 4) Qui legerunt íchedam

P

paratam pro confeffione.

j) Laicus eXci-

aj

piens confeffiones füb fchemate- Confeffarii,

dmona

6) Superior, ad quem defertur cafüs refer-

?

d f

vatus. l. cc. qq. 16.

(14, Quando Confeffarius, commifit defectam

;"qwfs.[)

timp j

in confeffione ; fi hic non cedatin damnum

.þ,

Füln

f

fpirituale posnitentis, - non F'iatur obligati

eum

"g

MON:

Wm[

Wh

eum emendandi extra confe(fiotiem j fi aütem.

W

cedat in damnum fpirituale vel tempbm!e

[l h

an

poenitentis aut tertii, rogandus elt poeni

tens, ut Íi fieri poffit, veniat caufa negorii

]) (m».

&c, $i autem defectus verfetur.citcà necef-

faria ad falutem, & urpeat periculum vitaé,

t .

D

miáturanda eít correctio dcfc&us. l cc.

il

HU,I

qq 17.

lil

I

1j. Poena fra&tonis Slgxll: eít depof' tio.à Sa-

Mi

M

cerdouo.l cc. gg. 18.

EO

16, À graw culpa & pæna poteft quxs exoues

if m

IUS, [

Áari,, 1mó Ob imperfectionemm Feu indelibes

ET

.rationem aGs.

adó Ob errorem probabi-

lem j jutis vel fa&i.. 3tib. Ob dictamen invin*

sz![

cibile de parvitate matetis. l €o qq i9,

TT

(j

"

ónaonia.

ï- Slmoma eft, itudiofa voluntäs emendt aut

u

vendendi rem [fpiritaalem pro temporah,

Vi

. Jà. Ty. de Deeal, part. 1, Difp. 2« $. 9/qg. 1. —

.., Qnando res.emftà aut vendita e(t inttin»

W

fece fpmtuahs, committitur 'Simonia 7urzs

ny

diviti &

? gatuvalis.

Quando aütem 1lla res

mw l

non eít. intrinfece Fpmtuahs, fed tantüm rei

WW*

fpmtuah annexa; tantüm -cormfittitur Si.

5) [JMx

monia Jurás Ecclef àffici..l. cc. qq 2-3«4«

nie u

3., Sirmonia, zzeztalis eft datio: rei tempotalis

li

pro fpixicuali fub padto folum tacitoy! w.ig.

; fiiquis Patrono pluribus annís gratis" fervic

ii t

'animo illum obligandi ád.- confereridanr Bee

lii

.,Beficiim;, etíi hocnon déducatür mpa&ume*

Ts

l. ce gq. f.

i

Bbz

4« S&s

V MON .

4. Simonia Cozventionalis eft patio expreffa

H

'» dandi tempcrale pro Spirituali, etf; pactum

-; necdum fit completum utrinque 1. cc.

qq. 6.

p

Utrinque completo pacto dicitur Si

j M

mqnia

realis. l. qq. 7

uring

, Qu

$. Simonia Cozfideztzalis eft padio tacita vel

exprefía, qua obligatur beneficiarius à con-

fpinii

ferente vel cedente beneficium ad pen-

pænasl

fionem, regreffum, acceffum , ingreffum,

r m

vel ad aliud onus extraneum beneficio. l.

li p

Cc. qq. 6.

noni j

6. Per regreffum intelligitur nova aditio be-

T

neficii in cafu, quo alter illo cefferit con-

1 P

tradtu vel morte, Quando prior beneficia-

f $g

teem

rius necdum poffedit beneficium. eo tempo-

re quo illud alteri ceffit, dicitur fibi refer-

tir

vare zzere[fums (i vefervet fibi ejus aditio-

liney;

nem pro cafü, quo alter eo cefferit. l. cc.

tunite

qq. 8

fitom

7: Pretium Simoniacum eft triplex , nempe à

wnj,?

manu, Íeu pecunia; à//zgua, feu intercef-

Wa

fiones, & ab olfequio , feu fervitium. 1. cc.

At

' qq- 9. 10 1 1. 12,

proadny

dinin(

$. Pecunia non cenfetur dari per modum pre-

tii. 1) Quando eft refpe&tive exigua, itaut

t j

accipiens non cenfeatur propterea obligatus

4 N]

2) Quando aliunde notum eft, eam dari

lt

per modum eleemofinz. .3) Quando taxa-

tio non fundatur in pa&tione,

Ws ) [E'

fed iq lcjge

Nte lh'pe.

vel confuetudine. l, cc. qq. 13.

fidta

9. Simonia - zzez£a/is nullo figno. externo ex-

^i

preffa eft quidem rea coram Deo theologicé

ie

T nj |

i

' 4

Pl&o D

«t$ (o) 53«-

j (

ub

WIQ

fed mon ple&itur lege Canonica. l. ce,

0 qq. 14.

A

10. Ad hoc, ut fit Simonia ez//s, debet effe

utrinque completa, l. cc. qq. 15.

(

11. Qui fidé promittit rem temporalem pro

"

fpirituali, peccat quidem, fed non incurrit

LT

poenas Ecclefiafticas, l. cc. qq. 16,

y

Wa

12. In Simonia juris naturalis & divini non

iM

datur parvitas materiz , datur tamen in Si-

monia juris Ecclefiaftici. l, cc. qq. 17.

hd

T.5

13. Ad Simoniam juris Ecclefiaítici pertinent.

1m0, Permutatio beneficiorum fine confen-

Ti h

fü Superioris. 2dó. Refignatio beneficiicum

10 i

refervatione penfionis fine confenfu Supe-

t Dd

t ul

rioris, 3tió. Venditio beneficii quoad emo-

lumenta temporalia, 4tó. Acceptio rei pro

ml

examine. ftó. Venditio officiorum Ecclefia-

fticorum v, g. Sacriftz , Cantoris, Oeco-

nomi, Przpofiti &c. 6tó, Datio pecuniz,

r

, m

ut accipiens fuadeat in dantis favorem col-

ia

lationem beneficii. 7mó. Exactio pecünie

pro admiffione ad profeffionem. Immo in Or-

dinibus Clericalibus talis exactio effet Simo-

du

d

nia jurís naturalis & divini, l. cc. qq. 18.

u dy

14. Non licet aliquid accipere pro adminiftra-

p d, at

tione Sacramentorum ritulo laboris aut fa-

voris, fed tantüm ea occafione licet acci-

3) (þa j

pere ftipendium füftentationis taxatum à le-

l]-

ge vel confuüetudine, l. cc. qq. 19.. '

1jf. Animus Simoniacus eatenus colligitur, fi

]

yp (

d

ii

quis nolit prius adminiítrare Sacramenta vel

alia offi.ia Ecclefiaftica, nifi prius folverit

ta-

Bb 3

*

»$ (5 B

m'onaü

tsxam, 2)í| quis pacifzatur de quantitate

[hnas,

folutionis diverfà à taxa conftituta per le:

j o

gem vel confüetudinem,

7

l

« €C. qq. 20

atb

16. Simonià eft, (i res:benedidiz vendantur

| &

cariüs ratione benedictionis, 2dó. Simonia«

cum etiam efl, inílituere negotiationem

y, Ui

jia PW

citca res benedi&tas. — 3tió, Non eft tamen

Simoniacum; íi res benedicte 27 cafuü pav-

pfimm

muonac

ticulari absque segotiatiose vendantur com-

putato folo pfetio materiz. L. ec qq.21.

gint

idui

17. Simoniacum etiam eít, res confecratas

'vel benedidlas vendere ad ufüs profanos,

l,v

t Vet

quamvis computetur folà materia, l. cc.

P

qqqu;.

amd

1 m

18. Simoniacum eft vchdgre'fepqïturam vel

]us fepulture. Licet tamen benefactori ex

pri.

3 Jimmn

- gratituding etiam fub promiflo affignare lo-

cum honoratiorem in coometerio vel Eccle-

n i

: fia, ], €c. qg, 22.

x v

19. Simoniacum etiam eít, preter taxam

Titrà

confuetam pacifci de exequiis, Anniverfas

li p

riis, officiis defundiorum, & aliis preci-

Áj

: bus. Licet tamen pro iis offerre przter ta-

m

l Irgn.

xam Clericis, & his licet fe obligare ex gra*

titudine, etiam cum promiífo, dummodo

lt fi

9

non detur tanquam pretium laboris. , cc.

7

]

BO UESE

Ó Etiam]

20. P'ro ingreffa in religionem non licet pa-

lr

cifci pro certa. (üumma, tanquam conditione

m v

« vel pretio. . Si tamen monalterium habent

h. Simünf;

g'editgs infufficientes, licebit pacifci de faften-

Id

. tatione füpernumerarim perfonz. — Quod fi

inona

f ]) (

: a»&ä (0) ää(e

If

" monalterium nibilominus non alat plures per-

T t

fonas , patebit fraus Simoniaca. Licebit ettam

p

jín concurfu plurium Candidatorum czteris

U

paribus preferre benefactorem ultroneum.

(j 5

l. cc. qq. 24-

?

d

21. Univerfim Simoniacum e

ft, aliquïd exigä—

r [

re pro labore inttinfeco ipíi a&tui, aut pro-

L

prio muneri Clericali.

Non eft tamen Si-

"w

WU C

moniacum, fi aliquid exigatur pro labore,

D

qui nec eft intrinfecus , feu per fe annexus,

?

n

N

a&dui Clericali, nec proprio officio Clerica-

j

(

li, v. g. parochiali, l. cc,qq. 25.-

HP

T

22. Vendere fcientias Theologicas, Simonia

;

cum eft, l, cc. qq. 26.

Ti |

23. Simoniacum etiam eft, Concionari pro

Yi

pretio. l.cc. qq. 27,

É

24. Simoniacum eft, emere aut vendere an-

j

Y

's

l

nexa rei fpirituali, idque (ine ullo difcrimi-

ne, five (int annexa aztecedenter , ' prout

materia facrarum veítium, five cozcomitaun-

m W

i

ilv

ier, prout labor concomitans , five coz-

un

féquenter ,. prout reditus beneficii, 1.x6,

m

qq. z8.

2f. Etiam

beneficia fimplicia nccdum' fzcula-

I

rifata funt invendibilia jure. divino. l-cc.

T

»

IN

!]

qq. 29.

26. Etiam penfiones

Clericales no;;duim fzecu-

u h

".

"n

larifatze fine Simonia vendi non poffunt. ad

N

i

!

totam vitam penfionarii. l, €c. qq. 30- 31.

E

iM

qw[n M

i hi

27. Simoniacum etiam eft emere aut vende-

il

tn

|

re przflimonia. 2) Commendas Ecelefiafti-

cas. 3) Coadjutorias cum jure füccelfionis,

W

h

W

Bb 4

4)Ca-

2

C MON

fet

4) Capellanias, et(í necdum fint erects au.

thoritate Epifcopi. l. cc. qq. 32.

quahs

d

28. Non eíttamen Simoniacum emere aut ven-

dere PrzfeCturass Hofpitalium non . erecta-

f Pern

l

authoritate Epifcopi, L. cc. qq.3.

Patto

29. Quando alienantur bona immobilia haben-

]UHS |

Es

j

tia annexum jus Patronatus, non poteft ra-

tione hujus dari vel exigi auctius pretium. 1

*

qu [

CC. qq- 33-

T

j

J o

30. Patronus non poteft prefentato imponere

onus temporale, per (e non annexum be-

J

neficio vi primzvz refervationis vel autho-

nnS

ritate Ecclefiz. l. cc. qq. 33. n. 3.

nation

m

31. Jus perfonale ant familiare Patronat(üs non

poteft alienari ad extraneos fine authoritate

j O

Ecclefiz.1.cc.q9. 33.n. 4.. Nec etiam ad ex-

0ndt

traneos tranfit, quamvis transeunte domi-

üte f

nio bonorum. l. cc. qq. 33. n. j.

poa

32. Permutatio beneficiorum ,

tj |

(i fiat privata

authoritate,

et Simonia Juris Ecclefiaftici

. as

fi infüper fiat

cum detrimento fpirituali ali-

Obrne

TUl

cujus communitatis, eft juris divini, l cc.

: qq. 34-

*

WHI, l.j

diortr

33. Simoniaca eft ]urilsc Ecclefiaftici permuta-

tmpgs|

tio beneficiorum cum penfionis aut. com-

nnle

mendz laicalis refzrvatione ,

fi privata au-

thoritate fiat , aut (i fiat cu

m aflenfu fub

d

Onere extraneo tem

porali non permiffo de

b Ori

jure vel confüetudi

i rufpt

ne. l. cc. qq. 34. n. 3. 4.

34 Permutatio rei fp

iritualis pro fpirituali non

W

mgion

"t mOpigca. l. cc,

qq. 34. n. 6.

ld

3 )fchr-

l

»£$ '(o) äaü

E

À

35. Permutatio pura beneficiorum, licet inz-

qualis valoris, fi fiat coram Epifcopo, non

eft Simoniaca. l. cc. qq. 34. n. 5.

ïnoug

A

. $6. Permutatio Decimarum Laicalium pro Jure

Patronatüs eft Simoniaca, nifi fiat translatio

LUM

l

-

jurtis Patronatus in. perfonas Ecclefiaíticas

Is

u

accedente confenfu Papz vel Epifcopi , id-

ts

que concurrépte cauía concerne:.te bonum

[

univerfalis Ecclefiz , fi decitmae transferantur

]m IE."'W

.....

in manus Laicas. l. ec. qq. 34. n. 7.

n

37. Qu«x diQa funt de permutatione beneficio-

!j

N

[

rum Simonizca, eciam locum habent deR efig-

j

naticne, nifi-quod ea fieri non poffiot in favo-

Ht

rem tertii fine authoritate Papz. l. cc.qq. 35

V d

38. Omnis trahsactio litigantium cum alterius

TU

onere eft Simoniaca fi fiat privata authori-

A: d

tate. Jure tamen jam aquifito fi fiat redem-

ptio ab injufta vexatione, ea non eft Simo-

L s

niaca. l. cc. qq. 36.

Qu

39. Pcenz in Simoniacos latz recenfentur. Sic

t

obtinentes Simoniacé beneficium excom-

municantur , & collatio beneficiorum eft

f d

nulla, incurritur privatio beneficiorum etiam

aliorum , & inhabilitas ad obtinenda , &

d

[

omnes hz paenz , preter privationem alio-

xfoni

. rum beneficiorum incurruntur fine fententia

jl

declaratoría criminis, l. cc. qq. 37.

qié

40. Ordinantes Simoniacé excommunicantur

v u

& fufpenduntur ipfo facto, uti etiam ardi-

u

nati; uti etiam recipientes Simoniacé in

Religionem. l. cc. qq. 37.

ii

41. Pre:ium Simoniacumreftituendum eftetiam

[.0.60 j

Bb ;

(

3

ante

Á

a o B&e

ante fententiam ; & ea reftitutioy faltemim.

i ygflln

pleta conditione, facienda eft

«di

l, cc. qq« 38.

ipü Ecclefiz,

p [

2 Circa Excommunicationes , füfpenfiones ,

j N

& inhabilitates Simoniacorum difp

enfare po-

feali

teft fol

us Papa. Ab Excommunicatione oc-

cibr

culta tamen & fufpenfione triennali difpen-

( d

fare,poteft Epifcopus. l, cc, qq. 39.

qphy

43. Adincurrendas has poconas füflicit & requi-

;

ritur , ut Simonia fit utrinque faitem inchoa-

jet

tivé- completa. ], cc, qq. 37.

x Tene

34. Simoniacé accipiens beneficium fimplex

düdo

- poteft illud de novo accipere fa&ta refigna-

fito|

tione, non veró curatum & fi fuerit cons-

cius Simoniz, nc

f C

quidem in fecunda vaca.

- dipo

tura. l. cc. qq. 59.

TUntdt

docietatis Contratius,

t

41. Si periculum lucri vel damni imponitur So.

Mi

ciis, non eft contractus Societatis fed mu

"

tui,

zn Tvact, de Contrall. f. 1 3. q. 3.

1 Mfert

2. Finita Societate non tantüm lucrum, fed

J

etiam fors in proportione collate pecuniz

lts

& operz dividenda ell. l. cc. q. 4.

tind]

3. In Societate circa pecora feorfim afítiman-

3 C

dum eft pretium pecorum, pretium Operz,

fractd

fCt

& pretium affecurationis

oj

LT

pro quovis indi-

viduo pecorum, l. cc; q. $

h]

j

4 Obligatur quivis fociorum alteri . 1mó ad

- przftandam culpam latam ex damno. adó

ipotch

T

Ad refündendas expenías in mercibus adve-

[

:

jl

hendis; cuftodiendis, redimendís. 3uó Ad

WP |

m

.. refun«-

]

"z

iol [lL»-

IELJ

yefundendas expenfas itineris extraordinai ii

vel aliàs extraordinarias, 4tó Dare mutut um

fufp

j

^ pro confervatione mercium &c. l.cc.q.7. ^

Ülv

$. Nontamen tenetur concurrere focio ad v« ata

^

realia emiffa ab uno Sociorum pro boto : fo-

Ti

WA

ciorum, l. cc. q. 7-

6; Socio competit jus competentiz , nifi ege rit

j

dolo , debet tamen fe obligate ad fatisfacic 'n-

w&lw

dum, íi ad pinguiorem fortunam vener it.

"RA

]q CC, qo 7-.

"

'Tenetur Socias fatisfacere fociis non d 'e-

m

«

llv

du&ló ere alieno: füiS[glii,s, creditoribus d €-

"^bito. l. €c. q. 7.

Lj

!

fis percunfe' ICoia

O0 n

8. Ceffat contra&us Societa

f.

elap'

o tempore, morte unius fociorum, r e-

nuntiatione unius focii , publicatio

ne vel cc (f.

j

fione bonorum unius ex fociis. l. cc. q, 8.

r

&ollicitatio in Confe[fionali ad turpi. t.

Qd

4

; Affertuj Bulla Gregorii XF. & Benedié ii

r

( 4

.

XI/, & promulgatio utriusque Bulle.in

u

Dicccefi Auguftana , de obligatione denur i

tiandi Ordioario Confeffarios follicitantc.is

1

Mp i

"in Confe(fionali vel occafione Confeffioni s

rzcedentis aut fubíequentis ad turpia.. 7 &

güzt

"Fvatl. de Penit. Difp. 10. 49« 1« 2« 3

"

"T

2. Hs Bullz obligant in toto orbe etiam fin'&

;1 d r

apprcbatione particulari Ordinariorum. lk

g n

CC; qq' 40.

d

3. Per peccata inbonefia && turpia intelligua «

UrA

n 3:;

D

;uF Qmnes actus gxxemi' vel ex fua nat

V&

5$ ( f3e

f

vel ex nota difpofitione complicis vel ex in-

tdi

tentione operantis manifeítata inductivi ad

fut

vehementem commotionem fpirituum geni-

(

talium ex parte unius complicis. l, cc.

qq. j«

u

Huc etiam, faltem practicé ,

referenda funt

Qetü

etiam colloquia obíccena Gic indu&tiva. 1. cc,

qq. 6. Huc etiam referendi fünt aGus ex-

üuh'g»

M

terni (ic inductivi ad dele&tationem morofam

0050

v. g. in perfonis aliàs non difpofitis ad pollu-

tionem vel commotionem (

&nfi

pirituum geni-

g

talium. l. cc. qq. 7.

v O

4. Enumerantur varii modi, quibus follicita-

tiotdn

tio cenfetur Zuediaté fieri

ante confefftonem,

L te.qq. 8..

vl O

it, Ind

$, Enumerantur modi, quibus follici/tätïocen-

Quf

fetur fieri in confeffi

one vel in confeffionali,

I|cc. gq. 9.

atl

b &

6. Enumerantur modi, quibus follicitatio cen-

Md

fetur fieri poft confeffionem. 1. cc. qq..10,

du

?. Denuntiare follicitantem tenetur

i g

fona follicitata.

1mó per-

2dó Et fi hezc non denun-

h. Ten

tiet, tenetur illurn denun

tiare, qui hoc à

denun

à perfona follicitata audivi

t. l. cc. qq. 1r,

0n j

8. Si Ordinarius fit in vicinia » perfona follici-

Qhen.

tata tenetur follicitantem períonaliter de-

1 n

nuntiare. Si diftet, tenetur eum denuntiare

A

per Epiftolam adícripto füo & follicitantis

nomine. Epiftola autem

ftgoi

poteft.fcribi vel per

Wnrgr

Decanum Ruralem,

vel per Confeffarium,

vel alium. virum pr

udentem.

Ordinarius

m

refcribet alicui virj Ecclefia(tico ,' in cujus

nnntiare,

Wt

prudentia confidit, ut excipiat teftimonium

[

perío-

9 ( Be

L

li,

perfonz follicitatz füb )uramento. & tale

1 mdnm

teftimonium juratum cum notitia de hone-

[

J

ftate ac fide perfonz denuntiantis transmlttac

il

Ordinario. l. cc. qq. 12; '

t

9. Effc&tus talis denuntiationis eft , u fi perfona

li,

denuntians fit valde honePra

& denuptiatus

-

TPVUN

fit alioquin diffolutus, eufn faciat fufpedtum,

& prima vice paterné admonendum , & fi

WOM

A M

concurrant fucceffivé plures denuntiationes;

eum fub]lClat poenis in Bulla Statutis. l. cc.

Tj

] s

1o. Si folhcxtans fit Regularis, non eft denun-

1 f

IH !

tlf

: tiandus Superiori Regulari, fed Inquifitori;

vel Ordinario. l. cc. qq. 14.

ltht

11. In dubio, an follicitatio fit in genere pec-

cati mortalis inductivi ad turpia, non datur

iif

obligatio denuntiandi: fi veró hoc certum

fit, & dubium fit przcife, an illa follicitatio

0

offit dici contigiffe occafione confeflionis ,

M

eligendum efít, quod judicatur conformius

ad mentem Legislatoris.l. cc. qq. 15

m

u

12.. Tenetur períona follicitata follicitantem

LT

denuntiare etiamfi follicitanti confenferit ,

lCGc il

non tamen debet fateri füum; confenfum vel

perlou»æ

crimen., l. cc. qq. 16..

du

13, Affertur formula denuntiandi. l. cc, qq 16.

t

14. Si Ordinarius nolee acceptare Bullam

t

Gregorii X V. poffec in cafu parciculari de-

at

nuntiari Romam. 1. cc. qq. 17.

4

uf

1j. Perfona follicitata tenetur follicitantem de-

y (riputi

nuntiate, etiamíi hic fit ejus benefadtor ; &

ka] nd

Íperetur futurus ia poücrum. l. cc. qq. 184

vl

1 6' Tcne-

Fï ]

l

"

D NOM-

gt

16. Tenefur follicitantem deauntiate , etiamf

auiüt

(credat, eum jam effe emíendatum. l. cc.

je

[ qq. 1»96

facit etiam f&fpe&um de lx«

j Gax

17.. Sollicitatio

fünt 1

,.i-efi, ]. cc. qq. 20

i

d

juic

18 . Non excufat ab obligatione

"enuäciapdä

iSutt

verecundia, aut timor oriturz contra, fé

t

füfpicionis, etiam in.perfona nobili. adó

jf

Nec pratextus emendationis, ; 3tió. Neclap-

v

fus longi temporis. . 4tó. Nec titulus gratitu-

fais,

dinis, $. Nec periculum damni vel incorn-

tida

modi refpe&tivé levis; fed tantüm pericülum

tonfes

robabile gravis damni velinfamiz.. In hoC

(Quy

cafu follicitatio effet perfcribenda Ordinario

tecto nomine denuntiantis ,. & petenda di»

p

1

fpenfátio à denuntiando cum promptitudine

tamen parendi. l; cc. qq. 21.

f Ditti

deet,

IS)

. Sollicitantibus licet intentetur d

egradatio ,

,. nunquam tatnen

Dd

fuit exec.qzioqi ;mandgga.

frei t

&X ce. qq. 22«

*

VNl

- dolutio. -

Ptj

Afolutióne.

I,: '?4b«än£ur. duo modi fe liberandi-

mn'rrediu

: debiti - nempe beneficium competentiz j

D

:ceffio bonorum. 77 Zrad. de.CT(IJï«zzm&.« Jf«

"

? tht

1

[

H

C1

Tttog

i?—zBeneH

ium: comþe'tventiæwqgmg;.tï; þare

D*

ATT

tibus erga liberos & viciífim , fratribus ac

lt

1ororibus invicem , Patrono erga libertum;

Bs t

naarito & uxori invicem quoad reftitutionem

&jut;

dotis ; fociis bonorum , donanti ex donatis;

Wi

nítante

mulieri honeílz ; militi, focero co

*

d füm |

inatríe , *

s (o) fe

Muesï; ,,

matrimonio , Doctoribus ac Profefforibus

kmwl;

artium , redactis ad incitasinjuriá temporum.

ii

l c6q. 3 x 4.

Ü

$. Gaudentes beneficio competentis non pof-

fünt fibi rés clam íervare ante fententiam

tss

judicis. 1. cc.

*

A

4. Succeffor in Przlatura vel Beneficio non te«

]

netur folvere debita antecefforis contracta

d

in fumptus inutiles, aut etiam utiles (ine

confen(ü debito in rebus , ubi requiritur cone

J

fenfus. "Tenetur áutém folvere debita con-

tracta in fumptus uti

*

les, ubi non requiritur

confenfüs, 1. cc. q. 6.

iil

$. Qüi per errorem folvit certó indebitum;

oteft illad repetere , etiam clam, fi deficiat

*ompn'wn";a

1v probatione, l. cc. q. 7.

6, Datur obligatio, felvendi in fpecie ,. quod

débetur. ]. cc. q. 8.

Mi

i

i

7. Datur óbligatio folvendi in toneta umh ad

4

fines creditoris. l. cc, q. 9.

$. Non fatisfit, fi folvatur. procuratori y-fïrj:e

mandato, aüt uxori creditoris, aut -«credi«

torí creditoris ; aut Minorenni fine

P

ii

H

.Cu,r.ätor..c.-

Wï

]. e€c q. 16.

patunaiit dore,

C[UJ:

9. In folutione fpectato jure.

interno ante fententiam folvenda fünt 1mó

ial

n

bona aliena, v. g. dos, depofita. Dein 2dó

prius folvendum eft.creditoribus ; anterio-

n muþ

^

qiie

ribus, etiam ante. hypothecarios ac.ptiyf«

legiatos. Deig 3tió, folvendi fünt &gpo;he-;

hd

carii,

À

j do'fj

A r ER

; 0

1G. Ia foro Kexterno folvüntur 1

ln

fpäcïäq

st (o) f$e

fpecialiter privilegiati. adó Hypothecarii

tid

du

Ípecialiter privilegiati.' 3tió Hypothecarii

non fpecialiter privilegiati, 4tó Creditores

p Qu

chirographarii privilegiati, 5tó Chirogra.

diigi

pharii non privilegiati. l. cc. q. 12.

jit a

11. Specialiter privilegiati funt iij quibus de-

t j

betur aliquid ratione Judi ii Edicialis, In-

iom.

ventarii. 2dÓ Quibus debetur raiione fune-

j (otty

ralium. 3tió Quibus debetur ratione. phar-

(ebitot

macorum, 4tó Quibus debetur ratione mer-

Qilter

cedis. l. cc. q. 13.

qidum

12. Hypothecarii fpecialiter priviiegiati funt ii

cafet

debitot

1mO quibus res eft hypothecata in fpecie,

adó Fiícus. 4tió Uxor in dote. 4tó Mutu-

hi o

antes ad rem reficiendam, emendam in illa

re, jtó Hypothecarii per Inftrumentum, l.

cC. q. 14.

od

13. Chirographarii privilegiati funt, quï rem

m h

depofuerunt quz periit , qui folvit loco debi-

t od

toris intrandó in ejus locum , mutuantes ad

AmQr

firuendam navem ; refpublica gaudens privi-

fimale

-idegio fifci. 1. cc. q. 1.

odf

14. Creditor tenetur recipere folutionem per

Ühtdim

artes ex charitate ab egentibus, l, cc. q. 20.

hd

15. Debitor pro illo debito cenfetur folviífe,

iien

pro quo creditor illud verofimiliter acceptát-

^fet, .cc. q. 21.

D

x6é. Nifi fit przfixum tempus folutioni, poteít

Lt

differri, donec exigatur, l. cc. q. 3.

s dig

ü7. Debitum ex delicto debet folvi, ubi mo-

Ug

ratur creditor; Ex contractu gratuito debet

tj [«

" folvi; ubi contraCtus eft celebratus ; Ex con-

: muntas

tractu

LL

IT

æs—s () B

ugm

tractü utribque onerofo debet folvi; ubi res

ily

h

J

eft tradita, l. cc. q 23.

f(

18. Quando folutio pernt müdehtate bajuli ;

$

alicquin fidels , res in individuo debita pé-

rit creditori, fi autem fit in genere debita ;

l qi

perit debitori , ni(iipfe creditor mlferlt ba-

d] lil(

"'100( l

julum. 1. cc. qq. 24

tg. Compenfatione occulta nón licet uti , fi

ov

H

debitor poffic convenm convenienter judi-

ül'mm

cialiter.

Aliàs veró licets fi debitum fit li«

quidum, ac debitum ex juftitiay nec exinde

Ti

caufetur damnum tertio', aut aliud damnum

iT

!

debitori, ac precaveatur, né debitor fe ad«

fuy

l

huc obligatum exifliret. l. ec. q, 26.

AA ]

fs

11

Qþe;

1. Spes eft Jecura. ex/peGlatio futura. bestitu-

Ts

dinis. In Tract. de $pe €? Cbarzt. Difp. a. q

t

1; concluf 1.

t

à, Amor concupifcenti non eít con(titutivuti

ss

formale fpei, fed tantüm materiale. l. cc,

concluf; 2;

UA

3. Objectum niateriale Ípei primarium eft Deus;

D

fecucdariàm fünt media falutis & pro&mia

f i

accidentalia. l. cc. 22 Quaffiunculis qq. 1.

jl

4. Objectum formale fpei eft fidelitas diviná

in fervandis promiffis, l. cc. qq. 2

db ! j

f. Spes dicitur certa ac fecura éx parté Dei

m

auxiliantis ; nori ex parte hemmls xeppt«

rantis. l.-ce. qq. 3:

n

6; Voluütas eít fubjecturn fpeh l, c& dq: 4i

ii

GG

T

Judex gen.

7. Spess

s ( Be

9. Spes, in quantum eft virtus theologica,

v

ron extitit in Chrifto, extitit veró in illo ,

yit

' inquantum eft virtus moralis. l. cc. qq. .

fie

$. Non datur Spes in Beatis, l. cc, qq. 6.

m

f0f

9. Nemo poteft fperare alteri. beatitudinem

adu fpei, in quantum eft virtus theologica,

(, t

l- CC" qqc 70

. i

Jo. Homo tenetur elicere aCtum. formalem

"

| fpei univerfalis initio ufus rationis, in arti-

pula

culo mortis, & in füfceptione Sacramenti

af

, mortuorum, & in gravi tentatione; fed in

fone:

füfceptione Sacramenti vivorum vel in quo«

t Difn

vis a&u religionis fufficit actus fpei parti-

titi

cularisin actu exercito. l. cc. qq. 9.

acd

11. Non datur flatus habitualis, in quo homo

inpd

non amplius operatur ex motivo fpei, l. cc,

s ld

qq. 10.

titte fl

k g

áponfalia.

U

1. Que verba aut figna fafficiant ád exprimen-

10 N

dam promiffionem fponfalitiam, ex com-

icif

muni acceptione hominum pendet. Zvya.

1 Vil

- de matrim. ff. 1. g. 3.

-

UT

2. Ex verbis aut fignis dubiis in foro externo

H

non paícitur obligatio. l. cc, q. 3.

3. Obligatur tamen in foro interno , qui fub

W ity

verbis aut fignis dubiis habuit animum fe

obligandi. l. cc. q..3.

f Vg

4. Obligatur etiam tam in foro interno quàm

ln v

'CCI l

externo ad fatisfaciendum parti decepte,

qui licet non haberet animum fe obligandi

. [4' Hic t

verbis

u ^

li,

« o

*

verbis tamen aut fignis dubiis dolosé indu-

i

uCQIS»

..Xit perfonam fimplicem ad credendum ac

fidendum fimulatz promiflioni. l. cc, q. $.

wqq,[

$. Idem dicendum , fi ficté promifit matri-

Al

monium. l. cc. q. 4.

'[heOv

6. ldem dicendum, fi precisc per jocüm pro-

mifit matrimonium. l. cc. q, .

! Wm

7. Qui fida promifífione matrimonii induxit

DN !l [j

puellam ad fornicationem, ad nihil tenetur,

j Smw

ni(i fecuta fit damnificatio diftinécta ab amif-

dv

UA

fione virginitatis. l. cc. q. €.

lm"fh!h

8. Deflorator fine promiífione matrimonii ad

Hifpp

n

nihil tenetur , nifi puellam potu , vel nimiis

P

ac diuturnis blanditiis inebr

v

hgt

impulerit, l. cc. q. 7.

iatam in pecca;um

jl

9. In dubio, an corrupta fuerit virgo, pro virgi-

nitate ftat przfumptio, vifi contrarinm pro-

betur ex prefuümptionibus violentis. l, cc.

q- 7

m

10. Non valent fp

onfalia extorta metu injufté

i d

incuffo. l. cc, q. 3.

g J

/ïti(/me ho«

11. Valent fponíalia füb quavis cond

Ts

neíta ; etiam hag » fi Papa difpenfaverit. l. cc.

qo 9-

u

12, Non tamen valent fub conditione turpi

g

vel impoffibili, l. cc. q. 9.

k*

13. Valent fponfalia /z? z70do annexz obliga-

tionis , vel ad diem inchoandz obligationis.

p q

l. cc. q. 1.

j g

14, Hic modus promiffionis: IVullam ducam ,

g

Y

tfi tes habet vim fponfalium condicioba-

EE

torums

C NOMN- E

j N

torum; // aliquam ducam. ln promittente

m

tamen requiritur ad promiífionis valorem

animus deliberativus. l. cc. q. 11.

y, N

1f. Arrha fecuto matrimonio revertitur ad dan-

li

tem, ubi non viget confuetudo contraria,

f Y

Ad dantem etiam revertitur non fecuto ma«

[uji

trimonio, íi non fequatur abíque culpa dan-

teni

at

tis,. L c6sq- 12.

16. Si à fpon(alibus injufté refiliat dans arrham;

[tot

perdit arrham ; fi autem injufié refiliat ac-

D

cipiens arrham, tenetur eam reft

vdida

^

imere in

duplo. l. cc. q. 12.

furg

p

17. Sponfalitia largitas , feu munus fponfali-

tium, five fequatur matrimonium , fivenon

a

ii

fequatur ex culpa donantis, manet acci-

pienti. l. cc, q, 13.

t

hia t

18. Si non fequatur matrimonium abíque alte-

.rius culpa, vel ex culpa accipientis, revet-

diio,

dicim,

titur ad dantem. l. cc, q. 13.

19. Sponfalibus licité apponitur poena in refi«

3 0

lientem injufté. l. cc, q. 14.

Q0tam

40. Sponfàlia clandeftina funt quidem valida,

aliad

non tamen fünt licita, nifi habeatur prudens

5 m

motivum contrahendi clandeftiné.l. cc.q.15.

Qntjj,

a1. Sponfalia.cum hzretica perfona non funt

1 CCI qn

licita fine difpenfatione Papz vel Epifcopi.

f Tes

l.cc, q. 16. Sunt tamen valida. q. 17.

QU

21. Ut valeant fponfalia per procuratorem, te-

peit,

quiritur , ut procurator habeat fpeciale man-

j Mnn

datum, uthoc exequatur per fe ipíum , at«

DLT

que ut non fit revocatu'm. l. cc. q

cI8«

ncm) rE(

23. Non

4

x$ o fe

.

43. Non valent fponfalia contracta per tuto«

rem in prfentia pupilli tacentis.l. cc. q. 19.

l

24. Nec valent contracta à parentibus nomine

Tllülf'z»u

—filii aut filiz abfentis. ]. cc. q. 19.

) (

I

2f. Valent tamen contracta à parentibus no-

kfü!l',

m'ne filii, aut filiz prfentis ac tacentis, fal-

Q

l

| |

tem de jure pofitivo, nifi liberi probent reti-

nentiam feu füfpenfionem confensáüs interni.

t

].:cc.q. t9.

t

26. Sponfalia fine confenfü par;ntum inita funt

[

valida; non tamen licita, fi exinde timea-

tur gravis Contriftatio parentum ; immo fiea

tofri

gravis contriftatio parentum timeatur jufté

um r

perennatura etiam poft nuptias, funt etiam

ii

j

invalida. l. cc. q. 20.

|

27. Sponfàlia poffunt refcindi , quando fuerunc

d

!

inita fine confeníü parentum concurrente

üS, m

dubio , an illis non caufent notabile praju-

l

dicium. l, cc. q. 20.

m

28. Sponfalia non neceffarió debent contrahi

coram parocho & teftibus. l. cc. q. 22. nifi

illim Fh'fh '

aliud ftatuatur ab Epiícopo.

29. Sponfüs vel fponfa obligatur ad vitanda

um

d

omnia, quibus poffit violari promiffa fides.

|

l. ce, q. 23;

.

TT

3o. Tenetur etíam contrahere matrimonium ,

l

"TH

quamprimum illud altera pars rationabiliter

petit. L cc. q. 25.

L

k

31. Renuens im'plere fponfalia ex fo/a contu-

ii

uacia poteft compelli per excommunicatio.

"

nem; fed, ubi intervenit averfio difficulter

j gl

mobilis

u

€c3.

V MONM.

mobilis ac involuntaria

» non eft mera Contüs

forn

macia. l. cc. q. 24.

Jjex

« 82 Sporfália poffunt mutuo confenfü difïoivi

j B

: etiamíi füerinc

jurata aut confirmata per co«

u

pulam. l. cc,

$

q. 27. 38.

o

33. Qui extorg

uet à comparte confenfüm pro

tiní

diffo

lutione fponfalium non folüm peccat

Quj

mortaliter , fcd etiam tenetur ad reflitutio-

41

nem. l. cc. q. 29.

i H

34. Ligatus impedimento affinitatis ex copxil;a

(dth

OCculta cum confanguinea füs fponfx tene-

QUE

tur petere difpeníationem, fi compars in-

pirtis

*t pro executione fponfalium., l, cc. q. 3c.

Q

3;. Non licet fponfo füfcipere facros Ordines

i Nh

invitá fpon(á. l. cc. q«.31,

fat w

36. Spectato tamen tooderno jure licet fponfo

i, M

vel fponfz ingredi religionem invitá com-

Qtrttu]

parte. l. cc, q. 32,

tifty

37. Caufam refiliendi à fponfalibus przbet do-

10, l

us à coimmparte in contractu commiffus, fi

Wf

fuit cau/a zuot2va ineundi contractum, l, cc.

lts

q. 36.

K Cor

38. Similem caufam refiliendi prebet abfentia

Tanjfé

compartis tam diuturna , in qüam contrahens

ab initio verofimiliter non fuiffet confenfura.

TU Con

fs Qx

. CCQ qo ?89

It

39. Similem caufam refiliendi przbet fornicatio

fponfi vel fponfz fponfalibus füperveniens ;

non tamen antecedens , aut vi.extorta. ].

pitt j

CC. q.46.

4

Vürm

.

40. Si utraque pars poít fponfälia commifit

LUA

fornica-

9 &o) ,äzäa

mhw

fornicationem , dátur utrique parti jus refi-

liendi. l. cc. q. 41-

i

41. Etiam ta&tus obícoeni frequentati przbent

P

m h

caufam refiliendi, l, cc. 42.

41. Eandem prebet quzlibet notabilis muta-

tio fponfalibus foperveniens, ex qua flatus

ID s

conjugalis fit notabiliter onþrofus. L: CCiUR

1

43.

43. Hincetiam fimplex votu

'm nunquam peten«

hn

di-debitum poft fponfalia emiffum ,. vel pri-

D

mum ccgnitum fi cedat in gravamen com-

01

partis prebet comparti caufam refiliendi, I,

LLWW;

CC. q. 34«

44. Non daturcaufa refiliendi, fi alterutra pars

( OIL;

fiat notabiliter ditior, l, cc. q. 44.

lfs

4j. Ad licité refiliendum requiritur moralis

Tf

certitudo de exiftentia caufx , fufficit tamen

major probabilitas de fufficientia caufz, Im-

r

mó, Íi agatur de cauía precedente contra-

li

&um fponfalitium , füfficit majoraprobabi-

ts t

litas etiam de exiftentia caufz. l. cc. 46.

46. Contrahens fponíalia tenetur comparti

u

manifeftare occultum defe&tum, ex quo (ta-

m

tus conjugalis fit.notabiliter onerofüs; Et

ejus occultatio prebet juftam caufam refi-

f

liendi. l. cc. q. 37.

qdci

47. Refiliendi caufam etiam prebent lapfüs com-

T

partis in hzreíin, vel contradio illius no-

vorum fponfalium cum alia perfona, 1, cc.

p a

q- 34-

qu

ufa refiliendi, fi habensjus

43. Ceílat tamen ca

W

CQc4 .

f€fiu—

« ( B

refiliendi poft agnitionem eaufz admittat nos

n U!m(ï

vam copulam. l, cc, q. 35.

(

ii

$9. Ad d ffolvenda Íponfalia occulta n.oh eft

rim

opus auth.ritate Judicis; Ea tamen opus eft

ad diffolvenda íponfalia contracta coram

p

jn

( At

, FfOcho & teftibus. l. ec. q. 45.

$9. Diffotvuntur fp

onfalia ex parte innocentis

Tif

elapfo

pf

tempore finienda o,bliga,cionis fpon-

alitiz , fi culpá compartis impleta non fint.

t Ü

* CC q. 47. Alioquia folvuntur utrinque. l. cc«

lt

$1« Sponlalia ab impübere contracta folvuntar

j Ttul

adepta pubertate niü int

Y

ervenerit cgp.ul;a

fetor

fnip

carnalis, l. cc. 48.

1

TIOtUI]

j2. Pabertatem adeptus poteft contrahere nova

-

hbe

fponfalia cum forore prioris fponfz , quia

14

non contraxit im

pedimentum publjc.æ hone«

ftatis. l. cc.

q. 48.

. Oa

ml

—Vïde. Imiaedz'wwtzw;z pullice äonæati&

lg

)

. m

dubdiaconatus.

patin

D f

J« Voeatur Ordo facer ;

quia hominem per-«

petuó con(ecrat Deo..

Ja Tr. de Sacy. Qvd,

^ Y Mem

*13. q: 2

n pg

Ql j

3. Materia effentialis eít caläx vacuus cum pa«

tena vacua ; accid

rum. ], cc, q. a,

entalis eft liber Epiftola-

Al A

3. Ad füfcipiendum Subdiaconatum requiritur

annus xtatjs vigefimus primus . completus,

L

interftitium unjus anni, & titulus menfz,

Rnj n

| C6 3' g' äü

i

4-Mi'i

ij

4.'Minifter Ordiüarius eft Epiftopus, extra-

ordinarius etiam presbyter, l. cC, q. t t.

ulm '

f. An Subdiaconatus fit Sacramentum ac im-

La

primat characterem , difputari poteft. l, cc.

A

-

.

d; 13.

6. Attadtus phyficus inftrumentorum non eft

n

inftitutionis divinz ac circa illum di(penfari

iij

I

| poffet, l. cc, q, 14. 15.

g. Ordinatus per faltum incurrit fufp

4

enfïonemþ

]. cc,q-16,

t

:(ï; k»h::

8. Titulus beneficii habetur ex a&uali bene-

H

- ficio pacificé poffeffo , titulus patrimonii ba-

A XCH

betur ex aCtuali & pacifica pofleífione bo-

norum patrimonialium , titulus paupertatis

tlj

g

habetur ex profeffione religiofa. 1

Hiess q.yz.

lrl

I8e19 20.21. 22.

.. 9. Ordinati ex titulo patrimonii fi&to incur-

raat füfpenfionem perpetuam. l. cc, q.23.-

iM

1o. ldem dicendum de iis, qui promittunt, fe

patrimonium feu penfionem poft ordinatio-

nem ref(tituturos. l. cc. q.24.

h

y1. Idem dicendum de eo, qui promifit, fe

T

non petiturum portionem ab Ecclefia, ad

cujus titulum ordinatus eft. l. cc, q.25,

Wa2

Superior.

k

Vide. Abbas, Corre&io fraterna &c.

N

v

(

Superflitio.

n

]. Superflitio eft cultus indecens Deovel dos-

moni exhibitus. z 7r. de Deca/

E W-?

; p:rE. l, Difo

LK

354 q4 4«

Cc

;

j

2.84s

9)5*3 (o) äjþ

2. Superffitio cultus indeliti e(t cultus vero

v

&t

Deo exhibitus, fed inordinatus per. excef-

füm vel defe&um. 1. cc, qq. 3.

a

3. ln illis provinciis vel locis, übi celebran-

j

fert,

tur externa exercitia religionis , quin ur-

geantur interna & effentialia charitatis erga

fate|

Deum & proximum, reperitur folüm fer-

r

me materiale religionis, l. cc. qq. 3.

Dd

nudi

dufpenfio.

d

1. Sufpenfio eft poena , qua Clerico prohibe-

p

tur exercitium Ordinis, officii vel benefi-

l q

Cii. Iz Tr. de Sacr. Ord. $. 26, num. IIL, q.r,

t u

2. Datur AMedicimalis & Findicativa, Difcri-

)

men inter utramque eít, quod vindicativa

i, Non.

fit perpetua vel ad determinatum tempus,

tl

medicinalis autem durat.usque ad: emenda-

DEU

tionem ; illa non requirit monitionem prz-

t if

viam , fed ifta. 1. cc. q. 2.

3. Quando infligitur fufpenfio: indeterminaté,

A futy

ao

intelligitur totalis ,

quz privat omni ufu

poteítatis ordinis, officii, & beneficii. l.cc.

q. 4«

hf

4. Sub generali füfpenfione in Ecclefias, con-

ventus &c, non com

T dren

prehenduntur Epifcopi,

rips ii

l.cc. q. $.

hi

$. Sufpen(io improprié di&ta qua quis prohi-

g

)

betur afcendere ad fuperiores ordines incur-

ln tty

ritur etiam ob culpam Simoniz alienam, 1,

:

fs in

cc. q.6.

Pte

el : be-

6. Exerc/:ens adum Ordinjs, Offici, v

neficil

! Süïþm

- « ge

lh

m

neficii durante fufpenfione peccat mortaliter

& incurrit irregularitatem

eccg, 7

7, ln fufpenfione partiali füfpenfus tantüm à

Ubl hl

^ q

jurisdi&tione poteft celebrare, ordines con-

ferre , altaria confecrare, non tamen cón-

li

il

Bs

ferre beneficia nec Conf«ffarios approbare.

D

l. cc. q. 8.

n

$. Parochus fufpenfüs ab officio ; parochiali

poteft legere Miffam privatam. l.cc. q. g.

"w

"

9. Presbyter fufpenfus à celebratione Miffie

poteft przdicare & Sacramenta miniftrare,

dv

l.cc.qq.8

ial

if )

10. Suípeníus poteft recipere Sacramcnta. l.

cc. q. 9.

d d

1 æmp

1r, Non li. et audire Miffam fufpenfi ab ordx-

ne.l.cc.q. 10.

d'tmtyl

o

12. Incurritur perpetua fufpenfio à celebratio-

ne Miffz à follicitantibus in Confeflionali

lm

ad turpia, vel abutentibus facrificio Miffz

ad Sortilegia. /z Supplem. S. 14,

u t

lii

Su/ icio.

1. Sufpicio eft dubium cum füfpenfione omnis

t

in alterutram partem ;udlcu de prava alte-

UIL*D(

rius aCctione vel intentione. /z Zr. de Decal

Difp. 9. qq. 41.

2. Non omnis (ufpicio eft peccatum , fed tàn-

ls

xor&m

tüm temeraria feu imprudens ; immo Supe-

riores interdum peccant,

fi non habeant

y i.

prudentem fufpicionem. 1. cc. qq. 43.

j ïtl

3 Süfpicio temeraria, nifi longo tempore da«

K

E€ts

« ( $3

ret, veltranseat facile in actum externum

folet

oftl

graviter przjudiciofüm,per /e eft tantüm pec-

catum veniale,

Per accidens autem eft mor-

LA

tale, fi procedat ex paffione gràvis invidie

fiüt 1

fptiti

vel odii. l, cc. qq. 44.

Pide. Judicium temerarium, Detra&tio,

li f

jl

$Syfo«e.

itatj

Vi-e. Dominium in foffilia , fylvas &c.

f R

D

"emerarium judz'cz'um.»

1is dell

un d

V ide. Judicium temerarium.

iE ten

"lentatio Det.

iif

4. Tentatio Dei e(t temeraria provocatio om.

9j

nipotenti divinz ad aliquid operandum

prater ordinem à Deo . przftabilitum in or-

V tet

du i

dine naturz vel gratim. — 7z 7Y. de Decal.

part. 1. Di/p. a. $. 6. qq. 1.

)

Una

DRVT

2. Datur duplicis generis tentatio Dei.

enim fundaturin incredulitate vel dubita-

Titongn

tione de attributis divinis, altera in irreve«

fnotivo

rentia & prafümptione. l. cc. qq. 3.

Acper

3. Alia eft dire&ta, alia indireQa feu inter«

i ( qq. l

t

pretaciva. l. ec. qq. a.

4. Et ex fuo genere peccatum mortale, 1. cc

$ mf

LT

ub

. Non licet petere miraculum fine fpeciali

1 Vetg

i j

* permiífione divina; ea autem permiffio cen-

fetur dari;, quando Deus patratione mira-

tito

D

culorum in certo genere jam oftendit, fe

[^)

r

CC. qq. "I

N

C NOM :

folere exaudire preces id genus miraculi

lt

h.

poftulantium, l. cc. qq. 5-

illltmr

Tij

6. Ad hoc ut licité petatur miraculum requi-

ritar 1) ut on petatür fine necelfitate vel

fpirituali utilitate. 2) ut non petatur abío-

hdj

luté fed conditionaté, íi fuerit ad ma-

jorem Dei gloriam & falutem propriam, 3)

ut non petatur nifi ex caufa refpiciente bo-

t

num commune Ecclefiz. l. ec. qq. 6. -

zml

7, Eft tentatio Dei, negleGtis órdinariis me-

-diis deliberationis eligere conjugem vel fta«

tum religiofum per fortem. l. cc, qq. 7.

$. Eft tentatio, fpondere hzretico reti mi-

raculofam à Deo, fi fe convertat. L. cc,

YO 0

qq. 8.

qpeania

m i

9, Eft tentatio Dei, petere mitaculum prae

17

cifó ad vitaridum cemporale damnum, 1. ce.

,

qu-

10. Non licet petere à Deo rniraculofam fa&

h

lo

nationem f(ine (peciali inftin&tu przcifé ex

motivo ferventius ferviendi Deo, nifi ubi

d

hoc petitur ab habente donum miraculorum

3

l. cc. qq. 19.

;

u

11, Eft tentatio Dei , petere à Deo revelatio

tes nón heceífarias fine

fpeciali pcrmifïïo.

n

ne divina. l, cc. qq. 1 :«

ia. Vetus purgatio vulgaris pet ferrum can-

n ln

dens &c. non potefít excufari à tentatione

j as

Dei nifí ob preíumptionem illius temporis

Q

hominum de fpeciali permiffione divina. i,

" d

€C. Qq. 124

'iï*äea

i (o), Ee

h fi

"Hhefaurus.

lt

Fide, Dominium circa bona inventa.

ul

"itulus ad Ordines.

N

myl

[etes

Fáde, Subdiaconatus.

ity

Jellamentuna,

qi j

hïm;

1. Ad folennitates teftamenti /crzh?z requiri-

tur 1mo ut adhibeantur feptem teftes, fpecia-

n

liter rogati, ac moraliter prefentes. 2dó ut

fl

teftator coram iis teftetur ,

hoc effe füum

ninoy

teflamentum.

3ti0 ut teíles fübícribant ,

us

füumque figillum apprimant. 4tó ut nego-

t T

tium tractetur uno a&u continuo. /z 7v.4de

tedem

Contract. S, 34.q. B.

e w

2. Ad folennitates teftamenti zzzcupatzvz re-

(l u

quiritur 1móÓ ut adhibeantur íeptem teítes

tertsi

- Ípecialiter rogati. 2dó.ut coram iis teftator

yl

declaret füam voluntatem. l. cc. q. 9.

t m

3. Teftamenta priviegiata fünt 1) pium, z)

interliberos. 3) militis in exped.tione, 4)

j d

f

tempore peílis, ) ruftici, 6) ad acta. l. cc.

1 Tf

EC

rilid

4. Ad Codicillum requïrunthr quinque tefes

1 g

fimul & moraliter prefentes. l. cc. q. i1.

iidem requiruntur ad valorem. l cc. 4 :2.

lLt f

f« Claufula Codicillavis in teftamento invalido

mfäciuu

r

Operatur ut valeat faltem

per modgm Co-

q' u.

. dicilli, l. cc. q. 12.

hA

€. Tvebelliauica eft quarta pars bonorum , quz

h,

debetur hzredi, fi nimium gravetur fidei-

commiffo univer(ali. l, cc, q. 13«

Tituy

! 7* Fal'

Mj

P NOM-

7. Falcidia eftauarta pars bonorum,; quz de-

j

betur hzredi nimiis legatis grávato. l.'cc.

i

!

q. 14.

8. In Teftamento prohibentur effe teftes mu-

lieres, impuberes , furiofi, prodigi decla-

rati, muti, furdi, coeci, infames, inviti,.

qui fünt in poteftate teflatoris vel teftis,

"

Jl

"

li

V

heres, declarati ut. inteflabiles. l. cc, q. 15,

TAl

9. Teftamentum fcriptum nullüm , fi habeat

*(]«

folennitates

xl

füfficientes. ad teftamentum

W

nuncupativum,

j [J

,v,alct ut nuncupativum,l.cc.

q. 16.

q

W

lj /Tn

10, Teftamentum , in quo teftator quoad hz-

|

redem defignandum fe refert ad Schedam,

eít validum. l, cc. q. 17.

hi

1I. Valet teftamentum nuncupativum ad al-

419 t

terius interrogationes nutibus factum. 1. cc.

ls at

q. 18.

Y

12. Corruente teftamento ob defectum alicu.-A

XX) m. 11

jus folennitatis corruunt etiam le

gata &

TM

fideicommiffa particularia* l, cc. q. 1

9.

)dl

13. Teftamentum ob defe&tum folennitatum

1

i

invalidum in foro externo;eft va

qui

?idum/in fa-

J

"m

à

ro interno, l. cc. q. 2o.

l

14. In foro Canonico ad valorem teftamervxti

gr,l:,l'.l

geii

fufficiunt duo teítes cum Parocho. l. cc,

q. 22.'

Y

1 Iu

15. Ad valorem teftamenti pii plus non. requi-

hu

ritur, quàm ut füffieienter conftet de vo-

luntate defun&ti, In foro tamen externo re-

T

quiruntur duo teítes ad probationem. 1. cc,

!] H.

[

q'.23'

1 6I'Tg-

43 o g

» Teítamenta pia fünt non folüm ,^ quibüs

g

"i

l r

l

bona relinquuntur locis piis, fed etiam quat

fiunt perfonis fecularibus ex motieo pioy

J

(

h

v. g. mifericordig,

edueationis honeltx ;

dotationis, l. cc, q. 24.

[

|

d

QUs

17. Valent legata profana ir

]

fetta te&ameqto

W

n

pio. l. cc. q. 25.

iT

18:. Ad teftamentuim privilegiat

um Ai.ncer libe*

I

Ihie

ros plus non requiritur, quàm ut con(tet

tpm

de voluntate defuncti v. g. pet. duos teftes

eba

vel alio modo, ut fingulis liberis relinqua-

Ttntts

tur fualegitima, & ut (inguli honorentur

b Can

nomine haredis, l. cc. q. 6;

dens

19. Ad teftamentum militis in conflictu. nulla

injur

requiritur folennitas ; in caítris requituntut

duo teftes; in hybernis non habet ptivile«

Yet;

It jud

gium. l. cc. q. 27.

dtento

20. Ad teftamentum rufticorum ,. ubi feptem

TU UR

commodé haberi nequeunt , füfficiunt quin*

t5

que teftes. l, cc. q. a8. Idem dicendum de

teítamento trempore peítis; immo fi. atroci-

f Me

D

ter fzvyiat, füfhi.iunt duo. l; cc. q, 29.

41. Teftamentum ad A&a valet, dumrmodo

prima

hetur|

in prefenuia duorüm teftium offeratur judi*

ci, vel fi coram Judice & duobus teftibus

lg

oretenus declaretut., l. cc. q. 30.

Apolar

42, Prohibentur teftari fervi feu . tmancipia;

hanp ]

damnati ad rortem vel ad perpetuos cár-

tiüm &

ceres , filius familias quóad bona *provecti«

Vs

tia, mente capti ," prodigi declarati , impus

Qnte

beres etiam cum confeníu tutoris, rei lafae

€cs

k

majeítatis , heretici, religiofi &c. !

Thttot

8. 3

23.Hgs

Mi iun

hd l ge,

s2 ( $9e

l

m;v

33. Hsredi conceditur fpatium . deliberandi,

i

[ mULh S

velitne adire hxreditatem, & uti beneficio

Inventarii. l.cc. q. 32.

li lj

24, ln partem legitime debent computari

etiam ea, qux liberi jam acceperunt caufá

&l

dotis ,. non tamen fümptus facti pro educa-

tione liberorum;

legitima etiam non debet

mrfr!,.

effe onerata oneribus, l. cc, q. 33.

fO li

2j. Hzredes neceffarii fünt liberi legitimi , il4

. legitimi refpe&tu matris, nepotes r neptes

ex liberis defun&is; his deficientibus pa-

rentes &c. l. cc. q. 34.

hi s

à6. Caufe exhzredationis funt, fi defcen-

QT

dens violentas manus injecerit, vel gravem

injuriam intulerit , vel criminaliter accufa«

It

ht jih

verit, vel infidias vitz flruxerit, vel actio«

ne judiciali grave damnum intulerit, (i pro

detento in vinculis non fidejufferit , fi cap:

li m

tum non redemerit, (i filiaante annum szta»

t

ti$ 25. libidinofé vixerit &c. l. cc. q. 3 f.

pl

u

47. Ad exhæredandum tamen requiritur, ut

exhseredatio fiat

in

teftamento, ut exs

i

D

Ü

primatur caufa ,

& ea caufa ab harede pros

j

1

f

betur. l. cc. q. 36.

w

28. In hzredem non poffunt inftitui hæret:cn,

Apoftatz à fide Chriftiana , banniti à Ro:

'

imano Imperio, damnati ad ultimum füppli«

FEI] no5

Wa qu d

cium &c. l.cc. q. 37.

" VWV

49. 'Teftamentum femper potefít revocari non

j

obftante pacto gratuito de non tevocando.

j juo

Secüs veró , fiinterceffit pactum utrinqué

cnerofum. l. cc. q. 39.

&

Hud

3o. De jure civili non poteft (cribi incertus ad

Dd

a.

Judex gea.

äæ(o)äæ

alterius nominationem , poteft tamen fic

K

'fcribi de Jure Canonico, l, cc, q. 40.

du

31. Falcidia & Trebellianica non habet locum

[ |

in lcgatis piis, vel ia

parte

fpecialiter exceptis à

teftatore &c. l. cc. q

»4T.

32. Clerici, ac Religiofi prohibentur agere

d

executorem in teftamento profano, l, cc.

Dd

q. 44-

33. Executor tenetur exequi teftamentum fi-

[f

ne mora, & juxta voluntatem teftatoris ra»

f

tionabiliter przfumptam. l. cc. q. 4f,

noxal

34. Commutare ulrimas. voluntates circa pro«

fana nemo poteft n:(i fupremu

S princeps;

B

circa pia nemo ni(i Papa & Ep

ifcopus tan-

fatur

quam delegatus Sedis Apottolicz.

l. cc.q. 4j.

55. Ab inteflato de

j

Jure communi fuccedunt,

lt

1) Defcendentes inlinea re&ta. 2) Afcendentes

V Tonh

in linea reda. 3) Confanguinei collaterales

lia

4). Conjuges. 5)Fifcus, l. cc. q. 46.

C ul

36. Nepotes fuccedunt in flirpes, non veró in

db

capita. l. cc. q. 42.

37. Privigni non fuccedunt, ni(i ubi fa&ha e(t

3 Tor

lit;hn

parificatio prolium. l. cc.q. 48.

tihu ]

38. Narurales füccedunt matri cu

m alíis legi-

l.cc.

lr

timis. l:.cc.q. 49. uri & fpurii.

Sed ex

Yitia at

damnato coitu ,. nec matri, l, cc, Legitima-

L'my

ti per matrimonium f(üc:edunt &qualiter

cum aliis, non vero le

gitimati per K'efcrip-

Ht t

tum ]1.cc.

lt

39. Clerico in patrimonialibus fücceduut con-

Eul

anguinei, in beneficialib

us & partis ex la-

tD

bore Clericali füccedi

Iümf.um

t fola Ecclefia. ]. cc,

g. $9.

t Cb

*hoeti

40, Si nulli ad(nt liberi, conjuges fibi invi-

cem

At

r

CC' ql 10.

« ) Be

N

TR

cett (üccedunt ia orminibus bonis;-fi adfunt

dR

tantüm liberi tres; faccedunt in quarta par-

0

füuccedunt id

[ff m»

te, fl autem adíunt plures ;

parte vitili, l, cc. q. t

/

AUE

Teffig.

j

1. 'Teflis ia jJudicio non poteft utí equivocas

tione aut reftri&tione non puré mentali infa«

M

Qu

votem rei Zz Zv. de Decal. Difp.9. qq. y6.

!

Fide. jutàmentum,' ZEquivocatio. Reftrictio,

/

u

mentális,

M

UT

3

Tonfura. -

U)p

//ie

1, E(tceremonia, qua laicus transfertur iü

mepug !

ftatum Clericalem. 74 TY. de Sacram. Ovd,

!chq

f.2. q. 1« Non eft Ordo nec Sacramentum,

Áits

l, é6c. q. t f 16.

fetins

à. lonfurandus im fufceptione Tonfurz utitur

lii

his verbis: JDomümus pars bereditatis mea

Ti

€? calicis med; tue$) qui veffitues beredi-

hWO

tatesm meain mibi, l, cC. q. 4.

4. Toníurans tonfurandum admonet, ut ha*

al

bitu hone(to , bonisque moribus atque ope.

ribus Deo placere ttudeat &c. l. cc. q. . 6.

n

4. Nulla requiritur determinata stas à jurej

fM

varia tamen Concilia requirünt atatem mae

t

turam, l, €c. q. 7.

d.

"m

f. In tonfürando reqviritur baptismus & con-

jl

[ i

firmatio, fcientia principiorum fidei, ars le-

gendi & fcribend: , motivum bonum.l. cc.q.8.

ypletn

6. P&ccant tnortaliter, qui füfcipiunt Tonfu«

gt

tam cum intentioneé non perfeyerandi in ftae

d t

tu Clericali, 1,cc. q. 9«

uramentum. »de

7. Poteft à tonfurando exigi j

)

i [!bi b

Íntentione períéverandi in. ftatu Clericalt, l,

u

Dd a.

CC. q. iQ.

8.Pet !

3th ( gge

[

$. Per fe tamen licet, füfcipere Tonfuram

&

animo quidem perfeverandi , fed per mo-

dum probationis, l. cc, q. 11.

tun

N

9. Tonfurati obligationes fünt, ut fufcipiat

I

munia Clericalia; quz Epifcopus injunxerit

neo

I

ut deferat habitum & tonfüram, atque ut

n

r

ftudeat in Seminario , ubi Epifcopus juffé-

tit. 1. cc. d. a.

IO. Tonfuratus poteft quidem ex rationabili

U

caufa mutare ftatum fuum, fed absque mu-

tatione ftatüs ftatim refümere habitum fíz-

ORU

hT

cularem non licet. l. cc. q. 13.

1I. Privilegia Tonfürati deferentis habitum

4 Dila

tüm

funt.. 1) Privilegium Canonis. 2)Privilegium

fori. 3) exemptio à ga

Gtoc

ad beneficia. l. cc. q. i

bellis..4) Capacjtas

jl

Sprit

12. Quoad fubítantiam hic ritus pertinet ad

lt jj

ln

tempora Apoftolica, quoad modum. perti-

In

net ad feculum quartum, l. cc. q. 18. 1g.

U

20. ZI.

ffv

13. Tonfura fignificat.

1) Ànimum paratum

& D

tüm d

adignominias. 2) Subje&ionem ad caput

Ípinis icoronatum , nempe Chriftum.

3)

pea

Ho

Afpirationem ad coronam glorix. 4) Digni-

tatem Clerici regiam , non contaminandam

Swzr?u;

abje&tis moribus. $) rejectionem cogitatio-

tüloy|

num inutilium,

6) Perpetuam renovatio-

d fl

nem interioris hominis.

7) Perfectionem

fl

ftatüs & conremplationis exercitationem. l.

lnl

Cc. q.23.

QT

14. à Tonfurando prerequirenda eít aliqua

$u7

probatio, l, cc. q. 23.

Ti ban

1f. Ad liciré recipiendam Tonfuram requiri-

LU

tur ítatus gratiz, l. cc. q. 24.

Vi

16.

a (o É

j TOIV-W

1€. Poteft conferri quovis loco. & tempore;

H

& Regularibus conferri poteft etiam ab eo-

rum, Abbate benedicto, l. cc, q. 25.26.

V

jl

17, Non incurrit cenfuram, qui eam recipit

necdum Confirmatus ; aut excommunicatus

)d

t

l. cc. q. 27.28.

OPUS

18. Irregularis eft incapax tonfurz, l. cc. q.9-

lþ

s. rinitas.

hu)

1. De SS. Trinitate id fidetenendum eft, quod

J

continetur in Symbolo Athanafiano, (ic dicto,

In Tra&. de Deo Difp.:7. 44. 1.

2. Difcrimen Latinorum, afferentium, Spiri-

tum San&um procedere à Patre & filio ; &

j

g

"

Grecorum Schifmaticorum , ' afferentium ,

Spiritaum San&um procedere à Patre per fi-

!

il

lium , pote(t reduci ad folum varium modum

1 Mi

loquendi, fi bene explicetur. ], cc. qq. z.

i

3. Proceífio unius perfonz ab altera eftorzgz-

T

atio unius ab altero. l. cc. qq. 3.

4. Dantur in Deo duz,proceffiones, inguan-

t

tum dantur in Deo duz aCtiones vitales nem-

mlad y

pe cogzitio & amor füui. l. cc. qq. 4.

hx.ü;

Z

f. Ideo dicitur Ferbum geuerari , &

S/;iritus"

Ll

Santus fbivari, quia cognitio füi dicit for-

Id

s

malem fimilitudinem VPatris, quod proprium

"

eft filiorum : econtra amot (ui non dicit

n

]

fimilitudinem, fed magis fpirationem quan-

WA

dam, l..ce, . q9. $5

[

i

6. Quia amor prefüpponit Przzczpzum amoris ,

6 üï'l'

& cognitionenm amau, ideo re&té dicitur Spi-

ritus SanGtus procedere à Patre & filio. l, ce,

15

9q. 66.

?. Quiain Deojntellige;fe & amare feipfüm fünt

l

D

3

ip-

9t (o $36

ipfüm effe sc vivere ipfius Dei, fäciuntqu'g'

|

J

I

Deum fubfiftere in feipfo , ideo recte vocane

tur Perfonalitates feu

d

€c. qq. 7.

»

Hypg[ïa,fes divinz. l,

"n

Qün

8. Pradicata zotiogalia vocantur, quibus una

períona divina diftinguitur ab altera , ut fünt,

hat

fujs

incommunicabilitas , innafcibilitas &c, l, cc,

9

& u

9. Tres

Perfonalitates funt perfectio

Ul

qq. 10.

:

nes, l'. CC,

jf

10. Datur in Deo preter voluntatem notiona-

eafar

lem ad intra etiam volustas eífentialis come

Antl

a

munis tribus Perfonis ad extra. l, cc. qq. 11,

11, Factarevelatione de Mylterio Trinitatis po»

d

AORU

teft hoc naturaliter demonfttari. l. cc. qq. 13.

- Cutor.

f Ms

ifis

Fdz. Contra&us. Locatio, votum, venditio,

4

tl

Preceptum 1V,

tll

Fana eloria.

hvb

m vitia Capitalia, . Superbia.

p

Vl,de, Septe

df

lana obfervantia, -

K, d

Wl

1, Vana obfervantia eft fpecies füperftitionis ,

in qua ad obtinendum effe&um applicantur

remedia, nequc ex íüa natura, neque ex

HIDOI

Deo fed tantüm iope doemonis idonea, /g

Tr. de Decal. pavt. 1, Difp. 2. ff y. qq. 1.

Tret

$. Quando per talia remedia procuratur rerum

notitia, vocatur ers gotorza. l, cc. qq. 3.

,

Ms

3. Quando per certa verba cietur vel fiftitur

motus in bruto aut homine, vocatur zzcag-

! Vlltug

Aatio. l. ce« qq. 4

4. Illa

nfmlup

-

NOMT

4. llla praxis cenfenda eft fuperftittofa , in qua

Wb

hec duo concurrunt: Primó , ut queratur

T2

effe&us per medium nequidem probabiliter

ex natura vel ordinatione Dei idoneum. Se-

Qih

cundó , ut effe&us fperatus verfetur in ge-

Mä

nere effe&tuum doemoni per magos vel alios

Sdr)

füos miniftros familiarium. l, cc, qq. s.

ï

f. Quando ad obtinendum effectum applican-

&l cc.']

tur res benedi&ta ita tamen , ut preter bene-

di&ionem concurrere debeat tanquam. ne-

N

ceffaria vel tanquam utilis aliqua circum-

ftantia aut res;

uz ne quidem probabiliter

ex füa natura vel ordinatione Dei fervit ad

effedtum independenter à benedictione; hoc.

TU

totum ad fuperftitionem pertinet, l. cc. qq. 6.

6. Recenfentur varig obfervantiz vanz, v.g.

j

ufus virgz corylacez , appulfüs globuli ad

WR

explorandam horam,

compofitiones me-

tallice fub certa conftellatione, media pro

invulnerabilitate, cert& preces contra ful-

J

M

M

ura,

grandinem; repentinam mortem,

'JP'I

defoffio imaginum in agro contra tempefta-

tes, exorcismi cum maledi&tione animalium

Á

7

&c, l, cc. qq. 7*

Ín

grï,

n

-

l'enatio.

g

j

E;H

N

P?de. Dominium in feras.

— Firtüs.

ii

A

1. Eft re&a difpofitio cujuslibet rei ad fuum

Wz" j

finem. /z 7Y. de Firtutibus. qq. 1.

MT

j

2. Virtus Joralis eft re&a difpofitio ad viven-

Iu

dum juxta rectam rationem. l. cc. qq. 2.

g

"

«

M

QUE

3. Virtus 7Zeo/opica eft re&a difpofitio ad fi-

nem fupernaturaletn coüfiftentem in fruitione

bea-

Dd 4

9? (o) B

beatifica Dei per. effentiam, 1. cc. qq. 3. 4

7

$. -65

A

4. Virtus fupernaturalis eft,. que hominem

Í

[i

efficaciter ordinat ad finem , fupernaturalem,

nin

I-cecqq. 9.

Int

din

f« Virtus ogui/7ta e(t habitus phyficus ex a&i-

' bus frequeatatis caufatus, difponens ad fi-

y,

nem hominis. qq.6. 12.

[

6. Virtus zzfufa eft difpofitio hominis ad finem

(

fupernaturalem caufata primarió ex gratia,

fecandarió ex affenfu liberi arbitrii in adul-

tis, vel ex naturz iaclinatione ad bonum in

fik.

infantibus l. cc.qq.6

9. NVirtas Chrz/fana cs'tu, que difcitur folo la-

mine fidei, Pbzlofopbica eft, quz difcitur

) Vi

li

lumine rationis naturalis. l; cc. qq. 9.

8. Virtus Cardinalis eft, que concomitatur

Tuf

omnem virtucem moralem ZYragscendentalis

Ti

et, quz involvitur in omni virtute. l. cc.

T

qq. 8.

ii

9. Virtus purgatoriaeft, qux adhuc cum paf-

&t

- fionibus pugnat. Virtus azim purgati eft,quae

hij

reperitur in homine jam fopitis paffionibus.

tür i

Virtus exemplariselt, quz reperitur in Deo

prie,

& hominibus, qui modo Jeimpliciffrmo füb uua

! Oblig

puriffima intentione

omnia agunt, l cc.

&der

qq. 11

lii

410. Virtutes tam theologice quàm morales

hude

funt ita connexz inter fe, ut una non ha-

beat per

f

'eQtam rationem .virtutis fine altera,

l. cc. q. 14. 15.

It. Omnis virtus confiftit in medio ; nempe

h um

in medio vationis , non in medio rei, l. cc.

Q

d*d!g

$q.16.

i2:

')E'ï () £e

Ct.q

M

12, Omnis virtus eft compofitum ex materlali,

i hü):æ

& formali. Aaterzale feu snffrumentale con-

fiftit in recta habitoali difpofitione potentia-

'tmii?:v.

rum; puta phantafiz , appetitus, memoriz

intellectüs&c.fovmale confiftit in promptitu-

j

i

dine voluntatis. l. cc. qq. 17.

13. Ad meritum virtutis non requiritur

as

reflexus füpra honeftatem illius. virtutis, l.

€c. qq. 18.

Vifitator.

MA

Vide. Corre&io fraterna,

dl

Fitalitium.

ha d

1. Vitalitium eftlocatio rei frugiferz immo-

bilis ad dies vite. conductoris fub onere

H

ROR

laudemii & pen(ionis anauz. l. cc. q. 2, , /z

Jj

l

Tv. de Coutvadt.

W L

z. Vitalitium differt ab Emphitevfi, quod in

ifta ematur ufuüsfrudtus rei in perpetuum

W

etiam pro hzredibus quibuscunque & alie-

H

i

nabiliter in quoscunque; in illo autem ema-

tur ufusfruéc(taüs tantüm ad dies - vitz pro*

pCïll

priz;-l. ce. q. 1. & 2

in vitalitiö eft ferme

3. Obligatio reciproca

5

eadem ac in Emphitevfi, ni(i quod in vita-

litio poft mortem ufüfructuarii poffit augeri

laudemium & canon annuus. l. cc. q..3, 6.

qu r

[ üni^

fortum.

De wolis in genere.

"i E(), lii

1, Votum eft promiffio fa&a Deo de melíort

bono, animo fe fpecialiter obligandi. /z tr.

F.'iïü mx j

| de decal, part.

L. difp: 3::$. 3. qq. 1

»

;

?..Vo-

L

*

a$ ) Be

Jdi

a, Votum fer/onale éft, quo promittitur Deo

fbera

aliqua actio humana propria, v. g. peregri-

nàtio, jejunium, oratio.

qEUS

Votum reafe ett,

fr du

du

quo Deo prornittitur aliqua res, v. g. elee-

(ht

u

mofina, calix. Mixtuz eft, in quo pro-

)

lica

mittitur Deo. (imul a&io propria, & res,

Vot

V. g. peregrinatio & oblatio calicis, l. cc.

qq. 2-

3. Votum /olezze eft

» quod acceptatur ab Ec-

seufü

j

clefia cum írritatione a&tüs contrarii, Sz-

. plex eít , cui non con

ntarg

contrarii. l. cc.

jungitur irrita;io actüs

24

ilv

cdus

4. Votum. penale feu medicinale eft, quo vo-

vens fibimetipfi ftatuit paenam vel remedium

file v

pro cavendo relapfü, l. cc. qq. 2.

qi

. Difcrimen inter propofitum & votum eft,

. Vot

T0 Ya

quod in illo homo non intendat fe fpeciali-

ter obligare l. cc. qq. 3.

-

aitca i

z

6. In dubio, an quis fecerit propofïtum vel

tl t

FtOtem

votum, fi dubium fit ftridté tale cum equali

probabilitate in utramque partem, non te-

frmty

$9.

netur voto. .Secüs, fiquis credat, fe pro-

babilius emififfe votum. 1. cc. qq. j-

3 Tine

tircuml

7. Prudenter dubitari poteft de emiffione

limato,

voti, rmó Si quis alioquin non foleat emit-

Vi ad f

tere vota, nifi poft maturam deliberationem,

fantig

quam fcit fe in hoc cafu non adhibuiffe. 2dó

Si confideratis circumítantiis non egiffet

YOVent

DOo cir

prudenter emittendo votum. 3tió Si poft

a&tum non ftatim habuit perfuafionem voti,

trcani

Y emi

l. cc. qq. 4.

m

$. Ad obligationem voti requiritur libertas non

Wt

folum à neceffitate fed etiam libertas à co-

actione, errore, & metu injuíté inculfo, 1.

€c..qg. 6.

9

ht

Wb

M

« (» Be

M

"

u

, In dubio, utrum interceflerit fufficiens de-

hnp

liberatio vel libertas in homine jam maturz

W

atatis, datur obligatio voti. , Carérum, five

j

H

fit dubium ftricté didum, five laté di&tum,

l 9'0

datur locus moderationi aut. commutationt

2

obligationis. l: cc.. qq. 7.

h

li

ii

n

|

Jo. Vota ex metu emiffa, fimetus non fuerit

!

incuffus ad extorquendum votum , valent;

[j

Il

nec refert , utrum fuerit incuífus à caufa

RP

N

naturali vel libera, intrinfeca vel extrinfeca,

jufté vel injufté. — $i metus fuerit inja(lé in-

f&, hr

cuffus & ordinatus ad ex torquendum votum ,

lt

ii

tale votum eft jure naturali invalidum l. cc.

z

qq. 8.

.

if

II. Votum ex i

gnorantia aut errore emiffum

Is

non valet, fi ignorantia vel error verfentür

circa füubftantiam voti, hoc eft, fi obje&tüm

ww

tale fit, ut circumftantix ignorate vel per

errorem exiftimatz.ab homine vel jure prz-

yugd

j

M

p

fumatur effe alligata intentio voventis. l. cc.

M er

qq. 9.

12. Tunc intentio voventis cenfetur alligata

u

circumftantiz ignoratz vel per errorem exi-

ftimate, quando alioquin objectum non fer-

vit ad finem voventis.

Econtra illi circum-

At

ftantie non cenfetur effe alligata intentio

J

Jf

voventis, quam confuetudo aut lex habet

pro circumttántia accidentali quamvis illà

circumftantiá cognitá vovens tale votum

Jv

non emiliffet, l. cc. qq. 10, & Qq. t1.

13. Etiam tunc cenfetur circumftantiz alligata

gt

intentio voventis quando circumftantia igno-

n

rata vel per errorem pofitivum exiftimata

u

M

I

importat arduitatem voventi moraliter infu-

n

perabilem, l. cc. qq. 1 1.

14[n

-* G) **æ

14. In dubio, utrum intentio voventis fuérit

f f

i

alligata circumftantiz igaoratze vel per erro-

L

rem exiítimatz , locus eft commutationi l,

difrc

füdin

€c, qq, 12.

Ij. Vota dubia, etiam (folennia, (ive fit du-

(i tan

vdm

bium fadi, five dubium jaris, non fünt re-

y, Vot

'fervata Sedi Apoftolice , fed circa ea poteft

venid

difpenfare & commutare Epifcopus, nifi res

proda

fit deducta ad forum contentiofüm, una

parte repugnante l. cc. qq. 13.

Lt q

4 Vot

16. Qui füfcepit Sacros Ordines cum intentio-

ne non vovendi caítitatem , tenetur füb

vileti

d í

. peccato mortali fupplere illud votum. 1. cc.

qg. 15.

1

dilim

altero

17. Vota poffunt emitti foli Deo. l, c. qq. 16,

18. Promiífio facta San&is inducit obligatio-

l.et |

nem fpecie diftin&am à voto. l. c. qq. 16.

Vf li&

De materita voti.

ts p

4 Votu

19. Non valet votum non ingrediendi religio-

futm v

nem,non dandi eleemofinam, non mutuan-

iperfy

di, non fidejubendi &c l. cc. qq. 17.

ttdem

20. Nec. valet votum non vovendi.

xl. (

l lcet

qq. 18.

21. Valet tamen votum non petendi difpenfa-

ääïum [

^ Votun

tionem vel moderationem l. cc. qq. 19.

]

22.. Votum non acceptandi Epifcopatum, nifi

(tetmi

id judicio virorum indifferentium expofcat

fOngtte

&kmanifefta Ecclefiz utilitas, valet. l. cc. qq. 20.

wf Hexis

QU

23. Votum contrahendi matrimonium eft in-

t |

validum, nifi pro cafu particulari quo illud

judicio prudentum efít evidenter de meliori

[

bono perfooali vel publico. l. cc. qq. 21.

1 Votum

24. Confüetudinarius in peccatis luxurig pec-

Al Y

ca

iv

(o): E9e

)'qul,

cat mottaliter emittendo votum caftitatis,

B»] P",.

J

nifi ferio proponat applicare media etiam

T0

difficillima ad eradicandam pravam confue-

tudinem, nec habeat occafionem amplecten-

fr

di tam cito ftatum conjugalem fine zquali

W

vel majori periculo falutis. l. cc; qq. 22.

10j

25. Votum nunquam committendi peccatum

hlü,ü

veniale plené deliberatum in homine, qui

1

prudcnter fperat ejus obfervantiam, valet.

. €€. qq. 23*

T

26 Votum femper agendi, quod eft perfe&xus,

li

MT

valet in perfona,qusz à pluribus annis experta

j

Tit

eft, fe facile perfeQtioraab imperfcGioribus

dlfhnxxfi"e & obferváffet , valet & licet.

Si

alterutrum horum defit, nec valet nec licet,

lg

li

Ü

1zco.

: A

|

f

Ií

27. Idem dicendum de voto quotidie in virtu-

tibus proficiendi. l. cc.

« a.

28, Votum -abfolutum ducench puellam paue

f

perem vel meretricem eft validum & licitum

AU

!

in perfona, cui ftatus conjugalis eft eviden-

l

j

]j

ter.de meliori bono. . Alioquin tantum valet

& licet in fenfu conditionato :

Si elegero

ftatum conjugalem. l. cc. qq. 26.

m

29. Votum non ingrediendi relfgxonem, nifi

W

determinatam , fuæ vocationi, ut putatj

[

i

congruentiorem; vel non recirandi rofarium

t

nifi fexis gembus, valet & licet :

fed votum

tf- l (

non dandi

eleemofinam. minorem decerm

nl

aureis, non valet. l. cc. qq. 27.

Je otis condittonatis.

l

N

Ó

q

30. Votum fuüb. conditione repugnante füb-

ftantig voti jure na;urah, eft invalidum. -Si

D

ïmrl?

N

au-

e»ä»*ä ( fe

antem conditio repuguet voto folum jure

p

humano; poteft effe validum per difpen(atio«

nem. l. cc.

]: 29.

tenti

31. Idem dicendum de voto fub conditione

(l

turpi, feu prohibita perjus naturale, vel

Q

humanum... cc. qq. 30.

4 Vot

32. Votum conditionatum füb conditione me«

er f

taphy(icé impoffibili, non valet; valet tamen

i. Vou

fub conditione phyficé aut moraliter impoffi-

DAT

bili, (i fuerit ferió adjecta. l. cc. qq. 41.

frem

31. Votum fíüb conditione phy(icé neceffaria

nonobligat ante impletam conditionem l. cc.

& Vott

Cormmi

qq. 32.

34. Votum conditionatüm, (i votum non fue.

gt

rit perfecté impletum, non ligat, fi intentio

Quaren

d j

voventis fuerit alligata perfecte impletioni.

In dubio, dimidianda eít obligatio vel mo«

94

deranda. l. cc.

33*

) Voren

55. Idem dicendum, (i conditio fuerit tantüm

fetatun

in zquivalenti impleta. l, cc. qq, 34.

* Voses

36. Vovens conditionaté, ncn poteft fe ante

eventum conditionis ftudiof? in fraudem vo-

ff imp.

!1 [ qq'

ti reddere ineptum ad impletionem voti,

Secüs, fi affumat ftatam incompatibilem cum

«'w Si VOV(

vOtO ex alia caufa gravi. l. cc- qq. 35.

"iif

37. In voto conditionato , (i conditio aut res

"ROt

ptomiíía fiat moraliter impoflibilis ad lon-

gum refpeCive tempus, extinguitur obli-

tüt ld

atio.

Secüs, íi fiat moraliter impoffibilis

3 ff

- folüm ad. tempus breve. l. cc, qq. 36

Vém g

38. Vovens conditionaté, fi impediat directé

t [ie

vel indire&é impletionem conditionis absque

j N6s Ti)

Cauía approbanda à Deo, peccat mortaliter

"o elea

& nihilpminus tenetur- Voto. l. cc. qq. 37.

e

"i |

"N Be

T

h

i

JDe *voto profano..

39, Votum de re folüm sateraliter indiffe-

]b [

renti, fi habeat motivum pium, valet; fe-

cus, fi fit etiam forzualiter indifferens. l, cc.

ij

qq. 38.

X

40. Votum de re, vel conditione honefta, fed

ex fine malo; eft invalidum. l. cc. qq. 39.

VMb

4i. Votum peccatoris etiam de re temporali

validum .eft, nii votum pofitivé ordinet ad

finem malum. l. cc. qq. 4o.

42. Votum puellz impregnate, aut furis. poft

commiífum furtum, ne deprehendatur, li-

Ml

cet & valet, fi hoc beneficium à Deo petat,

hf

quatenus à Deo praítari poteft fine praja-

dicio prolis, tertii, vel Reipublicz l. cc,

b

Id i

qq. 41.

43* Vovere rem venialiter peccaininofäm eft

t

peccatum mortale, l. cc. qq. 42.

n

44« Vovens rem , cujus totius impletio repe-

:

ritur impoffibilis; tenetur faltem ad partem,

«CC. dq. 43- —

Z

a

4j. Si vovens non poteft obfervare ipfum

:j

2

principale rei'promiffe, nec tenetur ad ac

gï

cefforium. l. cc. qq. 44.

45. Vovens unam ram exduabus, pereunte

ante electionem alterutra (ine culpa voven-

tis, fufficit dare pretium rei perditz. Si

autem alterutra res jam perieratante vo-

lt

l

tum, licet vovens crediderit, eam tunc ex-

j

iflere, non tenetur ad aliquid. . Similiter,

fi ante ele&tionem utraque res periit ad nihil

tenetur. l. cc, qq. 4j..

.L (C- xd

De

C MON :

.h

- DDe wotorum indeterminatione,

;Uf,

47. In dubio, an vovens fe obligaverit füb

gb dl];

peccato mortali vel veniali, ceníetur fe ob-

gpta

ligáffe juxta gravitatem vel levitatem objecti,

fottt

l. cc. qq. 46.

| 06 (

48. in dubio, an vovens materiam voti refpe«

!/

xerit tanquam materiam gravem vel levem,

praefümendum, quod earm refpexerit expo-

v Vonu

dis,

üililiter hoc eft, quo modo folet refpici

ex fenfu fidelium & communiori doctorum,

ap«di

]lcc.n.5

ls.l

49. Quando voven

s non determinavit quali-

( Votu

tatem, modum, & tempus rei promiffz ,

ii die

tenetur ea determinare vel juxta confueta,

Á not

vel juxra intendionem prefumptam fui &

frmatu

Deid2ce; 0. 3.

n in.

$o. Hinc circa ejusmodi indeterminationes re«

Nf

linquitut Confeffario . poteftas vel determi-

BN p

nandi vel faciendi compofitionem inter vo«

. Von

ventem & Deum juxta utriusque intentio-

d

nem praefumptam. l. cc. n. 4

0 ff

$1. Fitapplicadio harum regularum ad varios

ft, Yotg

cafus practicos. l. cc. Coro/.

Yovens

$2. Non licet anticipare votum,. fi fuit anne-

lib

xum diei ob fpecialem ejus facrationem 1. cc.

d9* 47:

lil imy

$3. Non datur obligatio antici

pandi votum E

tht

nexum diei, l. cc, qq. 48.

D

tetfe N

$4« Vovens tenetur fuum votum implere prie

S;* [Il Vot

mo tempore non impedito. l. cc. qq. 49

ftd)

ff. Ad dilstionem voti requiritur & fufficit

Tn f

caufa praifumptivé approbanda à Deo. L. cc,

r

qq. j

"

Ws

fé

L]

x ( B.

llj

^. In votis, quorum valor dilatione minui-

tur, ad conftituendum peccatum mortale

ob dilacionem requiritur, ut valor minuatur

l

notabiliter, v. g. in equo; in aliis votis fuf-

ficit triennium dilationis ad grave peccatum.

l. cc. qq. y1. n. 2.

5

| FOU*;,

jj [

De vvoto per alios implendo,

57. Votum perfonale non poteft impleri per

alios,. & (i vovens ab eo implendo fuerit

] *M'le

impeditus, non. tenetur illud implere per

alios. l. cc. qq. f2. 53.

l. feri-

j8. Votum à communitate emiffum v. g

i

andi diem, peregrinandi, dandi eleemofinam.

H

As

&c. non obligat fücceffores, nifi fuerit con-

uf

firmatum ab Epifcopo , quo cafu obligat

l

non in ratione voti, fed legis. l. cc. qq. 54.

ts

59. Nec filii tenentur votis perfonalibus fuo-

detr

rum parentum, l. cc. qq. 55.

r

60. Votum emiffum per procuratorem ex

BO

mandato folum obligat mandantem. l. cc.

qq. 5 6.

1

ndm

61.. Votum reale poteft impleri per alium, nifi

vovens fit pofitivé invitus, ita ut nec ratam

habeat impletionem. l. cc. qq. 57.

LU

62. In voto reali impotens non tenetur ad il-

lud implendum colligere eleemofynam, vel

M

W

tentare alia media ardua ad quz verofimili-

ter fe non obligáffet. l. cc. qq. $8.

i

65. In voto reali, (iillud, per fraudem reti-

nendó accepta, non impleverit mandatarius,

j

non obligatur de novo mandans, nifi con-

:

«

|

ftituerit hominem noto;iä infidelem. l. cé

j

due Jv

X

*

Indgx gett

"Ee

64 .

/

L: MO ä-»

64. In voto mixto impotens ad obligationeim

þ'r'æfe

perfonalem tenetur implere obligationem

iel a

realem per alium. l. cc. qq. 6o.

filre

De obligatione baredum.

( àn

6j, Haredes non obligantur sd votà perfona-

juslib«

lia defun&i, nifi ad hoc fc ultro obligaverint ;

i B

Qit i

vel ea conditione hxredes fcripci fint. 1. cc,

qq: 6i;

Ti Y

65. Tenentur tàámen ad Íolvenda vota realia ;

$ P

falva portione legitima. l. cc. qq. 61. n. 4.

fitdi

67. Nec étiam teüentur ad folvenda vota re:

1 Doiy

alia, vires hzreditatis excederitia , , etiamfi

ts f

ad hoc compellantur per Judicem. 1. cc,

Lj

gq.

(inii

61. ü. j.

dohati

68. Per vota realià reftator poteft prejudicare

Bettin

legitimze afcendentium in linea recta fpedta-

lolrtni

to jure naturali; fed ubi extant leges con-

trarig, non acce

hilte )

Deo. L cc.

ptantur ej,gsmodi vota'à

Botentim

q. 62,

;

69. Novitius habens bona tenetur füua vota

d ii

realia

: lii

per difpofitionem implere ante.profef*

fionem.

Si hoc omittatur, tenetür ea im-

Rnte [

'tlitser

;plere monafterium vel Ordo ex illius bonis.

[

HO gqq o* oy -

Tif

70. Vota realí4 pofteriora aliis debitis in folu-

um

f er|

tione non fünt ab hzrede illis praferenda;

anteriora veró fünt preferenda faltem in ca-

Vg

P

|

fu, quo debitum provenit ex pacto gratuito

fine titulo utrinqué onerofo, vel fi creditor

O

habuit notitiam dé votis

li

D

anterioribqs. l. cc.

i

lit (

qq. 64.

NI

71. Si defun&tus fit oneratus pluribus votis re-

lh

hij

Qor

alibus, quz omnia folvi non poffint; illa

EL

7

præf

TT

M,ïïäï.».»,.

4 o B

h

T

pieferenda funt; que funt de meliori bono,

A

vel arctioris vinculi, & fi de hoc non conftat,

folvenda funt prius anteriora; 'quod fi nec

rm'

de ànterioritate copftet , malfa proratà cu«

1 h

juslibet dividenda eft, l. cc. qq. 64,

*Jigzïä

v2. Hiresilricte dubius, an votum reale füe-

ltj;

non veró laté dubiüs: l. cc.

rit à defun&to impletum, tenetur implere;

-

6j.

Ui

73. Plures h&redes ad folvenda vota realià de-

«[.'LM!

fun&ti noutenentur in folidurn, l, cc, dq. 66.

m N

24. Donatarius in cafü, quo donans vel hzre:

l d

des fiunt impotentes ad folvenda votarealia;

ia

fi éam impotentiam ex parte donantis obillám.

donationem praevidit probabilius fecuturam;

foülia

peccavit acceptandó dona; & tenetur ad

?J (þf&:

folvénda vota juxta voluntatem Dei ratióna-

50

biliter prz(ümptàm, Si judicárit; eamn 'ime

m

potentiam non fecuturam, nec peccavit nec

ad aliquid venetut. ]. cc; qq. 67;

w

I

;. Legatarius, fi in legatum accepit rem à

ii

leganté Deo promiffam Deo ex voto, tenetür

p

reftituere legatüm.

Si autem nhon füerat

lii

romifía in individuo; debet.legatum folvi

t

ex mafla heréditatis , &fi hac non füfficiar,

etiam ex legato, nifi alia intentio. defüncti

PWF (

prefümi poffit vel Dei. l; cc, q. 68.

l

De *ooto Cafflitatis.

g

d

wl

j

m

v6. Obligat. 1mó Ad abftinenduin ab a&ibüs

W

(

caftitati cóntratiis tam internis quam ex-

ternis. 1dó Àd noü contrahendurn fponíalia;

nifi [üb conditione im

js t

petrandz. difpenfatio-

nis. 310 Ad noü contMehendum mnatrimo:

Palïmh d

niums & fi nihilominus contráctum füerit

Ee à

ad

43 (0 $9

ad non petendum debitum, nec contrahen.

fin

dum íecundum matrimonium : : ad ingredi-

ftcü

endum tamen in religionem primo bimeftri

hY

hunc folüm'obligat ; quando id fieri ;poffit

(em

fine gravi perturbatione ; & vovens in fe

m

advertat figna vocationis. l.cc. qq. 69. 7o.

j5

71. Novens ingredi religioném, fi contraxerit

dun

matrimonium, tenetur adhuc primo bimeftri

. T

tentare ingreffum, vel petere difpenfationem.

fril

Confümmato autem matrimonio per redditio-

i

nem debiti poteftillud deinceps exigere. l. cc,

p

7:. tslis non tenetur ad media ardua;

COntt

vel ad difficultàtes extraordinarias.

3. In

a n

dubio de valore voti relatà ad hanc vel

Thato

illam circumftantiam non eft refervatum. 1.

^

- debit

Ceiqq. 75.

. g&. Votum virginitatis obligatad abftinendum

à copula etiamimperfeQa ; & fi hec fecuta

h (M

f5 W0

fit, adhuc obligat ad abftinendum à copula

erfedta, Non tamen ratione fui fpecialiter

b

obligat ad abftinendum ab adtibus internis

lii

caflitati füli oppofitis. In dubio, an vo-

vens fic vovendo intenderit vovere votum

caftitatis ; ob ipfam tamen dubietatem in-

l P

Mi

tentionis tale.votum non eft refgræ'at-uqx. l.

CC. qq. 72.

fintüm

Qünny

79. Votum non nubendi violatur. 1) Per

triio,

. . fponíilia vel matrimonium, 2) Per defide-

"

ria interna vel dele&ationes morofas indu-

o

Jj

&ivas ad nubendum, ac confequenter etiam

oris

per fornicationem , utpote eo inductivam,

3) Contradto femel matrimonio non obli-

Ql

c ad ab-

Qnt j

gat ad ingrediendam rel/igionem ; ne

flinen-

lJ

Ic mmu

""

ftinendum à petendo debito, vel ineundo

Wi

fecando matrimonio. l. cc. qq.73.

J

$0. Votum non fornicandi non obligat qui-

[

dem ad abftinendum à matrimonio, obligat

tamen ad abítinendum ab actibus tam inter-

UE

nis quàm externis inductivis ad fornican-

QUb

li n

li

dum. l. cc. qq.74.

81. Votum non cognofcendi foeminam con-

(

M

Jl

l

fimiliter obligat ad abftinendum ab actibus

Q

tam internis quàm externis indudivis ad

Id d

w

copulam' illicitam ;

etiam imperfe&tam ;

J

contraCto tamen matrimonio non obligat

i

j

£

ad. ingrediendam religionem ,. & , confum-

f

mato femel matrimonio poteft etiam petere

debitum. l. cc. qq. 74-

(s

*

De poteflate "vovendi.

a

$2. Quilibet poteft vovere circa actiones vel

res non fübjeGas alterius, dominio vel gu-

;äcuguh

I)

!

i

bernio. l. cc. qq. 76.

l

h n

]

T

De irritatione votorum, &5 difpen- — .

fatione.

w

ii

93. Papa, Epifcopus, princeps, Prelatus,

Abbatiffza parentes, tutor, Dominus &c.

d

N

"

tantüm poffunt irritare vota fuübditorum, in-

quantum przjudicant fuo gubernic vel do-

y I!

1

minio. 2) Hinc nec parentes poffunt irrita-

l:

!

[h

[

|

re vota liberorum impuberum fibi non prze-

Wd md*.

judicantia, 3 Maritus vel dominus vota

uxoris vel fervi ante marrimonium vel fa-

gt

"l

mulitium emiffa, inquantum fibi prajudi-

m

cant, poteft fufpendere, fed non irritare.

. 4) uxor non poteft viciffim irritare vota ma-

I

4

riti,

e3

LC MON

riti, (l tamen ejus juribus przjudicant, fuo

"

diffenfu efficit, ne- valeant.' $) Superior

n

vel maritus poteít irritare vota fuübditi fibi

tatió

'pra;judicantia, etiamfi fint cum fuo confen-

j Di

' fu emiffa. 6) Conjugatis non eft facile con-

hiti

fulendum votum non petendi debitum;, nifi

refe

moraliter certum fit

» conthoralem id zgré

non laturam vel laturum. l. cc. qq. 78.

. Y

pffþfl

84. Non omnia vota Religioforum poffunt irri-

[

n

tari per Superiorem , nifi ubi votum obe-

TT

dienti: indefinite nofcitur fübjeciffe ozzze

QH

L

velle Superiori etiam non

prajudicans. 1. cc,

£. Mf

qq. 79.

qtos (

9. Néc licité nec.validé difpenfatur in voto,

t

nifl ex motivo vqualis valoris in sftima-

Tiüm,

" tione divina. l. cc. qq. 8o.

m

$6. Cauf ad difpenfandum in votis funt 1mó

WUU

defe&tus perfectz libertatis. 2dó Timor gras

tl

vis mali/injuflé incuffus.

3tiÓ Error nota-

diübius,

bilis circa objectum aut. motivum voti.

tüm d

4t0. DefeQtus 'caufz finalis faltem inadz

prtrn

quat& quoad continuationem voti. ;tó Su-

1tio Q

perveniens malus effectus repugnans in-

tentionj voventis,

6tó Gravis difficultas

tifed

Vota fü

nec in genere nec in fpecie przvi(a, 7tÓ No«

va circumftantia itmpeditiva magnorum bo-

h .Regul

i

norum. $vó Exigentia boni communis.

VR

9nó Damnum grave propriz domus vel fa-

miliz utilis Eccleiz. 1m:ó Moralis impoffi-

i [j

bilitas obfervandi.

n fre

1moó Prudens dubium

de valore voti ratione libertatis, vel inten-

]yi facu

tionis ex

4

AU

parte voventis, aut acceptationis

d

3

CIXEiþjgt

!V-mæ« l.e CC, qgq. 81,

lt

87 In

RUPR

D

Mlm

(«

a ('o)',äsæ*

J

87. In dubio de füfficientia caufe ad difpen-

lo

;

fandum mifícenda eft difþenfationi 'Ccommu-

^

;l

i

tatio. l, cc.

g. 82.

:

j

88. Difpenfare poffunt Papa, Epifcopi , & Prz-

:bl[

[

lati circa fubditos, ad quos apud Religibf'os

*lfi

referendi Novitii. l. cc. qq. 83.

Wi

$9. Vota Papz refervata funt. :mó Votum

erpetuz caítitatis. 3dó Votum ingrediden-

di religionem.. 3. Vo.tum.'peregrinandi Ro-

mam , Compoftellam , Jcro,f'olymäm. 1.-1 Cc.

qq. 84-

90. Refervatum non.eft vorum fufcipiendi Sa-

I

li

cros Ordines , quamvis iis fit annexum vo-

tum caítitatis non contrahendi matrimo-

Df

nium , non fornicandi, non petendi debi-

tum, l. cc. qq. 85.

Ánt Ij

91. Circa vota Papz refervata difpenfare po«

r

teft Epifcopus. 1mó Quando valor voti eft

QU

dubius. 2dó Quando difpenfandum eft tan-

tum circa qualitatem accidentalem voti v. g.

lm

m jo'lx

& Yi

protranfitu ad Ordiném minus flrictum.

W

ln

3tió Quando difpenfatio Papz non poteft

exípe&tari fine gravi damno, 4tó Quando

Ts Oa

vota fuerunt conditionata. l. cc. qq. 86-.

j n |

92. Regulares habentes facultatem difpenfan-

NI

i

di in votis poffunt in cafu neceífitatis di-

^

Q u

fpenfare. etiam

a

refervatis Papz, fed non

ILH

r

ulira limites neceffitatis. 2dó Generalis ta-

r

n

men facultas difpenfandi in votis non conti-

ia

net facultatem d:fpenfandi à votis Papz re-

us t

fervatis, 3tió Si Papa in Facultate generali

j (th&

excipiat votum caftitatis & ingrediendi re-

ligionem , poteft difpenfari in aliis Papz re-

a

fervatis. l. cc. qq. 87.

Eed4

93. Qui

H

V NONM

93. Qui poteft difpenfare in votis; poteft illa

;

KX

etiam commütare.. 2dó Commutatio nequi-

demin melius fieri poteft propria au&toritate.

di

3tió Quando fit. .fola commutatio , . debet

feri in aliquid zqualis valoris: 4. Quando

p

61C

fubrogatum redditur impoffibile , non da-

tur obligatio redeundi ad priorem materiam,

d

1

$tó Vovens tamen poft fa&tam commuta-

.tionem licité redit ad priorem

materiam.

m

Lec. qq./88. 89- 90. 9i.

m

g

It

v Ujitm. Mzgtunm.

char

1. Omnis ufüra, etiam moderata , ex mutuo

Cor

eft illicita jure naturali & divino, /z 7Ya&.

)

de Jure €&? Suff. difp. 9. g. 1.

lii

[

2. Tituli excufantes ab ufüra non fünt, rmó

Tháfn

Major valor pecuniz numerate quam nume-

. xendz. 2do Privatio juris ad repetendam us-

N

, Ctn

queadcertum tempus fortem. 3tió Obliga-

tio gratitudinis ex parte mutuatarii, 4tÓ

BU

Ti emy

Contradus Mohatra, feu venditio rzrum

ad creditum cum pacto retrovenditionis lu-

fort

cratorio. jtó Nec translatio dominii Facta

1 (

per legem Principis. l, cc. Concl. 2. & 4.

0

hga

3. Tituli excufantes à reatu ufürz fíínt. 1mó

his;

-

Damnum emergens. 2dó Lucrum Ceffans.

lim .

Wonf

3tó Probabile- periculum fi rtis. 1. cc. q. 1.

Concl. 5. 6. 7.

if

4. Non tamen ab ufüra excufat periculum le-

l, C()n

ve, remotum, vel ordinarium (eu generale

Z

Obng

forti, l, cc. q. r. Concl. 3.

fem [

IZI

- O Be

T

$.. Contra&us cenfualis in Germania ufitatus

nec eít puré realis, nec conftituitur in in-

duflria (eu opera perfonz ; nec eft contra-

n

€&us Societatis cum duplicis affecurationis

A

pacto. l. cc. q. a. Concl. 1. 2. 3.

l

6. Contra&us cenfualis in Germania ufitatus

t

eít permutatio juris realis pro jure perfonali

um

inzqualisvaloris in re ufu confumptibili. l.cc,

It

q. 2. Concl. 4.

7. Ad licentiam hujus contra&us cenfüalis

requiritur ut permutatio juris realis-pro ju-

re perfonali non fit aliunde ex obligatione

charitatis vel juítitim debita. l.cc. q. 2,

(

Concl..: a««

hi

$. Ad eandem]

icentiam requiritur, .ut ingqua-

lis valor juris realis & perfonalis compen-

T It

fetur per cenfüm juxta taxationem legiti-

LT

mam Principis vel Reipublicz, l, cc, q. 2.

VN

Concl. 4.

i

9. Contradus Cenfualis Germanicus eft. illi-

citus ceffante omni particulari titulo dam-

mgr;ï I

W

ni emergentis , lucri ceffantis, aut periculi

. fortis.. l.. cc. q. 3. Concl. 5.

a

W

'0. Conftituto in extrema neceffitate datur

i

obligatio mutuandi gratis , faltem ex fuper-

fluis ad deceatiam ftatüs , nifi detur pericu-

[

]jum decidendi infra decentiam ftatüs. Si

- nonfint in promptu alia fuble-andz illius

y ld

neceffitatis fubfidia. l. cc. CohRcl. 6. , 8.

11. Confítituto in communi. neceffitate datur

l

M

jj

obligatio mutuandi ex fuperfluis ftatüs fal-

31

tem fub

& I2.

peccato veniah. l. cc. Concl $.

!

(

EFey

xg. Das

í

—— 38 (0 f

)

32. Datur o.blig,afio mutuandi: gfatis etiam

Q

cuivis non egeno, fi id rationabiliter petat,

& Ííine incommodo

d

praftari , poffit.. l, cc,

uf

Conc. 10.

li

13. 5Si petens mutuum in nulla verfetur indi-

gentia, & creditor fuas pecunias deftinat ad

j (

ts

alios ufüs , non- datur obligatio mutuandi,

l. cc. q. 2. Concl. V

li

14. Non datur obligatio mutuandi gratis con-

fu]i

gf

ftituto in neceffitate communi, fi creditor

nonhabet füperfluum ftatáüs. l. cc. Concl.12.

as

Ej. 5l Creditor timet, fe ob periculum retra-

gïi[ll

hendz fortis, vel ob carentiam pecuniz fa-

EU

cile conftitui poffe in gravi necellitate, non

Qbl

'tenetur dare mutu'm co

du

i

ititüto in gravi né-

ceílitate. l. cc. q. . Concl. 13.

)

(

16. Non datur obligatio mutuandi conftituto

Ts

in. com:nuni. vel gravi neceffitate , nifi de

litu

illa neceffitate, & de defe&u alterius fubfi-

ER

dii moraliter conftet. 1. cc.:q. 2. Concl. 14

TOi t

17. Non datur obligatio mutuandi conftituto

o

in gravi neceílitate ex pecuniis, qua (íer-

hi. n

wantur in venturas nece[fitates , probabili-

Tütiüs

ter metuendas. ]. cc. q. a. Concl. z&.

tiones

18. Coatra&tus Cen(ualis Germanicus eft lici-

liet o

tus ia provinciis , in quibus reperitur mo-

dsj Y

derata taxa cenfüs annui concurrente parti-

culari titulo , nec concurrente lege charitatis

T. n

rgrius

ad mu:uum gratuitum. l; cc. Concl. 17.

19. Contra&tus cenfualis germanicus eft ufu-

fiüm

ilen

t

ratius in illis circum(tantiis, in quibus ho-

mo tenetur commodare gratis ex obligatio-

É M

U ls

ne juftitim vel charitatis. l. cc. ancl. 19.

?

-—

20. Con-/

O B

ATA

20. Contractus öenfualis gefmanicus, fi non

lty

concurrat particularis titulus lucri ceffantis,

jj

J

damni emergentis , vel periculi fortis, eft

ufürarius etiam tunc, quando non datur ob-

t

ligatio mutuandi gratis, l. cc. Goncl. 19. 20.

H

41. Contra&us cenfüalis germanicus conf(titu-

A

tus in perfonz induítria eft ufürarius, ficen-

E

fus exigatur etiam pro illo tempore, quo

lt

mutuatarius nil poteít lucrari. l. cc.. Conz

W

Wi

clu£-zi.

4l

22. Cenfus Germanicus eft ufürarius, fi exi-

ltv

I

gatur.pro eo tempore., quo ob indigentiam

QUE Y

]

mutuatario füpervenientem creditor incipit

a

Al

obligiri ad mutuandum 'gracis. l. cc, Con-

duf .22.

n

23. Contra&us cenfualis germanicus eftufüra-

T

rius , quando ceníus 'excedit taxam lege con-

d

ftitutam , nifi ob enorem exceffum periculi

Nj Mï?» E

auctarium cenfüs authoritate alicujus füpre-

"

mï

mi tribunalis premiffo maturo exam

'inc ap-

probetur. l. cc. Concl. 25.

qml

24. Contra&tus Cenfuälis germanicus eft ufu-

rarius , quando Qppignorationes , affecura-

tiones, aut Fideijufhones excludunt mora-

liter omne periculum fortis vel lucri ceffan-

tis, vel damni emerfuri. l. cc, Concl. 24.

Pex

u

25. ContraQtus ceníualis germanicus: eft ufu-

i

:gf(

rarius etiam tunc, quando illicicum aucta-

(

rium cenf(is à lege.taxati condicitut in æqui;

yns C'FC")

valenti l. cc, Concluf, z.

. M

j

26. Afferuntur- declárationes Gregorii XIII.

|

í Ouï'«gïi j

& BenediQi; XiIV,; iu hac re, l. cc, poPc.,

o

Gencl. 25.

27. Con,

p

M (5 g,g.

47. Conftit

utus in extrema neceffitate, nifi

!]

tl

juvari poffit eleemofinà refpective exigua ,

obligari poteít ad reftitutionem ex

ql

: mutuo,

l.'66. 9..3»

$&(

I/ïde. AMutuum.

4

|is

d

IOI l

Ufns Mätrimoniz'.

n

td

J. Ufüs matrimonii non eft licitus ex fola

py

caufa voluptatis. Jz Tfa&. de matrim. S. 6.

It

l

inte

2. N/

ec 'eft licitus ex folo aut pritmiario mo-

t

Is

tivo fanitatis. l.cc. q. 2.

3. Per fe nec eft licitus ex folo motivo vi-

t S

tandz incontinentiz. l. cc. q. 3.

p

4. Licitus támen eft ufus matrimonii ex fine

Ktre

arcendi in gravida morbum hyftericum , vel

q7l

' alium , 'periculofum . infanti .in wtero,

1 Hf

vel arcendi morbum notabiliter corrupti-

Ctet

vum potentie generativz in conjugibus,

Otdi

l.ec^q. s.

*

D

6a

N

f. Licicus etiam eft ex motivo vitandz in-

M

continentiz , fi hic finis fit tantüm operaz-

Ij. Me

?is, non autem oferis l. cc. q. 4.

p

6. Ex parte reddentis debitum ufüs matrimo-

&i

nii femper eft licitus, nifi malitia actus con-

&t

jugalis fe cenea

Fex'parte ipfius actüs. vl. cc.

yfter

1* q. :y.

Dottm

Tis,

l

7. Quando malitia a&us conjugalis fe tenet

, tantüm ex parte petentis, altera pars tene-

l n

tur perentem dehortari, ac ferió, infiftenti

ltæfü

nihilominus reddere debitum. l, cc. q. 7-

t It

n [Pl

$. In

"EOR

"

q

8.. In tali cafü altera pars , i advertat inten-

jf i

p

tionem compartis, tenetur potius petere ,

quàm reddere debitum. 1. cc. q. j.

9. Quando non eft certum , utrüm malitia fe

teneat ex parte actus, datur obligatio red-

dendi debitum . cc. q. 5.

10. Is cui non licet petere debitum , non po-

teft fignis aut verbis indirectis obligare com-

rf

partem ad exigendum à fe debitum; fi ta-

;MI

men impediatur przcife lege pofitiva , v. g.

interdicto ,. vel impedimento inceftüs, po-

Miy

teft licité comparti aperire fuam tentatio-

nem. ]. cc. q. 6.

^

Il

11, Sic impeditus à petendo debito poteft illud

| petere , fi viderit, compartem id velle pe-

Yf

tere , fed non audere praverecundia l. cc,

,T

q. 7*

Wi

12. Uíus matrimonii cum præg'nantibus'non

j

caretpeccato veniali nifi poffit faltem suedzatà

vowl

ordinari ad finem naturalem conjugii, nem-

pe ad rectam generationem

|

*

lp-rolis, l. cc, q. 8.

vitit

|

'a4. 2j-

"

"

I3. Mediaté ad generationem prolis ordinari

[

poteít, (; vehemens commotio fpirituum

genitalium involuntaria retineri nequit fine

ht

periculo prolis in utero ob paffionem matris

hyftericam , vel ob periculum depravande

lsa&ii.ïïiï

h

potentiz generativz per corruptionem femi-

]

p

nis. l.cc, q. 8. & 35. & 1o.

d

14. Conjugatis tempore . prægnantibüä prohi-

bitze fünt omnes actiones directé vel indire-

j

L

; inüüz:)

p

&te incitantes ad vehementem commotio-

nem fpirituum genitalium ,. nifi aliundecau-

[a

i

íà neceífitatis, vel honeftatis ; aüt cháritàs

(

tis fint debitz. l. cc. q.$. & a4- - ;

lu

1j. Nullum eft peécatum reddere debitum

[j

tempore facro, fi inftanter petatur. Pecz

fit

cant tamen venialiter; qui illud petunt fine

dit

' '"fufficiente caufà excufante diebüs f.ftis de

lo

precepto, in diebüs Jejunit ; fupplicationis

ii U

publice , pcenitentis , aut S. Communi

hii

l. (eor q. UD

;OüiS];

[

16. Reddens debitunmi non 'räe'cefïariö 't'en&tuf

i. Ma

illo die abftinére à S; Commuuione, nifiob

tf

circumftantias cenfeat fore Deo acce

ptiu's P

&t Í

fi abítineat. l;cc. d. iz.

ilan

17. lno conjugüm excommiunicató poffunt

tb

tamer ambo petere & reddere debitum. l. cc.

ij Di

q. [ä'.

Yelfür

18. Ufüs matrimonii absque neceffitate ia los

ts d

CO-facro eft peccatuüm mortale, locumqué

|d, 1

facrum polluit. l, cc. q. 14. Irmio etiam in

,,,,,

i Nl

cafu graviffimz teütationis nnq

uam pot

et

fdb n

fieri in loco facro fine peccato veniali ad mi-

nimum. ///4. Hinc nec conjügi ünquam li-

Tm d

lim].

cet; inloco facro reddere debítuim. |//7d,

N (

i9. Ufüs matrimonii tempore men(ttui eft ex

fuo genere peccatum mortale; néé excufa-

!Cddens

t

tur ii individuo à peccato mortáli, nifi fiat

h

caufá heceffitatis ex parte petentis, velra-

j

tioneé circumftantiarum omne morale peris

' NCC d

culum ad nócumentüm uüxoris ve

hum

2

l prolis at-*v

tenuetur, l. cc; q. 1.

inte:

20

; Poft partum adhuc durante fluxi immun-

I m

diti petere debitum e(t ex fuo genere pec-

M

catum tiortale ;; nec exeufatur in individuo

1

à rnors

3b ( 53&

À

iï]t[ä,l

a

mortali, nifi caufá neceff'tatls, & cón-

currente circumftantià attenuante perl-.u-

!d 1

lum prohs

Durante illo fluxii nec licet red-

li

dére debitüm , nifi concurrente fimili necet-,

fitaté. At veró ceffante jam fluxu immun-

in

I

ditiz licitum eft pétere & reddere débitum.

l. cc..q. 16.

lt

'nun TM

ài. Ufüs matrimonii anté ablatatioiem , nifi

fiat cauía neceffitatis ; eft peccatum venmle.

l; cc:q. 16.

43. Matres lactantes tempore la&tationis nori

tenentur reddere debitum , ni(i jam confor-

At

H

tata fatis natura infantis ; aut nifi petatur.

inflahter, & non credatur periculüm no-

MR

tab le pro prole. l. cc. q: 16.

nj

33. Datur obligatio reddendi debitum amehti

vel füriofe; (i adhuc eft capax peccati mors

tl

talis eft nullum creatur reddenti periculum

Yimn

l. €ec, q. 17.

J N

'à4. Non datur obligatio red dendi debitum in-

fe&o .morbo cont»giofo, fi judicio Medico-

duj

rum datur ex redditione infectionis perícus

]um, l, Cs o8.

Àf« Nec datut obligatio reddendi debltum, fi

g

M

reddens laboret morbo non diuturno; &ex

j it

redditione timeatut aggravari maluim. l. cc;

q. 19.

/46. Nec datur obllgatlo fempet redderdi de«

; [f

; biturn illud exigenti nimis frequenter , vel

l

recenter é menía aut balneo; fi exinde.red-

m

ij

dens timeat periculum nocendi (anitati. l, cc«

ean

q. 20

tU

u

27. Non

-

N

at$ (o)

27. Non datur excufatio

.à redditione debiti

ob metum nimis multiplicandi prolem, vel

incurrendi penuriam. l, cc. q. 21.

P

48. Quoadmodum copulz conjugalis peccatur

Ü

graviter vel leviter, quando concurrit gra-

4

ve vel leve periculum, ne femen aut fpiri-

*

tus feminales pertingant modo reGiiffimo in

locum debiturm. 1. cc. q. 22.

29. Ta&us ante & füb copula funt liciti , qui

ferviunt ad conciliandam majorem adcivita-

hj

tem fpirituum genitalium , fed poft copulam

completam difponentes adnovam ,copulam

?

non carent peccato veniali. l. cc. q. 23.

J

,

3o. Examinatur quzftio , an & quando liceat

m

copula cum gravidis ? l. cc. q. 25, & 24. :

10f

lg

ÜUxor.

u

Fde. Preceptum IV. Amor,pfoximi. Ufus

D)

matrimonii. Baptifmus n. 3o. 31. 33. 24-

Q

3$. 36. 37. Af- 52« 93- $4 ,Eleemoüna

146

iU

fb

4

n. f4). Pigpus, urtum.

u*

i

e»

J

CA

AX

P.

A

C

7

4)4

Es

l,)

-

A

Efrata

$ O0 Be

: ftï(

JIVE!

BOR OACPEOA

uþ*'*n

Primus numerus fignifica: pagizam TR A-

Uy

CT ATUS, fecundus Zizeam, Signum

. «d, pcetit adaitionem , 'O, omilhonem s

j

* Erratum notabile.

L

gl

du Tm&aäz de iDeo.

Lin.

Erra'tun;

Gorrecum

Pag

(

47

'14-

01münominus

omninornius.

4T

oblationem

ablationem

T

SI

2

predicata

À. xelativa

il

54

m

allud

À. ad

Infermum,

L

Dd

I1o

^. .A.in effe intentionali

105

vifibilitas

«ri-flbilitas'

1IO

exacta

'coatta

196

31

ad durationes

o

xelativum

207

affluere

effluere

y U

216

A. 2dó

n

;

ergo

p

230

inquit quantum

inquantum

d

246

17

pui

qui

260

951

purgatorum

purgatarum

266

2I

fervibilium

fenfibilium

291

aCtibus humanis

ICharitate

21

TS

281

procul

prout

2982

16

quod

quz

291

30

poft

poteft

324

principii

A. facile

26

accefferint

atl

À. denegandi

494

24

temporis

teporis

425

co&um licet mec-

infinuatum

- dum exco&tum

u

13

Oordinate & exadte

Q.

(Ff)

Á

Eïfc

aj o m

: n Tratlatu de "dugelis.

l

Pag.

Lin.

Erratutn

Correctum

creaturain

]

i

21

A. fpil'iþqulcln

20

6 . iydetro

fydereo

33

298 obfervari

obfervavi

fydereo. celo

44

15 ([yc&elo dereo

498

II

queftione

quafito

75

51

31 Janté

SANCTE

)

Io

60

incorporeos

/corporeos

79

I4 quiqus

quibus

922

24 &rbitrari

arbitraria

li

localem

modalem

96

15

rtot

19 , volitivie

volativze

126

$ definit

deferit

[6)

1298

13 .Probatur2. - ergo

131

20

intelligitur

A..fuccefïïp

139

13

n. a.

ckas n.«C.

1

À caufam.

1

196

compreherifam

D

200

3o fint

A. caufa

259

-T - fecundo

A. vel prime

J

266

A. tale

li

4

unumquodque

268

16 - infinitivam -

infinitatem

1'29

271

29. G

eft

BU

A. divideretur

n

272

30

divini.|

96

5180

ut

4

286

$ poffunt

jj

ac volitionum

zö'ofunt

""

295

33

altiores

297

27 , omnes

298

4

intuitivam

A. per effentiam

12.. diabolo

A. videri

314

UT

24

appetierit

À. divinitatem

221

14

neceffitatem

neceffitantem

A. voluntas veró efi

327

3o immortalitatis

incarcerati

351

28

incarnati

343

17 dic

dixi

359

s c Be

*

N«

Lin.l

Erractum -

Corredum

h

Pag

eft

A. folum

i

359

20

À. etiam

360

31

fed

jl

31e

28

operationibus

A. 2do

319

25

fed

A. habetur

(t

$

affetuum

effectuum

316

379

14

ipfe

ficut ipfe DEu$

3922

19

exagitaretur '

exagitantur

414

18

malitia

molitia :

j

In Tratlatu de A&ibus bumauis.

eft

N

23

17505

21

22 Operativa

comparativa

45

18

eft

&

quandoque :

24

9

quandocunque

eit

107

&

B

20

pro

A. moraliter faltem

in hac mateita

24

Scotum

A. potius

179.7

non

178

26

quàm

172

3-

3

2

2 OR

9

invincibili

vincibili

$

tantüm

313

an

tamus

314

12

7.an

3 ET

17 vero

A. &

342

6

compofitionem

À. nifi fenteutia pro-

babilior fit emi-

nenter, evidénter,

& certó probabi-

lor. Ibidem Col.

2. lin. 4. poft ver-

bum: conducentis:

qu

A. rationabili.

(Ff 2)

343

| *)Eä OE -

[

Pag.

Lin

Erratum

C orrectum

a*

*

343

4

€onducentis

A. rationabili.

i

357 *

Yo

invincibiliter

vincibiliter

367

iL

Brafilii

Bafilii

402

8

?I

praferet:

preferret

404

19

íeu

O.

435*

D ey

bilance conftituta bila;.l.Cï. conftitutg.

$32

5

8.

n

322

15

18

Z

ä

592

26

alterioris.

aï tio lïs

604.

$

Sylichii

Synichii

é18

3t

penitendi

peenitenti

645 *

ii

auquexov e

o ífoxov, vixxTt»

(

Tj (þmæ'yögwkav-

MÉ Og OMT.

In Tyaclatu de l'ide, Spe, €? Charitate,

ét

6

viderc

tidere

63 *

39

moraliter:

109 *

metaphyfice

|

UT

diligentiam ,

s qua

examinat

Lz'

concordem. &c.

h

ZYR '

V

do€trinalium:

doctrinalia.

2

IO

ad

at

W

Ib

pl

XI

13

qe9r.

q r

jJi

15

t. 2. q. IO.

I. q. 6o.

!Ü

:g

2T

vero

À. fupernaturalem

28

39

fignandg;

fignando

J*

33

* o* X o*

p

€. fecus n.

33

14

(itlæ

quo

37

29

qua

quo

37

30

independentes

i

;;

49

12

fe

independenter-

D

49

$ &

eft

u

3E

sppetitt

2ppett

l

ää

!

57

y

9X ( 8

—

À

nj

Pàág.

Lin.

Frratum

Correctum

—

— M

A FPM

M

24

inconditionatum.

conditionatum

$1

PA

affeCtus

€ffectus

D

lo2

lil

T

&

eft

W

Io7 *

IO

fummunm

füum

ilo

24.

honeftas.

honeftus

120

IZ

U CO

n

poni

onr

r

E37

recipit-vel hebitus O.

145

17

agrgumentutrm

;

sugmentum

151

E3

cujusmodi

ejusmodi

I65

i

Angelus

Angelicus

186

gt

fequi

V1a:

fe qui

AR

172.

14

quia

176

30

inveniens

invenies

T 01)2 'g*-

194.

20

verbi

vert

non

195

192

1YOS

E Ürig

199 *

jungat

jungar

244

32

mlfïionem

omxfïïonem

(tre

2yo

23

QU

QW"

251

33

Ghrifti

€hrifto

. Q t

262, *

A VL

premit

pervenit

267

6

$

n

287

19

feparatam,

fperaram

[i

291

M

25

prafütum

preftitutum.

30k

26

in fine-fübjungendis O.

A

$16

laude

ä 'LFL,..

356 *

etiam.

Faf

aut etianr

[:

064.

revelationem

relationem

( A05

383

r

omnmnes.

A. actiones

386

qx.ü

20

gratize

gratice

qu

413

16

qui

quia

Mä.xi—

423

22

fed

íeu

424

I2

juftificamus

juftificamur

ü

423

13

elicitivi

ele&ivi

432

17

agentibus

nobis agentibus

lp"

4392

12

pervenienti

prevenienti

(Ff3)

44 k

ag ( B

Erratum

-

Päg: Lin-

l)ag. - Lin.

Corre&um

— um

]

20

441

certiäudine

certitudinem

13

elicere

jj

449

16

eligere

u

449

iT

ut

l«

456

r]

& . poffibilis

eft poffibilis

-

413

29

poflet

poteft

h

2

In

254

Tyadlatu de/ Sfure €? S'uflitia,

».

4

tamen

À. negat dari

sSo

n

18

Econtra

A. fecundó intentio-

ä

p

1-121.1t€1'

j

u

27

M

inter

in

i

298

irratio

irritatio

1

:

Novarrus

Navarrus

339

nobiles

327

9 *

6

mobiles .

DI

45

19

Reusch

Beusch

j

455

eft

effe

482

23

conditores

creditores

Ü

!

615

15 DicoILIHLIV. &c. .

Dico 19. 20. 21.22

:z

f

23. 24. 25.

vä*

a.j

642

27 wel

n — Tra&atu de Peccatis.

vln Trify

30

Min.

Membrum

j

22

Arnoldus

Arnaldus

5

obíervatur

obverfatur

p

29

E CL

35

13

explicatam '

explicitam

E

46

2

&.

qui

26

32

&

de

46

Z

Texe- "

vere

22

indire&tam

directam

j

46

cauía

cauíg

s6

22

J

iä

ä

32

24

rebus

Regulis

l4

6t

31

ne

nec

62

13 -denominationis

'IJ

damngtionis

63

.

—x

« 0 Be

Cona]Q

Pag.

Lin.

Erratum

'Covrre'&um

TEREES

——

(érty

63

20

d

t

poruit

proruit

94

26

Credia

Eredia:

lt

92

27

interdum

O

fii

95

peccans

À. ignorans

1153

22

peccetum

À. veniale

119

22

28

18

312"14.

135

relinquit

relinquitur

132

30

debet

I

200

debent

H

32

lucis

lychnei.

209

28

aut

&

Toter

2Z

Dei

l

215

Dein

227

15

macula

macule'

240

22

l

H

abfolitionem

A.

nec remittitur

culpa

252

ïnt&xüïonem

extenfionem

v5

15

nunquam

llOllIlUllqllalTl

U

natuali

fenfitivo

r

298

12

eoipio

Copiofo

W

332

lo

illicitum

A. obje&tum

864

20

"Romanicarum ;

quantiamm

"

Ti

26

In Tra&atu de Peccato Original; & Gmtia

j

jr

25

nimium

minimum

28

4

omifit

amifit

An'

22

debito .

0

27

delicto

r

28

b

habeie

enz

ordine

À. poteflatem . in

28

19

&ffemiam

À non daretür ,

L

32

14

&

eft

j

Qu

85

13

afficientem

efficienrem

105

II

nunc-nune

(

* nunc

m:c -nec-mec

13

l

13

j

- :

Q;äums

1035

« (5 ?s««

'-'

[

Lin,

Pag. Lin.

Er'rr-a'täum

'Cotre&um

li

p as

1095

*

[ 12

fpiritualem

fupernaturatem

p

j|

]

15 ]

U 16

fanitas

fpiritualis

fanitatis

füpernaturalis

157

J17o

17

122

4

fpiritualem

fupernaturalem

$!

129

20

Poffuet

Boffuet

16 Y

144

ac

*b

19 0

3*

introduxit

À. te

io f

170

1

219

22

priorum

piorum

"m

274

19

tendat

tantum fe

13 (

293

rj

in Tr. degratia

in Tract. de Deo

320

Sed hec &c.

mon pertinentad textut

39

2

J

) $

326

Difp. 6

difp.4

336

z

ifta

vita

339

D

4 hzEreditate

haereditare

[

) n

M

— Jn Tvadatu de Jucavuatione,

j [

61

25.. divinas

humanas

ad

2Ul

16

2

quoad

V D

90

23

nulla

A. lata eft

178

19

impaffibili:

A. aliitamenScotifte

moderni in ordine

!T

decretorum - primo

Chriftum, dein DEI

iB

Matrem ponunt. !

V

1 ol

2441

20

cum

"

cum ifíta

? d

241

ZI

commode &c.

o

St

$9 o

24t

24

confequentiz

A: multplicande

W dl

non funt

n

250

1I

fübftantie

fübftant fcientiz

263

30

liberum

arbitrium

14 oi

24

13

amoyveris

amaveris

1

conventionem

298

Fonvcrlï'onem

N

308

19

non

o

Y

398

29

À. quoad effe&us

)

;g

ad f;

ponendus

;;

313

)Bvom

m

t&w

Pag.

Lin,

Erratum

Corre&urp !

r ecetem-

"-

l

313

(

libero

A libera

33

15

intereant

interefant

317

12

'Virgilius

Vigilius

L

319

30

verum

341

16

virtuofiora

. quod

29

offeretur

Vi&uofxora

344

off

: erretur

361

10

fed-textus - effe

O

372

I1

Heroden

Antigonum

380

13

Circa Philippum-

O

- füumendos duxerit

Sabbati

324

19

A. vel die Solis, vel

quod verius,

Lunz

die

116

19

noCtu

motu

419

30

Die 29. Matt.

Die 28.hoc eft vigé-

firio o&tavo.

420

25. Martii

28. Martii

429

AT

Diem 3o. &c.

Diem 28. & przce-

dente die 27. Martig

In

Traclatu de Sacmmmtz?.

grec.

grecá

42

22

obfereatur

obfervabatur

42

28

circumcidi

circuimcidit

42

29

|

Jude

Judea

/4

56 *

15

aliud

À. non

79

17

Deo

Dein

89

I4

operantis. n

Cramenti.

opetantis. tr;, vi fi-

133

Io

materia

À. irioralis

valida

134

23

À. imateria

i

137

15

oportebat

. Ut

153

19

E;cleüæ.

À. db

! &&21

(G&)

167

CBON-

——

Pap.

Lin.

Erra;um

Correctum

?

3167

27

Ompharii

Omphacii

192

29

Chrifti

A. fed hoc fit

:

3195

28

gnaviter

graviter

267

8

p poi

worrpos

271

26

qll a

quia

29

renafceni

renafcenti

z5

n

concedo

280

3I

28I

2

€

nego

28rI

12

matrix

motrix

295

ficut

À. peenitentia

forma

formg

400

212

virtutibus

virtutes

329

18

exterminatos

exterminator prg-

terierit

843

& n.

n- 5 6c

2)

concinatorié

342

32

theologicé

350

12

Hierarchize

Hierarche

MTf

251

2I

contingenrtes

contingenter

356

unde per

unde nec

Q

16

diftante

dictante

556

oW X . X* o

368

28

Spiritum

Spiritus

378

gratic

À. ordine

280

18

Ergo-ejusdem &c.

O

385

E

mea

nova

nec

nunc

!j

323

30

403

29

Angeftus

Angelus

u

404

34

quam. habent d. &c

[0)

433

27

Hyerus

Hireronïmus

439

34

NB. in mea edit.

3

inordinatus

innodatus

40

i

444.

30

1

447

17

negatyHA. l.

myfticum. c. phy»

qt

n

ficum. n.

450 *

25

T.

dioc

?

facra

facre

É

463

?

413

* ( $

[

Lin.

Erratum

Pag.

Correctum

Ü

473

34

detrimentum incürrit

O

478

21

C. -parvulos. n.

n. - parvulos. c.

494

gratia

graticd

498

totum

taptüm

499 *

gratia,

À. nec

C

peccatum

bapifinum

caufa

SyUn

230

À. remiffiva

592

22

videtur

videt

538 *

precepto

À virtualiterge-

mino quoad re-

| (

ceptionem cha-

racteris & obli-

gationum Chri-

fliani.

d

$34

27

caufalite

caufalitate

/n Tvatiatu de Baptifino z Con]ïrm-rztione;

20

,::

Tuncbaptifinus non &c. O

3I

arbitri

arbitro coníci-

entie

j van

ïz

mors

moras!

16

ablutio

5t

abluo

18

29

magiftrun

mihiftrum

Domini

Dominii

I2

K

118

Regulares

A. ià communi

viventes

I20

33

À. non

-

ïppoüta.

130

13

l. 7.

N GE

r7

Qq. 1.

qq. undecima

ubl

52

eterna

interna

204.

23

quatuordecim

A. dies

217

24

re&ta

teCta

222

23

menfein

A.nempe in Ma-

t

jo 1759.

(Gg 2)

224

u Mu CU

« ( £

Pag.

Lir.

Erratumi

C oi're&u.m |

l;

d

224

26

precipantur

B 1

226

ferminatio

pracipitantur

33

fermentatio

228

21

vultu

in vultu

235

19

bonorum

À. operunr

ä

259

15

Marianus

Morinus

M

i

In

Tra&atu de Euchariflía.

u '

r«

poteft

prodeft

g

1*

h

20

äic

D

$8 "*

lläloc eft corpug &c.

deftitutionem.

g

46 *

deftinationem

g"

46

35

facrificati

fan&tificati

D]

95

metaphoram.

À. Ergo

$37

25

ufurpati

À.in fenfu meta«

!

phorico

r

ég *

2I

A. non

i

Juftinum

&

ul

LEA

22

ad

8j

27

yevo. ucbes

yevouelo

i

in

is

D)

s!

facrificaverit

fanGlificaverit

Ms *

9I

feritatem

113

veritatem

t

117

31

erpoTr us evoe

"DO* et . evos

g*

120

20

Qpaívec?oo4

n

lcpx/'vao&aq

1552

m

833 *

24

oflende

*

159

14

ohendere

1*

169 *

29

ftótb

ftérct

170 *

defrutrum

defrutum

fuevico

3

(*5

170 *

17

fulvico.

Ecclefia

)*

173

Euchariftia

UM

judico

A. effe

H

2988 *

Amen

P. Amen

D

1388 *

faciat

A. effe in

y; i

4;

mendacem & frau-

oimittatur

9

199 *

dmentam

LUl

188

L. OM

Pag.

Lin.

Erratum

Correctum

ä

j

3988

10 fanguinem

in fanguinem

il

392

9 Éfacrificaverit

fan&tificaverit

198

31

tamen

À libenter

20

Conclus

Conclus. r.

214

216

29

Euchariftie

À & corpus Chrifü

417

14

Sacramentum

A eft

22

(e

n

232

229

17

quia

qui

230

lt

recitave

recitative

32

Corfeienfis

Corbeienfis

253

tranfübftantialiter

transfübítantietur,

n

237

258

14

adequate

adaquato

260

1o

immitatur

immittatur

18

movi

À compofiti

ln

264

cui

264

20

cum

264

28

non retineant

À nego

266

in alium

in aliud

non non

non

267

269

13

eífendi

gfccndi

n

in torum

268

29

1

':z'äu'».!

21

converfig

converfiva

293

diverfis

iisdem

æ]w

penfamus

Y

2925

peramus

341

probalile

probabile

342

22,

formaliter n,

formalitier concede

12

remanere

A. füb

352

259

26

preceptionum

perceptionum

iv

366

expreffz

À. fpecies.

M

j

I.þ,:;«u

transaCtionem

transaccidentionem

J

ao

Anomala

33

19

Anamala

4

425

l7

Abfolutio

abfolute.

23

Fadelle

Fardelle

1j

395

falvetur

396

32

folvetur

u

497

L

fanitatls

fanitas.

(Hh 3)

4

9$ 0 Be.

—ÀÀ

Pag. ] Lin. Erratum

Correctum

]

—

*

ag

472

28

impoffibile

improbabile

565

28 Cinteolo

linteolo

569

24 perfeftam

perfectam

JIn Tra&atu de Peuitentia.

12

De Miniftro

ï

De Indulgentiis 86

l;

92.10. 11. de Mini-

niftro

1o0

Is

& 12

&.13,

12

12

16

arguitévé

arguitiy

D)

28

contineri

continetur

20

8

nobis

nobilis

38

4

qgqe

qq.».

lj

2t

Confeffarius

27

penitens

n

26

I

(iummo

Parentbefis non ef

Cypriani.

28

96 propofita

Propofitum

33

4 datam

dictam

D)

)

40

33 aliquam

aliquam legem

45

4 praclicos

adde. faltem effentia-

j

les.

48

füfceptionem

adde baptismi.

50

prapari

prapararij

BM

lI

excuiabuntur

excufabantur

52

etlentiales.

etiam accidentales

52

2I

ant

6o

major

I3

Difput 7.

Difput. $

72

fcribit

deícribit

$92

24

dicendis

ex dicendis

22

II

effe &

&

96

potentia

peenitentia

104

Ij

retraCtatio

retra&tationis

1o8

15

requiret

nequiret

II4

25

Ad r.

N

122

Jadde. n. ant. ad prob,

22

Luthero

à Luthero,

»

126

1*

« oO 8

à

Pag.

Lin.

Erratum

Corre&um

h

m

EGENPNESEDEUEO

126

abfolutionem

ablutionem

126

reticendi

retinendi

y.6.

127

äïväi'tam()

Wittafio

135

Hermes

Hermas

1392

33

c. a. ex defe&u

141

$

n.a.

d -

teftatis in Ecclefian.

ant.

emundatio fit

4TI

I4

emundatio

fit emundatus

oftendat

&

faciat

I48

12

emundatum

159

ex glecreto uni-

in Inílructione Arme-

onis

norum

re&i

1

171

29

recte

179

14

2

Sorbonicus DoGtor

16

20

180

59

196

31

fingulis

eax;1 fingulis

199

Io

ratione

ratione fui

Adde. 4. quia effe&us

205

18

explicata

hoceít, collatio gra-

ti& , non erat ita in-

falibilis, ficut nunc.

Requirebatur

enium

preter facrificia &

confeffionem — per-

fe&a charitas . Dei.

Dent. 6. & 10. neque

Todus ac

menfura

relinquebatur jpdi-

cio Sacerdotis pro-

t nunc fit

quoad

atisíaCtionem.

*

iütrinfece

234

26

intrinfeca

p

234

32

intitativé

entitative

*

- Damnui

i

237

32 Domini

J

2538

«5 ( geæ

Pa*.

Lin.

Erratum

Correctum

Ó

—

238

* 24

corpoíeos

incorporeos

[ 1

238

29

2

)

28

fübftantiem

fübftantiam. Ergo.

p

239

ii

242

DA

agnoícatur

agnoícantur

246

lo

ponentibus

ponentibus obicem

N

n. Major

247

20

antiam omittatur.

255

?e: quead fubft

J)?

261

33

peccato

Peccato ex timore peng.

I;

263

23

unpuritas

impunitas

5;

22

impleri

27t

implicari

282

IK

fufficientem

fan&tificantem

284

T2

ifta

ità

*

14

C.le Drox

Contrale Drou

291

294

25

refpectu

refpe&u principaliter

301

24.

attritus

attritus aliquando

396

ea

ea expofitio

äg

concomitans

A. faltem veniale

Jl

;g

306

23

316

ferum

fecum

330

18

$

i

impletur

I*

362

impletus

395

21

acceptatus

acceptatur

I

387

26

fit

fit

u*

19

practicos

A. virtualiter deteftas

1sg

436

ff

tivos peccati

438

26

debest

non debeat

4*

t

-*X

n.

n. min. & fuppofitum

[

quod requiratur ex-

plicitum

444

1o

ferre

proferre

"

12

propriüs; non tamen

W

445

pron-iïs.

in Levioribus nego-

N

tiis, ubi non diffol-

"

vitur amiciria; vult

&c.

i

460

22

confert

1:91) confart

119

« ( 8

h

Lin.

Erratum

Correctum

Pag.

474

abfoluta

abíoluté,

T

472

5

Quod

Quadrag.

519

18

non femper

femper

S18

26

enim,

enim ex eo, quod

359

25

Rinsfeldius

18

Binsfeldius

atteri

540

alteri

545

5

Milonte

Milante.

$51

31

556

4

lzïenho&'

ï)enhoff

22

Omittatu£

581

quia in homine

3271

11

fit

fit

io

j

Palas

Palao

16

29

non peccantis

conpeccantis

24

16

"

quia

quini

38

17

atque

nec

38

19

doétrinam

À. in rebus fidei. c.

]

22

ï

27

delectum

deletum

104.

12

autem

qui

qui, dum

1123

28

À. pofteriore cafü

129 *

Bunchardus

Burchardus

130

14

complici

complex

146 *

ponze

À. vindicativg

EI

ii

158

refpectus

refpectu

26615

24.

vifibilem

vifivum

i16g "

Steraxtio

Steyartio

168

13

A. C.

Arte Critica

Bulla

CA

27

A edita pro [talis

G:zcis 8. 5. n. 5.

182

F5

iterandis

À. dicit:

j5

197

23

ratio

Oratio

219

io

moneantur

funt verba textus

213

12

Hujus igitur

p&tinent hec yerba

j

ad textum

229

caufag

À. dant

(Hh)

236

d

u MONT.

Lin.

Erratum

Gorrectum

Ti

Pag.

2536

31

n. 2

À. docet

uf

255

26 baptifmi

À. Refpondeo. 3.In

J

tali

cafu

abfolutio

j

indulgentialis folvit

per modum requi-

fitó compleum con-

j

[

traCctüs inter Deum

& hominem

ficut j

H

folutio eft comple-

mentum. contra&tüs !

in effe rati & 611111,

258

14. Hermeto

Hermete

10

267 *

20 figno

A. faltem dubio

1

21

269 *

9 Sacerdotem

À. Aliquando tamen

23

dubitari poteft

an

j

non ante adventum

I

Sacerdotis inclaman-

1

tibus dederit fignum

L

dubium yoluntatis ad«

vocandi Sacerdotem,

T

quz figna dubia latif-

fimé

interpretanda

u

iunt, ita ut fuüfficiat!

1j

dubium temufïimum

284

LES

diceret

duceret

2

habens

habes

285

2

!:

299.*

23

Catholico

A. fimulató vel Eblo- «

u

nita

S. Ambrofius

203

À. feu quisquis eft au- !

n

thor,

o8

Nec tamen

L

n

funt verba textüe

1

.306

2r

& convenienter

aut convincenter

ä

21X

apud-cavere

fünt verba textus

1R

^

32r

refiloquio

nfiloqulo

322

18

Hzc omnin

non fünt verba textuq

336

C MON.

Qs

Pag

Lin,

Erratum

Correctum

| düw

336

I4

operans

À. pro peccatis

ita

ira

ali

342

9

255

26

quomam

quorum

ndlbe

deferuntur

deferuntur

K m

556

356

Ex hac-peccato

non funt verba tex-

Áilton

tus.

V

356

27

9. & Io.

8

& hs

395

23

non

[9)

fülto e

396

14.

Saracenis

A tradendo

Tiéntum

401

38

moraliter

mortaliter

) ïrï Ti

T

fenoó

fero

Ym f

Jqgie s

20

Vicurtio

Kicurtio

ÍI

fledtis

19

fletis

Io

33

favorem

fervorem

(i)

48

n

3250

1250.

D0n d .Pu

58

12

Mauronenfi

Moronenfi

Y

9

Affiana

Affifiana

27

] aam flo

Z

14

conentur

conantur

moderationem

À. pertinet

Qu o

[

r

'TDra&

À. de Indulgentiis

preterea

qznmwu'; 29

praterita

fn : lnl"" 22

24

tumulentia

temulentia

int, j

((132I

18

aut

A. ioo.

fut,

tertius

ii

I

(l

165

deterius

[iti

j

167

29

totum tempus &c.

O.

12

facerdotali

hits

facerdoti

Á fmu!amel'l 69

21

indicio

judicio

confültas

i

15

confuetas

i:2II

32

1000

$oo

Afa

uüqdii l

*

12

60000.

6000.

Lt

4

18

4000009900.

4090990090.

x at

32

oblaturum

oblatas

Q conri a

24

Iunocentii XXII.

Xl

i

i

g r d

23

A. etfiamfi famulus

jio

Jubilei

1on ereget pecuniam

1 Ti

(Hh )

349

stX (o)

i

Pag.

Lin.

Erratum

Correctüm

—

loca

349 *

À. attamen certum

non eft

33

nequeat

nequeant

st

24

23

prunitiis

primitüs

26

Reginaldus

À. Idem in ultimo

3

Jubilzeo conceffit Be-

D

nedi&us XIV.

3

19

eam

eum

$

4t

13

Ruperto

A. Grueber

45

200.

)

1300.

57

18

Mathani

Sant-Martheni

!u

éo

18

Ji:.

12.

64

faltem

faltum

?j

g.*

20

intererat

À. per legatum

104

29

prefümptis

refümptis

o

XII

22

vix

À. unus

)j*

2I

327

fan&tificationem

fatisfattionem !

3182

18

matrimonium

188

12

fi

ad matrimonium

nifi

;

Zor

author

13

A. eft

216

30

amatoria

A. in

22t

28

follicitantis

denuntiantig

i

2

225

Poteftas.

D

Pote(latis

272

23

denuntiatio

denuntiato

DA

227

24

fine

ex

16

malitia

amilitia

T

29

a&io

au&io

L

18

Pontifices

2

eft

À. ceperunt

l

À. judicare

2tí

Editum

Edi&um

25

eft

&

Eu

12

mederni

62

medemi

28

explicatoria

explicatiorg

lU

64

18

Latenaxiig

Catenariis

$1

*

PI

u

17

«$ ( 8

Erratum

Correctum

Pag.

Lin.

ä

In Traclatu de Matvimonio.

naturali

Ecclefiaftico

|

E:] *

33

irritabitur

17

27

imitabitur

2I

pars

A. refpective ad. reno-

37

vatum contractum

39

afperfa

afpera

509

lo

unius

unionis

tuam

À. quamvis

53

N elfone

53

12

Wulfone

54

11

inito

invito

A. voventem

i

g

ETo]

exponeret

matura

dICD

19

natura

95

io

equali

inzquali

adoptantis

304

19

adoptionis

105

28

negativc

affirmative qued im-

curratur

obftat

À. Cap.

!

193

228

52

confequendam confequentiam

256

Roderius

Rodericus

20

morteim

matrem feu uxorem

257

ceffet

266

12

effet

267

21

effectos

effe&tus

26

neceffitatis

A. &absque probabili

273

periculo fruftrandi gene-

&

rationem

4

imitis

A. ex l. 7. de Synodo

408 *

Ál

aT5

28

initi

A. äïl &. deSynodo C.4.

h

In Tra&atu de Legibus.

II

uxoris

conjugis

16

damnantur

. damnatur

XOo

13

aCtiones

a&iones diverfas

16 *

circumftantite

Circumftantie:

RE*

18

[

[pondee. . 2, Non

(Hh 3)

enim

« (o $*

Pag.

Lin.

Erratum

Correctum

[

enim mendacia , ho-

micidia, adultería,un-

quam permiffa fuerunt,

fed excufatur ignoran-

l

g

tia, Concomitans

in-

198:

tentio, aut tollitur in

juftitiahomicidii. Sic

V. g.

16

28

'Thomas

'Thamar

25

dico

duo

;

26

21

inftitutum

inítinctum

37

poteft

poteft dici

&

42

24

etiam NB. ut

fine puncto

44

26

aut

autnon

tt

47

26

relatae

relate

M)

52

17

prout

prout &. s.

»

$3

oftendere

attendere

70

24.

referibilis

reperibilis

56

aftectum

afje&um

76

15

five

fine

hT

76

20

majorem

majorem . poteftatem

u

in tales infantes.

!

72

19

excufat, ubi

excufet. In quo textu

85

24.

[0]53

4'1

juxta hos

»

22

33

converfatione

converfione

102

f

leges

171

Y2

S

4 ententias

n

126

&

ex

10

149

20

finem

finem aliquando

150

100

27

quando

quando de obligatio

351

ergo

€rgo nori

I

159

20

etiam

etiam fentiendum de

no

20

1o

TT

eum

cum

155

quandoque

quandoctinque

N

165

2r

i

1541

1581

*

167

P MO

&

à

Lip.

Erratum

Correctum

Pay.

167

2

non

non effe per

20

interpretatis

168

interpr et'm

176

Reg.

Reg.27

cuim

cc. cuim

179

398

lo

plOplOllS

pr OUI')l is COI]DC)').OIIIS

204

18

concilio

conhho

YT7

210

13

15

210

16

judicum

& judicum

12

alienare

alienat

235

41

13

formalia

formalia; dici nequit

257

*

33

fi

fi non

abfolvendi

abfolvendi à cafibus re-

ï

266

21

fervatis poteftatem ob

1o0

gr atia uti

267

gratia

aut

2775

an

294

26

Soyrus

Sayrus

322

12

Coopera

cooperatio

335

21

utenibus

utentibus

Tra&atu de Praceptis Decalogi €&? Ecclefia.

1i

24

8. 10

BULS

1. bonum

(l ,

26

Y

bonum

*

30

autem

cafum.

16

À. mortie

52

repentino

78

23

intelle&to

intellecti

t

ud&

quó

97

confuetam

90

15

confültam

100

14

per bona

pro bono

ioo

33

COIUIDUIHC&UVMU commutatxvam

T097

12

acturus

àu&turus

pr oximo-

h

130

14

proxima

130

20

[

14

9

9

15

135

16

137

7

190

L

commumtatem commcdltatem 1node-

143

ratam fimul

(Hh 4)

163

«$ 0 Be-

Pag.

Lin.

Erratum

Correctum

h

163

29

erogaret

p 21

honeftam

erogarent

[

214

honeftatem

228

12

fi

fic

242

2

dubiz

duliz

242

14

1524.

1624

283

3t

ac

j

28

À. dependente à

|

i

285

charitas

claritas

297

28

folutionis

À. promittent

216

*cGkEGR * x o* X*

20

divina

externa

320

23

obeffi

obfeffi

M

342

23

Refpondeo

À. 2do

s

356

16

tantum

totum

fo]

360

17

Criticos

À. dies vel aniios

261

1.

turca

lune

262

caufas

craffas

362,

J

non impare

nam impare

I

&ot

Probatur

Refpondeo

I!

403

14

refpondent

40$

16

refpondet

1rd

g

L

pene

b

413

z2

facrilegium

A. in foro Canonice

"n

421

23

deducat

A. in pactum

430 *

12

velle

nolle

435

20

Paledanus

Paludanus

460

65

infirmatione

confirmatione

10

Simonia

I)

461

:5

À. alia juris naturalis vel

divini, non verfante in

26)

materia beneficiorum.

p

1Y

18

4T7t

fignificatur

À. non

i

47À

18

dominum anto- dominium autocratig

n

cratize

folabat

folebat

M

473

EU

416 *

docet

decet

N

4pt *

35

prohibet

precipit

518

N

st

(0 &

A »

Pag.

Lin.

Erratum'

Corre&qm

&

fed &

$12

ao

omiffio

529

omiffo

542

:

commune

À. habet pro acci-

dentalibus

24

A. Deus

556

quia

conditionatum

A

füb conditione

564

30

non involvente pe-

riculum optandi vel

caufandi malum

1$

ratione

A. füi

581

&

& fi

596

21

607

29

non eft 1.

A. votum füuo tem-

pore per receptio-

nem Subdiaconat(s

emittendi

dummodoe

À. non

17

27

1$

ultra

ultro

18

euim

cum

41

16

$i quis

À. nec

66

26

ftatius

fatius

128

33

perfona facra

A. Dixi : vel //implieit

hoc enim facrilegium

non eft proprie fed

late dictum.

26

Catalana

Catalano

130

À. loco

249

13

alio

265

22

quia

À. ubi

284

difplicem

duplicem

284

1o

voluntuaria

voluptuaria

21

unum

in unum accidentale

290

342

16

extantis

exhortantis

348

Cap. 10

Cap. 8.

|

16

Cap. 12-

348

Cap. r£

2348

26

Cap. :2

Cap. 9.

342

14

aliud

aliquid

* (Hh 5)

357

DI

z

n

Lin.

Erratam

Pag.

Correctum -

57

20

Pafchalis

A

in

haebdomada

7!

paffionis

ij

2

252

Zxianis

A6tiauis

360

AE

Aetii

n

260

AErius

Aetius

W

373

ä

quod

quot

h

375

lf

atque

Ilj

atqui

382

20

Ya

rard

412

21

advertendas

avertendas

fenfibus

fenibus

4

»

418

24

jejunii

À. truncatis

2 QConferentiz

Controverfia

P al

)

Iu Tvaclatu de Contratlibus.

*

25

14. de Teftamentis A. 157de Mutuo.

n

dividuo

individuo.

Commodantis

5

Commodatarii.

?2

29

Domnini

A. etiam parum di-

ligenter

Al

31

non tenetur

tenetur

1

52

fed tantum

non tantum.

$4*

13

propriam

À. cum contra&tu

oneroío

Q2 *

12

fuis

À. diligenter

25

15

conditione

condiCtione

35

25

qua

À. circa

39

26

potius

ftepius

417

ZtI

tempore

A. £olvere

26 alio

J

92

| titulo

55

26 29 aut aut.

[6)

7l

.22 ' moraliter.

1ortaliter.

£e *

9 fed

À. juxta alios quos-

dam

$9 *

24 mmercede

À. faltem ultimi aimï.

91

at —(0) &

Pag.

Lin

Erratum Corre&um

——5

27

21

vel

quod

105 7

15 cenfum

A. accedente diftin-

&o titulo

Feito.

127*

6 fo.

146

i

i

Bb go IOIe.

u6

26 Saintebeuve.

Saintebeuye

189

17

2548.

1548.

In Tm&atu de 7. vitiis quifä/z'hks.

À. non folo ore fed

93,5

3 .emendationem

opere feu conatu

129

4

ulterius

ulteriorem

-- 5

.5

-

M

5

;

d

* .

»

——

-

Em

"g —

s

—

RUP QUE RC ANRIRE:

at

»

b

[

b

——

--

—

.xä!:ainq; -

*

*

U

u-

&

E.

E

-

:5

Ti ais

agl

p H

£

-

P

W Yem ,

s

i

*

m

pz

GE

N

uY

-

m

E

——

RimrE

n o

Ea

ii

Pt

ais

—

ii 3..?

*

E

Y

e

*

zi

£

*

r

AC

FA

*

x

u.

*

i

»

Vie

x

2

m

B

M

As

3

Y

2

i

P

T

*s

d

2

*

d

D

.

Ti

1

—

23

r

n

a

$

a

l

04

v

i.

n

du

p

VO

dN

o

C

W

yt

E

Tur

2

;

w—wä

RI

*

t

A

r

d

$A

A NU

x

at

$

a

Y124

ia

CA

As

ao

s

5

p

E.

A

x

3

RMS

E

vb

*

w

gUy

D

*

3 9t

E

5

*

&

Pa

1j

r

U

h.

N

2

*

t

x

É

E

X s*

^s

A

J5

D

À

s

n

s

..W-

7

d

»

£t

j

H

EUR

h

n

N

*

E

j

A

N

x

h

H

$)

em

2

X

N

n

A

p*

3v

s*

$6

?

R

E

- P*

A

d

&

À

*

p

E

Wbv

j

5

-

»

*

E

x

s

E

"

E Eu

"P

3

o

E

E R

*

É

&

ä

c9

p

p

)

R.D. EUSEBII AMORT,

Canon. Regul. Lateran. Polling. Eminentiffimi Cardinalis L ER C.A R P ——

IWIHHH

16

e.

Senm]mm ac Reverendilfimi DD: JOSEPZHI, Epifcopi Aug :,nR

"o

VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset

. R. E. Principis Dalmüulldm Landgravii Hïihæ &c.&c.

T'heologi,

15

us

IIIII!!

O Baiance Q

o

IHEOLOGI

æ

ECLECTICA,

i

13

Focus

ä

MORALIS zr SCHOLASTI

12

Sub Aufpiciis

IHIIU IIUI

9

SS. D. N. Benediai *U

ïï

11

e

«

ad mentem

10

HIIUIIIIII

-

S5.Patrum & Theologorumiinfigni

prefertim veterum conícripta.

EO

g

Tomulus XXIII.

IH(IIIII

8

Dr (CONTRACTIBUS iv SPECIE.—

UWIE VBMLIIS CAPITALIBUSE

ä

SUPPLEMENTUM

continens

Couflitutiones quasdam SS. D. N. BEN

CTI XIV.

IHWIIIIIIHH

PROPOSITIONES DAMNATJ?

Cum A])probm*zombw

p

R—

——b——-

*

I

3

ZAugufte V'indel. & ll "irceburgi , -

—

pE

ECSCCOM

Suumptibus MARTINI VEITH

LT

'HHIIIJII HHH4IIHHIHJlIIHIIH»IHHIHwIIHIIII»IIIIHIHNIIIIIIHIlï

IIIHH'IH:

W Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com

II!HI

15

2

3

5

I—

sR

L