Gf977-19

x

AA

Y

At

..w

*

^ ..T-., .

w

:

4

Y

-«F.

s

3

g

$d

£:

$

"23

d

^

*

r

,M

$

£

A

XAOL M*

X .

o,/,.

4

U

t

w—

sR

5

v*

d. v

*5

$w

x«

i*

*

-

Y

z

a,..

z

hgsmiec i n Vgl

Smieee

T

rA

APE

E.

A aan

L

x

p r

r

Ed Ri endr

3exae

-

i

U dur m I ia

as

.

.,,.

*

d r&x:',,.z.ä

:

-

a i t

o

-

.4

E

m

ia

i

S-E C

AE

-

c

p

BA N

FEAro U

—

—

FRSPSIY ss

77

ng//anwz/z

x /J Atra - /67//4«/0

a "

|

P

s .

f:ü Y cf*/ L*;c&)v

Z

"Á

f

(ng*d/][/l/ 7772 rmou/z' 7A.. f'üläw

N12«45118673581 .021

—

LEU

UB

Hs

.*

U

vl

av«mämeq

D 5;'," fandp

FHEE

ALIS

D'W

irumà

p

ll

:*

:

R

XGA

ï'öup

;:ï

mmp NI

R. D. EUSEBII AMORT,

canon Regu. Lateran. Polling. Eminentiffimi Cardinalis Z ER C.ARI, nec non

erean1m1 ac Reverendifümi DD. JO$EPHI, Epi ifcopi Auguitam,

R. L. Principis Darmitadxam Landgravii 'Haf de, &c. &c.

heologi,

THEOLOGIA

ECLECTICA,

MORALlS Er SCHOLASTICA,

Sub dufpiciis

SS. D. N. Benedidi XIV

ad mentem

SS Patrum & Theologorum infi gnlum,

prefertim veterum confcriptat

'Tlomulus XIX.

DE. SACRAMENTO MAÁ TRIMONII

o

——

(

x

V,

[j

2

z

-&n

NNSNSE

P

)

5

11

(

--

S

W

^

n

Cun Approbgz*zomþzzs

"ugufle F'indel. & W irceburgi ,

Sumptibus MARTINI VEITH, Bibliop

Anno M DCC LII

A

U^l

——

—— ——

——i

E s

I ——

-X —

——

——

—

J

M.WM/

quapess

Csb

d-

R—

-

—— —

J«

—

m

C

Z

T.

Z5

f

l

-

d

Q5

BI

"d.

l

A

3

H

s

,

ï

m

s u imim,

ITTET

od

"

i

INDEX

QUAESTIONUA.

Tlractatus

SACRAMENTO MA-

D IE

5! IO

De Sponfalibus.

DAESTIO z

uid fint fponfalia?

2. Qualia verbo aut figria fufficiant ad ex-

primendam promiffionem fponfalitiam ?

2

3. Àn detur obli

gatio fponfalitia ex verbis aut

fignis dubiis?

P

4. Quam obligationem pariat promiffio matrimo-

nii futuri ficti

4

X 2

5. Quam

INDEX

iil

a.

" [

s. Quam 'obligationem pariat

promiffio fpgnf

litia ex joco fa&ta?

4

i

6. Ad que obliget fi&ta promiffio matrimonii fi-

J

ne reciproca repromiflione alterius partis in

aj

cafu, quo fi&a promiffio induxit puellam ac!

] M

concedendum ufum fui corporis?

2

| a

An deflorator teneatur. ducere virginem,

l

quam corrupit absque ulla promiffione matri-

monii ?

7

il

2

8

An valeant fponfalia gravi metu ipjufte ex-

torta?

] il

9. An, & quomodo valeant fpbnfalia fub con-

&

1]

ditione ?

Meh

!

1o. An, & quomodo valeant fponfalia inita fub-

IO

m

modo vel ad diem?2

11. Àn hic modus loqüendi: - INullam ducam , nifi

Q

II

M

te, habeat vim fponfalium ?

l

12. Quid fit Zrrbaappofita fponfalibus? Et quz

l

ejus obligatio ?

[2

13. Quid fit fponfalitia largitas? Et que fint illi

"r

|

annexe obligationes ?

,13

l

|

U

14. An, & quomodo fponfalibus poffit adjici

H

cena ?

15. Anfponfalia clandeftina, fine teftibus

&

jj

T

Parocho contra&ta, fint valida, &licita? ib.

:

16. An fpornfalia perfonz Catholice cum hzre.

tica fint licita in locis, ubi hzretici fünt per-

l

mixti cum Catholicis?

I5

i

17. An fponfalia perfonz Catholice cum hzre-

a,g

tica fint valida?

17

|

(

ï

18. An fpontalia poffint contrahi per proxene-

tam, procuratorem , v?l per litteras? Ecquid

f 1P(

I8

bj

in ejufmodi contra&u obfervandum ?

19. An

:

QUAESTIONUM.

t

19. Àn váleant fponfalia contra&ta à patfe vel

matre nomine filii autfilie prefentis ac tacen-

tis? vel a tutore.

uj

ibid.

S patis:

20. Àn valida & licita fint fponfalia inita fine

2lI

puelhm;.

confenfu parentum?

21. Anfponfalia neceffario prerequirantur ad

matrimonium ?

295

virgi:;:;

ODe n

22. An fponfalia contrahi debeant coram Paro-

cho , & teftibus?

ibid.

Inju

23. Qualem obligationem fponfus & fponfa con-

trahant per fponfalia ?

24

fb

24. An perfona defpornfata, fi contumaciter re.

nuatimplere promiffa, poffit compelli per ex-

j J'mlüjü-

communicationem ad contrahendum matri-

y

monium ?

25

25. Quid fit Impedimentum publice honeftatis ?

ducm-.,nj

Et quomodo oriatur ex fponfalibus?

26

ib.

26. Quibus modis diffolvantur fponfalia?

j Etl

27. Àn mutuo confeníu diffolvi poffint fponfa-

k

1

lia etiam jurata ?

2

jos i

28. An mutuo confenfü poffint diffolvi fponfa-

lia confirmata per fübfecutam copulam ?

28

offt &u)

29. Án peccent mortaliter, & teneantur ad re-

tebeusj»i.'

ftitutionem, qui à comparte per minas extor-

la? d

quent confenfuüm mutuum ad diffolutionem

num u

fponfalium ?

29

30. Àn perfona defponfata teneatur petere di-

i fütigt

fpenfationem , fi per copulam carnalem cum

j

confanguinea perfona compartis in fecundo

i ime:

]

gradu contraxerit impedimentum affinitatis? ib,

prOXeü

31. An fponfo liceat poft contra&a fponfalia

fufcipere facros ordines ?

ibid.

)

1

32. Àn perfone defponfatz liceat ingredi Reli-

]

26

gio-

I 2

INDEX

;Anlrt

gxonem & emittere profeffionem Religiofam

ii

invita comparte ?

o

[

53. Quomodo diffolvantur fponfalia fuperve-

pl

niente impedimento dirimente?

ibid.

34. Quenam fint jufte caufe refiliendi à fpon-

E

- falibus?

3I

l

$5. An perfona defponfata habeat jus refiliendi,

i

fi poft pofitionem & cognitionem «ejusmodi

caufz adhuc admittat copulam carnalem? ib.

36. Qualis dolusin contra&u fponfalitio commif-

"i

ib.

(f

füus prebeat jus refiliendi à fponfalibus?

l QHO"

97. Àn contrahens fponfaiia teneatur comparti

)!

manifeftare füum occultum defectum , quo co-

gnito poffet merito abflerreri à contrahendis

?

fponfalibus ?

32

38. An difcenfus fponfi vel fponfe in terras re-

motas fine fpe brevisreditus fit caufa fufficiens

DA

refiliendià fponfalibus? etiam juratis ?

d

59. An folvantur fponfalia per mgreiï'um unius

N

in Novitiatum Ordinis Religiofi ?

quh

4o. Àn fornicatio compartis fponfalibus fuper-

ll()!

[ (M

veniens, vel noviter retecta prebeat caufam

i

refiliendi à fponfalibus ?

36

41. An habeatur jus refiliendi , fi poft fponfaha

ii

utraque pars commifit fornicationem ?

37

IM

42. An taétus impudici vel ofcula præbeant ju-

j

H

ftam caufam refiliendià fponfalibus , fi àfponfo

vel fponfa exerceantur cum perfona tertia?

h

ibid.

ln

43- An qu&libet mutatio notabilis fupervemens

UI

fponfo vel fponfa prgbeat jus refiliendi à fpon-

W

falibus ?

38

P.

;I

44. Àn

P

QUAESTIONUM.

Bm

44. An liceat refilire à fponfalibus alterutri par-

.ti, quz poft contracta fponfalia fitnotabiliter

h

ditior ?

*

IDv

nfenfu difï'cg)lc-

D

45. Anfponfi, fi velint mutuo co

m

vere fponfalia, indigeant authoritate Judicis ?

-

9]

46. Qualis requiratur certitudo de exiftentia

Ü

'

Jüi

csufz füufficientis ad réfiliendum à fponfalibus?

I

ema

47. Quomodo diffolvantur fponfalia per lapfum

temporis prefixi pro finiendaobligatione? 42

ompaïh'

48. Quomodo diffolvantur fponfalia contracta

(OTOA

jnter impuberes adepta pubertate ?

43

ifnds

$. II.

N

( NEUU

De Matrimonio n genere.

ficiet

Jï

[l

QUE STIO r. Quid fit matrimonium? , 44

WT

2. Quotuplex fit matrimonium?

ibid.

^i

3. Àn matrimonium fit Sacramentum ?

46

à

ib.

sl

4. Quenam fit materia hujus facramenti?

ibid.

t Gu

5. Quanam fitforma hujus facramenti ?

!

6

uifnam fit Minifter hujus facramenti ?.

46

7. An à fidelibus poffit celebrari validum matri-

fponfaä

monium in ratione contra&us, quin celebre-

]

D

j

52

J.eam

l!

tur in ratione facramenti ?

$. An valeat matrimonium füb modo fervande

if

perpetusz caftitatis ?

ibid.

| te;u'gï

9. An valeat matrimonium à parentibus loco-

fj

liberorum przefentium & tacentium contra-

Veniell

54.

jf

&um ?

p

[|

»

jo. Àn requiratur confenfus parentum ad valo-

rem matrimonii ?

ibid.

2 m

11.Àn

m

INDEX

1r. Àn parentes graviter peccent, fi abfqueju-

fta cauía per fuum diffenfum matrimonia libe-

rorum impediant? vel nimis diu differant? 55

XW

12. AnPrinceps vel Magiftratus Civilis poffit ir-

ritare matrimonia liberorum fine confenfu pa-

B

JähS)

rentum vel matrimonia Nobilium cum ple-

beis inita?

56

(

i

13. An matrimonium ab infidelibus, vel Judeis

contractum diffolvatur pér unius converfio-

Vf

nem ad catholicam fidem ?

[

l

M

14. An idem dicendum de matrimoniis hzreti-

T

rel 1

corum, velfchifmaticorum, qui contrahunt

matrimonium diffolubile ?

39

J

2

Ti

15. Anvaleatmatrimouium contra&tum per Pro-

curatorem ?

ibid

PAU

WI»'

16. Qualis requiratur confenfus ad validum ma-

[j

trimonium ?

60

j

17. AÁd quid obligetur, qui fide contraxit ma-

h

trimonium

6I

u

N

18. Quales poffint effe caufie recufandi confen-

Wü

fum etiam poft fententiam Judicis in eo, qui

il

fi&e contraxit matrimonium ratum ?

62

i

À

19. An file , vel invalide ex metu contrahens fuf-

Dul lU

ficienter ceffante fi&ione aut metu ponat con-

Al

fenfum , altera parte nec monita nec reno-

Q

vante confenfum?

ó

knl

20. Utrum confenfus novus in fupplente defe-

Eu

&um prioris confenfus debeat figno externo

ó

-exprimi?

!Tlm

21. An matrimonium ratum fit diffolubile autho-

ritate Ecclefie ?2

ibid.

ïn(p

lxper

22, Ex quibus caufis poffit diffolvimatrimonium

E

ratum ?

66

(Uà

$.3-

QUAESTIONUM.

p

Ti s.

1 gl IIIO

E y

b

De Impedimentis impedientibus matrimonii.

lfl

QUZESTIO r. Quid fit impedimentum impe-

J Ple.

- diens?

[e]

2. Quod nunc poft Conciliüm Tridentinum da:

E

d ]udæjig

tur impedimenta impedientia ?

7X

Dvel.

3. Quomodo impediatur contra&us matrimo-

[j

l

nialis per facratum tempus ?

ibid.

hærä

]

4«- Quomodo impediatur contra&tus matrimonia-

Iaj *

lis per Ecclefie vetitum?. Et quid fithoc vetitum?

3

2

vb

5. Quomodo perfponfalia impediatuf contract

us

Mi

matrimonii?

:

73

I mà

(o

6. Àn fponfalia priorafolvantur per pofteriora,

fi fponfalia pofteriora fint jurata ?

ibid.

TL mi

7. Àn priora fponfalia folvantur pofterioribus,

ft

fi fecundis fponfalibus acceflit co

Confen

vel impregnatio ?

pula .carnalis,

0, Q

An priora fponfalia folvantur pofterioribus,

6t

fi pofterior fponfa fuit impregnata, & dam-

ns(uf

num illi aliter refarciri nequeat , nifi per ma-

aL COL:

trimonium? E fi fuerit ignara priorum fpon-

Bu

falium ?.

ibid.

(

9. Ánin pofito cafu impregnans fecundam fpon-

e (bl

fam teneatur eam ducere, fi prior fponfa ul-

XETTO

tro cedatjure fuo? vel fi moriatur ? aut in-

ái

grediatur Religionem ?

5

qutho

1o. An fponfalia diffoluta per matrimonium cum

ii

alia perfona initum diffolvantur abfolute , vel

3071

tantum fuüfpendantur ufque ad obitum copju.

[

gis alterius? -

77

$&

2059

1I1. Quz-

INDEX.

"

gt

rr. Quenam voía impediantï matrimonium ? Et

quomodo?

77

"

12. Quidjuris, fiquis impeditus voto perpetue

|

caftitatis nihilominus contraxerit matrimo7

gl

nium?

78

| ün

13. Quid agendum, fi quis ligatus voto nonnu-

T

i

bendi, velfufcipiendi facros ordines, velin-

M

grediendi Religionem contraxit matrimonium ?

i

79

M

I

14. Àn poft contra&ta fponfalia emittens votum

j d

"n

ingrediendi Religionem teneatur contrahere

1

matrimonium, & deinprimo bimeftri nondum

L((

m?

ib

. confummato matrimonio ingredi Religione

er

U

l

s. IV.

JDe Impedimentis dirimentibus.

t

QUZESTIO r. Quid fit impedimentum diri-

j

mens ?

82

Wil

ibid.

2. Quot fint impedimenta dirimentia?

|

m

De Impedimento erroris ?

17

Kai

9- Quid fit error? :

ibid.

W

M

ll

4. Quotuplex eft error?

ibid.

S

"t

5. An error circa perfonam femper dirimat matri-

J FWE

monium ?

8

W

6. An errot circa' qualitatem accidentalem perfo-

I

ng,v.g. nobilitatem , divitias, probitatem &c.

aliquando dirimat matrimonium ?

84

li kq[

üy

7- Quid agendum, fi confideratis omnibus cir-

cumftantiis dubium fit, utrum intentio con-

Qlw

ol!

d'

trahentis fueritz" $cara ejufmodi qualitati ? 86

$. An valeat matrimonium, fi contrahens exi-

!) y.)

to diri-

llj

ftimet, fe laborare Qcculto impedimen

mente,

!

li

u

QUAESTIONUM. -

p

menté, v.g. confanguinitatis , quodtamenre

Tpttua

ipfanon fübeft ?

97

dtrimy.

De Impedimento conditionis.

n

9. Quid fit hocloco conditio ?

88

0nmy.

10. Utruminter Chriftianos reperiantur fervi ftri-

ibid.

Velin

Ge ditti, feu mancipia proprie accepta?

p

1r Quale fit difcrimen inter fervum feu manci-

pium proprie ditum , & inter fervum adfcriptum,

]

vot

1

feu originarium ?

8

trahe

12. Qualia matrimonia dirimantur vel non diri-

Ondin

mantur per impedimentum conditionis fer-

0ngn?

vilis?

ibid.

13. An conditio fervilis ignorata ab altero contra-

H

hentejurenature dirimat matrimonium? — 9o

]

De Impedimento *voti.

I4. Quale votum dirimat matrimonium ?

9I

diri

15. Àn votum folenne caftitatis dirimat matri-

W

monium contrahendum in eo , qui facros or-

hi

dines fufcepit coa&us per metum , vel abfolu-

te invitus?

92

ibi.

16. An votum folenne caftitatis dirimat matri-

jbid,

monium contrahendumineo , qui füfcepit fa-

matri

cros ordines in pueritia? vel cum ignorantia

de annexo voto caftitatis ?

ibid.

!

per

De Impedimento Cognationis ex con[angumitate,

mát.

I7. Quid, &quotuplex fitcognatio?

,

W

18. Ad quotum gradum fe extendit impedimen-

Is (t«

tum confanguinitatis ?

Cot-

I9. Quomodo funt computandi gradus confan-

ibid.

nv

guinitatis ?

y &i

20. Quomodo computantur gradus confangui-

nitatis de Jure Civili ?

o diti

fenl

21. Utrum etíam in linea re&a confanguinita.

;

tan-

INDEX

tantum dirimat matrimonium ufque ad quar-

tum gradum?

6

11;,]udim

?2. Àn confangni

nitas in primo, fecuhdo, vel

tertio gradu linez re&te dirimat jure naturali

]mäs

ibid.

matrimonium ?

L

23. Ad quotum gra

dum fe extendat impedimen-

g

tum confanguinitatis jure naturali in linea

transverfa?

97

24. An, & quam penam incurrant, qui fcien-

ter attentant matrimonium contrahere in gra-

8

du fanguinitatis prohibito ?

De Impedimento cognationis fpiritualis.

25. Inter quas perfonas contrahatur impedimen-

tum cognationis [piritualis ?

99

sl

1

26. An maritus, velmater, fipropriam prolem

At

baptizet , vellevet, contrahant cognationem

t

fpiritualem cum fua uxore, vel cum patre in-

u

fantis ?

IOO

p

27. Ànhoc impedimentum oriatur etiam ex ba-

QW

ptifmo non folenni, fi laicus vel Clericus in

IOI

)

neceffitate privatim baptizet ?

| mf

28. Àn etiam incurrat hoc impedimentum le-

n

i

tl

Io2

J

-vans infantem in baptifmonon folenni?

(

De-Impedimento cognationis legalis per Adoptionem.

à

ibid.

29. Quideft quotuplex fit adoptio?

| n

3o. Quid requiratur ad hoc, ut quis habeat po-

DAT

103

teftatem adoptandi ?

hd

31. Inter quas perfonas contrahitur impedi-

m

uN

104

mentufm cognationislegalis ?

mnr

32. An iftud impedimentum contrahatur folum

[0 ]

ex adoptione ferfeiia, veletiam ex Kadopti

ne imperfetta ?

IO$

:

dum fe extenda; höci

mpe-

)

3. Ad quantum gra

106

ha

dimentum? Et quamdiu?

De

QUAESTIONUM.

du

De Inpedimento criminis.

y

b w

34. Qualicrimineincurratur hoc impedimentum ?

ARU

ibid.

35. Qüid requiratur ad hoc, ut per adulterium

Àb

tinen.

conjun&um cum promiffione futuri matrimo-

nii incurratur hoc impedimentum ?

107

It lite

W

36. Quid requiritur ad hoc, ut conjugicidium

l fcieu:

inducat hoc impedimentum ?

Io8

37. An hoc impedimentum incurratur ab igno-

in gra)

4

rantibus annexionem impedimenti ?

- ibid.

]

38. Quis poffit difpenfare circa impedimentum

f.

criminis ?

Ainfer-

II'I

De difbaritate cultus.

)

Yofer

39. In quo confiftat cultus difparitas ?

ibid.

4o. An matrimonium à fideli cum infideli con-

iQnem

Te If

tractum fitinvalidum ? Et num idem dicendum

- de contra&to à Catholico cam hzretico? 1r2

100

a

41. An etiam matrimonium Ethnici cum Ethni-

co contraéctum fit invalidum ?

II3

TU i

42. Quid juris, fiunusinfidelium , v.g. Judeus

Iol

m le-

vel Turca, convertitur ad fidem Catholicam,

altera parte remanente in infidelitate?

ibid.

Io)

1ONdf.

43. Quidagendum , fi infidelis ad fidem conver-

fus habuerit prius plures uxores ?

II4

ibil

44. Quid agendum , . fi unus conjugum Catholi-

i po

corum apoftatet à fide ?

II$

n

45. An duo conjüges infideles , fi ambo con-

m

vertantur ad fidem Catholicam , poffint vel

104

debeant coram Parocho renovare matrimo-

(olun

nium ?

ibid.

opui

De Impedimento «ois ac metus.

I0)

46. Quid fitvis , ac uetus?

I16

cimpe

47.. Quota&plex fit metüus ?

. ibid.

To

]i

48.AÀn

INDEX

48. An matrimonium metu injufto dire&e ad il.

ï, Qm'dq

w

lud extorquendum incuífo fit etiam in foro

interno invalidum ? etiam juratum ?

IIS

| n

)

49. An etiam invalidum fit matrimonium metu

injufto indire&te ad illud extorquendum in-

[

yi

cuffo?

ibid.

;Mi

5o. Anmatrimonium metu injufto dire&e extor-

L.

tum fit jure naturali , vel tantum Ecclefiafti-

u

co invalidum ?

II9

[

51. Quibus modis poffit revalidari matrimonium

MH

120

ex metu gravi injufto contra&dtum ?

r

[15

De Impedimento Ordinis.

52. Quinam Ordines dirimant matrimonium? 121

.53. Àn ordo facer dirimat matrimonium, etiam

jam contra&um, fi precife ratum fuerit? 121

l.

s4. Àn íacri Ordines dirimant matrimonium

iMn

|

etiam in Ecclefia Greca?

122

at

55. Anetiam contrahant hocimpedimentum in-

j

fans aut puer, fi füfcipiant facros Ordines? 122

n

56. An hoc impedimentum incurrant etiam illi,

n

P

Eu.

qui fuerunt ordinati per vim, autmetum gra-

i

vem injufte incuffüm?

123

d

&

W'q

De injpedimento Ligaminis.

t

L

57- Quid fit impedimentum Ligaminis?

124

1!

':w

58. AnPolygamia , aut Polyviria fit jure natu-

!

rali prohibita ?

E9

li

1

59. Qualis debeat haberi certitudo de morte

prioris conjugis ad hoc, utlicite & valide pof-

1dd

fit contrahi fecundum matrimonium ?

I26

1

- 6o. Quid agendum , quando contracto fecundo

bun

matrimonio fupervenit dubium de morte prio-

l

ris conjugis ? Aut quando fupervenit certa

notitia de vita prioris conjugis ?

128

]ly

Wi

61.Quid

. QUAESTIONUM.

"u

ln

61. Quidagendum, fi matrimonium contracum

fuerit mala fide, hoc eft , ftante notitia, vel

tj

dubio de vita prioris conjugis ?

129

T mey

m

De impedimento publicee bonefTatis.

62. Quid fitimpedimentum Publice Honef[latis ? 130

ii

pedi-

t &t

63. Ad quotum gradum fe extenldit hocim

C

mentum ?

ibid.

64. Anhocimpedimentum oriatur etiam ex fpon-

llj

falibus invalidis ?

331

nonizlïz

I

65. An hoc impedimentum oriatur etiam ex

fponfalibus conditionatis ?

131

66. Anhocimpedimentum etiam oriatur ex fpon-

DA

falibus mutuo confenfu diffolutis ?

Ti

nl

De Inpedimento Zdfpnitatis.

67. Quid fit affmitas? .

132

Onim

122

68. Ad quotum gradum fe extendit impedimen-

" tum affinitatis?

133

Qm

69. An etiam affinitas pariat affinitatem, ita utcon-

SBOD

fanguinei copulate fiant affines cum confan-

"T

guineis copulati? ac viciílim ?

ibid.

Dgr-

o. An affinitas pariat affinitatem faltem in hoc

11]

fenfü, quod confanguinei copulate , fi hec

moriatur, & illi copulatus ducat novam uxo-

i

rem , fiant affines huic noviter copulate ?

aut viciffim ?

: Dat

134

j

71. Quomodo fint computandi gradus affinita-

TRorte

tis?.

?

ibid.

deptf

72. An affinitas in primo gradu linez re&e or-

nf

ta ex copula conjugali jure naturali impediat

matrimonium ?

137

cund)

epni

De Impedimento Clande[Hineitatis.

t (l

73. In quo confiftat impedimentum Clandef?inei-

I2j

tatis ?

138

[.Quid

74. Àn

INDEX

J

a

74 -An cenfeatur matrimonium clandeftine con-

tractum ,. quod fuit contractum fine previis

a

*qm

denuntiationibus ? velclam in privatis &di-

bus ?

E

159

E

at

75. Quenam requiruntur conditiones ex parte

Parochi, ut valide affiftat matrimonio ?2

ib,

y(

d

76. Quenam conditiones requirantur ex parte

teftium , ut valide celebretur matrimonium ?

I40

l

|

77. Quinam veniant no

:

mine P,grdchi? prefertim

«

vagorum ?

142

78. Quis fit proprius Parochus militum ?* 144

il

79. Àn etiam Diaconus, vel aliis Sacerdospot-

| f;l:h [

fit loco Parochi affiftere matrimonio ex illius

! (aut

licentia? Etiam prefumpta tantum ?

145

8o. An pro teftibus ad celebrandum matrimo-

(u

huN

nium adhiberi poflint etiam feminz, fervi,

pauperes,infames, criminofi, excommunica-

n

ti, parentes , confanguinei , affines, periuri &c.

N

146

Tj

81. An matrimonium clandeftinum fitinvalidum

b

etiam in locis, ubiTridentinpm non fuit pro-

mulgatum ?

I

,

;

.....

82. An valeat matrimonium , fi fponfus catho-

licus & fponfa catholica fe interras conferant,

;

ubi Tridentinum non fuit promulgatum, aut

E

fi per tales terras tranfeant, ibique clandefti-

|

:

ne contrahant ?

149

33. An valeat matrimonium clandeftine contra-

2]

ämï

l

&um ab incolis loci, ubi Concilium Triden-

i

tinum fuit quidem promulgatum , attamen

l

li

ufuü contrario abrogatum ?

152

li

84. An valeat matrimonium clandeftinum à per-

u

fona Catholica contra&um in loco , ubi Tri-

denginum

QUJES TIONUM.

Atf

dentinum fuit quidem promulgatum , attamen

p[ E !]

i5

j

ufu contrario obrogatum ?

152

84. An valeat matrimonium clandeftinum à per-

IJ*

at

fona Catholica contractum in loco, ubi TTri-

J

dentinum quidem fuit promulgatum , fed ubi

L

ejus obfervantia fine periculo gravis damni

C at

10niumi

eft impoffibilis, v.g. fi locus careat Parocho,

& difficilis eft acceffus ad alium ?

152

L

85. Quid agendum, fi contrahentes Catholici

'efeg

jubeantur contrahére coram Judice acatholi-

hi

co, vel Turcico, vel coram Precone here-

TT

tico?

153

ao

86. An matrimonium clandeftine atque invali-

l

/

f

de contractum habeat faltem vim fponfalium ?

n

I55

OU

87. Quenam fint pene contrahentium clande-

fevi,

ftine? vel matrimonio clandeftino affiften-

m

tium ?

I56

r

88. Quidam intelligatur per denuntiationes ma-

ll

trimonio premittendas ?

157

validi

89. Quomodo faciende fünt he denuntiatio-

Qüitr

ült

nes.

7

ibid.

9o. An denuntiationes aliquando fieri poffint

)s cati

primum poft contractum matrimonium ?

IS8

yferu

91. An peccet Parochus, fi omittat unam vel

üm, d

alteram ex tribus denuntiationibus ?

s

landli

92. Àn peccet Parochus, fi tres denuntiatio-

lj

nes faciat tribus diebus non feftivis ? autnon

CODLEG

interpolatis?

160

Triden

93. An peccet Parochus

, fitres denuntiati

ones

non faciat in Ecclefia inter Miffarum folennia,

auamef

I

fed in alio conventu frequentis populi, v.g.

m ng'

poft vefperas? vel in Proceffione?

IÓI

i Tr

X X

94.Àn

pptinut

"

INDEX

hi

gl

?

4. An denuntiationes fieri debäant in utriuf-

i

que contrahentis parochia?

162

p

il

95. An denuntiationes etiam fieri debeant in

a

parochia originis? vel in parochia , ubi con-

trahens tempore proximo tranfegit magnam

M

ibid.

j

vite partem ?

H

6. An denuntiationes eti

am premittende fint

n

164

du

ante nuptias vagorum ?

97. Quis poflit difpenfare circa denun

tiationes?

l

ibid.

D

98. Quales requiruntur & fufficiunt caufz ad li-

[l li

citam difpenfationem circa denuntiationes ?

iil

165

Hfüa

l

99. Qusnam fint poenz omittentium denu

ntia-

r/;ï h

tiones?

16

"n

l

|

100. An Epifcopi faciles effe debeant ad difpen-

lil

fandum circa denuntiationes ? prafertim in

ul

ordine ad occulta matrimonia confcientie ?

vl

168

W

iDe Impeda;aento Impotentic.

Yi

1or. Quid fit ánpotentia ?

169

n

Iaj

/

L

ibid

102. Quotuplex fit impotentia?

| tüti

103. Qualis impotentia dirimat matrimonium ?

170

104. Quid agendum , fi fuerit dubium , animpo-

!bl

17I

tentia fit perpetua?

T

1osg. Quid agendum , fijam evanuerit omnis fpes,

i

per medicinam vel etatis profe&am obtinendi

potentiam ad complendam copulam ?

172

* ts

106. Quomodo poffit vel debeat impotentia in

"

ari?

'ordine ad diffolutionem matrimonii prob

ls

^.

*

173

*T-

EM

:;107. An mulier ob ar&itudinem impotens tenea-

tur

QUJESTIONUM.

It

tur pati fe&ionem , vel aliud remedium con-

W

174

rbe*anä

i

jun&um cum periculo mortis?

168. An matrimoniumratum diffolvatur per im-

ii Q

potentiam fupervenientem ?

1/5

Tgnar

ibi

109. An matrimonium valide contráhere poflint

' caftrati tantum.uno tefticulo ?

17

endg (

Pro. Anmatrimonium valide contrahant caftra-

lf

ibid.

ftrati utroque teíticulo ?

iatiope:

iir. Animpotentia orta ex maleficio dirimat

W

matrimonium ?

s

177

ife i

1ii12. AnHermaphroditi, hoceít, habentes du-

tione)

plicem fexum valide ac licite poffint contra-

Ifj

ibid.

here matrimonium?

IDULL-

1i13. An valide & licite contrahant matrimo-

s

16

nium valde fenes?

178

dfpen

Ir4. Àn valide & licite contrahant matrimo-

rtm it

nium fteriles ?

u9

:ientiæf,-

irig. An Hernia, feu ruptura, fit impedimen-

i

tum matrimonii?

180

116. Quid liceat conjugibus fuperveniente certo

16j

impedimento impotentiz poft contra&um ma-

ibi

trimonium quoad ufum matrimonii?

' 181

ynium:

n

. De Impedimento Raptus.

182

nimpo

117. Quid fit Raptus?

J

i18. Unde probetur hoc impedimentum? 183

nis p

ores?

119. Qurenam fint pene ftatute in Rapt

ibid.

btinent

Ó

120. Quenam requiruntur ad incurrendas has

entia !

184

poenas ?

robui'

121. Anhocimpedimentum etiam incurratur , fi

I

fcemina potensrapiat virum ?

ibid-

Ti

ü

X X2

$.5-

INDEX

JML

5. V.

(P[u

De Dioortio , €? faecundis Nupti

j

1"':.

De Diovortio.

Á

n

hd i

QUJESTIO r.

Quid fit divartium?

I85$

2, Quotuplex fit divortium ?

ibid.

Y

jl

3. Anmatrimonium confummatum quoad vincu-

efis ?

(l

lum pofïit diH'olvi caufa adulterii, velher

186

4. An matrimonium ratum fit diffolubile quoad

W

vinculum ?

187

5. Quenam caufa füfficit ad faciendum divor-

tium quoad thorum ?

ibid.

MU

6. Quaenam requirantur conditiones ad hoc, ut

n

ratione adulterii liceat inftituere divortium?ib.

NH

t

7. Àn etiam beftialitas à viro commiffa prebeat

v

jl

uxori caufam inftituendi divortium ?

188

Vl

8. An etiam Sodomia, prafertimfi violenteraut

M

dU

fraudulenter cum ipfa uxore committatur, fit

W

fufficiens caufa divortii?

ibid.

Ym

9. Anetiam pollutiones , vel alii ta&us lafcivi

!d

ad pollutionem proxime difponentes fint cau-

L

fa divortii, v.g. fimaritus fub pretextu exer-

jl

li

cendz copule retrahat fuum membrum , ficque

h]st

m

feminet extra vas uxoris?

189

4l

1o. An tattus lafcivi cum aliis perfonis exerciti

prebeant caufam divortii?

19o

Pfds

ir. Àn marito & uxori competat reciproce jus

W

li

&quale in ordine ad inftituendum divortium ?

41

[:

IQI

iU

!

12. Anad inftituendum divortiumrationead

ulte-

rii requiratur prius previa delinquentis moni-

tio?

V)f

n

I

2

T

15.

n

A

U

L MI

QUAESTIONUM.

13. An jus ad in(tituendum divortium extingua-

Ul

tur lapfu temporis , v.g. quenquennii , vel

feptenii ?

I92

14. Ànpars innocens teneatur aliquando infti-

1j

tuere divortium ?

795

ibi

lvinn

15. An pars ianocens teneatur nocenti recon-

ciliari & condonare deli&um , fi peeniteat ? 195

Vetelr

16. Anparsinnocens, fi facto cum adultera di-

if

vortio etiam ipfacommifit adulterium , tenea-

tur recipere dimiffam ?

quo;d

Wj

196

17. An pars adultera non obftante,. quod inter-

divo

cefferit divortium perpetuum, teneatur redi-

]bid

re ad conjugem innocentem , quandocumque

0c, t

reditum petierit?

197

mb,

18. An fat&to divortio parti innocenti aut dimiffee

tbeat

liberum fit emittere votum caftitatis fimplex ,

10

et Ui

vel folenneingrediendi religionem ?

198

19. Anmaritus conjugi ob adulterium dimiffz te-

qr, lt

neatur praftare alimenta ?

jb

199

20. Àn pars innocens poffit propria. authoritate

dafcivi

inftituere divortium?

200

C C0*

21. Anpars adulteralicite poffitpetere debitum,

] O*

prefertim fi pars innocens illi abjiciat proba-

ficqu

202

tiones femiplenas?

It

22. Quenam fint aliz caufte inftituendi divor-

xyertit

tium ?

ibid.

1f

i

23. Anlapfus in herefin fit univerfim caufa fuffi-

ote t

ciens ad divortium , etiam ubi haretici funt

yrtitim:

tolerati, & ubi talis Apoftota vult cohabitare

j

fine contumelia creatoris?

203

adult

24. Qualisfevitiaconjugis , aut moleftia cohabi:

jsmol

tationis, fufficiat ad inftituendum divortium

quoad cohabitationem ?

Ij

205

n.dt

25.Unde defumatur incorrigibilitas conjugis ? 206

203

26. An

INDEX

D.

26. Anliceat conjugi, ftante tali periculo, aut

TM

fevitia, inftituere propria authoritate divor-

tium capeffendo fugam ?

206

[/

äg

ntia-

j

27.Àn Parochi teneantur Judici Ecclef. denu

Y

re divortia privata authoritate facta?

ibid.

g

nl

!

28. Anadinftituendum divortium caufa fevitic

li?

(a

revera requirgtur quaedam perpetuitas ma

207

gk'nde,

De Decundis Nuptiüs.

f

208

bo.An fecunde Nuptie debeantbenedici ?

[L i

3o. Qua fit ratio prohibendi benedi&ionem in

;

- fecundis,nuptiis ?

208

DL

ii

I. Àn licite ad fecundas NNuptias ante partum

admittantur vidue impregnate à marito de-

u

fun&o.

209

M W

gb VI'

De Uju Matrimonii.

m

QUJESTIO r. An licitus fit ufus matrimonii

IN

precife ex caufa voluptatis ?

23I

v

2. An licitus fit ufus matrimonii ex fine tuende

hi

231

!

velreftaurandz fanitatis corporalis ?

n

ls

3. An ufus matrimonii fit licitus ex folo fine in-

' continentiz feu fornicationis vitandz?

233

bt

MH

1

4. Àn ufüs matrimonii fit illicitus , quando gene-

Yaf

AU

ratio eft quidem abfolute poffibilis , ea tamen

m

| "d

nonintenditur, faltem primario , fed fanitas,

vel vitatio incontinentiz ?

234

imï'

| l]

l

5. Anufus matrimonii femper fitlicitus ex parte

reddentis debitum przcife ex motivo reddendi

ATT

debitum ?

235

ls

jj

6. An impeditus à licita petitione debiti, v. g.

*

ligatus voto , interdi&o vel inceftu , poffit

nl 1

W

L

compartem fignis aut verbis rogare, ut à fe

238

li

lpece—t debitum? .

7. An

QUAESTIONUM.

0i

7. Animpeditus à licita petitione debiti, v.g.

| divop.

voto, interdicto, autincaftu poffit illud exi-

t

gerein gratiam compartis, fi advertat, quod

QUnts

eanon audeat, vel non poflit petere debitum

ibii

feViti

pre verecundia, aut voto &c.

239

8. Anlicitus effepoffit ufus matrimonii cum prz-

i mali

gnantibus ?

139

4

9. Unde probetur ex Traditione,quod ufus matri-

moniicum pregnantibus fer fenon fitlicitus?241

[

10.Unde probetur,quod ufus matrimonii aliquan-

m

do fiat per accidens licitus cum pregnantibus,

Qj

quando vehementes ftimuli carnis, invito li-

uttu

bero arbitrio exorti, aliisremediis convenien-

10 de-

tibus fedari nequeunt ?

ibid.

19

De Mado , € ls circum[lantüs regüi/itis ad

licitum ufum conjugüs.

j

URU

11. Anüfus matrimonii reddatur illicitus tempo-

n

re facro,v.g. fefto , jejuniicommunis &c. ? 249

12. Anreddens debitum debeatabftinere illo die

lIendt

àÀS. Communione ?

2

252

fineit

13. Anconjuges , fi alterutra parsfit escommu-

) 23

nicata, poflint reciproce debitum petere, &

V

exigere?

253

Og

14. An ufus matrimonii in Ecclefia fit peccatum

à aE

fanita

mortale , faciatque pollui Ecclefiam, vellocum

facrum?

254

)

15. ÀAn ufus matrimoniifitlicitus , quando uxor

expar[

edden:

patitur luxum menftruum ?

255

16. Anufus matrimonii fit licitus poftpartum an-

)

dv

te purificationem ? velanteablactationem? 265

17. Andetur obligatio reddendi debitum conjugi,

p6

quo temporelaboratamentia, velfurore? 268

TP

I8. Andetur obligatio reddendi debitum conjugi

labo-

um

INDEX QUAESTIONUM.

z

; aborantilepra, lue gallica, velalio morbo con-

:

^

tagiofo ?

ibid,

19. Àn detur obligatio reddendi debitum conju-

E

gi, fi reddens laboret febri, dolore dentium,

|

ä

vel capitis &c. ?

:

269

20. Andeturobligatio

reddendi debitum, fic

OTü»

;

-

parsillud petat immoderate, ac nimis frequen-

ter? velrecenter à prandio , velbalneo? 270

or. An fit füfficiens ratio negandi debitum , fi ne-

.geturex metu nimis multiplicandi prolem, vel

incurrendi gravem penuriam ?

271

22. An,& quomodo poffit in ufu matrimonii pec-

cari ratione modi , vel fitus?

ibid.

23. An, & qualesta&us conjugibus liceant occa-

fione ufus conjugalis ?

274

DN

24. An conjugatis liceant incitamenta varia ad

libidinem , quotempore uxores funt gravidc ?

275

--—-

25. An licitus fitcoitus conjugalis cum uxoribus

gravidis ?

276

QUAESTIO DISPUTATA.

VD;

VMIE,

DISSERTATIO I. SS. D. N. Benedi&i XIV.

de Matrimonio filiorum familias fine confen-

fü parentum inito.

[

DISSERTATIO 1Í. Zjusdem de valore & diffo-

ï]v

lutione matrimonii à Judeis vel Gentilibus

'ante converfionem initi.

|

J

DISSERTAVIO 1TII. Zjusdem de abufu Libelli

T

Repudii Converforun à Judaifino ad fidem

l

. Catholicam.

l]

ï

TRA-

M

O NCOE.

bocy.

——

E

7 -

dÀ s

ii

aM

AA EON

À

E

A

j

33

1 CUj

ï

«

d

ls

M

X

A

lntir

E

EM

d

fa.

m

N

9cy

Nj

(

N

VONNN

MW

U.

x(ï

Z

3(

S

/,

Micon

R

/)34&"&

x

f

À

ï')

ZE—N

Ns.,//f/ly//

E »

(

0 m

n ls

em, u

D

l

It pe

ibil

Tracïcatus

f QQt-

T

itia a(

SACRAMENTO MATRI-

MONII.

vide?

M

xorbu

yt

In hoc Tractatu agitur

I.

De Sponfalibus.

1XIV,

2.

De Matrimonio in genere.

'on(en

3.

De línpedimentis impedientibus matri-

monil.

Y diff

De Impedimentis dirznentibus matri-

ntilbu

l

monii.

S.

Lie

De. diü"olutiong matrimoniiv& divor-

] fidur

[ (6)

6.

De ufu matrimonil.

D.dmort Tr. de Sacr. Mairan,

À

$.I

TRA

TRACTATUS

)

!

gtl

$. I

J

g

De Sponfalibus.

j

:

sz

UJZERITUR I.

Quid fint fponfalia ?

Q'

RzsPONDEO: Sponfalia funt Promiffo

Mny

*.

l

mutua futuri matrimonii inter perfonas jure babiles.

-QL'E

DiciTUR 1. fromi[fo , haud dubié vera, vo-

äfäï»x*.w'

luntaria, ac deliberata; libertas enim, & verus

confenfus internus funt omnibus contra&ibus

j

I

intrinfeci.

|

Cohtra&us enim

DiciTUR 92, MUTUA.

fponfalitius , prout in J'ure famitur , ac in e[Je per-

fe*tlo , eft utrinque obligatorius; quamvis Jure

naturali non repugnet promiflio fponfalitia uni-

iil

lateralis , qua üna pars abfoluté alteri promittit,

Lt

fe illi nupturam , quandocunque alteri placuerit.

Edl

E

m

Ex hoc ipfo autem fequitur; quod promiflio

f

M

fpïonfalitia debeat effe figno externo expreffa.

]

QD;AZ

l

DriciTum 3. Jnter perfonas jure bqbiles , nem-

pe inter marem & feminam , nüllo laborantes

i

D

impedimento ad contrahendum fuo tempore ma-

trimonium licitum ac validum.

7

QuERITUR 2. Qualia verba aut figna fü£-

ficiant ad exprimendam promiflionem fponfali-

tiam ?

Vk

"RzsPoNxDEo: Illaverba autfigna fufficiunt

d)

ad exprimendam promiffionem fponfalitiam, que

Ti

ex communi ufu hominum folent tantüm adhi-

1

beri ad fignificandam promiflionem matrimonii.

t j

'[alia verba aut figna funt fequentia.

Si una

A na

pars alteri reciprocé dicat: Promitto tibi matrimo-

L

-.gm

rimonium.

MP

nium. Obligo me ad tecum fontmbendum imat

L&k

aLccipiam

DE SACRAMENTO MATRIMONII.

3

"Accipiam te in meum virum , uxorem. — "Tu eris mea u-

Xor , vir.

Si poft tra&tationem previam de futu-

ro matrimonio una pars alteri dicat: Jgitur in fi-

dem perennem tibi trado annulum , efigiem , €&gc. ejus:

?

modi verba aut figna erunt fufficientia ad expri-

,lPrmm'J[

mendam promiffionem fponfalitiam.

abiles.'

UZRITUR 3.

An detur obligatio fpon-

Véti

Va

falitia ex verbis aut fignis dubiis?

RESPONDEO I.

tradiy

Pro foro interno infpici-

tur folus animus loquentis , qui proin in cafu

l en

verbi aut figni dubii , fi revera non habuit ani-

ufp.

mum fe obligandi, non obligatur coram Deo ad

contrahendum matrimonium.

"i Jure

RaTro eft, quia

tl Unt-

nec obligatur ex promifJo, utpote cui deeft con-

fenfus internus; necex dolo; cum altera pars fi-

Tmittit,

icuerit

bi imputare debeat, quod verba aut figna dubia

'omiftt

in finiftram partem acceperit.

ExCIPIENDUM

tel.

tamen, fi altera pars íciatur effe adeo fimplex,

ut non advertat ambiguitatem verbi aut figni, &

V, DeI.

YOrant

ejusmodi ambiguitas non adhibeatur ex rationa-

TC Ia

bili caufa, fed tantüm animo fallendi & damnifi.

candi füb fpe fubterfugiendi ligamen in foro ex-

pma ff

terno.

'Talis enim etiam in foro externo obli-

ponid

garetur ex dolo ad compenfanda damna fecuta.

RESPONDEO 2.

Ín foro externo ex ver-

Vfficim

bis aut fignis dubiis nemo obligandus eft ad du-

am,qu

cendam compartem, nifi ex-circumftantiis appa-

m adhi*

reat, a&tum effe dolo ad feducendam compartem

Timon

fimplicem. RaArro eft; quia etiam in aliis con-

$i u

tractibus nemo obligatur ex verbo aut faé&to du-

atit

bio.

Ergo multó minus obligandus eft ex ver-

rittiu

bo aut figno dubio ad matrimonialem contra-

A 2

&um,

Atj

TRACTATUS

M xll

4.

»

&um , cum matrimonia coacta frequenter ha-

[

beant tam triftes ac funeftos exitus.

UZERLTUR 4.

li

Quam obligationem pa-

riat promiffio matrimonii futuri ficta?

a

RESPONDEO r.

In foro interno promif-

n

fio fponfalitia fi&ta nullam parit obligationem,

ï N

nifi exinde fequatur damnificatio compartis ; quze

Q)

haud dubié juxta prudentis arbitri vel judicis z-

ftimationem compenfanda eft. R AT 10 eft, quia

extra cafum damnificationis precife intervenit

mendacium , quod, licet fit graviter peccamino-

fum , cum verfetur in negotio gravi, non tamen

parit obligationem feu titulum reftitutionis.

REsPONDEO 2.

Si cum fictione concur-

rat damnificatio compartis, ad eam juxta pru-

[

dens arbitrium Judicis compenfandam obligan-

dus eft fingens etiam in foro externo, etiamfi fe

RATIO

offerat ad. juramentum purgatorium.

eft , quia juramentum purgatorium , fi admitte-

retur, ad fuüummum probaret animum fe non ob-

ligandi, non veró probaret animum non deci-

piendi feu non damnificandi.

Revera enim is,

qui fingit animum contrahendi matrimonium, ha-

bet animum decipiendi deceptione tali , que in

cafü poterat & debebat praevideri facile poffe

conjungi cum gravi damnificatione.

Itaque fic

ml

fingens , ficut ex dolo tenetur ad reftitutionem in

A

foro interno , ita etiam obligandus eft in foro

I

externo ad compenfationem , & repellendus à

Al

juramento purgatorio.

iT

QUJERITUR 5. Quam obligationem pariat

PA[]

promiffio fponfalitia ex joco facta?

REsPON-

V

4

DE SACRAMENTO MATRIMONII. .'S

Itr d

RESPONDEO r.

Si ex communi ufu ho-

minum fatis manifefté appareat, velífaltem pru-

em j

denter dubitari poflit , modum loquendi vel a-

gendi in promittente effe folüm jocularem , nul-

promi

]a nafcitur obligatio ex tali promiffione. R -

tionen

TIO eít, quia in tali cafu aut deeft animus fe fe-

fisqu

rio obligandi , aut certé dubium eft , utrum ad-

idici ;

In Contractibus autem

fit animus fe obligandi.

eR; Qwi

univerfim ex dubio confenfu nulla nafcitur obli-

[

M

t

gatio. . Aliter tamen dicendum in cafu , quo pro-

m

mittens haberet quidem animum & modum jo-

| Famel

candi , attamen confiderata fimplicitate alterius

[

partis fimul intenderet eam fallere atque induce-

In tali enim

Oncut-

re in perfuafionem , rem ferió agi.

i p

cafu , fi fequeretur damnificatio partis deceptz,

teneretur in foro interno ad reftitutionem aut

bligan

amfit

compenfationem damni illati , puta , fi pars de-

AATII

cepta interea amifit occafionem honeftarum nu-

admitts

ptiarum , aut fi promiffione inducta admifit co-

10n 0b

pulam fecuta impragpnatione.

RESPONDEO 2.

n deci.

Si animus jocandi non

potuit faltem dubié colligi ex circumftantiis , jo-

m is,

üm, ht

culariter promittens , etiamfi veré habuerit ani-

mum folüm jocandi , tenetur tamen tam in foro

que i

e poli

interno quàm externo ad compeníationem to-

tius damni fecuti ex tali joco.

Rarro eft;

hque

]

QDem t

quia licet non teneatur ex promiffo, utpote cui

n fon

deeft animus fe obligandi, tenetur tamen ex dolo ,

endis

quo compartem decepit atque illi caufavit da.

mnum injuftum.

QuzRiTUR 6. Adquid obliget fi&a pro-

m pasi

miflio matrimonii fine reciproca repromiffione

alterius partis in cafu, quo fi&a promiflio in-

p$p0»

3

duxit

Dl dt

6

TRACTATUS

il

duxit puellam ad concedendum ufum fui cor-

j

B

poris 2

91

RESsPONDEO I.

Sic ficté decl:ipiens ad ni-

a

hil tenetur, fi puelle ex ea copula nullum fequi-

tur damnum , aut prajudicium , quin poffit inve-

U

nire »qué honeftas ac bonas nuptias.

RaATIO

x v

eft, quia non poteft affignari titulus reftitutionis

Qu

U

vel compeníauonis. : Nam pofito etiam , quod

fuerit virgo , amiflio vir

n

i

ginitatis non eft. pretio

E

eftimabilis.

REsPONDEO 2. Si tamen decepte caufe-

Lue

tur magna verecundia, confufio , exprobratio,

hm

ul

m

contriftatio , & diffidentia mariti, plurium malo-

rum ferax , fi à marito alio non reperiatur virgo,

ita ut confideratis circumftantiis hzc mala vero-

fimiliter fecutura prevideantur , & puella aliam

AU0

compenfationem rationabiliter ecufet , fic. deci-

vil

NU

j

piens tenetur determinaté ducere deceptam.

RaArrO eit, quia Jure nature quilibet tenetur

compenfare damna dolo illata modo meliore,

] li

quo poteft.

Dixr, fi puella aliam compenfationem n.4-

TIONABILITER recufet.

$i enim previdea-

tur; ex tali connubio longé majora effe fecutu-

!U

ra mala vel integris familiis , vel parentibus ha-

ü

bentibus jus anterius erga filium aut filiam, ne fe

^

d U

vel alios obligent in fui prejudicium , non tene-

|

W

tur decipiens determinaté ducere deceptam. R A-

)

T10 eít, quia anterius vinculum amicitie natura-

li

lis , obedientig, ac reverentiz erga parentes, &

familiam non verfatur folüm in genere charita-

l

tis, fed etiam juftitie, juftitia commutativa fub-

j

limioris. Cum ergo illud vinculum fit anterius,

fortius,

bE SACRAMEN'i'O MATRIMONII 7

l ful Q

fortius, & dignius, non poterat deceptor fe ob-

ligare ex delicto puelle decepte in prejudicium

15 d l

parentum aut familie ad ducendam deceptam.

üm f

uod autem explicité non poterat licité fieri; nec

Tit i

cenfetur tacité deduci in pa&um.

Ita quoad rem

ln

curn S. Thoma communior Doéctorum.

lituti

QuiRITUR . Ándeflrator teneatur du-

, qi

cere virginem , quam corrupit abfque ulla pro-

U t

miffione matrimonii ?

Si virginem corrüpit abs-

T CH

RESPONDEO 15

que vi, metu, aut dolo, ita ut illa fponte con-

Obrati

fenferit , ex ju[litia in foro interno ad nihil tene-

ID malo

tur, five fecutum exinde fuerit puelle damnum,

I 150,

five nullum fuerit fecutum. R AT10 eft; quia

li Veno.

non poteft affignari titulus compenfationis.

à aliat

RESPONDEO 2.

'Tenetur tamen illam du-

C dei

cere vel dotare juxta puelle arbitrium , fi potu

pl

inebriante quoad ufum rationis femifopitam, vel

. (enel]

nimiis ac diuturnis blanditiis inebriatam corru-

Tmeliort

pit.

R ATt10 eft, quia in delictis focialibus v.g.

furti , homicidii , caufa primarib impulfiva , fuafroa ,

em R4

ac determinativa , Jure nature non folüm tenetur

'avida

ad compenfandum damnum illatum tertio , fed

? [eeut

etiam ad compenfandum damnum focio criminis,

ibus J

fi quod illi ex ea focietate criminis caufatum eft.

m

Ergo idem dicendum circa virginem , criminis

fociam , fi extraordinariis blanditiis, amatoriis ar-

QOH (e

am li

tibus, & follicitationibus nimiis in focietatem

qp natut

criminis pertra&ta eft. Ità quoad rem docet Gon-

entes,.

zalez; & Guttierez.

e char:

IpEM PRoBATUR ex C. 22. Exodi, ubi

xvl

dicitur: Si feduxerit quis virginem nondum de[bonfa-

anteti

iam , dormieritque cum ea , dotabit eam , €9' babebit uxo-

Yem,

forii

4

p!qf

8

TRACTATUS

Qu

TEttn..

M^

Si vero pater virginis dare noluerit , réddet; pe-

]

1P

ï

cuniam juxta modum dotis , quem virgines accipere con-

Hec lex, cum non fit ceremonialis,

fueverunt.

1

fed judicialis in materia juftitie, merito prefu-

j

j

menda eft fundari in lege naturali.

RrsProNDEO 3. Índubio,an corrupta fue-

h

rit virgo, vel non, prefumptio ftat pro virgini-

tate, donec deflorator ex pofitivis aliis praefum-

ptionibus reddat meritó valdefufpe&tam ; & tunc

in foro externo , fi prefumptiones contra virgi-

nitatem corrupte fuerint violente , abfolvendus

eft à compenfatione titulo virginitatis amiffz fa-

cienda, non autem à compenfatione titulo fecu-

te imprzgnationis ac infamationis, quamvis prz-

ter intentionem directam caufate , Jure naturali

debita.

Qui enim ex gravi peccato theologico

W:,UEM

alium exponit probabili periculo gravis damnifi-

cationis , tenetur ad reftitutionem feu compen-

fationem , fi quod fuerit fecutum , prout in Tra&.

]

de Sfufiitia , oftenfum eft.

"

QU/ERITUR $.

An valeant fponfalia gra-

vi metu injufté extorta?

«n

RrzsPoNDEo: Non valent.

Id PRosBATvUR. Judici, etiam abftrahendo

à lege pofitiva, non licet, talia fponfalia confir-

mare aut declarare pro validis. Ergo fupponen-

dum eft, dari exigentiam intrinfecam naturalem

*WI

hi

ad eorundem diffolutionem , ac proin erunt Jure

naturali invalida.

)

ZInt. prob. ex eo , quia talia fponfalia , fi ali-

quando in foro externo confirmarentur , tende-

rent ad matrimonium metu extortum, Jure natu-

rali invalidum.

li

j

IDEM

DE SACRAMENTO MATRIMONiI. 9

Til

;

IpEM PRozATUR 2. ex C. 11.deDefponf.

COftr

impub. ubi UnBANUus III. fcribit : z4ccepimus,

TLOTiR]

quod. puella. quedam 'anno. XT.. fuit. defponfata cuidam

l) prei

puero. LX. vel X. annorum , &^ tempore procedente de

voluntate parentum potius , quàm de fua ,. ficut a[Jerit ,

tüpta i

ad domum patris pueri addu&a, ubi dolens C? invita mi-

0 Vitpt

nis parentum impulfa moram fecit per annum- & am-

: preli

jlius ,. & tandem inde recedens.ad domum . propriam eft

s &tg

vegre[Ja.

Cum autem dittus puer nondum ad. . XIV.. an-

(ra Vi

mum peroenerit , ve[bondemus, quodfi puella commonita ,

Jl venia

ut donec idem compleat annum XIV. , ex[pectet, non du-

nif j

xerit ex/be&tandum , ei accipiendi alium irum. tribuas

1lo fect.

poteftatem.

In hoc Refcripto Pontifex non con-

Yi5 pre-

dit novam legem , fed refpondet ju£ta exigen-

Datutali

tiam legis naturalis. . Ceeterüm refponfio eft val-

ologict

de communis , imo communior Doctorum.

darni

UJRITUR g.

An & quomodo valeant

ompat

T

fponfalia fub conditione?

RrsrowDpEo r. Valent f'ponf'alia fub qua-

vis conditione honefta & poffibili, ita tamen, ut

alia gri

a&ualis eorundem obligatio fufpendatur ufque

ad eventum conditionis, talia fponfalia funt , fi

rahent

quis dicat : Sumuam te in uxorem , fi tuus pater confén-

fzit.

Ita communis ac certa.

a Corli

REsPONDEO 2.

Hinc etiam valent inita

ppone

atürdé

fub hac conditione: Si Papa vel Epifcopus difpen-

faverit.

RATrIO eft, quia non apparet, cur hec

'unt J

conditio fit inhonefta; imo cum aliquando pro

difpenfatione expendi debeat magna pecunie

1, lii

P teli

fumma, nemo difpenfationem peteret, nifi pra-

ceffiffet contractus fponfalitius conditionatus.

üre na'

REsPONDEO 3.

Sponfália füb conditione

A

]i

impof.

/

j

IO

TRACTATUS

impoflibili funt invalida. RTro eft, quia de-

Rï*fo'

eft animus fe obligandi,

Nrec ossTAT, quod matrimonium fub

Fl

n

conditione impoffibili fit validum ; quia in ma-

trimonio pre/umptione juris talis conditio habetur

il

pro non adjeda , qu& prefumptio juris non re-

,dw

peritur circa fponfalia.

REsPONDEO 4. Sponfalia fub conditione

turpi funt ipfo jure invalida, & hinc in confcien-

tia neutram contrahentium partem ligant ante

f

fententiam Judicis.

Rarro eft, quia omnes

UT

contractus turpes, hoc eft, celebrati fub condi-

ub

tione turpi, v. g. fi patrem occideris, fi pre-

bueris ufum tui corporis , funt Jure naturali in-

validi, prout in Tra&t. de *fuflit. oftenfum eft.

Nec osBsTAT , quod in foro externo ejus-

modi contrahentes compellantur fe invicem du-

cere.

Id enim aliquando fit in poenam criminis

ex motivo boni publici; & fepe fit titulo com-

penfationis pro ablata virginitate aut impregna-

tx.[

lm

tione per dolum , aut extraordinariàs blanditias,

artes, follicitationes, ita ut follicitans fuerit pri-

1]

maria caufa impulfroa , fuafroa , ac. determinatioa ad

J^n

damnificationem abftrahendo à conditione tur-

V V

pi; prout fuperius qq. 7. dictum eft.

UZERITUR IO.

An & quomodo valeant

Wi

fponfalia inita /ub modo ?. vel ad dien ?

RzsPoNDEo r. Valent fponfalia inita /ub

n

)

modo; eorum tamen obligatio non fufpenditur

[

ufque ad eventum modi appofiti.

'Talia fponfa-

ij

:

T

liafunt, fi quis dicat: Promitto tibi matrimonium ,

d ea vatione , 'ut non amplius frequentes banc vel illam

&

WE

conerfationem.

I

W

REsPON-

DE SACRAMENTO MATRIMONII, II

; Qd

RzsProNpEO 2. Valent etiam fponfalia ad

diem , v. g. fi quis dicat; JPromitto tibi matrimo-

ium fj

ld n n

nium , fed obligatio bujus mec promi[Jonis prinzium inci-

iat ultimo die fequentis anni.

H«sc fponfalia obli-

: habetu;

gant quidem ftatim , fed obligatio ligatur ufque

OT

ad prefixum diem , quo pofito quzlibet contra-

hentium pars poterit poftulare executionem fpon-

Ondity

falium , quam ante pratixum diem necdum pote-

COn(Ci

rat efficaciter exigere.

aDt aj

UJERITUR II,

An hic modus loquendi:

i Ommp

b condi

INullam ducam , nifi ie, habeant vim fponfalium?

RzsPoNDEo: Hic modus tendendi equi-

! f ]ra-

ira]l j«

valet fponfalibus conditionatis , ita ut fenfus fit:

eft

Si ducam uxorem , mullam aliam ducam mnifi te.

Re-

) ejus

quiritur tamen in fic promittente arimus veré

m du

deliberativus aliquo tempore fufficiente ad. fi-

crimini

niendam deliberationem , nifi enim haberetur a-

o CO*

nimus , intra aliquod tempus, quo poffit pruden-

ter durare deliberatio , finiendi deliberationem,

DIegna

1diras,

aut fi promittens non haberet animum vere deli-

berativum , fed jam ftatuiffet, manere perpetuó

etit pri

1lion ad

in colibatu , deciperet alteram partem in re gra-

vi, utpote prebendo ipfi anfam negligendi occa-

Jte tür

fiones alias nubendi ; imo obligaretur ad reftitu-

Valean

tionem fcu compenfationem, fi vana fpe lactan-

do perfonam fuiffet caufa damnificationis. Si au-

tem altera perfona acceptando promiffum non

jnitz f

obligaret fe viciffim ad exfpe&tandum aliquanto

pendi

tempore finem deliberationis , contraétus effet

i fpont

tantüm unilateralis , & fic non haberet proprié

rimoni

conid

naturam ac vim fponfalium , que funt promitfio

reciproca, gtrinque obligatoria.

VU

Qv-

]

SQ'C*

12

TRACTATUS

"QuznITUR 12. Quid fit Arrla appofita

"

fponfalibus ? Et quz ejus obligatio?

u

RESPONDEO T.

ARRHA eft res, quam

P

contrahentes fponfalia conparti contrahenti dant

;

10)

in pignus promiflionis fponflitie.

TT

. DicrTUR, in pignus. - Si enim contrahens

A

fponfalia conparti folüm det rem quandam exi-

gui valoris, v. g. cultrum , pyxidem, &c. in te-

?

Jiimonium promiflionis fponfalitie , ejusmodi re-

cule non habent rationem Zfrrbe , aut pignoris

ftridé di&i , fed tantüm indicii probatorii.

RzsPoNDEO 2. Obligationes Zfrrbis anne-

Xxefuntíequentes: r. Arrha fecuto matrimonio

de Jüre communi revertitur ad dantem, nifi ali-

ter fuerit conventum tacité vel expreffe ex in-

tentione contrahentium.

In Germania de con-

fuetudine fecuto matrimonio manet penes acci-

pientem.

2

Non fecuto matrimonio abíque

dantis culpa Arrha revertitur ad dantem.

9 l

mr;"; ;

dans Arrham à fponfalibus culpabiliter fine caufa

fufficiente refilit , perdit Arrham. — Ea enim eft

lex pignorum & intentio contrahentium fponfa-

lia, ut injufté refiliens perdat Arrbam, illudque

lucretur innocens. 4. Si injufté refilit accipiens

Arrham , de Jure communi in foro externo tene-

m

tur reftituere duplum: & fi ita fuerit conven-

tum, tenetur reftituere Arrham etiam in qua-

druplo. Si tamen exprefle vel tacite de duplo,

triplo, vel quadruplo Arrhe non fuerit conven-

tum, injufté refiliens tenetur reftituere Arrham

HUl

in fünplo tantüm ; attamen tenetur conparti re.

l

farcire omnia damna , fecuta ex injufta refilitio-

W

ne.

De duplicatione, & licita quadruplicatione

Q

Arrhe

DE SACRAMENTO MATRIMONITI.

13

? il

Arrhz habentur leges 1:3. & 5. C. h. Tit. Hæ le-

ges , ubi vigent, ibi ftringunt.

qi

QUJRITUR I3.

Qu1d fit fponfalitia lar-

tT (

gitas? Et que fint illi annexe obligationes ?

RESPONDEO I.

Sponfalitia largitas eft do-

Onttah

natlo inter fponfum ac fponfam in fignum amo-

Differt ab Arrha

d g

, fa&la ex fpe matrimonii.

& i

per "hoc , quod. non detur in pignus promiffionis

od n

Íponfalitiz., qua etiam adimpleta redeat ad dan-

pigum

tem , fed in fignum amoris per modum donationis

abfolutz, licet revocabilis ob ingratitudinem vel

15 afilt

ob non fecutum matrimonium. . Sub nomine au

TIf]0n

tem largitatis fponfalitie veniunt etiam S'ocalia ,

Til dl

dotalitium ,. donum fponfalitium ,. donatio ante nuptias ,

E m

Mundus muliebris , que diverfa nomina rem ferme

|e con

eandem fignificant

EU

V

REsPONDEO 2

Obligationes annexe lar-

: abfqu:

gitati fponfalie ex Jure Civili in foro externo

VÜ

$

funt fequentes

1. Dona illa, fi fequatur matri-

k j

T catl

monium , manent accipienti irrevocabiliter

2.

enIrm eli

Si non fequatur matrimonium abíque alterius

fponfa

culpa, reftitui debent donanti, nifi fponfus ante

nuptias dedit ofculum fponfe ; tunc enim fpon-

lludque

ccipiet

fus dimidiam partem amittit, eamque lucratur

10 tene

fponfa

3. Si matrimonium non fequitur ex

Conve

culpa donantis, res donata manet accipienti

4

$i autem matrimonium non fequitur ex culpa ac-

jn qu

e dopht

cipientis, res donata redit ad donantem. Ve-

rüm hzc ita fe habent de S'ure Civili

fed fpecta-

Conve

Arrhat

to Jure naturali donationes ejusmodi habende

funt pro abfolutis, quz ad dantem non redeunt,

part

rellt

nifi eas revocet ob magnam ingratitudinem , ac

manifeftam.

ficatlon

QUF

Arti

14

TRACTATUS

DN

(

UJERITUR 14. Àn & quomodo Sponfa-

7u

libus poflit adjici peena?

.

RESPONDEO I.

jWl

Pona conventionalis à

U

contrahentibus licité & validé apponitur in refi-

iDot

lientem injufté , dummodo tamen fit moderata,

ne matrimonium videatur metu poenz extortum.

g

RATr10 eft, quia nec Jure naturali, nec pofitivo

» qu

W

ea conventio reperitur prohibita.

RESPONDEO 2.

Poena illa in refilientem

jufté à fponfalibus nec licité apponitur.nec validé.

J

RaTro eft, quia talissappofitio poene tendit ad

contrahendüm matrimonium ex metu injufté in-

cuffo.

]ta fcribit GaEGoRrIvs IX. C. Gemma.

h. tit., ubi de puero, & puella feptenni contra-

i

hentibus fponfalia fub posna incurrenda à quo-

modocunque refiliente ait: Cum libera matrimonia

AA

e[fe debeant , &2 ideo talis fFipulatio ob penee interpofitio-

......

I

nem fit aneritó improbanda , mandamus , eundem , ut ab

)

W

extorfione predi&te pene defiflat , Ecclefiaftica cenfura

dl

coinpellas.

UXERITUR I5. AnSponfalia clandeftina,

Lz

fine teftibus & Parocho contracta, fint valida &

;

licita ?

RzsPONDEO F. Certum eft , efTe valida,

u

RATIO eft, quia nec Jure naturali, nec pofiti-

vo reperiuntur prohibita.

REsPONDEO 2.

Eadem tamen non funt

|

licita, nifi reperiatur prudens motivum clam con-

Ua

trahendi fponfalia./ R A Tr0 eft, quia fponfalia

xfü l

clandeftina ex fuo genere funt ordinarié conjun-

&a cum multis deordinationibus , eaque ex fuo

g

Wi f

genere funt inductiva gravium malorum.

|

E

!üu

Q AU PU

DE SACRAMENTO MATRIMONIIL 13

) n

QuzRnITUR 16. AÀn fponfalia perfong Ca-

tholice cum hzretica fint licita in locis, ubi be-

Jongi

retici funt permixti cum Catholicis?

It jn fl

REsPONDEO: Ea non funt licita fine di-

Qder

fpenfatione Papz , aut Epifcopi.

Rarro eft,

COT

quia Lege Ecclefiaftica fepius prohibetur , mi-

Ícere connubia cuni hereticis.

C DOf

Cum ergo in ta-

li Lege pro cafu particulari nemo pottit difpenfa-

Áiliente

re, nifi Papa, aut ubi eft difficilis recurfus ad Pa-

XC Val

pam, Epifcopus, horum difpenfatio ad ejusmodi

contraétum fponfalitium requirenda eft. His e-

tenditd

juftd j

nim incumbit examinare , utrum & quantum

T

verfetur periculum perverfionis in perfona Ca-

[oj

tholica? vel utrum caufa motiva ad contrahen-

dum.fit tanti ponderis , ut ftante aliquo perver-

ique-

trimoni

fionis periculo fit futficiens ad difpenfandum ?

Certé raró abeft omne perverfionis periculum ;

trprfitis

", utd

& hinc raró reperietur fufficiens caufa difpenfan-

UH

di, nifi pro motivo allegetur bonum publicum.

Hinc Confeffarii peccant, nifi fic contrahere vo-

lentem obligent ad petendam difpenfationem. à

Ideflint,

Papa vel Epifcopo.

Hec argumentatio & re-

valida &

fponfio fufe ac erudite deducitur à SS. D. N. Be-

NEDICTO XIV. L 6.c. 5. ubi fiefcribit: ,In

e valid

» divinis, cum hereticis communicant Catholici,

x pofit

»qui cum iisdem fefe matrimonio jungere non

»dubitant: Etenim cüm matrimoniurh unum fit

nori fut

» €X feptem Ecclefiz Sacramentis, à Chrifto Do-

Sam COf

»Imino inítitutis, idem eft, matrimonium cum

[pontü)

, Heretico contrahere , ac unum , idemque Sa-

: conyt

»cramentum, una cum eodem, vei conficere, fi

e ex li

»himirum ipfimet contrahentes fint talis Sacra-

»menti Miniftri , quod magis communiter opi-

" Qui

» Dan-

| Jl SACH

16

TRACTA'i'US

, nantur Scholaftici, vel fältem percipere, fi fci-

.ITA

T

àg

»licet, quod alii, prefertim' ex recentioribus

» Lheologis autumant , illius Minifter fit folus

u

ii

j

» Sacerdos : utrumque autem,, & illicitum, & Sa-

;(

vt

» Ccrilegum effe , nemo dubitat: Quare Ecclefia

()

» lisdem feré legibus , quibus Chriftianis interdi-

jzul

A

ï L

l

»,xit, ne.connubia inirent cum Infidelibus , Ca-

,»tholicos pariter à Sacrilegis nuptiis cum IHare-

nl

d

15

»ticis contrahendis, deterruit: CoNciriUM

"

»LAonpticENUM Can. 10. (tom. 1. Colle&t. Hard.

ä

g 01:2:84.) ait: Quod -mon oporteat. indi]ferenter Ec-

ml

, ClefiafLico federe muptiarum bereticis fuos filios filias-

» que conjungere; AGATHENSE Can. 67. relato à

DAT

» Gratiano XXVTIL 4. r. Can. 16.. INon oportet cum

» Hereticis mifcere connubia , & vel filios el filias da-

-

r

» 6 s féd potius accipere , fi tamen profiteantur. Chriftia-

QCIRHU

»nos futuros e[fe fe , & Catbolicos; CoNctiL1UM

Ae

, C HALCEDONENSE Can. 14. Le&oribus &

lg

» Cantoribus, inter inferiores Clericos interdicit:

dity

s Heretico , vel Pagano , el Sfudeo fe conjungere , nifi

D)

» forté promittat fe ad ortbodoxam fidem per[ona ortbodo-

hii

»xa copulanda transferre ; hasce vero fanctiones

li

ä

»roboravit BoNi1FAcius VIII. in cap. Decre-

» vit , de Hareticis in 6. ubi dote privandam fta-

l

,tuit mulierem , quz fcienter viro heretico nu-

nj

» pferit.

Iis igitur in Provinciis, in quibus ejus-

,modi conjugia , non fine facrorum Canonum

ii

,contemptu, paffim celebrantur, debet Epiíco-

z[]n

QU

» pus in fua prefertim Synodo, ab illis, in pro-

M

» priarum animarum perniciem contrahendis Ca-

"t

lr

,tholicos abfterrere , quod Nos faciendum edi-

X mra

, Ximus n nofhra Con[litutione 3 4. $. 3. noftri Bullar.

Wi

l

uneris

d

3 tom. I. precipue quinque Epiícopalis m

I!

ïäïm

» PaI-

Wtv

Af)

l

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 17

re, ü fC[

lr

» partes eruht, maxima Catholicis denuntiare pe-

»ricula, quz tam ipfis , quàm nafciture foboli,

fit f

p €X prefatis imminentnuptiis,que propterea co-

ID &87

»honeftari nequeunt, obtentu folius confuetu-

Tedet

» dinis (verius corruptelam dicerent) nifi ea a-

b intert

»Inoveantur pericula , quod tamen vix evenire

bus, (

» Poffe, recté notant LAv MAN Thbeol. Mor. lib. s.

m r

c ira&. 0. part. 4. cap. 14. n.2. PIRINGRH. ad tif.

CILIU

» de [ponfal. && matr. n. 166. REIFFENSTUEL j-

7 n

» bid. n. 360.' EN GEL ad tit. de matr. contratt. con-

ia .

» tra interditt, Ecclef. $. 2. n. 9. GoBAT T beol. ex-

ls f

» Deriment, tr. 9. cap. 131.m. 216. Nicor.SERRAR.

Telato )

» in opujc. de Catbolicorum cum Hereticis matrimoniis.

A CU

»VAN EsPEN lL. E. p. 2. tit, 12. cap. 9. aliique

Álits -

» patfim.

dorflin

UXERITUR 17. An Sponfalia perfone

ILIUY

Catholice cum hzretica fint valida?

lus (

REsPoNDEO: Talia fponfalia non funt in-

terdicl

valida & per fe irrita ; fünt tamen invalidationi

ac irritationi obnoxia.

Q ij

RarTro eft, quia talis

To

promiffio fponfalitia non verfatur circa obje&um

Liornes

abfoluté indifpenfabile.

Ergo, cum intentio

. Dur

contrahentis fit , ut a&us valeat modo meliori,

lm ft

quo poteft, ejusmodi promiffio fponfàlitia vel e-

ico T

rit tacité conditionzta fub hac conditione: Jf obti-

us qu

nuero dijpenfationem à Papa, aut Epifcopo, vel ea

Anonum

promiffio erit modalis fub hoc modo: Promitto

Epily

tibi matrimonium, quatenus bec promiffro non imita-

in pre

bitur feu. invalidabitur à Superiore legitimo. Ita-

ndis C

que fic contrabens, fi jam actu contraxit fponfa-

um ed

falia, tenetur adire Epifcopum eidemque expo-

i Bult

fito fideliter ftatu fupplicare, ut vel promiffio ir»

muneo

ritetur , vel difpenfatio conferatur.

D. 4mort Tr. de Sacr. Mairim,

B

pt

Q u-

TRACTATUS

p

]

18

j

QuzRnITUR 18. Anfponfalia poflint con-

trahi per proxenetam ,. procuratorem, vel per

/

[

lT

Litteras? Et quid in ejusmodi contractu obfer-

vandum ?

| Jntt

RrzsPowNDEOo Affirmative.

Rarro eft,

quia hoc nullibi reperitur prohibitum, fed potius

approbatum. C. fin. de Procuratoribus. in 6. Circa

ejusmodi veró modum contrahendi obfervande

LVU

funt fequentes conditiones: r. Ut Procurator

habeat fpeciale mandatum , & quidem cum de-

2. Ut Procu-

terminata perfona in individuo.

rator exequatur mandatum per feipfum , & non

per alium Subftitutum ; quia cenfetur in tam

gravi negotio ele&a effe induftria ac prudentia

f

3. Ut mandatum interea non fit ex-

perfonaz.

preffe vel tacite revocatum à Delegante.

Ita

l)!

habeatur quoad omnia in C. fin. cc.

4. Expe-

dit, ut in Procuratorem eligatur perfona pru-

l

dens , ac idonea ad teftificandum in judicio.

à

;;m'x

Hinc non facile admittende funt pro internun-

ln

tiis feeming , utpote que in arduis negotiis non

Ms

femper prabent fidem femiplenam in judicio.

Aiftiri

UXRITUR 19. Àn valeant fponfalia con-

od

tracta à patre vel matre nomine filii aut filiz prz-

fentis ac tacentis ? vel à tutore nomine pupilli ?

,REsPONDEO r. Spectato precife Jure na-

turali fola taciturnitas non poteft haberi pro fuf-

ficiente confenfu in filio aut filia jam adulte cta-

li

tis

RarTrzo eft, quia in tam gravi negotio ho-

minis adulti non folüm requiritur libertas à co-

!

actione, fed etiam libertas à refpectu humano ac

Is

n

fbontaneitas , cui repugnat taciturnitas. Qui enim

CHP

n fi-

]

inotu proprig fponFe fertur in obje&tum , no

et

|

l] I

DE SACRAMENTO MATRIMONII. I9

dlate,

let, ubi offertur eligendi occafio.

Idem videtur

], Wlþn

infinuari ab HoNoRro Papa C. t. h. Tit. ubi di-

i dl

citur : 7üua nos requi[ioit fraternitas de filio adulto ,

quem pater wmatrimonium «oult contrabere ,. i fine oolun-

I d

d

j

tate adulti filii poteft boc facere? 4d quod dicimus , f

aliquo odo non. confentit filius , fieri non po[Je.

Atqui

16.

aliquo modo non confentit, qui tacet.

bfbl'h'.:

RgsPONDEO 2. Spectato J'ure pofitivo talis

OCU

taciturnitas habetur pro confenfu. Ita refpon-

I Cün

Jt D

det BosiFACiUs VIIL h. Tit. in 6. Ex fpon-

falibus , que parentes pro füüis puberibus vel impuberi-

,&m

r

bus plerumque contrabunt , ipft filii ,' ft expre[fe confenfe-

rint , vel tacité, ut fi praentes fuerint , nec contradixe-

Ut

fint , obligantur.

Ex eis oritur juflitia publice bone-

1 t ev

fiatis.

te l

"«RESPONDEO 3.

Si tamen filius aut filia

^ EXPE

re vera non habuiffet verum confenfum, fed ta-

0m pr

cuiffent folütn ex verecundia aut reverentia, eam-

| jutict

que interiorem retinentiam feu Jujpenfionem confen-

Jtetmu

fus probarent aliquo verofimili indicio , vel fal-

VR

tem juramento , ad quod deberent admitti, etiam

dicio.

in foro externo abfolvendi effent à fponfalibus.

alia CO

RaATtIOo eft, quia in tali cafü prefumptio Juris

Bonifaciana deberet cedere veritati , & infiften-

li prt

. pupil

dum foret difpofitioni HoNonir: Pape fupe-

rius relate , ubi negatur valor fponfalium , in

e u

j o

quibus aliquo modo una pars non confentit , hoc

Jultz &

eft, non ponit oerum confenfum pofitivum. Sic

poto u

etiam NicorAus Papa ad Bulgaros fcribit :

TE

Confenfus i in muptiis forte defueri& , cetera omnia fru-

Ita etiam quoad

uma

firantur C. 2, caufa 27. q. 2.

Qui g

rem fentit P, PicHLER pto fe referens SANw-

CHEZIUM ]. 1. difp. 23. n. 3. 4.

j, i

.RESPON-

1

2

20

N

TRACTATUS

EzïJCR

ll

RzsPoNDEo 4. Non tamen valent fpon-

(

j

falia celebrata à tutore nomine pupilli, vel cele-

brata à fratre nomine fororis, prefentis ac tacen-

TT

g

tis.

Ra-ro eft, quia hec prefumptio juris de ta-

citurnitate pupilli vel fororis nullibi reperitur in

|

W

jure; & prefumptio hominis vel paritas ratio-

i

D

mu

nis non habet locum 5 cum res fit odiofa, ac re-

l

pugnans libertati naturali , vi cujus requiritur fo-

J]:

fitivus confenfus ac fpontaneus ad fponfalitium con-

U

traéctum.

REsPONDEO 5. Neque etiam valent fpon-

falia contra&ta à parentibus nomine filii aut filiz

R -

abfentis, nec contradicentis per litteras.

TIO eft , quia Box1raAcrus VIII. l. c. in 6.,

"

n

ubi agit de taciturnitate liberorum abfentium ,

requirit, ut fponfalia expreffe vel tacite ratifi-

A«

(

I

cent. Ratificatio autem , prout P. Picbler & San-

chez; 1. c. obfervant , dicit actum pofitivum, nem-

Q

w

n

pe verbum vel fa&um , v. g. miflionem annuli

vel munerum ad fponíam defignatam à parenti-

bus. Neque habet locum paritas rationis, quia

verfamur in /ege odiofz reftri&tiva libertatis natu-

[l

ralis , & jus ipfum cafum à cafu , £aciturmitatem à

(

vatificatione diftinguit.

M

D ixrz, nos verfari circa /egem odiofam, non ta-

Y

men iniquam ; quia non eft iniquum, ut fimul il-

j

la difpofitione Zonifaciana & veteri more provi-

Mj

deatur incontifentie liberorum necdum pollen-

il

tium maturo judicio quoad dele&tum conjugis, &

1

ij

fimul illa difpofitio reftringatur ad folum cafum

r

prefentie liberorum , in quo datur occafio op-

portunior modefté infinuandi animum adhuc ma-

A

ETE

turiüs del'iberandi.

QUJE-

DE SACRAMENTO MATRIMONIL, 21

iLf

QUERITUR 20.

An valida & licita fint

T ceh

MEN

fponfalia inita fine confenfu parentum ?

REsPONDEO I.

Sponfalia fine confenfu

li de t

etürjt

parentum inita funt valida.

Id PRoBATUR ex conftanti praxi ac fenfu

A

MT

Ecclefie, qux non folüm nunquam irritavitfpon-

falia liberorum fine confenfu parentum inita, fed

itlzy

II Q

ea etiam fiepe confirmat & obfervari jubet in fo-

ro externo.

RESPONDEO 2.

Sponfalia à liberis inita

It f

cum pofitivo diffenfu parentum expreffo vel ta-

t file

cito caufà przjudicii notabilis , exinde inferendi

du

parentibus, funt Jure naturali invalida. R ATIO

,

eft, quia omnes contra&us tendentes in prejudi-

VUf ,

cium Juris anterioris ex parte tertii funt contra-

Tatif

&us turpes, quos in Tra&. de S'uftit. oftendi effe

( Sar

Jure naturali invalidos. Et manifeftum eft, ne-

l, le

minem fe poffe valide obligare ad furandum, oc-

) anmi

cidendum, vel inferendum prajudicium tertio.

pirent

NExC oBsTAT , quod matrimonium fit va-

, quit

lidum diffentientibus parentibus ex motivo gra-

$ IR-

vis fecuturi illis prejudicii.

RaTro eft, quia

iL

valor matrimoniorum talium exigitur à bono pu-

blico , quod przvalet bono privato parentum.

non u

RzsPONDEO 3. Sponfalia liberorum fine

fiml

confenfu parentum, fi fiat in foro externo oppo-

fitio à parentibus , obnoxia funt refciffioni in ca-

e provi-

polle

fu , quo dubium fit, an parentibus exinde fecu-

turum fit grave prejudicium. RaA'Tro eft, quia

jugiss

j cafün

in dubio , an talia fponfalia fint Jure naturz in-

»lio 0f

valida ratione gravis prejudicii fecuturi parenti-

jhucnt

bus, definitio pertinet ad Judicem legitimum.

cenfentur , fi fequatur

Praejudicia autem gravia

QU:E

B 3

gm-vz'g

22

TRACTATUS.-

feggitt

jj

vavis trattatio parentum, gravis indigentia , gravis

" Mn'm

macula familiz.

)

RrsPoNDrOo 4. Sponfíalia liberorum fine

FH W!

confenfü parentum inita funt illicita , quoties ex

j

j

negle&u confenfus meritó timetur juíta ac gravis

contriftatio parentum. — Quodfi ea contriftatio

rr&W

gims

fperetur tranfitura ac finienda poft contractum

matrimonium , talia fponfalia erunt quidem illi-

l

1

M

cita, fed non invalida; fiautem foret perpetua

[

caufa gravis prajudicii perpetui, etiam effent in-

.w.Jm

valida , prout in refponfione precedente di&ium

t

eft. Rarro autem eft, quia contriftatio gravis

ac jufta non poteft à liberis caufari parentibus fi-

ne peccato mortali.

i

nf

NEc o2sTAT, quod etiam in hoc cafu vi-

deantur fponfalia effe Jure naturali invalida , eó

quod obligare videantur ad aliquid illicitum.

Non enim obligant ad matrimonium graviter il-

.Qf u

licitum , cum contriftatio contracto feme] matri-

ROt

4

l

monio fperetur brevi finienda.

.....

REsPoNDzrO $.

Sponfalia liberorum fine

];

confenfu parentum inita non funt illicita, aut fo-

A

]üm venialiter peccaminofa , quando nullam ra-

J

tionabilem: contriftationem parentibus caufant,

V

vel folüm contriftationem levem.

Rarvro eft,

AU

,-ï

quia in tali cafü non apparet fundamentum pec-

.::

^

d

"

cati.

Ex hoc autem fequitur; liberos non pec-

DT

"

care, (i contrahant fponfalia fine confenfu paren-

üft

tum, quando previdetur, eos irrationabiliter

4

fe oppofituros fponfalibus , v, g. ex inordinata

affione avaritie , vel injufti odii ergà perfonam

[j

defponfandam , vel fuperbie ,

7

ambicionis. , 8U

majoris commodi proprii.

I

" Quz-

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 23

md, RU

QUJERITUR 2 f

An fponfalia neceffarió

prarequirantur ad matrimonium?

Orüm f

RESPONDEO I.

Sponfalia non prerequi-

QUotjes

runtur ad valorem matrimonii.

Rarro eft,

AK gfaï

quia nullibi reperitur lex irritans matrimonium

ntril

fine previis fponfalibus

Imo valor talis matri-

Ohttattr

monii manifefté fupponitur C. 9. 22. & 31. h. .

Uidem

Hinc etiam ratum habetur matrimonium , quod

jn articulo mortis concubinarius contrahit cum

L perpe

effen

concubina ad legitimandam prolem, vel.magis

te didi

affecurandam falutem propriam

tiogra

REsPONDEO 2

Requiruntur tamen prz-

ntibis

RATIO

via fponfalia ad licentiam matrimonii

eft, quia Concilium Tridentinum, ut infra dice-

Guf vi

tur, prerequirit ante matrimonium denuntiationes;

lda., 0

quz nihil aliud funt , quàm publicatio fponfa-

|licitun

lium.

javiter

QUJRITUR 22.

An fponfalia contrahi de-

] at

beant coram Parocho & teftibus?

RESPONDEO I

De Jure communi non

rim (in

reperitur lex contrahendi fponfalia coram Paro-

cho & teftibus,

j aUt fo

Neque enim poteft oftendi e-

ilam va

jusmodi lex univerfalis

RESPONDEO 2

caufant

De jure vel confuetudi-

rt0 d

ne particulari Dicecefium lex eft varia pro diver-

In $vx-

tum p

fa congruentia locorum & temporum

non

NODO ÁUGUSTANA poftrema, que celebrata

fü pt

eft anno r6ro. part. 2. C. 10. dicitur :

Spon/alia

Dnab li

non clandeftiné €9' in angulis , Ed in domo aliqua bone-

JNec Parochi , nec alterius Sa-

yordit

Jfla coram te[libus fiant.

cerdotis ejus loco fab[Lituti prafentia nece[ana ef, ut le-

perfor

gitimé €g validé contrabantur.

DI

Quin expedit, magis

non intere[fe , me imperitiores oerum matrimonium con-

D

tractum

Qi

j

a

24

TRACTATUS

j

trattum credant, ^ Ultro nullus Parochus fe fponfalibus

]

gin

|

ingerat ;; €9 ubi ba&tenus vocari non con[ueverunt , non.

:)

facile etiam vocati ad ea poflbac aecedant.

Ita Syno-

Pb

dus.

n ü

Sed extant Decreta recentiora Auguftana,

quibus inculcatur przfentia Parochi.

SS:DcN.

i p

zl

BENEDICTUS XIV. in fuis INotificationibus, quas

adhuc Bononiz edidit, Notific. 46. fic fcribit: Li-

N

T

berà pracipimus , ut fponfalia adbibitis oerbis D E Fo-

TURO, tmatrimonia veró adbibitis oerbis DE PRJE-

SENTI, coram Parocbo ac duobus teffibus agantur.

UJERITUR 293.

Qualem obiigationem

Sponfüs & Sponfa contrahant per Sponíalia?

REssPoNDEO: Sponfus & Sponfa contra-

]j

hunt

per fponfalia fequentes

obligationes :

i. Tenentur fub mortali peccato fuo tempore

Kidt

contrahere matrimonium cum altera parte con-

trahente fponfalia, fi compars impletionem exi-

gat.

Ra'Tro eft, quia gravitas objecti & nego-

M

N

tii petit competentem obligationem gravem, ob-

je&o congruam , ne in re tam feria ludatur, &

.itusliäg»ue

tra&tatio graviffima per obligationes leves , &

g

Xin

confequentes multiplices transgreffiones expona-

tur publico contemptui.

2. Tenentur fub pec-

AT

lu

cato mortali vitare omnia , quibus violetur gra-

f

l

viter promiífa fides.

Violatur autem graviter

data fides , fi fponfus fufcipiat Sacros Ordines ;

RUL

j

h

fi alterutra pars contrahat fponfalia nova cum a-

l)

lia perfona tertia, vel fi contrahat matrimonium

cum alia perfona.

3. Tenentur contrahere ma-

n

trimonium tempore expreffe vel tacite per con-

tractum fponfalitium conftituto , nifi jufta cauía

ifa,,

li

feu impedinífentum excufet , fed h&c obligatio

1

denuo non urget, nifi compars impletionem exi-

fyþï

gat.

DF SACRAMENTO MATRIMONII, 25

fj

gat

Quando tempus pro contrahendo ma-

UA

trimonio non eft prefixum , tenetur quzlibet

Ita Sym

Upuftgm

pars tunc primum contrahere quamprlmum id

altera pars exigit.

RaTIO ePc , quia hec, &

$D.

non alia folet effe intentio contrahentium, pro-

ts qu

ut patet ex praxi.

tit: ]

N-EC OBSTAT, quodjuxtal 14. ff. de R.I.

101]

n omnibus oblzgammbus » in quibus dies non ponitur ,

DE ?M

prefenti die debetur

Ea enim Regula folüm pro-

Pt

cedit de omnibus obligationibus pecuniariis ;

RUT

quia ea eft intentio contrabentium, ut ftatim fol-

àlia?

vatur , quod debetur

In obligatione autem

C0ntfa

fponfalitia alia eft intentio contrahentium

HUR

RzsPoNpDEO:;s. Cenfetur tamen alterutrd

mpore

pars id petere , quando fignis aut verbis faltem

( COT

implicité manifeftat fuam feriam voluntatem con-

um ey

trahendi ftatim primo opportuno tempore. Hinc

X p

fi fponfa velit, fed pre metu reverentiali aut ve-

Iem, ol

recundia non audeat petere impletionem contra-

ttur, &

&us, idque fponfus manifefté advertat, tenetur

",

prima opportunitate, qua poteft , implere con-

tractum.

ypona

Ib pec

QuizRITUR 24. Àn perfona defponfata,

fi contumaciter renuat 1mp]ere promiffa , poffit

A gre

Yravitt

compelli per excommunicationem ad contrahen-

rdine

dum matrimonium ?

RESPONDEO:

L Cum

Si perfona renuens nullam

moniu

fue renitentie excufationem afferre poffit

nifi

ere r

folam contumaciam voluntatis , poterit compelli per

yer cot

excommunicationem

Si veró. aliam fuze reni-

tentie caufam afferat , cujus pofitio vel deftru-

a cal

ligt

&io non dependeat à liberrimo imperio volunta-

tis, V. g vehementem paffionem vel averfionem

jem d

ga

B5

anlmx

26

TRACTATUS

gzsm

[prti

animi ab altera perfona defponfata , aliquändo

ortam ex diffenfione, calumnia,.vel operatione

n

1 m "

Daemonis; non poterit perfona renuens compel-

li per excommunicationem.

Ita colligitur ex

n

j pamï

CowciLio TRipENTINO, quod Seff. o5.

C.3.fic habet: Si executio realis vel per[onalis ad-

E

verfus reos fieri non poterit , fitque erga Sfudicem contu-

*i:mü!*:"

macia , tunc eos etiam anatbematis mucrone arbitrio fuo

preter alias popas ferire poterit.

QuEzRITUR 25. Quid fit impedimentum

[M

publice boneflatis ? Et quomodo oriatur ex Spon-

Y

falibus ?

REsPONDEO r, Impedimentum publice bo-

neftatis eft inhabilitas , quam perfona defponfata

per-fponfalia contrahit ad contrahendum vali-

dum matrimonium cum perfonis in primo con-

LU

fanguinitatis gradu conjunétis cum fuo fponfo

vel fponfa ?.

RESPONDEO 2,

Hinc fequitur , iftud im-

q

]

pedimentum tantüm contrahi cum forore, fratre,

matre ,

7

patre , filia, ac filio fui fponfi vel fpon-

fa.

RESsPONDEO 3.

Hoc impedimentum fo-

l

]ta ftatuit

lüm oritur ex fponfalibus validis.

CosNciLi1UM TRIDENTINUM Seff. 24. C. 3.

ubiait: SJujlitie publice boneflatis impedimentum , u-

bi fponfalia quacunque vatione valida non erunt , Santta

li

Synodus pror[us tollit.

Ubi autem «alida fuerint, pri-

mum gradum non excedant. . N erüm de hoc impedi-

Á

mento plura recurrunt inferius $. 3. ubi agitur

!

de Impedimentis dirimentibus.

QvuisniTUR 26. Quibus modis diffolvan-

tur fponfalia?

J

"

REsPON-

l4

DE SACRAMENTO MATRIMONII 27

ln

Xfatn

RrsPowpEo: Diffolvuntur quinque mo-

dis

PRiMO, muftuo confenfu.

$EcuNDO, u-

VCOpà,

ilu «

perveniente impedimento, ob quod. matrimonium non

poffit amplius contrahi licité aut validé , v. g. fi

SE[T. N

altera pars interea fufceperit Sacros Ordines, vel

f )

emiferit profeffionem religiofam , vel contraxe-

( (j

rit matrimonium cum alia perfona.

'TrzRTIO;

TT J

Juperveniente fufficiente caufa. refiliendi à Sponfalibus.

v.g. Si compars interea commiferit fornicatio-

Ienfn

nem. QuamnToO lapfu temporis pro finienda obliga-

X Spon.

tione fpon[alitia prefixi.

Q UINTO mutatione volun-

illte .

tatis pof! adeptam pubertatem in.eo , qui contraxit [bon-

falia adbuc 4mpubes,

at

UXRITUR 27.

An mutuo confenfu dif-

1 al

folvi poffint fponfalia etiam jurata?

l0 COf

RzsPowDEro: Effe diftinguendum.

Si ju-

fponí

i

ramentum adjicitur in favorem compartis,, pof-

funt diffolvi mutuo confenfü, RATro eft, quia

dulip

obligatio promiflionis jurate in favorem alterius

6 frat

ceffat, fi promiffarius remittat obligationem. $i

d poty

autem jurans fe tantüm obligavit Deo ex moti-

vo virtutis, v. g ex motivo confervande pro-

um o

pri& caftitatis, non poffunt licité diffo]|vi con-

fiatul

n

fenfü mutuo. Rar10 eft, quia obligatio fpon-

. C

)

falitia in tali cafü dependet etiam à confenfuDei,

i, t

Eadem diftin&io adhibenda eft, fi fponfalia fue-

, v

rint confirmata voto,

Si enim votum emiffum

fuerit in favorem compartis ex motivo pio , ea

ii

inpel

fponfalia poterunt diffolvi mutuo confenfu, ficut

j agl

fi quis vovit, fe fuis fümptibus conftru&urum

novum altare in Ecclefia, vel erecturum novam

(folvd:

confraternitatem , non obligatur vovens hoc fuo

voto , quando promiflio votiva non acceptatür

E$P 0^

à Cu-

"

98

TRACTATUS

HF*"IJM(

à Curatoribus Ecclefiz.

Econtra quando vo-

rj

g

tum emiffüm eft intuitu folius Dei, non poffunt

a

ejusmodi fponfalia votiva diffolvi mutuo con-

f

fenfu ; quia ex parte voventis voluntas fe de-

(5

fponfandi eft obligata foli Deo.

UXRITUR 28. An mutuo confenfu pof-

gt

ais

1

fint diffolvi fponfalia confirmata per fubfecutam

copulam ?

j

REsPONDEO Affirmativé.

m

Rarro eft,

quia hzc, confirmatio fponfalium eft ipfo Jure

jam

naturali invalida , prout oftenfum eft in Tra&.

de SfufLitia.

Imo etiamfi cohtraétus turpes effent

'i'm.

ii

Jure nature validi, nihilominus ejusmodi fpon-

falia effent mutuo confeníu diffolubilia; quia

1

ipfa confirmatio foret fecuta in favorem com-

L

partis , cui favori compars renuntiare poteft.

]lv

LU

UZERITUR 29.

An peccent mortaliter,

M

» mr!

& teneantur ad reftitutionem , qui à comparte

E

perminas extorquent confenfum mutuum ad dif-

yplir

folutionem fponfalium ?

RESPONDEO: I.

ttnpd

Perfona defponfata, que

NI

à comparte graviter invita extorquet per minas

&iioj

mutuum confenfum ad diffolutionem fponfalium,

peceat mortaliter.

RaATrIO eft, quia talis inju-

;ïrcjm

fté extorquet ceffionem juris ad rem, quod repu-

H li

gnat Juri naturali in materia gravi.

Hinc pecca-

M

fet fponfus mortaliter , fi ea intentione fponfie

D

diceret: Si te ducere debebo , €9 tu me mon dimittis ,

M

snflar mancipii te babebo,, diré te tra&abo , g'c.

ïlïmc

RESPONDEO 2.

Eadem perfona tenetur

"g

etiam ad reftitutionem juxta equum & bonum,

Ts

quantum.intererat comparti , ne diffolverentur

»ï'"mf-?iü

fponfalia.

RaT10.eft, quia tale jus ad. rem, li-

Iu m"».;'&

Ceb

DE SACRAMENTO MATRIMONII, 29

Id Y

cet fit in fe aliquid fpirituale , continet tamen a-

l Dofl

liquid pretio eftimabile, nempe alimentationem

QU) cu.

& communionem quandam bonorum & laborum

8 [e d

reciprocam.

QUJRITUR 30.

An perfona defpönfata

R

teneatur petere difpenfationem , fi per copulam

VTA

carnalem cum coníanguinea perfona compartis

in fecundo gradu contraxerit impedimentum af-

10 dj

finitatis ?

o J

REesPONDEO: Si hoc impedimentum fuerit

n Trá

elfen

occultum, & compars urgeat executionem fpon-

falium , tenetur petere difpenfationem.

$i veró

do:

compars vel ob fufpicionem deli&i, vel ob aliam

; qui

1 COTl

rationabilem caufam non urgeat executionem

fponfalium , non tenetur , imo nec poteft petere

s

taliter,

difpenfationem, nifi expreffa circumftantia de re-

nitentia compartis.

Ra'Tro prioris partis eft,

mpart

quia non decet, ut quis ex fuo delicto in alterius

nad d

prejudicium referat commodum. RaTro au-

tem pofterioris partis eft, quia difpenfans non

1, Qu

' RRij

cenfetur velle difpenfare delinquenti in grava-

men juftum innocentis.

fiium,

QuzRITUR 31. Án Spönfo liceat poft

isiny

contracta fponfalia fufcipere facros Ordines?

d ropt

REsPoNDEoO: Invita fponfa id non licet.

. pete

fpont

Rarro eft, quia nemo poteft privari jure fuo,

Til

nifi caufa neceffitatis publice evidentis aut declara-

i& ob bonum commune.

Hinc, fi aliquando fo-

tenetit

ret tanta penuria Sacerdotum in aliquo regno,

v. g. Sinarum aut faponiz , ut alii non poffent

JOmufi,

inveniri , nifi defponfati, licité poffent ordinari

erentqf

etiam invita fponfa.

r l

Ü

Nsc

MCX

30

TRACTA'TUS

u

Nrc oBsTAT, quod Sponfalibus videatur

j PEI

ineffe hzc tacita conditio : mift flatum perfettiorem

4

elegero.

Falfum enim eft , ejusmodi conditiones

gv

tacitas contractibus ineffe , nifi has illis jus , aut

M

ii

j

confuetudo manifefté innexuetit.

mw

QuzRITUR 32. An perfonz defponfate

m

liceat ingredi Religionem & emittere.profeffio-

nem religiofam invita comparte?

[

RzsPoNDEO: Id Jure moderno licet. R 4-

d

TIO eft, quia jus modernum, faltem confuetudi-

lj

narium, contra&ui fponfalitio innexuit hanc ta-

citam conditionem : JNifi flatum religiofum elegero.

Utrum enim

Dixz: Saltem confaetudinarium.

jus Canonicum , nempe AL ExANDER III. C. 7.

ex publico , de conver[iane conjugatorum ; & J o N-

NEs XXIL Extrav. antique , fponfalibus genera-

tim nulla interveniente alia caufa dubietatis de

|

valore fponfalium vel matrimonii rati hanc con-

jbi enim ÁAlexander

l

ditionem apponat , dubito.

Papa eam conditionetn mulieri precife offert in

ii

Ti

caufa dubia de valore matrimonii , ita ut libere-

tur in dubio valotis à confummatione matrimo-

li

Jl

nii , /i ad. Religionem tranfire voluerit ; i potteriori

veró cafü Joannes XXII. eum tranfitum ad Reli-

J

gionem pracife permittit in cafu , quo facris Or-

dinibus quis initiatus 'eft poft contractum matri-

J

imonium. JDicit enim , fic ordinatum ab exerci-

K

tio facrorurn Otdinum debere manere füfpenfum;

j

nifi ftatum religiofum elegerit.

|UJXRITUR 33.

Quomodo diffolvantur

u

li

fponfalia fuperveniente impedimento dirimente ?

l

REsPONDEO: ld contingit fuperveniente,

N

vel fu-

li

V. g. -impotentia ad a&um conjugalem ;

perve-

DE SVIIACRAMENTO MATRIMONII. 3[

Vilety

perveniente affinitate ex copula carnali cum con-

fl

fanguinea perfona in fecundo gradu cum com-

Vtione

parte, &c.

15, u

UJERITUR 34.

Quznam fint juftee cau-

;

f& refiliendi à fponfalibus?

nf

RrEsPoNDEO: Caufe refiliendi à fponfali-

Drofef

bus enumerantur fequentes :

r. Dolus in con-

tra&u fponfalitio à comparte commiffus. 2. Diu-

(ef, l

turna compartis poft contractum fponfalitium

l(üehj

abfentia; vel diuturna dilatio executionis.

3.

liate n

Simplex votum nunquam petendi debitum , .ce-

n

dens in gravamen compattis.

4. Sponfalia à

1m] enir

comparte contra&ta cum alia perfona, etiamfi illa

ll;

fponfalia fint invalida. $. Fornicatio compartis

]oiw-

commifla poft contraétum fponfalitium. 6. For-

fenere

nicatio fpiritualis, feu lapfus in herefin poft con-

tatis d

tracta fponfalia.

7. Quevis notabilis mutatio

AC OL

fponfalibus fuperveniens , aut noviter reteta,

lexinit

qua ab initio cognita vel pofita verofimiliter non

offett i

fuiffent contracta fponfalia.

t libere

]

UZRITUR 35.

Án perfona defponfata

El

habeat jus refiliendi, fi poft pofitionem & cogni-

Yletior

tionem ejusmodi caufie adhuc admittat copulam

i M

carnalem ?

cris Ot

RzsPoNDEO Negativé; RaArrO eft,

n fndtr

quia per ejusmodi copulam cenfetur renuntiare

) exeri

juri fuo ad refiliendum.

Idem dicendum, fi aliis

fa&tis aut verbis de novo tatificentur

penlüt

priora fpm-

falia.

QUARITUR 36. Qualis dolus in contra-

J|iatt

imertt

&u. fponfalitio commiffüs prebeat jus refiliendi

eliell

à fponfalibus ?

L

RzsPowDEO: Caufam juftám refiliendi. à

perk'i'

Con-

jd

32

TRACTATUS

p

contra&ibus prebet dolus accidentalis , & antece-

li WJW

4l

;j

dens , feu talis, qui dat caufam contrattui , ita ut hae

n

cauía non pofita verofimiliter non fuiffet pofitus

|P

PT

um

contra&tus fponfalitius.

Ita fieret , fi fponfa fe

mentiendo virginem, nobilem, ac divitem, induce-

j

g

du

ret fponfum ad fecum contrahenda fponfalia.

QUJARITUR 37.

An contrahens fponíalia

m

teneatur comparti manifeítare fuum occultum

t

L

1

defe&tum , quo cognito poffet merito abíterreri

i

à contrahendis fponfalibus ?

ml

[

RESPONDEO 1.

iNon tenetur manifeftare

t

defe&us leves , qui ftatum conjugalem non red-

hod

I

T

dunt comparti notabiliter onerofum vel mole-

ftum. Rarro eft, quia contractus fponfalitius

ml

eft inchoatus contractus amicitie perfecta.

A-

7

v

micus autem non obligat amicum rationabiliter

m

ad tam grave onus manifeftandi ultro defectus

donta

leves, quos ferre precipit in amico lex amicitiz.

NNUY:

RESPONDEO 2.

Contrahens fponfalia te-

b

netur füb peccato mortali manifeftare comparti

didis

defe&tus occultos graves, qui ftatum conjugalem

Pa

redderent notabiliter onerofum vel moleítum.

[

DruTi

Hinc tenetur comparti manifeftare defectum oc-

m

cultum, v.g. rupture notabilis, morbi fcorbuti-

ln

ci, lepre, morbi gallici, paralyfis , fterilitatis,

li

impregnationis factz ab alio , putrefactionis in-

L

teftinorum, & graveolentie ex ore certis tempo-

Ti

ribus, infamis vel gravis macula redundantis in

familiam, debitorum notabilium , paupertatis no-

IN

tigd

tabil:s , defectum natalium vel exiftimate nobili-

D mem

üj

tatis refpectu compartis nobilis , &c.

Hac & fi-

Uf ndub

milia tenetur contrahens fponfalia manifeftare

comparti , quia occultatio repugnat graviter le-

Vl "

gibus

ls

TV(

DE SXACRAMENTO«MATRIMOKNII. 33

l j Atihn,

gibus amicitiz fpecialis, quam contrahens fe ini-

ld l

re fimulat.

t polty

Econtra non tenetur comparti mà-

nifeflare commiffas fornicationes , vel defectum

Donfa (

virginitatis, quia hi defe&us non reddunt ftatum

) i[ldutö

Ya

conjugalem notabiliter onerofum , vel graviter

moleftum.

orí

An -difeelfas fpenibeodd

Occulty

QUJARITUR 98.

fponfe in terras remotas fine fpe brevis reditus

abl

fit caufa fufficiens refiliendi à fponfalibus? etiam

inifelta

juratis ?

RESPONDEO T.

Si caufa difceffus & diu-

10n 1

turnitas morz confideratis circumftantiis ita fue-

& mole

rint comparate , ut compars initio contractus.

TIaCUS

fponfalitii verofimiliter non fuiffet graviter invi-

MY

vbilicet

ta ac diffenfura , fi de hac mora fuiffet expreffe

cogitatum , illa difceffio & mora non prebent

jetedi

fufficientem caufam refiliendi à fponfalibus. :

icita

Rarr:o eft, quia contractus fponfalitius ,

nialn t

cum fit inchoatio amicitie , eft contra&us bone

COnpt

fidei, ubi magis refpiciendum eft ad intentionem

Jügalen

prefumptam, fi de hac vel illa circumftantia fuif-

Yelum,

fet exprefTe tractatum , quàm ad ftrictum teno-

m o

rem verborum.

corbuti

RzsProNDEO 9. In dubio, an ejusmodi

"Gu

caufa & diuturnitas morz fufficiant ad hoc, ut

Onis i

compars verofimiliter initio contra&tus fuiffet-

; tenpe

graviter invita , pronuntiandum potius eft pro

dantsit

libertate compartis.

tatisno

RaT10 eít, quia non poteft affirmari, eum

» nobi

fe tacit? pro ejusmodi circumftantia obligaffe, de

ac &l

quo adhuc dubium eít, an fuiffet fe obligatu-

nifelit

rus , fi de ejusmodi circumftantia fuiffet cogita-

tum.

yiter l

gibui

D. dtmort Tr. de Sacr. Mairim,

C

Idem

pm

34

R

TRACTATUS

]

i

Idem CoxrrigMATUR ex C. s. h. tit. , ubi

z H

d

dicitur: JDeillis , qui prafLito juramento promittunt ,

«N

fà aliquas mulieres dutturos , €? poftea eis incognitis di-

( 0

mittunt tertam, fe ad partes alias transferentes.s. boc ti-

di wolumus inmotefcere , quod. liberum erit mulieribus

pl

ipfis , i non amplius in. fa&to eff. proce[fum , ad alia fe

iif

Wi

«jota transferre , recepta de perjurio penitentia , fi per

"

eas [letit, quo münus fuerit matrimonium confummatum.

M

I

t

Si ergo hoc licet in fponfalibus juratis, multo

i

magis illud licitum erit in fponfalibus non jura-

E

tis, faltení in cafu,. quo compars remanens non

diftulit culpabiliter executionem fponfalium an-

te alterius difceffum.

RzesPONDEO 3. Advertendum tamen eft,

quod compars remanens teneatur adhibere o-

(iura

mnia media moraliter poffibiliaad capiendam cer-

lat

ji

tam notitiam de voluntate compartis difceden-

tis, an, & quo tempore velit redire; idque , fi

rää&? Dy

fieri poteft , ab eo per litteras vel nuntium ex-

diginta

quirere , ne forte privetur finé caufa fufliciente

Atj

jure fuo.

Hanc enim diligentiam & praeviam

i

monitionem lex amicitie petit per fponfalia in-

l dong

choate, Quod fi compars per litteras requifita

l

N

refpondere neglexerit, aut juítas conditiones

contempférit, eá recufatio pro renuntiatione ju-

UT d

ls

3f

ris haberi poterit.. PAL AUs & GuTTIEREZ

W,

cum nonnullis aliis füadent; in dubio de fuffi-

"OE

u

y

d

cientia caufie ad refiliendum adiri Judicem. Ve-

n

rüm cum Judex refpondere nequeat in favorem

Ti

unius partis non audita parte altera, & non exa-

Ut

minatis omnibus circumftantiis , nemo non vi-

i.

det, ejusmodi examina indigere longiori tempo-

tunitas

"i

W

re, & majoribus fumptibus, quàm oppor

lu)

admit-

-

DE -S—ACRAMENTO MATRIMONII. $5

Mu

admittat. Itaque ex cujusque propria confcien-

Ddj

tia ac teftimonio quavis perfona in foro interno

Mi

liganda vel folvenda eft.

LT

NEec oasTAT, quod in Jure Civilil. ». C,

l fl

1, 0l dij

h. tit. & 1. 2. C. de repud. fponfa jubeatur exfpe-

&are fponfi reditum per biennium , fi degat intra

LT

Yf

provinciam ; & triennium, fi verfetur extra pro-

vinciam ; imo adhuc diutius juxta ]. 17. ff. h. tit. ,

, m

fi abfentia fponfi fit neceffaria , v. g. ob valetu-

D0n gt

dinem, vellegationem ; h: enim leges folüm li-

aTICDS

gant pro foro externo in ordine ad effe&us civi-

flium «

les, v. g. in ordine ad lucrandam arrham , vel

donationem propter nuptias poft lapfüm tglis

tmen ef,

termini.

libere -

QUZRITUR 39.

An folvantur fponfalia

dam oer

difcede

per ingreffum unius in INovitiatum Ordinis Re-

ligiofi ?

i,

RrzsPONDEO: Nonfolvuntur , fed manet

yntum d

obligatio tam ex parte Novitii, fi egrediatur ex

füficien

Novitiatu , quàm ex parte remanentis in feculo,

ita ut non poffit contrahere fponfalia cum alia

previa

nfalia in

perfona , donec Novitius emittat profeffionem.

requilt

Ita D. T'bomas in 4. dift. 27. . 2. a. 3. ad r.

; Covar«

mditione

vuvo. & P. Schmnier.

ationej

RaTro eft, quia Novitiatus , cum fit ftatus

'TIEAL

deliberativus , neque dicit renuntiationem juris

T

fponfalitii ex natura ftatus ; neque etiam ea re-

nuntiatio recté anneCtitur Novitiatui, annectere-

em, V

) favüté

tur Novitiatui per jus pofitivum vel confuetudi-

: none

nem , eó quod minueret Novitio , ut patet va-

o n01'

riabili in fua refolutione , libertatem redeundi ad

ori tenr

ficulum ; quod non expedit pro bono ftatus re-

por

ligiofi.

a

C 2

Qvuz-

TRACTATUS

36

Ü

130501*

UJERITUR 40. . An fornicatio compartis

zl

Íponfalibus füperveniens , vel noviter reteGta

j

j

prebeat caufam refiliendi à fponfalibus?

UP [W

RESPONDEO I.

Fornicatio fponfalibus

fuperveniens , five committatur à fponfo five à

sl

R

fponfa, przbet innocenti juftam caufam refilien-

di.

Ita fere omnes, & PRosnATUR ex C. »s.

ips

j

u

j

de J'urejurando, ubi IxNocEN T1us III. dicit:

Si quis juraverit , fe du&urum aliquam in uxorem , non

]

t J[!

J

jj

30

jpoteft ei fornicationem opponere precedentem , - fed fubfe-

quentem , ut illam non ducat in conjugem 5 quia i illo

juramento talis debet conditio fubintelligi , fi videlicet il-

la contra regulam de[pon/ationis non venerit.. Cum er-

go hec conditio & regula defponfíatiouis fit reci-

proca , idem dicendum eft de fornicatione fpon-

fi, quod prebeat fponfe caufam refiliendi.

RESsPONDEO 2.

!

Fornicatio tamen przece-

b

dens nec ex parte fponfi, nec ex parte fponfz, fi

At

primüm fuerit detedta poft contratctum fponfali-

j

tium , prebet innocenti jus refiliendi.

Id. patet

quini,

ex textu.adducto.

Neque habetur ratio fingen-

ET

di gratis , quod in hoc textu fit fermo de previa

litoyt

fornicatione fponfz jam prius cognita à fponfo.

i

Ec RAT10 eft, quia precedens fornicatio

"

LQU

fponfi vel fponfe, nifi fecuta fuerit impregnatio,

[il.

ll

M

M

non reddunt ftatum conjugalem notabiliter one-

rofum, vel moleftum.

J

RrsPoNDEO.3. Neque etiam prebet fpon-

I

fo juítam refiliendi caufam fornicatio fponfe

4

H

Q

!

fponfalia confequens vi extorta.

RaTrO eft, quia nec ifta fornicatio , nifi fe-

b MP

j

ii

cuta fuerit impregnatio , reddit ftatum conjuga-

D

lem notabiliter onerofüm , & lex amicitie per

|

Ea

fpon-

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 37

) Compap

fponfalia inchoate exigit in tali cafu potius com-

j?

lr d

paffioriem , quàm novam contriftationem.

UJXERITUR 4I

An habeatur jus refilien-

forí

di, fi poft fponfalia utraque par$ commifit forni-

Xnfo f

cationem ?

Am tefi

ResrowNpEo: In hoc cafu datur utrique

haC

parti jus refiliendi.

Ita Palao , Tànnerus ,. IFiefi-

Ill d

ner , P. Kugler , & P. Schmalzgrueber.

LXOTUN *

RATIO eft, quia juxtàa INNOCENTIUM

j) /fdfw

III. fponfalibus ineft hec conditio :

Si altera

quia i

párs contra regulam defponfationis mon 'venerit

Cum

OOA

ergo illa pars, qua& prior peccavit, contra hanc

Cuma

regulam venerit, eo momento altera pars habe-

1b f regi

bit jus refiliendi.

Vel ergo refilit, vel non refi-

üne fpon

lit? Si refilit; eoipfo pars peccans deobligatur

Mi

à vinculo fponfalitio

Si non refilit, fed adhuc

en prag

infiftit obligationi reciproce defponfationis, eo-

fponfe,

ipfo etiam de novo fe obligat ad obfervandam in

fpori

pofterum regulam defponíationis. Ergo fi hanc

ld pit

non fervat ,

deobligatur pars innocens ab hoc

0 fing

novo contra&u fponfalitio.

de previ

NEC onsTAT , quod juxta C. 6. de adult.

i ponfo

paria delitta mutua. compenfatione tollantur ; id enim

fornicat

verum eft , quando inter unius & alterius deli-

regnt

€tum non 1ntermed1at mnovous contrattus vel nova ve-

iliter 0)

novatio contrattus prioris jam ex parte extintti , prout

fit in pofito cafu

sbet [

UZJERITUR 42.

An ta&us impudici vel

jo p

ofcula prebeant juftam caufam refiliendi à fpon-

falibus , fi à fponfo vel fponfa exerceantur cum

, mü(

perfona tertia?

RESPONDEO I

j com

Si ejusmodl ta&us vel o-

mcmæ

fcula exerceantur à fponfo vel fponfa frequenter

g

C 3

»

cum

K

58

TRACTATUS

[

tl

»

(

cum perfona tertia, prebent equaliter tam fpon-

ii

H

fz quàm fponfo jus refiliendi à fponfalibus.

idh

luïj

RaTr10 eft, quia non folüm fponfo , fed et-

(i

yd

jam fponí& creant prudentem metum Vlolandæ

t

fidei conjugalis, ficque perpetuo jufto metu red-

R

!

dunt ftatum conjugalem valde moleftum. Ita et-

m

M

jam fentit Palao, & P. Schmier

RESPONDEO 9

]

Si tamen ejusmodi ta&tus

J

vel ofcula exerceantur tantüm femel, nec habea-

tur prudens metus frequentationis etiam in ftatu

conjugii ,

non przbent juftam caufam refiliendi

V

à fponfahb us.

^i

RaTt0 eft, quia in tali cafu non reddunt

notabiliter onerofum vel molefï:um ftatum con-

jugalem.

UJXRITUR 43 An quzlibet mutatio no-

tabilis fuperveniens fponfo vel fponfe prebeat

W

]s

jus refiliendi à fponfalibus?

d

RrsPoNDEO: Omnis mutatio fponfalibus

A 2&

mun d

füperveniens , que ftatum conjugalem reddit no-

tabiliter onerofum , prebet jus refiliendi à fpon-

UPH

falibus.

Ita communis.

RarrO eft, quia contra&us fponfalitius eft

A

li

contra&tus bonz fidei in genere promiffionis ami-

abilis , tendentis ad ftatum amicitiz perfecte ;

"UTO

huic autem generi promiflionis & amicitie in-

A

M

choate repugnat , obligare ad conditionem nimis

l

dificilem , quz verofimiliter ftatum ineundum

reddit notabiliter onerofum vel moleftum. Hinc

ä OUJI

jus refiliendi à fponfalibus prebetur

fi fponfo

TM ï[

vel fponfie poft contra&ta fponfalia fuperveniat

lepra, gravis ruptura , paralyfis, lues gallica, epi-

|

lepfia, phrenefis, phtyfis, perpetua oris graveo-

lentia

"

DE SACRAMENTO MATRI'MONII. 39

j]

j

lentia , vel alius morbus difficulter curabilis aut

alb

.

contagiofus , fi amittat oculum, nafüm, ma-

lo (

num , pedem , vel.aliam partem notabilem in or-

1 Viola

dine ad honeftatem conjugii ; fi perfona fiat no-

0 metur

tabiliter deformis , ita ut converfatio quotidiana

n ]

fiat moleftas fi fiat claüda, fürda; fi fiat aut de-

prehendatur moribus afperfa , cruda, dura, ebrio-

od t

fa , prodiga, lufui dedita, vagabunda ; fi commit-

Declo

tat grave crimen, ex quo contrabitur infamia ju-

m inj

ris aut fa&i , v. g. venefieium , latrocinium, fur-

l remiæ

tum , rapinam, homicidium, crimen falfi,.&c. fi

praevideantur oriturz graves ae diuturnz diffen-

Jn redd

fiones inter fponfum , fponfam , eorumque pa-

AL C0

rentes , ita ut non appareat prudens fpes recon-

ciliationis vel pacificationis ; fi ex matrimonio

itatio

prevideantur oritura magna incommoda ab ini-

tio contra&us non previfa, v. g. fi previdea-

» pree

tur, non poffe folvi promiffam dotemi , fi dete-

fponfa

gatur nimis grave onus debitorum quàm ut fine

maxima difficultate folvi queant; fi alterutra

Vreddito

d

contrahentium pars interea incidat in gravem

paupertatem, vel amittat magnam bonorum par-

filitus e

tem , qua amiffa conjugium reddatur valde one-

D onis at

rofum.

Z

perfe&z

UXRITUR 24. Àn liceat refilire à fpon-

micitie

falibus alterutri parti , que poft contracta fpon-

ynem t

1

falia fit notabiliter.ditior? '

ineu

Rrzseoxpro Negativé. Hec enim muta-

tum.

f

tio nec reddit conjugium notabiliter onerofum ;

j

nec prudenter exciperetur in contra&u fponfali-

gperie

tio, qui eft contra&us amicitie. "Turpe enim

gallica,f.

inibo tecum-pattum

yis g

Aforet , fi amicus amico diceret :

4

amici-

J

TRACTATUS

| FMCM

40

X!A

[

amicitie , nifi evadam ditior.

Ita etiam fentit com-

munis Doctorum

ugmltä

j

f QUIRITUR 45.

An fponfi, fi velint mu-

ul

j

tuo confenfu diffolvere fponfalia , indigeant au-

| 1p0'dïl,

thoritate Judicis ?

RESPONDEO I.

Ad diffolvenda mutuo

OU

Wi

confenfu fponfalia occulta , ac clandeflina non eft

At

opus authoritate Judicis , nifi id requiratur fpe-

l

ciali Decreto- propru cujusque Epifcopi.

Ita

communis.

Rarro eft, quia authoritas Judicis nulla le

ge generali requiritur

Cenfentur autem fponfa.

lia occulta, qu& folüm paucis perfonis in com-

munitate nota funt

RESPONDEO 2

Sponíalia contracta co-

[

ram Parocho & teftibus

L

faltem pro foro exter-

difTolvenda funt mutuo confenfu authorita-

m

MU

&b

te Judicis

tj

Y

M

Rarro eft, quia, fi forte alterutra pars

l

poftmodum negaret, fe confenfiffe in diffolutio-

f

nem fponfalium , Judex in foro externo tenere-

lipgyn

tur potius infiftere teftimonio negantis, & Paro-

chi ac teftium 5 ficque pronuntiare pro valore

id i

fponfalium. Hinc in pluribus Dicecefibus ftatu-

tum eft , ut ejusmodi fponfalia publica ac folen-

)

nia non diffolvantur fine authoritate Judicis

Mu

STATUTA SvNoDALIA Diecefis Auguftane

2.'C. 1o. fic habent

BU

Sponfalium que publica fue-

LO

rmt di[Jolutionem à INobis , vel Curie noftre Augujla-

Ita Synodalia ; quamvis et-

M

l

j

)

dicibus petant.

TAREH

lam iftud Statutum, fi exacté infpiciatur,non vi-

i

deatur loqui de Sponfahbus mutuo confenfu dif-

T

:mn

folven-

1

KDE SACRAMENTO MATRIMONII. 41

nit Q

folvendis , fed de Sponfalibus diffolve

pdis ad u-

nius partis inftantiam.

Velit m

UXRITUR.46. Qualis requiratur certi-

IBUDEq

tudo de exiftentia caufze fuffic

jentis ad refilien-

dum à fponfalibus?

RESPONDEO I.

Ad hoc, ut fponfus vel

J m

ii

fponfa habeat jus refiliendi à fponfalibus, in foro

liratur

externo requiritur de caufze exiftentia certitudo

l

COpi. |

moralis , feu probatio plena faltem per duos te-

ftes omni exceptione majores.

: certum

s null)

RaATrO eit , quia jüus alterius partis

non poteft tolli per jus incertum ; nec licitum

m ponl

eft, uti probabilifmo vel etiam probabiliorifmo,

Is 1 00f

ubi agitur de gravi przjudicio tertii.

"REsPONDEO 2.

Ed4dem certitudo moralis

n o

10 exter

de exiftentia caufie etiam requiritur- in foro in-

terno.

Quthorlt

RaT10 eft eadem ; quia etiam in foro inter-

no non licet uti probabiliorifmo , feu fententia

rütrà pd

probabiliori,in przjudicium tertii, ad tollendum

dillojuti

jus certum per jus incertum.

o enert

RESsPONDEO 3.

Si tamen pro caufa refi-

Dao-

liendi allegetur cauífa anterior fponfalibus , v. g.

0 valort

impedimenrum dirimens matrimonium ex copu-

yus ftati

la cum confanguinea in fecundo gradu , vel vo-

ac ol

tum caftitatis perpetuz , antecedens fponfalia,

ad ejus exiftentiam fufficit major probabilitas.

e Judia

pl

Rarro eft, quia in tali cafu ipfe valor fpon-

li ji

falium eft dubius ; adeoque etiam ipfum jus com-

a hi

partis non eft certum , fed dubium. .Jus autem

iamvist

dubium equali jüre dubio, ubi agitur ad contra-

j non?

hendam obligationem perpetuam ab eo ,- qui eft

vfenfi

in poffeffione fux libertatis, vincitur.

(ori

C 5

RsPow-

TRACTATUS

j T

42

"

RESPONDEO 4.

Quando habetur moralis

i

certitudo de exiflentia-cau[a ,

habetur tamen prze-

l.

j

j

vjl

cife major probabilitas de [uf cientia caufe ad. refi-

liendum, vel etiam equalis probabilitas de caufie

jl

T

fufficientia, licitum e& in foro interno refilire à

IT

fponfalibus.

]

W

RaATro eft, quia in tali cafu affirmari nequit,

quod coritrahens fe obligarit ,

vel obligaffet pro

tali cafu vel cu*cumf*cantla $ ü de ejusmodi cafu

h

[;

Ül

aut circumftantia ab initio explicité fuiffet cogi-

tatum vel tractatum

Itaque ipfum jus fponfa-

*

litium compartis relaté ad talem cafum feu cir-

cumítantiam eft dubium, ac confequenter altera

pàrs manet in poffeflione fuz libertatis à fubeun-

do onere conjugali.

UZERITUR 47.

Quomodo diffolvantur

fponíalia per lapfum temporis , prefixi pro fi-

nienda obligatione ?

RESPONDEO I

uando fponfalibus prz-

W

N

fixum eft certum tempus implende & finiendz

[:

obligationis , elapfo illo tempore absque imple-

Jj

tione fponfalium /fine alterius culpa, vel cum utriuf-

PUL

que culpa , eoipfo diffolvuntur fponfalia.

Sic fi

contraham tecum matri-

K

fponfus fponf& dicat,

i

d

jl

monium intra mennlum ; illo autem triennio e-

lapfo nolim amplius effe obligatus; exfpirat ob-

Wi

ligatio lapfu triennii, etiamfi intra triennium nul-

ul

j

|

la fuerit opportunitas contrahendi matrimionium.

RaTrIO eít , quia contractus ex conventio-

nelegem accipiunt. C. 85. R. I. in 6

?

j

RESPONDEO 2

Si in ejusmodi cafu una

contrahentium pars fuerit in culpabili mora, quo

dv

&

: mmus intra præüxum tempus impleretur con-

tractus

* H.co

DE SACRAMENTÓ MATRIMONII,. 43

j Tord

tra&us fponfalitius, obligatio fponfalitia tantum

Afen j

folvitur ex parte innocentis , non veró ex parte

Wje d

injicientis moram culpabilem.

de QU

Id PRoBATUR ex C.22. h. Tit, ubi INNo-

10 rl

cEN TIUS IIL. dicit: Si tibi con[literit , quod Lau-

Dafi W

rentius Evam fer verba de futuro fibi defpon/averit ,

poftea oer) Elifabetham fibi defpon[averit per oerba de

Jgafïet ]

Oi (

prefenti , impofita ei penitentia, quia primam fidem ir-

vitam fecit , nifi forkm certum terminum, intra quem di-

([o

&am Evam duceret in uxorem , pïcejtxzt , néc per eum

ts fpor

fletit , quin ad flatutum terminum matrimonium confum-

m feu (

maerit , matrimonium fecundum legitimum judices Ex

&t d

hoc ergo patet, non exiftentem in culpabili mo-

àlübau.

ra abfolvi ab obligationefponfàlitia ; exiftentem

Vvantur

veró in culpabili mora non abfolvi ab ea obliga-

tione , utpote cui debeatur pomnitentia pro fra-

i of

&ione date fidei.

4

UJERITUR A48.

uomodo diffolvantur

( ibus pra

fponíalia contraéta inter impuberes adepta pu-

x finieni

bertate ?

Ut impl

RESPONDEO I.

Quando impubes con-

4 u

trahit fponfalia ,

five id fiat per fe , five per pa-

, icf

rentes, five per tutorem, eJusmodl fponfalia dif-

fr Tmatt

folvuntm folo ejus dlfï'eni'u poft adeptam puber-

jennio

tatem.

fpiraLo

REsPONDEO 2.

Excipitur tamen nifi in-

[

fUf fU

tervenerit copula carnalis.

IT OTIUE

RrsPoNpEo 3. Diffolutis ejusmodl fpon-

nvent

falibus fi impubes füerit minor feptennio licitó

contrahuntur fponfalia cum forore vel matre

prioris fponfe ; quia per fponfalia impuberum

cafü u

mora,(

non contrahitur impedimentum publice hone«

ftatis.

Hec omnia habentur ex C. 4o. & 8,. de

etur

tfau

Defpon-

,

44

JRAcrAfüs

Defponfatione . ámpuberum.

ALEXANDER III.

xw-gN

U

pW

!)

C. 8. cc. fic fcribit : Qui ante annos nubiles matrimo-

nii nomine conjunguntur , pro eo , quod ante annos nubi-

j, 0l

a.

les conjugalem confenfum non babent, «fque ad legitimam

j Ü

etatem ex/pettare tenentur ? tunc aut; confirmetur ma-

2d/

trimonium , aut , fi fimul e[fe noluerint , feparentur , mifi

^

carnalis commixtio ante intervenerit.

TrzaRTIA RE-

H

Vl

qua

01

SPONSIO ibidem habetur C. 4.

Vonot

Et RaTrO0 eít, quia in impubere ante fe-

m

MOA

[

j

ptennium necdum datur animi conjunctio, utpo-

Y

u

te necdum vigente uf rationis.

u

L

J

S L:

De Matrimonio in. genere.

]s

N

AZRITUR I.

Quid fit matrimonium?

Q*

RresPONDEO: Matrimonium eft contra-

PT

d

&us inter marem €2. feminam , per. jä €» ex ]i[o genere

D

,

ad indiciduam vite focietatem , attusque ad. generatio-

d

nem prolis idoneos obligans.

hd

W |

Dixz, per fe , €y ex fuo genere.

Prout enim

TAT [

ex infra dicendis patebit, poteft huic contractui

qpr

in individuo adjici pa&tum de fervanda virginitate

ex motivo altioris boni ac ordinis.

MT

| ï-ï'qobi

Dixri 2. Obligans, fi nempe compars id po-

i

nï

ftulet.

^

l

»"QuERITUR

Quotuplex fit matrimo-

d

nium ?

/2.

.

Hl

REesroNpEOo: Matrimonium dividitur r.

^E& ,j

in ratum & confummatum.

2. In Civile , & Sacra-

* t

mentale..' 3. In matrimonium publicum , & matri-

MT

monium confcentie. 4. In matrimonium olenne

lg

/

*

DF SACRAMENTO MATRIMONII. 45

'Dty ]i

& mon folenne

MATRIMONIUM RATUM dici-

ll m

tur, quod pro valido ratihabeturà Republica, vel

te rmnas hi

Ecclefia , etiamfi necdum fuerit carnali copula

gmmz

confummatum. MaATRIMONIUM CONSUM-

f UL

MATUM dicitur , quod carnali copula confum-

ürti

matum eft.. MaATRIMONIUM CiviLE voca-

/ATIA L

tur , quod contra&tum eft precife per modum

contractus civilis, quin fic Sacramentum. Et ta-

'€ ante

le eft Matrlmomum Gentilium, Turcarum, Ju-

Qio, u

deorum, & multorum Hereticorum. MA T RI-

MONIUM SACRAMENTALE VoOcatur, quod

fervat omnes conditiones à Chrifto requifitas, &

contrahentibus confert gratiam , ad ftatum con-

jugalem recté obfervandum idoneam. Ma TRi-

MONIUM PUBLICUM eft, quod contrahitur

notorié in ordine ad omnes effectus civiles legi-

lum?

eft cmir

ümi conjugi

puta, fucceffionis jura, pacta do-

talia reciproca &c

MATRIMONIUM CON-

Jigam

SCIENTIZ nominatur , quod contrahitur pra-

J prrd

cife ad evitandam fornicationem, quin uxori tri-

buat jus ad effe&us civiles legitimi conjugii.

QUE efofi

Hujusmodi matrimonia folent contrahere inter-

ontrathdi

dum principes , aut nobiles cum fceminis plebe-

irginitle

is, aut aliàs longe inferioris ftatus, ut omnia

bona immobilia & hareditas relinquantur liberis

usidpe

ex priori conjugio.

Hoc matrimonium etiam

vocari folet MonGENATICUM, quia tali uxo-

Tattu

ri ac ejus liberis folüm conceditur refpectivé exi-

gua bonorum portio

MATRIMONIUM $0-

viditut )

LENNE eft, quod fit cum folennitatibus juris

, n

per pacta conjugaha confueta coram legitimo

& nu

Judice; & cum folenni traductione fponfe in

Jum j

domum fponfi, aut viciffim.

NowN soLEN-

NE

,

WER

46

TRACTATUS

fu.

Ü

NE eft, quod fit fine illis folennitatibus juris.

uf if

)

QUIERITUR 3.

An Matrimonium fit Sa-

(

cramentum ?

"

f

REssPONDEO Affirmativé. Ita definitum eft

"

à Concilio Tridentino Seff. 24. Can. 1. his verbis:

Si quis dixerit ;; matrimonium non e[Je oeré & proprie

unum ex faptem Legis Exangelice Sacramentis , à Chri-

"

fto Domino inftitutum , fed ab bominibus in. Ecclefía in-

venitum , neque gratiam conferre , anatbema ftt.

Idem PRoBATUR ex Apoftolo ad Ephef. 5.

v.32. ubi de matrimonio loquens ait: Sacramen-

tum boc magnum eft 5 ego autem dico , in Cbrifto &2 Ec-

clfi. Quibus verbis fignificat ; matrimonium

effe quoddam myfterium , feu fymbolicum fi-

AA

gnum , figurativum unionis inter Chritum & Ec-

clefiam.

Quod autem hoc fignum non fit fteri-

H

C

li

]i

le, ficut erant figna veteris 'eftamenti , fed ope-

rativum interioris gratie , colligitur partim, ex

W

EM

":'

1

|

affiftentia externa Chrifti ad nuptias in Cana , fi-

gnificativa afliftentig interioris, partim ex tradi-

'Pw

li

)U

I

:

i ld

lii

tione Ecclefie , adhibentis fpeciales preces con-

ciliativas gratie nomine & authoritate Chrifti,

f

prout dicetur in fequentibus.

T

"l

E

QuiRITUR 4. Qucenam fit materia hujus

Sacramenti ?

- RzsPOXNDEO: Materia hujus Sacramenti eft

:

j

l

contractus civilis inter marem & foeminam , ad

individuam vite focietatem ac per fe ex' genere

fuo etiam ad generationem prolis ordinatus.

1

UERITUR $, Quenam fit forma hujus

Sacramenti ?

dlo;

RzsPoNDEOo: FormahujusSacramenti funt

—'.":.'iyïm

mine feu

V

illa vgrba, quibus Minifter Ecclefiz no

authori-

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 427

u [

aüthoritate Chrifti contra&um civilem contra»

m fs

hentium confirmat , ficque ipfo facto eos fubjicit

unioni Chrifti ad. Ecclefiam , operative gratia.

Dnitum d

Hanc formam Concilium Tridentinum . in(inuat

L veri

SefT. 24. C. 1. ubi ait: Si nulluim legitimum oppona-

' B nj

tur impedimentum , ad celebrationem matrimonii in fa-

i, d

cie Ecclefie procedatur , ubi Parocbus viro & muliere

interrogatis , & eorum mutuo confenfu intelle£to vel.di-

kEcdefm

cat : Ego vos in matrimonium conjungo in. nomine Pa

Ephd

tris, & Filii, C2 Spiritus San&li ; vel aliis utatur.oer-

NI

bis juxta receptum uniuscujusque provincie ritum.

j b

QuuRITUR 6. Quisnam fit Minifter hu-

timonum

jus Sacramenti ?

Jicum ff

REsPONDEO:

Minifter hujus Sacramienti

in&Ee

eft Párochus contrahentium, vel alius. ab eodem

d terl

conftitutus Sacerdos, qui contrahentes authori-

tate Chrifti nexu poft confummationem fubfe-

fedope

m d

quentem indiffolubili conjungitmatrimonio. Ve-

rum quidem eft, juxta communiorem fententiam

On,Í

1er trad

ipfos contrahentes effe Miniftros hujus Sacra-

eC6$ COIE

menti , rationes tamen prioris fenteritie prout in

Cirifi,

"'Tra&. de Sacramentis oftenfum eft, videntur va-

lidiores ex Traditione primitive Ecclefiz

Pa-

ria hoju

tres enim conítanter docent, Sacramentum ma-

trimonii fieri ,. effici , ac fanctificari per benedi-

mentid

i

&ionem Ecelefie. |Sic 1. TERTULLIANUS

de pudicit. C. 4. fcribit: .Penes mos occulice . quoque:

nam , d

x p

conjunGtiones , id ef? , non prius apud Ecclefiam profef-

f&, juxta mecbiam && fornicationem judicari periclitan-

Jitus.

m hij

tur. . INec inde conferte matrimonii obtentu crimen elu-

dant.

Et 1. 2, ad Uxorem: Unde fuffciam ad feli-

nentiflJD:

citatem ejus matrimonii enarrandam , .quod. Ecelefía con-

CDia-

)mine i

]

ciliat, & conþw?aat oblatio v, & obfignatum z4ngeli

autbor.

coni)

WM

48

TRACTA'i'US

x

coni) renuntiant, & Pater ratum babet ?. Et in 1. de

j

J

Monogamia C. 1 1. probat abfurditatem fecunda-

an

rum nuptiarum , quas ibi damnat, utpote jam in-

&i

fectus herefi , quia matrimonium debet conjun-

[

«h/

gi à Sacerdotibus , quibus non licet habere fe-

T

cundam uxorem.

M

UP

Ut in Domino nubas , inquit,

|

qualis. (hoc eft , quàm abfurdus) es, id mairimo-

iM

nium poftulans , quod eis , à quibus petis , non licet babe-

v&, ab Epifcopo monogamo , à Presbyteris & Diaconis

bujus Sacramenti ? . Et illi vos conjungent. (ad fecun-

das nuptias) im Ecclefía virgine unius Chrifli unica

Sponfa? 92. SrR1C1IUS Papa Epift. ad Himerium

C. 4.. lla benedittio , quam nupture Sacerdos imponit ,

apud Fideles facrilegii inflar eft ,. fi ulla transgrefione

violetur. Non autem foret locus facrilegio, nifi

J[W

illa benedi&io effet qusedam fan&tificatio Sacra-

mentalis.

3. S. AuBRosrUs 1. 3. Epift. 23. ad

Vigilium , ubi docet , non effe in uxorem acci-

piendam uxorem gentilem, ait: Cum ipfum conju-

gium velamine Sacerdotali &? benedittione fanttificari o-

!

porteat , quomodo potef? conjugium (cum uxore ethni-

ca contra&um) dici, ubi non efl fidei concordia ?

4. CoNcrLIUM CanTHAGINENSE I V. Can.

T

';'

3. Sponfus &$ Sponfa cum benedicendi funt à Sacerdoti-

"m

ll

(

bus, cum benedictionem acceperint , eadem motte pro re-

verentia ipfius benedittionis im virginitate permaneant.

Hanc veró reverentiam tam difficilem Concilium

4]

non exegiffet , nifi exiftimaffet , benedictionem

X

hs

illam effe Sacramentalem.

5. INNOCENTIUS

M

i

I. Epift. 2. ad Vi&tricium C. 6. Zlbfardum ff , ali-

h

N

quem credere, uxorem ante Baptifinum acceptam po[t Ba-

Rl

tifinum mon computari ; cum benedittio, qu& per Sacer-

doiem fuper mubentes ünponitur , non materiam delin-

NCGJ

quendi

]

DE SACRAMENTO MATRIMONII, 49

Drm

n fecund,

quendi ( per feparatlonem) dedi[fe ,. fed formam te-

nui[Je legis antiquitus à Deo infLitute (de infeparabi-

litate conjugum) doceatur...Ex hoc colligitur, per

X conu

benedictionem nuptialem dari formam contractui

i

civili ad e[Je contrattus per fe dinfolubilis.

0. 5; T

( mqu

PIPHANIUS herefi 67. contra Hieracitas videtur

d lU fj

agnofcere , quod benedi&tio nuptialis per fuum

n lil

exemplum fit inftituta à Chrifto

Honorabile e[fe

& Din

connubium , inquit

€&& ab eo obtineri regnum celorum

(ad fe

in Deo , quis non cognofcat , cum Salvator propterea ad.

hrifi m

nuptias vocatus fit , ut benediceret connubium ?. 1fta ho.

ITTéfIlg

norabilitas, & idoneitas ad affequendum regnum

éclorum non ita fidentet adícriberetur benedi-

I

gf

&ioni

nifi ipfa benedictio foret Sacramentalis,

£0 tif

7. D. CnRnYsosToMUs Hom. 48. in Genefin

) Sacr

dicit :

Oportebat ( pro ineundo conjugio) Sacerdo-

fE. 03

tes vocave , C5 precibus C benediCtionibus concordiam

TO. HCG

conjugti conftringere , ut amor [bonf ? augeatur , & puel-

Mfum aj

le continentie cre/cat, €&9 omnia , que fiunt, eo fbe&tent,

iij jmn v

üt. virtutis opera ingrediantur in domum , tollanturque à

Jfe ethni

snedio Diaboli infidie

In hoc textu S. Chryfofto-

r

mus gratiam pro ftatu conjugali recté obfervan-

[V, Can

do neceffariam fatis. claró adfcribit & alligat be-

Sucrii

nedictioni nuptiali.

8. S. BAsrLrus in Regu-

ff pron

lis fuf. Interrog. 5.. Zfpof?olus , etfi per miffum fit con-

Qrtmantar

jugiumn, babitumque fuerit benedictione dignum ,

tamen

zoncilit

illud (ftatui religiofo ) pofipofuit.

Dui conju-

di&bon

gium dicitur dignum beneditiione , major per bene-

dictionem infinuatur gratia, quàm eflet nuda c-

CENTIE

mefh

remonia.

Ex his ergo textibus colligitur, Be.

nedi&ione nuptiali conferri gratiam Sacramenta-

nl

T

lemi.

NE&G OBSTAT f.

)juód Conc1hum Trl-

nian i

D. Amort Tr. de Sacr. Matrim.

D

den-

p

TRACTATUS

ritii

so

ficarti

dentinum Seüï 24. C. r. dicat ; matrimonia clan-

.....

)

deftina priori tempore fuiffe rata &? vera matrimo-

W

(

d

nia, quo termino videtur ex communi ufuü lo-

lqd

IU E'-«

quendi intelligere verum Sacramentum.

ii

REsPONDEO enim, à Concilio Tridentino

per ratum & oerum matrimonium non intelligi Sa-

;ec'xeq [

ts

cramentum ferfe&tum , fed imperfettum , in quan-

!

tum continet quidem rationem //gni fymbolici , fi-

A

gnificativi unius inter Chriftum & Ecclefiam,

i

que fignificatio non congruit contra&ui civili

conjugali Gentilium vel Hzreticorum diffolubi-

li; fed non continet rationem caufe collativze

"i

EY

gratie ; ficut etiam Baptifmus collatus fub debi-

ta materia , fed non füb debita forma poteft vo-

IH

cari Sacramentum imperfe&tum , licet fit vera ab-

lutio /peculatioé fignificativa ablutionis interng.

Ti

j ] W

Pari ergo ratione matrimonium clandeftinum

Catholicorum in locis , ubi Tridentinum non eft

wipon,

Vsl

promulgatum , plus dicit, quàm folus contractus

civilis Gentilium vel Hzreticorum diffolubilis.

m

lii

Superaddit enim rationem myfterii, feu figni fpe-

culativi , quo fpeculativé fignificatur unio inter

J

Chriftum & Ecclefiam ; fed fine benedi&ione nu-

r

ptiali non habet rationem figni pra&tici, collativi

xl

gratic.

Quod autem Concilium Tridentinum

U

füb termino rati & veri matrimonii noluerit intel-

b

ln

ligere verum & perfettum Sacramentum , colligitur

j

ex eo ; quia cauté abftinuit à termino Sacramen-

*

ti; & quia noluit damnare fententias Doctorum

tl

Catholicorum, v. g. Cani , qui interfuit Concilio

i

'l'ridentino , & Colonienfis Concilii , celebrati no-

b ii

vem annis ante "Tridentinum.

N

NEsc

8 (

À

DE SACRAMENTO MATRIMONIL. S1

DOnn

NEC OBSTAT 2.

0 Rs

Quod ifta forma: |£go

mET

vos conjungo &?c. non reperiatur in variis Rituali-

!

bus. Conftat enim ex dictis in Tra&tatu de Sacra-

mentis , quod Ecclefia habeat poteftatem determi-

Ti

nandi materiam & formam Sacramentorum quo-

tlj

ad fpeciem infimam , prout etiam obferv

are liqet

,inqä

in forma Extremx Un&ionis.

ii

NEec onsTAT 3.

Quod fecunde nuptice

"ls

non benedicantur folenniter per fpecialem Mif-

Qui o

fam. Nam etiam in iftis reperitur totum ; quod

dilfoli

requiritur ad effentiam benedi&ionis nuptialis,

collti

dum fponfus & fponfa etiam in fecundis nuptiis à

fub deli

Parocho conjunguntur & benedicuntur per pre-

QtelLvo

ces imprecatorias gratic.

«

Vera ab

Nrc ossTAT 4. Quod Ecclefia non ju-

]nterm

beat renovari matrimonia clandeftina, contraéta

delm

in locis , ubi Concilium Tridentinum non eft

1

n mone

promulgatum , vel contra&tum quidem coram

'ontrad

Parocho & teftibus,

(folubil

ne nuptiali.

fed invito & fine benedictio-

funti:

RrsPONDEO enim, talia matrimonia exclu-

Jo intel

di à benedi&tione nuptiali, quia contrahentes ex

]0ne ni

fua malitia femetipfos excluferunt ab hac gratia ;

collati

aut quia Ecclefia non vult conferre hoc Sacra-

Jentint:

mentum, nifi /nu] ponantur omnes partes. So-

Yit t

la enim confirmatio prioris confenfus ,. non eft

colligi

pofitio confenfus , utpote dudum prius pofiti, &

Xcramt

irretractabilis.

Hec falvo meliori di&ta funto.

Fufius & erudité de hac quaftione in utramque

joCtort

Cond

partem differit, & Epifcopis prohibet, ne alteru-

tram partem in Synodis definiant vel praefcri-

brati !

bant, SS. D. N. BexEDi1cTUs XIV. in l. de

Synodo.

Quodfi quis hec acceptare noluerit ;

N

p

dicat

J

u

2

CTRACTATUS

[

(]:

dicat mea pace; ipfos contrahentes effe Mini-

jja

l

"

ftros hujus Sacramenti , in quantum fe per con-

li

m

traétum conjugalem indiffolubilem femetipfos

g

offerunt Deo ad reprefentandam indiffolubilem

unionem Chrifti cum Ecclefia , ita ut hec illo-

34

rum tacita ve] expreffa oblatio fui contractus re-

D)

0(

ciproci fit forma hujus Sacramenti, ipfe veró con-

tractus reciprocus fit materia ejusdem Sacramenti.

An à Fidelibus poffit cele-

U/ERITUR 7.

brari validum matrimonium in ratione contra-

&us , quin celebretur in ratione Sacramenti?

RESsPONDEO:

Si matrimonium celebrent

abfque dolo in locis, ubi Tridentinum non eft

promulgatum , & ubi non poteft haberi Paro-

chus pro benedi&tione nuptiali, licité & validé

contrahunt matrimonium in ratione contractus

civilis.

Sed in locis, ubi Tridentinum fuit pro-

mulgatum, ac etiamnum eft in obfervantia , aut

)

j

l

M

LW

ubi poteft haberi benedi&tio nuptialis, licité non

A

poteft celebrari matrimonium in ratione contra-

W

[

m [

&us.civilis , quin contrahatur in ratione Sacra-

ïr:...l.y

H

menti. ;

7

")

Rarro eft, quia Ecclefia pro ejusmodi cir-

j

cumftantia reddit ipfum contractum civilem illi-

citum, nifi celebretur fimul in ratione Sacramen-

ti, prout patet ex Concilio Tridentino.

Nam validé etiam contrahitur

D x , licité.

in ratione contractus , fi celebretur abíque bene-

diétione nuptiali coram Parocho invito, & tefti-

bus.

J!qd

QUZERITUR 8.

An valeat matrimonium

füb modo fervande perpetuz caftitatis ?

RresPoNDEO Aflfirmative.

W

RATIO

DE SACRAMENTO MATRIMONII. $3

(f N

RAT10 eft, quia per individuam vite focie-

p

"

'

tatem adhuc füutficienter falvatur fignificatio u-

mj

k

nius inter Chriftum & Ecclefiam. Ergo etiam

df

fufficienter (alvatur ratio Sacramenti collativi

Ut hïfjf

gratie.

JIENT

TAT

&l

CowrtRMATUR ab exemplo B. Virginis

[

"

cumS. Jofepho , cui Matth. 1. v. 20. dicitur: ANo-

SHCI&IL&;;.

li timere accipere Mariam conjugem tuam , etiam ha-

politg

buerit pa&um virginitatis, juxta illud ejus ad An-

Il€. C

gelum refponfum Lucez z. Quomodo fiet iftud , quo-

mentit

niam virum non cognofco ? Simile legitur matrimo-

celelre

nium Mathildis Comitiffe cum Wulfone Duce,

IT D0n (

& Pulcherie Augufte cum Marciano.

Yeri Popp

Nrc oBsTAT 1. quod per tale conjugium

& vali

non fignificetur perfe&a unio phyfica Verbi cum

ontrady

natura humana ; quia Sacramentum matrimonii

Mi r

non fignificat unionem phyficam Verbi cum na-

3 :

tura humana , fed unionem.moralem Chrifti cum

,lictey

Ecclefia, prout patet ex Apoftolo ad Ephef. s.

6 CODL

NEc oasTAT 2. quod D. TnRowas in

one Sat

Supplem. q. 48. a. 1. ad 3. Sancbez;, Guttierez,, Fil-

liutius , Layman, Pirrbing, & plures alii doceant ,

smodit

tale matrimonium effe illicitum , & invalidum.

vilemi

Ex hoc enim przcife fequitur ; quod non fit cer-

SaCral:

tum , ejusmodi pactionem habere rationem conju-

)

gii facramentalis ; non veró fequitur , quod non

ontrait

contineat rationem contratus civilis liciti in gene»

.fqu'e b&

re conjugii.laté di&ti.

NEC OBsTAT 3. quod ex hac fententia vi-

, UE

deatur confequi , voto folenni caftitatis adftri-

&os, V. g. Presbyteros, poffe licité inire tale

ximoi

j

conjugium. Ecclefia enim non folüm irritat ma-

trimonia talium perfonarum Sacramentalia , fed

lu

D 3

etiam

T

n

54

TRACTATUS

dl

etiam matrimonia inita per modum contractus

j

civilis , prout colligitur ex fenfu & praxi Ec-

M

clefig.

,QUIERITUR 9

An valeat matrimonium à

T. ] D

( m

!f

parentibus loco liberorum pra&fentium & tacen-

1

tium contra&tum ?

.

li

[

!

RrzsPowpEÉo Negative,

Rar:0 eft , quia taciturnitas non habetur

H

pro confenfu, ubi agitur de contrahendo gravif.

fimo onere perfonali , fed potius habetur pro a-

Yi

hi

nimo vel inito , vel adhuc deliberativo.

In ea

NI

enim, quze fünt juxta inclinationem , facile ani-

i

mus inlinguam erumpit. Ceterüm hic cafus lo-

cum non habet, ubi matrimonium contrahitur

v

coram Parocho , utpote qui juxta Tridentinum

i

1

tenetur contrahentes expreffe interrogare de af-

Jüxe

"

Pl

fenfü, prout patet ex textu Concilii fü

j l

qq. 5. addu&o.

perius $.2.

Nrc ossTAT Regula 45. Juris in 6.. Qui

DC

u

tacet , con[entire videtur.

Id enim in mere favorabili-

idm,

"

bus, quibus nil odiofi permixtum eft, vel in ac-

Tf

cufationibus de crimine, ubi defenfionis fperatur

"n

j

fru&us , intelligendum eft, non in odiofis, aut

mixtis ex favore & odio. Hinc Regula 44. l. c.

At

ftatim fubjungit : Qui tacet, non fatetur 5 fed nec u-

AU

j

tique negare videtur.

"

UAZXRITUR IO.

Àn requiratur confenfus

1

parentum ad valorem matrimonii?

i

RzsPONDEO: ÁAdvalorem matrimonii non

requiritur confenfus parentum.

Ita declaratum

liy

UT

eft à Concilio Tridentino Self, 24. C. r. his ver-

bis : Tametfi dubitandum mon eft , clandeflina matrimo-

"*i[:'evf'lüiü

ïmo L

QWia , libero contrabentium conjqu faita , rata & vera

e[J€

E Ti

DE SACRAMENTO MATRIMONII. SS

COnfd

rai t

e[Je matrimonia , quamdiu ea Ecclefia irrita mon fecit ,

& proinde jure damnandi fint illi , ut eos Santta Syno-

Ti

dus anatbemate damnat , qui ea vera ac vata e[Je negant,

quique falfo ajfrmant , matrimonia à filiisfamilias fine

m&üc

con[enfu. parentum contra&a irrita e[Je , & parentes ea

vata 'oel irrita facere po[Je ; nibilominus Santta Dei Ec-

Of

hii

h

clefia ex juftiffmis caufis illa femper deteflata efE , atque

probibuit.

1do

H

NEc oBSTAT , quo

d talia mätrimonia fine

^ür n

lr

confenfu parentum inita videantur referenda ad

0, L

ficile g

contra&tus turpes, feu illicitos, qui juxta di&ta in

"Tra&. de S'uflitia funt jure nature invalidi.

C eafüs

REsPONDEO enim , quod non omnia ma-

Ontra

trimonia fine confenfu parentum inita fint illici-

dentinum

ta , quando nempe parentes funt irrationabiliter

o de d

inviti.

Dein, etiam tunc quando ob rationabi-

ris :

lem diffenfum parentum funt illicita, non eoipfo

referenda funt in claffem contraéctuum turpium.

n6 t

Contra&us enim turpes funt , qui obligant ad il-

tj

licitum , quod non fit in ifto contraé&tu matrimo-

velina

niali, licet eum concomitetur turpitudo , nempe

s perat

transgreffio reverentie & obedientie parentibus

ofis, d

debite confiftens in actu transeunte , non in ma-

144

litia permanente , utpote irretractabili.

f

QUIRITUR II. Àn parentes graviter pec-

cent, fi abfque jufta caufa per fuum diffenfum

confaxi

matrimonia liberorum impediant? velnimis diu

differant ?

monii

REsPONDEO: Parentes graviter peccant, fi

Jeclarat

abfque jufta caufa liberos ab honeftis nuptiis im-

; hi Y

pediant, vel nimis diu differant.

n

RaTrOo eft, quia fic impediendo vel diffe-

rendo eos conftituunt in gravi periculo vario-

a

D 4

rum

1

j

$6

TRACTATUS

rum exceffüum contra caítitatem.

Jufta 'verö

cauía impediendi vel differendi matrimonium-eft,

Emfä"f?]

m

1. Si exinde parentibus prudenter timetur grave

prejudicium vel damnum.

2

Si exinde liberis

n

!

prudenter timetur grave prajudicium vel da-

mnum.

3. Si liberi non funt graviter inviti.

"

QUJZERITUR I2.

An Principes vel Magi-

91

ftratus Civilis poffit irritare matrimonia libero-

yol

3

rum íine confenfu parentum , vel matrimonia

iNobilium cum plebejis inita?

RESPONDEO r.

Princeps vel Magiftratus

non poteft talia matrimoni

a irritare pro forou in-

terno.

*

RATrIO eft, quia Princeps fecularis non po-

teít irritare contra&tum pofitivé approbatum à

Deo Gen. 2. v. 24. ubi dicitur : Quamobrem retin-

[

Hvl

quet bomo patrem fuum C matrem , 9 adberebit uxori

b

U.

D]

N

N

Nrzc osasTAT, quod materia hujus Sacra-

[

menti fit contrattus civilis, qui fubftat legibus Prin-

Qrm

cipum inftar aliorum Contractuum Civilium.

REsPONDEO enim, contràctum matrimo-

nialem, quatenus apud Chriftianos habet inne-

xam indi[Jolubilitaten , & tignificationem unius in-

diffolubilis Chrifti cum Ecclefia, non effe merum

ii

contraé&tum civilem , fed eum fübftare Legi Di-

vinz , cujus explicande ac ordinandae in praxi

jus Deus foli contulit Ecclefis, cui proin foli

coimpetit jus ftatuendi impedimenta honeftati

hujus Sacramenti congruentia.

«ge

REsPONDEO 2.

Poteft tamen Princeps in

ejusmodi contrahentes ftatuere graves poenas ,

etiam exharedationis , & privationis omnium ef-

WY

fec&tuum

.DE SACRAMENTO MATRIMONIIL. 57

[in W

fe&uum civilium ex contra&u conjugali alio-

qufn confequentium. Sic poteft ftatuere r. ut

U m

fic contrahentibus non debeatur dos ante mor-

Die s

tem. parentum.

2. Ut omnino exhzredentur.

D

4. Ut liberi ex tali

titi

9. Ut relegentur ex patria.

matrimonio nati careant nobilitate & aliis privi-

Vàg.

legiis.

-

Dia ]l

S1 QUIS OBJICIAT

, quod rhulti]üri[ïæ in

lattimos

Gallia talia matrimonia Nobilium cum plebejis

fine confenfu parentum habeant pro invalidis,

ariltt

RzezsPoNDEO: Longe communiorem fen-

0 forgt

tentiam Canoniftarum in ipía Gallia effe, quod

talia matrimonia non fint invalida Sacramentaliter ,

p

batum )

pro foro interno , fed tantum Civiliter, hoc eft , in

ordine ad praefatos effe&tus civiles, prout in Pon-

re a

d t

tafio videri poteft. "Videatur Differtatio SS. D.

N. BENEDIcTI XIV. de ejusmodi matrimo-

niis . 7. de Synodo C. 37., in fine hujus Tra&ta-

j n

tus anneCtenda.

Tbus Pt

UJERITUR I3.

An matrimonium ab infi.

|fium.

matrimi

delibus vel Judeis contra&um diffolvatur per u.

nius converfionem ad Catholicam Fidem?

t innt

anius?

RzsPoNDpEO r. Hoe matrimonium poteft

p ment

& debet refcindi , fi àltera pars in Judaifmo vel

infidelitate remanens nolit converf» cohabitare

lg

in p

fine contumelia Creatoris, hoc eft, fine pericu-

yoin i

lo fübverfionis conjugis fidelis , vel fine defpi-

hondt

cientia Chriftiane Religionis.

Rarro eft, quia tale matrimonium folüm

rincop

"habet rationem contractus civilis, ex fua natura

diffolubilis , fi non ferventur conditiones per fe

$ pæn:

iib

inexiftentes Jure naturz , feu tacité imbibitz; in-

23

ter

felii

Wm

TRACTATUS

58

"

ter quas haud dubié continetur , ut cuivis liceat

, ku;u*

hbere fervire Deo in vera Religione.

HTR

' RESPONDEO 2.

Si tamen pars in Judaif-

ovm

mo vel infidelitate remanens velit cohabitare fi-

MW»

ne contumelia Creatoris , tenetur pars converfía

RNQ

Y

'l"

remanere in priore canjugio.

RaATr10 eft, quia etiam contra&us civiles,

J

ad quos tale matrimonium. referendum eft , fer-

v

vandi funt ,

quoufque non occurrat refciflionis

caufa fufhmens

hn

RESPONDEO 3

Si pars in Judaifmo vel

j

infidelitate remanens nolit cohabitare fine con-

tumelia Creatoris, pars converfa licité contrahit

aliud matrimonium.

R TrI0 eft, quia prior'contractus civilis ab-

foluté fuit diffolutus ; adeoque nullum relinquit

vinculum.

REsPONDEO 4. Si pars in Judaifmo vel in-

fidelitate remanens noluerit cohabitare fine con-

i,

tumelia Creatorís , atque interea contrahat aliud

Df

1

M

n

matrimonium , fed fücceff temporis penitens

T

convertatur ad fidem ,

tenetur dimiffo fecundo

EL

M

conjuge redire ad prxorem conjugem, fi nondum

,

aliud contraxit matrimonium.

L

RaTzo eft, quia dans injuftam caufam ad re-

fciffionem contra&tus, v. g. fponfalitii, ex parte

l m.,

fua non folvitur ab obligatione contractus, quam-

J

diu pars innocens vult huic contra&ui feu obli-

A-

gationi infiftere prout fit in prefenti cafu.

!

Jiud dicendum, fi pars converfa tacite vel expref-

fe remififfet hanc obhgatmem Vide Differta-

tionem II. & IIL. inferius in fine $. VIL SS. D. N.

BENE-

VDE SACRAMENTO MATRIMOI*&II. S9

lts

BENEDrIcTI XIV.de hac re inferiüs ex l, de Sy-

nodo in fine bujus 'Tractatus anne&endam.

i hg

QuzniITUR r4. An idem dicendum de

Mb

]

qmatrimoniis Hareticorum vel Schifmaticorum,

I$ COtd

qui contrahunt matrimonium diffolubile?

RresProNpDpEo: Idem dicendum effe de Hz-

l i

reticis vel Schifmaticis toleratis, in.berefi vel fcbif-

i Eü, felj

mate natis C? educatis , ac propterea in foro exter-

Tefcilini

no prafumptivé materialibus.

Rarro ett, quia tales, ficut Gentiles & Ju-

dzei, reipfa non contraxerunt matrimonium in

hiffmo vi

fite co»

ratione Sacramenti , neque etiam eorum matri-

monium cum in foro externo prefumantur Jabo-

COR

rare ignorantia invincibili, poteft vocari perpe-

tua- fornicatio.

Itaque valet eorum matrimo-

lvilis d

nium przecife in ratione contrá&us civilis diffo-

telinqui

lubilis, ficut matrimonium Gentilium & Judzo-

rum; ac confequenter in foro externo eodem

R

movdit

modo tractandum ett.

efmeq

Dixr, in berefi natis ,. & educatis, ac toleratis.

"at dl

De Apoftatis enim , vel non toleratis , non po-

preniten

teft prafumi , quod laborent ignorantia invinci-

fecundt

bili, ac confequenter eorum matrimonia ne qui-

ondur

dem valent per modum contra&tus civilis , fed

funt nil aliud, quàm perpetuz fornicationes vel

adulteria.

àm adt

UJRITUR 15. Anvaleat matrimonium

, ex pui

:

(us, qui&

contractum per Procuratorem ?

ifeu ol

RrzsPoNDEO Affirmativó. Tria tamen cir-

efi i

ca ejusmodi. matrimonia notanda funt.

É Re-

quiritur, ut talis Procurator.habeat fpeciale

el eypt

imandatum.

Df

2, Requiritur, ut Procurator in

522

propria perfona, & non per aliumSubdelegatum,

p

fuum

D

j

60

j SACM

TRACTATUS

j

j

fuüm munus adimpleat. '3. Requiritur,ut man-

j

Ü

datum interea non fit revocatum.

]ta habetur

b

'C. fin. de Procurat. in 6. his verbis; Procurator

r

gdqu

"on aliter cenfetur idoneus ad. wiatrimonium contraben-

dum , quàm fi ad boc mandatum babuerit [peciale.

Et

fit »/

quaimots aliàs is , qui conftituitur ad negotia Procurator,

:sconïeï;';

u

alium dare po[fit , $n boc tamen cafu, propter magnum ,

quodex fatto tam arduo po[]et periculum imminere , non

w

otefl, depuiare alium , mifi boc eidem [pecialiter ftt com-

Sané , fi Procurator , antequam contraxerit, à

mi[Jum.

Domino fuerit revocatus , contra&tum po[tmodum matri-

J

monium ab eodem , licet tam ip[e , quàm ea, cum qua con-

traxit , revocationem bujusmodi penitus ignorarent , nul-

lius inomenti exiflit , cum illius confenfus defecerit ,. quo

z

5

firmitatem babere nequivit.

$r QUIs DICAT, ex hoc confequi, quod fic

per Procuratorem contrahens poffit gratiam Sa-

AU

N

cramentalem accipere dormiendo, fi videlicet eo

tempore dormiat, quo ejus Procurator coram

Is

J

Parocho & teftibus contrahit nomine fui princi-

lerä'bmu'eaj

palis. . Hoc autem videri abfurdum.

REsPONDEO, id non effe abfürdum. Sic

czm

A

hwhy

enim etiam poteft baptizari & abfolvi dormiens

vel impos rationis propter intentionem virtua-

lem, quz perfeverat etiam refpe&tu dormientis,

imo & ebrii, in ipfo mandato procuratorio non

t

revocato , quod denominatur voluntarium ex a-

&u precedente.

5

i

Qu.RITUR 16. Quà

lis reciuiratur confen-

W

füs ad validum matrimonium?

RzesPoNDEO: Requiritur confenfus verus,

x

smutuus , & faltem moraliter fanultaneus.

"w

Drixr

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 6I

m,Ut Ti

Drxr r. verus, quatenus opponitur fi(o, qui

Q ln

non fufficit ad validum matrimonium.

PWHU'MQ'

Dixr 2. mutuus, quia confenfus unius non

1 Ug

fufficit ad . conftituendum verum contraéctum.

63"1)/. ]

Si enim. una

Daixr 3. moraliter. fimultaneus.

Dragy,

pars confentiat primo anno , & altera pars fecun-

( iyg,

do anno , non datur fufficiens fimultas, nifi prior

QTT

confenfus faltem virtualiter perfeveret in aliquo

Ater fL m

fui effectu.

Hinc, fi prior confenfus jam fuerit

nfrag

retractatus, non valet matrimonium, etiamfi al-

Qum t

terius confenfus intra aliquot minuta fubfequa-

ID fU (

tur. [d patet ex natura aliorum contractuum, v.

1771 )

g. emptionis, locationis.

ttri, Iu

UJRITUR I7.

A

d quid obligetur , qui

fi&é contraxit matrimonium ?

RESPONDEO I.

'Tenetur determinaté ad

quod

dtiam 9t

ponendum confenfum, fi matrimonium jam fue-

deeet d

rit confummatum ,. & alia fatisfactio rationabili-

KOT COR

ter non acceptetur à decepta.

RaTro eft; quia in tali cafü, ubi agitur de

[ui r

reftitutione circa bona fame, & corporis, optio

lum s

quodd modum reftitutionis Jure naturali eft pe-

nes damnificatum , cui fe obligavit damnificans.

dormier

RESPONDEO 2.

Si matrimonium necdum

m virtü

eft confummatum, ficté contrahiens non tenetur

)rmiet

Iorio ni

Jure naturali ponere novum confenfum, fed tan-

tüm ad compenfandum damnum , quod exinde

rium e

fequitur deceptz.

RAT1O eft, quia decepta necdum fuit da-

tür con

mnificata in bonis fame vel corporis, fed tan-

tüm in bonis fortunz, circa que proin compen-

fatio facienda eft.

uodfi etiam in honore ali-

nfüs o

quantulum lzfía eft, is honor eft reparabilis in c-

Ítima-

Du

WHW

62

TRACTATUS

g

ftimatione prudentum per aliud honeftum con-

n]

jugium , à decipiente ope vel opibus procuran-

&H

dum deceptz.

iau

RESPONDEO 3.

Fi&é contrahens poteft

j

füb excommunicatione compelli ad cohabitan-

dum conjugaliter , nifi faltem tenuiter probabili

u

gl

indicio probet fuam fictionem. . Si enim afferat

probabile indicium fuz tictionis, non poteft ex-

iv

J

communicari excommunicatione ftri&dé dicta,

fed tantüm interdici à fufceptione Euchariftie.

Qs

RaTro eft, quia excommunicatio eft poena

omnium graviffima , que non eft infligenda, nifi

l:

]

in plené convi&os

RrsPoNDEO 4. Fi&écontrahens, qui ne

quidem probabili indicio probare potef'c fuam

j

fi&ionem, fi per excommunicationem compella-

1

l

&«

tur ad conjugahter cohabitandum , tenetur ad

ponendum confenfüm, aut fi matrimonium nec-

ln

l

dum eft confummatum & datur ratio futficiens

lj

adhuc recufandi confenfum , ad fe gerendum pro

excommunicato , quin tamen pofllit petere vel

reddere debitum.

4l

RaATt10 eft, quia excommunicatio folüm ni-

& A

r 'U:L

titur prefumptione violenta confenfus preftiti,

quo deficiente fola excommunicatio rion ponit

imatrimonium.

li

QUXERITUR I8.

Quales poflint effe caufze

J

d

recufandi confenfum etiam poft fententiam Judi-

cis in eo, qui ficté contraxit matrimonium ra-

uï IJVQ

tum ?

"n

RgsPOoNDEO: Caufz funtfequentes' 1. Si

ibterea contraxit & confummavit aliud matrimo-

j

NO

lj

nium.

Si enim fecundum matrimonium necdum

confum-

"l

N

DE SACRAMENTO MATRIMONII, 63

d Q

confümmavit , deberet potius confulere Papam

UOT

& fcribere ad Poenitentiariam Romanam , ut di-

fpenfetur juxta exigentiam circumftantiarum, 9.

jait PO!EE

Si decepta ex indiciis fatis claris potuit depre.

CQ

hendere fidionem , & decipiens fe offerat ad ju-

[2]

m

ramentum füppletorium probationum.

)

Si

J d

gravia fcandala & infelices exitus timerentur ex

potste

tali matrimonio , & matrimonium necdum fit

dé d

confümmatum , & decipiens decepte offerat ra-

harifri

tionabilem compenfationem.

f pay

QUJERITUR I9. An fitb, vel invalidà ex

2 M

metu contrahens fufficienter ceffante fi&tione aut

s Qu me

nec renovante confenfum ?

metu ponat confenfum, altera parte nec monita

&t fum

ompell

RrsProNpEo: Talis licité & validé ponit

confenfum, etiamfi altera pars nec moneatur, nec

fetur d

Íta communis.

um ne.

renovet fuum confenfum.

) fulicin

RAT10 eft, quia confenfus alterius partis

füum r

femel pofitus , licet non perfeveret in aétu aut

etere vt

folüm invit?, perfeverat tamen virtualiter quoad

fubftantiam.in ipfo habitu conjugali , qui per , a-

&um transeuntem ire vel difcordie non fuffi-

DIUm t

cienter retractatur.

Itaque datur adhuc fuffi-

pretti

ciens moralis fanultaneitas inter confenfum prafen-

on put

tem ficté contrahentis, & confenfüm prateritum

decepte , utpote virtualiter in habitu conjugali

fe cauf;

!

tiam i

permanentis.

oniüm t

CoNFIRMATUR à pari; quia etiam Reli-

giofus fi&é Profeffus füfficienter fanat nullitatem

"TE

profeffionis , fi ponat noviter confenfüm , etiam-

matrit

fi Religio non ponat novum confenfüm , utut

i []ECdUE

forte libenter dimitteret talem Religiofum.

confüe

: QUEA.

ji

64

TRACTATUS

UZXRITUR 20. Utrurh confenfus novus

g

j

in fupplente defe&tum prioris confenfus debeat

figno externo exprimi?

um

RrzsPoNDsOo Affirmativée.

-Sufficit tamen

L

mj

profigno externo quivis actus proprius conju-

gii, v. £- figna fpecialia amoris conjugalis per

"m

ofcula & amplexus, vel copula conjugalis, coha-

ln i

bitatio diuturna.

quisn

UZERITUR 2I.

An matrimonium ratum

wuad

fit diffolubile authoritate Ecclefiz?

! sz,ijfü'

RESPONDEO. I.

Matrimonium ratum praci-

i

lia

Jf in ratione Contrattus Civilis eft diffolubile autho-

!

ritate Ecclefiz.

,RATIO eft, quia talé matrimonium non ha-

u

bet rationem Sacramenti , prout ex fuperiüs di-

Qisfüppono; adeoque nec habet fignificationem

WUM

unionis indiffolubilis inter Chriftum & Ecclefiam.

ET

ü

Hinc antiquitüs ante Conftitutionem Concilii

N'M»f&sïg

tl

"Iridentini,de nullitate matrimonii clandeftini ;

editam anno 1563. paflim diffolvebantur matri-

r TT

monia clandeftina rata authoritate Summorum

b

Pontificum , prout patebit ex infra dicendis.

REsPONDEO 2.

Matrimonium ratum, cu-

:T';Lmltügf

jus valor eft dubius , diffolubile eft-authoritate

104

Ecclefiz.

RATIOe

iU ; /quia in dubio de valore matri-

H

monii, five fit dubium juris, five facti, non eft

i

1

certa obligatio contrahentium. . Ergo acceden-

te alio motivo valde gravi, v. g. ob metum tri-

blr

ftis exitus , bonum commune generis humani &

.&mmü

gloria Dei petunt , pronuntiari fententiam po-

tius in favorem libertatis , quàm vinculi.

Ex

!l

hoc titulo Summi Pontifices & $. Congregatio

«[1

iM

Concilii

UI

M

DE SACRAMENTO MA'fRIMONU. 65

t

Concilii fepe pronuntiarunt fententiam pro dif-

1l d

lj

;!

folutione matrimonii rati , v. g. in dubio de per-

petuitate impotentiz, in dubio, an matrimonium

fit ts

DI

fitcontraétum ex gravi metu, in dubio, an error

!

interveniens fit fubftantialis vel accidentalis, in

Ji

J ht

dubio , an defectus animi vel corporis graviter

If i

obítans cobabitationi aut fidei conjugali fuerit

liU

antecedens , & moraliter incorrigibilis, &c. qua

omnia reddunt dubium valorem matrimonii.

RESPONDEO 3.

Matrimonium ratum efít

[

diffolubile authoritate Ecclefie , quando habet

bile ajth

conditionem de futuro imbibitam ex difpofitione

Kcclefie in fenfu inferius explicando, quamvis ve-

It ron g

rofimile fit, necdum ab Eccle(ia ejusmodi con-

peris d

ditionem unquam fuiffe annexam vel permiffam,

qatioter

nifi conditionem intrandi Religionem..

Medefat

RaTrO eft, quia ante Concilium Tridenti-

t Cond

num non repugnabat, valorem matrimonii Clan-

candellz

deftini nondum confummati pependitfe ex con-

antur m

ditione de futuro.

Ergo etiam non repugnat

Summor

poft Tridentinum, valorem matrimonii nondum

icendi

confummati dependere in confervari quoad effe

) ratüny

contra&us civilis à conditione de futuro , anne-

authort

xa matrimonio rato ex difpofitione Ecclefias

Talis conditio annexa matrimonio rato ex difpo-

ilore n

fitione Ecclefiz eft: Jj/iintra bimeflre [latum reli-

giofum elegero.

Qi, n

00 acu

EC OBsTAT, quod ex hoe fequeretur ;

metum

tfnatrimonia rata vel non effe Sacramentum aétu;

j humad

aut hoc Sacramentum non conferre effectum fta-

tm. lNonenim repugnat, effectum Sacramenti

'entiam j

ial /

hujus fufpendi ufque ad pofitionem conditionis

requifite , cum in Sacramentis vivorum gratia

AU

B

$a.

(ott

D. dmort Tr, de Sacr. Mxmjanb

TU

66

TRACTATUS

j

Sacramentalis folum confiftat in jure ad. gratias a-

&uales füo tempore confequendas & in habilita-

tione potentiarum ad ftatum novum in Sacra-

mento füfceptum , ut in Tr. de Sacram. dictum eft.

QU/ERITUR 22.

Ex quibus caufis poffit

diffolvi matrimonium ratum ?

TM

PnanIMA

h

RzsPoNDEO : Ex fequentibus.

CAUSA EsT, fialter conjugum iptra primum

"bimeftre füfcepti folenniter conjugii ante ejus

n

li

confummationem ftatuat ingredi Religionem, I-

ta definitum eftin Concilio 'Tridentino Seff. 24.

Can. 6. his verbis : Si quis dixerit , matrimonium ra-

[

£um , non confümmatum , per folennem Religionis profe[-

fionem alterius conjugum mon dirimi , anatbema fit.

Idem PRosATUR ex C. 7.de Converf. Con-

jug., ubt ALEXANDER III. fic feribit: Ex pu-

blico Inflrumento nobis innotuit , quod cum Veronenfis

Wl

Epifcopus caufam matrimonii , que inter 44 virum , &

M'mulierem sertebatur , fufcepil]et terminandam , judi-

q

ciali fententia mairimonium approbavit , & eidem mulie-

D

l

vi precepit , ut ad virum rediens exbiberet eidem conju-

galem ajfe&tusn , quod cum renueret , fuit «inculo excom-

lt

mupnücationis ad[tricta.

Caterim, quia , licet & prafato

L

212

en ab ipfo, ficut a[Jerit ,

viro defponfata fuit , adbuc ta

Va

fuit inco,

5

0*

niia , mandamus , quatenus , fi predittus ir

ipfam carnaliter mon cognoverit , & eadem ad. Religio-

nem tranfire ooluerit , recepta ab ea Jafficienti cautione ,

D

i

quod vel a

d Religionem tranfire , vel ad virum fuun re-

J

dire intra duorum menfium [patium debeat , ipfam à [en-

tentia , qua tenetur, ab[oloas , ita, u f ad. Religionem

tranfierit , uterque ve[Tituat alteri, quod ab eo nofcitur re-

fe ea Religionis habitum affu-

cepife , (& vir ip

mente ad alia vota licentiam

habéat transeundi).

L]

Sane

j

"

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 67 '

U i,

T

Sane quod Dominus dicit : .. INon licet viro mifi ob cau-

h li

i

Jaim fornicationis uxorent faam dimittere , intelligendum

PT

i

Mi

eft. fecundum interpretationem facri eloguii de bis , quo-

rum matrimonium carnali copula eft confummatum ,. fine

C gf

qua confummari non potuit.

Parenthefis additur à

Gloffa, ut videtur , ex ipfa Epiftola Pape.

. D

AÁLTERA CAUsA diffolvendi matrimoni-

Lrd: D

um ratum Z Docribus habetur, fi alioquin ti-

| nb &

meantur triftes exitus , prefertim vergentes in

Fionen,|

-a

grave damnum boni publici. Id colligunt ex va-

riis difpenfationibus Romanorum Pontificum al-

TU

legatis in PIGNA'TELLO tomo primo Confulta-

J hn

tione 148, & in CLERICATO de Matrimonio

n p

Decitione 15. n.:27. & in Refolutionibus S. Congr.

verf. Con

Tridentini Concilii à SS,D. N. BENED1cTO XIV.

t: E

editis allegatis.

Verüm hanc caufam fic indefi-

.

L V'eron

nitam non approbo.

ioimm, t

OBSERVO ENIM ; in cafibus infignioribus,

mm, u

qui allegantur , vel interveniffe folüm matrimo-

^ aj

mium clandeftinum , quod valet folüm in ratione

tidtm

Contra&us. Civilis , ex füa natura diffolubilis ;

inculo Qu

vel intervenifle dubium de valore matrimonii , in

ag

quo cafu pronuntiandum eft pro libertate con-

fau d

trahentis , vel ex parte contrahentium interve-

m'æa'z?ru;'-:

nifTe confenfum ex intentione contrabentíum: vel ex difpo-

T

hi

.....

fitione legum tacité conditionatum

Sic N AVARRUS,

"ii catt

qui ftat pro generali diffolubilitate matrimonii

lr

,:/hïf

1

rati,in Summa C. 22. num. 21. ait: Dividitux. ma-

runi

:

pmi ?

trimonium ante confummationem per difpeufationem Pa-

j iif

& (juxta Canoniflas &* Tbeologos ) , quorum opinio ad«o

Jérvatur , quod etiam ter vel quater Paulus 1. & Pius

p mj

bitum 4

IV. per fuas difpenfationes diffoleerunt quedam. matri-

monia ÀNNB. NB. OMNINO CLANDESTINE

panseuh

i

l:

V

E2

CON-

j

68

TRACTATUS

Wäzequ

CONTRACTA mnondum confummata , antequam in ur-

d g

bem venif[em ; nempe anno 1530. & 1560, quo

J

tempore nondum fuerunt invalida matrimonia

s

clandeftina in ratione contractus civilis. — Sic et-

iam in REsoLuTIONE S. CoNGREGATIO-

g

Nis Concilii de anno 1734. 23. Januarii non

a w"

fuit conceffa difpenfatio circa matrimonium ra-

u

UL

j

tum , etiamfi Minifter cujusdam Ele&oris Impe-

w

!

rii contraxerit matrimonium cum ignobili foemi-

naacatholica. Etanno 1732. 12. Januarii in iis-

n

)

dem Refolutionibus dicitur: Aegula, que à Sacro-

vum Canonum prefcripto deprompta. fervatur in bujus-

:

modi queftionibus, eft , ut, fi impedimentum impotentiee

e[fe

perpetuum certum e[? atque evidens ftatim declare-

tur avritum matrimenium 5

f verà impotentice figna non

tantim ceria fint , boc cafa di[Jol-

mL*t-»

phyficb , ed moraliter

T

vatur matrimonium.

"Aliquando , quando de matrimo-

W

uii non confummatione con[lat. , fed tamen mon fatis pro-

W

batum fui[Jet , impedimentum e[Je perpetuum, atque incu-

AW

|

y

ralile, alia breviori via pro[pettum fuit. — Quamvis e-

A2

nim judicium inftitutum fui[Jet de nullitate matrimonii

ob eam impotentie caufam , nibilominus diffidio impofitus

j5

n

fuit finis per difpen[ationem à Pontifice maximo imperti-

tam fuper matrimonio vato, 7 non confummato. — Ita ex

&

confüio Congregationis particularis coram Clemente

rder

VILI. babite olim at&um fuit in caufa , que vertebátur

i V

iMf

inter Sysmundum Tranfylvanie Principem , & Mariam

AR n

Archiduci[Jam Auftrie. — Sic quoque recentius [eroatum

1 Y

fuit n cau

fa

Sranuenft difpenjationis in bac . Congrega-

*

n

ione inier

"Annam Pallavicinam , & Sfoannem S'acobum

i

Imperi

alem die 20. Maji , & 9. Septembris 1719 , &&

UMT

975

nuarü 1720. NequeS. Congregationi pla-

J

cere fententiam ; quo

d matrimonium ratum dif-

folvi

h Wntm

L

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 69

Ani v

folvi poffit ex quavis caufa, ubi timentur triftes

1jfo, W

exitus, exinde colligitur , quia femper fe in hac

ii

re difficilem prebuit , & priusquam permitteret

l Sce.

proponi quaftionem , an effet difpenfandum in

dAiiryo.

matrimonio rato , femper voluit prius examina-

AO n

ri , an conftaret de fufficienti motivo diffolutio-

TOR w.

nis matrimonii ? eo nempe fine, ut tunc primum

dori I

procederetur ad difpenfationem , quando repe-

Obili feri

riebantur faltem dubia motiva pro nullitate feu

Uari i

diffolutione matrimonii.

Imo etiam tunc, quan-

M à Y

do ALExANDERn IIL. in textu fuperius addu-

"E7

&o difpenfavit circa matrimonium ratum fub con-

tifiati

ditione , ut una pars ingrederetur Religionem,

Ti d

videtur prius interceffiffe lis de valore matrimo-

« fiam

nii, ita ut ingreffus in Religionem non tribuerit

af d

generale jus ad diffolutionem matrimonii rati ,

dematri

fed tantüm in dubio de valore matrimonii tri-

w ftüs n

buerit motivum ad facilius credenda allegata ex

hy ais

parte ingredientis Religionem , adeoque ad faci-

T

P

lius concedendam diffolutionem matrimonii, feu

f ais

difpenfationem concurrente dubio de valore ma-

iio mj

trimonii. Ac plane fic contigiffe fentio. Itaque

timo i

confequitur , ne quidem ingreffum in Religio-

, d

nem fufficere ad ditfolvendum matrimonium ra-

tum, nifi aut fuerit contra&tus mere civilis , aut

m m

jc od

nifi valor fuerit dubius matrimonii , aut nifi con-

tratus ex intentione contrahentium vel di/pofi-

,8Mn

fiu r

tione legum , v. g. Concilii Generalis Tridentini ,

fuerit ad breve tempus conditionatus , ita ut e-

MI

p j

jusmodi matrimonium ratum participet potius

rationem /pon/alium folennium de prefenti, quam a-

oationi f

&ualis Conjugii Sacramentalis , licet- benedictio nu-

ptialis a&u detur, & referatur in tempus imple-

Q ratu 9

te

(

E 3

jl

yA9)

-»TRACTATUS

]

r

te conditionis feu confenfus in focietatem vite

individuam.

Et hinc plana fit generalis regula

ï:EHTW

ac veriffima doctrina , quod Omne Sacramentale

frbat

AMatrimonium certó «oalidum fignificans unionem

:T

1

!]

Chrifli cum Exclefia , fit abfoluté & in omni cafu

RN g

Sure Liroino indifolubile.

Caterum quód poft

;,mg

Concilium Tridentinum omne matrimonium ratum

d

habeat talem conditionem ex difpofitione legum

9

i

fibi annexam , videtur colligi ex Concilio Tri-

dentino , ubi Seff. 24. Can. 6. dicitur : Si quis di-

xerit , matrimonium ratum , non confummatum ,. per fo-

lennem Religionis profe[fionem alterius conjugum mon di-

vimi, anatbema fit.

Quamvis poffet refponderi ;

Concilium folüm damnare eam propofitionem

hareticam , quód matrimonium ratum munquam

dirimatur per profeflionem religiofam. Sic e-

nim etiam Seff. 23. Can. 8. dicitur: S quis dixe-

vii: Ppifiopos , qui autboritate Romani Pontificis a[fu-

j^

emuntur , non e[Je legitimos & veros Epifcopos ,. fed fig-

W

mentum bumanum , anatbema fii ; quamvis utique

"

non fit certum, in omnibus Epifcopis, etiam Si-

Fr:g:w;r

mouiacé promotis , aut alia inhabilitate.Juris Di-

vini laborantibus, id verificari.

E

J

De Impedimentis impedientibus matrimonii.

UZERITUR I.

Quid fit .ül?þädii"äiitum dnpe-

dz'ms ?

RzsPoNDEO: lImpedimentum impediens

"t

eft obítaculum, quo ftànte contraétus matrimo-

nialis

:i.mg;m]

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 7I

A VilE

nialis redditur illicitus , licet non reddatur inva-

ii Ti

lidus.

17

(QOUZERITUR. 2.

Quot nunc pöf'c Conci-

lium Tridentinum dantur

! Mf

Impedimenta impe-

dientia ?

L

RrsPONDEO: PoftConcilium 'Tridentinum

Q

reperiuntur folüm quatuor impedimenta impe-

Il t

dientia , quz fequenti verfu continentur:

Ontlen:

icill T

Sacmtum tempus , vetitum , [bon[alia , ootum.

Sl n

QuuzRITURS. Quomodo impediatur con-

IN pr,—:j.

tra&us matrimonialis per facratum tempus?

TU 1 j

RresPONDEO r. Vi hujus impedimenti im-

pondei

pedientis non licet celebrare folenniter nuptias à

Xftionem

die Cinerum ufque ad Octavam Pafche , & ab

um

Adventu ufque ad Feftum Epiphaniz.

, Sice

RresPONDEO ?. Vi hujus impedimenti pro-

qus dit

hibentur prafato tempore folennis beneditio

ij ij

nuptiarum , folennis tradu&tio fponfe in domum

, Hj

fponfi , externa pompa , chorez;, & convivia, a-

WVis Ug

liaque publica van: lztüitiz figna.

, etam!

RzsPONDEO 3. Siurgeat neceffitas, & ac-

& Juri]

cedat licentia Ordinarii, ubi a&ualis haberi ne-

quit , faltem prefimnpta , non prohibetur hoc tem-

pore benedictio nuptialis privata absque folennitate ,

v. g. in Oratorio privato , vel in domo paro-

chiali, vel etiam in Ecclefia absque concurfu po-

'Talis neceflitas

Ti

puli & absque Miffa folenni.

foret , fi militi, mercatori , exulanti &c. inftet

n f

iter , & alioquin timerentur diffolvi fponfalia

cum magno prejudicio fponfz.. Hoc omnia pro-

bantur partim ex tenore verborum CoNciLIt

1 impeffif

s mads

TRIDENTINI, quod reftaurat precife veterem

1n

E",

E 4

Ti

TRACTATUS

yu

72

"n

r

in hac re Ecclefie legem , partim ex confuetudi-

ne interprete legum. Concilium Seff.24.C.10. fic

N müuv

d hi

habet; 44b 4dventu D. N. 3. C. ufque in diem Epi-

banie , &j à Feria quarta Cinerum u[que. in O&avam

»

um

K

Pajfcbatis inclufro? antiquas folennium nuptiarum probi-

bitiones diligenter ab omnibus ob[ervari Santta Synodus

x QB ii

lwnu* ;

præczpzt

Antiquz autem prohibitiones indefini-

té prohibent celebrationem nuptiarum licet non

muü»

yd

prohibeant contrahi matrimonia de prefenti; ex

«

TA

qua oppofitione videtur colligi, per nuptiarum

f

a

celebrationem intelligi folennitatem , fic C. 4. de

Feriis CLEMENSs III. feribit

Licet ea fit Roma-

YU

p

ne Ecclefie confüetudo , ut quocunque tempore matrimo-

nium contr. abatur, conjmf t legitimo interveniente de pra-

énti ; quia tamen à Sebfuagef ma u[que ad feptimum

diem pofL Penteco[ten celebrari nuptig non finuntur, (eo

tempore) nuptie fufpendantur.

200

Dixr, /ft urgeat nece[fitas.

Mos enim lauda-

TR M*N

bilis popuh Chriftiani, ficut ex devotione à con-

m*mxæ

trahendo matrimonio abítinet Feria fexta , & Sab-

(

"

bato , ita etiam ab eodem abftinet in Quadragefi-

"

At

ma & Adventu; qui mos, cum ejus transgreffio

0A

in communi zftimatione hominum imputaretur

ULUA

pro magna inhoneftate, pro lege fervandus eft,

nifi accedente motivo neceflitatis fimul accedat

11

d

"

licentia faltem prefumpta Ordinarii.

UXRITUR 4. Quomodo impediatur con-

W

tra&tus matrimonialis per Ecclefie vetitun? Et quid

fit hoc cetitum ?

TT

It

REsPONDEO I

Per Ecclefi€ veritum in-

Qu

lu

J

telligitur prohibitio , qua Epifcopus , vel Paro-

ul

chus ejus nomine alicui perfonaliter prohibet

li

contractionem matrimonii cum aliqua determi-

nata

n

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 73

nf

"t

nata perfona.

'Tales prohibitiones fieri folent

1. fi contra&urus matrimonium deprehendatur

I

lii (fgy

contraxiffe anteriora fponfalia cum alia fponfa,

quz fe opponit matrimonio, petitque, fibi ferva.

Bng tj

ri datam fidem 5 aut fi ejusmodi oppofitionem

L

faciat fponfus anterior.

2. $i in contracturo

J

vel contra&tura matrimonium detegatur impedi-

m Jity

mentum dirimens , v. g. confanguinitatis vel af-

tf

finitatis , cujus impedimenti prius probatio exa.

' Dptum

Ga requirenda , vel difpenfatio exfpectanda eft.

liC

3. Si ex matrimonio contrahendo timeantur gra.

tjt n

via fcandala, graves inimicitie , rixe, &c. INam

r iadnn

etiam in hoccafu nuptie aliquamdiu prohibende

iif

ac fufpendende funt, donec componantur inimi-

[ f

citie , & precludantur fcandala.

uodfi quis

tuntity (

hoc Ecclefiz vetitum infringat ,. vel

ad infringen-

x

dum cooperetur , non eft dubium , peccari gra

M

viter , cum in materia gravis momenti violetur

Xote à t

gravis obligatio feu mandatum Ecclefis.

f &

UZRITUR $. Quomodo per /pon/alia im-

Quairg

pediatur coritractus matrimonii?

d

RzsPoNDEO: Sponfalia impediunt contra-

imputa

&um matrimonialem in hoc fenfu , quod perfona

rvandu:

primó defponfata uni non poffit licité defponfari

jmul a(

aut matrimonialiter conjungi alteri , nifi priora

'

fponfalia prius diffolvantur legitimé.,

yediatutt

RA'T1O eft, quia res promiffa uni non poteft

? Ht

licité promitti vel dari alteri.

QUERITUR Ó.

An fponfalia priora fol.

e um

vantur per pofteriora, (fi fponfalia pofteriora

fint jurata?

;, vdl!

ter o

RrEsPowDpEÉo Negativé.

mentum ejusmodi non

qu d

Rart:0 eft, quiajumr

j

$

eít

Pl ACR*"

74

TRACTATUS

eft valivdum,.utpote emiffum in prejudicium ter-

yid)

ti

A Lo

Sic INNocENT1US IIL C. 28. de Jure-

(

jur. tuncfolüm juramenta effe obfervanda docet;

»' mum

u

cum in alterius prejudicium non vedundant , nec obfer-

vata vvergunt in. difbendium falutis eterne.

Hoc ta-

a ib

men confequitur ex fecundis fponfalibus , quod

fponfus vel fponfa priorum fponfalium habeat

g.2

jus.refiliendi à fponfalibus , eó quod contrzahens

N

fponfalia fecunda cenfeatur prioribus tacité re-

nuntiaffe.

QUJRITUR 7.

An priora fponfalia fol-

vantur pofterioribus, fi fecundis fponfalibus ac-

j

ceffit copula carnalis vel impregnatio ?

REsPoNDEO Negativé.

RarTr1o eft, quia non eft Legi naturali , hoc

iL AVMD )

eft, rectiffimo Ordini in mente Dei, conforme,

ut innocens privetur jure fuo ex alieno fcelere,

nifi ita poftulet in aliquo genere humanorum a-

&uum lex altioris ordinis, feu bonum publicum,

quod in hoc genere fecundorum fponfalium non

j

contingit.

Neque enim Respublica exinde pa-

titur damnum , fed potius commodum ; fi pauce

d.

4 !

alique puelle impregnate exemplo fue infamie

& miferie doceant fapere caeteras ; dum econtra

optatis nuptiis,potius provocarent alias ad fimi-

lia flagitia.

j

2

QUUERITUR $.

An pljiora"fpönfalia fol-

l

!

vantur pofterioribus, fi pofterior fponfa fuit im-

u

pregnata, & damnum illi aliter refarciri nequeat,

nifi per matrimonium ? Etfi fuit ignara priorum

1l

dH

fponfalium ?

ResPoNDEO,Negativé. Ita fentiunt recté

Guttiergz , Reiffenfiuel , Pichler.

RATIO

MU

Ál

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 75

]UdlClum "

Rarro eft, quia etiam in hoc cafu Legi.na-

28 dE]L

Vülbe

turali , hoc eft , fapientiffimo ordini in mente

Dei,9longé conformius , & bono communi lon-

Tl r

LAM

gé conducibilius eft , ut paucc aliquz puellz im-

pregnate fuo damno inftruant puellas cateras,

lia qy

1

ilium

Iw

quàm ut pravo füo exemplo & optatis nuptiis al-

Ea

liciant ad fimilia flagitia reliquas.

COllrg

Nrc onsTA T, quod Reipublice adnafcan-

J5 Gj

tur gravia onera ex ejusmodi impregnaus puel

lis earümque prolibus , nifi jungantur matrimo-

onfalia (

nio , & quod proles talium puellarum ordinarié

Yalibus;

malé inftituantur. Reipublicz enim femper alia

)?

fuppetunt media, providendi pro, educauione

Chriftiana talium prolium , prout fit Rome per

furdi, x

Hofpitale in Saxia , & per copiofiffimas eleemoty-

tonforme

nas dotium , & alibi per brebotropbia.

10 feler

TW

QuzRITUR 9. An in pofito cafu imprae-

gnans fecundam fponfam teneatur eam ducere, fi

pbl

J

prior fponfa ultro cedat jurefuo ?. vel fi moria-

tur? aut ingrediatur Religionem ?

? exing

RESPONDEO I.

Si fecunda fponfa fcivit

n; p

vel fcire facile potuit priora fponfalia , impr&-

(üc iniz

gnans non tenetur eam ducere, etiamfi damnum

jum et

illi fubfecutum aliter refarciri nequeat , nifi per

las ad t

matrimonium.

Ita Perez , JVFieflner , Picbler.

RATIO eft, quia fecunda fponfalia fuerunt,

& fciri debuerunt effe invalida. Jtaque impre&-

ponfali Í

onfa u

gnata totum damnuin fibi imputet.

ciri neti

Nec onBsTAT, quod pofteriora fponfalia

xra pri

videantur effe tacité conditionata : // prior fpon/a

Animus enim im-

cedat, jure fuo , vel fi moriatur.

Gu

pregnantis & impregnate ponitur non cogitafle

ium

de hgc conditione, & fi de hac cogitaffet, dub

lu

eft.

.»aCW

76

TRACTATUS

eft, an eam appofuiffet. Itaque in dubio non

j

d

poteft abfoluté affirmari, quod

.

fit conditignatus

fic peccantium animus.

jgit

j ont

RzsPoNDEO 2. Si fecunda fponía nec fci-

vit, nec facile fcire potuit priora fponfalia , &

qebi

hod

damnum illi aliter refarciri nequeat , nifi per ma-

trimonium , impregnans tenetur eam ducere in

mïüw

NT

cafu, quo prior fponfa cedit jure fuo, vel mori-

"

28

tur, vel ingreditur Religionem.

:

s

vtl

l

pf

il

Rarro eft, quia, licet non obligetur titulo

A

fponfalium , tenetur tamen ex dolo, & injufta da-

mmificatiome, eó quod dolofe reticuerit priora

l1

fponfalia ante impregnationem fecunde. "Tene-

batur enim ex juftitia illi aperire hanc circum-

)

iU

j

!

ftantiam ad precavenda damna fubfequentia.

D

(QQUZRITUR IO.

An fponfíalia diffoluta

f

1 S"ow

per matrimonium cum alia perfona initum , dif-

folvantur abfoluté , vel.tantum fufpendantur uf-

vl

as

que ad obitum conjugis alterius?

RzsPoNDEO.: .Hec fponfalia tantüm fu-

Vund

fpenduntur.

Hinc, fi moreretur fponfus vel

iltmy

fponfa fecunda in matrimonium accepta, viduus

Itf

3

ï

a

vel vidua teneretur adhuc vi priorum fponfalium

ul

ducere priorem fponfum vel fponfam ; fi ita ve-

T

lit prior fponfus velíponfa. lta docent Pontius,

DO

Maftrius , Conink, Perez , Palaus , Zoeftius , Haunol-

"PA

dus , Sporer , Wex , Wiefiner , Kónig , Pichler.

TY

RaT 10 eft, quia obligatus ex juftitia, etiam-

ïäääxmæc

fi ex fuo fa&o vel crimine impediatur ab implen-

d.

da obligatione per annos plurimos , tenetur ta-

men eam implere , quamprimüm poteft remoto

hi

U n

obice, quamdiu pars altera obligationem non re-

Ti

miferit. Neque etiam conforme eft Legi natu-

b

rali,

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 77

Il dl t

rali, feu re&ifimo ordini in mente Dei, ut obli-

condizi'ont

gatus ex juftitia poffit femetipfum (uo crimine

abfolvere abfoluté ab omni obligatione.

Yb ns|

Nrec oBsTAT, quod hoc modo priori

fhrüja

)

fponfo vel fponfze daretur anfa optande vel ca-

, müw L

tande mortis aliene , nempe conjugis contra fi-

A d

dem priorum fponfalium accepti vel accepta.

10, Vg

REsPoNDEO enim, hoc periculum effe tan-

tüm remotum, eó quod prior fponfus vel fpon-

ipetur

fa habeat libertatem diffolvendi fponfalia, & con-

Uij

trahendi matrimonium cum alia perfona , prout

Tetit pi

$. 1. di&um eft.

nde, T&

UJERITUR II. Quenam vota impediant

H M

matrimonium ?. Et quomodo?

H

RESPONDEO I.

A matri

monio impediunt

QUettia,

la ditol

votafequentia: r. Votum fimplex perpetuz ca-

ftitatis.

'e. Votum non nubendi.. 3. Votum

nitum ,

endantü

ingrediendi Religionem.

4. Votum fufcipiendi

facros Ordines.

a tntür

RA'TrO eft, quia horum votorum obfervan-

' (pons

tia ftare non poteft cum obligationibus confue-

tpta, Ti

tis matrimonii , faltem prout communiter con-

mfponi

trahi folet ac petit fine refervatione fervande ca-

ftitatis.

n; fii

ycent J

RESPONDEO 2.

Votum perpetue caftita-

tis impedit matrimonium contrahendum, etiamfi

jus, l

Pirhir.

quis contrahere vellet cum refervatione confer-

vande perpetuz caftitatis.

utita

urabit

RarrO eft, quia contractus matrimonialis

exponeret manifefíto periculo violandi votum

, tenet

caftitatis : fidi enim nequit alienis promiffis, ple-

oteft r£

)nerm -

rumque fallacibus, & proprie voluntati, fenfim

flexibili.

REsPOoN-

:ftLegfï

gud

TRACTATUS

78

[

Mu

REsPONDEO 3. Ligatusvoto non nubendi

)

peccat quidem contrahendo matrimonium, eo ta-

MM

men contra&to poteft reddere & petere deb;tum,

ii ni»u

quia obfervantia voti eft impoffibilis in fenfu

confueto voventium.

ho

QUJERITUR 12.

Quid juris, fi quis impe-

iU

ditus voto perpetuze caftitatis nlhllommus con-

traxerit matrimonium ?

RESPONDEO I.

Si ligatus voto fimplici

perpetu"e caftitatis contraxit mammomum tene-

tur juxta communem Authorum primis duobus

menfibus abftinere à petendo vel reddendo debi-

to conjugali , & fi appareat fpes fufceptionis in

ordinem religiofum , tentare ac petere fufceptio-

nein.

RaTro eft, quia per ingreffum in Religio-

ac confe-

nem folvitur matnmomum ratum ;

quenter hoc medio , utut difficili , adhuc eft ob-

m

W

fervabile votum.

RESPONDEO 2.

Si non appareat fpes pro-

i

babilis füfceptionis in ordinem rehglofum ;-aut

ftatus religiofus videatur nimis improportiona-

tus talentis ac vocationi proprive , nec datur op-

portunitas petendi interea dlfpenfatlouem à Pa-

pa, & videatur, voventi effe moraliter impoffi-

bilis obfervantia voti, Confeffarius habens pote-

ftatem commutandi vota , poteft etiam primis

duobus menfibus commutare illud votum in alia

O'IL

bl

pia opera ad effe&tum faltem reddendi debitum.

Ra'rrO eft, quia vota refervata Sedi Apo-

* D

ftolice mtervemente morali impotentia obfer-

vationis per Epikiam fübjacent faltem commu-

tationi illorum ,

qui habent poteftatem commu-

(

tandi

j

DE SACRAMENTO MATRIMONII 79

11 I]llbem

tandi vota non refervata. Nam vota refervata

n .

in cafu, quo moraliter nequeunt obfervari, non

t dl

manent refervata pro ea circumftantia, fed trans-

eunt in naturam votorum non refervatorum.

RzsPoNpDEo 3. Ligatusvoto perpetuz cafti-

[ q'*l;ü impe

ODn

tatis,fi contraxit matrimonium,tenetur perpetuó,

abftinere à petendo debito, nifi-obtineat difpen-

fationem 5 poteft tamen exa&o primo bimeftri ,

0t0 fj

quod conceditur ad deliberandum pro ingreffu

JOUUm f

inis duj

in Religionem , reddere licité debitum juxta di-

&a in Refp. 1. fi concurrat moralis impotentia

iendo dà

intrandi ordinem. ..In praxi tamen , quia diffici-

nf

le eft , in omnibus cuftodire feipfum tam caute,

üceti

ut non videatur aliquando intervenire interpre-

tativa petitio debiti, confulendum eft, ut peta-

in Neligt

tur difpenfatio à voto.

Caterüm monitos ve-

ac cot

lim Confeffarios, ne facile puellas finant emitte-

ü*m &

re votum caftitatis , nifi hac tria concurrant ;

jrimb &tas valde natura, v. g. viginti ad mini-

C

mum annorum, /ecundó , ha&tenus conftans & ex-

iofum :

acta obfervantia caftitatis , zertió , fufficiens patri-

TOpOrü

monium, ut poflint fuis fumptibus honefté vive-

ec datit

jonem il

re fequeftrati à confortio & converfatione viro-

rum, prefertim juvenum. — Qui huic meo moni-

ter i

to noluerint credere,dolebunt,ut timeo,fuo tem-

Xbens p

pore, fe fpreviffe confilium.

tiam t

QUJERITUR I3:

uid agendum , fi qtüs

Qtum i

jj debitt

ligatus voto non nubendi , vel fufcipiendi facros

Ordines, vel ingredi Religionem, contraxit ma-

1 Sedi d

ttimonium ?

ontia o

REsPONDEO TI.

om QO

Si ligatus votó non nu-

bendi contraxit matrimonium , non tenetur pri-

em Qu

TO

ln

u

8o

TRACTATUS

j

mö bimeftri ingredi in Religionem , etiamfi ha-

M

beret occafionem ingrediendi Religionem.

s

f

RaT10 eft, quia in votistotaobligatio & mo-

dus obligationis dependet ab intentione voven-

digit

f

tis. Vovens autem non cenfetur fe obligare vo-

luiffe pro cafu contra&ti matrimonii rati ad tam

um

difficile medium diffolvendi ratum, fi de hac cir-

u

je:gtïï

cumftantia vel cafu cogitaffet.

(

REsPONDEO 2. Si ligatus voto non nu-

bendi contraxit matrimonium, peccavit quidem

mortaliter, poteft tamen licité petere & reddere

debitum.

]

(

Rar:0 eft, quia, cum obfervatio voti jam

fit impotiibilis , ceffat ejus obligatio, nec parit ef-

fo

fe&um ftante conjugio.

RzsPONDEO 3. Siligatus voto non nu-

M

m

bendi contraxit matrimonium, mortua vel mor-

AU

tuo conjuge tenetur abftinere à fecundis nuptiis.

[

Rarro eft, quia votum non nubendi vide-

Mh

^

tur ex intentione voventis fe extendere ad omnes

nuptias , nifi aliunde conftet , quod vovens fua

(

intentione folüm refpexerit ad primas nuptias.

RrzsPoNDEO 4. Siligatus votoingredien-

di Religionem , vel fufcipiendi facros Ordines

contraxit matrimonium , tenetur primo bime-

0l

ftri tentare ingreffum Religionis, fi appareat fpes

probabilis fufceptionis.

Rarro eft, quia votum ingrediendi Religio-

d

nem , aut in ordine religiofo fufcipiendi facros

Ordines eft adhuc obfervabile ; nec ingreflus in

E

NU

Religionem moderati rigoris füperaddit nimis

|

difficilem arduitatem fupra Statum Clericalem.

1

RESPON-

)

L

IY

DE SACRAMENTO MATRIMONII. $r

Cnf

"

T0

RzsPONDEO s. Siligatus voto ingr&dien-

gatio &mg

di Religionem , vel fufcipiendi facros Ordines

contraxit matrimonium , nec appareat probabilis

D VOU

inqe

fpes füfceptionis in religiofo ordine , primo bi-

meftri non poteft quidem juxta communem fen-

Ts

Ltl

tentiam fine difpenfatione, ,vel ubi non poteft

haberi, commutatione voti, petere aut reddere

debitum.

0 fony

RATr1O eft, quia obfervatio voti eza&o bi-

Vit QUi

& redis

meftri jam eft reddita impoflibilis; adeoque ftàn-

te conjugio non relinquit effectum.

'

0 voti

J

RrsPoNDEO 6. Siligatus voto ingredien-

,di Religionem , vel fufcipiendi facros Ordines

X p i

contraxit matrimonium , mortua prima conjuge

tenentur abítinere à fecundis nuptiis , atque fi

) 9t Qd

ATU

adhuc appareat probabilis fpes fufceptionis in Or-

dinem , vel Ordinationis , adhuc implere votum,

dis Qp

bendi v

nifi intercedat difpenfatio vel commutatio voti

per przditos ea poteftate.

fead n

vOVels)

UXRITUR I4. AÀn poft contra£ta fpon-

falia emittens votum ingrediendi Religionem te-

muptá

neatur contrahere matrimonium , & dein'primo

jinget

bimeftri nondum confümmato matrimofiio in-

os O

gredi Religionem?

imo t

RrzsPowDpEo Negativé. Tale enim votum

)pareatï;i

non acceptatur à Deo ; & fuppofito, quod acce-

ptaretur à Deo , non tamen obligarent fponfalia

yi Nj

ad decipiendam & enormi confutioni exponen-

endi lt

dam compartem , que confufio fequeretur ex

inerl

diffoluti one matrimonii rati. Accedit, quod jux-

qiit 1f

ta dita $.2. qq. 20. & 21. forte nec ipfe ingreffus

gt

in Religionem diffolvat matrimonium ratum non

concurrente dubio de valore matrimonii.

PERTU

F

$.IV.

D.Anzor? Tr. de Sacr. Matrün.

«

82

TRACTATUS

jo f

LL

$. IV.

j

(

- De Tmpedimentis dirinäentibmf

ii

JERITUR I.

Quid fit Impedimentum di-

; int

,a

It

Q*

rimens ?

Jj

REsPONDEO: Impedimentum dirimens eft

l

obftaculum , quo ftante matrimonium redditur

E

J

invalidum.

KLv

QUXARITUR 2.

Quot funt Impedimenta

jl

dirimentia ?

RzsPoNDEO: Poft Concilium Tridentinum

enumerantur ab Authoribus quatuordecim, nem-

3)

hts

j

e

Error ,. Conditio , Votum , Cognatio , Crimen,

d

Cultus difparitas, V is, Ordo, Ligamen, Honefias,

&

"Affinitas , Clandeftinitas , Impotentia , Raptus.

fm

A

"g

De Impedimento Erroris.

Y

t t

v Wvl

ERITUR 3.

Quid fit error ?

(

i

QUH

e

REsPONDEO: Error, prout conftituit

duf

lo

n

impedimentum matrimonii, eft deceptio contraben-

tis quoad fubflantiam contratius matrimonialis.

BHf ed

UJRITUR 4. Quotuplex eft error?

N

RrsPOoNDEO: Error dividitur 1. in fubftan-

i

tialem & accidentalem.

2. In antecedentem, &

W

d

concomitantem.

ERROR SUBSTANTIALIS

tl

z

eft, cui expre[Je vel tacite alligatur intentio contraben-

lis , ita ut contrabens absque tali requifito nolit

contrahere matrimonium cum perfona. ERROR

MT

n

Á

ACCIDENTALIS eft , cui nec tacite nec expre[Je alli-

i

r

j

!

gatur intentio contrabentis ; ita ut non cenfeatur ta-

Uh;m

le re-

DE.SACRAMENTO MATRIMONII. 83

le requifitum requirere ad valorem contra&tus.

Exemplum erroris fub[lantialis eft , i contra&uro

"

matrimonium cum determinato individuo, v. g.

Eva, fübftituatur ejus loco aliud individuum,

letyi

v.g. Noema.

Exemplum erroris accidentalis eft, fi

quis contrahat matrimonium cum Bertba , quam

1 direy

putat habere mille florenos , cum tamen habeat

IUm rj

folüm nongentos florenos. EÉRROR ANTECE-

DENS eft, qui dat cau[am contrattui principalem , ita

ut ea non exiftente contractus certó non fieret,

Impedi:

Hujusmodi caufa vocari folet caufa motioa. — E. &«

Tridenti

ROR CONCOMITANS eft, quinon dat caufam

Ti n

contra&ui , faltem principalem ac motivam , fed

tantum impulfioam , ita ut ea exiftente promptius

, Crinan,

quidem ac libentius iniretur contra&us, quin ta-

men abfente illa caufa omitteretur.

n Ed

Exempla

, Mj

erroris antecedentis & concomitantis habentur fupra,

ubi actum eft de errore fubftantiali & accidenta-

JUS,

li, cum quo error antecedens & concomitans fer-

me coincidit.

)

QuusRITUR s. Án efror circa perfonam feme

Qut cont

per dirimat matrimonium ?

ia at

REsPONDEO firmative.

iid,

RaTiOo eít, quia error circa perfonam in

(t error'.(

communi eftimatione hominum eft error circa

pinfül

fubftantiam contractus.

In hoc enim contra&u,

xcederii

in quo agitur de individua vite focietate inten-

TANTIÉ

tio contrahentis refpicit has potius individuales

proprietates perfonz , quàm alias,

miin a

Nzc oBsTAT, quod Jacob Patriarcha, cum

eulto?

illiloco Racbelis fubftitueretur Lia, quam exifti-

, D

mabat effe Rachelem , cenfuerit, fe obligari ad

"T

ducendam Liam, Hanc enim duxit non ex opi-

lcenfeaw:,?

'

D2

nione

Vxl

M

84

TRACTATUS

j [i

nione obligationis , fed caufa vitande majoris

J

erturbationis , fi illi à Labano denegaretur Ra-

[

n

|

cbel fibi defponfata.

NEc ETIAM OBSTAT, quod non vitietur

V

ia

Abfolutio Sacramentalis, five Confeffarius pc-

Qs

nitentem credat effe Petrum , qui eft Paulus, aut

puerum , dum eft puella.

Quia intentio abfol-

ventis non alligatur ad individuales proprietates

poenitentis , ficut fit in hoc contra&u ob ratio-

nem fuperiüs affignatam. Idem dicendum a4 OP-

je&tionem ; quod in contra&u venditionis non vi-

tietur contractus, fi uni individuo v. g. equi , o-

vis , panni, &c. fubftituatur aliud individuum z-

qualis bonitatis.

Difparitas enim eft eadem ;

HQ

quia in hoc genere contractuum intentio contra-

hentis non alligatur ad individuum , fed ad boni-

tatem genericam mercis reperibilem in pluribus

Mh

indiviquis.

Sed in matrimonio , in quo contra-

myd

hitur perpetua amiücitia cum perfona , eliguntur

W

pro obje&o amicitiz perfonalis proprietates in-

dividuales.

"

M

UXRITUR Ó6. ÀAn error circa qualitatem ac-

cidentalem perfon?, v.g. nobilitatem, divitias

ATAUR

probitatem , &c. aliquando dirimat matrimo-

nium ?

REsPONDEO I. Error circa qualitatem ac-

li

cidentalem perfonge non dirimit matrimonium,

i

L

nifi intentio contrahentis expreffe vel tacite alli-

1 Duy

It

getur tali qualitati.

mm

i

RaTzro eft, quia error circa qualitatem non

&

fr

h

eft error circa fübítantiam. . Si autem qualitati

Dj

Va

bl

m

de fe accidentali alligetur intentio contrahentis ,

"

:

ejus defe&tus vel redundat in ipfam perfonam , quz

L

h

l

eligi-

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 85

lo

Ilegay rl

eligitur; velcerté tollit confenfüm contrahen-

tis.

Hinc, fi quis expreffe vel implicite dicat :

Con'rabo tecum , fi es nobilis, fi es virgo , fi babes qmille

ltb vt

fiorenos , (2c.. deficiente ejusmodi qualitate reipfa

T

tollitur confenfus contrahentis , ac confequenter

*ft Palfmïau

matrimonium eft invalidum.

N

Dtenioiji

REsPONDEO 2. Ktiam error circa qualita-

$ Droprer,

tem perfone dirimit matrimonium , quando in-

u dbri

tentio coatrahentis tacite vel expreffe alligatur

ndüm dj

qualitati requifite.

IOnis nor:

RaTrO patet ex didis; quia defeGtus ejus-

V. B. equi

modi qualitatis tollit confenfüum contrahentis ,

Vriduom;:

qui confenfus eft effentialiffimum requifitum ad

& euden

valorem cujuscunque contractus.

Rtio conta

RgsPoNDEOo 3. Tunc intentio contrahen-

fedad bor

tis cenfetur effe alligata tacitó ad qualitatem re-

L in pluri

quifitam , quando ex circumftantiis vel tra&tatu

o tor

previo praeter finem generalem conjugii in effe

i, eit

Sacramentali manifeftabatur finis aliquis prima-

VOprictat

rius fpecificus.in effe contra&us civilis , in ordi-

ne ad quem parum vel nihil fervit conjugium fi-

T

ne qualitate requifita.

tern, d

Ra'rro eft, quia in tali cafu datur obje&ctum

yt mat

fpecificum ac qualificatum confenfus attualiter ,

faltem implicité in terminis z?quipollentibus vel

yualiat

in terminis connexis , exprefJum, quo obje&to fub-

mtrimote

Jato eoipfo tollitur confenfus ac confequenter

vel tactt

valor matrimonii.

Hinc, fi vir, v..g. oberatus

debitis mille florenorum publicé quzrat fponfam

fufficienter dotatam , ut poffit commodé fe exo-

ylitatet:

yem QUi

nerare ere alieno fine periculo gravis indigentie

contrat-

Jftu miferie ,-veniente fponfa , que ja&et, fe habe-

uj

re octingentos florenos, cum effective folüm ha-

f

,"

13

begt

rþlü

D

86

TRACTATUS |

AUf

l

bl

:

beat centum, contraéótum matrimonialem ex tali

errore invincibili initum , cenfeo effe invalidum

« mb

ob defectum confenfus.

g

D

uid agenäum', fi confide-

QUXRITUR 7.

t

ratis omnibus circumftantiis dubium fit, utrum

intentio contrahentis fuerit alligata ejusmodi

m

Tpun

a

qualitati ?

ln

RESPONDEO T.

In dubio prefüumendum

Mul

1]

eft , tunc intentionem contrahentis effe tacité al-

l

h

1l

ligatam qualitati controverfze , quando deficiente

illa qualitate contra&us parum fervit ad finem

om

g

fpecificum contrahenti moraliter neceffarium , &

b

in tra&tatu previo fufficienter expreffum. Hinc,

PN

cum virginitas fponfie non fit moraliter neceffa-

t an

ria ad finem fpecificum conjugii , non prafumen-

M* |

da eft unquam intentio contrahentis tacité alli-

i

D

D

gari huic qualitati.

Idem dicendum de nobilita-

lt

UM

te fponfi relaté ad fponfam nobilem ; non enim

MT

eft fponfie regulariter neceffaria moraliter nobi-

wl

litas fuorum liberorum, tanquam finis fpecificus

conjugii, Aliud quandoque dicendum de nobi-

Áaciingi

litate fponfe relaté ad fponfum nobilem , qui li-

(rumm

beros fuos non poterit congrué ad fuum ftatum

TM

elocare , nifi admittantur ad Ecclefias Cathedra-

d

les , & Aulas Principum , ubi requiritur nobili-

il

tas.

l

RESPONDEO 2?,

Si ex circumftantiis par-

lj

ticularibus non poffit füfficienter dignofti, an fi-

nis fpecificus conjugii, ad quem controverfía qua-

O00

V

lm

litas exigitur , fit moraliter neceffarius contra-

m

i

henti, & num in tractatu previo (uerit faltem

AA

u

w

ii

implicité expreffus , prefumptio dicenda eft ex

s

praxi Tribunalium , vel confuetudine communi

tj

:

contra-

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 87

len qt

contrahentium , ut cenfeatur intentio contrahen-

E

tis illi qualitati effe alligata , vel non alligata,

quam práxis tribunalis aut confuetudo contra-

W conj

A

hentium folet reípicere pro qualitate fubftantiali

It , um

vel accidentali.

LTW

RaTro eft, quia intentio contrahentium re-

gulariter folet conformari confuetudini commu-

elüno

efe ii

ni aliorum , & praxi Tribunalium , nifi aliud par-

ticulatim intendere velint & fignificent.

do defc

Vit ad [r

REsSPONDEO 3.

Si etiam ex. hoc capite

cefaríun

nullum poflit formari certum ac firmum judi-

J

cium , ftandum eft pro valore matrimonii , aut

liter necel

poftulanda eft difpenfatio à matrimonio rato.

RATrIo eft, quia bonum generis humani ex-

|prafünqt

st d

pofcit, & praxis totius Ecclefie obfervat, ut

d nobil

prafumatur in tali cafuü potius confenfus fuffi-

s w

ciens , ne nimis facile & frequenter diffolvantur

yorditer n

matrimonia etiam confummata cum perturbatio-

frisped

ne Reipublicz, prout fieret, fi primüm poft con-

dum det

fummationem detegerentur ejusmodi errores.

ylem , q

QUuZERITUR 8.

AÀn valeat matrimonium,

füum 1

fi contrahens exiftimet , fe laborare occulto im-

rlHS Ca't ^

pedimento dirimente, v. g

; confanguinitatis,quod

aritür 1

tamen reipfa non fubeft?

REsPONDEO r. Si cenfeat, felaborare im-

mftantii j

pedimento difpenfabili, matrimonium habendum

3

ignofd, Ü

eft pro valido.

srovett

RaTro eft, quia in tali cafü pote(t, & prz-

frius t

fumendus eft, habere intentionem petendi di-

füeri

fpenfationem , ficque fe obligandi ad individ

ficendo &

vite focietatem.

:uam

line um

Fa

RE;I;ON-

quU

—

fi

ul

88

TRACTATUS

j

j (b

RESPONDEO 2. Si cenfeat, fe laborare

P^

ÍIN

impedimento indifpenfabili , ftante tali errore,

non eft validum matrimonium.

ii

u]dm(æ

RaTrO eft, quia talis non habet intentio-

q)

j

nem contrahendi matrimonium. JNeque enim in

actuali intentione fornicandi vel lafciviendi taci-

M

tt includuntur intentiones bene agendi conditio-

Ouyh

natz füb conditione , quam nemo fuo fceleri ex-

preffe apponeret. Aliud dicendum, fi contrahens

(

:

tantum dubitaret , an non laboraret tali impedi-

mento.

Ü

, RESPONDEO 3

In tali cafu exiftimáti im-

pedimenti indifpenfabilis aliud non füpereft me-

dium, nifi ut contrahens nondum rete&o errore

abufü matrimonii abftineat, & rete&o errore

confenfum renovet.

RaATro eft, quia confenfüs compartis adhuc

moraliter perfeverat in babitu conjugii , prout $. 3.

qq. 18. oftenfum eft.

ATU

Mi

!

l

ti a

*

De Impedimento Conditionis.

(uum

TA MM

M

XRITUR 9. Quidfit hoc loco conditio?

Q*

REesPOoNDEO: Sub hoc termino condi-

W

lionmis, prout conftituit impedimentum matrimo-

nii dirimens , intelligitur conditio fervilis , feu ftatus

mancipii proprié ac ftri&té accepti. In Jure Cano-

nico de hoc impedimento agitur füb titulo: De

Uj

conjugio fervorum.

QUJERITUR IoO.

Utrum inter Chriftianos

D

-

reperiantur fervi firitté dici , feu mancip

!l

?a proprie

?

accepta ?.

RESPON-

"JJ' Jl

L

i

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 89

;f li

RzsPoNDEO: Inter Chriftianos non repe-

? ln

riuntur amplius mancipia propri? talia, feu fervi [tri-

Gb ditii, nifi Turce, vel Gentiles in bello jufto

Ht ts

à Chriftianis capti.

Nam prout dicit Apoftolus

QU p

Gal.3. v. 98. Quicunque in Cbrifo baptizati eftis ;

iClv

non eft forous , meque liber ; omnes enim unum e[tis in

endi coni

Chriflo.

fuo (odi

QUJERITUR II.

Quale fit difcrimen inter

fi conri

fervum feu mancipium propri? ditum , & inter fer-

t tali m

vum adfcriptitium , feu originarium?

RresPOoxDEo: Difcrimen confiftit in eo,

orifimafi

quod fervus, mancipium , ancilla , fi ttri&té accipian-

liptref r

tur, przeter vi&tum & veftitum abfoluté ad fu-

fe/n errpr,

ftentationem vitz neceffarium, nihil fibi, fed o-

d emur

mnia Domino lucrentur.

Econtra feroi , manci-

fia, ancille latius accepta, non omnia Domino,

ts d

fed etiam fibi lucrentur. "Tales fervi latius diéti,

mos

fi illis relinquitur pars fruc&uum ex agris, quos

colunt, vocantur adfcriptiiii, & qui ex iis nafcun-

tur, vocantur originarii.

TOfUS,

QUJIRITUR I2.

Qualia matrimonia diri-

mantur vel non dirimantur per impedimentum

conditionis fervilis ?

E

Qco cona

ermino t

RESPONDEO I.

Per impedimentum con-

um ma

ditionis fervilis non dirimitur matrimonium ab

jlis, feU!

bornine libero initum cum fervo ad/criptitio , origina-

vio vel communiter dicto , qui pro falario fervit; et-

ln Jurec

jb titulo:

iamf* conditio ejusmodi fervilis à contrahente

ignoretur, nifi intentio contrahentis tacite vel

expreffe alligetur libertati compartis.

x Chrifiz

p r

Ra':0 eft, quia tale matrimonium nec irri-

tatur Jure naturz , nec Jure pofitivo.

st

5

REspPox-

TRACTATUS

| gt

]

9o

qot

RESPONDEO 9.

Per impedimentum con-

j

l

(l

ditionis fervilis nec dirimitur matrimonium ini-

!

;

tum à fervo feu mancipio ftri&ié dicto cum ancil-

j

j

la ftri&té accepta, quantumvis ineatur invito Do-

j5

mino.

Ita refcripüt HApRrANvs PApaA Sa-

d

lesburgenfi Archiepifcopo C. dignum. h. Tit. his

3

l

verbis

ï

Sicut in Chriflo Sfefà neque liber, neque fervus

jl

eft à Sacramentis Ecclefie removendus , ita mec inter

Qd

férvvos matrimonia debent ullatenus probiberi , etfi contra-

dicentibus & invitis Dominis contratta fuerint , nulla

vatione funt. propter boc di[Jolvenda

Debita tamen &j

confueta fervitia non minus debent propriis Dominis ex-

hiberi

D

REsPONDEO 3.

Per impedimentum con-

"m

dltloms fervilis nec dirimitur matrimoniui à li-

bero initum cum ancillà proprié di&ta, aut vicif-

fim , fj à libero fciatur alterius conditio fervilis.

RaTrO eft, quia fcienti conditionem fervi-

lem nec fit injuria , nec ab eo initur pactum re-

Ql

pugnans Legi naturali.

k

RzsPONDEO 4. Per impedimentum con-

M

ditionis fervilis folüm dirimitur matrimonium i-

1]

nitum à perfona libera cum perfona conditionis

D]

IH

fervilis, fi ignoretur ejus conditio fervilis.

RaTro eft, quia in tali matrimonio interce-

dit error quoad fub&antlam contraétus , qui pro-

in deficiente confenfu contrahentis eft Jure na-

turali invalidus.

Hinc etiam fic declaravit A r E-

XANDER Í]I. & IxNocEsNT:vs III. C. 2

& 4. h. Tit.

UJERITUR I3: Àn conditio fervilis igno-

1

rata ab altero contrahente Jure Naturæ dirimat

mammomum 2

d)

REsPON-

D

DE SA'CRAMENTO MATRIMONII. 9!

nemum [

RrzsroNpro Affirmativé.

4

!

DOtlm

RA'TIO eft, quia intentio contrahentis cen-

DC

fetur tacité alligari ad omnes qualitates per fe re-

ii

quifitas ad re&am educationem & libertatem pro-

[]TONT

DAT

lium; nifi exprelffe ac fcienter ex cauía extraor-

dinaria altioris ordinis fiat oppofitum.

Cum er-

"j

'

lt t

go conditio fervilis per fe impediat re&tam edu-

cationem prolium & libertatem Jure naturali cui-

ï'l.,väþflï

vis homini debitam , intentio contrahentium ge-

itrifl, i

neraliter cenfetur tacité alligari ad pr&requifi-

ila tmy

tum libertatis ex parte compartis.

t Dmin

De Impedimento Voti.

BLm (0)

OLU 4

UJRITUR 14. Quale votum dirimat matri-

, a vidl

monium ?

jo fervili

RESPONDEO: Matrimonium folüm dirimi-

Quem fer

tur voto fülenni caflitatis , quod eft annexum Pro-

ww

feffioni Religiofe, & Ordinibus Sacris. Hinc, fi

Religiofus poft emiffum folenne votum caftita-

Tuentur «

tis, vel Subdiaconus, Diaconus, aut Presbyter,

CO

contrahat matrimonium , tale matrimonium eft

3 condi

invalidum. lta habetur decifum in Concilio Tri-

ervili.

dentino Seff. 24. Can. 9. his verbis : Sí quis dixe-

onió ntz

vit , Clericos in Sacris Ordinibus conflHitutos , 'vel Regu-

tus, qui

lares caftitatem. folenniter profe[Jos , po[Je matrimonium

eft Jut

corirabere , contrattumque validum e[[e non obftante Le-

laravit i

ge Ecclefiaftica , vel oto €gc. anatbema fit. — His ver-

$ Ill

bis Concilium infinuat , matrimonium Clerici in

facris Ordinibus conftituti dirimi , etiamfi obliga-

fervilis f

tio fervandi caftitatem facris Ordinibus tantum

turg dit

foret annexa ex Precepto Ecclefiaftico & non

ex voto.

v

hl

Dixri:

Ros

m

92

TRACTATUS

ï

Dixri: oto folenni caflitatis ; vota enim fim-

li

plicia caftitatis non dirimunt matrimonium con-

n

n0

trahendum 5 nifi in Societate Jefu, ubi Gnzco-

& u

RIUS XIII. etiam votis fimplicibus annexuit im-

(git

pedimentum dirimens matrimonii contrahendi in

g

p

Bulla: Zfiendente Domino.

QuaRITUR I5. An votum folenne cafti-

tatis dirimat matrimonium contrahendum in eo,

qui Sacros Ordines fufcepit coactus per metum ,

vel abfolute invitus?

RESPONDEO I.

Votum folenne caíftitatis

in eo, qui Sacros Ordines fufcepit abfoluté invi-

]

"

tus fine confenfu interno , non dirimit matrimo-

nium contrahendum.

RarrO eft, quia deficiente confenfu inter-

no deficit votum.

RESPONDEO 2.

Votum folenne caftitatis

nec dirimit matrimonium contrahendum in eo,

qui füfcepit Sacros Ordines coa&tus per metum

gravem injufté incuffum. —Citantur pro hac fen-

AU

tentia Sancbez , Suarez , Henriquez , Perez , Conink ,

Bonacina , Gobat , Barbofa , Zoeftus , Pirbing.

RaTro eít, quia votum non acceptatur à

Deo in ordine ad tam difficiles obligationes , nifi

fit voluntarium , [bontaneum , ac liberum dirette in fe.

QuERITUR 16. An votum folenne cafti-

tatis dirimat matrimonium contrahendum in eo ,

qui füfcepit facros Ordines in pueritia? vel cum

ignorantia de annexo voto caftitatis?

RESPONDEO . Aflirmativé.

Ra-Tro eft, quia liberé ac fpontaneé

'f ufci-

piens Sacros Ordines , vel Statum Religiofum,

fufcipit eum eo modo, quo folet fufcipi, & cum

Ti

l

omni-

D

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 93

t Qnim f][

omnibus iis obligationibus, cum quibus folet fu.

TOtim

fcipi ab aliis , prout patet ex füfceptione vario-

DI

rum áliorum Officiorum & Statuum.

Ergo jam

EUVM

implicité ,etiam fufcipitur obligatio voti cafti-

Oltdend:

tatis.

Cenfeo tamen , cum puero ob imperfe-

&ionem deliberationis accedente dubio de valo-

foleme

re voti facile poffe difpenfari circa votum & ex-

ndum i

inde confequens impedimentum, przfertim in ea

per me

fententia, quam in Decalogo tenui , quod vota

dubia non fint refervata Sedi Apoftolice.

one caft

bl j

De Impedimento Cognationis ex Confan/gui;

TU

nitate.

tf inte

U

ZXRITUR I

Quid , & quotuplex fit co-

Q'

. gnatio ?

t exotat

RESPONDEO I.

Cognatio eft prbpinqui-

dum n o

tas perfonarum ab uno conjunGionis principio

; per mtr

defcendentium. Senfus patebit ex proximé di-

pro hick

cendis.

REsSsPONDEO 2.

, ii

Cognatio eft triplex,nem-

pe carnalis , fpiritualis , & legalis.. CoGNATIO

li

acceptatt

CARNALIS eft propinquitas per[onarum ab uno com-

1tionrs,t

muni flipite , feu generationis principio , defcenden-

VTT

tium.

Sic fratres, & forores, & nepotes, &c. u-

olenne d

tique ab uno patre, vel matre, velavo, vel a-

via, &c. defcendunt. COGNATIO SPIRITUA-

Ydum i«

i? vt

L1s eft coujunttio CbrifHana perfonarum circa idem Sa-

cramentum Baptifini oel Confirmationis communicantium.

1

CocwATIO LEGALIS eft conjunttio perfonarum

orta ex adoptione perfetta alicujus in familiam adoptan-

ptanet

tis.

Cognatio carnalis communiter vocari folet

jelgilt

CONSANGUINITAS, que definitur proin ea-

fcipi; &Olï

dem

94

TRACTATUS

dem definitione , qua definitur cognatio, quod fit

propinquitas perfonarum ab eodem communi fti-

pite defcendentium ; unde perfone tali propin-

quitatis vinculo conjuncte cognati dicuntur.

In

Jure tamen Civili cognati dicuntur, qui ex eadem

muliere defcendunt ; qui autem ex eodem viro

defcendunt, agnati vocantur.

" QUAZRITUR I18.

Ad quotum gradum fe

extendit impedimentum confanguinitatis ?

RresPONDEO: Ímpedimentum confanguini-

tatis, five oriatur ex copula licita, five illicita,

fe extendit ad quartum gradum inclufivé.

Ita

hábetur indifcriminatim in Generali Concilio La-

teranenfi füb INNOCEN'TTIO , relato in C. non

debet, h. Tit. ubi fic habetur: - Probibitio copulce

conjugalis quartum confanguinitatis C2 affinitatis gradum

de cetero non excedat.

UZRITUR 19. Quomodo fünt compu-

tandi gradus confanguinitatis ?

RzsPoNDEO: Ut ordinaté inveftigentur

gradus confanguinitatis,obfervande funt fequen-

tes quatuor Regule.

PRrMo: Si queritur , an dusä perfone fint

confanguinez, inquiratur in earum Majores tam

ex linea materna quàm ex linea paterna , donec

deveniatur ad communem ftipitem , feu paren-

tem , à quo ambe defcendunt.

Si non reperia-

tur communis ftipes , fignum eft , eas non effe

confanguineas.

SzcumwDo: ln linea retta due perfone tot gradi-

bus inter fe diflant , quot intercedunt generationes.

Sic

filius diftat uno gradu à patre, nepos diftat duo-

bus

]

]

D

T qieted

A gradun

initat?

h fl

indufii, 1

li Concilo];

hato i C nor

i

J

Ào p

j

li r

b lt qur;

t imelige

de (üntíog

ig perfone

j Majoreg

aterna, ü

m, feu p

Sinonn

, &i5 r*

jmt t f*

qpr ais *

p dl c

——

/

g

T

uïröor Gmsaiyumziam* :

:12:

o bazauc

Täsïl():-

j m

d bv

jl

T

LP OOYMUM,

U

ag

"724

CUA

Zo,

;

^

"Horur

12720727.

"Horuem

8

Wao

J

,)

UHorunm

z .

Zater

A

D r

ANépos

2710

Pobrune

AVepowe

epik

o

7724

du

Mazer-

Horurrz

Hormorwn

(Horunm.

"01622 0«

0!2?0.)"

NU

07122

FOTLCDPÍLS,

ANTER

du

r r

Negos

Sororus

NOJ'

ühuae

K d.

ANepos

.ZV"va.;-

.Nqnfu- Jeptus

iM

O7100

dororuse

Eronepos

AVero.s

ANepos Whone

P'OTZERJ ÉD

JVeptue

O7102714

onap)

"Fratrue

ónepos

dorora

UnCDo

072?0.5'

w

D7222774

DT10D

u

4

«h,mn

DF SACRAMENTO MATRIMONII. ï93

bus gradibus ab avo', pronepos à proavo tribus

í

gradibus.

TrEnTIO: a lina transoería in grada e-

quali due perfone tot gradibus inter [& diflant, quot

gradibus eorum quilibet diflat à jlhipite commumi.

Sic duo fratres funt confanguinei in primo gra-

du, filii duorum fratrum in fecundo gradu.

UARTO:

In linea transvería in gradu

equali due per[one tot gradibus inter [e& diflant ,

quot gradibus eorum remotior difüat à communmi [Lipite.

Sic filius, & ex ejus fratre nepos diftant inter fe

duobus gradibus , quia nepos diftat duobus gra-

dibus à communi ftipite.

uando duo inter fe

diftant in gradu inzquali,ad exprimendos eorum

gradus inequales dicitur, eos effe confanguineos

[1ortg

in gradu v. g. tertio in fecundum ,. vel tertio

in pri-

'lIl

mum , vel quarto in tertium , fecundum , &jc.. Heec

£l

veró captu faciliora fient , fi infpiciatur

/

arbor confanguinitatis.

fequegs

[onw

J

QUXERITUR 20.

uomodo computantur

u

gradus confanguinitatis de Jure Civili?

M orun

REsPoNDEo: De]ure Civili computantur

Trongg

gradus confanguinitatis tam in linea recta, quàm

in linea transvería per fequentem regulam : T0f

N

Aoroni

gradibus due per[one inter fe diflant , quot u[que ad

a.

communem ftipitem mumerantur per[one , [lipite dempto.

U

Sic duo fratres in Jure Civili diftant ab invicem

duobus gradibus , ex duobus fratribus liberi di-

ftant ab invicem quatuor gradibus , frater à filia

Hoc ordine

fratris diftat tribus gradibus , &c.

computantur à Jure Civili gradus confanguinita-

tis quoad fucceffionem ab inteftato, & juxta San-

cbezium,

J yu

96

TRACTATUS

^ C&C

cbezium , Covarruviam , & Picblerum fic etiam com-

j

putantur in foro Canonico in aliis'caufis non ma-

trimonialibus , v. g. in fucceflionibus ab intefta-

to coram Judice Ecclefiaftico, ubi in tali materia

il

Dl

praéticantur Leges Canonica.

UZERITUR- 21I.

Utrum etiam in linea re-

k

m

&a confanguinitas tantüum dirimat matrimonium

'i l

ufque ad quartum gradum ?

RzsroNpzro Affrmativé. Ita SancbezaPon-

tius, Palao.

J

Ra'ro eft, quia Leges non refpiciunt ad

cafus valde extraordinarios, qualis foret, fi Pa-

(

ter anno setatis fuo centefimo vellet ducere fi-

liam fui abnepotis ; aut fiINoe refürgeret à mor-

tuis, & iniret mauimonium.

QuizRITUR 22. Anconfanguinitas in pri-

^

mo, fecundo vel tertio gradu linez recte dirimat

Jure naturali matrimonium ?

RESPONDEO r.

Confanguinitas in primo

an

gradu linez re&e dirimit Jure nature matrimo-

y

nium.

RaATIO eft, quia omnes gentes liorruerunt

bec matrimonia , ita ut intra quinque annorum

millia vix habeatur unum vel alterum authenti-

cum exemplum ejusmodi monftrofi conjugii.

RESPONDEO 2.

Confanguinitas in linea

reGa dirimit Jure naturali matrimonium , quouf-

que extat de Genealogia afcendente communis

hominum memoria.

Rarro eft, quia etiam barbare nationes

horrent ejusmodi matrimonia, ita ut rara, inftar

T

monftri, ac folum hominum palam Leges natura-

j

les

DE SACRAMENTO MATRIMONIIL. 97

litigs

les ac divinas calcantium , habeantur exempla ta«

fs D [

RTM

lium conjugiorum.

QU.JERITUR 23.

Ad quotum gradum fe

UM

extendat impedimentum confanguinitatis Jure na- '

!

turali in linea transverfía?

m inly.

RresPoNDEO: In linea transverfa impedi-

: füatr iij

mentum confanguinitatis Jure naturali fe exten-

dit ad primum gradum , fed non ad fecundum.

lt )

Rar10 eft, quia nullum habetür authenti-

N

cum e;emplum, quod Ecclefia in hoc primo gra-

Vr

du unquam difpenfaverit , /altem notorio, vel quod

irfont, f

—

inter gentes morigeratas ánquam viguerint talia

|et dicerei

coniugia, nifi concurrente Lege naturali altioris

Ordinis pertinentis ad neceffariam confervatio-

I d

nem Religionis Divine,

ubil inter mala minus e-

Jüntasin y

ligendum eft.

telte dir

NEsc ozsTAT, quod ManTINUS V. &

alii Pontifices referente S. ANTONINO, &

GONZALEZIO dicantur in primo gradu difpen-

a o p

faffe,

Iüre mátt

RzsPONDEO enim verbis LvcoNirs 1. z.

Refpont. Moral. dub. 4o. ubi n. 3. 29. 30. fic fcri-

*5 Dortüetü

j

bit: Certum ef? ( juxta Authores) requiri maximam

X 40mon

& extraordinariam caujam ad difpen[andum (circa ma-

rürm autid

trimonium cum nunc) , & certum miübi ef? , etiam

[ eonjupt.

tunc mon expedire ut. difpen[aret 5 cum omnes fateantur,

inlas n t

ob maximam illius conjunttionis turpitudinem nunquam

oniom, qu

in eo impadimento Pontifices difpenfa[fe. --- In.Pani-

Ate COT

tentiaria & Dataria nunquam difpenfatum eft in ünpe-

dimento affinitatis in primo gradu lmec rette , contratta

fare t

ex matrimonio , fed [olinn quando oritur ex copula illicita

At rara,

(utique non notoria palam): ---- Exeinplum, quod

ag

ajferiur ex S. Zintonino difpenfationis à Martino V. con»

L

X

D.zdmort Ty. de Sacr. Matrim.

cd-

j

98

TR!JCTATUS)

(

ce[fe , ut frater duceret fuam. fororem , falf'[Jmmum eft,

um

aui

nec S. ZAntoninus id dicit , fed quod poft matrimonium

contrattum. difpenfavit , ut vir vetineret uxorem illam ,

JJ

Yi

tv

J

cujus fororem ante matrimonium fornicarié cognoverat.

(QuzRITUR 24. An, & quam poenam in-

TRH

currant, qui fcienter attentant matrimonium con-

ï

T

trahere in gradu confanguinitatis prohibito ?

N

RESPONDEO:I.

Y

De Jure Canonico Clem.

un. b. Tit. incurrunt ipfo facto excommunicatio-

l

nem, qui fcienter attentant contrahere matrimo-

!

nium in aliquo gradu confanguinitatis vel affini-

Y UP

tatis prohibito , vel cum voto folenni caititatis.

Excommunicatio tamen hec non eft refervata

f

Papz.

Verba Pape in CoNcrL10 VIENNEN-

sI GENERALI füntifta: Eos, qui fcienter in gra-

dibus con[anguinitatis & affimitatis interdittis , aut cum

monialibus contrabere matrimonialiter non verentur 5 Tec-

n

mon Religiofos &? Moniales , ac Clericos in Sacris Ordi-

mibus conflitutos matrimonia contrabentes excommunica-

tionis fententie ipfo fa&to decernimus fübjacere , preci-

Á

pientes Ecclefiarum Prelatis , ut illos , quos eis conftite-

vit, taliter contraxi[Je , excommunicatos publicé timdiu

muntient, feu, à fubditis faciant muniiari , donec fuuii ve-

cem , &j dbfolu-

cognofcentes errorem [eparentur ab iuvi

tionis obtinere beneficium mereantur.

De Jure Civili

JoszPnuvus L Imperator pro Romano Imperio

in Ordinatione Criminali art. 19. fanxit , ut in-

ceftus inter parentes & proles, inter cognatos n

primo & fecundo, & inter affines in primo gradu

linez rectz , puniatur gladio.

Vi hujus Ordina-

tionis proin peenam capitis incurrunt frater & fo-

ror, privignus & noverca, privigna & vitricus ,

focer & nurus , fi invicem inceftum.committunt.

Haec

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 99

ff

Hc ferviunt Confeffariis & Parochis ad abfter-

F mmm

1 Mttrau

rendum ab ejusinodi inceftibus.

RT

De Impedimento Cognationis Spiritualis.

A0 us

Ti

XRITUR 25.

Inter quas perfonas con-

Tobibio!

Q*

trahatur impedimentum cognationis fpiri-

ADonioo

tualis ?

Of

RzspPowpEO: Hoc impedimentum contra-

IT TT

hitur tantüm 4 Paptizante vel confirmante , €?

itis Vel d

pairinis , cum baptizato xoel confirmato , ejusque patre

DI CR

ac maire

Ita ftatutum eft à CoNcrrro Tnr-

&f relen

DENTINO Seff. 24. C. 2. ubi de cognatione fpi-

Vigyyt

rituali, que ex Dapüifmo contrahitur, & ex Confir-

ring

matione, (ic habetur

S. Synodus fLatuit, ut unus tan-

A5 QUi

timn fioe vir , [ioe mulier , oel ad fummum unus & una

QU U y

Daptizatum de Baptifino fufcipiant , inter quos & Ba-

XMBQH'L

ptizatum ipfum ,. & illius patrem & matrem , mec nan

i Qul

d

inier Bapiizantem €g Baptizatum , baptizatique patrem

Ld/j[ M j

ac matrem tantüm [piritualis cognatio contrabatur. Pa-

LY d

rocbus , antequam ad Baptifmum conferendum accedat ,

»Sþl/ 'lf

diligenter.ab iis, ad quos [pettabit , [cifCitetur , quem vel

quos elegerint , ut Baptizatum de facro fonte fufcipiant ,

; [

Lh

OA

&& eum «el eos tantian ad illum fufcipiendum admittant

€9 in libro eorum nomina defcribat ; doceatque eos, quam

Dejuret

n l

cognationem : contraxerint , me ignorantia ulla excufarü

valeant.

Quodfi alii ultra defrgnatos Baptizatum teti«

(inxi

gerint

cognationem fpiritualem nullo pacto contrabant.

er o

D pr'mo

Ea quoque cognatio , que ex Confirmatione contrabitur ,

Conjarmantem €g . Confirmatum , illiusque patrem & ma-

hujusO

ire

[/

j fratt

ac tenentem mon egredietur ,

omnibus inter alias

perjonas bujus [piritualis cognatzoms impedimentis omni-

n

na & vt

no fablatis.

; Com

G:z

jf

QUJE-

u

Io00

4

TRACTATUS

ri H

m mm

2D»

QuxRiTUR 26. Anmaritus, vel mater,

"W i

fi propriam prolem baptizet, vellevet , contra-

N

hat cognationem fpiritualem cum füa uxore, vel

Wi

cum patre infantis?

u

RESPONDEO I.

Si maritus vel uxor id fa-

M Obl

ciant ex neceffitate, vel ex probabili ignorantia

juris vel fa&i , non incurrunt hoc impedimen.

at

tum.

RATrO eft ; quia, 'fi incürrerent hoc i impe-

W

dimentum , fequeretur , quod privarentur jure

Sed

petendi & obhgaaone reddendi debitum.

qU

non eft verofimile, quod Ecclefia tam gravi pce-

Mi

IU

na afficere intendat eos , qui bonum opus exer-

cent , vel ex ignorantia delinquunt

/

IpEM PRoBATUuR ex C. ». h. Tit. ubi A-

)

L

LEXANDER III. fic fcribit: Nobis «idetur , quodfi

me

Mrv

vir vel mulier ffve ex ignorantia , five ex inalia filium

UI

fuum de facro fonte fufceperit , non funt ab invicem fepa-

q

i

N

vandi , nec alter alteri debitum debet fübtrabere , "nifi ad

fs

A

continentiam fervandam poffint induci.. Quia , fi ex igno-

lr

W

vantia fa&um efi , €o$ ignorantia excufare videtur.

Si

ex malitia , eis fua fraus non debet patrocinari vel do-

p

lus.

RESPONDEO 2.

Si tamen quis ultró bapti-

Zaret prolem non ex propria uxore , fed ex per-

)

v

fona foluta , vel ex fua concubina, vel ex alte-

rius viri uxore natam , contraheret hoc impedi-

mentum.

RaTrO eft, quia in tali cafu non daretur ra-

tio , ejusmodi Baptlzantem excipiendi à genera-

N

li lege Ecclefiz.

Nrec oBsTAT , quod C. s. h. Tit. Arz-

l

XANDER III. declaret, quod feemina quedam,

qua

DE SACRAMENTO MATRIMONII. IOI

ts

quz filium concubinez fui mariti in Daptifmo te-

, Q

nuerat, non incurrerit impedimentum cognatio-

lUfv

nis fpiritualis, f?ve boc contigerit ante matrimonium fi-

ve pofiea ; quia in illo cafu id feemina fecifTe vide-

tur tantüm minifterii caufa , non animo füulci-

piendi obligationem patrins.

r

ity

QUJERITUR 27.

An hoc impedimentum

oriatur etiam ex Baptifmo non folenni, fi Laicus

tho lï

vel Clericus in neceffitate privatim baptizet ?

xyentu:j;:;

REsPONDEO: Sub diftinctione.

In cafu,

[f

quo impedimentum hoc Baptizanti afferret pre-

1 Pral

Td

i

judicium , nec commodeé poteft haberi alius Ba-

QU G

ptizans, non incurritur hoc impedimentum.

RaAT!0'eft, quia prout allatis Refolutioni-

n 1l R

|

j

D

bus ALExaANDRI ÍII. liquet, Pontifex non

vult, ut hoc impedimentum , quod caufa hone-

ftatis introdu&um eft , vergat in Baptizantium

ponam vel prejudicium, aut omnino in perni-

VM

ciem infantium , à quibus Baptizandis alioquin

/l,j

abíterrerentur quedam perfone. Hinc, fi puella

fil

i

»

impregnata patiatur abortum , aut aliàs clam ba-

W r

ptizet infantem ad vitandam gravem infamiam,

non cenfeo , ab ea incurri impedimentum cum

j g

patre infantis.

Si veró baptizet infantem, in ne-

lx t

ceffitate quidem , attamen ubi potuiffet inve-

reet aïzg'

"d

]41

niri alius Baptizans, aut, fi non potuit commo-

ycinps

dé inveniri alius Baptizans , nullum ipfi ex con-

trahendo impedimento timetur prejudicium , in

durebt

tali cafu incurritur impedimentum.

jigm

RAT10 eft, quia pro tali cafu non datur ra-

Ti 4

tio limitandi ftatutum generale Concilii Triden-

m a

tini.

at

G 3

Qua-

l]:

tl

mEN

102

TRACTATUS

Jl

UJERITUR 28.

An etiam incurrat hoc

w(*ïläüm

impedimentum levans 1nfantem in. Baptifmo non

J

folenni ?'

Is

"

pom

RrEsPowDpEÉo Negativé.

!

M

QN

Rar:o eft, quia Concilium Tridentinum,

&-m

ubi de Patrinis loquitur, requirit de/ignationem Pa-

»

[

rochi, & ele&tionem parentum , qu& in Baptifmo

tumultuarié in neceffitate facto , recté

al

privato

jd

fieri nequeunt

Et hinc etiam ALEXANDER

,

yua

III. C. 5. h. Tit. fcribit, ne quidem in Baptifmo

folenni feminam ad tenendam prolem concubi-

W

nemafculam, repente, ut videtur, adhibitam,

contraxiffe impedimentum. X Objecerunt, inquit

k

quod uxor Publii filium quondam concubine ipfius in

rimo facrati [alis pabulo tenuit , que res oix contraben-

do matrimonio 1mpedzmentum afferret , etfi confLaret ve-

M

ra e[Je.

Ac certé munus Patrini ex primeva fua

inftitutione dicit munus quoddam publicum Ec-

T

5

clefiafticum , dum Gentiles , quos fua fuafione ad

fidem converterant Eplfcopo pro Baptifmo pre-

Vi

fentabant

& in fide poftmodum confervabant

JNon decet

hoc munus tam leviter imponi vel

i

u

fuícipi, prefertim cum fuppleri poffit per Patri-

nos Confirmationis

Authores hunc modum le-

vandi infantem vocant levationem materialem

l

De Impedimento Cognationis Legalis per

1

Adoptionem.

MH IN

4 I)

ERITUR 29. Quid, & quotuplex fit ado-

r

bt

D

puo 2

RESPONDEO I

Adoptio eft attus legitimus,

m»

quo per[ona extranea in filium aut filiam , nepotem «vel

J'-d,

DA

neptem

]

DE SACRAMENTO MATRIMONII. .103

m hU(

neptem a[Jumitur. Per extraneam perfonam intel-

Y

ligitur omnis illa perfona, quz nec eft, nec fuit

in patria poteftate adoptantis, ne quidem me-

diaté.

Ti

RESPONDEO 2.

Adoptio dividitur in þer-

;

] IPE

fe&iam ,. & imperfettam.

ADOPTIO PERFECTA

m.IO

eft a&us legitimus , quo quis fui juris exiftens in-

f

l)

D

terveniente authoritate Principis ita affumitur in

LEX

filium , vel nepotem , ut non folum tranfeat in

ij Bäp'.ii':

poteftatem ac familiam adoptantis , fed etiam ef-

T CODOd

ficiatur in Teftamento inftar aliorum liberorum

ADOPTIO IMPERFECTA

alhibia

heres, neceffarius.

U

feu srMPLEX eft a&tus legitimus, quo quis ad-

i hn

huc in patria poteftate exiftens authoritate infe-

t aniraba

rioris Judicis ab alio affumitur quidem in filium

anfantia

vel- nepotem cum jure fücceffionis ab inteftato ,

rimeva l

ita tamen , ut non transeat in poteftatem ac fa-

vicum D

miliam adoptantis. Hinc ad iftud genus adoptio-

V oddoned

nis , de quo hoc loco agitur , non pertinet illa

vulgaris adoptio, qua nonnunquam irfantes pau-

pümo

merraba

peres absque authoritate Principis vel Magiftra-

tus inferioris ex mifericordia in :des affumun-

jnponi

pr Pa

tur, &liberorum inftar educantur , elocantur,

vel etiam ultro haeredes fcribuntur.

motum

T

UJERITUR 30.

Quid requiratur ad hoc,

ut quis habeat poteftatem adoptandi?

REsPONDEO: Ád hoc per Jus commune

m

Civile requiritur r. ut adoptans fit fui juris, hoc

eft, ut non fit amplius in patria vel Curatorum

poteftate, acconfequenter majorennis. 2. Ut

jf Ü

adoptatum etate fic excedat , ut ejus pater effe

pofüt.

4. Utex fua natura fit pbtens ad gene-

u lg

w

4. Ut fit mas? Fo-

; 1;*6;«)." i

randum, & non Evnuchusi

f

G 4

minis

TRACTAT&S

164

[^L

"

pt

minis enim non permittitur poteftas adoptandi,

D

j

nifi ex fpeciali privilegio Principis. . s. -Ut per-

l

Ífona adoptata fit prefens adoptanti, atque in

adoptionem confentiat.

L[

x

Hoc enim adoptionis

negotium per Procuratorem confici nequit. .

d

Ut accedat authoritas Principis vel Magiftratus,

(

þsvgïï?

faltem inferioris, precedatque co

W

gnitio ca?fæ.

Ita difponitur in variis Legibus.

QUERITUR 3I.

Inter quas perfonas con-

trahitur impedimentum cognationis legalis?

REsPONDEO:

Contrahitur inter triplicis

generis perfonas.

I. Inter adoptantem & ado-

]

l

ptatum , ejusque defcendentes in adoptati pote-

ftate exifítentes.

2

Inter adoptatum , & ado-

jl

ptantis liberos tam naturales quàm legitimos, in

adoptantis poteftate exiftentes.

3. Inter ado-

"n

ptantem & uxorem adoptati , ac viciflim inter

wa

adoptatum & uxorem adoptionis.

PRIMUM

M

genus hujus impedimenti vocatur paternitas, SE-

40 LU

CUNDUM fraternitas , TERTIUM affnitas.

De

primo ac fecundo genere habetur apertus textus

N1CoL Ar L. ad Bulgaros'C. 1. 5. Cauf. 30.. q. 3.

f

De tertio autem genere id Authores colligunt ex

Epiftola ejusdem NNicolai ad Bulgaros relata C.

l

un. h. Tit. Si qua per adoptionem mibi foror e[fe cepe-

Ti , quamdiu durat adoptio , intér me & ipfam nupiie

]

J

confiflere non po[Junt. Fatendum tamen , in hoc

E

textu tantüm effe fermonem de fecundo genere,

r

D!

non de tertio genere hujus impedimenti. Majo-

u

ri jure hec extenfio fumitur ex C. r. Cauf. 3o.

LT

1 U

[

q. 3, ubi idem Pontifex videtur facere genera-

lem

L

u Gþ

aritatem inter impe

dimentum cognationis

fpirif

^

!

DE SACRAMENTO MATRIM-ONII. IOS

Ht

fpiritualis ex Baptifmo, & cognàtionis legalis ex

3 A 1

adoptione.

l[l1 atque

QUJERITUR 932.

An iftud *imp'edimentum

1 p

contrahatur folüm ex adoptione ferfeta , vel et-

duj

"d

iam ex adoptione imperfetta?

Mi

RESPONDEO I.

In hoc dubio Authores

valde diffentiunt.

Pro . fententia affirmativa ,

gf]iü'u wfæ

quod contrahatur ex fola adoptione perfecta, ci-

erfongy

tantur Sancbez , Henriquez., Tannerus , Layman , Co-

nink , Pereg, Pirbing, Wiefiner, quibus accedit

lepis

Picbler.

Pro negativa citantur Panormitanus, Pon-

Ier i

tius , Barbofa , Guttierez , Maftrius , & hoc tefte o-

m d al

mnes Scotifte.

Dire&é infpiciendo textus Juris

QU p

Canonici cenfeo, hoc impedimentum incurri et-

1 Cad.

iam per adoptionem imperfe&am.

Qtims, t

RaTrO eft, quia etiam adoptio imperfecta

ter al

in Jure /impliciter venit nomine adoptionis; ea-

cim i

que connaturaliter parit reciprocam reverentiam

Yuug

inter perforias in adoptione correlativas , etiàmfi

trin,

adoptatus non transeat in familiam adoptantis.

,

TUf

1

Hac autem reciproca reverentia , fundata in ti-

TEUS L0XU0.

tulo paternitatis & filiationis , inducit impedi-

[ 442

mentum in. cognatione fpirituali.

Ergo etiam

ii

inducit hoc impedimentum in.cognatione legali,

r

etiamfi non concurrat propinquum periculum

fornicationis.

TTIT A

RrsPONDEO 2.

In dubio hoc , cum.fit

ifmnf

q, nl

dubium Juris , infiftendum fententiz negative ;

lo at

quia non licet fequi fententiam precife probabilem ,

yi u

ubi agitur de valore Sacramentorum , etiamfi a-

; Cli-

gátur tantüm de requifito folüm Juris Ecclefia-

ftici.

ee g

Praxis oppofita non fufficienter proba-

tur.

cognatiif

G s5

,

QIUIE»

yl

106

TRACTATUS

[

I

u

UX RITUR 33.

Ad quotum gradum , fe

L

gene!

extendat hoc impedimentum ? & quamdiu?

"

RESPONDEO rI.

in linea recta titulo pa-

"m

ternitatis hoc impedimentum fe tantüm extendit

J

D

&l

ad gradum quartum.

RartO eft, quia, prout qq. 21. di&um eft,

jdus

QUE

nec impedimentum confanguinitatis in linea re-

&a fe extendit ultra quartum gradum.

RESPONDEO 2.

In linea transverfa titulo

fraternitatis hoc impedimentum folüm tamdiu du.

rat, quamdiu durat adoptio.

Ita habetur C. un.

Q

hz Tit.

Nec illud fe extendit ultra liberos ado-

ptantis & adoptatum.

&

RaTro eft, quia plus non exprimitur in Le-

gibus.

RESPONDEO 9.

Tibtu]o aHinifatis fe tan-

l

tüm extendit ad ipfam uxorem adoptantis & ado-

ptati , non veró ad earum confanguineos ufque

ad quartum gradum.

!

Rarro eft, quia Nicoraus I. C.r. Cauf.

J

l

o. q. 3. inftituit paritatem, vel certé analogiam,

inter cognationem fpiritualem ex Baptifmo , &

cognationem legalem ex adoptione.

Ergo in

v

non exprefíis per Leges valet argumentum ab u-

l

na ad alteram ; confequenter ficut in cognatio-

ii

ne ex Baptifmo non extenditur impedimentum

ultrà uxorem patris generantis , ita nec eft ex-

)

tenfum ultra uxorem adoptantis , ac viciffim.

De Impedimento Criminis.

T

li

UXRITUR 34.

Quali crimine incurratur

L

hoc impedimentum?

REsPON-

l

DE SACRAMENTO MATRIMONII. IO7

1 P

RzsProwDpEOo: Hoc impedimentum incur-

Em

ritur iriplici genere criminis.

I. Per adulterium

3 hp

conjun&tum cum promi[none matrimonii futuri poft

lag

mortem conjugis cum complice ineundi. 2. Per

adulterium & fubfequens conjugicidium ab uno

La

adulterii complice commiffum ex intentione du-

j n m t

cendi complicem, quantumvis non fuerit conju-

nl

r d

gicidium commiffum communi complicum con-

M

filio.

1

Per conjugicidium folum fine prece-

D Lmdu

dente adulterio , attamen commiffum communi

beturCu

confilio cum perfona, cui conjugicida promittit

Theroo d

]ta ftatuit

matrimonium poft mortem conjugis.

ArLEXANDER IÍIL CrreMENS IIL & INNO-

mitur il

CEN T qrUS DLbhb.it

df

UERITUR 35. Quid requiratur ad hoc,

ut per adulterium conjunctum cum promiffone

aisl

futuri matrimonii incurratur hoc impedimen-

ines ul

tum ?

REsPoNDEO: Requiritur r, ut hoc adul-

LCiG

terium & promiffio futuri matrimonii cum com-

2. Ut adul-

andopit

plice fiant adhuc vivente conjuge.

piino, i

terium fit perfe&um, hoc eft, commiffum cum

i

copula de fe'idonea ad generationem.

0.f

um dU

adulterium ex parte utriufque complicis fit for-

y g

male , hoc eft, cum fcientia de alterius ftatu con-

pdimentt

jugali.

4. Ut promiffio fuerit à complice acce-

ii

ptata.

Si enim complex promiflionem recufaf-

vicln

fet, non induceretur impedimentum. 5. Nilta-

men refert, utrum promiffio matrimonii przcef-

ls

'ferit, vel fubfecuta fit adulterium. Nam in C. 8.

h. 'Tit. dicitur: Si quis uxore vivente fide data promi-

e ia

fit, aliam f& du&urum, tolerari non debet matrimoniuim ,

Ji prius vel poflea , dum sixerit uxor ipfius , illam adul-

p

terio

108

TRACTATUS

ji

A-Imïeüau

terio polluiffet. .Neque etiam refert , utrum pro-

miflio fit feria vel non ; vel utrum ab/oluta aut con-

,þ qig

ditionaia , dummodo- fit efficaciter indu&tiva ad

m

u

þew

adulterium , quod folum prudenter

li

fpe&atur, &

i

A

]

exhorretur à Legislatore.

QuERITUR 36. Quid requiritur ad hoc,

(

ut conjugicidium inducat hoc impedimentum? .

m

RzsPONDEO: AÁd hoc, ut per conjugici-

MT

w

dium incurratur hoc impedimentum , requiritur

1y

I. ut mors$ conjugis actu fuerit fecuta ex machi-

natione mortis. 2. Ut occifor habuerit pro mo-

d

I

tivo matrimonium ineundum cum complice a-

dulterii, vel cum complice homicidii. 3. Quan-

]i

do conjugicidium concurrit cum adulterio & cum

intentione contrabendi matrimonium cum com-

plice adulterii , requiritur, ut intentio contrahen-

di matrimonium fuerit complici vel alteri mani-

feftata.

RaTr1O eft, quia Ecclefia nec Leges , nec

impedimenta ftatuit pro folis a&tibus internis,

nifi ^er ff connexis cum actu externo , quod in

praíenti cafu non.con

tingit.ï Idgm colligitur ex

£. h. Tit.

QUJIERITUR-37.

An hoc impedimentum

"

incurratur ab ignorantibus annexionem ;impedi-

D

menti ?

D

Rrsrowpro: Hocimpedimentum incurri-

tur etiam ab ignorantibus annezionem impedi-

menti ad fuum crimen.

t |

RaArro eft, quia ALExANDEn III, Crz-

lpl

l

MENs III, & INNocENTIUs III. refcriben-

u

do Epifcopis ad cafus particulares obligarunt

r

EU

reos hujusmodi criminum ad fervandum hoc im-

A.

n

pedimen-

DE SACRAMENTO MATRIMONIDh 109

ty

bw Alltio.

pedimentum, etiamfi ante has eorum Decretales

Epiftolas cnmmoü non potuerint fcire corum

mum

futura Decreta.

Ergo etiam voluerunt in po-

r fo |

fterum ligare tales criminofos ifto impedimento,

five fciverint iftud impedimentum, vel non

U'ltlhdhgc

COoNFIRMATUR. ALEXANDER III. C. r.

li ay!

& CLEMENS III. C.5. h. Tit. ubi agunt de hoc

t a

1mped1mento fe referunt ad antiquos Canones,

, Ti

in fpecie ad Canones Loxrs- Pape, GazGo-

( m

&. TRIBURIENSsIS CONCILII.

nI1 Pape

STIE DO

Sed horum Pontificum & Concilii (Triburienfis

Qmylie,

Canones ad incurrendum hoc impedimentum

) Qu

non requirunt ejus fcientiam

CONCILIUM

IT

lRiBuRrENSE anno 895. Can. 40. fic habet

CU 0R

Audivoimus vem execrabilem &y. Catbolicis . omnibus dete-

Qontrahe

Jflandam ,. quendam mefario fornicationis opere alicujus

JKeri man

uxorem vivente eo commacula[le ; & in argumentum i-

niquitatis juramento confirma[Je , fi ejus legitimum ambo

lg, n

fupervixil]ent. maritumi , ut ille fornicator illam adulte-

J5 1G

vam adulterio pollutam fibi a[[ociaret tboro , && legitimo

), quoi

matrimonio , fi boc jure dici matrimonium pote[t

per

quod oriuntur , que «dpoftolus enumerat mala , que funt

jptur

fornicatio , immunditia, luxuria ;; ad ultimum verb ve-

dimentüm

neficia & boinicidia, quia pro tam illicito amore alii ve-

n inpei

neno , alii gladio , vel aliis diverfis funt perempti malefi-

cüs.

ldcirco acutiffimo ferro & totius generis. artificio

gm n

refecanda , per que coeftia regna funt. occludenda

Ta-

m n

liaigitur connubia anatbematizamus, & CbrifHanis omni-

bus obferamus.

INon licet ergo , nec Chriftiane Reli-

IN

gioni oportet , ut, ullus ea utatur in matrimonio, cum qua

Ex hoc pátet , intrinfe-

velerit

jrius pollutus eft adulterio.

obl

cam inhoneftatem talis conjugii fuiffe Concilio

motivum ad inducendam hanc inbabilitaien , non

ujis

/

mali-

)

ul

110

TRACTATUg

HEM

h

1l

]

w

malitiam transgreffionis legum ad ftatuendam præ;

cife boenam.

Ibidem zADEM SvNopvs, cui

interfuerunt complures Epifcopi Germanie, et-

iam Auguftanus, Can. s1. dicit: Communi Detreto

Jécundim. Canonum. infHituta. defmimus ,. & prajudica-

us , ut , f quis cum uxore alterius vivente eo fornicatus

gaü;'

V

fl

fuerit , moriente marito Synodali judicio aditus ei clau-

datuy illicitus , me uiterius ei conjungatur mairimonio ,

N

quam prius polluit adulterio.

INolumus enim, nec Chri-

fliane Religioni oportet , ut ullus ducat in conjugium,

quam prius polluit per adulterium.

Hic iterum inde-

centia intrinfeca in Religione Chriftiana allega-

tur pro motivo, que indecentia non tollitur fuf-

ficienter, fi tantüm in transgreffores ftátuatur

poena, & non etiam inhabilitas.

CONFIRMATUR 2.

Si hoc impedimento

tantüm ftatueretur poena , que non incurritur ab

ignorante, fequeretur, quod nec incurretur pro

foro interno ante fententiam declaratoriam cri-

minis, nec deberet de hac inhabilitate moneri

N

populus ,. vel poenitens in Confeffionali.

Sed

hoc modo non precaverentur mala ex ejusmodi

Ípe matrimoniorum pullulantia, nec inhoneftas

Relgionis. Ergo Ecclefia etiam intendit ftatue-

re inhabilitatem neceffarió omnibus predican-

dani. .

D

CONFIRMATUR 3.

Authores oppofite

AE Q

L

ii

fententie fatentur , quod eorum f(ententia fit

precife probabilis ; noftra autem probabilior ac

commnunior.

Sed in materia Sacramentorum

non,licet fequi fententiam przecife probabilem ,

l

Mij

U

contra probabiiiorem in dubio, ubi agitur de va-

" z

lore Sacrament.

ii

CoNu-

DE SACRAM.ENTX'O MATRIMONII. III

'ueu

lty

iNon eft moris Eccle-

CONFIRMATUR 4

N0Q

DN

fiz, in ftatuendis impedimentis etiam criminum,

o

v. g. raptus , clandeflinitatis , infra&lionis o«tl folennis,

gj )

m

v

"

coactionis , ligaminis , affinitatis ex copula illicita , publi-

ce boneflatis , eximere ignorantes, vel ea impedi-

menta ftatuere per modum legis poenalis, fed per

modum inhabilitatis.

Ergo id etiam fupponen-

iil

dum non eft circa crimen adulterii vel conjugici-

dii in cafu qualificati.

Y

( C

"QuammniroR38. Quis poflit difpenfare cir-

iterumïEL

ca impedimentum criminis ?

lin: dl

REsPONDEO: Si hoc crimen eft occultum,

tolito

difpenfare folet Poenitentiaria Romana, quamvis,

85 fatodt

fi oriatur ex conjugicidio, non foleat difpenfare,

nifi ex urgentiflimis caufis , & cum impofitione

pelimet

graviffime ac diuturne poenitenti&.

Si veró fit

ia

publicum, difpenfat folus Pontifex. Quodíi hoc

u

impedimentum fit occultum, & primüm detega-

TOTRD

tur in Confeffione nuptiis premitti folita , nec

itate m

nuptiz differri poffint fine graviflimo fcandalo ,

od *

indicendum poenitenti, ut ab ufu matrimonii ab-

ftineat ante confummationem matrimonii ; aut

A um

jbonela

per Epikiam fupponendum , quod Leges Eccle-

i fatue

fice , etiam irritantes , folüm refpiciant cafus mora-

liter obfervabiles, feu obje&ta pro circumftantiis

j predica

moraliter obfervábilibus, prout in Tract. de Le-

s ol

gibus di&tum eft.

t !

abl

De Difparitate Cultus.

ramentr

UJXRITUR 39. In quo confiftat cultus di-

n

Q

fparitas ?

aglturü :

REsPONDEO: Cultus difparitas , prout hoc

oco

(

vjl

n

|112

TRACTATUS

1(1

n

loco fumitur , fignificat diverfitatem Reiigionis

]j

Chriftiane , & non Chrifítianz inter contrahentes

matrimonium.

-4d Religionem Chriflianam refe-

.....

du5

runtur hoc loco omnes, qui baptizantur in Chri-

J NIE

;fto, & credunt in Chriftum tanquam Authorem

fuz fidei.

'Tales funt non folüm omnes Catho-

TU

lici , fed etiam Schifmatici, & Haretici.

AdRe-

M

ligionem non Chrif?iandm , feu Religionem Infidelium

h

!

referuntur Judzi, Turce, Ethnici , &c.

UZERITUR 4O.

An matrimonium à Fi-

deli cum Ínfideli contractum fit invalidum ? Et

N

num idem dicendum de contraécto à Catholico

^cum Hzretico ?

]s

RzsPoNDEO quoad primum affirmativó. At-

l

'tamen de hoc impedimento non extat Lex Ec-

j

n

clefiaftica, nifi per argumentum à pari, dum in

MI

CoNcirnro TRuLLANOanno 692.irritata fue-

runt matrimonia Catholicorum cum Hsereticis i-

m

N

nita; par enim eft ratio de matrimonio Catholi-

corum inito cum Gentilibus.

Imo illa paritas

non obfcuré fupponitur & infinuatur in illo Ca-

(rum

none 72. qui fic habet: JVon liceat virum ortbodo-

xum cum muliere beretica conjungi , neque vero ortbodo-

xam cum *oiro beretico copulari.

Sed €7. ff quid ejus-

modi ab ullo.ex omnibus fattum apparuerit , irrite mu-

ptie exiflimentur , & nefarium conjugium diffolvatur.

Vp[q

ANeque enim ea , que non funt mifcenda , mifceri , mec o-

vem cum lupo , nec peccatorum fortem cum Cbrif?i parte

lu

J

SAL

conjungi oportet.

Si quis autein ea , que & mobis decre-

ta funt , transgre[Jus fuerit , fogregetur.

$i autem ali-

w

- qui, qui adbuc funt Infideles, & in Ortbodoxorum gre-

Di;[

!]

gem nondum velati fant , funt inter fe legitimo matrimo-

n

mio conjuntli ; ac dein unus eorum ad lucem veritatis ac-

&

A

currerit,

l

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 113

currerit , alter oero erroris vinculo detentus remanferít ,

N

fideli oerà cum infideli cobabitare placuerit , mon |fepa-

Vg

ventur ab invicem.

Ex hoc textu Concilii Trulla-

At C

ni patet, etiam rhatrimonium à fideli cum infide-

I

li initum fuiffe habitum pro irrito.

JTOlS (

REsPONDEO 2. quoad fecundum negativé.

fiCi. j

Ra'Tr0 eft, quia Canon ille Trullanus quo-

1ze'm lilia

C

ad Hzreticos in Occidente vel nunquam fuit re-

ceptus, vel füeceffu temporum in defuetudinem:

nium 1]

didum? ]

abit. Neque enim in Jure Canonico reperitur

textus irritans talia matrimonia.

à Cl

UJERITUR AI.

An etiam matrimonium

Ethnici cum Ethnico contraétum fit invalidum?

trd, Ài

REzsPONDEO: Eftinvalidum in ratione Sa-

t Ler

i, dmi

cramenti, fed non in ratione Contraéctus Civilis.

triata f

RaTr10 eft, quia Ethnici contrahunt matri-

Teretic)

monium diffolubiliter.

Ergo in illo matrimo-

nio Catg

nio deeft ratio Sacramenti, feu fignificatio unio-

nis indiffolubilis Chrifti cum Ecclefia.

ila pet

'jnillo (

(QUJERITUR 42.

Quid juris, fi unus infi-

r

delium , v. g. Judzus vel Turca, convertitur ad

T etl-

Fidem Catholicam , altera parte remanente in In-

fidelitate ?

fb

d n

REsPONDEO I.

C E

cohabitare fideli fine contumelia Creatoris , fide-

ii

lïol-vaf;:

lis tenetur cohabitare.

T

Rarro eft, quia Contra&us Civilis fervan-

(r J

IN'I

dus eft, quantum fpectata e&quitate naturali po-

teft fervari.

g

Si enim in

Daixr: fpetiata equitate naturali.

hum

tali cafu pars infidelis vellet cohabitare diffolubili-

m n

ter , ac more Jude&orum vel Gentium fibi refer-

| WL":'I 1 ,

D.zfmort Tr. de Saer. Matrim,

H

' Vare

(Wm:)

H

HIULD

114

TRACTATUS

j

*H

j

vare jus faciendi ex quavis caufa Rabbinis bene

vifa divortium, poffet pars converfa exigere, ut

*1CJWd

W

TOR

vel cedat jure difTolubilitatis hujusmodi , vel di-

Ícedat

RESPONDEO 2.

wmx

Si Infidelis non vult pa-

cificé cohabitare fine contumelia Creatoris , lice-

Vs u

Y

bit parti converfz Infidelem dimittere, falvis pa-

&is aliis de dote vel communione bonorum , &

i

]

contrahere aliud matrimonium cum Fideli

Ifta

defümuntur ex Apoftolo, qui r. Cor. 7. fic fcri-

;

bit :

Si qua mulier babet virum mfidelem & bié con-

N

fentit babitare cum illa, mon dimittat virum.

Santlifi-

catus efl enim vir infidelis per mulierem fidelem 5 &

Jan&tificata eft mulier infidelis per irum fidelem. — Quod

ff infidelis difcedit , difcedat.

INon enim fervituti fub-

q

je&tus eft frater aut foror n bujusmodi.

In pace autem

vocavit nos Deus.

MUW

QUJZERITUR 493.

Quid agendum, fi infide-

lis ad dem converfüs habuerit prius plures uxo-

j

res ?

REsPONDEO: n hoc cafu fer fe tenetur re-

A

tinere illam, quam primó duxerat, fi vult coha-

bitare pacüicä

RATr10 eft, quia prima uxor Jure naturali

habet jus anterius , tacité exclufivum omnis ju-

ris contrarii recentioris ex pacto conjugls Ver-

gentis in fuum prejudicium.

Dixr1: fer fe ; quia fi accederent alia motiva

gravis nocumenti vel emolumenti conjugi con-

verfo fecuturi , teneretur prima uxor admittere

LE

liam fatisfactionem fufficientem faltem authori-

lm

tate Judicis, cujus prudenti arbitrio Jure natura-

q

li relinquuntur dubia Jura Juris naturalis.

"Immt" »

D

Qv a4E-

$

DF SACR AMENTO MATRIMONII, —115

*

æbbims bfl',-]

]

UJERITUR 44. Quid agendum, fi unus

Af

Wil vt

conjugum Catholicorum apoftatet à fide.

ÀAESPONDEO I.

In tali cafu pars in fide

AOl

perfeverans licit& quidem poterit facere divor-

tium cum Apoftata; quia intercedit adulterium

GML, h[*e

fpirituale ex parte Apoftate ; Sed non tenetur

T lty,

facere divortium, fi abfit periculum feductionis,

ODOr

& Apoftata velit pacificé cohabitare cum fideli.

fj

R AT10 eít, quia non poteft monftrari ratio

Lj leit

obligationis ad faciendum divortium.

6l

RESPONDEO 2.

Si pars in fide perfeve-

n.- i

rans faciat divortium cum ÁApoftata ; non poteft

fitin; ;

contrahere aliud matrimonium.

tin. Qu

Rar10 eft, quia matrimonium femel in ra-

friiti j

tione Sacramenti contra&tum eft Jure Divino in-

1 u ait

diffolubile , utpote fignificans unionem Chrifti

indiffolubilem cum Ecclefia.

, tinti

RESPONDEO 3.

Eadem, quz hic inRefp.

J

I. & 2. dicta funt, habent locum in cafu, quo u-

na pars conjugum Catholicorum apoftatat ad Hz-

? fenetit

reticos, Eft enim eadem ratio.

vult col

QUJZRITUR 4$5.

Àn duo conjuges infi-

deles, fi ambo co

13

iA

vertantur ad Fidem Catholi-

ye naturi

cam , poflint vel debeant coram Parocho reno-

n onnns j

vare matrimonium ?

njigs v

REsPONDEO: Nec tel;entur; nec licité

poffunt coram Parocho renovare matrimonium.

guquy

RATrO eft, quia hec renovatio fit in actua-

mi t

li fufceptione Baptifmi , in qua inter alia promif-

qradt

fa fervandi Leges Chriftianas fe obligant ad fer-

vandum indiffolubiliter matrimoniurm , ac confe-

m at

quenter etiam in ordine ad hanc obligationem

J

J

Chriftianam conjunguntur, & füb forma generi-

H.2

ca

(

|

TW

ll

116

TRACTATUS

a

ca precum fan&ificantur & benedicuntur ab Ec-

!

ii

clefia. ; Pro hac fententia P.PrcHr ER l, 4. Tit.1.

j ::0;10?15)

m

n. 12-6. citat Sancbez , Laymanum , & Bonacinam.

at

De Impedimento vis ac metus.

gt

) qu

IX RITUR 46. Quid fit vis, ac metus?'

u

Q*

REsPONDbEO: Vis vocatur coattio exter-

;'mïbï-

"à ad ponendum fignum externum de fe manife-

'n

Mv

ftativum confenfus interni in contractum conju-

l

galem , v. g. fi puella violenter cogatur ad por-

rigendam manum in fignum confenfus conjuga-

(

lis; etiamíi intus in animo non confentiat , fed

potius diffentiat , & precife exterius confenfum

internum fimulet,

METvus autem obje&tivé

fumptus, prout hoc loco fumitur, vocatur comn-

iminatio malorum ad extorquendum confenfum in-

ternum. Hinc cum vi feu violentia ordinarié

]

conjungitur diffenfus internus; cum metu autem

j)

ordinarié conjungitur confenfus internus.

QuiRITUR 47. Quotuplex fit metus?

RzsPONDEO :-Metus dividitur r. in gravem

u

& leven. . 2. In juflé incuffum, & injuflé incuffum.

3. In incuffum dirété-ad extorquendum confen-

m

fum, & incuffüm ad indireti£ extorquendum con-

fenfum. MzTUs GnAvis eft comminatio gra-

n

Lz-

i

vium malorum non facile declinabilium.

l

VIS METUS eft comminatio levium malorum,

At

aut gravium facile declinabilium.

'Talia autem

Alia enim dicuntur

hi

lj

mala fuht duplicis generis.

TU

mala abfoluté gravia , qu: poffunt movere quem-

n

cunque virum etiam cordatum ad timorem gra-

cia-

gj

vem. /Talia,mala funt mors, mutilatio , cru

tus

DE SACRANEENTO MATRI'M'ONII. II7'

Ut

[

l

tus corporis'per acerba verbera , carcer perpe-

Ü

j

RI

tuus , gravis infamia, excommunicatio , amiflio

ftatus,, honoris, omnium vel majoris partis bo-

li,

norum. ' Ejusmodi malorum abfoluté gravium

timor vocatur meius cadens in conlantem virum. . -

li

lia mala dicuntur folüm refpettivé gravia, hoc eft ,

CT

talia, qu& tantüm certo generi perfonarum timi-

dioris nature vel statis folent incutere gravem

WT

i f' n

timorem , quales perfonz funt juvenes, feeminz,

virgines , vel viri temperamenti formidolofioris.

um a

Ad talium malorum metum à multis Doctoribus

at

refertur etiam metus reverentialis erga parentes &

fs coj

dominos, quod concedendum eft in cafu,quo con-

ferat, i

fideratis circumfítantiis merito timetur gravis ac

XConfenft

perpetua indignatio parentum , ac dominorum ,

| ol

Qcdut d

prout timeri folet , fi comminationi diuturno

tempore accedant feveri vultus , continuz ex-

wefum i

probrationes, &c.. METUS JUSTE INCUSSUS

j ondite

dicitur, qui à Deo vel homine incutitur ad ftan-

TE

dum promiffis fpon(alibus, vel ad compenfandam

U

jcmetur

per matrimonium damnificationem virgini à ftu-

pratore illatam. v.g. Si quis à Deo videat fe

p in g

puniri morbo, aut infortunio ob fractam fponfa-

Hincufun

lium fidem ; vel fi Judex Ecclefiafticus commi-

um u

natione Excommunicationis compellat refilien-

um d

tem à fponfalibus ad fervandam datam fidem. E-

ninatoff

contra Metus injuftt incu[Jus dicitur , qui infertur

ilun. J

à non habente jus ad inferendum malum , quod

p mit

minatur. v.g. Si pater ftupratori fuze filie ftri-

Tala QU

&o gladio minetur mortem , nifi illam ducat.

jn duj

METUS DIRECTE INCUSSUS ad extorquen-

yree d

dum matrimonium dicitur, quando incutiens me-

mb

tum manifefté oftendit , fe non habere alium fi-

H*5

nem,

jil ffi

j

r lLRïl

118

TRACTATUS

(

P

nem, nifi-ut extorqueat matrimonium , prout fit

ehl

L

pv

in dato exemplo patris comminantis mortem ftu-

,[0 d

pratori fue filiz.

METUS INDIRECTE IN-

l

9 :hm'&m

CUSSUS dicitur, quando incutiens metum fimu-

j

W

P

'

ur

W

lat,fe habere alium finem, quàm'extorfionem ma-

|:

i

l

]

(

trimonii. v. g. Si Judex juvenem delinquentem

n ïe'

nolit dimittere ex carcere , donec luat promeri-

glun:

tas penas , quas tamen infinuat vitari poffe , fi

g

ducat tuam filiam.

Vel fi Medicus recufet invi-

j

I)

fere & fanare egram , quod ut faciat, fpondet e-

gra, fe napturam Medico.

QUEZERITUR 48.

An matrimonium metu

1

!

injufto dire&té ad illud extorquendum inculfo fit

etiam in foro interno invalidum ? etiam jura-

[

tum ?

RrsPowDro: Tale matrimonium eít in u-

troque foro invalidum.

u

Ita habetur C. 2. de eo,

qui duxit ; ubi dicitur: S? con[literit , quod eidem

M

F

lania vis illata fuerit , quod mom [ponte in primam

(conjugem) confenferit , mec pofl praftitum. juramen-

m

st";o.w

tum ipfam carnaliter cognoverit , ad aliam

P)

quam

1

joftea in uxorem accepit , revertendi liberam tribuas

facultatem, — In hoc textu , cum praftitus füppo-

] Ph'

natur confenfus , non eft fermo de vi abfüluta , fed

Al

de metu.

w

QUARITUR 49.

An etiam invalidum fit

n

matrimonium metu injufto indirecté ad illud ex-

IU

torquendum incuffo ?

Vrhg

RrEsPoNDEo:; Effe diftinguendum. Si e

t

nim intentio metum incutientis àd extorquen-

Nf

dum matrimonium fuerit verbo aut facto mani-

"Dj

feftata metum paffo, tale matrimonium eft inva-

lidum.

ïlfionemi::t

$i autem intentio metum incutientis

JS ] haüi r

non

DE SACRAMEN"I'O MATRIMONIIL, II9

n

J

QU

non fuerit manifeftata metum paffo , matrimo-

lia

i

nium valet.

[RECTE

RaAr!:0 eft, quiai

ln priore cafü incu(fio me-

Envum l[

tusin eítimatione morali adfcribitur metum in-

Dry

AE

cutienti, utpote qui verbo aut fa&to externo fen-

Vr

fibili per fe ordinato ad manifeítandam intentio-

luat&

ln

nem fuam ingenerat metum. Econtra in pofte-

u

&T i

riore cafu , cum intentio metum incutientis non

TéCuit

fuerit manifeítata verbo aut facto, per fe ad ma-

, o

nifeftandam hanc fuam intentionem ordinato ,

metum paffus cenfetur moveri ad timendum mo-

Ynlum n

tu proprio , vel fufpicione propria , ita ut in e-

ii

ftimatione morali non cenfeatur metum incute-

etüm j

re, qui ponit folum indirecté occafionem metus.

Per hanc diftin&ionem concordari magna parte

melir

poffunt diverfe in hac re Do&orum fententiz.

C od

An matrimonium metu

QUJRITUR 50.

,U d

injufto dire&é extortum fit Jure naturali , vel

tantüm Ecclefiaftico invalidum?

E

Àum j

"

REzsPONDEO: Tale matrimonium, fi à me-

l

i

j

L

tum paffo re vera preftitus eft confenfus inter-

m, u

gum ln

nus, eft tantüm Jure Ecclefiaftico invalidum.

Id PRosATUR ex eo, quia ALEXANDER

Ts üppe

1iybiuza,ïe

IIL. C 14. & HoNonivos I1lL C. 23..h. Tit.

tantum irritant.talia matrimonia ex prefumptione

validum:

generali de interni confenfus defe&u ; Ergo,ti con-

aLilue

ftet de confenfu interno , non eft ipfo Jure natu-

rali irritum.

* INEC OBSTAT , quod alii contra&us metu

lus Y

|enttrtl

gravi injufto dire&té incuffo probabiliter fint Ju-

re nature invalidi,

Matrimonium enim prater

fadond

rationem Contra&us Civilis, faltem apud Catho-

undi?

licos, habet annexam fignificationem Sacramen-

j i

4

talem,;

W

1326

'i'RACTATUS

J ?EG*M

"

d

41)110

talem , quam non decet falfificari per Legem re-

j

l

flexam Legis naturalis in bonum privatórum, ni-

"

fi authoritate Ecclefie per denegationem beaie-

M*

di&ionis nuptialis feu intentionis tacite Miniítri

contraéctui fubtrahatur ratio Sacramentalis.

QUJERITUR jI.

1]

Quibus modis poffit re-

validari matrimonium ex metu gravi injufto con-

I)

tractum ?

:

n

REsPONDEo: Revalidatur 1. fi ce(Jante me-

tu à metum pa[Jo ponitur movus confenfas , verbis aut

fa&is expreffus, fuppofito tamen, quod confen-

füs alteriüs partis adhuc perfevéret in habitu

conjugii. Hinc revalidatur 2. per copulam à metum

Jponte poftulatam & babitam.

*

PdU??R

ATIO eft , quia hzc petitio debiti conju-

galis, ne fit peccaminofa graviter feu fornicaria ,

neceffario fupponit confenfum fpontaneum in

contraéctam conjugalem. 3. Revalidatur per diu-

turnam fpontaneam cohabitationem ceffante me-

(

tu. Diuturna autem tunc primó cenfetur, quan-

(s

do ceffante metu primo redditur conjugale debi-

?

tum. Ad hoc tamen , ut diuturna cohabitatio

vel redditio debiti revalidet matrimonium , re-

issssya.zg

quiritur, ut metum paflus fciat, propterea fuum

matrimonium effe invalidum. — Alioquin fola co-

habitatio diuturna , vel fola redditio debiti non

erit fignum fufficiens novi pofitivi confenfus va-

[l

R

xm

lidi.: He&c defumuntur ex C. 2 1. h. Tit. ubi CL £-

MENS III. dicit: 24d id, quod intimafti de quadam

(trng

Pareciana tua , quam fuus vitricus cuidam Teutoni-

"T

L

co matrimonialiter copulavit.

Refpondemus | taliter.

Quod quamis undecim anmos babens ab initio invi-

d

i

La fuilJet ei tradita &* venitens , tamen , quia. poftmo-

dum

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 121

EM

dum per anmum 69 dimidium fibi cobabitans confen-

Eu

fiffe videtur., ad ipfum cogenda efl redire.

INec de

Ti lg.

Q Mi

cetero recipiendi funt iefles , Jfü quos memiorata mu-

lier ad. probandum ,. quod mon con[enferit, in eundem,

R

mominaverit broducendos , cum wora tanti temporis bu-

;

t

jüsmodi probationem excludit.

i.

De Impedimento Ordinis.

f tjata

, Vetli

ERITUR 52. Quinam Ordines dirimant

od od

E

matrimonium ? .

f

tin ld

RzsrowNDpEo: Soli Ordines fäCri; nempe

TP

Subdiaconatus , Diaconatus ,. & Presbyteratus.

Ita habetur in Tridentino Seff. 24. Can. 9. ubi di-

At oj

citur : Si quis dixerit , Clericos n Sacris Ordini-

fornicurs

n« :

bus con[litutos po[Je matrimonium contrabere ,. conira-

&wumque validum e[fe ,

ag

non objhmge Lege Ecclefiaftica ,

lr

é9c. anatbema fit.

QuunrTUR 53. AÁn Ordo facer dirimat

Ts

matrimonium , etiam jam contra&tum , fi precife

yugde d

ratum fuerit?

Cobabita

REesProwNpEÉo Negativé.

Ita expreffe re-

yniüm, 1

Ya (uur

fpondet JoauNres XXII. in Extrav. de vo-

to, ubi fic habet: JDeclaramus, quod, licet folen-

un ii

j db t

nizatum per facri fufceptionem Ordinis , quantum ad

jmpediendum matrimonium contrabendum , ac ad. diri-

onet

Vi

mendum , fi poft contra&tum. fuerit , focundium Statu-

.T

£a Canonum fit efficax veputandum ; ad difJoloendum

[

li T

iamen prius contrattum , etiamfi per carmis copulam

non fuerit confummatum ,. cum mec Sfure Divino , nec

mäh[ü !

jer facros reperiamus Canones boc flatutum , invalidum

[

eft cenfe?dum.y

n

d'l

H s

1QUJE-

m

u

wl

122

TRACTATUS

QU.ERITUR 54.

An. Sacri Ordines diri-

l WiJ]

m

mant matrimonium etiam in Ecclefia Grzca?

RrEsProwpEo Affirmativé. Id patet ex per-

"od

petua praxi Ecclefie Grece, & ex SYNopo VI.

-

i

i

!

ubi Patres Canonem inter Apoftolicos , ut vo-

j5

M

cantur 25, etiam intelligunt de Ecclefia Orienta-

li.

T:P

u

Id tamen fpeciale habetur in Ecclefia Greca,

quod conftituti in Matrimonio ante fufceptio-

D)

nem Sacrorum Ordinum, quando ad Sacros Or-

dines admittuntur , etiam in Presbyteratu poffint

(

j

]ta

Wi

uti matrimonio , & cohabitare conjugibus.

enim habetur C.(6. de Clericis conjugatis , ubi

IxNocEeNTIUSs IIL fcribit: Zfttendentes , quod

Ecclefía Orientalis ootum continentie non admifit , quo-

niam Orientales in Minoribus (Ordinibus) contrabunt,

€9 in Superioribus utuntur matrimonio jam conirato ,

mandamus , quatenus (à Patre Greco ex legitimo

Ml

matrimonio in Sacerdotio genitum) ad Confirma-

tionem €$ Confécrationem (ad munus Parochi) ad-

aniitas.

NEc oBsTAT, quod in SvNopo VI. &

——

in Couciuio AxcvRANO Diaconis, & aliis

[

in Sacro Ordine conítitutis permittantur nuftie.

5l

Certum enim efít; in antiquis Scriptoribus per

nuptias ufitatiffimo more loquendi intelligi copu-

lam carnalem, Itaque fenfus eft, ad munus Dia-

ln

)

M

conatus perpetui facilius admitti poffe conjuga-

TM

tos, etiamfi/fe non obligent ad abftinendum à fuis

uxoribus.

f CORf

RTE

UXRITUR 55. AÀn etiam contrahat hoc

AU

Rm n

impcdimentum infans , aut puer , fi fufcipiant Sa-

AUs

cros Qrdines ?

I

W

RE--SP O N-

DE SACRAMENTO MATRIMONII. I23

Ol ü

RESPONDEO I.

Infans ante annos difcre-

LUg

tionis ordinatus non contrahit hoc impedimen-

bt

j

tum

ifxono

':

RATro eft, quia

hoc impedimentum tantüm

ï

It t

j

contrahitur ratione folennis voti continentie,

ltl

annexi Sacris Ordinibus.

Infans autem non eft

X

capax voti , utpote carens adhuc ufu rationis.

te fitejs

RrzsPONDEO

P

o

Contrahunt tamen hanc

d

obligationem pueri , fi fponte fufcipiant Sacros

r r

Ordines;, & fufficienter intelligant obligationem

igbis 1

voti continentis.

JURIL, Q

Ra'T10 eft, quia etiam pueri, fi polleant

Vrb d

fufficiente maturitate judicii, validé emittunt vo-

tj n

tum perpetus caftitatis.

uia tamen de pueris:

J

jriut

plerumque dubitari poteft, an polleant fufticien-

Y at

te maturitate judicii circa obligationem tam ar-

qt gl

duam, cenfeo ; in dubio de valore voti difpen-

u r

fare circa hoc votum & impedimentum poffe E- .

Duydi) i

pifcopum, prout in Decalogo circa fecundum Prz-

ceptum oftenfum eft.

0 Vl

UJRITUR 56. .Àn hoc impedimentum

i, & ali

incurrant etiam illi , qui fuerunt ordinati per.

jur mjlt

vim, aut metum graver injufté incuffum?

REsPONDEO r.

prbu *

Ordinati per vim abfolu-

glig

tam non incurrunt hoc impedimentum.

]

Ts

RA'TrOo eft, quia, quod fit per vim abfolu-

[e 00j

tam, fit fine confenfu interno.

Ubi autem defi-

endun

cit confenfus internus , non poteft reperiri vo-

tum ; adeoque nec impedimentum.

nrdd

RESPONDEO 2,

Neque incurrunt hoc im-

iipz

pedimentum ordinati per metum gravem injufté

ac dire&té incuffum.

RaArro

R.,Joh

124.

TRACTATUS

RarTro eft, quia eft de natura voti , ut fit

d

i

fpontaneum atque ultroneum , prout dictum eft

de votis; alioquin non acceptatur àDeo. Quod-

n

g

fi tamen dubitetur de valore hujus voti ob ratio-

g p

'

nes fententie oppofite, vel ob naturam metus,

PUL

an fit gravis vel levis , poterit in hoc voto di-

g

fpenfare Epifcopus ob rationem di&tam qq. 55.

uf

RESPONDEO 3.

Si quis fuerit. ordinatus

in d

ex metu gravi injufté quidem, fed tantüm indire-

li

&é incuífo , incurritur quidem hoc impedimen-

(

il

tum 5 circa hoc tamen difpenfare poterit Epifco-

l:

J

m

us.

[

RaArro eft , quia circa metum tantüm indi-

re&é incuffum , five intentio interna metum in-

cutientis fit externo figno.manifeftata, five non,

Q

meritó tamen dubitari poteft, an fuerit accepta-

AUA

tum à Deotale votum continentiz fic emiffum ,

Y

itaque locus erit Difpenfationi Epifcopali juxta

N

di&a in Decalogo de votis folennibus in ca-

D

"ügow;m

fu , quo dubius eft illorum valor.

4

ll

De Impedimento Ligammis.

UE

m

UXRITUR 57. Quid fit impedimentum li-

!

;gaminis ?

RESPONDEO:

Impedimentum ligaminiä eft

inculum conjugale , quo ligatus redditur inhabilis

ad contrahendum aliud matrimonium ftante

^

priore conjugio.

.QUERITUR 58.

An Polygamia, aut Po-

L

jl

lyviria fit Jure naturali prohibita?

ito)

RzsroNDEo r. Polyviria eft certé. pro-

Ttn

hibita Jure naturali.

RATIO

*

Wt

bF. SACRAMENTO MATRIMONII. 125

YOl m

(

Rarro eft, quia ex fuo genere nullum ha-

bet finem naturalem prudenter intendibilem ; &

A. (hi

Yb at

quia ex fuo genere eft indu&iva plurimorum ma-

lorum ; quod colligitur étiam ex eo, quia eft a-

TOf

0 di.

bominationi apud omnes nationes non omnino

barbaras.

d

UI

RrsPoNDEO 2. Etia

m Polygamia prohi.

bita eft Jure naturali non folüm conditionato,

Yüm ais

Inpelns

fed etiam abfoluto pro omni cafu, quo ejus de-

ordinatio intrinfeca non corrigitur ex concurfu

irit D

legum & bonorum altioris ordinis. Hzc dicun-

tur conformiter ad ea, qua docui in Traétatu de

dDnm i

Legibus de natura Legum naturalium. Quando

LOGEUD ]

enim quzdam a&tiones folüm fünt prohibite per

,irem,

Legem nature ob'gravia mala, qu& ex. ejusmodi

gb

aCtionibus in genere fpectatis in genus humanum

cemifr,

dimananti poteft contingere , ut Lex altioris

ii u

Ordinis ex intentione impediendi graviora mala

u d

& promovendi majora bona, aliter convenienter

inimpedibilia , & inpromovibilia , potius velit

permittere minora mala in concurfu majorum.

"

Hoc principium non obícuré infinuatur à D.

"'THnoMA

uodlib. 9. art. 15.'ubi ait: Sunt que-

yentum l-

dam a&tiones , que abfolute confideratee deformitatem l

inor dinationem quandam iinportant, qu& tamen aliquibus

igaminis d

circumjlantüis advenientibus bonee efficiuntur. — Sicut oc-

yr ii

]

cidere bominem *vel percutere im fe deformitatem quan-

jum f

dam importat ; [éd fi addatur , occidere malefattorem

propter ju[titiam , vel percutere delinquentem caufa. di-

j, h

féipline ,. mon erit peccatum , fed virtuofum. Pari er-

go modo Polygamia, feu pluralitas uxorum , de-

p

n

t

ordinationem quandam continet, quze tamen in

eram

u

Yj

cafu, quo totus mundug,confpirat contra v

Reli-

n xi['ïm

126'

TRACTATUS

Afl

o

Religionem , ficut in Veteri 'Teftamento conti-

i

git, accedente fpeciali declaratione Numinis ,

igi

quod lex & bonum altioris Ordinis, tolerantiam

m

polygamiz exigat vel permittat intra juftos neceffi-

tatis limites, poterit polygamia ex /Deciali permi[fio-

,j:fm)(eau::

ne divoina fieri licita.

j

INEC oBsTAT, quod etiam Summus Ponti-

p

Y

.

fex, GREGOn1Us III, C. 18. Caufa 325. q. 7. le-

gatur dediífe alicui facultatem ducendi uxorem

Wi

flll

fecundam vivente prima; & quod IN Noczw-

TrUS IIL C.3.h. Tit. ubi declarat, matrimo-

TIOON

nium fecundum vivente prima uxore initum effe

invalidum, addat : Quamvis aliter à quibusdam Pra-

2

dece[Joribus noftis fit aliquando judicatuim.

]

RzsPoNpEo enim, quod GnaEGORIUS

III. loquatur de viro , cujus mulier nunquam

potuit ftante matrimonio ob infirmitatem perpe-

tuam reddere debitum ; hinc declarat, hoc matri-

NU

monium ob impotentiam effe invalidum.

Iw-

NO6CEN TIUsS IÍI. in fimili infirmitatis matrimo-

nio rato fupervenientis cafu cenfuit , tale matri-

i ((

Uv

mon

monium non effe declarandum pro invalido , li-

cet ejus anteceffores aliter judicaverint , tacité

interveniente difpenfatione circa matrimonium

ratum.

a

QuERITUR 59. Qualis debeat haberi cer-

D

titudo de morte prioris conjugis ad hoc, ut lici-

té & validé poffit contrahi fecundum matrimo-

TU d

i

nium ?

l

^

RESPONDEO I.

Ad hoc requiritur mora-

lem ;

If;;

lis certitudo , hoc eft , talis, que excludat omne

EE

Excludi autem

h

prudens dubium in oppofitum.

l

folet prudens dubium , quando concurrunt tales

circum-

Wi,fr

:DE SACRAMENTO MATRIMONIL, I27

menio tl

circumftantie , que vix ti'nquam! ac non nifi ra-

* N -

riffimé folerít effe conjuncte cum oppofito. lta-

Vl

que ad moralem certitudinem non requiritur , ut

M

non po[Jit , aut prorfus ninquam foleat contingere op-

ii

pofitum, fed ut inter centum ejusmodi cafus con-

fimiles vix femel comperiatur aut fperetur fieri

Ts

oppofitum.

äæäï

RESPONDEO 2.

Talis moralis certitudo,

W us

bene expenfà veracitate teftium & qualitate cir-

Iyyony

cümftantiarum, poteft haberi ex fequentibus te-

; D

ftimoniis vel indiciis, aliquando feorfim fumptis,

itum d

aliquando veró pluribus illorum fimul fumptis.

um D

j. Ex atteftatione Magiftratus Civilis aut Mili-

taris, v. g. Capitanei turme, vel Colonelli.

2.

A60RIUS

Ex atteftatione Magiftratus Ecclefiaftici , v. g.

Ut

Parochi, qui defunétum fepelivit.

3. Ex atte-

m penr

ftatione Notarii publici, Przfe&ti Hofpitalis, in

Jocmd

quo defunctus obiit.

4. Ex teftimonio duorum

i, ]i

tefítium de vifu, vel unius teftis de vifu concur-

t Imfri

rentibus aliis indiciis gravibus. 5. Ex communi

file at

fama concurrentibus aliis non levis momenti

prafumptionibus. 6. Ex diuturna abfentia con-

li, 1

i, add

jugis nulla alia apparente verofimili tam diutur-

Timont

nz abfentie & filentii caüfa preter mortem.

T*

Ex circumftantia confli&tus , aut peftis , aut nau-

hiberi t

fragii, in qua plerique aut maxima pars perie-

x U

runt, concurrente indicio diuturne abfentia ac

p at

filentii, &c.

Si autem Parochus dubitet de indi-

ciorum fufficientia ad fundandam moralem certi-

irtur t

tudinem , remittat exiftimatum viduum vel vi-

duam ad Ordinarium , qui illi deferet juramen-

ioat t

dul

tum de credulitate, quo juret , fé credere , quod con-

:um;::siex

jux non amplius vivat , feu , quod jamx obierit.

M

al

QU X«

yiiti

128

TRACTATUS

sl

QUXERITUR 6o.

Quid agendum , quando

contracto fecundo matrimonio fupervenit du-

n

; i

bium de morte prioris conjugis ? aut quando fu-

l ^nd

n

pervenit certa notitia de vita prioris conjugis?

RESPONDEO r.

Quando füpervenit prz-

siid. |

cife dubiüm matrimonio fecundo bona fide con-

QLW :

tracto ; datur quidem obligatio , melius indagan-

um

AU I«

&

di in rei veritatem , fed quamdiu hzretur in du-

bio ftricté di&to , fic dubitans licité reddit & pe-

gx(

tit debitum conjugale.

R AT10 eft, quia eft in poffeffione conjugii.

0

RrsPoNDEO 2. Quando matrimonio fe-

cundo bona fide contracto fupervenit dubium

laté dictum, feu opinio eminenter ac certó pro-

I

babilior de vita prioris conjugis, fic dubitans po-

"Y

teft quidem reddere

"

|

, non tamen petere debitum

conjugale.

]i

RaTro eft, quia non folüm agitur de praju-

ln

[

)

)

Y

dicio tertii, nempe prioris conjugis, contra quem

& tl

excufaret titulus poffeffionis , fed etiam de conti-

Ym

nuatione irreverentig? erga Sacramentum, contra

1

AH

quod non valet titulus poffeffionis.

!]

REsPONDEO 3.

Quando matrimonio fü-

Q

pervenit notitia moraliter certa de vita prioris

M

Ü

conjugis, nec licet petere, nec reddere debitum,

f

fed debent feparari conjuges , primó quidem , fi

LU

A

maritus prior credatur non effe invitus expenfis

-'II:*T Ts

circumftantiis , etiam quoad cohabitationem, de-

1l

bent feparari faltem-quoad thorum , &, fi mari-

I) *IILLL,

tus prior credatur effe graviter invitus etiam quo-

ad cohabitationem ; debent feparari etiam quo-

ad cohabitationem ;; que& omnia rectius commit-

Adveniente

l

1

tuntur Ordinariou quàm Pal/'ocho.

verà

nf

DE SACRAMENTO MATRIMONIT. 129

]m, qum«

TU

cy

veró priore conjuge, difpofitis rebus temporali-

bus juxta zquum & bonum authoritate legitimi

UY

Judicis , fecundum matrimonium cum honore

"p

diffolvendum, & prior maritus, vel conjux, re-

üvF

« DI

fumendus eft.

j

nwn

QUJERITUR ÓT.

Quid agen',dum, fi matri-

J

A

monium contrattum fuerit mala fide, hoc eft,

r

ftante notitia , vel dubio de vita prioris conju-

nili

gis ?

RESPONDEO I.

Si de vita prioris conju-

n o

gis datur certa notitia, pars habens ejusmodi no-

trinoni

titiam nec poteft reddere , nec,petere debitum,

oD d

fed feparari ftatim quoad thorum , & rem defer-

C r

re ad Judicem Ecclefiafticum.

REzsPONDEO 2.

üblumspo

Si matrimonium contra-

Te dbitit

&um fuerit ftante dubio de vita prioris conjugis,

pars dubitans non poteft petere debitum.

du

RarTr10 eft, quia non eft poffeffor bonz fi-

nl QUi

dei , ac confequenter non licet ei ponere actio-

jum de d

nem in prajudicium prioris conjugis.

VUn, (

RESPONDEO 3.

In ifto cafu pars dubitans

tenetur parti , qu& non contraxit mala fide ma-

imonio f

trimonium ftante tali dubio reddere debitum.

RaT10 eft, quia faltem altera pars eft in

j r

e atb

poffeffione, bona fide ceepta.

Ita refpondit L v-

cius ÍIL C. o. de fecundis Nuptiis, ubi fic fcribit:

quitm

ts

Super matrimoniis , que quidam ex *obis , nondum babi-

ià obeuniis conjugis certitudine ; contraxerunt , refpon-

xionen

r &1 ümï;

demus ; ut mullus amodo ad. fecundas nuptias migrare

enun t

prefumat , donec ei con[let , quod ab bac vita migraverit

j n

conjux ejus.

Si verà aliquis «el aliqua id. battenus mon

jis ^

Jeroavit , &? de morte prioris conjugis adbuc. fibi exifti-

mat dubitandum , ei , que fibi nupfit , debitum mon dene-

j

a

D.zdmort Tr. de Sacr. Matrün. '

ge

"

Wi

]

jl

130

fRACTATUS

1/ xflu

i

get poflulanti; quod à fe tamen moverit nullatenus exi-

? Wlw

gendum. — Quod [i poft boc de prioris conjugis «i'a con-

Mi

fLiterit , velictis adulterinis complexibus ad. prioi em con-

jugem revertatur.

De Impedimento publicz Honeftatis,

UJXRITUR Ó2. Quid fit impedimentum fu-

blice HonefLatis?

!

RzsPONDEZo: Impedimentum publiczHo-

neftatis eft Lex Ecclefiaftica, qua perfons invi-

cem defponfate impediuntur contrahere matri-

monium cum confanguineis fui fponfi vel fpon-

Mi

iK

fa. Sic fi Titius contraxit fponfalia cum Ber-

"

tha, impeditur contrahere matrimonium cum fo-

A

rore, matze, & filiaBerthe: Viciffim autem Ber-

tha impeditur contrahere matrimonium cum fra-

tre, patre, aut filio Titii.

/«QuiRITUR 63. Adquotum gradum fe ex-

tehidit hoc impedimentum?

RzsPowDEO: Ex Sponfalibus de futuro fe

extendit tantüm ad primum gradum confanguini-

tatis; ex Sponfalibus veró de prefenti , feu ex

matrimonio rato fe extendit inclufivé ufque ad

V

Ip PATET ex textibus pro-

quartum gradum.

'ximé referendis.

QUJZRLTUR 64.

An hoc impedimentum

)

oriátur etiam ex Sponfalibus invalidis ?

(tiy

RzsproNDpEOo: Hoc impedimentum non o-

MT

ritur ex Sponfalibus invalidis de futuro ; oritur

Eu

:

tamen ex invalidis Sponfalibus de prefenti, nifi

LRESPO

1

fint invalida ex defe&tu confenfus. Pofterius de-

] AG

M

|

x:ï

D

!

claratum fuit à BoNiracio VIIIL c. u

Vi

l

"Tit.

DE SACRAMENTO MATRIMONII. ISI

Ws "Dit.in6. Prius veroó ftatutum in Concilio Tri-

Wï!glï t [^

dentino Seff. »4. C. 3. BoN1rAcius VIIL fic

iUriptn

fcribit : Éx Spon[alibus puris & certis , etiamf? con-

Jauguinitatis, affmitatis , frigiditatis , aut. alia quavis va-

H

tione fint nulla, dum

n fint mulla ex defe&tu con-

J

l

A

fanfus , oritur ejficax, ad dmpediendum g dirimendum fe-

quentàa fpon[alia vel matrimonia , impedimentum publice

'TRIDENTINUM Vvero l.c. fic fcri-

ümeutum;a

Honejlatis.

bit: Juflitie publice bone[latis impedimentuin ,. ubi

publiczly

Jfponfalia quacunque vatione valida non erunt ,^ S. Syno-

eoneim

"dus prorfus tollit.

Ubi autem valida fuerint , primum

iDere m

gradum non excedant.

VUv p

QuiRiTUR 6s. An hoc impedimentum

1 CU J

oriatur etiam ex Sponfalibus conditionatis ?

]

U um

RzsPONDEO Negativé. Ita declaravit B o-

queme

NiFACIUS VIIL c.un. h. Tit. in 6. ubiait: Z[-

imom

le, qui Spon[alia cum aliqua muliere fub conditione con-

traxit , fi pofhiodum ante conditionis eventum cum alia

ii

prioris confanguinea. per serba contraxerit de prefenti ,

cum fecunda vemanere . debebit.

Cum ex Spon(alibus

defütumi

condiiionalibus ante conditioriem extantem , ficuti confén-

onngu

füin (abfolutum) mon babentibus , &2 incertis , nulla

publice bone[iatis juftitia oriatur.

M

TU

NorANDuM vero, illa fponfalia non poffe

haberi pro conditionatis, in quibus, licet ab ini-

ytbus !t

tio conditionata fuerint , conditio jam fuit puri-

ficata.

x

Eoipfo enim tranfierunt in abfoluta.

j

QuuRITUR 66. AÀn hoc impedimentum

hb

etiam oriatur ex Sponfalibus mutuo confenfi

$

um x

diffolutis ?

:

REsPONDEO À

Hirmative; ]ta declaravit

du

tefte FAGNANO , qui tunc fcripfit Romz , S.

of

CoNcnREGATIO TRIDENTINI anno 1658.

I L

la

6. Julii,

T

u

I!

y

'1.32'

TRACTATUS

fyriti

I

6. Julii , quam deblarationäm die ro. ejusdem

rju

)l

menfis approbavit ALExANDER VII. FAc-

NANUS in 4. Decret. in C. ad audientiam, tic fcri

TU

bit: S. Congregatio cenfuit , fponfalia bec , licet mutuo

W

confenfa diffoluta , induxi[Je impedimentum publice bone-

Mïï

flatis ; quia Concilium boc folimm confiderat, quod à prin-

j

m

cipio valida fint ; &? quia , fi à principio valida , deinde

dirempta per mortem , id impedimentum inducunt, ita &5

ud

N

di[Joluta confenfu.

Santtitas Sua predittam Congrega-

|

!

tionis refolutionem probavit , eandemque ju|Jit deinceps in

dubium non revocari.

RaTro autem , que& Ecclefiam movere po-

tuit ad inducendum hoc impedimentum circa

M

[

fponfalia etiam diffoluta, videtur effe, quia, ficut

per copulam carnalem oritur quedam affinitas ,

ac exinde confequens reverentia erga confangui-

neos compartis , ita per conjuntbionem amimorum ,

!t

n

"o

quz fit per fponfalia, nafcitur quedam decentia

f

reverentie erga confanguineos fponfi vel fpon-

1N

f in primo faltem gradu.

T )

jl

RESPONDEO 2.

Non tamen oritur hoc

impedimentum ex fponfalibus impuberum adepta

(

UTl

)

ubertate diffolutis, prout oftenfum eft $. 1. de

Sponfalibus q. 48.

n

]

*

i

4 au;ï;l fj

De Impedimento AHinitatis.

E?Hïränfï&w-

XRITUR 67.

uid fit affinitas ?

Vs

,

d

REsPoNDEO: Aflinitas eft propinquitas

At

AU

L

lts

perfonarum , ex copula carnali oria inter voirum cum cone

Janguineis femine fibi copulate , oel inter feminam cum

A gt

l

L

[EJH"V

cm/anguz'neis viri ii copulati.

Quz-

DR SACRAMENTO MATRIMONII. 133

10 E'Mr-

QUuERITUR 68. Ad quotum gradum fe

ll o

extendit impedimentum affinitatis ?

e

RrzsPoNDEO: Éx Copula licita , feu conju-

mpedimentum /e extendit ufque ad quar-

gali, hoc i

hr

tum gradum inclufioé ; 'Sed ex copula illicita, hoc eft,

non conjugali , fed fornicaria vel adulterina &c.

VA RU

fe tantum extendit ufque ad fecundum gradum

10

inclufivé. Ita definitum eftin CoN cir10 'Tnr-

711

m

[

DENTINO Seff. 24. C. 4. his verbis : -S. Synodus

impedimentum , quod propter affiitatem ex fornicatione

Ih [

contrattam inducitur , ad eos tantàm , qui in primo C2

Jacundo gradu conjunguntur , veflringit : in ulterioribus

u

vero gradibm./tamz't,bujusmodi affinitatem matrimonium

DAU Cj

poftea contractum mon dirimere. Et INNOCENTIUS

» i f

II in Concilio Generali. Lateranenfi C. non de-

m dfnita

bet h. Tit. Probibitio copule conjugalis quartum affini-

Lonfay

Yi n

tatis gradum de cetero non excedat. . Ex hoc fequi-

tur , quod confanguinei feeming copulate , v.g.

ln d

Beribe , fiant affines viro prafate feeming copu-

Yi il

lato, v. g. Titio;

ac viciffim , quod confanguinei

Titii, fiant affines cum femi-

viri copulati , v. g.

Orítür h

na illi copulata, v. g. Bertba.

An e

tiam affmitas pariat

Tüm d

QvERITUR 69.

di i

ajfinitatem , ita u

t confanguinei copulatz fiant af-

fines cum confanguineis copulat

i? ac viciffim?

Nam foror, ma-

RrzsprowDro Negativé.

ter, aut filia copulati , v. g. Titii , poteft licité

I

contrahere matrimonium cum fratre, patre, aut

filio copulate, v. g. P

ertba.

ju'

Sacri Canones tantüm fta-

RATIO eft, quia

( pwpi::(j

n

tuunt hoc impedimentum ex una parte inter vi-

Vjl

rum cum confanguineis feemine fibi copulate ;

] j'a,;y,:i;,,,

cminam cum confan-

ex alt*erfl veroó 13arte inter fi

3

guineis

(

ti

134

TRACTATUS

["n [)

guineis viri fibi copulati : Nullibi enim reperi-

)u

i

tur

quod ftatuatur impedimentum inter ipfos

confanguineos duarum perfonarum copulata-

rum.

QUJAERITUR 70.

An affinitas pariat affini-

[

tatem faltem in hoc fenfu , quod confanguinei

copulate , fi hec moriatur, & illi copulatus du-

u)

LX

qu

f

cat novam uxorem, fiant affines huic noviter co-

DA

I!

w

pulate ? àut viciffim ?

REsPoNDEO Negativé.

Quia Sacri Cano-

l

T

nes tantüm ftatuunt 1mped1mentum afhnitatis ex

q

una parte inter virum cum confanguineis fibi co-

pulatz ; ex alteraveró parte inter foeminam cum

(vi

conf*moumeæ viri copulati.

Et quamvis anti-

J

H

quitüs hoc genus aflfinitatis fuerit receptum , ut

(ib

confanguinei foemine copulate fierent non fo-

lum afünes viro illi foeminz copulato , fed etiam

fecunda uxori hujus viri, iftud tamen genus af-

E

finitatis in Generali Concilio Lateranenfi per I -

NOCENTIUM III. C. non debet , 8. h. Tit. fubla-

tum eíft

vt

UJERITUR 7I

A

Quomodo fint compu-

tandi gradus aflinitatis ?

REsPoNDEo: Gradus affinitatis cognofcun-

tur hac unica regula

lilo gradu quis fit affinis uxo-

t

üy

Yi , quoto- gradu. efl ronfangumeus ejus marito. Et vi-

i

ciffim : lilo gradu quzs fit ajfinis marito , quoto gradu

eft con[anguineus uxori.

Si autem copula fit illici-

ta: lllo gradu quis fit affinis famine fornicanti dl a-

dultomntz, quoto gradu eft corwmgumeus illius complici.

[

Ac viciffim : . //Jo gradu quis fit affinis viro fornicanti

vel adulteranti, quoto gradu e[t confanguineus illius com-

VGIHu[

flici.

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 135

D

pühici.

Hec omnia melius intelliguntur.ex adjec?ca

D

duplici arbore feu 7Z

bula affinitatum.

1 p

I

lii

Q

Affines ad uxorem mariti.

(

.....

-

x GnADU L.. Pater, fratres, & filii mariti , fi

( D

I

ex alio conjugio , vel ex illicita copula filium

habuit.

IN cnADU IL

Avus-mariti , fratres pa-

Loatr (

atl

nf

L

tris mariti, fratres matris mariti, nepotes mariti

velforore, nepotes mariti ex ejus

Qnei [

ex ejus fratre

Prüam

filio vel filia ,

fi is ex alio conjugio , vel ex illi-

cita copula filium aut

filiam habuit.

AO d

Proavus mariti, fratres a-

otun,

IN GRADU IIl.

.

vi mariti , fratres avi? mari

ti, pronepotes mariti

At n

) d

ex ejus fr

atre vel forore , pronepotes mariti ex

ejus filio vel

filia, fiis ex alio conjugio , filium

i g

n p

aut filiam habuit.

IN cnRADU IV. Abavus

mariti , fratres

1. Ti d

pro

avi máriti , fratres proavie mariti , abnepotes

mariti ex ejus

fratre vel forore , abnepotes mari-

[ COD

filia, fi is ex alio conjugio fi-

ti ex ejus filio vel

lium aut filiam habuit.

Cum his omnibus €9

fülis non poteft, poft mor-

i

fs

tem mariti uxor valide contrahere matrimonium

mnin. D:

ob impedimentum affinitatis.

T

II.

"m i

muida

- ffines ad maritum uxoris.

l

l

' Mater, forores , & filiz^uxoris,

Jl

fi ea

177

IN GRADU I.

4

j

156

TRACTATUS

M

WM

fi ea ex alio co

!

n J

njugio , vel ex illicita copula fi-

!

liam habuit. .

k

IN cRApDv II.

Vl

g

Avia , forores matris uxo-

ris, forores patris uxoris , neptes uxoris ex ejus

l Qumæc

* (

NDI

fratre vel forore, neptes uxoris ex ejus filio vel

filia, fi ea ex aliquo conjugio, vel ex illicita co-

n

N

pula filium aut filiam habuit.

m

IN cnApu III. Proavia uxoris , forores

W

avie uxoris, forores avi uxoris, proneptes uxo-

ris ex ejus fratre vel forore, proneptes uxoris ex

ejus filio ve

Y

l filia, fi ea ex alio conjugio filium

Jl

aut filiam habuit.

n

IN cRADU IV. Abavia,forores proavie,

forores proavi, abneptes ex fratre vel forore u-

Xoris, abneptes ex filio vel filia uxoris, fi ea ex

(

alio conjugio filium vel filiam habuit.

w

h'

Cum his omnilus , Jolis non poteft maritus

.

i

poft mortem fuze uxoris contrahere validé ma-

E

N

m

N

n

M

Y

i

Ad

trimonium ob impedimentum aflinitatis.

(aum

computandos autem gradus affinitatis contra&te

lod

à viro vel feemina ex copula illicita fervit eadem

IU 9g

arbor, dummodo in illius titulo pro uxore fubfti-

tuatur nomen genericum femine , & pro marito

EFF?XDFC

A,-M

nomen genericum «viri.

"

m

Ex hac aütem arbore affinitatis ac Regula fe-

quitur particulatim, quod matrimonium inter fe

AU

contrahere poffint

ii

I. Duo fratres eum duabus fororibus alte-

lt

rius familie feu cognationis.

'1»

Coyr

MT

2.' Pater & filius cum matre & filia alterius

À

cognationis.

3.hilius Titii ex prima uxore cum filia ejusdem

re Titii.

?l'ärram, A

Titii nata ex alio mzfrito ; & fecunda uxo

df

n'—X

4. Duo

""f:

"

DE SACRAMENTO MATRIMON—II. 137

nj

4. Duo liberi conjugum ex alio utriufque

conjugis conjugio fufcepti, feu duo conprivigni.

lr

s. Frater vitrici cum vitrici privigna.

Wrere

6. Quivis cum vitrici füi matre.

Hidin

7. Quivis cum relicta fui fratris vidua.

Q

8. Quivis cum duabus fucceffivé fominis ,

quarum mariti erant duo fratres.

O

9. Viduus cum relicta vidua mariti, qui erat

ODpte.

frater uxoris prafati vidui, hoc eft, conjuges fu-

l68 txtr

perítites fratris & fororis defun&orum.

Jugio d

In his omnibus , licet videatur intervenire

quadam naturalis indecentia , par vel etiam ma-

TO5 Drogy

jor, quàm reperitur in nonnullis aliis impedi-

VaL orore

mentis dirimentibus , ea tamen non erat tanta,

*

ut neceffario deberet attendi

a.

r

li, ag

Legislatore.

Quod autem potius hec quàm illa indecentia at-

Ee& ml

tenta-fuerit à Legislatore , pertinet ad caufas

o wlilém

contingentium imperfcrutabiles.

W. l

QuzRiTUR 72. An affinitas in primo gra-

( contn

du linez rectz orta ex copula conjugali Jure na-

frtit a

turali impediat matrimonium ?

tur libl

REÉEsPONDEO Affirmativé.

Ita Covarruoias,

L Dro n

Syloefler , Bellarminus , Le[fs , Layman , C9'c.

RaTrO eft, quia hoc genus matrimonii non

jeu

viget inter Gentes non omnino barbaras. Ergo

um intao

id homines ex inftin&u naturali, qui in plerisque

hominibus pravalet, abhorrent.

CowxrFIRMATUR.hoc ex Apoftolo , qui r,

orius 2

Cor. s. fcribit: Juditur inter «os fornicatio, & talis

jfornicatio , qualis nec inter gentes 5 ita ut uxorem pairis

flia d

ii aliquis babeat , hoc eft, fuam propriam matrem

u

^"

novercam.

Hoc loco fermonem effe de uxore

fiite

j

TU

patris defun&i , non veró de uüxore patris viven-

I5

ti$ ,

T(,Däl

jl

TRACTATUS

J

u

tis, ex eo manifeftum eft , quia ille homö, qui

[

duxerat uxorem patris fui, dpud Corinthios Chri-

ftianos alioquin ferventesierat in magna cftima-

j

INon eft autem

(08 Q

tione, prout ex contextu patet.

verofimile , apud Corinthios , quorum plurimi

f [ gcimy

erant ex Judais, in tanta eftimatione effe potuif-

! : ,Iïf

r

"

fe, qui habet uxorem patris fui viventis.

Nec ossTAT , quod Romani Pontifices a-

j

liquando difpenfent in primo gradu affinitatis li-

nez transverfe, prout CLgzwENs VII. difpen-

ä

fávit cum HezNn1co VIII, qui duxerat Catha-

rinam Aragoniam; relictam fui fratris Zfrturi con-

jugem.

REsPONDEO enim , quod in primo gradu

linez transverfz nec fit, nec apprehendatur tan-

ta indecentia , prout reperitur in primo gradu li-

i

mezere&e. Hinc C. 25. Deuteronomii etiam ob

legem, ac ob bonum altioris Ordinis precipieba-

tur, utfrater duceret relictam fui fratris absque

W

M

liberis defun&ài conjugem.

Sed dé primo gradu

lineze re&e in affinitate non habentur approbata

exempla.

Lvco l. 1. Mor. dub. 4o. n. 29. fcri-

if

bit: Jn Penitentiaria &2 Dataria nunquam difpenfa-

zum eft in boc impedimento affinitatis in primo gradu l-

viec vette contratto ex matrimonio , fed folum , quando o-

vitur ex copula illicita, quod eft impedimentum valde di-

«er[um , & de quo non eft dubium , quod mon irritet ina-

])

irimonium de Sfure Natura.

1

UT

De Impedimento Clandeftinitatis.

Q

lr

UJERITUR 793.

In quo confiftat imp

L

?di-

mentum clandeftinitatis ?

REsPON-

mp;

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 199

t h;

RzsrowDEO: iImpedimentum clandeitini-

Ti

r:

tatis confi

ftit in defe&tu affifientie Parocbi & aliorum

D al

duorum tef?

ium ad conira&tum atrimonialem de pre-

Nf

feti... Coscit.1UM TRiDENTINUM Sefl. 24.

Q PIUIL

C. r. hoc impedimentum iítis verbis introduxit :

Ti

Velt

Qui aliter , quàm prefente Parocbo , *oel alio Sacerdote

iib ODH;

de ipfius Parochi feu Ordinarii licentia ; G duobus *el

tribus teftibus matrimonium contrabere attentabut ,. eos

TET

VILdg

S. Synodus ad fic contrabendum omnino inbabiles eddit,

&? bujusmodi contra&tus irritos & nullos e[Je decernit 5

tren (

It rürit

grout eos prafonti Decreto irritos facit &2 annullat.

UJERITUR 74.

'An cenfeatur matrimo-

nium clandeftiné contractum , quod fuit contra-

prito g

&um fine praviis denuntiationibus ? vcl clam in

Jdatur a

^

privatis éedibus? ;

no gau

RrsPONDEO: Si matrimonium contractum

ii efmpï:

fuerit in prefentia Parochi & duorum teftium,

s g

non eft clandeftinum , etiamfi contractum fuerit

f

fine previis denuntiationibus , & clancularié in

p g

, privatis edibus, ita ut in tota communitate nul-

ii

lus hominum de illo occulto matrimonio quid-

1204

quam fciat, excepto Parocho & duobus teiïibus;

1 (W':

qui erant prefentes contra&ui.

i g

QuaznRiTUR75. Quenam requiruntur con-

um,qumi.:":

ditiones ex parte Parochi , ut yalidä afliftat ma-

i tl

trimonio ?

ii

RzsPONDEO: Ex parte Parochi, ad hoc ut

validé affiftat matrimonio , requiruntur fequen-

tes conditiones: r. Ut fit proprius Parocbus fal-

tem unius contrahentium , videlicet vel fponfi vel

niti

fponfz.

2. Ut fit unius contrahentium Paro-

chus ratione domicilii vel faltem quafidomicilii ; non

(fat £

Econtra ad va-

autem præcifel ratione originis.

loreni

J

^TRACTATUS

/140

D

larem matrimonii ex parte Parochi non requiri-

ir

tur r. ut affiftat matrimonio intra fines fuz pa-

rochis.

Validé enim aífiftit etiam extra fines

J

fue parochiz.

RaTro eft, quia affiftentia hzc eft atus jü-

ml

:1[;

risdicionis non contentiofz,fed voluntarie, que

ubique terrarum irrequifito Judice loci exerceri

Mi

poteft. .». Nec requiritur , ut voluntarié ac

Y

Íponte affiftat; fed ad valorem matrimonii fuffi-

n

cit, etiamfi violenter compellatur afliftere, vel

doio induéctus affiftat.

3. Nec requiritur, ut fit

ya

Sacerdos.

Sufficit enim, quod fit Parochus. 4.

m

i

Nec requiritur, utfit verus Parochus; fed fuf-

ficit, dummodo concurrente titulo faltem colo-

A

rato habeatur communi errore pro vero Paro-

cho.

5. Nec obftat, fi fit excommunicatus, fu-

p

u

Ífpenfüs, velirregularis: quia non obftante ex-

communicatione , fufpenfione, vel irregularitate

ex deli&to , manet tamen verus Parochus , nec

W

mm

AU

1f

ante actualem depofitionem amittit beneficium

Parochiale. 6. Nec obftat , fi ipfi fpecialiter ab

Epifcopo fit interdi&um, ne affiftat matrimonio.

L.

Hz&c enim omnia faciunt quidem , quod affiften-

tia matrimonii fiat illicita , non tamen quod fit

invalida in tatione teftis.

QuzRITUR 76. Quenam conditiones re-

lr

quirantur ex parte teftium , ut validé celebretur

T

matrimonium?

ii

)

REsPONDEO: Requiritur ex parte teftium

I. ut fint ad minimum duo vel tres; 2. ut fint te-

"i j

L

"m

"

ftes idonei , hoc eft , fuflicienti difcretione ratio-

Vl

nis prediti ad recté teftificandum de eo, quod a-

b

gitur. 3. Ut fint moraliter prafentes , hoc el

t,cum

adver-

j [M

DE SACRAMENTO MATRIMONII.. IA4I

M

advertentia ad contrahentitim di&a ac fatta.

"

Nam prout habetur.l. 209. ff. de V.S. Coram Ti-

d üi

tio- aliquid facere ju[Jus mon videtur eo prefénte feci[Je ,

nifi is intelligat.

4. Ad valorem tamen matrimo-

EL j

nii non requiritur , ut teftes fint fpecialiter ro-

Ut

gati.

? lg

RaATIOe

&,x quia, prout L 209. ff. de V. S.

Voluti:

"n

"

in textu proxime addu&to additur: Scire ( Titius,

atrimig

quid agatur) , non etiam velle is debet ; nam & iuvi-

aftfen

io €o recte fit, quod vifum efl. Ergo , ubi requiritur

müritynt

przcife prefentia teftium , non exigitur, utfint

Patochs

fpecialiter vogati , nifi id leges expreffe requirant ,

Qus; &i

rout fit in Teftamentis.

0 fülen:

REsPoNDEO 2.. Peccant tamen graviter

10 vergdt

Parochi, nifi adhibeant teftes fpecialiter rogatos.

mRUnicd

RaTro eft, quia intentio Tridentini , ubi

n obl

exigit duos vel tres teftes, non fertur ad confu-

liregur

fam multitudinem hominum in Ecclefia przfen-

VAUTE

tium , quorum plerique funt duntaxat teftes de

t Dene

vifu,non veró de auditu ; & quorum ii, qui funt

forte teftes etiam de auditu, non poffunt deter-

fpecilin

finum

minari atque infcribi à Parocho 5 neque citari ad

teftificandum. ^ Unde enim Parochus fciet , an

I afie

a

hic vel ille determinaté ex fuis Parochianis fit in

navi aut Choro Ecclefie przfens , aut quis.cum

niton

fponfo & fponfa in navi Ecclefi attenderit ad

ia

figna & verba contrahentium ? De quo certus

effe moraliter poterit , quod eo tempore , quo

contrahentes fignis & verbis fuum exprefferunt

ul

animum, hzc vel illa perfona determinata in Ec-

NDI

v

;

clefia przfens ad fingula attenderit? autnon gar-

[

4l

rierit? vel non fuerit diftra&us ad alia objecta ?

a

,

!,ho d

Dein, fi primum oriatur lis poft aliquot annos ,

rb

l

an

«ll W

u

142

TRACTATUS

D

Wmeüa

an matrimonium contra&tumi fuerit metu, & per

j

figna aut verba &quivoca, an examinandum pri-

j

jl

,5

mum erit, quinam indifferentes teftes fub bene-

J

dictione nuptiali fuerint prefentes prefentia mo-

j

rali , ità ut attenderint ad verba & figna contra-

hentium ? Quis non videt, répugnare fapientiz,

as

j

ac confequenter etiam intentioni Patrum Oecu-

ii

menici Concilii, ut relinquant teftimonium in

; Qïd*/

Jj

Concilio prefcriptum incerte ac confufz homi-

TU

num multitudini? Repugnare autem intentioni

t

Concilii in re tam feria fine jufta caufa , & cum

periculo fruftrandi finem Concilii in cafü mora-

liter poffibili, atque in magnis Civitatibus ac Di-

cafteriis fübin recurrente, videtur effe magna &

Obftinata temeritas.

UJRITUR 77. Quiham veniant nomine

Parochi? prefertim vagorum?

REsPONDEO r. Nomine Parochi veniunt

1. Epifcopus, Vicarius Generalis, & Capitulum

Cathedrale Sede vacante in propria Diocefi.

2. Abbates Jurisdictionem quafi - Epifcopalem

li

habentes in fuo Territorio , & Legati Apoftolici

4

in fua Provincia.

3. Vicarii curam animarum

UC

loco Rectoris principalis vel Parochi curam ani-

"

il

marum exercentes, five fint temporales five per-

"l

petui. Item Cooperatores per modum Vicarii

j

generaliter curam animarum in aliqua Parochia

exercentes ; quia perinde eft, five habeant dele-

|

;:

gationem à fuo Paroclio expreffam , five implici-

V

d

tam .

Bw

[:

REesPONDEO 2. Ad validé affiftendum ma-

V

L

trimonio refpe&u vagorum eít quilibet Paro-

chus, in cujus Parochia a&tu morantur.

Mp

x

RArTIO

. pE SAbRAMEkTo MATRIMONIIL 143

m Ema&üi'

RATIO eft, quia prout dictum eft in Tra&t.

mnanä[m'þ

de Legibus , vagi fabjiciunwur legibus locorum, in

A

quibus morantur. . Hinc fequitur; quod non

T

poflint matrimonio conjungi à Parocho unius lo-

lt

ci in aliena Parochia alterius Parochi.

Ad licité affiftendum ma-

i

RESPONDEO 3.

PB Áf Fa

trimoniis vagorum Parochi indigent etiam licen-

limuig:

tia Ordinarii.

Ita fuit expreffe mandatum in

Til lt

CowciLio0 TnipEN TINO Seff. 24. C. 7. his

D il

verbis: AMulti funt , qui vagantur €3' incertas babent

TM

Sedes , & , ut improbi funt ingenii , prima uxore velitta,

1 t n

aliam & plerumque plures , illa oivente , diverfis in lo-

du

cis ducunt.

Cui morbo cupiens S. Synodus occurrere ,

gl

omnes , ad quos fpe&tat , paterne monet , ne boc genus bo-

münum «agantium ad matrimonium facile recipiant.

k R?

Magiftratus etiam faculares bortatur, ut eos feveré coer-

ceant.

Parocbis autem precipit , ne illorum matrimo-

ov

nüs interfint , mifi prius. diligentem inquifitionem fece-

& Qp

vint, &y re ad Ordinarium delaía ab eo licentiam id fa-

Yi Diast

ciendi obtinuerint.

Pnltopit

REsPoNDEO.4. 'Tunc folüm Contrahen-

tes pro vagis habendi funt , quando ambo funt

idpoltol

mirtur

vagi. Si enim tantüm una pars fit vaga, & alte-

Quam v?

ra pars habeat quafi-domicilium, neceffarium eft,

p Ove

ut ob individuam vite focietatem una pars fe-

um Vi

quatur alteram. Siergo pars vaga fequatur non

à ha

vagam, à Parocho hujus pofterioris conjungen-

apeatt

di funt.

Si autem pars non vaga vagam proxi-

( impo

mó infecutura eft, in eftimatione morali jam pro

vagis amibe partes habende fünt, cum illud pro

feurg

accefforio jam a&u confiderandum , quod fe ob-

ligat ad fequendum fuüum principale, quampri-

jbe i

ID

mum id principali placuerit.

fym

QU -

m

144

TRACTATüS

;1'

wmmü

QUJERITUR 78.

Quis fit proprins Paro-

U

chus militum ?

RESPONDEO I.

n ïm

h

Quando milites habent

Curionem Caftrenfem proprium , in genere vel

"

d.

in fpecie deputatum ad exercendam curam & ad-

miniftranda Sacramenta pro militibus ejusmodi ,

A

DW

]

proprius eorundem Parochus erit ille Curio Ca-

ftrenfis; & confequenter coram eo folo, fi pre-

TO

W

fens fuerit, tenentur contrahere matrimonium.

REsPONDEO 2.

Si Curio Caftrenfis ab-

fuerit longo tempore , nec commodé exfpeGari

poflit ejus adventus , poffunt milites contrahere

n

coram Parocho loci, ubi morantur vel in Prafi-

Wi

diis , vel in Hybernis, vel in Stationibus, velin

;

Caftris per magnam anni partem.

1

Racro eít, quia in tali cafu Ecclefia eos

"

commendat loci Parocho , prout declaratum eft

à S. Congregatione Cardinalium Tridentini anno

MW

1707. 29. Jan. , quam declarationem affert P.

LU

(

REIFFENSTUEL.

REesPONDEO 3.

$i vero milites non ha-

beant przfentem Curionem Caftrenfem , aut o-

mnino nullum habeant; fintque conftituti in a-

&uali tranfitu ab uno loco in alium,non poffunt

1

conjungi à loci Parocho, in quo transeunt.

RaATr10 eft, quia milites fic transeuntes non

poffunt zquiparari vagis, qui nullibi habent

quafidomicilium.

'Tendunt enim in quafidomi-

cilium , quod in Caftris, vel Hybernis, vel Pra-

LT

Poffent tamen

II

fidis proximé habituri funt.

!

conjungi à loci Parocho, fi miles tranfiens duce-

ret Parochianam loci a&tualem , quz actu habet

Ti

D

N

quafidomicilium ; quia, licet proximé füuum ma-

A)g

l"

z

ritum

Mi

if

$T

[

DF SACR AMENTO MATRIMONIL. 145

u hn

ritum fecutura fit, nondum tamen futurum fui

mariti quafidomicilium attigit.

Et hinc eft di-

mmïf& liy

fparitas inter hanc, & aliam, que& proximé fecu-

terns

tura eft actualem vagum. — Ceterüm his dubiis

ETE

nunc optimé provifum eft per confüetudinem

UR

Catholicorum Principum, ex Conceffione Sumimi

ile Qu

Pontificis Supremum quendam, Curionem Ca-

of

ftrenfem jurisdi&ione quafi Epifcopali in reli-

dlrimris

quos Curiones preditum providentium.

Cl

Qu XZERITUR 79.

An etiam Diaconus, vel

d aj

alius Sacerdos poffit loco Parochi affiftere matri-

(e5 COf

monio ex illius licentia ? Etiam prefumpta tan-

trdndn

tum ?

T l

RESPONDEO I.

Diaconus, nifi ipfemet

Tedefn e

fit Parochus, non poteft affiftere matrimonio ex

licentia vel commiflione Parochi, quamvis ex-

RRE

preffa fuerit.

ienti d

RAT 10 eft, quia in allegato fuperius Decre-

m df

to Concilii Tridentini dicitur : Qui aliter , quàm

prefente Parocbo el alio Sacerdote de Parocbi vel Or-

lls 11

dinarii licentia contrabere attentabunt , eos S. Synodus

om, auti

ad fic contrabendutà omnino inbabiles reddit.

nftiurina

RESPONDEO 9.

Alius Sacerdos loco Pa-

1o0n o

rochi ex ejus vel Ordinarii licentia affiftit quidem

29

validé matrimonio , fed ad hoc non fufficit licen-

us E

tia prefumpta, fed requiritur licentia attualis, vel

ijb

expreffa vel tacita, vel generalis vel patticularis

ac implicita.

Prefumpta dicitut, quam qüis da-

ii

yis, t

turus foret, fi conveniretur.

vffent b

R A TI0 eft, quia licentia vel ratibabitio pri-

nf

müm futura nondum poteft dici exiftere , ficut

u

craftina dies , vel proxima hora nondum dicitur

( 1

exiftere.

j

u

j

K

Idem

D.zimnort T. de Sacr. Matrün,

P Lum

146

TRACTATUS

m HU) Pa

Idem CoxNriRMATUR ex eo, quia etiam

in Sacramento penitentie non fufficit licentia

ii

)!

prafumpta Parochi ad hoc,ut alius Sacerdos non

J

privilegiatus excipiat Confefliones in ejus Paro-

Ws

chia

Accedit

quod non liceat uti fententia

mMW

g d

probabili, ubi agitur de valore Sacramentorum.

NEC OBSTAT, quod aliqui Authores, v. g.

Nïïm

! Bonacina , & Fagnanus, etiam negent , fufficere li-

A

centiam qu och1 tacitam.

Intelligendi enim tan-

W

tüm funt pro cafu , quo illa licentia tacita eft du.

Lia.

n

$i enim certum eft , eam figno aliquo aut

)

facto , minimé indifferenti ad conceflionem vel

Y

Y

denegationem licentie , actuali voluntate conce-

D

dentis indultam effe , non adminiftratur hoc Sa-

cramentum ex opinione probabili , fed ex judi-

N

cio moraliter certo de exiftentia omnium requi-

fitorum ad validum Sacramentum

ALIUD DICENDUM foret

fi prefumptio

Al

w

moraliter certa non verfatur circa futuritionem li-

centie primum conceédenda , fed circa autualem exi-

Jlentiam licentie jam a&u conceffe , prout fit in

cafu , quo Capellanus vel alius Sacerdos mittit

ad Parochum abfentem vel ad Ordinarium pro

concedenda licentià conjungendi contrahentes.

Si enim computato tempore & confiderata difpo-

fitione Parochi vel Ordinarii moraliter certüs fit,

licentiam jam ac&u fuiffe conceffam , & reditus

!

nuntii nequeat exfpeGtari , licité & validé affiftit

matrimonio ex licentia prefumptivé jam a&u

u

conceffa;

-^

QUJERITUR $0.

An. pro teftibus ad-cele-

brandum matrimonium adhiberi poffint etiam fo--

minz, fervi, pauperes, infámes, criminofi , ex-

coim-

l

DE SACRAMENTO MATRIMONII

147

; Q

[

Aiit

communicati, parentes , confanguinel, affines,

li

Netd

Aerd

perjuri ?

REsPoNDEO: Hi omnes poffunt adhiberi

M

DA

in teítes ad celebrandum validé matrimonium :

TU bnfe

ad evitandum tamen omne periculum confufio-

AC

AUE

nis nec eft confultum , nec intentioni Concilii

Alv

'Tridentini conforme, ut à Parochis in teftes ad-

1

mittantur parentes vel confanguinei,qui contra-

Dd n

&um matrimonialem oalde urgent , ac propterea

d Gdf

fpecialiter funt fufpe&i de partialitate in ferendo,

10 dl

fi forte füo tempore exigeretur, tefítimonio.

noafion

Nam, quamvis Tridentinum non requirat fpecia-

Juntafo

lem qualitatem vel eminentiam teftis , nec tamen

dratr r

approbare intendit vel admittit fpecxale*n partia-

O

litatem teftium faltem pro licito feleCtu teftium.

TL TO

UJERITUR SI.

An matrimonium clande-

ftinum fit invalidum etiam in locis, ubi Triden-

ial

tinum non fuit promulgatum ?

M

REsPoxXDpzo: Matrimonium clandeíftinum

tantüm eft invalidum in locis, in quibus Triden-

,j

tinum fuit promulgatum

qQef05 Tl

RaTrO eft, quia CoxcizivU M TRiDENTI-

dinarim p

UM Seff. 24. C. 1. dicit ;

10d hoc fuum De-

contratgnt

cretum de annullatione matrimonii tantüm vira

a d

fuam habeat à die promul gationis faciende in

jter r

quavis Parochia

JNe bec iam falubria f r[(?L(ï/')Z(l, in-

am,öl'f

quit, quemquaim lateanit ,

S. Synodus om mibus Ordina-

k Växlce i

riis pracipit, ut, cum primim potuerint, curent,boc De-

cretum poþulo publicari ac. explicari in f wgulis fuavum

p Ejam

Diecefeun. Parocbialibus Ecclefüs.

De:e, nit infuper ,

ut bujusmodi Decretum in unaquaque Parocbia fuum vo-

leüs

)o[fm'r L

bur poft triginta dies babere incipiat à die prime pubüi-

cationis in eadem Parochia fatte mumerandos.

Hinc

n

(

K2

confe-

TRACTATUS

a

148

ii [

confequitur

cum Concilium Tridentinum pri-

(

mum conclufum ac confirmatum fuerit die 96.

(

januarii 1564, matrimonià clandeftina in illis.lo-

cis valida effe, qua& jam ante illum annum à Fide

il

Catholica defecerant, & promulgationem Conci-

lii excluferant.

Taha loca funt Znglia , Suecia,

6

JDania , Saxonia , Brandeburgia, Haffa , Hannovera-

nia, Pomerania.

Econtra promulgatum fuit Con-

J

cilium non folüm in Zalja , Hifpania , ILufitania ,

Polonia , Auftria ,

Davaria , ' & aliis 10015 Catholi-

cis, fed tefte CA1 BASSUTIO etiam fnGallia 1602,

& nunc per Em. Cardinalem CorowiTscH et-

iam in Hungaria.

De Belgio , cum hoc à Fide

(

Catholica primüm defecerit anno 1570, dubita-

batur diu , an ibi Concilium Tridentinum un-

quam fuerit publicatum : fed SS. D. N. BN -

prcTruS XIV. huic controverfie per declara-

tionem : JAMatrimonia , edita 4. Novembris 1741.

N

N Y

finem impofuit, declarando , quod matrimonia

D)

ibi contra&a valida fint

In ea Declaratione fic

!d

habetur: Quod attinet ad matrimonia ab bereticis in-

ter fe in locis f ; Jiederatorum Ordinum dominio Jubje&is ce-

Wf

1

W

lebrata non fervata forma per "Tridentinum prafcripta ,

Santtitas Sua-declaravit , fLatuitque , matrimonia in di-

&is federatis Belgii Provinciis inter bereticos ufque mo-

do contratla , queque impo[lerum contrabentur ,. etiamft

forma à "Tridentino prafiripta mon fuerit in dis celebran-

li

u

dis feroata , dummodo aliud non obftiterit Canonicum im-

pedzmentum pro validis babenda e[Je 5 adeoque f contin-

N Jï t

10

[ v

gat , utrumque conjugem ad. Catbolice Ecclefie [ium j&

Ml

Jl

vecipere , eodem , quo antea , conjugali inculo ipfos omni-

lj

no teneri etzam/i muluus conþnþs coram Parocbo Catbo-

T

Pf

D

lico ab eis non renovetur.

Sin auiem unus tantimm ex

N

conjugi-

DE SACRAMENTO MATRIMdN'IL f49

tin

conjugibus , fioe mafculus , five feemina , convertatur ,

rl j

neutrum po[Je , quamdiu alter fuper[les erit , ad alias mu-

lii

jtias tranfire.

Quod verà [pettat ad ea conjugia , quee

m

pariter in üisdem federatis Belgii Provinciis abfque for-

VT CUE

ma à JTridentino flatuta contrabuntur à Catbolicis cum

Hereticis , fi contrattum jam fit , aut impofterum , quod

WJ "MT

JDeus avertat , contrabi contingat , declarat Santtitas

ACU R

Sua , matrimonium bujusmodi ,'alio non concurrente Ca-

VMIT

nonico impedimento , xoalidum babendum e[[e , & neutrum

]ocs )

ex conjugibus , donec alter eorum fupercixerit , ullatenus

fn as

$o[Je fb obtentu di&le forme non fervate novum matri-

NITSCE

snoniwm inire.

Id verà [ibi poti[mum in animum indu-

1 oc;l

ccre debere conjugem Catbolicum , fioe voirum , five femi-

376 dul

nam, ut pro gravifJmo fcelere , quod admifit , peniten-

EntUm V

üam agat.

Hucufque Declaratio.

) n

UJXRITUR 82. An valeat matrimonium,

d

fi Sponfus Catholicus & Sponfa Catholica , fe in

venri

terras conferant, ubi Tridentinum non fuit pro-

J at

mulgatum , aut fi per tales terras transeant, ibi-

que clandeftiné contrahant?

s

'erf;rzüonf

P

RESPONDEO I.

Si tales perfonz fe

in &-

jusmodi terras conferant animo ibi figendi domi-

cilium vel quafidomicilium , ibi validé contra-

hunt matrimonium clandeftinum.

if

D

Rarro eft, quia non agunt in fraudem le-

Ut

gis, imo fic eft declaratum ab URBANO V ILI.

1627.in una Colonienfi.

i

RESPONDEO 2.

Si tales perfonz fe in e-

jusmodi terras conferant negotiorum vel merci-

moniorum caufa tantüm ad refpettio? breve tem-

pus, v. g. ad aliquot menfes,non contraliunt va-

lidé matrimonium clandeftinum , fed tenentur

!

il

velexcurrere ad locum, ubi reperitur Parochus

I

W

nl

K 5

Catho-

TRACTATUS

-

150

Catholicus ; vel tenentur exfpe&are reditum.

RATt:0 eft, quia, dum peregrinis licet con-

F

N

'trahere matrimonium in locis , ubi diu moran-

pu

t

tur , id fit precife ex delegatione Ecclefie , pro-

agl

ut in, Traétatu de Legibus oftenfum eft. INon eft

,autem prefumendum, quod Ecclefia facultatem

aQ

«

fic contrahendi in hoc cafu deleget vel tacité in-

dulgeat; ubi poteft haberi vel exfpectari Paro-

m

chus: Catholicus.

RESPONDEO

(9)

j*

Si tales perfonv inv ejus-

modi terras fe conferant neque quafidomicilii fi-

gendi, neque negotiorum vel mercimoniorum

caufa , fed precife,ut ibi clandeftiné contrahant,

ac brevi denuo redeant, certum eft, tale matri-

monium effe invalidum , ut teftatur SS. D. NN.

BZNEDrICTUS XIV. in l. de Synodo c. 4.

t

h, IO.

R 4T10 eft, quia agunt in fraudem legis , à

BU

qua fe fubdolé fübtrahunt.

Jta declaratum eft

fnttend |

tefte LucoNE l. r. Refponf. Mor. dub. 36. à

furf.'zm

Congregatione Cardinalium Tridentini Interpre-

tum, 'eam declarationem approbante URBANO

V IIL die 14. Aprilis 1627. , eaque Declarauo

inferta eft Synodo Colonienfi anno 1662. De-

claratio-corrupta in Lugonis editione fic habet :

Urbanus V LIT. Exponi nobis fecit zircbiepifcopus Colo-

m

nienfis fuper infra firiptis dubiis ;; Primo , an incole

l

ODIM m

tam mafculi quàm femine loci , in quo Concilium Tri-

J

IU ts

dentinum in puntto matrimonii eft. promulgatum , reti-

t

nentes idem domicilium valide po[[int.in iflo loco matri-

h

imonium fine Parocbo & teftibus contrgbere.

Secundo ,

(f

ï

quid fi eb prefati incole , tam ma[culà quim femine, fo-

Vi

il

4

lo animo fine Parocbo. & teflibus contrabendi fe transfe-

:Jmm Id

rant ,

*

DE SACRAMENTO MATRIMONII. ISI

AUA

Nl

n

»

J

ra ty babitationem mon mutantes ?. Cardinales refponde-

W

ll f

vunt ad primum & fecundum , mon e[fe legitimum matri-

monium inter [Ic contrabentes cum fraude.. Ubi obfer-

ii

ll

vo , hoc Decretum reperiri valde corruptum in

)f

editione Lugonis.

Sed PrGNATELLUSs Tomo

l

quinto Confultat. Septuagefima nona illud pari-

1

Mi

ter corrupté fic refert: |/n Colonienfi s. Septembris

lxvfþe

1626. dubitatum fuit , an , fi incole , tam mafculi quàm

faemine , folo animo fine Parocbo & teftibus contraben-

n n

ilionic

di , fe iransferant ad locum , ubi Concilium mon eft pu-

blicatum ,. babitationem non mutantes ,: vel eo Jolo- animo

EOR

babitationem transferentes , validé in di&to loco matrimo-

V Contohg

d, tdemd

nium fine Parocbo & teflibus contrabant 9. S. Congre-

gatio refpondit, non e[Je legitimum matrimorium inter fic

r3.D.

J& transferentes cum fraude , & nifi domicilium «erà

joolo .

Aransferatur , matrimonium mon e[fe validum. Solus

P. L^ CRorx, qui fcripfit Colonie, & Luwr-

i i

GIUS in Spicilegio Ecclefiaftico hoc Decretum

dedurito

fincere refert.

Prior primum dubium in Decre-

for.dibi

to relatum , 1. 6. p.3. n. 712. his verbis refert:

prri n

Primó , an incole , tam majculi quàm femine loci , in

nte Ut

quo Concilium Tridentinum in punto matrimonii ef

ie Des

fromulgatum , transeuntes per locum, in quo dittum Con-

p 1

cilium mon ef? promulgatum , vetinentes idem Concilium ,

Jv

valide po[Jint in iflo loco fine Parocbo & teftibus contra-

bere, &c- . Ex hoc ergo Decreto patet , quod ma-

Til

trimonium. duarum perfonarum Catholicarum

j r

habentium domicilium in loco Catholico , five

transeant per locum, in quo Concilium non eft

promulgatum, five in talem locum fe transferant

animo ibi contrahendi clandeítinéó, in neutro ca-

fu valide contrahant.

Plures Declarationes Car-

dinalium diéctis conformes affert SS. D. N. Be-

fj

K 4

NEDI:

"T

152

TRACTATUS

NEDICTUS XIV. Notificatione feu Inflitutione Ec-

anm

clefiaftica 33

An valeat matrimonium

wod

QUXZERITUR $3

ant Q

andeftiné contra&tum ab incolis loci, ubi Con-

'wülï ME

cilium Tridentinum fuit quidem promulgatum,

attamen ufu contrario abrogatum?

.LWO

gt

RESPONDEO I.

Matrimonium heretico-

rum in tali loco contra&ctum clandeftine, fi ab in-

u

fantia in errore educati, & tolerati fint, valet qui-

od

dem in ratione Contractus Civilis, fed non in ra-

Á

tione Sacramenti.

l

ï

RaATr0 eft, quia non jubentur contrahere

denovo, nec permltmur ipfis feparatio, fi am-

J

lW

l

b& perfonz redeant ad Ecclefiam.

REsPONDEO 2

Si in tali loco contrahant

l

j

due perfonz Catholicze, non contrahunt validé

matrimonium clandeftinum, fed tenentur vel pe-

tere difpenfationem, vel excurrere ad Parochum

m

"

Catholicum.

RaTro eft, quia Acathohcorum renitentia

i]IN

LU

non cogit Ecclefiam ad apponendum fuum con-

J

fenfum legalem tali confuetudini legibus contra-

ric, faltem illimitatum fine claufula faciendi,quod eft

D

in fe pro óbfervantia Decreti, quantum morali-

ter & convenienter obfervari poteft

QuiRITUR 84. An valeat matrimonium

clandeftinum à perfona Catholica contractum in

li

loco , ubi Tridentinum quidem fuit promulga-

Buj

tum , fed ubi ejus obfervantia fine periculo. gra-

*ï-—sün

|

vis damni eft impoffibilis, v. g. fi locus caret Pa-

l

rocho, & difficilis eft acceffus ad alium ?

l

^

REsPONDEO:

'Tale matrimonium eft vali-

l

dum in loco, ubi obfervantia Concilii haberi ne-

lls

"""" j

quit

V

DE SACRAMENTO MATRIMOI'NTII.. 1531

l In

ll

quit fine periculo gravis damni temporalis vel

fpiritualis.

Mi

R ATIO eft, quia nec alie Leges Ecclefiafti-

J

il

c& obligant cum periculo gravis damni , nifi de-

p

JUA

h

tur fpecialis ratio urgendi legem etiam cum tali

i

TU

!

periculo ob bonum publicum. Authores apud

Kugler & IFx teftantur , fic declaraffe GaEGo-

klin: i

RIUM XIII. & CrEMENTEM VIII.

Item

nfvb

, fed at

COoNGREGATIONEM CA/.RDINALIU'M anno

1603.

UJERITUR $5.

Quid agendum , fi Con-

Tür o

trahentes Catholici jubeantur contrahere coram

r

Judice Acatholico , vel Turcico ? vel coram

Precone hzretico ?

C0 CORf

REsPoNpEo: Poffunt coram Judice fzcu-

m v

lari confirmare matrimonium in ratione Contra-

r vdi

&us Civilis , tanquam coram tefte politico , ita

vl Pa

tamen,ut in ratione Sacramenti prius contrahant

coram Parocho proprio & coram duobus tefti-

COR DA

bus.

Sic docet SS. D. N. BENEDICTUS XIV.

^

m

m

AU

1. 6.de Synodo C. s. ubi n. 4. & 5. fic fcribit:

degbuset

» Curam fübibit Epifcopus ritus nuptiarum , quz

iciendiu

; à Catholicis celebrantur,in locisHaretico Prin-

luantum ]

»Cipi fübje&tis; ut enim legibus pareant, ab eo-

t

»dem Principe latis , poónasque evadant trans-

y matriti

» grefToribus infli&tas, coguntur alicubi Catholi-

» ci, matrimonium inter fe contra&uri, Acatho-

a oD

fuit p

»licum Miniftellum adire , füuumque in conju-

p p

»gium confenfüm , coram eo przítare ; dubita-

, tur autem, an id, fine piaculo fieri queat ? Cer-

ia

um

, tum utique eft, ita initam matrimonium , viri-

» bus carere , fi inibi publicatum fuerit Tridenti-

;nuur. Ü

» hi Decretum cap. 1. Seff: 24. de Reform, matrim. ,

nl häbf:

]

5

»hec

N

v

h

m

154

TRACTATUS

» Dec confentientes , veros conjuges fieri , nifi,

» five antea, five poftea juxta prefcriptam à Tri-

qi

»dentino normam, matrimonium celebraverint,

»Ccoram alterutrius contrahentium legitimo Pa-

' .ex!axiï'.f

a

» rocho, aliove Sacerdote , Parochi vices geren-

»te, & duobus teftibus: Sed difficultas tantüm

j

"]

» eft, an, poftquam Tridentini Sanétioni funt ob-

» fequuti ,' & ad eidem poftea obfequendum funt

» parati , licite potlint etiam legibus Patric ob-

»temperare, & coram Heterodoxo Miniftello fe

» fiftere.

Negat Lrssrvs in Zfutt. Caf. 24. V.

» Hereticorum converfatio , ejusque opinio veriffima

» eífet, fi hereticus Miniftellus adhiberetur, tan-

» quam perfona facra, que facram Ceremoniam

» intenderet exercere,ac per eam fanctitatem tri-

»buere contradui matrimoniali ; tum fiquidem

M

» Viderentur Catholici eum agnofcere tanquam

» legitimum Chrifti Miniftrum , ritumque hereti-

» cum approbare, & profiteri: Verüm,cüm ple-

»rumque .res aliter fe habeat, illeque Catholico-

»rum matrimoniis folum afliftat, tanquam Mini-

»Íter meré politicus , neque virtute verborum,

fgsag

» quibus conjugibus bene apprecatur , ullam cre-

» dat fanctitatem accedere eorum conjugio, quod

»Sacramentum efle, noftri temporis Heretici

»communiter inficiantur , rectius idcirco eidem

ï

»fe fiftentes Catholicos , ut patrie legibus mo-

»rem gerant, graviaque evitent incommoda, que

» fecus fibi imminerent, à culpa excufant J oA w-

»NES VERJjUuYs n fuo Paftorali trat. 13. art. 7.

» ARSDEKIN T beolog. Tripartite "Ium. 2. part. 2.

» tratt. 4. de matrim. cap. 8. S.2.num.x7. L'A CR o1x

li

» lib. 6. . 3. de matrim. num. 775. Pigv TE Que-

n

» JLion.

DE SACRAMENTO MATRIMONII. I55

I

äETl,n[

i

» //zon T beologicar. b. 6. pag. 441.

In hac quoque

Jum z

5 Sententia iUIt SACRA CONGRE GATIO San-

r

M

; &i Officii, que hanc queftionem diljgenter, uti

folet examinavit ,

& die 29. Novembris arii

E

»1672.in eum, qui fequltur modum , definivit :

?lCUVa P'

»

* Catbolici , qui matrimonio juncti funt cor. am Par OCb0 ,

Cion [w í

»€ teflibus Catbolicis in pluribus locis (ita imvaluit

QUenfunf

confuetur?o) folent coram Miniflre Heretico , feu Pro-

J Pa

» teflante vurfus conjungi , ad evitanda gmma damna ,

)Nj

Ilfoll

TM

, neque poteft cozvfuetudo bec à Clero corrigi. ' Peccant-

[(/þw

ne? Et quo peccato ? — Catbolici , fic denuo conjuntti ,

DITuO Vert

coram AMinifiro Heretico ? . Et quomodo fe gerere de-

VTT

beat erga illos Ordinarius loci ?. Sacra Congregatio re-

Ceremon

» /pondit

Quatenus. Minifler a[fflat matrimoniis. Ca-

JH

» Lbolicorum , uti Minifler politicus , non peccare contra-

mf

» bentes

Si vero afiflat , ut Minifter addittus Sacris.

& nl

» non licere , & tunc contrabentes peccare mortaliter , &^

u b

» el]Oe mimendos.

indnj

» Huic Sententie 5. Congregationis noftram

qie C

Nos au&oritatem adjecimus, in nof?ra Conflit. 89.

» $. 10. noflri Bullar. tom. 1. ubi Fidelibus degen-

n

c Verbortt

tibus in regno Suevisz, finitimisque regionibus

interdiximus , ne, matrimonio inter fe, Catho-

r Ultmqde

nyogio,qu

» lico ritu, celebrato, illud renovare prefumant

ris Hart

»coram Caddi; noftram tamen interdictionem

»hac temperavimus limitatione , nifi fcilicet nu-

(loo d

hg

»ptiarum cx»remonia explenda coram Caddi, a-

0["["0»3«

» &us fit meré civilis , nullamque contineat Ma-

,humetis invocationem , aliudve fuperftitionis

TE JO

JTIJ

[/

» genus includat

UJERITUR 86. An matrimonium clande-

lll. ^

I

ftiné atque invalidé contra&um habeat faltem

)IE

vim fponfalium ?

iM

REsPox-

M

156

TRACTATU

H KHLR

RrEsPONDEO: lioc matrimonium non va-

let quidem in vim fponíalium, fed nullitas matri

]L..kä Qn"S[

mw:

monii neque tollit obligationem fponfabum pre

!

whcap

cedentium ad fponfalia de prefenti

RaTrzO0 eft, quia matrimonium, feu fponfa-

equw "

HW*

lia-de prefenti exuuntur ab Ecclefia omni robo-

g

re novo , non autem exuuntur valore prommymo-

nis præ"edcntxs , 'de fe tendentis & obligantis ad

OUU

NID,U

matrimonium Vahdum contrahendum prima oc-

cafione yemoto obice.

UXERITUR 87

Quznam fint pene con-

ii

trahentium clandeftiné? vel matrimonio clande-

ftino affiftentium?

RESPONDEO I

Contrahentes clandeftiné

gravi poena arbitraria ab Epifcopo puniendi funt,

REsPONDEO 2.

Parochus alienos Paro-

chianos fine licentia eorum Parochi conjungens

M

W

ipfo jure tamdiu füfpenfus eft, donec abíolvatur

ab Ordinario illius Parochi, à quo contrahentes

Ita habetur in T RibEN-

conjungi debuerant

TINO Seflf. 24. C. 1. his verbis: Parochum , vel a-

lium Sacerdotem , qui cum minore te[Hium mumero, & te-

fles , qui fine Parocbo vel Sacerdote bujusmodà contrattui

nterfuerint , necnon ip[ós contrabentes graviter avbitrio

[L/

Ordinarii puniri pracipit. --- Quod fi Parocbus 'vel a-

Jius Sacerdos , five Regularis [roe Secularis fit , etiamft

id fibi ex privilegio , oel immemorabili confuetudine licere

contendat , alterius Parocbie fpon[os fine illórum Parocbi

licentia matrimonio conjungere , aut benedicere aufüs fue-

Tiy

j

u

rit , pro jure tamdiu [u,þmfus maneaz quamdiu ab Ordi-

nàrio ejus Parocbi , qui matrimonio inteve[Je debebat , feu

à quo benedittio fufcipienda erat , abfoloatur.

Q.v -

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 157

»Omtm f

UJÉRITUR 88. Quidnam intelligatur per

l l1 1(Dh

Denuntiationes matrimonio premittendas ?,

b U

REsPONDEO: Per Denuntiationes intelli-

li

gitur publica proclamatio Parochi in Ecclefia co-

Ut s

ram frequentia Parochianorum , .qua promulget

d Ov

inita à duabus perfonis fponfaha in ordine ad

Üore s

contrahendum proximé matrimonium ; monet-

Ollpn

que omnes , fi fciant inter fponfos 1mped;men-

düm jria

tum , illud (ibi infinuent

QUXRITUR 89

Quomodo faciende funt

pere

he Denuntiationes?

TLOTIO C

ReEsPONDEO: Faciendz funt à Parocho ex

Cathedra vel coram Altari tribus diebus Feftis

6s Qanrel

continuis , hoc eft , non interpolatis per alium

XUCIed o

diem feftivum , quamvis haud dubié interpolati

fint per Ferias hebdomadis confue

Sub die

es D

bus Feftis autem intelliguntur etiam Dominica.

t u

Ita ftatuitur in T R1xDEN TINO Seff. 24. C. r. his

aol

ln*

verbis: Cum S. Synodus gravia mala perpendat , que

00 CODL

ex clande[Linis conjugiis ortum babent , idcirco S. Late-

r Ti

ranen(is Concilii [b INNN OCENN TIO ILI. cde-

hniny s

brati vefLigiis inberendo precipit , ut in poflerum , ante-

T /-,

quam mairimonium contrabatur 2 72» ü PT'OPTLO contra-

Mu d

bentium Parocbo tribus continuig diebus fefiivis in Ec-

.örä L

clefia inter Miffarum folennia publicà denuntietur , inter

t Pant

quos matrimonium fit contrabendum , quibus denuntiatio-

u

mibus fa&is ,. i mullum legitimum interponatur impedi-

il

mentum ad celebratzonem matrimonii in facie Fuclefie

frocedatur.

RiTvuALE RoMANUM ZTit. 4r.

tria monita à Parochis bene notanda circa De-

nuntiationes inneéctit

$. X. Denuntiationes Paro-

M

cbus facere non aggrediatur , mifi prius de utriufgug con-

j

trabentis libero confenfu fibi bene conflet. . S. X1. Sive

JL»

TÓ

*

j l[l m!

TRACTATUS

158

và infra duos menfes poft factcis denuntiationes matrimno-

nium non contrabatur , denuntiationes repetantur , nifi a-

liter. Epifcopo videatur.

$. XIV. JMoneat. Parocbus

conjuges, ut ante benedittionem Jacerdotalem in templo.fu-

fcipiendam in eadem domo non cobabitent , neque matri-

snonium confumunent , mec etiam fimul maneant , mifi ali-

i

quibus propinquis , vel aliis prefentibus , que beredictio

à nullo alio , nifi ab ipfo , feu ab alio Sacerdote , de ipfius

Parochi vel Ordinarii licentia fieri debet

QUJERITUR 9o.

An denuntiationes ali-

quando fieri poflint primüm poft contractum ma-

[

trimonium ?

RzsPoNpEO r. Denuntiationes nunquam

differendz funt poft contractum matrimonii fine

expreffa difpenfatione Ordinarii, ubi haberi po-

teft, aut extra cafum neceflitatis, ubi difpenfatio

Ordinarii haberi nequit, v. g. in cafu irruptionis

tl

hoftilis Turcice, vel perfecutorum Eccletiz, u-

Íta communis.

(

bi Clerus cum populo diffugit.

RATrIO eft, quia lex Concilii Oecumenici

qmir:a: t

JDUJZ

mutafi nequit, fed tantüm difpenfari pro cafu

Trenyy

particulari extracrdinario ob motivum grave ur-

gentis neceffitatis.

o

RESPONDEO 2.

In tali cafü, quo Denun-

tiationes differuntur poft contractum & benedi-

&ionem nuptialem , conjuges toties , quoties u-

LL

tuntur matrimonio per copulam conjugalem ,

peccant mortaliter, nifi abfit moraliter omne pe-

riculum detegendi ullius impedimenti, & accedat

7

(

zacita faltem. Difbenfatio Ordinarii circa Demin-

tiationes ad ejfettim pro. ufu conjugii in foro in-

dU

terno, quod dijudicandum relinquitur Confeffa-

T

T1O

DE SAÁCRAMENTO MATRIMONII. 159

Mi

rio vel Parocho

Prima pars refponfionis &

Secunda pars Conclufionis infinuatur à Palao

(

tra&. 28. difp. 2. pun&t. 12. $. 5. n, 6. his verbis :

U iM

Si difpen[atio fatta efi ab Ordinario non integré , fed fo-

Idl o p

liin pro matrimoni contrattu , obligatos e[]e contraben-

Il

tes fub peccato wmortalà denuntiationes ante confummatio-

h,q

nem matrümonmi prewutere , mift forte aliqua gravi &

urgenti cau/a excu[entur ,. uti docuit INavarrus , San-

U

chez., Guttierez.

Verum, etft preditta fententia omnino

QtiatIOn

tenenda &^ confulenda fit , o/y)of tam iamen ,. [cilicet. mon

CQ

e[Je peccatum mortale , matrimonium confummare , quan-

do contrabentes certi funt , mullum u,zpcflzmenzzmz Jube[Je,

ut probabilem defendit Man. Rodriquez in. Summa C.

Qu

[ïl/

l

222. ". I.,C pluribus relatis Sancb. Difp. 11. n. 2.

ilitasDalaos

Horum doctrina admittenda eft, fi

Iirtst

j

RU

hec duo concurrant, primo moralis certttudo de

AV

abfentia 1mped1ment1.

Secundà , gravis & urgens

caufa.

A-Tlïm.xeL

Tuenn

QUJRITUR 9I.

An peccet Parochus

fi

omittat unam vel alteram ex tribus denuatiátio-

vt O

nibus ?

RESsPONDEO I

pentr p

Parochus peccat mortali-

JENUrm R

ter , f1 omittat unam ex tribus denuntiationibus

fine omni caufa.

fi, quJ

RAT10 elt, quia tr ansgredltur legem Conci-

QU U l

liiin materia, quam fecuritas boni publici ex tri-

0"6* GJI

bus denuntiationibus intenti petit p;æc;gi fub

a eonute

gravi, ne ejusmodi ncg,lc&ms à pluribus Parochis

01m

commiffus vergat in perniciem boni publici

d

REesPONDEO 2. Si Parochus unam denun-

lMi

WD

tiationem omittat ex levi aliqua , feu non fuffi-

J Usl AD

cienti caufa, peccat vepialiter , etiamfi moraliter

certus fit, nullum intervenire impedimentum

Qu n

RATIO

[

ERACTATUS'

"u HCRA

160

JECHJEM]

Rarro eft, quia motivum Concilii requi-

'if If

AA

rendi trinam denuntiationem non fuit periculum

Qu

particulare in quovis cafu individuo, fed pericu-

UM

]um generale, quod femper manet, fi nimis laxe

obfervetur modus prafcriptus.

-.QESPON?

;

yai d

RrEsPONDEO 3. Siin cafu particulari non

concurrat moralis certitudo de abfentia impedi-

IVD0n

a

Ua d

menti , & nulla interveniat gravis caufa neceffi-

hant

tatis , omittendi unam ex tribus denuntiationi-

bus, Parochus peccat mortaliter omittendo u-

l

n

nam ex tribus denuntiationibus.

*Jl

.«RATIO eft, quia exponendo Sacramentum

Ql

Ui

periculo nullitatis contra exprefium preceptum

Ecclefie agit Legislatore graviter invito.

QUJERITUR 92.

An peccet Parochus , fi

tres denuntiationes faciat tribus diebus non fe-

UV

i

ftivis ? aut non interpolatis?

ln

F

REsPONDEO 1. Si Parochus abfque caufa

r

gravi tres denuntiationes faciat tribus diebus non

E

l

'wrw:n

|

h

ïl'-':h

feftivis, in quibus populus ex precepto Miffz

Parochiali intereft, peccat mortaliter.

m

:

T

Jl

Ra-rro eít, quia contraria praxis repugnat

graviter intentioni Ecclefiz ;; & fini generali ab

Écclefia intento , nempe morali diligentie quoad

inveftiganda impedimenta ab Ecclefia preefcriptz.

Hinc, fi contraria praxis alicubi vigeat, Parochus

Ilj

i. ]

?.

moneat populum , fe, fponfos absque aliqua

)

gravi neceffitate non conjun&turum , nifi mature

"(L

r

fponfalia infinuent, ut trin& denuntiationes die-

DT

L

bus feftivis premitti valeant.

'Talis autem gra-

']S.

vis caufa neceffitatis , etiam uno vel altero die

N

non feftivo convocandi populum ad Miffam vel

»91'6 []DF J

n

Conventum, ibique fupplendi fecundam vel ter-

i

il

n

tiam

4j

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 1ÓI

Ut

tiam denuntiationem foret , fi v. g. per totam

UC r

uadragefimam familia cum liberis orphanis re-

m)f&d W

linqui deberet fine idoneo Rectore, & bona re-

^ Lipi

manerent inculta.

N

REsPoNpDEO 2. Satisfit tamen ihtentioni

at

Concilii , fi denuntiationes fiant tribus diebus fe-

[b(emia Wy

Is Cl

ftivis non interpolatis, v. g. in Dominica, Feria

fecunda & tertia Pafchz vel Pentecoftes.

denuti

Rarro eft, quia, licet finis Concilii melius

? O

obtineatur per-tres dies feftivos interpolatos,

Jufficienter tamen obtinetur per non interpolatos.

O Sutmt

QUJAERITUR 93.

An peccet Parochus , fi

U jrety

5

D

tres denuntiationes non faciat in Ecclefia inter

TOU

Miffarum folennia, fed in alio Conventu fre-

Parodits,

quentis populi, v.g. poft Vefperas? vel in Pro-

]s tot

ceffione ?

RzsPoNDEO: Parochus peccat mortaliter,

NT

fi absque gravi caufa immutet ritum à Concilio

xbus i

prefcriptum faciendi denuntiationes in Ecclefia

preso)

inter Miffarum folennia.

ilief

y

Rarro eft, quia contraria praxis graviter

prati

j4

T

repugnat intentioni ac fini Ecclefie volentis ad-

fri geud

hibere moralem diligentiam ad detegenda impe-

iigntt

dimenta determinato modo, generaliter demon-

klpr

ftrativo moralis diligentie , qui non obtineretur,

nifi fiat inter Miffarum folennia , ubi omnes ex

ipal, ht

j EINU? Ü

precepto Ecclefie tenentur comparere, hinc Le-

gislator ad contrariam praxin eft rationabiliter

in; n

graviter invitus , nifi excufet

.uqsiarionssi

fitatis.

gFaVis caufa necef-

n

$402

vel [

Nzqvr vgznuM EST, DoGores univerfim

jal

docere oppofitum.

Infigniores enim ex his fo-

p

lüm docent; non contraveniri contra mentem

T

l

D.zdmort Tr. de Sacr, Matrim.

L

an-

TRACTATUS

l

1 DIHCM

162

Concilii , fi in die feftivo habeatuf concio extra

4im

Nam

P

Ecclefiam , ibique fiant denuntiationes.

To0Nd

GuTTIEREZ.].5. C.56. n. 8. exprefle fcribit:

g

Sanches, infert , idem dicendum e[Je (quod Denuntia-

tiones in magno concurfu populi extra Eccle-

;*z:n&fl(m'l1

fiam fieri poffint) quando non e[Jet dies feftiva.

Sed

gt

-

l

j od

nec video, nec.fcio, eam opinionem pratticari , cum exce-

RaS I

QW

dat literam & sverba Concilii.Tridentini , & fit preter

€a.

tl

I

Hinc SvyNopvs Corowrzusrs de anno

1662. de Matrim. C. 2. $. 3. vetat füb poena tri-

yita

lj

1. d

ginta aureorum proclamationes ejusmodi fieri in

die non Fefto, etiamfi in Choro fit folennitas, &

nám

M

frequens adfit conventio populi.

imo Zerola &

Barbofa dicunt ; ne quidem Épifcopum poffe di-

fpeníare, ut fiat die feriali.

Hzc vera funt, nifi

n

M V

interveniat gravis caufa.

m

Iü

QuxRITUR 94. Arn Denuntiationes fieri

t

j

Vi

debeant in utriufque contrahentis Parochia?

TOU

ResPONDEO Affirmative.

Ita declaratum

[b

d& 0

fuità GREGORIO XIII. tefte NAvARRO in

fil, d

Manuali C. 25. n. 144.

Idem prafcribitur in $ v-

l

]

NoDo CoLoNiENsi 1662, & in plerisque R 1-

l.

V

to:aliz,mg

AU

TUALIBUS.

In praefata Svxopo de Matrim.

lil ;

C. 2. $. 5. fic habetur : Si mairimonium contratturi

[

Jfint diver/arum Parocbiarum , in utraque fiant. procla-

lj

maliones ; nec ante Parochbus unius ad matrimonii folen-

I,j

mis a&kum , mifi babito ab alterius Parocbo te[limonio ,

l

quod. praferipte proclamationes in fua Parochia legitim?

U

jaGte fuerint , C2 de nullo conftet impedimento , proce-

Ul

[

.

"dgzt.'

li

UZRITUR 95. Àn Denuntiatiönes etiam

AW

i

UT

Paro-

Wt

fieri debeant in Parochi?. originis ? velin

D

Wtl

chi-a,

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 1653

TU

chia, ubi contrahens tempore proximo transegit

Mi

magnam vite partem ?

"o

REsPoNDEOo: Cum ifta non fuerint deter-

QUONTR

minata à Concilio "Tridentino, relinquuntur de-

X m

terminationi Epifcoporum, & deficiente hac re-

[37

linquuntur determinationi Parochorum, qui, nifi

Vi um

obftet manifefta & univerfalis praxis locorum,

i, fy'jï;;,

recté interdum à contrahente exigent, ut curent

TNSIS d

fieri proclamationes in loco originis, & in loco,

I (b p

ubi tempore ultimo transegerunt vitam pluribus

jumod j

annis.

Hzc poteftas Parochis tacité conceditur

fitfoents

in$vNopALIBUS ÀAuGUSTANIS part.2.C.10.

. InoZri

n.13. ubidicitur: Parocbi diligenter examinent , an

tpum pofe

inter (contrahentes) ullum impedimentum intercedat.

ver t

Ad hanc autem diligentem examinationem perti-

nere interdum confideratis circumftantiis poteft,

wrafoner:

ut etiam ex loco originis , vel ultimx longioris

converfationis obtineatur per proclamationes

d Puodit

1

notitia.

A

,

o d

, Idem CowriR MA'TUR ex fenfu DoGorum,

e i

qui docent , denuntiationes faciendas effe etiam

rbl

in Parochia, in qua contrahens diutius habitavit,

ipleig

pro qua fententia referuntur Conink , Sancbez,, Bar-

opo d

bofa , Diana.

Sic etiam Burrarpvus in fuo

monum (f

Commentario ad Rituale Romanum Tit. 41. n.

Iu ,W |

118. fcribit: Si contrabentes babuerint plura domici-

jj vmtri:r;rg

lia, fou Parocbias , faciende funt denuniiationes $n ea ,

Bdl

in qua diutius moratà funt , & principaliorem babuerunt

Pm:k

larem 5 oel potius in ea, in qua verofimilius impedimen-

äm

vyl

ia detegi po[Junt.

Regula tamen tutior efd ,. ut petatur

J

in Parocbia antiqua , non ea, in qua de recentà babitant.

Ita Buffaldus. Ego cenfeo, hoc totum pruden-

juti

ti difcretioni & arbitrio illius.Parochi relinquen-

I

)u

/

l,2

dun

TRACTATUS

DHURM

164.

í

l

g !

'

dum effe, in cujus Parochia celebrantur nuptie,

í d

quas & unde requifitas notitias exigere velit,

g

dummodo non negligat fieri proclamationes in

n

ea Parochia, in qua contrahentes a&u moran-

vjlv

tar.

Joseoy

QuzRITUR 96. Àn denuntiationes etiam

orum?

den d

premittende fint ante nuptias vag

am l

ResPONDEO Áffirmative.

Id defumitur

I

ex Tridentino , quod Parochis circa vagos fpe-

cialem diligentiam inculcat pro detegendis impe-

dimentis. LHzc autem diligentia adhiberi nequit

fine denuntiationibus inloco , ubi Parocho ma-

Verba

j

fi

gis neceffarium videbitur , faciendis.

'TRrDENTINI Seff. 24. C. 7. funt : S. Synodus o-

amnes , ad quos fpettat , paterne moneL, me boc genus bomi-

"

num (vagabundorum) ad matrimonium facile reci-

AW

iant ; Parocbis autem precipit , ne illorum matrimonits

dnmdn

W

!

ánter fint , vifi prius diligentem inquifitionem fecerint , &

ve ad. Ordinarium delata ab eo licentiam id faciendi obti-

i m

1

ife tf

qiuerint.

R.ï 7104

QuaxRrTUR 97. Quis poffit difpenfare cir-

I (

ca Denuntiationes ?

RESPONDEO I.

Accedenfe jufta caufa po-

MU

teft difpenfare Epifcopus, & Vicarius Generalis.

Idcolligiturex Cox ciL10 TRIDENTINO Seff.

2

24. C. 1. ubi dicitur: nte confummationem (matri-

li

monii, fi jam fuerit contra&tum) denuntiationes in

Ecclefia fiant, ut, fi aliqua fubfint impedimenta , facilius

detegantur , nifi Ordinarius ipfe expedire judicaverit , ut

o

preditte denuntiationes vemittantur , quod illius pruden-

4l

Ut

tie 6 judicio S. Synodus relinquit.. Et, quamvis hoc

3

Bl

'

d

]

loco tantüm fermo fit de proclamationibus poft

Vi

contra&um matrimonium faciendis , eadem ta-

Inen

mm) J

M

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 165

bfil] li W[

men poteftas récognofcenda eft Epifcopis cir-

t

£a proclamationes previas ad Tridentinum ;

uf

cum circa ejusmodi cafus particulares nunquam

d m

fuerit limitata ordinaria poteftas Epifcoporum

vel refervata

REsPONDEO 2

IMERA n

Parochi non hàbent po-

ont

teftatem. circa denuntiationes difpenfandi , fed

If

tantum legem generalem pro cafu'neceflitatis ex-

AT CO Y q

traordinario , ubi difpenfíatio exfpe&tari nequit

ferend

per Epikiam explicandi, utrum pro tali cafu extra-

Qhiberin

ordinario ejus intentio fe extendat ac obliget,

bi od

vel non? Id patet ex "T'ra&atu de Legibus, & ex

&

d t

communi fenfu Dó&orum.

[ta docet P. Pichler

"

//

]. 4. tit. 3. n. 7, & infinuat Palao Tracb. 28. Difp. 2.

J

p.13. n. 3. & Navarr us, & Sancbez , &. Guttzerez ?

J

ab iis relati.

u

m Ti IIW

RESPONDEO $

Epifcopus, in cujus Die-

lfn'?ït

cefi contrahitur matrimonium , poteft difpenfare

11 OOA

circa denuntiationes etiam cum altero contra-

hente, etiamfi fit ex alia Dioecefi.

dipenite

RATIO eft, quia ratione contra&us cum

Diccefano contrahente individui ipfi fubjicitur.

Ita etiam fentit Scmcbe&, 19

uf uf

. difp. p & Guttierez 1.3.

( 56 D. to.

I Genera

ENTINOS

UJERITUR 98. Quales requiruntur & fuf-

ficiunt caufie ad licitam difpenfationem circa de-

giiondt (ID

nuntiationes ?-

d

REsPONDEO

Caufze ad difpenfandum lici-

té omnes reducüntur ad caufam unam genera-

ll

ld

"j

U

lem; hanc videlicet

fi apparet probabile peri-

culum gravis damni vel prajudicii ex denuntia-

quamï

nifi omit-

tionibus fecuturi fponfo vel fponfz

]QUOW jl

tantur ex toto , vel ex parte

Ad grave autem

LA

3

pre-

|

[!S.lCR-U

166

TRA&TATUS

(f [ubæm[

"

'.

prejudicium referri poteft etiam ignominia gravis,

H

i

d

timenda ob apprehenfionem plebis, prout feque-

m

retur, i Denuntiationes fierent coram plebe circa

ia

matrimonium Principis, vel Magiftratus, vel emi-

;51[5 J

nentis familie , cui à fubditis potius debetur re-

qindt

verentia , quàm inquifitio in vitam , mores , ac

sl du

impedimenta Superioris.

Ob hanc ergo genera-

lem caufam ab Authoribus in particulari enume-

(

mitenai

rari folent caufze fequentes: 1. Erubefcentia , v.

hs

g. fi fenex oCtogenarius contrahat cum juvencu-

Perod

QU

la5 nobilis cum ancilla &c.

2. Metus probabi-

-

tsb

lis, ne matrimonium malitiofe à quoquam impe-

Y

diatur, vel turbetur.

3. Metus probabilis , ne

TAR

alterutra pars, fi matrimoniüm differatur, inju-

n

p

fté refiliat, vel ne defloratorem fui confenfus in

d

ii

conjugium iterum poeniteat.

4. Periculum

continuandz habitualis incontinentie , fi nuptie

Y

M

NU Y

n

:

differantur ultra Quadragefimam. 5. Periculum

i

Ri

infamie & fcandali, fi exiftimati publicé conju-

ges denuntiarentur de novo ad revalidandum vel

T !d

ineundum matrimonium , prius nullum vel inva-

Kpurg

lidum. 6. Articulus mortis concubinarii, fi vult

lil

l

i

ducere fuam concubinam. 7. Moralis impoflibi-

litas convocandi plebem , vel exfpe&tandi diu-

dU

tius , v. g. tempore peftis, vel invafionis hoftilis.

)

$. Aliqui addünt cafüm ; quo alioquin punire-

tur concubinarius & imprzgnata per Judicem ,

Ws

e-

nifi prevertatur pona per matrimonium.

L

rüm in tali cafu confiderandum eft ; an impreg-

L

if

i

natio jam fit notoria, vcl non ? Si jam eft noto-

Difciplinz etiam Ecclefiaftice magis con-

Ar/

[ l

]

ria ,

?j

l

gruit, ut, dum poft i

ntrodu&tas bonas Leges Ci-

!^

Cano-

viles fenfim defierunt ant/iquæ Ponnitentiz

f

nice,

DE SACRAMEN TO VMAT.RIMONAII. 167

Itl

nice , fubeatur peena Legum Civilium ad ever-

Nl

tenda fcandala.

Si autem impregnatio necdum

fs

l

eft notoria, eaque per matrimonium fperatur

iüram,vel i

pallianda , difpenfationi quidem locus eft, fed ex-

J

1 d

.....

Ur

u

pedit, ut non concedatur nifi per modum commuta-

n,

L

hi

tionis in alia opera fatisfactoria, occulta quidem,

Is

fed diuturna , v.g. annua.

ticihnes

QUXZRITUR 99. Qusnam fint pænæ'ö-

Fri

"n

'

jt)

mittentium Denuntiationes?

J«.

LCUm j

REsPoNDEO: Pene funt fequentes : r.

Met

m

j

i

vrl

Parochus vei alius Sacerdos loco Parochi omit-

Tuqua t

tens Denuntiationes incurrit fufpenfionem trien-

probdi

nalem ferende fententie ; qux tamen fufpenfio

ferat, j

neque ex natura rei, neque ex difpofitione Juris,

j eonts

prout recté advertit P. ENGEL, eft refervata

Pontifici.

2. Proles ex tali-matrimonio nate, fi

j Teii

jie, i

detegatur aliquod impedimentum dirimens , funt

illeggitime , non obftante, quod parentes exifti-

, g hr

,i publicä [

maverint, fuum matrimonium effe validum.

9.

Val

Tam Parochus, quàm Contrahentes poffunt in-

jlum rdz

fuper puniri ab Epifcopo pona árbitraria.

Hec

omnia ftatuit INNocEN T1vs IIL in Concilio

pinzi l

Generali C. fin. h. Tit. Statuimus, ut,cum matrimo-

alsinpo

f

n

nia fuerint contrabenda , in Ecclefüs per. Presbyteros pu-

jions t

blic proponantur, competenti termino prefinito , ut intra

jin p

?

ilum, qui ooluerit & valuerit , legitimum impedimen-

tum ofponat , & ipfi Presbyterinibilominus inve[tigent ,

J

monis.'

utrum aliquod impedimentum obfiflat.

Cum autem ap-

paruerit, probabilis conje&tura contra copulam contraben-

j uf

od

dam, contractus interdicatur expre[[e,donet ,quid fieri de-

beat fuper eo , manifeflis conftiterit documentis. . Si quis

d

j

Doné lf:

l

«erà bujusmodi. clande[tina *oel interditta conjugia inire

*

grafumpferit in gradu probibito etiam ignoranter , fobo-

g a

4

les

Y

168

TRACTATUS

vl

Ti :

les de tali conjunttione fufcepta prorfus illegitima cenfea-

j

tur , de parentum ignorantia nullum babitura Jubfidium ,

)v

[

cum illi taliter contrabendo mon expertes fcientie , voel fal-

Sané fi Paro-

iem affe&tatores. ignorantie videantur.

chialis Sacerdos tales. conjunttiones probibere contempfe-

F)U v

[/

vit , aut quilibet etiam Regularis , qui eis prefumpferit

T s

Y

j

intere[fe , per trienmium ab officio fu[pendatur , gravius

uniendus, fi culpe gravitas, poftulaverit. : Aliam poe-

,

nam in taliter contrahentes ftatuit TRriDENTI-

m

NUM Seff. 24. C. s. his verbis: Si quis intra gra-

;

dus probibitos fcienter matrimonium contrabere prefum-

jferit , faparetur , & fpe difpenfationis confequende ca-

reat. .. Quodfi ignoranter id fecerit , fi folennitates ve-

quifitas in contrabendo matrümonio neglexerit , eijdem

Jabjiciatur penis.

INon enim dignus efh , qui Ecclefie

T

benignitatem facile experiatur , cujus falutaria pracepta

D

Lemer? contempfit.

UJERITUR IOO.

An Epifcopi faciles effe

[

]A

debeant ad.difpenfandum circa denuntiationes ?

& A

prefertim in ordine ad occulta matrimonia con-

Ícientice ?

p

Blf

Ita declarat SS.

RzsPowDpEro Negativé.

D.N. BENEDprCTUS XIV. in Bulla : Satis vo-

dU

ump

bis , edita 17. Nov. 1741. ubi fic fcribit: Periculi

)

ion. infrequens occafio os reddat difficiliores ad. remit-

zendum publicationes , à quibus contracturi matrimonium

R":rm

Jepe per malitiofam függeltionem petunt difpen[ari. -—-

JLicet Epifcbpo relittum fit omnimode fuper denuntiatio-

l

nübus difpenfare , bec tamen facilitas non à fola difpen-

Th'Tli

fantis voluntate pendet , fed à Tridentino co£rcetur artis

m dl

jrudentie ,. difcretique arbitrii legibus. — Parem , imo

LO

N

forta[fe majorem vigilantiam nece[Je eft à vobis adbiberi ,

Tits (

ne poft remiffas denuntiationes celebretur. mairimonium

TE

coram

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 169

coram Parocbo vel alio Sacerdote , ab ipfó Parocbo , «vel

à cóbis deputato, prefentibus duobus vvel tribus teflibus ,

confidentibus , me ulla celebrationis motitia oriatur.- - d

Jl

enim , ut ad pxefcriptum. Canonum licité fieri po[Jit , mon

fatis eft oboia quevis & vulgaris caufa , fed gravis, ur-

T

gens , €? urgenti[ma requiritur, &gc

Kx hoc colli-

!

gitur; non approbari morem etiam Parocho-

rum ,.nimis facile unam eandemque denuntiatio-

h

nem pro bina vel trina taxantium.

qu J

Wil

(

De Impedimento Impotentie,

:

UZERITUR IGI.

Quid fit impotentia?

Q'

RzsPoNDEO: [mpotentia eft habilitas

n

[

corporalis ad copulam carnalem , de fe ad gene-

H

rationem prolis idoneam.

DiciTUR: de fe ; poteft enim contingere

d

fer accidens , v. g. ob debilitatem fpirituum femi-

Fmunodtox

nalium in viro aut feemina ; vel ob indifpofitio-

xirimotia t

nem matricis in muliere , quod copula carnalis et-

iam perfe&a, hoc eft, per effufionem feminis.in

dethnt

«vagina mulieris completa, ,non fit idonea ad gene-

TRVU

rationem prolis.

ibit: Puin

QUJERITUR Io02.

"m

ET

tia?

Quotuplex fit impotenf

ii m

)

RzsPowNDzro: Impotentia dividitur r. in aj-

u

lM

Jfolutam , & refpettivam.

2. In perpetuam , & temo-

valem.

Iw-

3. In antecedentem , & fupervenientem.

POTENTIA ABSOLUTA eft inhabilitas ad co-

pulam de fe pro generatione prolis idoneam re-

fpe&tu cujuscunque mulieris aut viri.

"'Talis eft

. Dri,

in viris , fi careant utroque tefticulo ,.prout funt

Evnuchi.

IMPOTENTIA RESPECTIVA eft

ij

Ls

inha-

170

TRAC'TATUVS

! D;qu.m

inhabilitas ad copulam generationi idoneam tan-

;

j

tüm refpe&u unius fiemine aut viri, non refpe-

FJr .U

A

jl

/

&u alterius.

'Talis impotentia refpe&tiva eft, fi

(

ii

vagina mulieris fit nimis ar&&a, & membrum viri

a?

nimis magnum feu groffum , ita ut vas mulieris

sünni

hujus penetrare nequeat , licet id fieri poffit re-

fpe&tu alterius mulieris.. Similis folet effe impo-

ml

tentia ex maleficio caufata.

Damon enim . ex

M

permiffione divina folet tantüm efficere , ut fpi-

u

ritus genitales langueant, & membrum virile ex-

citari ac firmari nequeat refpe&tu unius feeming,

o

Ili

IMPOTEN-

non refpe&tu alterius , aut viciffim.

TIA PERPETUA eíft, que nec medicina, nec &-

tatis profe&u , nec ullo alio medio naturali cor-

Mu

rigi poteft. . Talis impotentia eft , fi tefticuli am-

bo , aut ipfum membrum fuerit exfectum. Iw-

lu

POTENTIA TEMPORALIS, qua aut medici-

gtl

na, aut profe&u etatis, velalio medio naturali

itttmi, t

corrigi poteft. [MPOTENTIA ANTECEDENS

p

dicitur, quz precéffit contra&um matrimonia-

t y

]em.

SuPERVENIENS autem eft, que primum

841

confequitur contra&tum matrimonialem.

RMM

UXRITUR I03.

Qualis impotentia diri-

01[

mat matrimonium ?

l L

RzsPoNDEO: Sola illa impotentia dirimit

matrimonium, quz fimul eft perpetua &j antecedens.

Ti

Nam impotentia fuperveniens matrimonio jam

ln

contra&o non dirimit matrimonium, fed tantüm

iif

reddit ufum matrimonii illicitum.

W lg

Id PRonATUR ex C. 1. & 6. h. Tit. , ubi

t

reperta impotentia de fe, ut credebatur , perpe-

Ph j

U&E*'x

tua, jubentur quidem conjuges feparari , data fa-

ET

li

cultate comparti non impotenti, ut contraheret

l]

t

natri-

DE SACRAMENTO MATRIMONIL 171

l ldüwmr n

T5 g

matrimohium cum alio; fed , cum poftmodum

deprehenderetur,impotentiam non fui(fe perpe-

llFQ

dl

A m&[ mmv

tuam , pars, que credebatür impotens , jufía eft

redire ad priorem conjugem.

Ug

ld

RaAT10 autem eft , quia impotentia perpe-

! x"'rf

tua dirimit matrimonium Jure naturali, nifi con-

Oletios

TOD 0

.....

trahentes inteüdiffent vel per novum coritra-

&um folüm intenderent individuam vite focie-

T

tatem cum promifTo exa&e fervandi caftitatem.

Yüm v

Non enim repugnat matrimonio votum perpe-

Qnius fory.

tuz caftitatis, prout $. ». oftenfum eft. Confe-

. hi

quenter nec repugnaret tale matrimoninm ftante

tl

impotentia perpetua.

(PE

IATR

QuAERITUR 104. Quid agendum, fi fue-

rit dubium , an impotentia fit perpetua?

fu. 1

REsPONDEO 1.

In dubio de perpetuitate

X

impotentie, fi una pars petat diffolutionem ma-

o nd

trimonii, conceditur parti neganti triennium ad

ANTCDDE

probationem , computando hoc triennium à die

m d

attentate prims copule.

Ita habetur C. 5. &

L guepr

fin. h. Tit:

1.

RrsPoNDEO 2. Indubio de perpetuitate

potart (i

impotentie , fi neutra pars petat diffolutionem

matrimonii, licebit illis, tamdiu experiri, quam-

tb dï.:ï;

diu omnis prorfus fpes evanuerit , tollend:z per

j n

medicinam vel etatem impotentic.

Atimont

RaTrO eft, quia hoc neque reperitur prohi-

, d

bitum Lege naturali ,- neque divina, neque pofi-

tiva. Inio in Jure habentur exempla , ubi hoc

h.T.

experimentum fuit à conjugibus per octo & am-

plius annos inftitutum , quin. propterea repre-

iuit,

516:6:6.

Bicl

hendantur vel imponatur poenitentia.

g;ï:ï?

h. Tit. nee reprehenditur vir, nec mulier , licet

j

f

per

CTRACTATUS

j

175

Tl

bl lm]l

per multos annos attentaverint copulam. * Et C. 7.

du

h. Tit. fimiliter neuter conjugum , licet per o&o

t

annos fruftra attentaverint copulam, culpatur.

jcinp

^ QUXERITUR 195.

Quid agendum , fi jam

^

E:Eimm ]

evanuerit omnis fpes, per medicinam vel ctatis

As

profeéctum obtinendi potentiam ad complendam

UE

'eopulam?

yitet

RrsPoNpDpEo r. Intali cafu, fi ambo con-

wapetd

fentiant in diffolutionem matrimonii , & perpe-

fjl

tuitatem impotentiz fufficienter probent, poteft

il

inattimonium diffolvi etiam necdum expleto

lu

Ita habetur C. r. h- Tit. u-

probationis triennio.

.bi dicitur :. Z4ccepifti mulierem ,. &5 per aliquod tem-

us babuifHi, per menf[em , aut per tres , aut per annum ,

& nuhc primum dixifli , te e[Je frigide nature , ita ut

qon potui[Jes coire cum illa , nec cum aliqua alia.

Si il-

la, que uxor tua e[Je debuit , eadem affirmat , que tu di-

cis, & probari poteft per verum judicium , ita e[Je , ut

L

dicitis , feparari pote[tis.

[

RzsProwpEo 2. Sinulla amplius fuperüt

fpes tollende fine miraculo impotentie , & con-

M[]M

juges nolint feparari ab invicem , tenentur coha-

bitare inftar fratris & fororis. lIta declarat C oe-

LESTINUS III. C. s. h. Tit. ubi dicit: Reguifi-

vifti , quantum tempus indulgendum fit natur aliter frigi-

dis ad experientiam copule nuptialis.

Nos fentimus , ut

r

]

à tempore celebrati conjugii , fi frigiditas prius probari

If

hi

Mi

non po[Jet , cobabitent per triennium , quo elapfo , [i nec

Il

iunc cobabitare voluerint , & juxta Decretum Gregorii

mulier per juftum judicium de viro probare potuerit, quod.

cum ea coire non po[[it , accipiat alium.

Si autem illea-

l

|

] IW) [

liam acceperit , feparentur.

Quodfi ambo confentiant fi-

ul

ï?fi)l;';:,;j

1

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 173

j

A E*C

lt

mul e[Je , oir eam, etfi non uxorem , [altem babeat ut :fo-

l, tp

M

TOTEm.

: Mn, Q

;

d

QUJERITUR IoÓ

uomodo poflit- vel

Pendie

debeat impotentia in ordine ad diffolutionem

1

matrimonii probari ?

Id ts

RESPONDEO I

Probatio illa

fi uterque

conjugum fateatur impotentiam fe tenentem ex

Mi

1

4t

parte unius, fupplenda eft per juramentum utri-

NT

ufque conjugis de veritate dictorum, & per jura-

'Obent »

mentum feptem propinquorum, vel, fi propin-

WT er

qui defuerint, vicinorum , qui manu extenfa ad

CrTi

Evangelium vel ere&ta in coclum jurent

fe'cre-

dere , quod conjuges verà jurent

Hic eft fen-

fus verborum CoErEsTINI III, dum C. - h

1t, i

"Tit. in textu proximé relato addit

Siautém,quod

nunquam fe inoicem cognoverint , ambo fatentur , cum fe-

TN

piima manu propinquorum , oel vicinorum bone fame , ft

l,

lt

J

pro])mqm defuerint , ta&tis facrofan&tis Exvangelüis, utere

que jurejurando dzcat quod nunquam per carnis copulam

una caro effetti f m]ent

ég tunc videtur

quod wulier

TDIUS -

«aleat ad fecundas muptias convolare.

*ü[*,Mv

RrsPOoNDEO 2. Sialteruter copjugum ne-

nentür aol

tderit Cor

get impotentiam, aliquando probatio fumitur ex

teftimonio honeftarum matronarum , quibus de-

d. M

mandatur inquifitio de fignis violate virginitatis,

utrum videlicet in vagina mulieris etiamnum re-

periatur Z7ymen, vel ar&a corrugatio interna va-

Ita habetur C. 6. h. Tit. ubi INNocEN-

)

gine

TiUS III. fcribit Epifcopo Altifiodorenfi

Fra-

ternitatis tue litteras recepimus ,. coptinentes , quod. mu-

f J' J("

lier cuidam xiro matrimonialiter nupfit , cum quo per mul-

M

tos annos morata mon poluit carnaliter ab -ipfo cognofci.

lL

j dl

T volens babere certitudinem pleniorem quasdam matro-

nas

r (]ER'U

174

r

TRACTATUS

li

n j

mas fuce þaræczæ providas & boneflas ad- tuam pmkn

tiam evoca[ti , diftritte illis zn]mgem füb periculo anima-

il

vwum , ul mulierem illam prudenter in pvce/ ent, C perqui-

" (ml

(

rerent diligenter , utrum idonca e[[ct ad viriles amplexus,

qua tahdem in fide [ua tibi a[feruere conflanter , quod

g

ziuïm,

f

ilim

eadem nunquam poterat e[Je mater , aut. conjux ,

lan-

quam.cui naturale deerat in[irumentum.

Unde xiro li«

um J

centiam tribuifli , ut aliam uxorem duceret

Contigit

A

f

f

autem. poflea , quod mulier invenit

quà feras bujgusmo-

di referavoit , &5 latori prefentium fupernupfit. . ----. INos

(0400

attendentes ,. quod. bujusmodi impedimentum , quod pra-

al

)

ter dioinum miraculum per opus bumanum potuit absque

fpericulo corporali vempoeri , fententiam divortii per er

(ii

varein licet probabilem novimus e[[Je prolatam , unde eam

&v (pofteriorem maritum ) precipinus ab invicem

Jéparari , & nifi f& oto mulier illa (in Religione)

m

obfirinxerit ad. continentiam. fervandam ,. primus . oir

ho

nifi pretextu fornicationis (à muliere per alterum

MW

conjugium commiffz) 'ejus confortium velit declina-

xxpn |]

TE , CWmn ea vremaneat

Ex hoc textu ipfemet Pon-

m

ftà

tifex colligit, quantum.ex adjectis videtur, quod

mulier ob arctitudinem pro impotente declarata,

fi alteri nubat, cuj arüta mon fit & per frequeniem u-

fum fecundi reddatur etiam apta primo , debeat redire

ad primum virum. Credo tamen , hanc refpon-

fionem effe Juris Ecclefiaftici, non Divini, vel

)

NNaturalis, ita ut Jure Naturali ac Divino.non te-

TIRR

neretur redire ad primum.

[ VUj

QUJERITUR IO7

An mulier ob arétitudi-

ll

nem impotens tenéatur pati fectionem, vel aliud

lf

l

remedium conjunctum cum periculo mortis ?

AEC D

RrsroNpEO Negativé.

Ti

RaAT10 eft, quia hoc innuit INNoCcENTIUS

1 n

XEE

[

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 175

adt»mha

] pir

"

TIL.1. 6; ubitait

Per bec que[lionem illam moverss

z[Je folutam , qua queritur , utrum ea , que adeo ar&a

Yj

ef , ut nulli po[fit carnaliter commifceri , nifi. per inci-

Jionem , aut alio wodo fibi violentia inferatur , nón fo-

jummnodo levis , fed. forte tam gravis , ut ex ea moriig

fpericulum timeatur, ad matrimonium contrabendum de-

beat idonea perbiberi

Cum Pontifex in principali

Jf [ 0

cafu approbaverit judicium Epifcopi , permitten-

lifra

tis diffolutionem matrimonii ratione impotentise

(1!/[5 j

ob arétitudinem mulieris , quin ea fuerit obliga-

Al (

i

ta ad incifionem vel aliud violentum remedium ,

fed illatio Pontificis de foluta quzftione non ha-

beret locum, fi daretur ea obligatio.

UJERITUR IO$.

An m"tumomum ra-

tum diffolvatur per impotentiam fupervenien-

u

plw "

Ab i

tem ?

, r c

REesPONDEO Affirmativé

dop

Id PRoBATUR ex:C- 3-.h. Tit;-upr As &-

XANDER III. hunc ipfiffimum cafum proponit,

L pl

& affirmativé refpondet. Zfccepimus , inquit , quod

ridetr, g

quidam fedecim annorum quandam tredecim annorum du-

Yfe du

xit uxorem ; qui, cum debitum (impotentia utique

771

temporali ob imperfectionem ztatis) reddere non

debeatred

po[Jet , mulier tam gravem infirmitatem contraxit , ut o-

hunctelt

mnino viro fit ja&a inutilis , 9 infirumentum ejus im-

j Diviti

peditum , ita , ut vir ei commifceri non þq[ Ü

Re-

Jio m

Jpbondemus igitur, quod , fi vitium üllud mulier à natura

contraxit , nec ope Medicorum poterit adjuvari , *oiro a«

]ta Pon-

t 00 d

liam acczpzendz liberam tribuas. facultatem.

I

tifex.

Ils

l

0T

NECc o2zsTAT , quod matrimonium ratum

"

facramentale juxta prius $. 2. & 3. dictum fit Jure

Qu

Divino indiffolubile.

'Ea enim indiffolubilitas

eft

-

MUH'

]

TRACTATUS

176 -

19

t

eft obje&ivé conditionata, nifi ante confumnmia-

tionem vel bonum altioris Ordinis, vel intervc-

Q»

m

niens fuübftantialis mutatio objecti aliud poftulet.

Y

An matrimonium vali-

UJERITUR IO.

DT

d& contrahere poflint Caftrati tantum uno tefti-

DOV

culo ?

U.»

]l n

REsPONDEO Áffirmativé.

RarrO eft, quia adhuc apti funt ad genera-

n

tionem.

Ita tefte Sax cuEz 1. 7.difp. 92. n. 14.

[HAI

indubitatum eft in Authoribus.

)UJERITUR IIO.

An matrimonium vali-

bl

it

dé contrahant caftrati utroque tefticulo?

[

i

REsPoNDEO Negativé.

Ra-mi10 eft, quia non poffunt emittere ve-

rum femen.

Idem declaravit anno 1587. Srx-

TUS V. ad Nuntium Apoftolicum his verbis à

COT

SANCHEZIO l.c. relatis: Committimus Praternita-

ii tue , 6 mandamus , ut conjugia per quoscunque Exo-

M l

£0

viucbos & Spadones , utroque tef?e carentes , cum quibus-

u i

libet snulieribus defetum predittum five ignorantibus ,

0y

five fcientibus contrabi probibeas ; eosque ad enatrimonia

contrabenda inbabiles autboritate nofira declares ; 62 tam

locorum Ordinariis , ne bujusmodi conjuntiiones de cete-

vo fieri quoquo modo permittant , interdicas : quám eos

etiam , qui [ie de fatto contraxerint , feparari cures ,. &

matrimonia ipfa fic de fatto contratta nulla, irrita , &2

]ta Sixtus V.

"d

invalida e[Je decernas.

AUL

NEC oBsTAT , quod tales Evnuchi virgam

ml

Jj

erigere , coire, & aquofam quandam materiam

effundere , ficque ad obtinendum faltem finem

u

N

fecundarium , nempe in remedium concupifcen-

tie, fibi & mulieri fervire valeant.

INam infra

"

oftendam , non permitti à Deo finem fecunda-

d

rium,

J

!

-

.DE SACRAMENTO MATRIMONII, 177

änte QO

..

"N

H

rium , nifi per fubordinationem ad finem prima-

li Wii,

rium.

T

QUZRITUR III.

An impotentia orta ex

Lt

maleficio dirimat matrimonium ?

n

RzsPoNDEO Negativé.

RaTro eít, quia non eft perpetua, fed po-

teft tolli per auxilia grati: ordinaria, concedi fo-

funt j

lita digné petentibus. liec enim impotentia non

Zg

dj

confiftit in aliqua deftructione,vel corruptione

organorum generationi infervientium , fed in

rimonium .

perpetua operatione Damonis in animum ,. vel

ficuo?

in fpiritus feminales, quz operatio ceffat, quam-

primum ceffat permiflio fpecialis divina Dzemoni

Permiffio

J BI Y

conceffa ad operandum in bomine.

autem illa divina tollitur ad preces conftantes ar-

0 1gfr. $ts

velbis

matas facrificio bonorum operum.

E,hii

H

Nxc osBsTAT, quod quedam maleficia fe

m Fa

MI

habeant per modum in/df/jonis DDemonum , prout

, d

contingit in Energumenis, que infeífio eft habi-

tualis, ac proin perpetua.

RresPONDZTUR enim, difparitatem effe

hanci quia obfeffo D«emonis tendit in bonum ob-

feffi fzepiflime , cum .etiam viri Sancti nonnun-

quam fimilia paffi int.' Econtra maleficia hujus-

modi, cum tendant ad concitandam difcordiam

Ti Qs Ji

inter conjuges , femper tendunt in malum male-«

jj imit

ficiati ; & incitant femper ad peccata ; quía nuns

quam immittuntur à Deo notu proprio, ficut obfef-

:,vnuchi "

"

fiones , fed motu proprio Deemónis , & folim per-

um m

(f

mü[]one dioina. 1cgqqe fide.& pl'ecibus POQU 2

; fl

Y

femper tolli,

f od

U

UJERITUR II2.

AÀn Heriaphroditi ,

W

lo

p N

hoc eft, habentes duplicem fexum , vali-

AE

dé

f

D.Amort Ty. de Sacr. Matrün.

lo

[

Y

TRACTATUS

IN!CRM

178

u

jut

ll

d

dé ac licité poffint contrahere matrimonium ?

Hermaphroditus licité &

19 j GJDü.*

RESI;ONDEO T

ii

validé contrahit matrimonium juxta illum fen-

h

fum , qui judicio Medici vel honeftarum matro-

narum, accedente juramento proprio de majore

suore,t

Íta

in uno fexu ftimulo notabiliter pravalet.

intrid

cum Syloef?ro , Tabiena , Armilla , Sancbez l. 7 . difp.

m

106. communis Do&orum.

V

RESPONDEO 2.

$i uterque fexus ita c-

de |

qualis apparet, ut judicio Medicorum, vel alio-

W

li

rum peritorum , neuter fexus notabiliter pr&va-

li

IQ

leat , vel ftricté dübium fit, quis fexus pravaleat,

I)

poterit quidem Hermaphroditus contrahere ma-

trimonium , tenetur tamen füb peccato mortali

eligere fexum virilem.

RaArTz10 eft, quia de virtute generativa hu-

A

jus fexus poteft effe.longe certior, quàm de vir-

[

"

tute generativa fexus feeminei, feu de exiftentia

R"*M

vera matricis & ovariorum , deque earum'recta

f

d

difpofitione, deque virtute receptiva ac retenti-

"U

Ü

D

va feminis , qu: , cum magis lateant in corpore,

li

lin a

quàm appareant extra, funt longé magis incogni-

U

ta , quàm virtus erigendi virgam , & feminandi.

;E

Cum ergo, ubi agitur de valoreSacramentorum,

eligendum fit tutius, etiam in ifto cafu potius fe-

xus virilis, quam muliebris eligendus eft.

J0l

UY

JILNUNO

QURRITUR LIS.

An validé & licité con-

D

"

trahant matrimonium valde fenes?2

RESPONDEO rI.

Senes cujuscunque s&td-

Qu

li

tis validé ac licité contrahunt matrimonium , fi

NT

nullo alio impedimento prater fenectutem labo-

T

lt

rant.

Ita tefte Sanchez 1. 7. difp. g2. n. 21. habet

ATIj

praxis & fenfus Ecclefiz.

B

RaATIO

K

T

DE SACRAMENTO MATRIMONII, 179

Qs

]

i

Rarro eft, quia ,. prout hic Author l. c.

mdiül& hg

n. 19. ex Gloffa ,' & Tiraquelo obfervat , nullus eft

TM

adeo fenex , quin faltem aliquando natura , vel arte Me-

neügrug "

dicine ádjutus po[Jit ad coitum calere , ita ut ex cere-

l

T

Mi

bro, corde, & jecore fpiritus feminales ad teftes

ptis

vel matricem & ovaria transmitti, matrix , ficut

Vij

li

j

fit in experimentis Ele&ricitatis , attrahi & ipía

e f

cum ocarii; inofculari valeat per ramenta aperta.

Quod(i vera effet fententia, quam Guttjerez: 1. r.

TUm, Vij

Canonic. quazft. C. 16. n. rr. veriorem & proba-

thliery

biliorem Medicorum opinionem vocat, quod

TU Drend

VOntrate

nempe verum femen fit /'illa , calidum fpiritum in

& continens , à cerebro excreta , & per medullam fpine

RCCQ10 0f

dorfi in renes per duo paria nervorum , atque exinde in

membra genitalia defluens , ulla apparet impoffibili-

eperiva

tas, cur idem non poffit fieri in fenibus faltem

, in d

in cafu raro.

x de exlt

REsPONDEO 2.' Si fenex fit adeo exhau-

Qu u

ftus viribus,'ut fit omnino impotens ad copulam

Mrpicd

habendam, hoc eft, ad erigendam virgam & fe-

ant n

minandum , nec judicio Medicorum arte juvari

aj

poffit, non poteft validé contrahere matrimo-

drfemnan

nium. ^Ita Sanchez l. c. n. 24.. citanS8pro fe Ho-

Crmentor

Jftienfam , Rofellam, Pifanum , 4ngelum , Syloeftrum ,

af u

Scotum in 4. dift.32. ad 2. & multosalios. Idem

dul

dicendum , inquit , f fenex ille po[Jet quidem coire ,

non tamen feminare intra vas.

?

te &t

QuzxRITUR 114. ÁÀÁn validé & licité con-

$

TT

trahant matrimonium fteriles? :

TOE

i

drmotl

' REsPONDEO: Si fterilitas fit naturalis, af-

il

firmativé.

n6

" RATrO eft, quia non poteft fciri, an fterili-

pp

tas fit perpetua, prout patet ex multis , qui pri-

lu

mum

M 2»

180

n

a

*TRACTATUS

u

11

müm ferb genuerunt; neque ea eft talis defe-

&us , qui fine miraculo ftricté dicto curari non

j

)

pofüit. . Dependet enim à motione phantafie &

b

3n

Ífpirituum , quz motio caufari poteft minifterio

ordinario caufarum fecundarum , puta Angelo-

u(

nj

rum, vel ex concurfu variarum difpofitionum.

Ifta autem poftulantur & obtinentur per preces

,'gemmaï.

d

à Deo non tanquam miracula , fed tanquam beneficia.

meï(a

Si enim cau-

AL

Drxr: i flerilitas fit naturalis.

fata fuerit artificialiter per potum feu venenum

B

fterilitatis , conftituit verum impedimentum diri-

M

mens matrimonii titulo impotentie ; quia hoc

W

venenum deftruit feu corrumpit ipfa organa ge-

f

nerationis, nempe ipfam matricem, ovaria , vel

tefticulos , qui conftant innumeris filamentis te-

nuiflimis, per que, tanquam canaliculos, trans-

L

eunt, concentrantur , & ejaculantur fpiritus fe-

Nty)

minales.

F

UXRITUR IIS. AnHernia, feu ruptu-

ra fitimpedimentum matrimonii?

18 qes

* pelü

REsPoNDEO Negativé.

Vrl

Rartro eft , quia non reddit impoffibilem ,

fed tantume difficilem coitum.

'Tenetur tamen

hum

pars hoc defe&tu laborans monere fponfum ; quia

alioquin deciperetur graviffimé in contra&tu bo-

ne fidei.

Quodfi mulier rupture defcendentis

u

! Wi

in vaginam uteri globo ceraceo intromiífo de-

fcenfum impediat , ipfeque globus diuturnitate

REme

temporis cum parietibus vagine ita concrefcat ,

MA

0

iilit,

ut fine periculo-tempore coitus eximi nequeat,

cenfent Medici à me confulti , ne fic quidem im-

sl

pediri generationem prolis, dummodo femen e-

MU

jiciatur in vagina uteri; quia , etfi femen non

l,

pomt

DE SACRAMENTO MATRIMONII, ISI

TU

poflit deferri ad matricem, poffunt tamen eó vel

TM

O u

in ovaria ob apertionem pororum deferri fpiri-

tus feminales , fufficientes ad actuactionem óvuli

Ri v

1, put

& generationem. , Ego tamen, licet ob probabi-

d

litatem hujus fententie poffet continuari ufüs

l (i

Q

matrimonii jam.contracti, fi hoc impedimentum

DT ]

AMnputiis:

fuperveniat, cenfeo hoc impedimentum effe di-

rimens ad contrahendum 5 quia eatenus non at-

. N

tenditur fola probabilitas de abfentia' impedi-

| feu v

menti, fed eminenter major probabilitas & pra-

xifnent

fumptio de infufficientia ad generandum perpe-

(; qui

tua

Ia o

*

UZERIT'UR II6. Quid liceat conjugibus

T, OT£f

sflmentit

z

fuperveniente certo impedimento impotentiz

poft contraétum matrimonium quoad ufum ma-

jculs, tt

trimonii ?

Y i

RESPONDEO I.

Si impedimentum impo-

tentiz fuerit certum ,. non licent amplius ea o-

rià, f

2

mnia, quae vel ex natura actus vel ex difpofitio-

ne perfonali conjugum caufant periculum pro-

pinquum pollutionis.

inpoftk

Voetur 0

RTrIo.elft, qgia,ubi finis redditur illicitus,

nempe copula carnalis , redduntur etiam illicita

pontum; d

vonoadl

,media intrinfece ordinata ad finem , nempe exci-

; ln

tatio fpirituum feminalium , ex qua pronum eft

fequi pollutionem.

ao

RESPONDEO 2.

Licent tamen figna amo-

ys duf

ris, v. g. ofcula, fi careant illo periculo ; quod

a conta

In praxi videtur

fi adfit , nec illa erunt licita.

em n

neceffarium, ut feparentur thoro , vivantque de

icqiit

^cetero inftar fratrum & for

Qrum feparati cubi-

mo

culo.

s

1

M 3

NEsc

L

T

B' «lCR*

182

TRACTATUS

J[MITLR

NEC o2sTAT, quod nefno teneatur abfti-

Hlt; J np

nere ab actu aliàs fibi licito , etfi prevideat, fecu-

turam ex illo pollutionem , dummodo abfit peri-

-

Ii PF'[ Cm

5.»335 )

culum confenfus in illam , Vel in ejus delectatio-

ul

nem, prout Sancbez l. 9. lep 45. n. 4. & nonnul-

UX

li Authores exiftimant.

Hoc enim dici poterit,

fi ex ejusmodi ofculis, vel aliis fignis amoris raró

meun

Nonni

fequatur pollutio , neque natura jam aliunde in

cafu particulari fit ad pollutionem difpofita

Sic

jND

enim periculum erit tantum remotum. Siautem

ex ejusmodi fignis frequenter fequatur pouutlo,

aut pronum fit ,

eam confequi, fic jam erit peri-

culum propmquum, quod , ubi à&tio non eft ne-

ceffaria faltem ex honeftate , in omni ftatu fu-

giendum eft ad aliquid intrinfece:malum indire-

]

20 Mpf

*

c&té volitum

Hinc etiam negatur, quod, ubi a-

&io , per fe caufativa pollutionis ex natura a&tus

RTO

ZQ 1n vm

aut indifpofitione operantis, non eft neceffaria,

non detur confenfus interpretativus in pollutio-

[ nl;

nem.

Accedit, quod pra&ticé loquendo, fi fre-

2

Gw

quenter ex tali actione non neceffaria fequatur

pollutio , adfit probabile periculum confenfus i in

(o

dele&tationem fenfualem poliutionis.

De Impedimento Raptus.

RITUR II7.

Quid fit raptus ?

Q'E

(

RzsPoNDEO: haptus eft violenta ab-

duétio feemine aut maris de loco in locum ma-

Af

trimonii contrahendi caufa.

n

D

Nl

DricrTUn r. de loco in locum ,

faltem in zfti-

!

matione morali in ordine ad plenam confenfus

RE:PW

matnmomahs voluntarietatem diminuendam di-

ü(

li

verfuüm.

Vlüri

Dicr-

DE SACRAMENTO MWA'I"RIM.ONII. 183

Mi

DrictiTUR 2. oilmn'a a?:du&io, cui perinde eft,

fel

T

h

five fit pbyfica.per inje&tionem manuum; five mo-

Q df

ralis per incuffionem metus, & gravitlimas refpe-

[

Qivé minas ; five mediata per mandatum , alteri

j

datum de abducenda perfona; five immediata.

It

A n

QUJERITUR II$.

Unde probetur hoc im-

TU

pedimentum ?

jm

RE£sPONDEO:

Probatur ex CoNcirLio

ii

'T RiIDENTINO , quod Seff. 24. C. 6. fic habet :

Um, àe

Decernit S. Synodus , inter raptorem €9 raptam, quam-

IaCür pj

diu ipfa in pote[Zate raptoris manferit , mullum po[]e con-

gt

Jiflere matrimonium. — Quodfi rapta à raptore feparata

od

é&g in loco tuto ac- libero con[ltituta illum in virum babere

Jmmi f

confenferit , eam Raptor in uxorem babeat.

Talum j

!

UJERITUR IIQ.. Quenam fint poene fta-

qui, d

tute in Raptores?

YV

REsPONDEO I.

De Jure*Canonico ftatu-

dl

t& funt fequentes penz.

T. Excommunicatio.

2. Perpetua infamia.

3. Incapacitas ad omnes

n pl

NISTUNT

dignitates. 4. Dotatio rapte. 5. SiRaptor fue-

rit Clericus, amiffio beneficii, feu depofitio. Ita

a f

habetur in CoNcrLro TRiDENTINOI c.dum

1 conen

prioribus verbis immediaté fubjungitur : Zt mi-

j

bilominns .Raptor ipfe , ac omnes illi confülium, auxilium,

I

& favorem prebentes , [int ipfo jure.excommunicati , ac

perpetuo infames, omniumque dignitatum incapaces ; €9,

ptus? x

"Ieneatur

ol

J Clerici fuerint , de proprio gradu decidant.

i od

preterea raptor mulierem raptam , fioe eam uxorem du-

xerit , five non duxerit , decenter arbitrio Sfudicis Wdo-

tare.

fiten i

n d

RzsPONDEO 2. De Jure Civili recentio-

re ex Conftitutione penali CARorLr V.art. 119.

n

ftatuitur in Raptorem poena capitis , fi raptui ac-

JJl

4

ceffit

WA

184

TRACTATUS

, 'üpbll(

cefiit ftuprum & violenta oppreffio

Et ex Or-

dinatione Criminali JosEPnri l. art. 19. $. 23.

more

X 0

Raptor jubetur capite plecti ac rot:» imponi.

Wi

QUJRITUR.I20.

Quaenam requiruntur

ad incurrendas has penas ?

V

ii a

qim a

RzsroNpEo: Requiritur r. ut fiat abdu-

€&io in locum moraliter diverfum in ordine ad

j maïwï l

diu coritinuandam incufflionem metus vel violen-

w

am.

'Talis moralis locorum diverfitas non eft,

U

, fi femina abducatur 6 domo in domum ejmdem

QU

* pagi, vel ex ürbein vicinam fylvam ad commit-

(f

tendam fecurius hbldmem.

2. Ut femina , qu&

rapitur, fit honefte aliàs vite

INec 1nterePc fi-

Pt

;r

ve fit virgo, five puella, five conjugata.

inferatur.aliqua violentia pofitiva , ita ut ialtem

invita abftrahatur à parentibus , vel tutoribus.

In ordine tamen ad incurrendum impedimentum

dirimens non requiritur hac violentia, fed fuffi-

N

W

h

|ti

cit, dummodo füafionibus induéta abducatur in-

vitis parentibus vel tutoribus

,

ag

Ra'r1r0 eft, quia impedimentum hoc non

l COEADWM

N

eft ftrité poena, fed inhabilitas

Idem patet ex

H

C. 6. de Raptoribus , ubi Lucivs III. expref-

fe dicit

eum non effe raptorem , qui puellam

confentientem invitis parentibus abducit

4. Ut

TJfo

abducatur exercendz libidinis caufa intra five

extra pretenfum matrimonium, licet poftea con-

fentiet in fui violationem

t

QUJZRITUR I2I.

An hoc impedimentum

i

40f

etiam incurratur, fi foemina potens raplat vi-

rum ?

Q

"Aj

REsPONDEO: Non mcurntur

Ioty

RaArr0 eft, quia inJure Lanomco CX 7.

de

ln

DE SACRAMENTO MATRIMöNU. 185

a gt

de Raptoribus , & in Tridentino folüm fit men-

tio de raptore, non de raptrice.

u

NEC oBsTAT, quod'alia impedimenta ma-

um

trimonii , uti criminis , publice honeftatis , me-

tus , fint reciproca inter virum & foeminam 5 aut

l, -U';'«"

li

il

quod in correlativis, ubi eadem eft ratio, fub fe-

xu mafculino etiam comprehendatur fexus foemi-

ELUS V

neus, ut habetur l. 1. 122. & 195. ff. de V. S.

er[lastn:

RzsproxDEOo enim, illa, que in ObjeQione

UR (

enumerantur , crimina non folüm frequenter

ml

committi à viris , fed etiàam à feeminis.

lmo ea

Lmin

crimina , vel impedimenta plerumque funt reci-

Veeinted

proca. Et quod attinet metum , exprefle fit in

p sl

jure mentio de cafu, quo viro incutitur metus à

T Ut

páréntibus vel cognatis puelle in fornicatione

re| titorbt

deprehenfo. . Econtra circá raptum conftanter

AD SECUNDUM dico:

npeline

fit folius viri mentio.

Ya il

non effe eandem rationem legis ; cum cafus ra-

od

riffimus , qui intra centum annos vix femel con-

tingit nec expofcat legem, nec refpiciatur à lege,

Ym t

nifi comprehendatur füb proprietate verborum

Jim pite

leg?s.

TIL r

EE

w

qui puella:

yndt, 4

De Divoortio €? fecundis INuptiis.

jb i

UXRITUR T. Quidfit divortium?

lus

RrzspoNDEO: Divortium eft legitima

feparatio mariti ab uxore vel quoad vinculum , vel

p

quoad tborum , vel quoad cobabitationem.

p n

QuzRITUR 2. Quotuplex fit divortium?

REssPONDEO: Divortium dividitur . in fe-

It

yie

d

parationem quoad vinculum. 2. In feparatio-

:I

M s

nem

TRA?ZTATUS

g

186

1"[

lv

nem quoad thorum.

3. In feparationem quoad

cohabitationem. Divortium feu feparatio Qv o-

AD VINCULUM fit, quando matrimonium con-

U r

«(

U

154

tra&tum declaratur effe invalidum , ita ut utrique

!

M

parti tribuatur facultas contrahendi aliud cum a-

lia perfona matrimonium., Divortium feu fepa-

T

jb

IU

ratio QUOAD THORUM fit, quando conjuges

deobligantur à redditione debiti conjugalis , &

ER

gt

propterea accipiunt facultatem Ífe feparandi ab

invicem quoad le&um.

Divortium feu fepara-

tio QUOAD COHABITATIONEM fit, quando

lo

conjuges nonfolüm accipiunt facultatem dene-

dn [

ganti comparti debitum conjugale , feque ab in-

|

d

vicem feparandi quoad lectum , fed etiam fe fe-

j

parandi quoad cohabitationem in eadem domo,

vel urbe.

DrivibrTUR 2. divortium quoad

Qr.aæm

thorum , vel cohabitationem in PERPETUUM

GN

& TEMPORALE.

Illud durat de fe ex parte u-

unius irrevocabiliter ufque ad mortem.

Iftud

AUR

verb durat folüm ufque ad revocationem partis

h4

innocentis vel Judicis.

UZXRITUR 3. An matrimonium confum-

matum quoad vinculum poffit diffolvi caufa adul-

terii, vel herefis?

"

RresPONDEO Negativé.

Ita definitum eft

Y

à Concilio Tridentino Seff. 24. Can. 5. ubi dici-

tur : Si quis dixerit , propter berefin , aut moleftam co-

f

-pabitationem, aut affe&tatam abfentiam à conjuge , di[Jol-

LIT

vi po[Je matrimonii vinculum , anatbema fit. E.t Can. 7.

;

QW

Si quis dixerit, Ectlefiam errare, cum docut &9. docet ,

II

juxta Exangelicam & Apo[Lolicam dottrinam , propter

Vrtdoy

adulterium alterius conjugum matrimonii oinculum mon

: RïS?is

ritas

polje dWOlU? ,.anatbgma [t. Ceterum hac ve

fufe

u

(

i

DE SACRWENTO MATRIMONIL. 187

EU "

æpmü*] '

fufe à me fuit probata contra Se&arios in Demon-

firatione Critica Religionis Catbolice ex Scriptura, ex-

Vi

h.

]

plicata, per conftantem obfervantiam Ecclefice

nïïtaut

Romane à D. Petro fundata.

Ti

g

EU

UXRITUR 4. An matrimonium ratum fit

J

ldndo

EH

diffolubile quoád vinculum ?

REsPoNDEo Aflirmativé. Saltem fi valor

COU

matrimonii rati vel fit dubius , vel fi matrimo-

E ia

nium fit conditionatum, prout $.2. oftenfum eft.

um fCU

Id.PRoBATUR ex eo, quia acu diffolvi-

x ft g

tur per profeffionem religiofam unius conjugum,

lt d

cum in ejusmodi contra&u involvatur conditio

» fted

feu refervatio libertatis de eligendo vel admit-

d

^l 1

h

P

í

&l

tendo bono aitioris ordinis.

Videantur dicta

&dem dom

g

Ym qux

QUJERITUR' 5.

xQuænain caufa fufficit 'ad

ERPRTUL

faciendum divortium quoad thorum?

r r

RESPONDEO:

Ad faciendum hoc divor-

n Lt

tium fufficit adulterium unius conjugum.

ao

Id PRoBATUR ex verbis CunrsTI Matth.

5.V.91. ubidicit: JDitum eff (antiquis) : Qui-

niom cont

cunque dimiferit uxorem fuam , det ei libellum repudii.

iaf d

Ego autem dico vobis 8 quia omnis , qui dimiferit uxo-

vem fuam , excepta fornicationis caufa, facit eam macba-

defium

ri, & qui dimi[Jam duxerit , mecbatur.

Idem repe-

15 uhl[ï

tit CHRIsTUS Matth. 19. ubi Pharifzi ex infti-

(

tutointerrogabant: am liceat bomini dimittere uxo-

Ü

Wi

I

vem faam quacunque ex caufa?

f

Qu.ERITUR 6. Quznam requirantur con-

ditiones ad hoc , ut ratione adulterii liceat infti-

i

tuere divortium ?

REsPoxDEÉo: Requiruntur fequentes con-

ditiones: r. Ut fit adulterium con/ummatum, hoc

ii

eft,

188

TRACTATUS

W[O EU

eft

per a&tualem copulam carnalem perfectum.

2.. Ut fit convincenter probatum:, ita ut de illo fal-

Ms n

f

W

tem morali certitudine conítet

3. Ut fit adul-

liberé & fcienter com

sciodon

M

terium formale , hoc eft

AC

miffum.. Si enim maritus ebrius invaderet aliam

f

feeminam , exiftimans, illam effe füam ;5 non et-

fet fufficiens caufa ad divortium

Idem dicen-

as um

n Wh.

dum ,

fi mulier ab alio viro violenter opprima-

iNe-

Iïf)llh

IT

tur, aut metu mortis ad hoc compellatur

que enim tale adulterium meretur tam gravem

tU

)

pomam, ac eft divortium. 4. Ut necdum fit tacité

'Talis remiffio feu condonatio delicti

Q]

remi[fum

daretur, fi pars innocens, conícia de alterius a-

dulterio , peteret vel redderet debitum conju-

gale.

QUJERITUR 7.

An etiam beftialitas à vi-

T

NI

ro.commiífa prebeat uxori caufam inftituendi

m f

divortium ?

ü

LU Xn

RL"U)

REsPONDEO Affirmativé.

Ita Zbulenfis in

;U IEUu FOH*

C. 19. Matth. Pera- Crux , Sancbez 1. 10. dlfp 4.

1b 44

15016'

t

RaATrO0 eft, quia datur major ratio ex beftia-

ili ln

litate , quàm fornicatione ; & genus deli&i per

infra&ionem fidei con)ugahs in ünitatem carnis

datze idem eft.

If

UJERITUR $

An etiam Sodomia , pre-

fertim , fi violenter aut fraudulenter cum ipfa u-

lu

lj

xore committatur , fit fufficiens caufa divortii?

RrsPoNDEo Affirmatiyé.

]ta Sancbez; . c.

&t j

n. 3. rcferens D. Thbomam , .D. Bonaventuram , Du-

IN

i

vandum , Ricbardum , Paludanum, D. Antonmum &

DIRUR

plurlmos alios Do&tores.

ur

RATIO

li

ul

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 189

M

ij

du

RaTi0 eft, quia conjuges ex ipfa natura

contra&us matrimonialis fe invicem obligant ad

r

r

fervandam unitatem carnis, quz tollitur per co-

Utrn

pulam Sodomiticam.

Dd

NEc INTEREST; five Sodomxta fit pars a-

lts d

gens five patiens, quia peccatur contra unitatem

carnis cum conjuge

SANCÉEZ tamen l.c.n.6

Vcnteror

7:'8.«cenfe

Sodomiam viri cum propria uxore

pella. Y

non effe caufam divortii, nifi corrigi nolit

& fi

W

corrigi nolit ,, eam non effe caufam divortii per-

m/'/ il

petui, fed tantüm ad tempus

Sed infiftendum

donztio

priori refpopfioni, quia antiquiores Doétores

de dieri

non diftinguunt inter has fpecies Sodomiz.

ebltum (

QU]FRITUR 93

An etiam pollutiones, vel

alii tactus lafcivi ad pollutionem proximé difpo-

kontas

nentes fint caufa divortii, v. g. fi maritus fub

m t

pretextu exercende copule retrahat fuum mem-

brum, ficque feminet éxtra vas uxoris?

]i

RrzsPoNDEO cum SaNcnHEziO l. c. , e-

rzLio.d)

jusmodi pollutiones vel tactus cum propria uxo-

re non effe caufam divortii perpetui, fed tantüm

ruioer d

divortii ad tempus quoad thorum , donec in ma-

rito appareat fpes emendationis.

Quodü mari-

nus QeJa p

tus poft iteratas emendationis promiffiones con-

Titatem cub

ftanter perunum vel alterum annum datam fidem

frangat , cenfeo , dari caufam ad perpetuum di-

Ym

vortium quoad thorum.

quay

RaAT10 eft,, quia licet non cómmittatur a-

d GUVA

dulterium vel fornicatio, datur tamen folicitatio

u

ad connivendum & cooperandum peccato occa-

Omnis autem folicitatio

fione thori conjugalis

continuata ad peccata contra naturam prebet ju-

Y

ftam caufam divortii ad tempus, prout D. Z/nto-

Mi

ninus,

[

m

TRACTATUS

190

n

RA

ninus , ZAftenfis , & Sfoannes de Friburgo à Sanchezio !

c. n. 8. relati docent

Ex hoc autem fequitur,

fv

U

fore caufam divortii perpetui , fi omnis fpes e-

(

)

mendationis poft iteratas monitiones evanefcat

n

eui

QUIRITUR IO.

An tactus lafcivi cum a-

m

orui

liis perfonis exerciti prebeant caufam divortii?

RESPONDEO I.

Per fe non prebent cau-

QL &l

GU

fam divortii.

Ita Sancbez l. c. n, 9.

u

dN

RAT10 eft, quia per ejusmodi a&us non di-

N

viditur una caro in aliam carnem

adeoque nec

MO [«]

violatur conjugalis fides quoad fübftantiam.

(

RESPONDEO 2

Prebent tamen ejusmodi

[

lafcivi actus caufam divortii ad tempus , feu de-

negandi ad aliquod tempus debitum

RaTr10 eft, quia, licet non committatur a-

dulterium , nec violatur fides conjugalis quoad

fuübftantiam, violatur tamen quoad modum, con-

TL

tra quam violationem compars, nifi appareat a-

liud efficax remedium in futurum , re&é fe pre-

WR ï

Thit: )

munit denegatione ad aliquod tempus debiti vel

thori conjugalis.

Ita quoad rem Sancbez; 1. c. n.7.

allegans Paludanum , Petrum de Soto,l) Antomnum,

& alios, qui docent , omne vitium à conjuge con-

tra naturam commlfï'um fufficere ad divortium.

Eam tamen doctrinam Sancbez l. c. re&é explicat

aut temperat , ut intelligatur de divortio tempo-

IÉ

—

rali , in quantum hoc fervit ad emendandam aut

in pofterum abfterrendam compartem ab ejus-

p

modi vitio.

REsPONDEO 3

Quando ta&us lafcivi

complent violentam prefumptionem de commif-

Algay,

fo actuali adulterio , etiam fufficiunt ad divor-

tium perpetuum Id patet, quia in tali cafu non

WT

fpe&ar-

x

DE SACRAMENTO M/ATRIMONII. 19[

11

räsw

^^^^^^

fpe&antür feorfim tanquam motivum divortii ,

U f

fed tanquam fignum & argumentum adulterii ad-

d J

miniculativum cum aliis indiciis.

Ipfum autem

l0ng

us

adulterium:per violentas prefümptiones proba.

tum eft caufa ac motivum füfficiens divortii , ut-

T

pote moraliter certum.

J prde

QUJERITAOR II.

An marito & uxori com-

)

petat reciprocé jus zquale in

( fusy

dum divortium?

'ordine ad iniþituen-

; t

REsPOoNDEO Affrmative.

Ita.omnes Au-

Mi

thores tefte Sancbezio 1. c. Difp. 3. n. 6. excepto

IDRD o

Cajetam. ldem docet in pluribus locis D. A o-

emp LY lfJ (

GUSTINUS relatus Caufa 32. q. 7.

[

PRosATUR autem ex INNocENTIO L,

VTT

r

(

qui , licet videatur facere difcrimen inter mari-

Ts qu

tum & uxorem , reipfa tamen nullum facit , nifi

lm

in certitudine probationum feu prefumptionum,

que non tam facile convincunt in marito , quàm

Tib

in uxore.

h ib

In Epiftola 3. ad Exuperium n. 4. fic

fcribit: JDefideratum efd fciri , cur communicantés viri

p d

7

cum adulteris uxoribus non corveniant , cum contra uxo-

J At

ves in con[ortio adulterorum sirorum manere videantur.

funqu,

Super boc Cbriftiana Religio adulterium in ulroque fexu

xl divordr

pari ratione condemnat.. Sed viros fuos mulieres de adul-

r i

terio non facile accufant ; & mon bábent latentia peccata

vindittam.

V'iri autem liberius uxores adulteras apud

vorto t

gv

Sacerdotes déferre confüeverunt-5. & ideo mulieribus jro-

dito earum crimine communio denegatur ; oirorum au-

m d

tem latente commi[Jo non facile quisquam ex füfpicionibus

d i

abftinetur : quà utique fubmovebitur , fi ejus flagitium

detegatur .

pl

deti

Cum ergo par [it caufa , interdum probatio-

L

ne ce[Jante vinditle ratio conquie/cit. Hic textus agit

JUrt

"f

quidem de folai &qualitate mariti & uxoris in or-

y

dine

j

192

TRACTATUS

y

dine ad denegandam communionem Evchari-

j

[

À

ftie ; eoipfo tamen re&té infertur equalitis quo-

m

MOB

ad communionem thori , licet hzc illis tempori-

bus forte tantüm fuerit negatio communionis

temporalis , ficut illa negatio communionis Ev-

d)

chariftie folum fuerat temporalis.

Explicatius

";"ïadukexiF

tamen hec do&trina fub eodem INNocENTIO

"

t

I. anno 416. fuit definita à CoxcriL10 Mirze-

VITANO, quod Can. 17. fic habet: Placuit , ut

hUY

fecundum. Evangelicam && poftolicam difciplinam ne-

lii

que dimi[Jus ab uxore , neque dimi[Ja à marito alteri con-

a

jungantur ; . fed ita maneant , aut fibimet reconcilientur.

;nenä"hl

Quodfi contempferint' ad pemitentiam redigantur.

81

QUIRITUR I2.

An ad inftituendum di-

vortium ratione adulterii requiratur prius mo-

nitio delinquentis pravia?

RzesPONDEO: Per fe fpe&tato Jure Civili

Tib

t

vel Canonico non requiritur monitio pravia;

h

VEre d

quia hanc monitionem praviam nec lex, nec pra-

ii

xis Ecclefie requirit. Si tamen maritus vel uxor

VU t

advertat , compartem ejusmodi periculis fe ex-

ponere , & fperetur frué&tus füfficiens, tenetur a-

)

ïccmäa.:;o,

micé premonere de periculo peccati , & fecuturi

divortii ex lege charitatis.

QUJERITUR 13. An jus ad inftituendum

sT

divortium extinguatur lapfu temporis, v. g. quin-

IQ

u

?

[

quennii , vel feptennii ?

ResPowNpEo: Nifi à tempore obtente de

Ri

sütir ]

adulterio conjugis notitie crimen ab altero con-

"r 4

juge fuerit tacité per actus conjugales remiffum,

non extinguitur lapfu temporis brevis; extin-

i'm-'a,dsjc;l?E

E

ROEH

guitur tamen lapfu temporis longi.

RATIO

W 10

May ï,

d

DE SACRAMENTO MÁTRIMONII. 193

BUA

v

h

[ D. At

Rarro eft, quia etiam

la'&iones cri,mingl.es

ET

fic extinguuntur.

)

At

lU Q hi

INEC OBSTAT, admonere,33.q. 2. ubi SrE

PHANUS V. fic fcribit marito , qui uxorem a-

OmI yi

]j

dulterii falfo infimulatam occiderat: S?verum fuif-

fét. (adulterium). pof? féptem annos penitentia peratta

A

D

VCj

dimittere eam per approbatam caufam poteras , fi voluif-

Jés

Nam ex hoc textu videtur colligi, quod ma-

[:

i d

ritus illis temporibus non habuerit poteftatem

flatim dimittendi uxorem adulteram , fed quod

T

1 4

debuerit expe&tare tempus explete feptennalis

penitentis.

Hinc potius inferendum , quod ab

[j

AUAT

eo tempore , quo adultera pars poteft dimitti,

j

/

füitendim

& non dimittitur , incipiat extingui jus feu actio

TU p

ad divortium.

QuzRITUR I4. ÀAn pars innocens tenea-

tur aliquando inftituere divortium ?

i u G

RzsPoNDEo: Pars innocens tenetur infti-

Vuto p

tuere divortium temporale in duplici cafu. Pri-

ne;lex.nec:

l

mb , fi divortium temporale prevideatur fore

[

D

medium cateris certius ac efficacius ad obtinen-

pericuiix;e:

a enet

dam conftantiorem delinquentis compartis emen-

dationem. — Secundó, fi ex ulteriore communica-

qi, Ef

tione thori cum comparte adultera nafcatur gra-

ve fcandalum, dum plebs ejusmodi communica-

Jinfitu:

tionem interpretatur tanquam conniventiam pec-

QUA.

caminofam ad flagitium. Pro hac fententia,quam

"

]

ample&titur Sancbez l. c. Difp. 13..n. 6. , ab eo al-

ore 0Dtd

4

legantur D. T'bomas , D. Bonaventura , Hoftienfis ,

l

144

"

"

Henricus , Zngelus , ZArmilla , Sylvefler , Rofella , . Co-

s f

varruvias., Cajetanus , & multi alii.

'

lr

PRosATUR autem Refponfio 1. ex Prov.

FOUVs 9.

ui tenet adulteram , ftultus eft & impius.

j

N

2, Ex

D.zdmbrt Tr. de Sacr.. Maitrán.

194

TRACTATUS

j J j

9, Ex CoücrLlo ARELATENSI, relatoinC.

g

fi vir. de adulteriis , ubi dicitur : Si vir fciens uxo-

gigrit

gt

ü

rem fuam deliqui[Je , que non egerit penitentiam , [ed

ermanet in fornicatione , vixerit cum illa , veus erit, &

j i

jl

j Q

ejus crüninis particeps.

g. Ex D. AvcvusTINO,

git

qui l. de adulterinis Conjugiis l. 2. , prout refer-

a

Z

n

!)

tur. C. non folüm 28. q. 1./fcribit: 5 uxor in bis

li

ä,

us

fattis (adulterino commercio? per/everat , recede ab

$ j

illa, €9 noli oivere cum illa.

Sin autem , €9. tu parti-

uml d

n

n

ceps peccati illius eris. 4. Ex D. HizRoNY MO in

C. 19. Matth. & relato in C. dixit. 32. q. r. ubi fic

n

f

fcribit: Cum uxor fe fornicatione feparaverit à marito,

qon debet teneri , ne virum quoque fab maledicto faciat ,

:gff(:&ïmax

dicente Scriptura : Qui tenB adulteram , [tultus & im-

l

jius eff. — Ubicunque ergo eft. fornicatio vel fornicatio-

nis fufpicio ( violenta prefümptio), Jiberé uxor di-

p

müttitur.

E quia poterat accidere , ut aliquis calumni-

t yun

am faceret innocenti , & ob fecundam copulam nuptia-

vum veteri crimen impingeret , fic priorem dimittere ju-

(rar

betur uxorem , ut fécundam prima vivente non babeat.

M

5s, Ex D. CHnvsosTOoMo feu Authore Operis

ln

imperf. in Matth. Hom. 32. Sicut crudelis eft C9' i-

2510'04

niquus, qui caflam dimittit , fic fatuus efd & injuftus ,

l

qui retinel meretricem.

INam (fcriptum eft in Le-

A

Neg

N

"

vit. 18.) Paironus turpitudinis ejus e[? , qui crimen

N

(habituale) celat uxoris, — Ita ifti.

IQ

Drxr autem , /i divortium prevideatur medium

bt

certius ac efficacius ad conflantem emendationem delin-

T

quentis.

Si enim delinquens ferió peeniteat , nec

Mi

perfeveret in peccato, non tenetur pars inno-

.Iïpg

cens dimittere ream,nifi appareat ex iteratis pro-

AU

BIDIT

miffionibus , vanam effe promiffionem. Simili-

t IEQP&-

ter non tenetur pars innocens dimittere ream , fi

N I

pera-

[|

LT

DF SACR AM'ENTO MATRIMONII, 195

I

) j«lä'..

fperatur, profuturam denuntiationem delinquen-

J

jl

tis ad Superiorem Ecclefiáfticum.

Id docet Iw-

W»AJW

NOCENTIUs JIlI. C.

quemadmodum. de Jureju-

Ij

rando, ubi fic fcribit: Si maritus uxori expre[Je ju-

2f

vaJet , quod eam fiper adulterio non ümpeteret , e[Jetne

'

lL: agj

Jervandum boc juramenium ?. Cum Scriptura tefletur ,

Jf

quod patronus e[t turpitudinis, qui celat crimen uxoris ;

TT

& fecundum vegulam Evangelii , fi primb & ficundà

correpta vefipifcere mollet , dicendum e[Jet Ecclefie , ut

IAOR

PT

vzanquam Etbnica &? Publicana deinde vitaretur ; me fer

WTL

boc ei libera tribueretur peccandi facultas propter impu-

,

vitatem peccati.

Itj

]i

Sed nunquid vir non poteft dimittere

wxori peccanti non folim fépties , féd etiam ufque feptua-

1

fm?f/fä

f.

W

Mil

&ies fepties focundim -Exangelicam veritatem ? ' Tutius

ergo in boc cafi videretur , ut propter jurisjurandi reli-

T

gionem vir accufare defiflat uxorem ad. divortium cele-

inis s

brandum, , quanquam denuntiare eam po[fet ad poniten»

tiam peragendam.

ncepaü;gnï u

ij

QUXERITUR IS. Amn pars innocens tenea-

" »-L

tur nocenti reconciliari & condonare delictum, ft

À

at

poniteat ?

Bu

m

'REsPONDEO ft.

' IÍn hae re effe di&inguena

1

dum. JNam primb, fpe&tato Jure Civili aut Cano-

ndil

nico in foro externo pars inhocens non tenetur

ïlï ) *T'li "

partem nocentem, femel adulterii caufa dimiffam,

de novo recipere, etiamfi peeniteat ferio. Id pa«

st

tet ex textu SrEPHAN1 V. füperiu

-

"

S addu&o in

nitint d

Qqq. 13.

Rrs$PoNDEO 2. Spetato foro interno te-

pænitezg j

qr p

netur pars innocens nocenti reconciliari , eams

que denuo poft fuflicientia figna conftantis poeni-

r P,

p

tentis recipere , nifi ex receptione parti nocenti

Qu

timenda fint gravia damna , prejudia, vel incom

1þlf!ï^

g

moda

TRACTATUS

yl

196

rmdu

moda.

Hec refponfio probatur ex fenfu.Pa

trum , & veteris Ecclefiz, qu& agnovit hanc ob-

j

R;( [))!

hgatmnem faltem ex lege charitatis.

JNam r.ex

qgd R

textu STEPHANTI V. fuperius addu&to apparet,

Euf hmï

quod antiquitus non licuerit viro inftituere di-

NU

vortium cum adultera quoad cohabitationem an-

te expletam ejus feptennalem poenitentiam , quo

yitotm

a d)

tempore neutri parti erat permiffus ufus.conjugii

ratione ftatus poenitentialis

Hujus autem rigo-

wlinad

ris in foro externo adhibiti non videtur poffe

n

Ttd]

jl

reddi ratio congruentior, nifi quod Ecclefia opta-

TT

Ov*

ret ac fperaret, diuturna cohabitatione & proba-

lum

B

tione penitentiz tandem infle&i animum mariti

[]

ad clementiam

. In CoNcrzrLio ARELA-

[

'TENSI relato C ü vir. de adult. dicitur: Si vir

]i

Jciens uxorem fuam delzqwje , que mon egerit peniten-

i

It

i

tiam , fed permanet in fornicatione, vixerit cum illa,eus

eïlt

€9 ejus peccati particeps.

Ouodjï mulier dimi[Ja

W

W

eger zt panütentiam , €9 voluerit ad virum fJuum reverti ,

"h

debet , féd mon [cpe recipere peccatricem

9::S. CU*

GUSTINUS l. 2. de adulterinis eonjugiis C. 5.,

Wl

Quod "tibi

(l

relatus C. quod autem 32. q. 1. fcribit

H

durum videtur , ut pof? adulterium reconcilietur conjugi

i

Cur enim ad-

conjux , fi fides adfit , mon erit durum

buc deputamus adulteros , quos de baptifmate «el peni-

tentia. credimus e[Je fanatos ?

Pofiquam Cbriftus ait a-

LU

TU t

dultere : qjec ego te condemmabo ; 'oade , demceþs

"

Tl

"moli pecc(zre 5 quis non intelligat, debere maritum igno-

Jcere , quód «idet ignovi[]e Dominum . amborum ?. nec

Hpe

quanh

jam fe debere adulteram dicere ,. cujus penitentis crimen

divina credit miferatione deletum

Mg

VUWu

QuRITUR 16.. Anpars innocens , fi fa-

UA

[0)

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 107

Wt

t

€to cum adultera divortio

etiam ipfa commifit

Wt

adulterium , teneatur recipere dimifTam ?

RESPONDEO r.

In foro externo poteft

i

W Fa-

Jiti

obligari ad recipiendam dimiffam faltem in poe

uN

nam delicti, & in prefervativum de futuro

J

hi

$i

1

I

Racr10 eft, quia parti innocenti non fuit à

iaj

It

M

Chrifto tributum jus abfolutum ac non fubordi-

[usulur:

gF

natum ad jurisdicionem Ecclefie in ordine ad

AUs

j

m[htuendum divortium perpetuum , prout pa-

i

T. vidbj:

tet ex praxi veteris Ecclefize , v.g. ex textu Ste-

QB cdds

phani V, annectentis varias limitationes ejusmo-

ICODE G

di dlvortns

1 AUR Q

RESsPONDEO 2

In foro interno tenetur

UET

fic peccans reconciliari comparti adulterz ex, le-

QIRUN

ge charitatis.

PaTET ex dictis qq. preced.,&

ex illo Matth. 18. v. 33. ubi Chriftus fervo im-

ii p

lif h u) Lm

mifericordi dicit: Serve nequam, omne debitum dimi-

fi tibi, quoniam rogafti me. - INonne ergo oportuit &9 te

"n

wüfereri con[ervoi tui, ficut & ego tui mifertus Jum ?. .Et

zmtus Dominus iradidit eum tortoribus.

j

l

QUJRITUR 17.

An pars adultera non ob-

enjgit

Ti

Aj

ftante, quod intercefferit divortium perpetuum,

teneatur redire ad conjugem innocentem , quan-

f vn

. r 4.m

docunque reditum petierit ?

REsPONDEO

In hac re effe diftinguen-

ia v : !

g rl

um.

Si enim pars innocens petiit divortium

D

j

folüm temporale ufque ad füam revocationem,

manet illi jus falvum ad revocationem.

Econ-

j

4

tra fi petiit acimpetravit divortium perpetuum fine

1N

claufula ac refervatione limitante ad revocandum

lm

J

pro libitu, attendendum éft ad communem praxin,

an ejusmodi divortia perpetua ac indefinita cen-

feantur haberi pro ceffione juris ad revocandumr

1

vel

N 3

,

TRACTATUS

' y SWH

198-

vel non ? Ubi praxis feu conertudo'interpreta-

j

j

tur divortia perpetua illimitata pro ceffione juris

abfoluta ad revocandum ; huic expofitioni mo-

oD

',J!!E! u

ribus utentium comprobate infiftendum . eft ;

quia non prohibetur pars innocens Jure naturali

getta

vel divino ad faciendam hanc ceffionem. ^ Ubi

d

veró confuetudo interpretatur divortia perpetua

at

indefinita tanquam ceffionem Juris tacité claufu-

PO

Jatam, vel ubi de confuetudine in alterutram par-

hu

tem non conftat , cenfendum eft boc tempore , di-

paby

vortio perpetuo indefinito ineffe tacitam claufu-

At

lam de jure revocandi ad libitum.

!

n

M

A

RA'T10 eft, quia prout SANCHEZ l.c. difp.

p

10. n. 3. teftatur, pro ifto jure revocandi ftat e-

o

Juptot

minenter major pars Do&torum , quorum potior

fenfus communiter format mentemi Fidelium &

TU

praxin.

my, ia

D 1x 1, .boc tempore , donec videlicet per Con-

ao

URT

ftitutionem Pontificiam, vel per Legem Dicce-

fanam ftatuatur oppofitum , ut nempe Inftituen-

tparit o

tes divortium eligant alterutrum, nempe vel fo-

Ef

lüm divortium temporale , vel ceffionem juris

?U;OIUH]

perpetuam , quó pars dimiffa poffit certiüs con-

A

ij

n

/

fulere fuz füftentationi , ac fortunis.

N)b

|

E

QuxRITUR 18. An fa&o divortio parti

Qu

Qu

innocenti aut dimiffe liberum fit , emittere vo-

Qxïx'

tum caftitatis fimplex , vel folenne ingrediendi

Ait

M

Religionem ?

ET

Y

RzsPoNDEO r. Fa&o divortio perpetuo

t

cum ceflione tacita vel expreffa juris ad revocan-

dul

dum, licet tam parti nocenti quàm innocenti

non folüm emittere votum caftitatis fim

TOl

plex, feq

ET

etiam folenne caftitatis.

RaArT1IO

d

'DE SAc'RAMEN',ro MATRIMONII., 199

ïüdüm ,

RaATrIO eft, quia per hoc nulli infertur prz-

of

Dtfrus

M

Blpo

judicium.

m

RzsproNDEo 2. Fa&odivortio folüm tem-

ln i

ts

porali , aut perpetuo quidem , fed cum referva-

h "

tione tacita vel expreffa juris ad revocandum in

(

as [

Il Oye

fenfu fuperiüs explicato , nec innocenti nec no-

centi licet ingredi Religionem.

fj taa'ieä

Ra'Tr1O eft, quia innocens ageret contra pa-

|

ültmmy

&a tacite vel expreffe conventa , utpote extin-

lii

[ m

guendo jus conjugale vi contractus in divortio

n

temporali tantum fufpenfum & fanabile; pars

rea autem ageret contra naturam contractus con-

Cir]ed

jugalis, relinquentis utrique conjugi jus fanabile

0

ifr

07

per penitentiam,ad actus conjugales.

QU

RzrzsPeoNDpEo 3. Votum tamen

ümpläx 'ca-

2

p

;

ftitatis foli uxori licitum eft , five fit rea five in-

nocens ; fed marito nec nocenti nec innocenti

kietyel

licitum eft.

gl

RaTro eft,.quia votum fimplex caftitatis

M:l

importat obligationem nunquam exigendi debi-

) Mget

tum conjugale.. Hoc autem prejudicat verecun-

Qfünen

die uxorum , raró audentium exigere fignis ma-

nifeftis exa&tionem debiti. Hoc autem repugnat

fe s

ij

contra&tibus bone fidei , ut reddatur difficilior

conditio connaturalis contractuum.

divotio p

H

«

J

UJXRITUR I9. An maritus conj

ugi ob

adulterium dimiffze teneatur preftare alimenta?

p g

RrzsPoNpEO r. Maritus fa&to divortio fo-

4

lüm temporali , vel divortio perpetuo quidem,

Vorti p

a

N

:

fed cum refervatione tacita vel expreffa juris ad

revocandum, tenetur uxori adulterc preftare a-

n

n

as i

"

limenta, fi ea aliunde commode habere nequeat

arte , vel aliorum fubfidio gratuito.

M

4

xRATI/O

y

f

i

!

200

TRACTATUS

4

RATrO eft,quia in tali cafu non tollitur nec

D.

]

gt k

perpetuo füfpenditur jus ad individuam vitze fo-

cietatem, in quo fundatur obligatio

g

Xpmfcandi re-

u

ciprocé alimenta.

REsPONDEO 2.

In cafu, quo interceffit di-

TE

gt

vortium perpetuum cum ceffione juris ad revo-

candum;non tenetur fnaritus uxori adulterz,aut

im dl

m

viciffim uxor marito adultero, praftare alimenta.

.RaTtro eft, quia ejusmodi divortium perpe-

Jutdt

j

tuum cum ceffione juris ad revocandum non ob-

tinet fuam vim in actu fecundo , nifi fuerit acce-

Ti

ptata ab adultera; repugnaret enim Legi Chri-

ftiane , quz precipit, denuo recipi adulteram

i

Ul

ponitentem , prout füpra qq. 14. oftenfum eft.

Si autem ea ceffio fuit acceptata à parte adultera,

As H

ij

eoipfo renuntiat fuo juri ad individuam vite fo-

ii (

t

cietatem , ac confequenter ad radicem alimenta-

tionis reciproca.

i,

QuiRITUR 20. An pars innocens poffit

d

propria authoritate inftituere divortium ?

d0filng

RESPONDEO I.

Pars innocens , fi fuerit

um

certa de alterius adulterio , poteft licité propria

:ifcerlegrlrl

authofitate inftituere divortium quoad fepara-

zi

tionem thori, feu denegationem debiti conjuga-

z

lis.

MC

ykm

RaArTro eft, quia fi hoc non effet licitum,

TO

DUENI

teneretur pars innocens redditione debiti condo-

dl

Til

[

nare deli&tum ; aut certé illud reddere dificilio-

W

AU]

]

i

ris probationis. Quodfi alicui hzc ratio non pla-

A

ceat, dicendum, quod hoc jus reciprocum fun-

q l

Wu J

detur in tacito pacto contractui conjugali mori-

M

Mu

i

bus contrahentium feu confuetudine inpexo , vi

lg

At

cujus fides frangi permittitur frangenti fidem.

"RU

Q

t

Pactum

4

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 20I

d

ll

n

Pactum autem illud tacitum gentium probatur,

N

l

]

li

üanw

aut formatur fenfu populorum , & fenfu fere o-

I*

mnium DoGorum , quos longa ferie recenfet

QU

1

SANCHEZ l. 10. difp. 12. n. 5.

RESPONDEO 2

Si tamen pars innocens

D

Jl

compellatur füb excommunicatione ad redden-

TOTI

dum debitum , quando in probatione quoad fo-

Fefltis

rum externum deficit, tenetur reddere debitum.

ivotiay

Ita tefte Sancbezio 1. c. n. 6. docent .D. T'bomas, D

dU t

Bonaventura, Durandus , Richardus , Aflenfis , S'oan.

ti( f

de Friburgo , "D. Antomnus Sylve[ter , Tabiena , Tur-

m [

recremata , INider , Armzlla égc.

&cpi a

RaAT!:0 eft, quia jus inftituendi propria au-

fttfüm

thoritate divortium quoad thorum fundatur in

pateati

tacito pacto moribus gentium & fenfu Do&torum

um tsl

introdu&o.

Omne autem ejusmodi jus eft ex

dtend

fua natura fübordinatum jurisdictioni Superioris

legitimi , qui jufté in ejusmodi cafibus przcipit

s j

etiam pro foro interno juxta allegata & probata

jrorüm'

non folüm modo precipiendi conditionato, fi al-

as d

legata veritate nitantur, qui modus precipiendi

dedecet Legislatorem , utpote repugnans tran-

Í i pt

qoad p

quillitati publice ; fed modo precipiendi abfo-

At CO

]uto.

Ad inftituendum tale di-

REsPONDEO 3.

y df

vortium authoritate privata requiritur c1rca a-

y d

dulterium occultum certitudo phyfica; circa pu-

reddcredl j

blicum autem feu notorium certitudo moralis.

s sto

RaTr0 eft, quia, cum adulteria occulta re-

promm«

linquantur judICIO privato conjugis , fapiffime

Zelotypia excecato, ita ut fingant fibi facile cer-

o p*

yitei

titudines morales, ubi non funt, non eft confor-

me aquitati naturah ut 1us conjugale facile vio-

i^

letur

i

J

202

TRACTATUS

ENCRA

letur per ejusmodi certitudines phantafticas. E-

gt

j oA

T

contra adulteria notoria,vel ad forum externum

i

dedu&a , relinquuntur judicio indifferenti Judi-

Wil fk[mï

cis legitimi; cujusfententie decifivz jurium non

| yl[Ueuu

debent reftringi ad meras certitudines phyficas.

f V.

Id enim repugnaret bono communi

g.(

RzsPONDEO 4. Parti innocenti non licet

3 U.

propria authoritate inftituere divortium quoad

Y

cohabitationem.

Ita fere omnes Authores

Qd

RaTro eft, quia per ejusmodi feparationes

d

privatas perturbaretur tranquillitas reipublice ,

W

& violaretur reverentia Sacramento debita, cum

p

conjuges conjungantur ab Ecclefia.

Il)

QUJARITUR 2I

An pars adultera licité

poffit petere debitum, prefertim fi pars innocens

ES

illi objiciat probationes femiplenas?

REsPONDEO Afhlirmativé.

AOUR

N

Rarro eft, quia eft in poffeffione fui juris ,

T n

quamdiu non reperitur jus certum ex parte op-

pofita.

Non autem reperitur ex parte innocen-

ff

] ce n

tis jus certum , donec illi apphcetur per notitiam

moraliter certam, ficut contmgxt in omni trans-

d

lr

latione jurium.

QUJIRITUR 22

Quænam fint alie caufz

AE

fi

W

V

inftituendi divortium?

ü

RresPOoNDEO: Alice caufe inftituendi quo-

i

!

T

P

ad thorum & cohabitationem divortium funt fe-

quentes : r. Zfpo[lafía unius conjugis à Fide Catho-

W Ge

lica vel Chriftiana, feu lapfus in herefin vel Infi-

E

delitatem Ethnicam.

2. Periculum anime ex fo-

fürj.

W bOnA

licitatione alterius conjugis ad gravia peccata, v.

g. ad Sodomiam , Magiam, Latrocinium , F'ur-

O &j

tum.

$: Perzculum corporis ex contagiofo morbo

alterius

DE SACR AMENTO MATRIMONII. 203

W

d

h

ol

1

q

alterius conjugis , v. g. ex lepra, lue venerea.

lm

4. Sevitia alterius conjugis vel infidie , v. g. dum

]

C

li

maritus uxorem crudeliter traétat, vel dum uxor

marito ftruit mortis infidias.

5. Valde mólefta co-

Ut

TU

JHij

babitaiio ex improbitate incorrigibili unius conju-

gis, v. g. ob perpetua jurgia , difcordias , ri-

CC

Xas,

[4

NOftig

Rarro elt, quiä hzc omniá repugnant pa-

: Authos

Vl feazi

&is tacitis contra&ui conjugali vel ex intentione

contrahentium vel ex difpofitione legum inne-

A5 Tepuli

xis. Nam quando conjuges per contractum ma-

[

10 d

trimonialem fe ad individuam vite focietatem

obligant, eoipfo tacité pacifcuntur , ut liceat fibi

adilters ]i

pacificé vivere fine contumelia Creatoris, fine

Jf

periculo animz & corporis , fine

y!

gravi tac perpe-

tua injuria.

s

Nzc oasTAT, quod CunrisTUs Matth. 5.

& 19. folam fornicationem allegaverit pro caufa

üner t

fufficiente divortii.

Chriftus enim folüm loqui-

Tpire iv

tur de caufis ad divortium perpetuum fufficienti-

.furpernoa'a'z

bus ex difpofitione Legis Divinz ; afferitque, ex

i omti r

difpofitione Legis Divinz pofitivce nullam aliam

caufam ad perpetuum divortium fuflicere, nifi a-

j dje

dulterium unius conjugis ; alias veró leviores

caufas ad inftituendum divortium pa&o matri-

lii u

moniali folüm fuiffe innexas ob fpecialem duri-

ondun d

tiam Gentis Judaica.

Caterüm de aliis caufis,

TU

qua& paéto matrimoniali per fe infunt ex Lege na-

n i

turali , & ex ipfa natura feu zquitate contractu-

y a

um bonz fidei, Chriftus totaliter abítraxit.

j pecca»'g:

UZRITUR 23.

An lapfüs in herefin fit

n

univerfim caufa fufficiens ad divortium , etiam u-

nugwm[u

bi

st

204

TRACTATUS

bi hzretici funt tolerati , & ubi talis Apoftata

rl;;vw

l TU 'Ldlüü

vult cohabitare fine contumelia Creatoris?

REsPoNDEo: In illis Regionibus

in qui-

" ,;.HMS

bus nonnulle determinate herefes ob tranquilli-

D!

]

o

tatem publicam per leges Principum Catholico-

Auite

rum tolerantur , & imatrimonia Catholicorum

vin n

cum hzreticis ab Epifcopis per difpenfationem

giadut

aut tolerantiam paffim impune permittuntur , re-

Qu

linquitur difcretioni Epifcoporum, an divortium

«

permittendum vel negandum fit.

Si enim veré

&A0 G1

k

intercedat periculum animz in conjuge aut illius

educationi relictis liberis , divortiunr permitten.

dum eft. Si autem confideratis omnibus circum-

ftantiis refpe&tivé exigaum vel nullum fit peri-

(

!l

culum anime , confiderandum eít , an hzretici

A

LU.

reciprocé concedant divortium in cafu , quo u-

Qu RD

nus Conjugum Acatholicorum tran(it ad Eccle-

AU QY

fiam Catholicam, vel non? Si ipfimet fuis con-

Q AU

cedunt dlvortlum cenfendum eft , parem condi-

]i

tionem ex paCto tacito ineffe mammomah con-

Of vX

tractui Catholicorum.

$i veró ejusmodi divor-

X t

tia fuis non concedunt , fed jubent cohàábitare

"FE&DUIE

parti ad Fidem Catholicam converfz, equum eft

ATU

ut Epifcopus , Epikia aut difpenfatione circa le-

D

ges generales ufüs , cohabitationem in tali cafu

M

admittat absque divortio

Iri

u

Hec refponfio PRoBATUR ex C 6. h. Tit

p

[Cn(,' Ó

ubi Un2ANvS III. Archiepifcopo. Florentino

fic fcribit

tj

De illa , qu& viro fuo labente in berefin

ipfius confortium fine judicio Excclefie declinavit

vide-

IJ:J jl

N

Vf

Ts i

tur nobis , quod mulier , maximé fi ea intentione [ece[fit

Wij

ut lapfus in bevefin tedio pariter & confuftone affettus

Wt ;

lI

f& ab ervore fuo comverteret , cum reverfus fuerit , eft

vedden

CT

N

"

l

)

!

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 205

dl l

M:

(

fijf

veddenda j que , etiam fi reverti noluerit , compellatur.

]

l

:

TU

W)i

À

!

Si verb judicio Ecclefie ab eo rece[fit , ad' vecipiendum

eam mullatenus dicimus compellendam

In hoc textu

6185 VIW

'PW !)Lt

bene notandum , quod Pontifex jubeat viro fuo

Apoftatz uxorem reftitui , etiamfi ille perfeve-

1

(j

ret in herefi.

Ergo idem in nonnullis cafibus i-

mitandum relinquitur Epifcopo.

TM

QUuZERITUR 24. Qualis fzvitia conjugis,, .

1 an din

$i

aut moleftia cohabitationis, fufficiat ad inftituen-

dum divortium quoad cohabitationem ?

m

RrsPowDro: Talis /cvitia aut tmoleffia coba-

JUT r

bitationis futhicit ad inftituendum divortium , qua.

Tib C

ftatus matrimonialis redditur perpetuó mlier.

ullim f

ucnam autem fit gravis miferia perfonz mari-

FM

tate , confideratis circumftantiis ftatuum , perfo-

L

Il

L

qu

narum

conditionum , ,& confuetudinum circa

ER

confimiles cotjuges , in dubio Judici Ecclefiafti-

QU As

co librandum relinquitur.

n

Dixt, perpetuo

Miferia enim exigui tem-

minmod t

poris videtur etfe infufficiens ad divortium, cum

eismd d

Ípe&tata corruptione humanz nature videatur

vnt cona

inhumanum , fi quis in contrattu matrimoniali fe

f equn d

ad individuam vitze focietatem folüm ea condi-

tione al

tione expreffe obligaret, nifi compars una vel al-

enindic

tera vice per decurfum vite metas juftze mode-

rationis graviter tranfilierit

Quod autem ex-

aC6l

plicite nequit rationabiliter deduci in pactum, il-

]ud nec 1mphcxtö involvitur.

In particulari ve-

J hn

T

IO ad gravamen ejusmodi fevitiam , aut cohabi-

tationis moleftiam referuntur f. truculenüa vel

b

infidie , quibus alteri conjugi à thori conforte

(j

creatur periculum juge mortis, mutilationis, vul-

ul

neratonis.

2. Frequentatio immoderatorum

j

rju

verbe-

n

^

206

TRACTATUS

]

wlf:m

1

|

;'JRITU

verberum , etiamfi occafionata ob oris p'et:ul'an-

j

g

tiam. 9. Frequentata oris petulantia , conjun-

&a cum indigna traGtatione in vi&tu, veftitu, &

aliis conjugalibus obfequiis,

Hec enim fimul

T0M

.

P

fumpta, ubi incorri

gibilia funt

, Vitam conjugalem

profe&ó miferam reddunt.

gl

" ) u

QUuZRITUR 25. Unde defumatur incorri-

gibilitas conjugis?

! ';æ, ; guw;

RzsPoNDEOo: Defumitur ex eo, fi pars rea

jam ter aut fzpius fuerit Judici legitimo delata,

correpta, & punita; redierit tamen brevi in an-

tiquam viam.. In Jure Civili difponitur , ut vir

prebeat cautionem fideju[Joriam, vel depofitione pe-

cunie pignoratitiam , aut juratoriam de emenda-

tione.

QuizRITUR 26. Anliceat conjugi, ftante

!

tali periculo, aut fevitiá, inftituere propria au-

thoritate divortium, capeffendo fugam ?

RzsPoNDEO: S$i periculum fit in mora, id

J

licet.

Áj

Attamen Judex Ecclefiafticus fi illi fiat

Ij g

h

debita infinuatio ab altero conjuge, vel à Paro-

Ü

10

cho loci, tenetur citare partem fugitivam, eam-

que compellere vel ad redeundum vel ad eden-

das rationes divortii.

QUuJZRITUR 27. AnParochi teneantur Ju-

Q

dici Ecclefiaftico denuntiare divortia privata au-

ATf

thoritate facta ?

REsPoNDEo: Tenentur ea denuntiare füb

U m

;

ä

peccato mortali.

*!s:s'futäcerez

ais

R AT10 eft, quia ex iftis divortiis privata au-

"nf r*w

thoritate factis frequenter fequuntur geminata ex

.';?) Ui M

parte utriusque conjugis ádulteria , quorum fce-

nt.

N

lerum ipfi Parochi fug filentio cauía fiere

Q U £-

DÉ SACRAMENTO MATRIMONII. 507

Ub

UZJERITUR 28.

An ad inftituendum 4i-

i "

vortium caufa fzevitiee re vera requiratur quedam

VIW,UE ]

f

perpetuitas mali?

4 n f

RresPoNDpEO Affirmative.

Id 'probo -ex

Viàg

Usaj

fenfu & ratione folida plurium Do&torum. S A w-

CHEZ l. 1o. difp. 18. n. 16. fic difcurrit : Exifli-

m

mo , non licere boc divortium caufa verberationis prate-

vite , quantumois atrocis , fi cafa ex infolito ire ac per-

T0 g

turbationis motu viri contigerit , mec probabilis iimor

lertin

ejusmodi pumitionis exercende in. pefierum — fubfit.

Don r

INam caufa bujus divortuüi ex folo damni fuzuri. timore

VOT

proficifcitur.

Cujus fignum eft , teneri uxorem diver-

epltny

teniem cau[a. evitie redire ad «irum data [ibi fufficien-

11 (e n

£e incolumitatis future cautione. C. Lifteras. &9 C.

JEx iransmilJa. de reflit. [poliat.

Ergo ubi atten-

g, fat

ta viri confuetudine , ejusque à natura indito ingenio ex-

r

ce[fus ille inopinatus fuit , non erit jufla divortii , ac pe-

a

tende cautionis caufa.

Zdde , ex unica «erberatione

mitiumt,

sninimé favoitiam concludi, ut bene docent R O L 4 N-

ulie 1 1

DUS, €&9 mulüs alüs relatis RIMINALUS

g, iil

JUNIOR. Praierea , quiaad probandum , foli-

iplim, t

tun quempiam e[Je minas exequi , quo mine incutiant

nyg a edi

metum voiri confZantis , non fatis eft unicus executionis a-

Gus , ut probavi l. 4. d. 1.

Unde merito HENR I

jtned

QU E Z exegit moleflam cobabitationem , rixas , €? di-

yti p

fcordias , que 'omnia. a[iduitátem quandam important.

Íta SANCHEZ , qui tamen addit ; duos fevitie a-

: denttdt

&us füufficere ad probandam confuetudinem; imo

etiam wnicum [evitie attumn , fi ex unica verberatione

conjettura probabilis attenta. mariti natura fumi po[fit ,

ial

g

fore , ut in poflerum fimiliter /æ*via?.

'ia; qïlüïb-*' !

j

1

De

-

208

TRACTATUS

j

g L

De fecundis Nuptiis.

s

UJERITUR 29.

An fecunde Nuptie de-

beant benedici?

J ii

REsPONDEO r. Simulier fecunda vice nu-

;);')LT;T.RIT

bat, ejusmodi nuptie non funt benedicendz.

ie;ante y

RESPONDEO 2.

Si tantüm vir fecundó

" mmoé

nubat , ejusmodi nuptiz debent benedici , ubi

st;(

confuetudo fic tulerit.

Di

GAL

h

RzsPONDEO 3. Nifi confuetudo fic ferat,

ne quidem nuptiz viri fecunda vice nubentis be-

nedicende funt.

Ita prefcribit RrruarERo-

MANUM Tit. 41. $. XV. his verbis : Caveat Paro-

Tl

cbus, me , quando conjuges in primis muptiis benedictio-

AUM d

"non

nem acceperint , eos àn [ecundis benedicat , [fve mulier fi-

«e eiiam vir ad fecundas muptias transeat.

Sed. ubi vi-

£t ea confuetudo , ut f mulier nemini unquam nupferit ,

NI

etiamfi oir aliam uxorem babuerit , nuptie benedicantur ,

ea fervanda e[l.. Sed vidue nuptias non benedicat, etiam-

li

Jfi ejus vir nunquam uxorem duxerit.

UXRITUR 30.

Que fit ratio prohibendi

fetud

benedi&tionem in fecundis nuptiis?

: kind

n

h

:

RresPONDEO: Ratio hujus prohibitionis

|

Jnm

.juxta D. TnowaAw in 4. dift. 42. q. 3. art. 2. ad

2. eft , quia in hujusmodi nuptiis deficit perfecta

Mi

ratio Sacramenti, hoc eft, adequata fignificatio

]i

!

feu reprafentatio fymbolica unionis Chrifti cum

!

AU

una Ecclefia virgine incorrupta & nunquam de-

*

; lr

fponfata alteri, nifi foli Chrifto.

Cum tamen

W]U&vig

Chriftus fuerit defponíatus non folüm Ecclefie

* i

novze Chriftiane, fed etiam Ecclefiz veteri , re-

Tüng

&é toleratur confuetudo, ut benedicatur vir fuc-

"

V

:

ceflivé ducens Fluafs virgines; non veroó ,

ut be-

ï'.ï.*ll'ü] f

(

l

!

.

nedica-

L

]

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 209

!

lf

nedicatur vidua , fucceffivé ducens duos mari-

tos 5

am prout D. Paurvs ad Hebr. 13. v. 8

B p

gefus Chriftus beri (àin V.T.) & bodies ipfé & in fa-

cula

fumx

lsss

QuiERITUR 31. ÁAn licité ad fecundas nu-

m vi ta

ptias ante partum admittantur viduz i lmprægna-

bagli

te à marito defuncto?

REspoNpkEo Negative. Ratlonem fequens

Differtatio dabit.

üetdo f

)

TCe mubat

lrü

MOTIVA

Viduas ex priori marito gravidas

I

arcendi ufque ad partum à fecun-

dis nuptiis.

dl

T

N U

MOTIVUM PRIMUM

U

Wüx

w

&x Confuetudine Romana.

150pn

Ce

rtum eft, in Urbe repelli ufque ad partum à

j/

fecundis nuptiis viduas ex priori marito gra-

vidas.

p

]ta enim expreffe anno praterito teftatus

eft Reverendiffimus D. D. de Rofli ,

Vicegerens

g

il

in Urbe , quem per amicum meum confülueram:

Praxin gUe in Urbe de non copulando , nifi poft partum

u ii

Sponfc ex priori matrimonio gravide.

yis ii

& p

Hanc confuetudinem Romanam conftanti ob»

fervantia viguiffe ab ipfis temporibus Apoftoll-

" (un.d

Tinps

cis prudenter dubitari nequit.

Nam inprimis

certum eft, ut infra monftrabitur , ejusmodi vi-

ls vt

duarum nuptlas ante decimum ab obitu mariti

Vi

n

menfem prohibitas fuiffe à Legibus Romanis Ci-

i

D.Amort Tr. de Sacr. Matrim.

ie

vili-

210

'fRACTATUS

m

(

vilibus jam ante Chriftum natum , eamque pro-

(

iil

hibitionem poft EEvangelii promulgationem non

T

folum perduraffe , fed etiam ab ipfis Chriftianis

ht MA

IN

t

Imperatoribus Seculo IV. ex VI. auctam ac fe-

gt

i ov

veris peenis in fuo vigore ftabilitam fuiffe.

'Cum ergo Chriftiani Legum Imperialium, ho-

uVl d

neftati & «quitati conformium , fuerint obfer-

s

M

vantiffimi, indubium eft, confuetudinem arcen-

U

di à nuptiis ex priori marito gravidas Romz à

qiol

(

temporibus Apoftolicis ufque ad Szeculum VI.

viguitfe.

j

Ex eo tempore nulla unquam illius honefti(-

h

M

:

li

fime Legis in Urbe fübiit aut oblivio, aut aboli-

tio; abrogationem enim talium legum , haben-

W

th

tium ufum continuum, fi quando per non obfer-

vantiam paucorum in publico omnium confpe-

i

m

M

h

é&u incipit invehi ; concomitantur plerumque

qadug]

plurium pro Lege zelantium querelze ftrepidz ;

poy ln

refiftunt fübrepenti defuetudini vigilantium pa-

plun lg

ftorum cohortationes aut comminationes feriz ;

de quibus tamen nulla in Documentis Ecclefia-

i Decenv!iyn

fticis circa vacillationem hujus.Legis in Urbe ex-

tant veftigia.

Denique , fi füupponeretur illa vetus obfer-

vantia aliquando poft Szculum VI. extin&a fuif-

fe in Urbe , reductio ad vigorem priftinum non

potuiffet facile introduci fine' pofitiva Conftitu-

140

tione Summi Pontificis aut Concilii. ' Cum ergo

T

nulla ejufmodi extet Conftitutio, prefümendum,

|

eam, quae nunc viget Romie , hác in re confue-

Af

tudinem, nulla unquam novatione introdu&tam,

Jk'(f /

j

fed ab antiquo continua obfervatione conferva-

|

Hoc

tam effe.

il

Cox-

1

DE SACRAMENTO MATRIMONII, 21I

t ! eäm«u] j

CONFIRMATUR ex eo , quia Theodorus

Vs

WU m»

Archiepifcopus Cantuarienfis in Anglia , qui fcri-

pfit Steeculo VL , in fuo Penitentiali c. 11. tan-

Vg

i

bl

tum poft annum luctus permittit mulieribus vi-

duis novum conjugium. Cüm ergo Angli Sz-

II E"b(

Md

Al

culo VI. exeunte fuas Leges cum fide à D. Gn-

l, f

Jetudin

DN

GORIO M. acceperint, fignum eft, etamRome

in Ecclefia Leges illas Imperiales de fervando an-

d d

( Setiin

nuo lu&u viguiffe.

'lextum Theodori reperies Motivo VII.

Jam veró , quantum ad dirigendas reliquas Orbis

1 if

Ecclefias valeant Romane Confuetudines, repe-

li, atà

tite à temporibus Apoftolicis , lucefcit ex au-

lepun, l

thenticis Romanorum Pontificum Decretalibus,

r ton od

in quibus variantes quoad Difciplinam Ecclefias

mmiom uj

ad uniformitatem dirigunt ex ,obfervantia , anti-

r j

qua Romanz ÉEcclefiz.

Ut unum.é fnultis feli-

yede o

gam, illuftre hujus Oeeonomi«e directive exem-

j vigilantiu;:

plum habemus in Epiftola 1. IxNocEN Tif [.

TOndbne

ad Decentium Eugubinum, ubi ficfcribit: Siin-

unent L

Jüituta Ecclefiaftica , ut funt à Beatis Zfpoflolis tradita ,

Legism&bef

integra 'oellent feroare Domini Sacerdotes , nulla dixer-

fitas , nulla varietas in ipfis Ordinibus & Confecrationi-

l vt obff

bus baberetur.

Sed dum unusquisque , mon quod tradi-

(Lesta:

tum eft , féd quod fibi vifum fuerit , boc eftimat e[fe te-

nendum , inde diver[a in diverfis locis vel Ecclefüs aut

y rlb

vll u

teneri aut celebrari oidentur 5 ac fit fcandalum populis ,

qui dum nefciunt traditiones antiquas , bumana prefum-

vl Quf

d

jtione corruptas , putant , fibi aut. Ecclefias non conveni-

ve, aut ab Zpoflelis vel. Zpo[tolicis viris contrarietatem

ii

énduttam.

Quis enim nefciat , aut non advertat ,. id ,

yelit

o

quod à Principe "Apoflolorum, .Petro Romane Ecclefie

traditum eft , ac nunc ufque cufToditur , ab omnibus de-

(u

2

. bere

TL

TRACTATUS

J

0192

i n

bere feroari , vec- fuperinduci , aut. introduci aliquid ,

g

quod aut autboritatem mon babeat , aut aliunde videatur

gunm

j

babere exemplum ?. Preferiim, cum fit manifeftum , in

d

omnem Italiam , Gallias, Hifpanias , Africam , atque

Siciliam, Infulasque interjacentes, nullum infzituiJe Ec-

clefias , mifi eos , quos oenerabilis Zpoftolus Petrus aut.

ejus. Succe[Jores con[Tituerunt Sacerdotes , aut legant , f

[j

DT

h

in bis Provinciis alius ZApofTolorum imvenitur aut. legi-

lur docuife. — Quodfi non legunt , quia nufquam inve-

j

niunt , oportet eos boc féqui , quod Ecclefia Romana cu-

Ean

u

l

ftodit , à qua eos principium accepifJe non dubium eft , ne

]

f

i

dum peregrinis a[Jertionibus ftudent, caput in[titutionum

Dd

videantur omittere. — Sepe Dile&tionem tuam ad. Urbem

venifJe, ac nobiscum in Ecclefía conveniJe , && quem mo-

M

vem 'vel in confécrandis myfleriis , vel in ceteris agendis

arcanis teneat, cognovi[Je dubium mon eft.- . Quod fuffr-

QT

1

i

&

cere ad. infürinationem Fcclefie tue vel. veformationem ,

gm;x Viy

fi Predece[Jores tui minus aliquid aut aliter tenuerint ,

d t

fatis certum baberem , mifi de aliquibus confulendos mos

vüs It

e[fe duxi[fes. — Quibus idcirco refpondemus , non , quod

ln CZ!:'?:'J?

e aliqua ignorare credamus , fed ut wajori autboritate

vel tuos infLituas , vel ft qui à Romane Ecclefie in[titu-

"T

TR CODOR

tionibus errant , aut commoneas , aut indicare non diffe-

3

J

]

yas; ut [cire valeamus , qui fint , qui aut, movitates in-

Ü

il

)!

EM

ducunt, aut alterius Exclefiee quam Romane exifHimant

Ita Innocentius I.

T

Á

confuetudinem e[[e feroandam.

'Tota hec commonitio congruit prefenti

V!'düaïi] ,ü

lii

quaftioni in Ecclefiis Germaniz, que & ipfa fuos

Ecclefiarum fundatores in Valentino Paflavienfi,

t

Ruperto Salisburgenfi, Bonifacio Moguntino &c.

d dgdy

&c. àRomana Sede accepit. Merito ergo revo-

.ägæ' idfc

candz ad eas confüetudines antiquás, quas con-

N

OT

ftat Romz à temporibus Apoftolicis jugiter fuü;

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 2193

NI

/i

fe cuftoditas , prefertim in iis materiis, in quibus

li

periculum eft, impingendi in Leges Nature , &

| L'U:rq

in bonum prolium , familiarum & gentium, pro-

d

IM&U )

ut coptingit in prefenti, ficut infra monftrabitur.

N

N

L]

MOTIVUM II

'

D

MORT

'a"/;:

: Ex confuetudine uniformi politiorum Urbium.

DT

]7

[:

dem confuetudinem, quz in hoc pun&o vi-

;

[

TT

E^

et Romz, deprehendi etiam vigere in bene

L

lr

inftitutis urbibus, v. g. Venetiis in Italia, & Au-

Mi

nium d U

guíte Vindelicorum in Germania.

Scripi Venetias A. R. D. Danieli Concina,

j £am

i r

celebri Scriptori Ordinis Predicatorum , rogans,

D

ut me informaret de praxi Veneta.

Refcripfit,

A

"

E-—

ml

fe multos confuluiffe fuz urbis Parochos ; tefta-

bantur uniformiter,à fe nullas ad contrahendum

u r

ante partum admitti viduas ex priori marito gra-

vidas. Interrogavi Augufte R. D. Pro- Vica-

L

D

L

rium Cathedralis Parochie , quid moris in hac

materia? Refpondit, ftupidum effe, has copu-

£/&/(/(2 J

j

lationes concedere; fejam per triginta quatuor

J

annos in Parochia Cathedrali obire Parochialia

t W'&

1

li

Ü

munia, nullam tamen à fe unquam ad fecundas

at t

nuptias ante partum admiffam effe pregnantem

nnocgntïmä'

viduam , extare etiam in fua urbe fpecialem in-

yni

hibitionem Magiftratus Civilis ; quamvis ex Lu-

.al

theranis & Catholicis compofiti, ne ante partum

aof

ad fecundas nuptias reciperentur ejusmodi vi-

o

duga.

Adeo nempe vel ab ipfis hzreticis agno-

f

j

fcitur, praxim contrariam repugnare honeftati

Q

naturali, & bono publico.

J

Jam

O 3

jl

214"

TRWACTATUS

w

Jam ex hac uniformitate liberrimarum alio-

[

((

ï

meü

quin urbium infero , obfervantiam, de qua hic a-

|

(0nUf s

gitur, non pertinere ad difciplinam arbitrariam,

s d

5u

ac mores cuivis genti aut Reipublice liberos, fed

m

mu

h

ad Legem naturalem aut divinam ab antiquo tra-

ditam. Utenim reé&té obfervat TERTULLIA-

j j

Nus: de Profcriptionibus adoerfus bevefes e. 28.. Ec-

j u

quid verofmile eft , ut tot ac tante Ecclefie in unam fi-

Päï ,

"

dem erraverint ?. INullus. inter multos eventus eft unus

w

exitus.

Varia[fe debuerat error .DoGtring Ecclefiarum.

fl

p

t

(l

Quod aptid multos unum incenitur , non eft erratum, fed

iraditum.

Vi

Pari ergo ratione dicere licebit: Quod in

tam diverfis, alioquin liberrimis urbibus contra-

ii

rium libertati civium naturali uniformiter , ac fi-

ne motivo commodi temporalis nullo apparente

UER

Voets

veftigio nove Legis ab antiquo cuftoditur , non

D

eft erratum ,. fed traditum , vel per principia omni-

Wa y

bus lumine naturali indita honeftatis naturalis,

tottat t

tj

vel per majorum inftitutionem.

&erdm

MOTIVUM III.

TL p

M

[

Ex antiquis Romanis Legibus.

MVOJEIDU

W

"d

nftat ex variis veterum Scriptorum teftimo-

fin

M&

Co

niis, Romanos jam ante Chriftum interdixif-

dl

fe feeminis fecundas nuptias, priufquam comple-

jl vidi

rentur decem menfes ab obitu defunéti conjugis,

Vlg

Hzc Lex non folum in fuo vigore ufque ad tem-

Qd

pora Chriftianorum Imperatorum perítitit , fed

lg

ab his etiam innovata, feveris poenis communita,

BRgFe

& adjectione duorum menfium aucta eft. Deter-

/1 hls wn

minata

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 215

AT

NL;

minata decem menfium prefixio oftendit, Legis-

hu

latores refpexiffe ad certitudinem & incolumita-

l

Wü

tem prolium ; atque ad maritorum fecuritatem ,

ne adulteris uxoribus machinandi in maritorum

14j

Jlir

mortem ex fpe novorum feftinatorum conjugio-

W

rum praberetur occafio.

Verum quidem eft,

[

folam caufam lu&us , impendendi defun&to con-

:'defæ i

[

jugi , pro cohoneftanda ad populum Lege pre-

tenfam fuiffe in publico , fed circumftantia ad

1

decem menfes protenfi temporis, & infolita Le-

j

le/?ar:'

gis feveritas oftendit , ponderofius fuiffe moti-

vum, quam indifferentem pro bono Reipubliez

J

j

ftatu lu&uscaeremoniam ; nec aliud dignum tan-

i (

TU

ta feveritate eft affignabile motivum , nifi dica-

Qiter a

tur , fecretiori motivo fuiffe profpectum bono

ioapput

prolium, maritorum, familiarum, & Reipublice.

Vi

Jam ex his icarguo: Lex, quam fic exigit

Wicpatt

bonum prolium , familiarum & conjugum , ut

Vs

conftanti judicio Legislatorum, etiam Gentilium,

cenfeatur jugiter urgenda feveris poenis , nullo

exinde redundante in Legislatores commodo lu-

l

cri aut glorie , cenfenda eft Reipublice ad ma-

gnam communis utilitatis eximie partem necef-

j

faria; adeoque, fi damnum boni communis fimul

concurrit cum periculo animarum & deli&torum,

vm tl

etiam urgenda à Paftoribus Ecclefie ; fed talis

eft Lex arcendi ufque ad partum à fecundis nu-

fpominte

ptiis viduas ex priori matrimonio gravidas, pro-

lum ds

eiunþïi u

ut ex Legibus Romanis bene perpenfis cuiyis

eux

poteft effe manifeftum. Nam

n

j

Primo. Quod jam ante Chriftum ea Roma-

norum Lex viguerit, teftatur Ovidius l. 1. Faffo-

u

vum his verfibus :

Q

ew

j

f

i

.....

O 4

Jempora

216

'I'RACT;QTUS

y qCRA

j

Tempora dirigeret cum conditor Urbis , in anno

Confzituit menfes quinque bis effe fuo.

401

n

Quod /atis eft utero mairis , dum prodeat ipfans ,

Hoc anno flatuit temporis e[Je. fatis.

yiigint

M

i

W D!

Per totidem. menfes à funere conjugit uxor

Suftinet in vidua triflia figna domo.

g

L.

Mrl

Secunde. — Seneca l. de Confolatione. Num. 192.

ii

Helviam viduam confolaturus dicit: JMajores de-

vdunt

cem menfium fpatium lugentibus viros dederunt.

[j

Yi

Tértio.

In Codice l. $. tit. 8. de fecundis Nuptiüs

extant fequentes leges: Gratiani, Valentiniani,

iiifj'iai;;"

j

j

W

À

& Theodofii Auguftorum.

7

»Si qua mulier nequaquam luctus Religionem

i

» priori viro nuptiarum feftinatione preftiterit,

u

» €x Jure quidem notiffimo fit infamis ; preterea

Tun. d

» fecundo viro ultra'tertiam partem bonorum in

MW'N N

» dotem non det, neque ei ex T'eftamento plus

[.]

H

D

» quam tertiam partem relinquat. Omnium prze-

» terea hzreditatum , Legatorum , Fideicommit-

j

lil

J

j

|

» forum , fuprema voluntate relictorum, mortis

jl

» caufa donationum fit expers.

He&c namque o-

Af

» ninia ab h&redibus vel coheredibus , aut ab in-

M ,th

» teftato füccedentibus vindicari jubemus, ne in

»his, in quibus (INB.) correctionem morum in-

s

» duximus, Fifci videamur habere rationem. .--

i!fsrm l

» Éandem quoque mulierem infamem redditam

m

[

» h&reditates ab inteftato vel legitimas, honora-

T

n

,rias , non ultra tertium gradum finimus vindi-

lt

, Care.

il

Iidem Augufti ftatim fübfequente anno, nem-

l

Jj

pe anno 381. fcripferunt aliam legem hujus te-

u

Á

noris: $i qua ex famünis perdito marito intra anni fpa-

Al j

tium

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 217

lm,mm

tium alteri feflinaverit nubere (parvum enim tempus

poft decem menfes fervandum adjicimus ; ta-

7

metfi idipfum exiguum putemus) Probrofis inufta

Jj ls

Id

notis bone[tioris nobilisque perfone decore ac. jure, prive-

g

iur, aique omnia , que de prioris mariti bonis el. jure

1

fponfalium oel judicio defuntti conjugis confécuta fuerat,

amittat.

T. Y

[ct: Mi

Similiter Ju.

ftinianus Imperator Collat. 4. No-

vella 22. c. 22. de fecundis Nuptiis anno 536.fic

tdilng,

decernit: Sij (mariti poft mortem uxorum) /ine

k fruii)

liberis manferint ex prioribus, aut éiam ex ambabus nu-

b Vaentz

ptüs fine filiis manferint , nulla perfcrutatio circa nuptias

Jecundas eff 5 f&d oiri quidem ibunt omnino oumi abfer-

dl

vatione liberi.

Mulieribus autem folummodo imminebit

metus,, ut non: ante annale tempus ad. fecundum «veniant

J rf

I0s; at

matrimonium : aut [ciant , fi quid tale ge[Jerint , & üm-

m UQOrut

maturas contraxerint nuptias , fabibunt penas, alias qui-

lao

dem fi fine fülis ex prioribus fint matrimoniis ;; majores

j Onnang

"j

autem fi & filià fint, fi enim mon eft foboles, inf amia mox

n, hi

féquetur , &? erit omnino mulier propter muptiarum fe[ui-

jb n

nationem infamis , & meque percipiet aliquid borum, que

Tise nl

à priore reli&ta:funt ei confortio ; neque fruetur [ponfali-

jus, at

tia largitate ; neque marito fecundarum muptiarum ultra

tertiam fue fubftantie offerat partem ;.. ed meque extrin-

;'uhemus,neï

ym u

fecus fentiet largitatem ; meque percipiet penitus ab ullo

extraneorum , non bereditatem , non fideicommi[Jum, non

od

a s

legatum, non mortis caufa donationem ; fed bec veniant,

aut snaneant apud. beredes defunt&ti.

INon enim Fifcus

gmma lo

;!

m i

bec vindicabit, ne aliquo modo videamur talia corripien-

tes Fifci providere utilitati.

Si vero &i fuerint filii cu-

215

[2

pnte

juscunque fexus , licebit q

dei ei Imperatori pro infa-

mia fupplicare , non tames: utilitatem aliquam G. vefcri-

jgen ?

Ó

i

piorum babere, --- lgür emünentes pene ante luttus

Ti

$

tempus

y

«

oI9

TRAETATUS

i

"

empus nubentibus tales quodammodo funt, & tres pro bis

i

:

Conflitutiones prius fcriptas una. quadam bac interpofi-

TL

tione bec nobis lex competenti protulit adjettione. Mluc-

ufque Leges Romanz.

x &uqhï

Cum ergo pateat , Leges fuiffe feveriffimas,

T

nec verofimile fit Imperatores Chriftianos feve-

ritatem veterem Gentilium etiam exacuere vo-

| q.u:.i M

a

l

luiffe przcife in gratiam alicujus ceremonic inu-

tilis , confiftentis in profano lu&tu,, prefumen-

dum eft, eos pro motivo ante oculos habuiffe

Til

urgens bonum prolium , maritorum, familiarum,

i, du

& Reipublice ; quod motivum, cum femper ur-

geat, urgenda eft lex , faltem quoad fübftantiam,

)!

d o

(

ab omnibus, à quibus poteft urgeri; quia tuitio

honeftatis naturalis & boni communis omnium

A

M

?

fidei commiffa eft.

»

N

MOTIVUM

rV.

o m

KEx Alcorano Mabometis.

At a

VO )

ürpe foret, majorem honeftatem in Alcorano

precipi, quam urgeatur, aut curetur in Ec-

D "50 T

clefia Catholica.

Jam vero conftat , ab ipfomet

Pfeudo - Propheta in fuo Z/corano viduis ex prio-

Y

ri marito gravidis prohiberi fecundas nuptias,

il

n

faltem ante lapfum quatuor menfium & decem

AUR

dierum ; quod voluptuarius ille noa preciperet,

nifi confiderare£ generale periculum prolium,

aut earum incertitudinem.

Juxta editionem P.

Maraccii Alcoranus Sura 2. Num. 235.fic habet:

Qui defunguntur &x vobis , C? relinquunt conjuges , ex-

]U

pettabunt eedem conjug?s in femetipfis. fine movis nuptüs

D-:

quatuor

DE QACRAMENTO MATRIMONIIL 219

quatuor menfes C& decem dies , cumque pervenerint ad

J

'I)l

terminum fuum , transatto boc tempore, quo debent expe-

Gare , non erit piaculum fuper vos, o Curatores earum ,

ob id, quod facient in femetipfis cum moto-(id eft, ador-

(

nando fe &,quarendo novas nuptias convenien-

ter & honefte:) E non erit piaculum fuper «os ro

iT

eo, quod manifeflaveritis animum cve[trum de appetitie-

C

7ie novi connubii mulierum , wverum , ne promütatis eis ,

Qu p

neque alloquamini eas occulte, nifi dicatis notum (id eft,

i

uloj]

nifi verbis honeftis) £? ne decernatis nexum conju-

V, nj

gil, donec perveniat Scriptura ad terminum fuum: (id

um f

eft , donec affolvantur quatuor menfes prefcri-

i fl

pti.)

7; QUi

uod Mahometes hac fua lege quatuor men-

T OT

fium & decem dierum intendat bonum prolium,

& cavere velit periculum generale-abortuum col-

ligitur ex eo , quia ut teftatur Albertus Magnus

in 4. fent. dift. 3. art. 32. in Refponfione ad ob-

W

je&. 2o. matrix , quamvis in conceptione clau-

lvt

wl

datur , aperitur tamen quandoque ob motum ex

dele&atione provenientem , & precipue ante pri-

m dl

mos quatuor menfes , antequam Embria radicentur.

taretritl

Si ergo nec Mahometes aufüs eft totaliter

1

tollere Legem Romanorum de annuo viduarum,

vituset p

lu&u, non decet, ut permittatur liberrime, fine

ullo difcrimine menfium , infringi privatorüm

us D

audacia.

i iE

m

aupe?

"m

MOTIVUM V,

il

M

J

l

Ex confuetadine animalium,

Ambrofius lib. s. & 6, Hexameron fufe & elä-

D.

ganter ab inductione oftendit, varia,que in

anima-

220

TRACTATUS

0; (MH

" mm

animalibus apparent ingenia fic à fapientiffimo

"

Conditore effe ordinata , ut iniis , tanquam in

Wl

1 10[

obvio fpeculo habeamus viva exempla virtu-

U æbl

tum, quas imitemur, ac vitiorum, que detefte-

n DR

mur; connaturale enim eft humano genio , ut

g, M

ea, qu& in animalibus morum elegantia placent

at

ad imitationem commoveant atque incitent ; ea

Jmueexu

nü

vero, quae ex exceffu horridorum vitiorum hor-

rorem infitum movent, ab ipfis etiam vitiis quam

mdl.m

Ubi & illud ob.

longiffime quafi vi repel]ant

Tij

fervo , eos animalium mores, qui omnibüs , aut

bf

fcre omnibus communes funt , in genere infita-

gl

rum virtutum cenfendos ; vitia autem , qua ani-

malibus infunt, non omnibus communia, fed ad

T.

Wi

fpectaculum horroris in individua divifim dxfpe"

tita effes ut proin ex hac ipía regula , quid ex a-

nlmahbus difcendum ad imitationem aut detefta-

A

tionem , dignofci queat

Quod enim ab omni-

W

bus animalibus fervatur

cenfendum eft , perti-

fia,

nere ad conítantes atque immutabiles honeftatis

IOR !

à Deo indite leges; quod vero uni folum aut al

TT

teri ineft, confpicuam quamdam eminentiam vir-

lll

d

tutis aut vitii monftrat :

confequenter

ubi non

aperte virtutem refert ,

ad d»fe&um vitii refe-

rendum eft; natura namque non in omnibus aut

Hinc

in plerisque, fed tantum in paucis deficit.

Eht

& Ulpianus fF. lib. r. tit. . num. 3. dicit: jusna-

H

WUI ]

turale ef , quod natura omnia animalia docuit ; nam jus

ifbud non bumani generis proprium ,. fed omnium anima-

[

lium , que in terra, que in mari mafcuntur, avium quo-

àJl

In

que commune eft

^f t

Ac certe id non incongrue obfervat Ulpia-

nus; cum enim lex fit ordinatio rauonis ad bo-

nuim

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 22I

il

num commune ; & ordo rationis neceflario uni-

*

:

Q

l

zu

m

1

voce aut analogice idem fit in Sapientia Dei in-

commutabili, & in intelle&u humano , & in ar-

n

!

jf

Ti

tefa&tis Divine fapientie,humane naturz confi-

milibus , nempe in animalibus, clarum eft, Le-

ET

ll

D

gem naturalem congruentem nature animali in

homine ex uniformi animalium confüetudine di-

] Vil

fci poffe.

Hoc ergo praftabilito principio , di-

m vl

cendum , nuptias fecundas feeminarum ex priori

hi &i

marito, aut alio viro gravidarum repugnare Le-

Ommy;

gi naturali , quia omnium fcriptorum teftimonio

| pere z

nullum animal, in quo non eft locus fuperfaeta-

Utem, ii

tioni, poft femel impletum uterum admittit coi-

Ymuni, i

tum fruftraneum cum alio mafculo fui generis,

d d

prout oftendi ex inductione textuum in quaftio-

It qudet

ne: an liceat coitus cum pregnantibus ? Sola equa ab

a detd

hac omnium reliquarum animalium obfervantia

um 07

excipitur; fed eo ipfo juxta fuperius datam re-

dnd

gulam , hoc in vitio depütandum , quia uni foli

dbl hod

animalium fpeciei ineft , non ad apertam com-

jfolum d

mendationem virtutis: ergo in fpectaculum hor-

minentam

roris ; ob quod & Scriptura eo intendens dicit:

nter, u

INolite feeri ficut equus & mulus , quibus non eft intelle-

um vit r

&us. Pfalm. 3 1. & Tobis c, 6.

De confuetudine autem at

Nmalium, ui unum

yomtiist

L

vel alterum Scriptorum teftimonium afferam,

deic'm

Q

teftantur 1. OgIGENESs in Genefin Homil. 5.

g

Et pecora [ciunt , cum conceperint , ulira non indulgere

tl

n

QU

maribus copiam fu.

». LacTANr1Us lib. 6. Inftit. c. 3. Cum

Deus ceteras animantes füfcepto ftu maribus repugnare

Q

14

voluifjet , folam ommium mulierem patientem . viri fe-

w

[y/A

89101-

j

3. D-HIE'

,j

222

TRACTATUS

a. D. HiEkROoN Ywvs lib. 2. contra Jovin.

yo

cap. 3o. Jmitentur faltem pecudes , & poftquam uxo-

Eh

vum «venter intumuerit , non perdant filios , nec amatores

Et in Epift. ad

uxoribus fe exbibednt , [zd maritos.

Is

"Titum cap.2. Quod im animalibus & beftüs ipfo ma-

/)0&

XC()

j

ture jure prefcriptum éfl, ut pregnantes ad. partum uf-

o

W

n

que non coeant &2c.

M

(ief

Vh&

4. D. AusRosiUs in Luc..cap. 1. Pecudes

quoque , uti femel fenferint genitali aloo [emen veceptum,

V

E

jl

jam nec concu

bitui indulgent , nec lafcioiam amantis, fed

:

curam parentis a[Jumunt.

MOTIVUM VT

Jj

'ï

JEx praxi *veteris Ecäl?þæ, probibentis, €? in Sa-

eraqento. poenitentiee punientis coitum cum

uxore gravida.

Mi

S.

l

Si

vetus Ecclefia ne quidem ipfis maritis permi-

(

;

il

fit coitum cum uxoribus manifefte gravidis,

i

iil

[

ilv

lls

il

multo minus indulferit nuptias de novo contra-

H

hendàs cum viduis gravidis: difficilius namque

eft arceri à jure quzfito , quam repelli à jure no-

:

viter querendo.

Quod autem vetus Ecclefia,

faltem fzculo VII. VIII- IX. & X. in Sacro Tri-

bunali peenitentiz caftigaverit coitum cum uxo-

tl ni

ribus manifefte gravidis , faltem poft motum in-

fantis in utero , ac tribus ultimis ante partum

tutrig

--

QU

menfibus , patet ex variis Peenitentialibus, quo-

rum textus retuli Quaftione , de ufà conjugii cum

(

I)

uxoribus gravidis Probatione 1. $. 3. num. 1 1.

:

Jl

Áj

M O-

N

DE gACRAMENiö MATRIMONII. 223

D

u

N

S,g

MOTIVUM VII.

!

Hl

Ex Decretis EcclefiafTicis.

N

f5

/IC/

10d Leges Imperiales Juris Romani de hon

1

lH

ATU

. contrahendo intra annum luctus matrimo«s

C

nio recepte , atque ad obíervantiam traducte

1

fuerint ufu Ecclefiaftico , probatur ex Peniten-

I N

tiali Theodori Archiepifcopi Cantuarienfis fzcu-

OL

lo VII. exeunte , ubi c. 11. de QueJlionibus Conju-

giorum fic, habetur : AMuliere mortua licet 'viro: poft

menfam alteram accipere 5 mortuo viro qul' amzum.liaet

J

mulieri alterum tollere wirzfm.

ZUNEN

MOTIVUM VIII.

ORU C

Ex ratione.

j

l

J

S

i Ecclefia conciliat matrimonium gravidarum

[

$1

1

n

viduarum cum novis maritis, fequuntur quin-

Av B

/fn

Itl

que inconvenientia, quorum complexum majus.

1010.001

!

generi humano & Eccle(i: invehit malum ex per-

1054

miffione ; quam eft bónum ex prohibitione ea-

nen

nali 4 jtea

rum nuptiarum ; ergo hw nuptiz per leges pru-

r Botd

dentie legislativee funt prohibende ; quia fine

i?

dubio prudentiz eft, eligere minus malum, fi ex-

ytum auf

ceffus mali majoris noa compenfetur eminenter

p

majoribus bonis. ntecedens probatur.. INam fe-

l

T

ui; 4nte

quitur

Primo.

Incertitudo ])'rolis , fi contrahatur cum

vidua primis quatuor poft obitum mariti menfi-

'3,'nUleä«

bus. . Nam, prout Panormitanus in c. Cum fecun-

dum zlpoflolum , De fecundis INuptiis , cum aliis Do-

&ori-

l

224

TRACTATUS

p[ HERM

2 Vi

Wi

&oribus obfervat, fi talis vidua contractis fecun-

"J

dis nuptiis pariat undecimo menfe poft obitum

4

|

j

Yil

i

prioris mariti , infans poterit adhuc effe prioris

N

n

mariti; & viciflim, fi pariat feptimo menfe poft

j net

contractas novas nuptias, poterit infans adhuc

Lfegt

effé fecundi mariti ; cum mulieres perfe&tum fce-

tum poflint eniti feptimo, nono, & etiam adhuc

g oUA

ji

undecimo menfe.

N

AA

Et hinc ipfe Panormitanus

fatetur, in praxi fic judicandum effe, ut talis vi-

Qyþcium.

li

dua nubens intra annum lu&us incurrat posnas

ftatutas in favorem liberorum (utique etiam in-

QU CUT

T

certorum) ex priore matrimonio.

Y)

u

Communiter , inquit , JDoGres fic diflinguunt ,

quod pene impofiüce in odium [ecundi matrimoni pro-

pter feftinationem , quia xvoluit contrabere intra annum

lu&tus , fint fublate ; fed bene appofite favore filiorum

AR

non funt bodie fublate.

Et cum bac opinione videtur

tanfire Bartolus &g Glo[Ja.

Reperio Baldum referen-

D

tem , quod Rainerius de Forlivio folemnis Legis Dottor,

Ij

& Paulus de Leaza , Dottor. Decretorum fatis famofus

confuluerunt ,. quod fi oritur incertitudo prolis , babent

i

Ti

/

locum omnes poene legales, ut quia mulier peperit unde-

aíat

Ef

cimo menfe poft mortem mariti , nam poteft iribui primo

* 04

& Jecundo , quia in nono && feptimo potef? mulier produ-

li

LI"

cere feium completum , & fic mulier volens evitare illas

N

ponas , debet. faltem differve per tres menfes. — Eam opi-

Gl

nionem fequitur Petrus de Zincbario , & videtur prima

fronte bec opinio multum probabilis. — INam ex caufa in-

VT

|

terdicitur ad tempus ufus matrimonii contrati : fortius

i

Cergo) ex cau[a potef1. matrimonium conirabendum ime

u

pediri.

Sed. judicio meo if?a litera wultim obflat.. ---

Quf)

Ls

In judicando tamen «el confalendo grave e[Jet recedere à

lt fgngtm

quam fim reperio in boc

Q

PUl

commuhi opinione l?oäorum ;

per

li

L

DE SACRAMENTO MATRIMONIT, 225

Vg

i

i

T

,

per aliquem violatam 5 -& ideo. mon. attentarem qenira

s du 0

contra opinionem Dottorum tantorum.

aw 'üï

Hucufque Panormitanus , qui fcripfit feculo.

P[ll (

XV. ex quo féquitur, faltem tribus poft obitum.

n

*knd

mariti menfibus conítanter ufque ad feculum

[v] pw

XV. fuiffe praxin , arcendi tales viduas à fecun-

&euk *

dis nuptiis.

: P

Secundo. Sequitur periculum abortuum mul-

lo t t

tiplicium , nam , ut habet Albertus Magnus, in 4.

Incurma l

dift. 31. art. 3. ex Coitu etiam confueto marito-

Iiquei

ruu cum conjuge pregnante oriuntur frequen-

ter abortus.

Quanto ergo facilius orientur ex

[;

novo coitu cum novo marito , ubi delectatio eft

1177

major, & fpirituum in matricem tranfpiratorum

A

WVK

commixtio facilius movet novam affectionem

t mm

aut fenfationem peregrinam in Embrione. JDi-

cendum , inquit , videtur , ficut dixit dvicena in 1. de

a i i

naturalibus , quod motus mairicis cau[atur ex delettatio-

'SLSHD

ne in coitu; motus autem & delettatio fimul faciunt ma-

&9 tunc frequenter ef-

lf

tricis dilationem €g^ apertionem ;

N/", D]

funduntur [amina &j Embria concepta,

f[!/)' ]

Jam fi ex centum matribus tantum una ob

iif

eam caufam patiatur abortum, quod facile con-

m.wp 13

Uüngit ,

& non eft alienum ab experientia , pro-

W. [d]! MC

deunt fingulis annis multa Embrionum qlllla, g.

i In

ternum exclufa à regno Dei.

"Teriio.

Licentia féftinandi ad novas nuptias

)

d

r

uxoribus lafcivis addit.incitamentum adulteran-

N

a

Ea-

[j

di, & machinandi in mortem maritorum.

dem occafio redditur pronior adulteris viris fpe

[l

contrahendi fine ftrepitu & rumore cum uxore

impregnata alterius mariti.

Si enim viduz gra-

p

n

vide coguntur expectare ufque ad partum ut ad-

QU

M

D. Zmort Tr. de Sacr. Matrim.

P

mit-

m,lfaml

256

TRACTATUS

H (

mittantur ad novas nuptias, facilius utxqve rete-

J

a

j

guntur earum adulteria, aut machmmones in

necem maritorum.

«

TU

1

1

uarto

ge&

In iis Regxombus, ubi pa&hs nuptia-

tsl

libus folet inferi ,

ut fi maritus decedat fine he-

i

Jj

n

rede, dimidium dous reftituatur propinquis de-

2 D

L

fun&i, prout moris eft in Davaria, viduz relite

Y

facile eluderent onus reftituendi dimidium dótis,

j

contrahendo celeriter novas nuptias, & afferen-

1

jl

do,fe effe gravidas ex primo marito, cum tamen

fint gravidz ex fecundo.

Novi, ejusmodi cafus

iU

]i

non effe mere fpeculativos, fed practicos.

d

Quinto. Si licite forent tales nuptiz, liceret

ex inftituto querere coitum cum uxore gravida

non concurrente motivo neceffitatis ex pr uritu

feminis non libero ; imo ea fententia per hanc

praxin notoriam approbaretur ab Ecclefia.

Sed

w

hoc dicr nequit, ut patet ex quzftione: De ufu

mairumonu cum:wxore gï(l'UZ[Z(l

ti n«Qa ,ï

Major autem pro- ,

vGTQ.

batur éx communi fenfu taliter contrahentium &

T OCO

copulantium , nam hi non prohibent fic copula- .

&A

U Mil

TM

tis ufum matrimonii ufque ad partum , & illi eo

animo contrahunt ,

quo putent fibi f'tatlm poft

contra&um folemnem nuptialem effe licitum u-

fum matrimonii.

Ms

Hec igitur funt mala , qu:e facile fequuntur

1

i

ex permiffione ejusmodi conjugiorum. Econtra

Af

non poffunt affignari bona gravis momenti , ex

his nuptiis contequentia, ac Reipublicz vel falu-

hI

hr

W

ti animarum valde proficua quibus compenfen-

keïma

Y

tur illa mala, prout liquebit ex folutione obje-

Af

&ionum.

DicEs

Jl&tap

]

DE SACRAMENTO MATRIMONII, 2,27

n T

Diczs 1. Canonifte jam à quinque f'ecu-

lis paffim permittunt fecundas nuptias uxoribus

viduis fine ulla diftin&ione menfium ab obitu

1 D

mariti, aut geftationis uteri: Ergo, cum Cano-

508 dU

nifte reprefentent praxin Ecclefiz;, fecundz nu-

lt

.

ptie mulieribus viduis fine ulla exceptione men-

If

fium aut ftatus ex geftatione prolis admittende

J di

funt.

itis tà

Idem CoxrriRMATUR ex fimili indiftincta

TILO, Q

indulgentia Summiítarum, feu T'heologor

.LIID mo-

l ejtsmi

ralium à quinque feculis.

]tem ex Concilio Beneventano Provinciali

|pradig

Sexto, celebrato anno 1374 , ubi tit. ro. de Sa-

Tptiz

cramento Matrimonii c. 7o. dicitur : Uxor non po-

| Uf g

tefl cum alio contrabere , donec fit certa de morte mariti ,

t er r

& poft probationes nubere potef? etiam infra tempus lu«

1

?

v

Gus , && ab[que nota infamie.

b Tif

REsPONDEO: Canoniftas permittere ejus-

w )

modi nuptias , ut poflint contrahi impune in fo-

Mapr at

ro externo ; non autem, ut poflint contrahi lici-

COR

té in foro interno ; de hoc enim foro agere non

jj f

eft eorum fori.

Quod i aliquando refpicerent

run, &i

ad forum. internum , loquuntur de viduis non

fbifrün p

gravidis ex primo marito, aut fi loquuntur etiant

de his , non confentiunt inter fe, prout patet ex

| efe lu

Panormitano ; aut ubi confentiunt etiam de gra-

vidis, folum docent, ejusmodi matrimonia pof-

hh

n

fe contrahi valide fine peccato mortali , fcilicet

per indulgentiam Apo[tolicam, quamvis non fine ve-

js 0

niali: Et hic potiffimum erat Pgatus Quacftionis

ipublicæïil-

ante Tridentinum.

ibsqur

ob

Caterum , quod permiffio ejusmodi nuptia-

rum fa&ta non fuerit tunc temporis cum inten-

tione

P2

228

TRACTATUS

P y IMH

tione contrahentes eximendi à peccato veniali ,

(grmpl

colligitur ex ipfo'Concilio Beneventano, dum u-

FUl COW(Ugl(

fum matrimonii cum gravida non eximit à pec-

m UIU v

cato veniali :

nam Tit. ro. cap. 31. de actu con-

d

jugali fic habet: Z4liquando commifcentur conjuge

m d

caufa prolis fucipiende , aliquando caufa reddendi clebz-

n

tuin , aliquando caufa incontinentie , [rve vitande forni-

n p

cationis, aliquando caufa exfatur. zmdæ libidinis.

In pri-

mo C fecundo cafa nullum efl, peccatum ; in tertio. eft

]

veniale ; $n quarto mortale.

Sed nec propter fanitatem

corporalem cogno[cenda eft uxor 5 imo e[t peccatum, quia

n

qu&reretur þzmms per id , quod ad id mon e[l ordina-

ium

Tempore impregnationis , f fine periculo abortus

]'mz þo[ iL ,.5 poteft debitum à gravida reddi , C2 eiiam

exigi [ine peccato moxtali , alias mon.

Ita Concilium,

feu potius Lïber Synodaub in Conc1ho prefcri-

ptus.

I

Drcres 2.

Obtmet univerfim praxis Eccle-

1

Q

i. ut deHomtæ geftantes uterum permittantur

)ho

contrahere cum dehorarte , non expectato par-

t

rgo eadem licentia tribuenda eft viduisgra- ,

vidis ex priore marito ; qu'l non minus matri-

üïrm;

ünd

monium deflorate gravidc

cum deflorante eft

l

occafio ad novos coitus venialiter illicitos, quam

copulatio viduarum pregnantium ; neque eft ra-

tio, Cur Ecclefia minus cenfeatur per copulatio-

J

f

nem approbare ejusmodi connaturales fequelas

hn

in conjugio viduarum przegnantium, quam per

copulationem defloratarum pregnantium.

1l

RzsPONDEO tranfmiffo antecedente, quod

0a

tamen credo effe falfum, nullam exinde trahen-

l] LAJ,,

dam eífe confequendam ad conjugia viduarum

T

pregnantium, quia in conjugio defloratarum non

COInCUI-

: Qp

W

(j

,

1

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 229

Un

?ON,.

[

*

concurrit complexum tot malorum , quod con-

Jun

AUf

currit in conjugio viduarum.

Neque enim con-

)

currit in illo mcertztudo prolis, neque tantum pericu-

Eul

(s

lum abortus ex commixtione feminum & fpmtuum

(

habentium diverfas qualitates fpecificas, idoneas

ad alterandam fobolem , & commovendam vel

tl

perxendam matricem , neque fericulum macbinandi

1]

in necem prioris mariti, neque periculum defraudan-

di propinquos defun&ti mariti reftitütione Dotis.

ff/;

Jtaque, etiamfi in nonnullis locis ad cavenda ma-

jora mala conjungantur deflorate gravidz cum

Án

deflorantibus , relinquendo eorum confcientiz,

V l

an & qua lege, aut moderatione cenfeant conti-

nentiam fervandam ufque ad partum ; id tamen

T Condl. -

in viduis pregnantibus admittendum non eft, in

Ancln yed

quibus ,. fi differantur ufque ad partum , non ti-

mentur illa majora mala defloratarum , fuzfocano

fin atl

f&tus, ex timore proftitutionis, derelzctzo aut fuga

WW deflorantis , fornicationum frequentatio , familiarum in

T0 p

"À domo paterna perturbatio perpetua &c.

Sed potius fi

Uif non differantur , timentur gravia mala, prout o-

j12$ ftenfum eft.

V

n deftrae

DEcEs 3.

Apoftolus r. Cor . &Rom.

dl permittit. viduis nubere fine exceptione loc1,

1* temporis, ftatus, aut alterius circumftantie :; Er-

r

go ftatim pofï'unt nubere, etfi fueri

il

nt ,rrx'avxda,.

r E

RzsPONDEOo: Apoftolum dare licentiam

La

yum, Qd

! fuppofitis fupponendis, id eft, nullo alio inter-

vehiente impedimento Juris naturahs vel pofiti-

SFBUI lU

F'Ecæel* M

vi. Ejusmodi enim conditiones per fe inexiften-

[

f'

tes in Lege rationabili cenfentur effe tacite im-

n EW

)

Sic & Apoftolus non ex-

j ,J bibite in omni Lege.

"

i

primit conditionem temporis Jure pofitivo re-

3

quifi-

]

J

rq'HAML

230

TRACTATUS

gt

qu fitam, cum utique non liceat contrahere tem-

agttità

pore prohibito ; neque excipit alia impedimen-

d

ta, impedientia aut dirimentia, quia inferri queat,

gl

viduas. per licentiam Apoftolicam volare poffe

ad fecundas nuptias non attent

4

is il]js impedi-

mentis.

DicEs 4.

uod. nullo jure reperitur pro-

J

hibitum, licet: Sed nullus adduci poteft Canon:

àut Conftitutio prohibens ejusmodi viduarum

eltee

gravidarum nuptias.

/

RzsPONDEO: lniis, que prohibentur Le-

gibus Civilibus, ab Ecclefia ufu receptis , non ef-

(

. fe Confuetudinis Ecclefiafticz , fpeciali Canone

eadem inculcare , nifi urgeat transgreffionum fre-

quentia.

In przfenti autem oftenfum eft, anti-

WU

(

quas Leges Civiles, repellentes à fecundis nuptiis

viduas intra annum luctus, fuitfe ab Ecclefia ob-

fervatas primis feculis, ac dein confuetudine cu-

Va

TOni rf

ftoditas in bene moratis urbibus; ea ergo ipfa

confüetudo, prefertim Romana pro Lege fervi-

mody?

re debuerat parti minori & ignobiliori Ecclefize

l

*'PGI:W)E

Catholice ; cum utique, confuetudinis robur à

1

predominante & majori parte Provincia aut com-

munitatis defumendum fit.

. Dicss s. Si viduis gravidis prohibetur li-

AW

DN

ber tranfitus ad fecundas nuptias ufque ad par-

)

i 5,:'9 , QKT[

tum, fequuntur magna mala.

ln

RresPowDEo: Hec mala tam magna non

Fttut

effe, ut attentione digna fint, demonftrat Con-

ub

fuetudo Romana , Veneta, Auguftana, &c. & to-

I 7ra»

tius veteris Ecclefie ufque ad Seculum XIIL,

TA

d)

quo forte ex laxitate unius & alterius Canoniftz,

J:r

VT o

4

ve

N

!

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 2531

tl

vel Summifte irrepfit in particularibus locis vel

,

Y d t

actibus contraria obfervantia.

yQitiin

Itaque de his malis ob evidentiam experien-

l g

B

ti& ne quidem difputandum eft. .

enþis li

g. VI.

If f

Wi p

JDe Ujfu Matrimonii.

JS0d. Y

De licito fine quoad ufüm matrimonii. :

: olb

ERITUR r. Án licitus fit ufus matrimo-

Jf t

Q

nii przcife ex caufa voluptatis?

Tontt

ReEsPoNDEo Negativé.

Id PATET ex

rf

Propofitione g. ab IxNocrzN 10 XI. damnata,

atimdt, «

quz fic habet: Opus conjugii ob [olam voluptatem e-

mds t

fb d

xercitum omni penitus caret culpa ac defectu veniali.

An licitus fit ufus matri-

ts

QUXRITUR 2.

monii ex fine tuende v

j d

?l reftaurande fanitati$

corporalis?

'fRHZ

n

1

!

!

Tl

RESPONDEO I.

Ufus matrimohii noh eft

i

fpedin

licitus ex folo, aut primario fine tuende vel re-

ftaurande fanitatis.

Ita docent D. Thomas, Palu-

Hrovie

danus , D. Antoninus , Reinerius , foan. de Priburgo ,

jl

"Angelus , Sylefter , Turrecremata , Abulenfis , Petrlus*)

de Soio , & plures alii, inferius referendi.

fs Utl

Rarmro eft, quia copula,conjugalis neque

ex natura rei à Deo tanquam Authore naturg ,

m r

fi

neque ex natura Sacramenti à Deo tanquam Au-

(emo

thore gratiz fuit ordinata ad tuendam vel refti-

nila

mulcapo "

tuendam fanitatem , fed ad generationem prolis.

]

st

[

invertitur ordo ratio-

jtuni

w

Ab

Ergo pea ejusmodi ufum

P4

nis

TRACTATUS

!!Wm

532-

0

n

i.

nis divinitus inftitutus, quz inverfio ordinis non

L.

(l

eít fine peccato veniali.

RESPONDEO 2.

Licitus tamen eft. ufus

t

matrimonii ex fine arcendi morbum periculofum

tf hio 1

proliin utero matris , vel morbum notabiliter

corruptivum potentiz generative in patre. Ta.

iniet

memm

les morbi in mulieribus funt paffio byfTerica feu ute-

Yind ,

u: oritur ex vehementi concupifcentia

s du

coitus , feu commotione fpirituum genitalium,

nemiæfec::;:

1

!]

M

quantumvis involuntaria ; item corruptio femi-

nis in viris, quz oritur ex frequenti ac violenta

feres t

[ri

ii

retentione feu fuppreffione jam emoti feu ebul-

lientis feminis, quantumvis illa emotio feu ebul-

j

litio feminis exaftuaverit naturaliter absque cul-

K

pa, fueritque involuntaria tam in fe, quàm in fua

cauía , aut certé culpa per contritionem jam fit

UI

AU

retractata.

o

Rac10 eft, quia hic ufus matrimonii ordi-

BIN

natur ad finem matrimonii , nempe ad generatio-

tie j n

I

nem prolis, faltem mediaté. Ita difcurrit, quam-

quad

Ü

ol

j

vis in fenfu nimis largo, SANCHEZ l. 9.difp. 10.

Wt m

n. 3. his verbis: Ü/us conjugalis nulla eft culpa, quan-

f

do aliud medium aptum non invenitur ad inflaurandam ,

hm d

tuendamve falutem, (corporalem). — Tünc enim nul-

"m

la e[t perverfio debiti ordinis , cum in eo fine bonum pro-

N

"

lis ac fidei , quamvis remoté , includantur. — Conjux enim

"

h

f:"lfï;'ä

W

bona utens valetudine aptior efl proli generande ,. ac de-

(2

bito reddendo.

Ubi verà aliud medium conveniens oc-

Nuteig

currit , erit culpa voenialis. n. $. d argumenta prio-

UT

ris fententie , dum Sant&ti Patres folius prolis pratia aut

UT

l

l)

j

debiti reddendi admittunt conjugalem ufum licere , dic ,

fDFDH;&

T

talem attum conjugalem reduci ad. bonum prolis & fidei.

( Ufïn

Confert enim fanitas ad filiorum procreationem , redden-

V j

Dph

dumque

h

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 233

dumque debitum. ---- Fateor tamen , bunc ufim conju-

galem mon vacare culpa , ubi in fanitate [ifHitur, tanquam

in fime principali.

j

An ufus matrimonii fit li-

UJXRITUR 3.

lprbu-

Jj

citus ex folo fine incontinentic feu fornicationis

]V2

vitande?

f

RESPONDEO I.

Ufus matrimonii fer fe

li emn

non eft licitus ex folo motivo vitandz inconti-

N

lm gem'r.:

nentiz feu fornicationis.

w

Rac1O eft, quia SS. Patres, & Theologi ve-

Venti 4

teres ferme univerfim docent, ufum matrimonii

|emoti f

tantüm effe licitum-in ordine ad finem naturas

emotio B

lem matrimonii , nempe ad generationem prolis.

litrdget

Ergo ubi hic deeft , ita ut ufus matrimonii nec

t nf

immediaté nec mediaté ad hunc ferviat, non po-

TY g

teft effe licitus.

RESPONDEO 2.

Poteft tamen äliqüando

s i

ufus matrimonii ex motivo vitande incontinen-

mydga

tie feu fornicationis reddi licitus fer accidens,

wum

quando femen invito libero arbitrio exaftuans

?*ï

1

!ir

"

incurrit corruptionis periculum, nifi exoneretur

per ufum conjugii.

.

Ra-i0 eft, qui

a corruptio feminis inducit

corrupionem vel notabilem deteriorationem

"L

virtutisgenerativa. Ergo,.cum motivum con-

L

fervandi à corruptione vim- generativam fuffi-

J

Y

ciat ad ufum licitum matrimonii, etiam motivum

vitande incóntinentic licitum erit aliquando per

accidens, quando concurrit periculum , ex reten-

tione feminis invito libero arbitrio exe(tuantis

corrumpendi vim genierativam, prout in qg. pre-

ced. oftenfum eft.

Hane refponfionem quoad

MIU

u

rom adoptaffe pra&iceé x'id?ncur ili Authores,

3

quos

Á

234.

, T-RALCTATUS

h

WIMCRM

t

quos allegat & fequitur SA N cHEZ l. 9. difp. 9.

T J'L:a

aj

«

n. 4. his verbis: Tertia fententia , cui adbereo , affir-

O

mats; tunc culpa vacare petitionem debiti caufa vitandee

j M

"Md

Ilf

i d

fornicationis in ipomet petente, quando adbibitis aliis me-

diis nequit carnis fLimulos fedare; fécus quando foteft

P BO

(

convenienter alio modo ab incontinentia ab[linere, — "[unc

enim eri veniale ; quia ubi alia media convenientia ad

qio

Jb

"

, finem afJequendum occurrunt , venialis perverfio eft debi-

j

ol

ti ordinis , medium de fe ordinatum ad prolis generatio-

po:

nem , & fidem fervandam , in illum fmem veferre. . Ideo

[

bujus fententie funt Paludanus , Gabriel, Capreolus, D.

D gt

adntoninus p. 3. T'it. 1. C. 20. $. 11.. Sylvefter, Tabie-

Y

Y

na , V'ittoria, Sotus in 4. Gregorius Lopez , IDedefina ,

MMargarita , Veracrux , Matienzo, Manuel, &2c..Mo-

(tlf)

F)

Mdl

deratur autem banc/fententiam D. À N TONINUS ili-

t

dem , C? fatis apparenter , ut 'T ABIENA fatetur, qua-

Wt lt

Lenus ait, licitum e[Je , ubi moraliter aliud medium non

jl

lm

occurrit , petere debitum gratia oitande fornicationis, ut

intelligatur , quando non eft [pes prolis concipiende ; ea

(uu

eniim extante femper e[Jet venialis culpa , primarib inten-

perltn

dere incontinentiam vitare ; quia prepojlerus ordo eft ,

DI

Jecundarium finem prep

onere , ubi prz'marz'u; eft poffibi-

Mpoy

li Hucufque Sanchez.

o l

-QUuUERITUR 4. Án ufus matrimonii fit il-

b5

licitus , quando generatio eft quidem abfoluté

X Ed

U

poflibilis , ea tamen non intenditur , faltem pri-

Áit

l

marió , fed fanitas, vel vitatio continentie?

ihy

l

REsPoNDEO: Diftinguendum effe inter -

D

ET

nem operis , & finem operantis.

F'inis ipfius operis,

th

quod agitur , eft generatio prolis.

Finis autem

It

d D

D

operantis eft fanitas vel vitatio incontinentis.

lum

Solet autem in homine, fe & omnia opera fua

hu

N

kordin/ante ad Deum , uterque finis inten

di fine

fubor-

DEU

1

L

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 255

LT

)*

Hmæ

fübordinatione horum finium ad invicem ; licet

utrumque finem , nempe generationem prolis, &

[

fanitatem , & continentiam fübordinet ex acqui-

fito habitu virtualiter ad Deum.

Hinc in praxi

ha

apud homines fe & omnia fua ordinantes in

J (Iöjiu:. v't

Deum non eft fcrupulofe urgenda talis fubordi-

li d

natio finium. Apud alios autem , qui non omnia

] Pfïvfïjv it]

fua unà fecum ordinant in Deum vel alios fines

dT

à Deo a&ionibus przftitutos , ipfe defectus hu-

II r

jus ordinationis operum in Deum aut fines à

1j us

Deo prafixos eft peccatum veniale. Exemplum

of

habetur in ftatuario , futore, fartore, &c. .Nam

Jf [/-33,*'

hujusmodi homines füa opera, puta ftatuam, cal-

Ing] g

ceum , veftem, ex habitu artis ordinant virtuali-

TTONINOS

ä

-

,

ter ad ornatum domus, calceationem , veftitio-

nem; licet ex privata intentione operantis ex-

M

o

y

plicité folüm moveantur ex lucro , & folüm in-

al

tendant lucrum.

5

)uEaiTUR s. An ufus matrimonii fem-

n

per fit licitus ex parte reddentis debitum precife

n

ex motivo reddendi debitum ?

RzsPoNDEO: Talis ufus ex parte redden-

tis debitum non eft femper licitus 5 fi enia. pe-

D

tens debitum illicité petat ; poterit aliquando et-

jam per cooperationem peccari reddendo debi-

tum. Itaque in hac re obfervande funt Regu-

l: fequentes.

to:tiuentij:ïï

M H

lia [

REGuLA I. Quando malitia a&us conju-

i

J

i

galis fe tenet ex parte ipfius attus , ita ut fit ipfi a-

&ui moraliter intrinfeca , non licet reddere debi-

l

jn

Xum.

RarrOo eft, quia talis redditio debiti foret

Ui

Sic fi matritus

quadam cooperatio ad malum.

J

1

petat

[

-

.

w

93'6

TRACTATUS

WC

À

s

petat debitum in loco facro , in loco publicol,

d

!

cum periculo abortus, cum periculo opprimendi

M

j

infantem in utero , cum periculo profundendi

ii

: femen extra vas debitum , &c. non licet conju-

gi reddere debitum ; quia hz circumftantie fe

hm

tenent ex parte actus, viq'antque actum Jure na-

d

turali.

d)

REGULA 2. Quando malitia a&us conju-

W

galis fe tantüm tenet ex parte ipfius petentis, ita ut

tn; f

ï

malitia non fit ipfi a&ui moraliter intrinfeca, fed

fv

Wt

tantüm interna. ex parte petentis , ufus conjugii

eft licitus ex parte reddentis debitum. .

RaTrO eft, quia reddens debitum non po-

teft effe phyficé certa de prava intentione pe-

tentis ; nec'tenetur agere Judicem circa inten-

W

n l

tionem internam operantis.

Hinc etiamfi pe-

tens debitum illud petat clam ligatus voto , ex.

folo fine voluptatis, vel fi reprefentet fibi a-

h

V

I)

liam feeminam , etiamfi reddens debitum de hac

prava intentione petentis fit moraliter certus

l)

'3

Il

poteft & tenetur reddere debitum.

REGULA :3.

Quando actus conjugalis ma-

litia partim fe tenet ex parte operantis, partim

u

l

ex parte ipfius a&tus conjugalis , prout contin-

£it, quando petens prohibetur ab ufu conjugii

—

per notorium impedimentum dirimens , non licet

f[ponte reddere debitum.

l

RaArro eft, quia non licet cooperari ad a-

Qp

&um Lege Divina vel Ecclefiaftica prohibitum.

E ü

n

j

Hinc i debitum exigat impeditus impedimento

"u

T

dirimente.certó , v. g. confanguinitatis , affini-

K dlääi&:

u U

[

tatis, &c. nop licet reddere debitum.

T

REGULA

x

DE SACRAMEN TO MATRIMONII. 257

l

)

m

REGULA 4.:

Quando malitia actus conju-

n

galis non eft omnino certa , five fe teneat ex

il

parte a&tus, five ex parte petentis , licité & ob-

Ilal wmp

ün

ligatorié redditur debitum.

EE

lrj

Rarro eft, quia juri & obligationi certis

non poteft przjudicari per jus incertum

Hince,

5

( 4

fi dubitari poffit, utrum petens debitum non fue-

rit interea difpenfatus circa fuum impedirüen-

E Drta,

tum ; vel utrum non utatur Epikia, vel unum

Jntrinfes

re vera incurrerit 1mped1mentum, poterit & de-

Ws

bebit reddi debitum.

In.

n

REGÜLA $

Quando petens debxtum fo-

lüm impeditur

licité petendo , non veró à li-

iMf

cité reddendo, compars tenetur petere debitum,

TO O if

IX lf )

ut non fe habeat, tantüm per modum reddentis,

fed etiam petentis

AR

Nf

Ra'rr0 eft, quia natura contra&us matri-

o

monialis , qui eft contra&tus amicitiz perfecte ,

obligat /pecialiter contrahentes ad implendum il-

TC

Wf

lud Chrifti Matth. 7. v. 12

Quaecunque vultis , ut

facz(mt vobis bomines , C boc facite illis.

Hinc, fi

jl

MU

conjux non audet pre verecundia, vel non

poteft pr& voto petere debitum , comparte ad-

vertente ejus defiderium ,

tenetur petere debi-

ii

i

tum compars altera

RzcurLa 6. Si malitia actus conjugalis fe

Jjsf

tenet ex parte petentis, vel, fi tenet fe quidem

d

(

etiam ex parte actus , ita tamen ut malitia non

"

j

fit omnino certa , reddens debitum tenetur ante

fj

,

j

redditionem debiti monere, & hortari peten-

tem , ut à petitione defiftat

nec fe peccato ob-

iU

ftringat..

RATIO

l

NHCM"

238

TRACTATUS

.noeü-

Rarro eft, quia quilibet Chriftianus tene-

jdf

FEl

tur.modo. meliori, quo poteft ,' impedire offen-

TR

jda

íam Dei.

uando malitia actus cohju-

l

gov)

REGULA 7.

D)

alis fe tenet adequaté vel inadequaté ex parte

PEWIS

siun t

1pfius a&us, reddens debitum peccat ea gravita-

te culpe, quàm gravitatem continet ipfa malitia

w

actus.

Hinc fi malitia illa actus conjugalis fuerit

ilunge

peccatum mortale aut veniale, etiam redditio

W

lod

TQtlS

(fIl

debiti erit peccatum mortale aut veniale: & fi

malitia aCtus fuerit in genere aut fpecie ince-

N

[

ftus , &c. etiam redditio debiti erit in genere aut

p

fpecie inceftus.

)j

Ra'rro eft, quia cooperatio ad peccatum

il

D

contrahit genus & fpeciem & gravitatem pecca-

ti, ad quod fit cooperatio. — Videri de hac re

D.

n

poffunt Authores à Sancbezio l. 9. difp. 6. n.7. re-

'

AW

lati.

o

QuzRITUR Ó. Animpeditus à licita peti-

h, ii

tione debiti, v. g. ligatus voto, interdi&to, vel

thtf u

inceftu , poffit compartem fignis aut verbis ro-

d ;

gare, ut à fe petat debitum ?

RESsPONDEO I.

Sic impeditus non poteft

Npoyy

I ts m

»hr

nfy

licité fignis aut verbis compartem rogare , ut à

fe exigat debitum ; fi illa figna aut verba fint ita

comparata , ut tacité ob/igent compartem in con-

fcientia ad petendum'debitum.

lu

RaTrIO eíft, quia taciti & expreflfi apud in-

AC

IN

fpe&orem cordium Deum eàdem ett vis, & ratio

T

lqu

merendi vel demerendi.

Ü

RESPONDEO

9

Pl

Impeditus voto ne qui-

lia

dem poteft rogare, vel aliàs incitare non impe-

(u

L

ditum ad hoc, ut à fe exigat debitum , etiamfi il-

Wi

lum ad hoc non obliget.

um

PA

j

DE SACRAMENTO MATRIMONII.. 239

[Omh

t

RarTro eft, quia vovens femetipfum obli-

j h

gat Deo ad fervandam omni modo caftitatem,

xl

quantum eft ex fe.

]

(

i

RESPÓNDEO 9.

Impeditus przcife per le-

gem extrinfecam à petendo debito , v. g. per in-

m

terdictum Ecclefis/, vel per lmpedxmentum fu-

YUH

perveniens inceftus , poteft manifeftare compar-

CORj

h

; Cl

ti fuam gravem tentationem , attamen absque

verbis aut fignis ad exigendum debitum obliga-

i. Venide

toriis.

U ere

Rarro eft, quia Lex non tam ftri&e obli-

TL geg

gat, ac votum ; fed prefümitur precife obliga-

re,

ne lmpcdltus compartem obliget ex jujfítia

o

ad reddendum vel petendum,debitum , ad quod

o p

obligaretur etiam cum fua gravi moleftia, fi ver-

Jf

ba aut figna petentis effent ftricté obhgatorla

LTA

UXERITUR 7

AÀn impeditus à licita pe-

titione debiti, v. g. voto, interdido, aut ince-

Yl

ftu , poffit illud exigere in gratiam compartis, fi

i,

advertat, quod ea non audeat vel non poffit pe-

tere debitum pr& verecundia, aut voto , &c.?

t

RrsPONDEO: Si advertat, comparti necef-

fariam effe petitionem debiti ob vehementes fti-

hcxt(ä

mulos carnis & periculum incontinentize

exigit debicum.

RaTtO eft, quia in tali cafu tam Deus quàm

Ecclefia cenfetur potius velle.urgere legem cha-

b

ritatis , que eft fuperioris ordinis, quàm obliga-

!uem Eh [ TE

tionem Religionis , vel legis poütlvæ Ecclefia-

ftica.

du m

QUJERITUR g.

An licitus effe poffit ufus

jneodte

matrimonii cum pregnantibus ?

| jf

RESPON-

240

TRACTATUS

v"CHH

i apræg

RESPONDEO TI.

- Ufus matrimonii pe fé

? 04

non eft licitus cum pregnantibus.

A

b

g,

RaAT10 eft, quia certum eít ex traditione

i

SS. Patrum & Theologorum veterum, ufüm ma-

trimonii non efle ex parte petenus licitum , nifi

j

[

in ordine ad finém conjugii naturalem, feu ad ge-

UOR

nerationem prolis ; Ergo cum.in pregnantibus

finis generationis deficiat, per /e non .erit lici-

AU

tum , petere à pregnante , vel ab ea exigi debi-

(unm

tum

on

)

T

RESPONDEO 2,

Licitus tamen aliquando

"

h

eft ufus matrimonii-cum pregnantibus fer acci-

den$, quando exorti vehementes ftimuli carnis

Tihr

neque in fua caufa convenienter precaveri , ne-

que in effe&tu per conveniens remedium impedi-

ri poffunt, quin retentio viclenta feminis timea-

Jrr

1

tur perniciofa virtuti generative in parentibus

aut proli in utero

RArr10 eft, quia in tali cafu ufüs matrimo-

üisty

nii ordinatur ad finem fuum naturalem , nempe

REXDOND

ad generationem prolis /aitem mediaté , vel etiam

Bbf

T

zmmedzate.

' REsPONDEO 3.

Ex hoc tamen fequitur,

quod parentibus tempore pregnationis omnes il-

l: aCtiones fint prohibite , qua dire&t? vel indire-

&? ad vehementes ftimulos carnis iricitant,, nifi

tales a&iones aliunde caufa honeftatis , Vel ne-

, Df

ceffitatis, vel charitatis fuerint debite.

Hinc fe-

quitur ; eos peccare, qui lafcivis colloquiis , la-

l:

fcivis libris, lafcivis afpectibus , lafcivis comoe-

1

diis, lafcivis ta&ibus, fuperfluis comeffatiorii-

&f i

bus & compotationibus , &c. in fe vchementes

üem h

ftimulos carnis excitant, ficque fe excufatos exi-

bm

ftimant,

Af/,yïr

D

h

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 24Y

;.

l

nï'ü'mom

ftimant, fi à pregnantibus debitum exigant. Nifi

E

enim caufam per intermedium aétum pcniten-

ti& retradent, ejusmodi ufus matrimonii erit

n

ipfis liber in fua caufa ac volitus per fe , & .non

IN

H

pe accidens.

(urjl

uod valde notandum , atque à

Confeffariis , Concionatoribus , & Parochis in

iBl

IU

inftructione penitentium conjugatorum , vel

j s

Sponíorum inculcandum eft.

PT.

QUXZERITUR 9.

Uude probetur ex tradi-

Fmen d)

tione , quod ufus matrimonii cum pregnantibus

Q* fe non fit licitus?

atb r

RresPONDEO : Ea traditio SS. Patrum &

fes mll

Theologorum .oftenditur ex Queftione finali ,

d'rriM)

nempe vigefinia quinta, inferiüs fubneéctenda.

tneditim

UJZERITUR Io.

Unde probetur, quod u-

t bt

füs matrimonii aliquando fiat per accidens licitus

pycen

cum przegnantibus , quando vehementes ftimuli

carnis, invito libero arbitrio exorti, aliis remes

r

W

i

diis convenientibus fedari nequeunt?

i

&i

j

REsPONDEO: Id PRoBATUR z. Quia ,.

![L

nifi in hoc faltem cafu ufus matrimonii cum pre-

gnantibus forét licitus, Ecclefia non deberet to-

lerare confociationem conjugatorum in eodem

thoro tempore impregnationis : . eft enim mora-

liter impoflibile, ut in fic affociatis floride ztas

i

tis non oriantur fuübin vehementes ítimuli car-'

( y

nis, prefertim cum gravidz dicantur effe appe-

i

tentiores coitus, quàm non gravida.

Itaque au£&

[

Q1

fequentur fre

qe

enter pollutiones voluntarie, vel

(inicl

fequetur violenta retinentia feminis in viro &

l

J

"

feemina, perniciofa virtuti generativ& ob corrue

^ enlll

[

j0

puonem feminis , ac ipfis etiam prolibus in ute-

Lng

p

ro ob hyftericas pafliones in matre , quas vio-

i l!

Q

lenta

'D.Amm't T. de Sacr. qutrim.

x

24

TRACTATU&

| Jj S!CM;"

us !

lenta repreflio feminis etuantis in fominis ex-

citat.

g

PRosBATUR 9. Quia alioquin concordari

nequeunt textus SS. Patrum & Theologorum in-

;o0Dd

s

fignium , quorum aliqui omnem ufum matrimo-

isigiun

nii, nifi ordinetur ad generationem vel in bo-

gmus Di:

num prolis , abfolute afferunt illicitum ; alii ve-

jgnuud

ró eundem indefinité fine exceptione pregnan-

tium concedunt ex motivo fedandz libidinis ,

leii

Er-

j

hoc eft, ftimuli carnis vehementer emotz.

go ad concordandos hos textus faltem conce-

[//

dendum eft, ufüm matrimonii cum pregnanti-

P

bus fáltem tunc licitum effe, quando retentio e-

L

moti feminis timeretur effe nociva virtuti gene-

T

rative , aut ipfi proli in utero ob.hyftericas feu

uterinas paffiones.in matre.

Ü wm.

J

PROBATUR 3.

Omnes concedunt , quod

etiam pregnantes licité reddant debitum , fi in-

ftanter petatur à marito ; hoc autem non poffet

admitti, fi ufus matrimonii cum pregnantibus

[/

Wl

foret aCtio intrinfecé mala , feu deordinata ex

[M

defe&u naturalis finis in omni circumftantia.

Nunquam enim ullus contractus vel ullus titulus

juftitie poteft obligare ad cooperandum ad a-

&ionem intrinfecé malam.

Si autem hzc actio

non eft intrinfecé mala, eoipfo eft permiflibilis

à Deo non folüm ad cooperandum , fed etiam

"

ad exigendum in aliqua circumftantia precifiva

LU

jj

omnis deordinationis extrinfeca.

Si autem eft

l

"J

permiffibilis exactio talis aCtionis , prefumendum

k

eft, a&tu fuiffe permiffam , ne alioquin matrimo-

L

nium potius effet in laqueum peccaü , quàm re-

f hü

medium.

DicEs

! 616: [

:

j

h

DE SACRAMENTO MATRIMONII, 243

ailid

Dicrs r. Hegcdo&rina non habet

i

IN

*

pro fe

r

"'Theologos.

at

lj

Ef

ia

RrzsPONDEO. n.a. Dó&rina enim hzc cir-

ca ejusmodi ufum matrimonii cum prignantibus

tionem

T:.T'

ilii,

eft infignium Theologorum. Sic enim docet r.

PzTrRUs pE PaALUDE Archiepifcopus Jero.

nf

folymitanus anno 1330. in 4. dif. 31. q. 2. art. T.

(enio j

Tertia-Conclufio eft.

Excufatur (conjunx) ab omni

g

peccato , quando aliquis pro mulla voluptate fui red-

i f

dit debitum petenti , alens continere , quando füit ,

il Q j

inde prolem mon po[Je fegui propter [lerilitatem. alte-

Quttd r

1

Et in boc

vius , vvel impregnationem «vel bujusmodi.

n

cafa reddendo mon peccat , [ed reddere tenetur.

Et

üiyfeisl

ad boc reducitur , fi quis cognofcat, uxorem caufa vi-

tandi in ea fornicationem , «el turpiorem aGum.

Qd t

Sed dubium eft, quando conjux petit debitum . mon

WON

propier prolis generationem , mec propter boc , quod

?Q p

iülum reirabat ab adulterio «el pejori a&tu ,. €g füc

l

u

propter fornicationem. itandam in feipfo , non 4n. al-

Tl

b

tero.

Circa boc funt duce opiniones,

Una ; quod fic

jpetere femper e[? peccatum.

lii dicunt . oppofitum.

Propter quod fic videtur diflinguendum , ut. fint due

Conclufiones.

Quia aut ipfe cognofcit uxorem caufa

vitandi im [eé fornicationem , quamrvis " po[Jit: aliter vi-

N

aE

iare; jed wuagis sult iflo iodo dele&abili «itare ,

quam alio non dele&tabili ,. puta , quia domando car-

RI

nf

nem , oel fugiendo aliarum confortia , vel non loguen-

It

Vi

yo dos

do folus cum ola, g fic po[]et faciliter evitare , féd

/nt

magis vuli cuu oluptate , quam fine illa.

Et tunc

*

014

IT

qun E"

jeccat 'venialiter.

Et bec efl prima: Conclufio ,. &

in iflo fenfu vera eft prima opinio.. Secunda Con-

p

clufio efl , quod fi ipfe adeo attum illum exercet ad

2

- vit;m-

qui

TRACTATUS

L

244

T

At

vitandum in [eipfo fornicationem , quia mon potft

)

J

jro tunc alio wiodo eam witares quia nece[]e babet

lj

j

diu loqui im fcreto, € doco fufpetto alii mulieri ,

il

liv

J

& expertus efl , de ea fe fape tentatum

; licet quan-

.'..',J's

at

do famel ufus efb atku illo (conjugali) ad multos

ORE

dies vefrigeratus. nom. tentatur , iunc mullum pecca-

n J

tun efl, fi proles mon [peratur. — Et n boc Jenfa

vera e[l [ecunda opinio.

25

S. ANTONINUS

;((E P'« '»

part. 3. Tit. 1. C. 20. $.

Ir. hanc doctrinam Pe-

tri de Palude recitat & approbat.

3. Eandem

y'

approbat SvnLvEsTER V. Debitum n. 13.

4-

Et Sorus in 4. dift. 31. art. 4. ubi ait:. Di-

&? Capreolo , quod

flinguendum efl cum | Paludano

quando bomo alia via fugiendo occaftones potef? for-

Micationem propellere , non . licet illa fla de caufa ad

uxorem accedeve.

Sed dum moraliter loquendo . non

babet aliám viam, bec eff licita.

Cui bec opinio

placuerit , poeteft ad duguflimum refpondere ,. quod

cuim . dicit , , concubitum ad explendam. concupifcentiam

e(fe venialem culpam , intelligit , quando ipfa concu-

pifcentia. dominaiur , foilicet , quando cenjux alia vía

po[Jet. concupifcentiam [edare. — INam . tunc , fi bec e-

Inter Recentiores

ligatur , id fit ob volupiatem.

eandem fententiam fequitur Paulus à Lugduno.

M

Drczs 2.

"n

Non poteft probari , retentio-

nem effervefcentis feminis nocere virtuti gene-

O.

rative, & ipfi proli in uter

11

REsPONDEO: n.a. M

edici enim cohcordi-

fl

ter docent , retentionem feminis habere pravos

Ti

U

if

effe&us , qui nocent fanitati, ac prefertim vir-

tuti generativ: tam in patre, quàm in matre,

quorum habituales morbi ordinarié transeunt in

l riv

Ut ex Medicis folüm unum ac alterum

i

"l

proles.

If

M

addu.

!

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 245

77) ï'Ml',ï

adducam, GALENUS l. 6. de locis affe&tisC. $.

1 M

fic fcribit: JMultas vidi mulieres by[flericas , id eft,

uteri. affettibus fubjetlas , alias quidem fine . fenfa im-

ftitg, Eï;j

p

wnobiles jacentes , cum münimo «vel omnino mullo pul-

»nju

Edn J []

AE Rn

f& , alias animo deficientes & vix re[pirantes , &yc.

Convenit inter omnes Moedicos ;; bunc affz&um magna

DT

ex parte viduis evenire, iisque maxünb, que cum

$ A

antea probé evacuarentur -atque virorum concubitu

itc dodrit

gauderent , omnibus bis fuerint private.

Quid igi-

ht sl

zur probabilius quis concludere po[]nt , quàm quod ob

VUl

vetenta men/trua , vel. femen cobibitum , bujusmodi u-

T

id

terinis affcttibus mulieres crucientur ?. Et forta[Je ma-

& ,

gis ob feminis vetentionem , uipote quod magnam m

n

obtineat , & excretionem vequirat in ii$, que multo

tfint

i

fémine exuberant , fizuti etiam in iris.

Sunt enim

É

nonnulli, qui , mifi a[fidub coeant , capitis gravitate

mnoleflantur , cibos fa[tidiunt , ac febribus Obnoxii

z

fiunt , aique, ut deterior ipfis appetientia , ita C5

i

concottio minor.

Novi quosdam , qui pre pudore à

libidinis ufu abflinentes torpidi pigrique fa&ti [unt ,

)P

Mil

l,

monnulli etiam . Melancholicorum . exemplo. [upra mo-

l

lll v

dum ine[li ac timidi, cibi etiam . tum , cupiditate ,

ium concotbione wvitiata.

«

Quidam uxoris mortem lu-

Jrter Ret

gens , & à concubitu , quo antea creberrimé fuerat

Puiis ij

ufus , abfLiners- cibi. cupiditatem amifit , atque ne exi-

guei,!

mef[lus et-

yxere vt

guum quidem cibum concoguere potuit ;

:f

jam apparebat , ut. Melancbolici folent , citra man

ife-

)

flam « occafionem.

Verim. bic quàm celerrime libe-

j n

yins

ratus eft , ad priftinam confuetudinem vever[us.- - .Hac

ergo confideranti wübi apud me voifa e[b longb major

T d

ex rvelento [emüne , quàm mwmeniruis , corporis moxa e-

o qm r'

venire po[Je , prefertim in dis, im quibus ipfum fua-

IIM

pie maiura pravioris fücci efL , ac copiofius , quique,

Ceuim

p unt *

3

J ACUM

246

TRACTATUS

cum antea ad libidinem mibil rälz'qui feciffent , affa-

u'ä

M l1

4

; ji

iimn continere ceperunt.

Tale. quoddam -accidens. af-

c

[

i

paruit in wmuliere jam.à longo iempore «vidua.

dicente ob[letrice , uterum e[Je. retra&tum , remediis ad

M

jirat

bujusmodi affe&us confuetis uti decrevit ;; quibus ad-

|

|

bibitis partim ob calorem ,. partim etiam , quod. inter

?j

;

eurandum anibus iratarentur partes muliebres , ob-

T

:

i

orta titilatione , cum labore C «oluptate., «eluti per

coitum ufuvoenire [olet, excrevit. cra[Jum plurimum-

L

que femen ; atque ita à moleflia fua liberata efl mu-

lier.

Proin manifefta. conje&tura. a[Jecutus. [um , oi-

tjato [emini wmajorem , quam men[iruis e[Je um ad

moxam wnioer[o corpori inferendam. ---. Quod *veró

ad eos ajfe&bus excitandos retentum» femen majorem ,

[//

4 lia

tenfiruum «eró münorem vim- obtineat ,. facile inidl-

N

ligitur ab iis mulieribus , quibus cum mon . fint vidue,

evacuationes füpprimuntur .

Caterim pro multitudi-

TA

Aiti

ll

mis qualitatisoe ratione ium men[lruorum ium. femi-

mis fuüppre[Jorum aliàs alie accidentium |fpecies . oriri

folent.

Similiter ZaccHras in Quett. Medi-

/1 h " (

coleg. l. 7. tit. 3. q. 6. n. 5. fic.fcribit: Dubitari

i

poteft , an conjunx licite pollutionem remorari po[fit ,. ut

Nut

virum ex[peütet , quo [ümul femen effundat. — INam ex

Rufo, & ex Raf conftat, [eminis interceptiones , que in

medio concubitu fiunt , renibus &$ vefice pe[Jmas e[Je 5

Jicut ex 4dvicenna 20. 3. tr. 1. C. x 1. conflat 5 Jperma-

(is retentionem , ejusque pretermiffionem e[Je malum val-

TIJ

de.

uamobrem cum ex remota (hoc eít , retenta ac

fuppretfa) pollutione notabile immiüneat. perieulum con-

;

jugibus proprie falutis (corporalis) , dicendum «vide-

tur , non po[Je-absque culpa conjuges pollutionem retarda-

Y£

His adde , quod bujusmodi faminis vetardatio poteft

eliam impedire conceptionem ; mam femen ad expulfio-

0nen

jj

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 247

j

nem qmotum , meque emi[Jum , troprium vigorem amittit

L

n

evanefcentibus fbiritibus (icut in vino exhalato).

94

Aj

AA

D

Quando ergo femen jam motum eft, & defifritur à coitu,

iunc omnia incomvenientia feéquuntur , que emnumeravi-

[

"g

amus , €$ idcirco tunc , ut puto , non licet pollutionem re-

I din, ,

iardare.

"At fi. famen adbuc mon properat ad exitum ,

iris wj

féd videtur tantium de proximo properaturum , tunc licet

Wi

magis lenté n copula procedere , aut ab ea tanti[per defi-

Qrfun j

Jflere , ut alter conjunx. opportunà [amen emittat. — Do-

u llv

&ores autem loquuntur in priori cafu , in quo ex faminis

t j

vetardatione renuim , voefice , & teftium tumores , gonor-

hii ejz:

vbeam , & meatuum ob[iruttiones in viris , in mulieri-

Il . ()

]

bus autem byftericas pa[Jiones facile fuccedere credendum

hv at j

eft

]ta Zacchias.

His duobus teftibus addo

itt, f

[

tertium', nempe JaconuM PRIMEROSIUM,

"PAT

"

qui in 1. de morbis mulierum 1. 2. C. 14. fic fcribit :

n

Caufie (paflfionis uterinz) varic e[Je po[Junt ; bumo*

W n

ves tetri ex.femine voel fanguine corrupto àn tefTibus *vel

tuba uteri contenti ,. qui pravos vapores in varias partes

uN

exfpirant. -- Coitus ab afcenfu. (uteri) liberat. Et

fic fb

1.3. C. s. Affettus Hyfterici funt à variis excrementis

ia t

Vff

in-utero retentis , precipub à [emine & fanguine men-

flruo , quando «vel vetinentur , «el alterantur , oel corrum-

^l Wlm.u

juntur , 'vel exuberante

Mulieribus natura [anguinem

:if,iyifff:eg

"

f

ad uteri oenas immittit , qui fi ob obflruttionem effluere

CIL

non poffit , oel remeat in vifcera , *oel in ipfis uteri vvenis

nnm

corruptus vapores tetros veliquis partibus communücat.

TU d/

Idem etiam de femine dicendum eff. — Hac autem, fi tan-

n

tummodo in qualitatibus primis permutentur , e[Iuatio-

ii j

nes faciunt , inquietudinem , fitim , dolores varios ; fed fi

yd)

n

n

j

puirefcant aut. malignam qualtatem. acquirant ,. etiam

jredi&ta concitant fymptomata , & alia smultó graviora ,

H

fpeque letbalia. — Qub enim res queque natura. fua pu-

r ld

vior

4

248

TRACTATUS

u(lCMu

vior eft atque fübtilior , e) gracius putre[cit, quando cor-

f

MM

T

vumpitur , C in veneni naturam degenerat.

Et 3.

j

C: 9. de furore uterino fcribit: Füuror uterinus defcri-

bi polef delirium. circa intenfimi coeundi appetitum ob

VWU

Jaminis acrioris & in utero retenti corruptelam, aut tur-

t

du

gefcentiam. ' Ex predittis mali caufee patere. po[Junt ,

Jéminis [cilicet copia, putredo, & acrimonia, ad vene-

g,t

Misol

vt polenter inciians., €9' in .cerebrum tetram anatby-

aniafin ex[pirans per [pinalem medullam && vafa ad ce-

vll d

J

vebrum pertinentia.

"ii fufficere putant. folam faminis

[nirj

n

ii

:

acrimoniam Cs copiam $.. fic in viris ex femine turgente

Jfüunt infomnia , &?. Veneris appetitus maximi absque va-

ht o

I

il

u

gorum afcenfa.

Quod. fi preterea . fémen. putrefceret ,

analignam conciperet qualitatem , & byflerica fymptoma-

fnsidt

za produceret . amen enim veténtum ( corruptum indu-

:äus.:q:,feräml

j

l

il

cit affectus multó graviores , quàm menflrui, fanguinis

corrupiio.

"4d curationem feminis acrimonia mitigan-

VM m&,

da, ejus copia minuenda , & omnia Veneris-irritamen-

üinatn

ta tollenda funt.

Qunfani

V'itentur igitur vita otiofa , defés , nec

turpia legant , audiant , vel intueantur , cum juvenibus

Bidtryls

non conver[entur ; 'oittu parco , precibus & jejuniis li-

tin d

bidinem doment , objurgationibus , pudore , & etiam , f

* L

opus fit, verberibus ab impudicis cogitationibus diver-

;»::u]ae,]

tantur, Cj demum xviro jungantur ;. fic enim Veneris ap-

1

a

petitus fatiatur, famenque putrefcens & titillans effundi-

iur. lta hic Author. Ex his ergo patet; fe-

!

men, cujus exeftuatio atque emotio in thoro

conjugali inter conjuges floride ztatis evitari ne-

ï

hcep'o

quit, violenter retentum ac fuppreffum per fui

li

N

corrüptionem nocere fanitati parentum, & con-

d

:

i

fequenter prolis latentis in utero.

lm

De

dUl

n

)

DE SACRAMENTO MATRIMONIIL 249

n

De modo & aliis cu'cumftantus requifitis ad

licitum ufum conjugii.

(f

M) l

UJERITUR II.

An ufus matrimonii red-

[Mjæ

üoll)ln

datur illicitus tempore facro , v. g. Fefto,

jejunii, communionis, &c. ?

drg i hia

RESPONDEO I.

lm g

.1.4

Nullum eft peccatum ,

reddere debitum conjugale tempore facro, /i in-

P M/'z / LA

flanter petatur.

UEONBIE ID bomas , Paludanus , D Zn-

Lt fniri

" toninus , Gerfon , Cajetanus , Ro/ella Sylvejier & alii

8402:]0]

relati à Sancbez l. 9. difp. 12. n. 7.

/fl il

l

Rarro eft, quia, fi inftanter petatur, pra-

fumenda eft in petente cauía neceffitatis excu-

fans, aut periculum majoris mali

Si autem non

petatur inftanter, charitatis & Religionis eft , ut

MAU

T

"

conjux amicé, reverenter, & cum oblatione ad

"

obfervantiam debiti , conjugem moneat de cir-

cumítantia temporis , nifi hec ipfa monitio ti-

Ml J)[

meatur plus mali effe&ura, quàm boni. Nolunt

lml!)lü

enim conjuges coar&ari in eas anguftias amici-

,P M,g

tie, ut, quod poftulant, compellantur in/lanter

Imo ipfa infinuatio fui defiderii in

( (

poPculare

; f

hac materia verecunda regulariter pro inftanti pe-

' titione habenda efc

1 u

RESPONDEO 2.

Peccant venialiter ,

ui

j m p

p emu

fine caufa. füfficienter excufante , in diebus Feftis de

jp at d

precepto, in diebus jejunii , Supplicationis pu-

firelt

blice, penitentiz , aut S. Communionis petunt

debxtum

püWHLUUl

tU.

Rarro eft, quia fenfüs fere omnium Do-

&orum per quindecim priora fzcula, imo etiam

Gentilium , agnovit quandam deordinationem

$.

rationis

ylti!

250

TRACTATUS

T]

j

rationis feu indecentiam in hoc , ut indulgeatur

j

voluptati carnis , quo tempore Religio omnes

f

ordinat ad colendum , deprecandum, & placan-

n

dum Deum. Authoritates Doctorum funt fe-

^

quentes. I. APosTOLUS r.Cor. 7. juxta Tex-

(

tum originalem Grecum, juxta quem Latina Ver-

fio in ambiguis vel obfcuris explicanda eft, fic

[

fcribit :

INolite prioare invicen. ( ufu matnmonu)

nifi , quando id fit ex co;zfen[u (alterius conjugis) ad

N

li

tempus, ut vacetis jejunio ( præfmpto) & orationi

yr

(folenm ; præfertlm in Vlgllm) n æ"rogeæara 4A-

Pn

AAE ? e [un Ti éxvy iX o-uu(povx vrgog X04py , iV& 96"'04'

m

Cur6 74 wgc—xæ » X9) 7À rgoacvxq

2. INNOCEN-

TtUs I. in Epiftola 3. ad Exuperium Epiftopum Tó-

lofanum C. 1. fcribit :

Si Zfpoftolus ad Corintbios fcri-

bit dicens

"Abftinete vos ad tempus, ut vacetis orationi,

€9 utique .Laicis precepit , multo magis Sacerdotes, qui-

us & orandi & facrificandi juge officium efl ,. femper

u

debebunt. ab bujusmodi confortio abflinere.. 3. D.H -

qui

RONYMUS in Serm. de Efu Agni in Vigilia Pa-

finor C

fche :. Sciatis Fratres chariffani , quoniam quicunque u-

umj

xori debitum veddit ,

vacare mon j)oäe/i oralioni , mec de

V

carnibus 4gni co,nedere debet

Si panes propofitionis

dtatim i

non poterant, ab iis ,. qui uxores fuas tetigerant , comedi ,

Ttt J

quanto magis panis ille, qui de celo defcendit , non potef?

l

ab bis , qui conjugalibus paulo ante adbefere complexi-

I

bus *violari atque contingi ? mon quo muptias condemne-

ss bocenim mnon dicimus ; .fed quod eo temfore , quo

i

Ubh

m

carnes Zdgni manducaturi fumus , vacare operibus carnis

Wi

non debeamus.

4. D. AucusTINUS Serm. 2. de

.

Temp. id eft, Dominica ». Adventus: Quoties-

firji

eunque aut Dzes Natalis Domini , aut relique fejlivita-

Tpyits

ie$ advemunt, Jicut frequenter admonui, ante plures dies

7081

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 251

j Ui

non. folim ab infidelium concubinarum confortio ,. [ed et-

:

J

ä

n

jam à propriis uxoribus abfLinere debemus.

IpEM in

W

N

t

r)

l. queft. V. & N. T. q. 127. Chrifliano cum uxore

fua conrcenire aliquando licet. ,. aliquando 'veró mon licet.

t

-MTX

]ue

Propter dies enim Proce[Jionis aliquando mon licet conve-

l

mire; quia etiam à licitis abftinendum eft , ut facilius

J

Jlell

dmpetrari po[fit , quod poftulatur.

Unde ZLpoftolus. ex

Ifd m

confenfa ait ab[tinendum ad tempus , ut vacetur orationi.

qu

"

ANam fecundum .Legem. (veterem Ifaie 59.) in jeju-

nio cedere (reos) &2 jurgari (in judicio) mon licet ;

n

hn

zi

T

LU

T

:f;'»

Qoftea licet , quia major reverentia debetur .Dei caufis.

! ii

s. S. AMBROsIUS Serm. in Adventu: JNullus

) h'xoc

emnino uxori fue jejuniorum diebus conjungatur.

Et

7)

!

u

in r. Ep. ad Cor. C. 8. Si caufa procreandorum filio-

JJ

vum ducitur uxor , mon multum tempus conce[]Jum «ide-

(

J

tur ad ipfum ufum 5 quia. & dies fefli , & dies proce[fio-

i

m

mis, Cy ipa ratio conceptus & partus juxta legem ce[Ja-

Vïw

vi temporibus bis debere. demonfirant.

Go ADIRA-

Mi

!

QUELLUS l. 15. Connub. n. 114. affert varia te-

ftimonia Gentilium , ex quibus conftat , apud

m'n?ï'iglhaf

Á

Ethnicos receptum fuiffe , ut orationi vacaturi

àconcubitu etiam conjugali abftinerent. 7. Hanc

fententiam fatente ipfo Sancbezio l. 9. difp. 12. n.3.

tenent Magifler Sententiarum , D. T bomas , Zdlbertus

lj

M. , Durandus , Paludanus, Supplem. Gabrielis, foan.

de Fribuígo , Reinerius , Gerfon, D. Zntoninus ; Dio-

nyfius Cartbufianus, Adrianus, Syloefter, Tabiena, Pe-

nj

if/]

irus Sotus, Turrecremata , & alii.

Dixr TAMEN, /fino caufa fufficienter excufante.

"T

Jl

'['alis caufa fufficienter excufans foret , fi timea-

l

tur fibi vel comparti periculum incontinentiz , fi

[l

)v

in gravi tentatione retentio feminis eftuantis ti-

I D

meatur nocitura, velfi ex pura intentione con-

cipiendz

1

252

TRACTATUS

W(ICRU

) Fmü )!

cipiende prolis fentiatur major , quàm aliàs di-

fpofitio.

Hinc D. GaEcoRrvs in Refponfio-

H*fhaordl

] M)QW

ne 1o. ad Interrogationes Zuguftimi Jnglicani ,

moribusillius gentis adhuc ritus quofdam ex Gen-

MC

w

I

tilifmo adiaphoros, v. g. de lavatione corporum,

retinentes , refpondet :

Si quis legitima fua uxore

d g

It

»on libidine voluptatis captus ,. fed þlmnmodo liberorum

jpu

........

creandorum gratia utitur ,

J b

a

zpja profe&to de zmreüu Ec-

clefie , feu de fumendo Cor. poris Dominici Sanguinisque

l M

My/ierw Jfuo eft relmquenrius ]udzczo , quia à nobis pro-

QL:

hf o

biberi non debet accipere , qui in ikne pofitus nefcit arde-

i

lv V

v€.

Ubi adverto; hunc titulum procreandi li-

a

beros ex eadem uxore utique non potuiffe prg-

lu

tendi tota Quadragefima , vel omni die fefto per

hu

100

annum.

CAXETERUM VEROSIMILE efít, ve-

i

il

teres more Judaico in Oriente, & Italico in Oc-

JURALA

Dd

cidente computaffe dies feftos ab occafu folis die

A

precedente ufque ad occafum folis in ipfo die

fefto.

UZERITUR IO9.

An reddens debitum de-

IT

beat abftinere illo die à S. Communione?

REsPONDEO Negative.

RaA'Tr10 eft, quia uD GRaEGORIUS füuo ju-

ij

dicio rehnquendos effe dicit , qui ex folo fine

procreandæ prolis petunt debitum, prout ex tex-

W

tu proximé relato conftat.

hl

I',rgo multo magis

ub

fuo judicio relinquendus eft, qui reddit debitum.

Relinqui autem fuo judicio nihil aliud eft , quàm

confiderandum effe à quolibet, an perpenfo com-

plexo omnium: circumftantiarum verofimiliter

Deo acceptius fit, accedere ad S. Communionem,

Vni

vel abftinere ?

uod enim Deo eft acceptxus,

2

ÁM

fIr

A

etiám majorem animz fru&um & gratiam fpon

M

det.

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 253

Q

det.

Porro in ea confideratione infpiciendum,

an fit extraordiparia folennitas Fefti, vel Indul-

tqu

gentia ? an perfona confüeverit tali die commu-

nicare & alioquin abftinendo notaretur ab aliis ?

10

an non poflit differri Confeflio vel Communio

i

ob aliud grave peccatum , &c.

Sancbez, l. c. difp

13. pro hac fententia etiam allegat D. T'bomam,

D. Bonaventuram , Paludanum , D. AAntoninum, ZAlber-

tum M. €

4

UJERITUR I3.

Àn conjuges, fi alterutra

pars fit excommunicata , poflint reczprocc debi-

1 prom

tum petere & exigere?

J]

RrzsPONDEO Affirmative.

[

RaTro eft;

quia ita declaravit GREGO-

LLL" [

RIiUs VII. in (.onc1ho Romano, relato C. 103.

]ulto nü

iquoniam. I1I. q. 3. ubi dicit:

Qyomam multos ]w 0

»hü

þ

caufa excommunicationis perire quotidie cernimus , devi

g$9

i mifericordia anatbematis féntentiam ad tempus appor-

tune temperamus.

ltaque ab anaibematis vinculo bos

i

Jabtrabiii E videlicet z. liberos , fervos , ancillas ,

'^n,

ll

Vil

C/

nec mon rufficos fervientes, 6?

omnes alws qui non adeo

curiáles fünt, ut eorum confilio fcelera perpetrentur, &c.

TU5 40 J

Et IN NocEN TIUS III. C. Znter alia. de Sent,

e n W

Excomm. explicans prafatum textum Gregorii

VII. dicit :

Cuim quedam per[one in premi]o Cuym-

pl j

)m

00 t

lo (Gregorii VII.) denotate , illis, in quos lata f'uerit

Excommunicationis fententia , ante pr olaZzonem tþfzu 0b

1mh ek

fequio tenerentur. familiariter, adberere , neque - pof!mo-

p

u)

|fni

f

dum ad contrarium teneantur, cum adbuc debitusm duret,

v

à priori non funt obnoxiet

774

[2

folute , fed. ad familiar

o rfb

?0 10.

ommm

nentur obfequium.

Si ergo in uxofe manet prius

e(ï M "

debitum, fequitur, quod ip excommunicato et«

iam maneat jus exigendi debitum.

»g'l..-

Quz-

"i

*

y

i

254

TRACTATUS

UJÉERITUR I4.

p ïïmodi.

An ufus matrimonii in

.;J!,J'Emin'ï

Ecclefia fit peccatum mortale , faciatque pollui

Ecclefiam , vel locum facrum?

jmo d

n

ResPONDEO r. AGus conjugalis absque

t

neceffitate in Ecclefia vel alio loco facro exerci-

dv

:)

tus eft peccatum mortale, polluitque Ecclefam

d r

feu locum facrum. . Ita SANcHEz l. g. difp. ls.

gpu

n. 7..8. allegans pro fe plurimos Authores

pau-

p

cis repugnantibus.

fidim t

/RATIO eft, quia fic ftatuitur in CoNciLi0

deilt

NiczNo , per fenfum Do&orum & praxin Ec-

liy

clefi& ejusmodi Ecclefias reconciliantis explica-

1,),.1-&

to. CowciLiUM NICENUM, prout refertur

à Gratiano ex Canonibus Concilio affutis , re-

préfentantibus tamen veterem fenfum & praxin

LA

P

J

Ecclefiz. C. Ecclefüis. de Confecr. dift. 1. fic habet:

S*«X&xim

i

Excclefüs femel confecratis mon debet iterum confecratio

wia, d

adbiberi , nifi aut igne exufle aut. [ang

uinis effufione ,

elTexahm

aut cujuscurique [omine pollute fuerint.

Hic Canon,

lu A

H

cujuscunque Concilii fit, in tantum confirmatur

ab INNocENTrIO III, in quantum loco nove

ESPO.,T'J

Confecrationis prius vult adhiberi folam reconcilia-

Mu

inem. Nam C.fin. de Confecr. Ecclef. fic fcri-

ld

vt

bit: Si Ecclefia non confecrata cujuscunque famine. fue-

Y

^

NI

tià

vit aut [anguinis effufione polluta, aqua protinus exorci-

40

zata lavetur. — EfE tamen, quám citius fieri poterit, con-

IAJIHUIS h

Jécranda, — Si ergo Ecclefia per a&um conjugalem

UI

l V

polluitur, fequitur, irreverentiam commiílam per

Ub

ejusmodi actum, effe peccatum grave.

ïfdïwïqu;m

RrsPoNDEO 2. Etiamfi a&us conjugalis

ARN

in Ecclefia fiat ex motivo graviffimz tentatio-

Wi

nis, & fedande concupifcentie emote, nunquam

tamen

tpi,

DE SACRAMKENTO MATRiMONII. 255

mammgu

famen ejusmodi actus in Ecclefia fieri poteft fin

li

N

*üitq P

peccato ad minimum veniali.

RaTro eft, quia plerique Do&ores appre-

T

hendunt in tali ufu conjugali irreverentiam erga

(

N ab*i

locum facrum , quidam mortaliter peccamino-

|

Id

fam , alii venialiter peccaminofam.

Ergo, cum

ij

natura reverentie vel irreverenti? dependeat

»

i

]

(s

:

magna parte ex apprehenfione hominum , juxta

potiorem eftimationem Doctorum in hac re fen-

tiendum eft.

Irreverentiam gravem tefte San-

n«Coxc:;

cbezio l. c. n. 11. agnofcunt Paludanus , D. ZIntoni-

V Drajn]

nus , Cajetanus , Pifanus , Zrmilla, Tabiena ,. INavar-

l j

vus, ivaldus, & alii, ita ut doceant, per adtum

TOU f

ejusmodi , etiamfi conjuges detineantur longo

lt N

tempore in Ecclefia conclufi , etiam Ecclefiam

r

pollui. Alii vero plerique Doctores przcife ne-

A dchipe

gant, talem irreverentiam effe graviter peccami-

" nnje:g;

f

nofam , quin negent , fed tacendo confentiant,

wgwh

Il

"

effe falcem culpam venialem.

Et hunc referun-

It

(à

tur Zlenfis , Allbertus M., Richardus , Scotus , Ma-

D 000f

jor , Gabriel , Aftenfis , Rofélla, Syloefter, Suarez, &c.

1000

REsPONDEO 3. :Nec licet conjugi in Ec-

E7

clefia necdum exfecrata reddere debituri.

A r

RATIO eft, quia hec malitia, quz fundatur

V r

in irreverentia erga locum , fe tenet ex parte a-

TOR

u

&us , non veró precife ex parte perfonz ope-

rantis. . Ergo non licet cooperari ad ejusmodi a-

n o

GCionem.

Of

IVl

uli

UZRITUR.I$.

An ufus matrimonii fit

lj*

licitus, quando uxor patitur fluxum menftruum?

us (

RrsPoNDEO: Antequam de-hac re feratur

judicium , fciendum prius eft, quid fit in fcemi-

(f i2

Jf

nis fanguis feu fluxus menítruus? Ejus defcri-

)Eæ; [

hml

ptionem

Wav

TRACTATUS

256

DI'ICHH

ptionem tradit RopERIUs A CasTRO Lufi-

u

tanus in l. de morbis mulierum , ubi l. 2. C. 9. & fe-

, tl

quentibus de menfítruo fanguine hzec tradit:

a

» Sanguis menftruus in mulieribus eft fanguis nu-

d gt

» tritioni füperfluus, tenuis, ac floridus,tinftar fan-

ihonl

» guinis , qui ex cefis viCtimis feu animalibus e-

4d p

»iitütur. Eic fanguis, quando redundat, fe

si, il

»exonerat primó in venas matricis, & exinde

» per vaginam uteri foras emittitur.

:gncaüs. N

Incipit e-

li

1

» Initti in puellis anno ztatis decimo tertio ; fed

p

»in Septentrionalibus non folet emitti ante an-

»num etatis decimum quartum vel decimum

Ms

» quintum ; fiftitur veró feu definit circa annum

D

» &tatis quinquagefimum.

Interrumpitur etiam

»àac ceffat fluere poft conceptionem prolis uf:

»que ad partum; imo etiam tempore la&tationis.

VRUA

» Effluxus hujus füperflui fanguinis , quando eft

a, w

» regularis, contingit fingulis menfibus; fed quan-

p n

» do eft irregularis, venit citius vel tardius.

Re-

T

» gularis fluxus folet durare duobus, tribus, aut

Bul

»quatuor diebus. Finis illius eft, ut fi conce-

51 (f

» pta fuerit proles in utero , illi ferviat pro nu-

» tritione.

4 itpif

Qualitas maligna nulla huic fanguini

LUTIT

» ineft , nifi interdum ex commixtione maligna-

»rum partium, quas fecum defert , aut fi eft

» COrruptus.

Quantitas hujus fanguinis, quam-

P ANIQ

» vis effluere foleat tantüm guttatim , ordinarié

ia

» afcendit ad octodecim uncias.

In virginibus

nWS fh*ï

) interdum , ubi fanguis eft morbid

us, babet co»

s lorem album. ,

His prenotatis,

19qu e

d

1

N

u

(

z

RESPONDEO I.

Ufus matrimonii tempo-

j

Q d

te fluxus menftrui eft ex fio genere peccatum mor-

tale, nec excufatur à peccato mortali in indivi-

Atl

V (f

duo,

"ii

DE SACRAMENTO MATRIM)ONII. 257

(l

Mi

IHQ

n

duo , nifi vel caufa neceffitatis ex parte paren-

"

i

Wj

l

'w

tis, vel ratione circumftantiarum attenuantium

l

:

"

T

ud

KL'

ll

;

ij

!

1

..

omne morale periculum ad nocumentum uxoris

Tij

vel prolis.

2 amli;;;

Id PRoBATUR ex eo, quia in V. T. fta-

tuta eft paena mortis in coeunte tempore men-

0 ls;

icis u

ftrui; illudque deli&um equiparatur eraviffimis

peccatis. Sic Levit. 20. v. 18. dicitur : Qui coie-

l, s

10 r

vit cum ulere in fluxu men[lruo , & revelaverit'

turpitudinem ejus , ip/a aperuerit. fontem — fanguinis

UT

Vel.der

Jüi , interficientur ambo de smedio populi fui.

Et

z

Ezech. 18. v. 6. dicitur: fmima, que peccaverít

Mi

ipía worietur ;..fi oir non levaverit oculos ad. idola do-

IU d

mus Jfrael ; & uxorem proximi fui non violaverit , &

11 Drol d

ad mulierem menfLruatam non acce[Jerit, &c. vita vivet.

t hat

Hec oftendunt, non meram legalem indecen.-

, n

tiam , fed perverfionem legis naturalis valde

Js du

gravem , dum fanguis menftruus, quem natu-

us [

re& Author exonerat in bonum matris , per coi-

U, trbis;

tum violenter retruditur in mortem , ubi mora-

, utí a

liter certum eft, corrumpendum , vel alteran-

at ro t

dum, ac peffimos caufare poffe effectus.

[)]

duic p

PROBATUR

PA

ex fenfu Patrum , eam le-

tne m

gem non przecife pro ceremoniali , fed pro na-

t atl

turali agnofcentium.

Nam S. AuGUsTINUS

jinis, Q

l. 3. fuper Levit. q. 64. fcribit: , Hoc (quod eft,

jm, ords

»accedere ad menítruatam) cum (Moyfes) fu-

[n v

» perius fufficienter prohibuiflet , quid fibi vult,

»quod etiam bic hoc eisdem preceptis voluit

:1dus, hi

»adjungere? An forte, ne in fuperioribus, quod

r,imonii u

»dictum eft, figuraté accipiendum putaretur ,

ecuo

» etiam hic pofitum eft, ubi talia prohibita funt,

»que etiam tempore Novi T'eftamenti remota

Qri m

D. Amort Tr. de Sacr. Matrim,

R

» uni-

TRACTATUS

vt

258

jnrt

,umbrarum veterum obfervatione fine dubio:

fj

if

» conftituendafünt; quod videturetiam per Pro-

J

» phetam Ezechielem fignificaffe , qui inter illa

t

» peccata, quaz non figuraue , fed manifefte ini-

»quitatis funt , etiam hoc commemorat, ad mu-

f,?&æremm

»lierem menítruatam, fi quis accedat, qua in re

at

»non natura damnatur , fed concipiendze prolis

yny

nl

» noxium prohibetur. ,

Et 1. 3. de peccat. meri-

a

LUf

tis & remiff. C. 12. , Hoc praeceptum (non ac-

T

T

)

»Cedendi ad menftruatam ) Ezechiel inter illa

EH

» ponit , quz non figuraté accipienda fünt., D.

i

HireRoxvMvs in C. 18. Ezech. , Per fingulos

]i

"

i

»Inenfes gravia atque torpentia mulierum cor-

j

»pora immundi fanguinis effufione relevantur,

2

» quo tempore fi vir coierit cum muliere, dicun-

1

Tf

»tur concepti feetus vitium feminis trahere, ita

od

»ut leprofi & elephantiaci ex hac conceptione

g

,nDafcantur, & feda in utroque fexu corpora

p

»pravitate vel enormitate membrorum fÍànies

,(bl g

» corrupta degeheret.

Precipitur ergo viris, ut

qil

»non folüm in alienis mulieribus, fed in fuis

[

» quoque certa concubitus tempora norint, quan-

» do coeundum , quando ab uxoribus abftinen-

':ïïïmfi'.m

fl

A

, dum fit.

Quod quidem & Apoftolus & Eccle-

»fiaftes fonant ; "Tempus amplexandi , & tem-

9

» pus longé fieri à complexibus.

Caveat ergo &

ft

ID

ld

, UXOr , ne forte victa defiderio coeundi illiciat

nSp

Qf

»Virum ; & maritus ne vim faciat uxori, putans

J

QR

»Omni tempore fubje&am fibi efle debere volu-

UM

» ptatem.

/|

Idem PRoBATUR

[ro]

2, authoritate D. T'uo-

MX , qui in 4. dift. 32. art. ?. q. 2. C. fic fcribit:

l)

oyfaica)

inon

» Accedere ad menftruatam'in Lege (M

» prohi-

T

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 289

UGHE ].][IE h

» prohibitum erat duplici ratione, tum propter

Vg

wle. ul IDIF.

»immunditiam, tum propter nocumentum, quod

»in prole ex hujusmodi commixtione frequenter

ü lo

» fequebatur.

Et quoad primum praeceptum e-

st

nf

n

»rat ceremoniale; fed quantum ad fecundum e.

DC

»rIat morale ; quia cum matrimonium fit ad bo-

,num prolis principaliter ordinatum , ordinatus

depe

»elt omnis matrimonii ufus , quo bonum prolis

eptum (

» intenditur.

Et ideo hoc preceptum obligat

echiel

d (ün.

,etiam in nova lege propter fecundam ratio-

»uem, etfi non propter primam. ,

Ita D. 'Tho-

P

ln

mas,

Quod autem agnofcat in hac re obligatio-

nem fub peccato mortali, defumitur ex folutio-

T rEl

ne Objectionum.

tulere di

OsjJrzcTIONES erant fequentes: ,r. Le-

iy rüet,

» Vit. 20. dicitur , quod fi aliquis ad menftruatam

& agl

»accefferit , uterque morte eft puniendus.

Er-

g f dy

»£0 videtur, quod tarm reddens , quam exigens

mrom i

»debitum mortaliter peccet.

2, Rom. r. non

r

» folüm qui faciunt , fed etiam qui confentiunt,

i, i ii

]

» digni funt morte.

Sed exigens debitum fcien-

m ri Q

»ter à menftruata mortaliter peccat ; Ergo &

ribus al

,mulier confentiens ei in redditione debiti.

3-

tolus & t

» Furiofo non eft gladius reddendus, ne fe vel a-

u , t

»lium interficiat. Ergo eadem ratione nec uxor

(

» tempore menftruorum debet viro corpus fuum

i

»exponere, ne fpiritualiter occidat., Ad has

1

i 9tf

Objeétiones S. Do&or fic refpondet:

AD I. DICENDU M, quod boc intelligendum eft,

ffe d

quando uterque voluntarit confentit 5 mon autem fi mu-

lier incoluntaria , & quafi coa&a debitum veddat.

Yi

:

LU

An 3. D1icENDUM,, quod non intelligitur mu-

f

llhu

lier confentire peccato viri , nift voluntari? debitum red-

FQ

2

datl,*

at

260

TRACTATUS

y

r a

dat ; quando enim e[d involuntaria, magis patitur, quàm

confentiat .

gt

Qu

AD 3. DICENDUM, quod gladius furiofo et-

m

iam e[[et reddendus ,. quando majus periculum timeretur

r

in non reddendo. |.Et fimiliter efl in pvopofito.

Ex his

smnm

patet , quod D. "Thomas in petente debitum à

menftruata agnofcat peccatum mortale.

g

|

i(

Idem PRoBATUR 4. authoritate ScoTrI,

ifimuré

Bul

qui in 4. dift. 32. n. s. dicit: , Secundus cafus,

m il

»Qquando conjux obligatur ad non reddendum

d

» debitum, eft tempus fluxus menftrui. -- Non

q

ia

W. x

» fine caufa in Lege Moyfaica accedens ad mulie-

,rem menftruatam, debuit mori, nec mors infli-

f

Ini

» gebatur ibi , nifi pro peccato mortali & gravi ;

»nec eft probabile, quod in Lege Evangelica,

A

gt

»que eft lex caftitatis , fit minus prohibitus ad

»menftruatam accedere. ,,

Ex hoc patet; Sco-

j

,a

tum confentire in hac re cum D. Thoma , quod

tam petens quàm reddens debitum tempore men-

peitdun:

Vr n

ftrui peccet mortaliter, fi voluntarié id fiat.

Hinc D. TRHoMas iftam do&rinam in exigente

hp

rf

debitum limitat in cafu, quo fluxus effet prater-

naturalis ac nimis diuturnus , ita ut tamdiu non

.ina.(ionem c

poffet fe continere ; in reddente vero , fi modefté

fub pretextu alicujus infirmitatis occulte depre-

W

cetur debitum.

»Fluxus , inquit in C. q. 2. ,

QO

D

» menftruorum poteft effe naturalis, & innatura-

Y

» liS.

In fluxu menftruorum innaturali non eft

Bu

» prohibitum ad mulierem menfítruatam accedere

Cf

»in Lege nova, quia talis fluxus eft perpetuus &

momminmi

» diuturnus, unde oporteret, quod vir perpetuó

u

, abitineret. ,

Et in C. ad q. 3. , Dixerunt qui-

"n

n debet

» dam , quod mulier mgnftruara, ficut no

UYT

lk

» pete-

»DE SACRAMENTO MATRIMONII, 261

dN

» petere debitum , ita nec reddere. Sicut enim

, non tenetur reddere, fi haberet infirmitatem in

gm M?Eï

» propria perfona, ex qua periculum ei immine-

» ret, ita non tenetur reddere ad vitandum peri-

hs

»culum prolis.

Sed ifta opinio videtur deroga-

( n

»re matrimonio.

Nec eft fimile de infirmitate

[Oi3

» corporis prolis; quia fi mulier infirmatur , cer-

titte d

» tiflimum eft, quod ex carnali a&u periculum ei

ecud d

»imminet; non autem ita certum eft de prole,

0 rell

»que& forte nulla fequetur. Et ideo alii dicunt,

(irü, ..;

»quod mulieri menftruate nunquam licet petere

Mens d

» debitum.

Si tamen vir ejus petat , aut petit

TeC n t

» fcienter , tunc debet eum avertere precibus &

,monitis , tamen non ita efficaciter, ut poffit ei

Y p

é Drgd

, €ffe occafio in alias damnabiles corruptelas , fi

»ad id pronus credatur; aut ignoranter; & mu.

tht

x ts

» lier poteft aliquam occafionem pretendere, vel

Thont, à

» infirmitatem allegare, ne debitum reddat , nifi

Qu

» periculum viro timeatur.

'Tamen finaliter, fi

hat d

, vir non defiftit à petitione, debet debitum red-

a i aj

» dere^ pofcenti.

Paffionem veró fuam non eft

y efttprel

» tutum indicare, ne forte vir ex hoc ad eam abo-

j tumd

,minationem concipiat, nifi de viri prudentia

NI

»prefumatur., |Hucufque S. Thomas.

ol r

Idem PRosATUR ratione.

Certum eft,

coitum fluxus menftrui tempore caufare corru-

j

ptos humores in. feemina , adeoque necefTe eft,

ji n

r n*

ut etiam proles, quzx eo vel infequenti tempore

,,,,,

concipiuntur in utero, facile ex corruptione hu-

p

morum in matre contrahere difpofitiones morbi-

J

das poffint. NNam per coitum fluxus fanguinis

j

piett

introrfum repellituracfiftitur; repulfus veroó per

»

mpitur.

$i ergo ex

ngl'

corpus 3difpergitur ac corru

fuppret-

[i

")

3

N

n

262

TRACTATUS

gl

fii

fuppreffione menftruorum peffimi oriuntur effe-

d

&us, neceffe eft, confimiles oriri ex coitu tem-

*]lmm [

pore menftruorum. RobeRrICuUS A CAsTRO

f

4

de morbis mulierum 1. 3. C. 4. fic fcribit: ,In die

J

QY

»purgationis à re venerea cavendum omnino

»eft ; non enim fert natura duplicem, vehemen-

s

uris d

» temque refolutionem. ---- Qui in menfium flu-

»XU concubitus exercetur, exitialis omnino &

;'dxïxeüt«ï

» peftifer eft tum iis, qui commifcentur, tum fe-

qiitd

»tui; &fiforte in menftruis pofita mulier con-

fa29,

»Ceperit, plerumque invalidus, impurus , mor-

um d

» bofus , minimeque vitalis vel fordjdus,tetraque

ii

»lue madens feetus , qui fic generatus eft , pro-

v

» deat oportet.

Fieri enim non poteft , ut qui

»anguine jam vitiato gignitur , non etiam vitio-

ü

» füs aut ülceribus plenus pafcatur , unde pforz,

i

pn rl

»lepre, elephantiafes , impetigines , alvi, cutis,

giset

» & faciei decolorationes apparent. Quamobrem

ein Q

»toto menítruationis tempore coitum in Lege

qu ndts

» interdictum fuiffe credibile eft.,, Hucufque Ro-

iv

dericus à Caflro.

(v

DricEs: Experientia repugnat, quod ex coi-

stl

tu tempore menftruorum frequenter nafcantur

PPUMA »:'

^

firmii

l

r

j

proles morbidz, prefertim leprofe, CupET10-

Va

LUus enim. V. Copula in Notis teftatur , fe, cum

tamen jam effet etatis feptuaginta o&to annorum,

|

IY

:

unicum vidiffe leprofum.

lum

REsPOoNDEO: Ex mille ejusmodi commix-

TT

tionibus tempore fluxus menftrui raró fequi con-

A

[

ceptionem prolis , quamvis exinde ordinarié fe-

p

Dujtg.

quatur alteratio feu aliqua corruptio humorum

in matre,ita ut fi etiam poft confiftentiam fluxus

tinj,

1 ply

menftrui ex alio novo coitu fequatur conceptio,

Ccorru-

& nj

r

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 263

ts

nriexcei!.zi.

corruptio humorum in fcemina fuperftes ex prio-

ri coitu invehat quandam malignitatem in feetum,

T Ui

fj &

feris primum annis per quandam fermentatio-

nem, prout in variolis contingit ,. prodituram.

V6dts Q

lt

Certé Cupetiolus viderit multos infantes , juve-

W

nes & puellas impetigine , decoloratione, pfora,

Bf

lr

A

& variis aliis morbis affe&os , quorum non in-

ii s

quifierit caufas. . Imo quis affirmare aufit, in plu-

Ce nj

[ta mig

rimis infantibus , qui decedunt vel in utero ma-

terno , vel in prima infantia, aliam effe caufam ,

IDpUng,

uàm contra&as in ipfa conceptione qualitates

ii t

morbidas ? Crediderim potius, non parum con-

us d

tribuiffe ad multiplicationem Gentis Judaice , &

putef, t

confervandam fecunditatem matrum Hebrceo-

[ um i

rum , quod exacté obfervaverint illam Moyfai-

y d o

cam Legem , qua jubebantur uxores feptem diebus

8 d qd

omni menfe fefe feparare à viris tempore fiuxus

a

menftrui juxta illud Levitici 15. v. 19. :Mulier,

m n

que redeurte menfe patitur fluxum. [anguinis féptem

m

diebus feparabitur.

An ufus matrfmonii fit

UJZERITUR IÓ.

( qdart

licitus poft partum ante purificationem? vel an-

nter n

te ablactationem ? ,

- Q

REsPONDEO TI.

Ufus matrimonii non eft

.WT J &1 D

illicitus ante purificationem, fi jam ceffaverit flu-

o inut

xus immunditiz in utero parientis refidue.

RaTro eft, quia in nova Lege ceffat Lex

mj du

Moyfa de prohibitione talium mulierum ab in-

o

greffu Eccleiz. Ergo , fi ceffavexit fluxus im-

yleordaz

munditie, nulla datur Lex prohibens ufum ma.

yptio.0ie

trimonii.

INNocENTIUS III. C. un. de Puri-

!

ftais?

fic. poft partum dicit: Licet fecundum Legem Moy-

faicam. certi. dies determinati fuiffent , quibus muliai

"es

R 4

j c»

puft

264

TRACTATUS

g2

u qllo

poft partum à templi charentxingvgJu ? pojiqu'mn tamen

j

yhi

umbra Legis evanuit , fi mulieres poft. prolem emi[Jam a-

M

&ure gradas Ecclefiam intrare voluerint , nulla proin-

m

de peccati mole gravantur , nec Ecclefiarum efl eis aditus

p

denegandus.

pol[

l

REsPONDEO 2.

siben

Quamdiu adhuc durat

[

fluxus immunditie ex utero ,- ufüs matrimonii

E

:

pnon eft licitus.

il

h

Rarro eft, quia utero necdum ab immun-

!

!l

ditiis fufficienter emundato conceptio nov2 pro-

[/

U

lis non poteft fieri fine periculo aut contrahen-

de malign& qualitatis , aut fecuturi abortus cum

mau)

j

u

infequente adhuc effluvio humorum immundo-

rum.

frtedas

Vi

"tf

REsPOoNDEO 3.

Necdum ceffante effluxu

(Jij

M

immunditie ex utero poft partum petere debi-

w w

tum eft ex fuo genere peccatum mortale; nec

ia

excufatur in individuo , nifi intercedat cafus ne-

DO

ceffitatis ex parte petentis , vel concurrant cir-

ln

cumfítantiv attenuantes

periculum- malignitatis

Mog

contrahendz in prole.

1000

Rarro eft, quia illo feptiduo regulariter

Mi

adhuc durat immunditia vel indifpofitio uteri, u-

deoque etiam periculum prolis.

Exponere au-

Rmï w

tem conceptum feetum periculo abortus, vel pre-

mature mortis, vel contrahende malignitatis

caufa libidinis eft ex fuo genere peccatum mor-

tale.

Idem CoxriRMATUR ex Refponfo 10. D.

G REGORII ad Auguftinum Anglicanum, ubi ex

€o , quod non liceat accedere ad menftruatam,

BU

argumentatur ad mulierem poít partum ; qu&

argumentatio non foret, nifi intelligeretur de

tem-

f

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 265

i

tempore, quo utens necdum eft emundatus.

Sicut ergo ibi eft mortale peccatum concubitus

" wj

conjugalis , ita etiam hic.

RaArro autem , cur ftatuam feptiduum, eft,

quia prefumptiot hoc tempore uterus necdum eft

ll d

l

Ufls v

perfe&é expurgatus. Hinc Deus Levit. 12. v. 2.

Lege non tam ceremoniali quàm morali , dicit :

Mulier , ft fufcepto femine pepererit mafculum, immunda

ln

erit faptem diebus ; fin autem fawinam pepererit , im-

UO

munda erit, duabus bebdomadis.

dU CO

REsSPONDEO 4.

Durante adhuc effluxu

1i du

immunditiz ex utero idem conjugi quoad reddi-

Qul

tionem debiti obfervandum eft, quod in qu&-

ftione przcedente dictum eft circa fluxum men-

funteefr

ftruum , ut nempe conjux redditionem debiti de-

L p

precetur, vel fub practextu infirmitatis deneget,

ts t

nifi in cafü, quo pars petens non defif?it à petitione,

as d

ut D. Thomas ibi loquitur.

i OAUR

RrEsPoNDEO s. Ufus matrimonii ante ab-

hm tj

lactationem, nifi caufa necefhtatis fiat, hoc eft,

ex motivo , ne femen jam exzftuans corrumpa-

j gt

tur , fi retineatur , femper eft peccatum veniale.

vll uf

RATrO eft, quia femper creat moleftiam &

Bu :

aliquale periculum infirmitatis vel mortis ipfi in-

fanti la&tenti.

Ita teftatur G ALENUS l. 1. de fa-

r

ie n

nitate tuenda , his verbis : 44 Venere omnino ab[tinen-

dum e[fe , quecunque lac prabebit , omnino moneo. Nam

peccaf.uu J

€? menfes viri confuetudine provocantur , & lac-odoris

gratiam in deterius mutat.

Quin etiam alique in utero

Md

concipiunt , quo alienius à puello mibil ft. Ex Prr

gliunüi-ï'

|guf?

NrUs l. 29g. Natur. Hift. C. 9. ait: Concipere mu-

trices exitiofum eft.

Hinc etiam D. GR EGoR1US

| parfü

nuj

Refponf. 10. Ad Auguftinum Anglicanum non

folüm

R

y y

[

266

TRACTATUS

(

j

folüm tempore menftruorum , fed etiam tempo-

il

a

&.

re la&tationis abftinendum eífe docet , prour re-

'H

i

Ti

fertur C. f. dift. s. his verbis : d ejus concubitum

E

vir fuus accedere mon debet , quou/que , qui gignitur, ab-

lactetur.

jeumm

Darxz, nifi caufa nece[fitatis intervenit.

Plus e-

-

n

ü

j

[in

nim damni infanti lactenti inferre poteft femen

matris retentum ac füppreffum , quàm alteratio

Jactis ex coitu.

"

REsPONDEO 6. Matres la&entes,non te-

nentur reddere debitum tempore lactationis, nifi

jam confolidata natura infanus effet ejus ex altera-

tione la&is depravandz periculum, aut nifi ftan-

te aliquali lactis depravandi periculo petatur in-

ftanter à viro.

RATrIO eft, quia malitia a&us conjugalis in

xl

tali circumftantia non fe tenet precife ex parte

:

perfone petentis, fed ex parte aCtus fecundum

N

fe inordinati , ad quem proin cooperari non de-

iriy, f

cet, neclicet , nifi appofitione alterius circum-

um

ftantie tollatur deordinatio,

SANCHEZ l. 9.

of

difp. 22. n. 15. fic feribit : Id tamen fateor cum Pe-

40 »

'.

1

tro de Ledefma ; excu[ari à reddendi debiti obligatione

l4

matrem lattantem prolem , ac ita pauperem , ut mon fit

"|

Joloendo nutrici lattature , expertamque , ubera exiccari,

Qui-

fi concipiat , aut lac e[fe valde perniciofum proli.

bus verbis faltem hoc fatetur, excufari à redden-

do debito uxorem lactantem, fi jam femel exper-

Wt

ta efít a&us conjugalis pravos effe&tus in lacta-

I

tionem,

Hoc concefferim circa infantes robu-

ii

l

ft& ac confolidate nature, pares ferende mole-

fti? ; at veró circa tenellos adhuc duorum men-

is*;eü?ta "

j h'berom;

fium infantes, cur opus fit experientia , cum à

us

priori

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 267

l.». fmm,m

ls

priori conftet fzepiffime nocere , vel confiderata

T

difpofitione caufarum facillimé nocere poffe coi-

A

u

VU

tum conjuggam ? RopERICUS A CasTnRO ex-

4

pertifmus Medicus in l. 4. de morbis mulierum,

fed

non novam

experientiam exfpedtat ,

ln W "Ei

ad veteranam refpicit , dum C. 12. fcribit:; La-

I pl

&ans abfüineat à concubitu,

Etenim coitus fanguinem

ais

& lac ipfimn conturbat ; lactis etiam copiam minuit, quia

menfes ciet ; que veró menfes babent , lac mon babent.

Centesm.

Preterea virofam quandam qualitatem coitus la&ti conci-

hat

liat.

"Adde , quod inde non raró gravide fiunt , quod

LOU (rd?

& alumno , & conceptui nocioum ef? ; neuter enümn ali-

1 at n

venti fatis babere poteft 5 fabinde purus fanguis circa u-

Tlo p

terum confiflit , impurus ad mammas confcendit , ac de-

mum -quantum accedit. fetui , tantum decedit alumno,

Ogl

Ita Rodericus à Caftro.

Addit tamen,in dubio,

t

ut videtur, rem relinquens : Quo in loco illud mi-

As s

vari fubit , quod plurimi retulerunt , non corrumpi lac

nopet.

j

famine , fi ex eodem viro rurfus conceperit. — Hoc ul-

m a

timum forte concedendum in iis, qui alioquin ex

S,a.ym

corrupto femine retento paterentur alios pravos

ll

n

effe&tos.

Sic PaiMERoOsus l. s. de mulierum

/t)

[

morbis, C. 7. de lacte latanüium fcribit: Que pro-

L

Jill ,

vocant menflrua , lac deficcant ex Galeno. --- Venüg

J

ïl

:

M

la& ) nocet ; coitum tamen concedit N AR AN D JEUS

A

admodum libidinofis , ne ex gravi boc animi. patbemate

lac corrumpatur.

Et C. 11. fcribit ; Certum eft, lac

vl

nf

earum , que gravide funt , e[fe pejus. . Ex his omni-

f (Emn

d

bus fequitur, coitum cum laQantibus non carere

deordinatione ac culpa veniali , nifi excufet vel

1

55 fUf

V

jl

neceffitas exonerandi feminis , ne corrumpatur,

vel liberorum pro bono communi multiplican-

dc dur

dorum neceffitas.

Ti

Qu-

T

268

TRACTATUS

UXRITUR I7. An detur obligatio red-

Y

00[9

r

dendi debitum conjugi , quo tempore laborat a-

,

mentia , vel furore?

vll OH

j

xmh

REsPONDEO: Si amens aut furens adhuc

t Uüd [

eft capax peccati mortalis, nec concurrit pericu-

]um reddenti, vel proli,, vel alterius peccati, te-

m

p

AE

netur compars reddere debitum ; aliàs veró non

tenetur.

M

j

n

RaTro eft, quia fi amens aut furens eft ca-

pax peccatl mortalls expomtur perxculo peccan-

W

J

'di mortaliter , fi non reddatur debitum: Huic

autem periculo precavendo Deus oppofuit obli-

um s

TU

n

gationem conjugalem, que non fufpenditur, nifi

l

LL

concurrente motivo ftrictioris alterius obligatio-

n

nis, vel altioris ordinis, quale non ponitur in Ca-

fu. V. Sancbez l. 9 lep 23

QUJERITUR 18

An detur obligatio red-

T

HJ FrM

dendi debitum conjugi laboranti lepra, lue galli-

at

ca, vel alio morbo contagiofo ?

dH tt

REsSsPONDEO I.

NNon datur obligatio réd-

T U.l f

dendi debitum, ubi judicio Medicorum notabilis

ubrumr

infe&tionis periculum imminet fano ex redditio-

ne debiti

Ita Sanchez; 1.9. Difp. 24. n. 17. pro fe

allegans Durandum , Paludanum , D. Antoninum, Ca-

u

jetanum , & multos 'alios.

RaTriO eft, quia contra&tus conjugalis eft

Dl

contra&us bonæ fidei & amicitie. Nemo autem

Qd

aut fe aut amicum ad tale onus obligaret, fi ex-

r

preífe de eo fieret in contractu mentio.

RESPONDEO 2.

In praxi tamen ordinarià

lm ]

A l

non concurrit infectionis periculum ex lepra

conjugis, prefertim fi adhibeantur debitz caute-

(ua

ld

lz judicio Medicorum adhibendz.

Id

i

/

DE SACRAMENTO MAIRIMONII, 269

"n

Id PRonaTUR ex eo, quia redditio de-

t

biti non foret prafcripta in tali cafu , fi judicio

peritorum ordinarié concurreret periculum infe-

Ü

QUs

!

il

&ionis ex tali a&u tranfitorio , prafertim fi rarus

(zi

fit.

uod autem redditio debiti in tali cafu fit

i

j

prefcripta, patet ex C. . de Conjug. leprof. ubi

ALEXANDER III. fcribit: Quoniam nemini licet

U fitegd

excepta fornicationis caufa uxorem dimittere , con[lat , fi-

ve mulier lepra percu[Ja fuerit , feu alia gravi infmrmt-

Rfb

dbitu: ;

tate detenta , non e[l à viro propterea feparanda 'vel. et-

iam dümittenda.

Leprofi autem , fi continere nolunt, &2

^ opol

aliquam , que fibi mubere voelit , invenerint , liberum eft

i

eis ad matrimonium convolare.

uod fi virum frve u-

iil

xorem leprofum feri contigerit , & infirmus à fano car-

at

nale debitum exigat , generali precepto Z4pofloli , quod

exigitur, eft foloendum ; cui pracepto nulla in boc cafü

[

exceptio invenitur. Hinc etiam D. THoMas in 4.

dift. 32. q. 1. a. 1. ad 4. ait:. Uxor etiam viro lepro-

L'x'».&m,m i

o tenetur reddere debitum , mon tamen tenetur ei cobabi-

: ts

tare , (faltem quoad thorum, nifi judicio Medico-

dcorum ao

rum etiam cohabitatio quoad domum cenfeatuf

bnp erreddt

contagiofa) quia mom ita cito inficitur ex coitu , ficut

TOR

ex frequenti cababitatione ; & quamvvis proles generetur

| du

infirma , tamen melius-eft ei fic eJe , quàm penitus no

€[J€.

p nj

Daxgqe Ordz'naiiä. Si enim compars jam prius

? Mmé

effet etiam difpofita ad lepram , aut haberet fpe-

g

cialem horrorem à tali coitu, ita ut judicio Me-

p

dicorum propterea daretur infectionis pericu-

] mf

lum , non teneretur reddere debitum.

An detur obligatio red-

(

Vlum d

QUJERITUR I9.

hi d

dendi debitum conjugi, fi reddens laboret febri,

dolore dentium , vel capitis? &c.

j

REsPON-

,l

270

" TRACTATUS

RESPONDEO r.

Si reddens ex redditione

o

timeat notabile malum , vel incrementum mali,

non tenetu

,j At

Hinc cum febricitans meritó pof-

slsl

fit timere i

her

ementum vel difficiliorem curatio-

nem febris , nifi aliter in cafu particulari judicet

Jp2M

vipelit

Medicus, non tenetur reddere debitum.

g

Rarro eft , quia contra&tus conjugalis eft

sear, s

contractus bons fidei, in quo ejusmodi difficiles

M

iM

(u

obligationes explicité non deducerentur in pa-

g d

&um , fi de 1is cogitaretur.

RESPONDEO 2.

;;icandi n

Aliud dicendum, fi mor-

fin.

bus foret diuturnus, & exigeretur inftanter de-

um

bitum concurrente verofimiliter ex parte peten-

h

Mdv H

tis periculo equali ex fuppreffione feu retentio-

T

ne feminis , prout füperius explicatum eft.

AUW

i

yt.t"u'.t'

RATr10 eft eadem,

quia contractus bonz Q-

d a

.dei & amicitiz id petit.

A nl

UXRITUR 20. Àn detur obligatio red-

[

gt

dendi debitum , fi compars illud petat immode-

r

raté ac nimis frequenter ? vel recenter à prandio

Tuno

vel balneo?

1l mtii

[

REsPONDEO r. Sicompars, à qüa debi-

tum petitur , fibi ex frequenti tali coitu timeat

notabile detrimentum fanitatis, non tenetur fem-

per reddere debitum , fed precife toties, quoties

Q

fieri poteft fine

periculo notabilis .detrimenti

WT

proprii.

T

lj

$

RESPONDEO 9.

Imo in tali cafu nec licet

ii

reddere debitum, fi fieri non poteft fine pericu-

Qbïx

lo gravis detrimenti proprii vel alieni , nifi ex

hr

parte petentis concurfat squale periculum gra-

b

vis detrimenti ex fuppreffione emoti feminis.

g

RA-

w

!

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 271

ts

RaTro eft, quia fic petit contrattus bonz

WMUL

fidei & amicitie judicio Do&orum , v. g. Palu-

ii

dani , D. ntonini

Soti, & aliorum, quos SAN-

CHEZ l. 9. Difp. 24. n. 3. 4. 5. 6. 7. 8- allegat

ADVERTENDUM tamen , nec in petente,

d

nec in reddente ufum matrimonii in tali cafu ef-

U5 QUf

fe peccatum mortale , niii grave malum, quod ti-

AUSm0d

metur , fit diuturnum , & certó moraliter eventurum.

MAGIMR

QURITUR 2I.

An fit fufficiens ratio ne-

gandi debitum , fi negetur ex metu nimis multi-

plicandi prolem, vel incurrendi gravem penu-

tdum,

riam ?

TT

REsPONDEO Negativé quoad utrumque.

&L fto)

Blf

Quoad primum confentiunt Do&ores , cenfeo-

que cum ngelo , talem recufauonem conjuge in-

hd

ftanter petente debitum , nifi alia cauía concur-

RORU

rat malitiam attenuans , effe peccatum mortale.

Aliud dicendum, fi petens non graviter ferat ne-

Yt Q

gationem debiti , nec timeantur alia g: avxa pec-

AL

cata.

tattri)

Rarm1O0 eft, quia contra&us conjugalis ex

fenfu gentium tac1tä obligat Contrahentes ad

, d

communionem bonorum & malorum ex indivie

[ o t

dua focietate vite & ufus conjugalis fequentium.

Infinitis enim ditlidiis exponeretur hic ítatus, fi

J

toitt

in ufu matrimonii locum haberet exceptio ex re-

fpe&u ad futurum ftatum temporalem, qui divi-

jils d

n2 providentie , & pietati fidelium committer-

dus eft.

l ælu "

yel Utf

QUZRITUR 22.

An & quomodo poffit in

ufu matrimonii peccari ratione modi vel fi:us ?

i?

Olv

»y d

REseroNDEOo: In hac re tenende funt fe-

p€

quentes Regula.

[]]OU »/

REGU:-

: NMCRM

272

TRACTATUS

REGULA r.

In ufu matrimonii omnis mo-

a

dus vel fitus eft peccatum mortale, per quem vel

]

!t

)

D

femen non defertur in vas debitum, nempe in

va

inam uteri , vel per quem non defertur in vas

pnox

de

b

gaimmo

itum modo de fe ad generationem prolis ido-

neo.

!

gpoll

1

REGULA 2.

In.ufu matrimonii omnis mo-

áand

]

dus vel fitus eft peccatum mortale, per quem fi-

[

il

ne neceffitate incurritur grave periculum , ne femen

mondd

deferatur in vas debitum , aut fi eo deferatur, ne

D

v

j

deferatur modo de fe ad generationem prolis i-

d

doneo.

Periculum autem grave voco , ubi eque

D

probabile eft , femen illo modo iftuc non defer-

[A

ri, ac deferri , feu ubi iftud manet ftricté du-

L

bium.

al

REGULA 3

In ufu matrimonii omnis mo-

dus vel fitus eft peccatum veniale, per quem fe-

men quidem probabiliuüs defertur in vas debitum

r

v

modo de fe ad generationem idoneo , attamen

cum aliquali probabilitate feu periculo de oppofito , idque

Wi M

j dl

mulla interoeniente cau[a nece[Jitatis.

RrGULA 4. Interveniente aliqua neceffita-

* f

hung^

tis caufa nullum eft peccatum, fi adhibeatur fitus

vel medus,in quo femen quidem probabilius de-

i r

ag

fertur in vas debitum modo de fe ad generatio-

l

A

nem prolis idoneo, attamen cum aliquali pericu-

I

N

Q

DN

Wá

lo feu probabilitate tenui de oppofito.

REGULA $.

In eafü. neceffitatis abfolute,

a

Tt, f

quo nullus eft poffibilis álius modus vel fitus, &

f

f

|

!

Ituetm

"

|

ufus matrimonii non poffit omitti fine periculo

Tf

-,

1

gravis damni ex fuppreffione vel corruptione e-

]v

L

moti feminis in alterutro conjugum , licitum eft

"dO

erveniat

petere ac reddere dcþitum , etciamfi int

dubium

Vg

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 273

Ut

dubium ftri&é dubium, an femen fit deferendum

Me,þey u

in vas debitum modo de fe ad generationem pro-

mm" nem

lis idoneo.

l

RaTro horum omnium eft, quia Deus u-

Itj

fum matrimonii ordinavit primarió ad generatio-

nem prolis.. Érgo agere ceffante fine , aut fine

Itv

cau(a neceflitatis exponere actum gravi periculo

lt D

fruftrandi finem à Deo intentum, in eftimatione

Tm, ul

morali eft contravenire ordinationi divine fub

O dbf

l

peccato mortali obligatorie ad finem ferió in-

Tnen i

tendendum mediaté vel immediaté.

Y900,Ujz

Ifat 0

Ex Hrs sEQUITUR in particulari , quod

fit PeccATUM MORTALE 1. fi feminatio tan-

I r

tüm fiat in orificio vafis muliebris, qua femina-

tio in antiquis Conciliis & Peenitentialibus voca-

fU onns m

tur pollutio in labris.

2. Si feminatio quidem in-

a

choetur in vagina uteri , fed retra&to membro

rvatit

virili perficiatur extra vel in orificio vafis mulie-

i, d

[

bris. 3. Si feminatio quidem fiat in vagina ute-

i

1

LU

ri, fed ab alte

rutro conjuge ftudiofe retineatur

activitas

reciproca feminatio fimultanea, vel

u

fpirituum feminalium per averfionem animi.

duf

Hac tria genera funt peccatum mortale. Prc-

rdiud

CATUM autem vENIALE erit, fi absque cau-

:

il genw;i

"

fa neceffitatis r. vir fit füccubus , feemina incuba.

diqal P

2. Si copula perí

icia

AV iri

tur per congreffum more be-

"

glio.

ftiarum , nemp

v

: fi vir congre

diatur à tergo feemi-

D

vas debitum. . Nam fi

1&;&&15'

ne, feminando tamen in

yus

feminaret in podicem , und

e egeruntur ftercora,

fcelus Sodomiz.

3. Si copu-

jl

j ul

foret graviffimum

|q)

la perficiatur ftan

do vel à latere fedendo aut ja-

m

Ccendo.

8

R s

uml

M

D.dmort Ty. de chr. Matrím.

ul

Mi

274

TRA'CTATLIS

i

RATrI0 autem horum eft , quia licet in his

modis concumbendi probabilius interveniat cc-

ao

pula de fe ad generationem prolis idonea , atta-

g m

men hoc non eft certum , fed femper concurrit

;fIOHUIïEPE

2l

QOV

aliquale periculum fruftrandi generationem pro-

lis non defe&tuofe , eó quod non interveniat

UI

tanta concuffio fpirituum ex omnibus membris,

g n

w

neque tam colle&ta intrufio fpirituum feminalium

tyuit

j

in ovaria mulieris per poros vaginz vel uteri.

ial

EU

Drx1 tamen , fi hoc fiat fme caufa mece[Jitatis.

Bul

LU

Talis neceffitas foret, fi aliquem ex his modis

a:cedente:n:'

exigit , v. g. pinguedo viri vel feeminz, vel gra-

R.n;'

veolentia oris in viro vel foemina cum periculo

fl

( d

naufec ftomachi vel cerebri , vel intumefcentia

J

?i

l

d

ventris in muliere gravida cum periculo futto-

1 .Iürt l:

H

L

:

i

candi foetum in utero, aut eidem nocendi, vel

z g

boneftas , v. g. fi in eodern cubiculo jaceant libe-

lgt

ri, velaliv perfone, nec pro iis alius locus ha-

Qm

beri poffit, ne tam facile advertant coitum, aut

M

fi confideratis aliis circumftantiis ejusmodi mo-

* lt

dus videatur ad vitandum fcandalum , aut finem

luooy

generationis opportunior.

l

QU/ERITUR 23.

An &

uales taéctus con-

Y^

fTIU

s

Á

J

jugibus liceant occafione ufus conjugalis ?

RESPOÓNDEO r.

Ante a&ualem copulam

nnn A

& füb ipfa copula liciti funt quivis tactus ad ma-

D

jorem activitatem fpirituum genitalium conci-

&

liandam idonei, five fiant in corpore proprio ,

4

WE';

n

"

lts

five in corpore alterius conjugis.

RaTr10 eft, quia ubi finis licitus eft, licita

FA i

Wt

etiam fünt media cateris opportuniora.

Limi-

IAV,—

tandam tamen hanc do&rinam cenfeo in ufu ma-

ïïnnz:u

]

trimonii cüm gravidis in cafu Lcito , ubi mümia

com-

4'^Ifone li

DF SACRAMENTO MATRIMONII. 275

Qu w

J

comnotio fpiritaum genitalium non fervit ad gene-

4'83, ^

rationem novz prolis, neque fervit ad intentum

finem, nempe ad exonerationem feminis alio-

x

li

d

quin corrumpendi in parentibus , fed potius vi-

detur noxia matri, & proli latenti in utero.

T0

1

!

I

ij

T

M

h

»:

RrEsPONDEO 2. 'Ta&us difponentes ad no-

tUL d

vam commotionem fpirituum genitalium poft

copulam fieri nequeunt fine peccato veniali , nifi

Tte vt

Paf

fiant ex alia caufa rationabili, quàm ex volupta-

tis motivo, vel in ordine ad novam copulam

16

&

accedente caufa rationabili.

iNam ordinarié

.

ii )

Ym fa.

RATrO eft, commotio fpirituum genitalium

C

V s

poft copulam non eft prudenter ordinabilis ad

] in:uwfli'.—'g;

novam copulam, ne quidem tunc, quando prior

percio

Y

eft imperfe&a ob defe&um feminationis fimulta-

!

1

TU

neg&; eó quod natura jam fit debilitata, nec ido-

*a'w:x,.ace'mï:

!

nea ad generandam prolem fine defe&tu.

QUJERITUR 24. An conjugatis liceant in-

"t

Q

citamenta varia ad

libidinem, qtfo tempore uxo-

ami:

res funt gravide?

lil at

RresPONDEO Negative,

Ra'rr0 eft, quia licet ufus matrimonii cum

des du

gravidis fit licitus caufa neceffitatis, quando e-

njugaäis

i

motis femel fpiritibus genitalibus , fi ea ebullitio

ya tj

nec fit voluntaria in fe , nec in fua caufa, time-

d dl

rentur gravia damna fanitatis ex corruptione vio-

lenter retenti feminis, non tamen durante illo

aitdiut

ype r

ftatu licitum eft, liberé ponere caufam illius ne-

ï

ceffitatis , feu emotionis fpirituum genitalium,

hf«lm t

dl

quia talis pofitio caufie non habet finem pruden-

M

i

J

tem naturalem ac immediatum hujus a&ionis ,

d

f

qualis tamen naturalis ac immediatus finis in o-

iM

l

mni actione humana requiritur. Hinc fequitur;

$2

fepif-

DMCRW

TRACTATUS

276

J

j

fzepiffime peccari /altem venialiter à conjugatis per

'jür: 1 [ PP

colloquia obfcena , afpettus impudicos , [pettationem Co-

W

enediarum lafcivarum , taGtus inbone[los , lectionem l-

j

brorum amatoriorum, comme[Jationes, inebriationes , .

',-;M , 1

Nam quamvis fe excufent , quod ifta verfentur

315&; W

inter conjugatos , ficque exiftiment, non prz-

n p

beri anfam ad peccata mortalia, quod ipfum fz-

m

pe falfifimum eft , reperiuntur tamen inter ejus-

modi conjugatos, quorum uxores funt gravide;

.uniqnemxi'

Y

m Til

cum his veró ultró coitum qua&rere , vel occa-

al

TU

M

fionare fine neceflitate illicitum eft.

Q

r

qu

QUJAESTIO XXV.

n licitus fit coitus conjugalis cum uxoribus

^

gravidis.

Jà ULVA

A m

,

OTANDUM I.

Certum effe , quod non fit

Mun

Y

|

!

^l

| u

ii

licitus ufus matrimonii cum gravidis precife

caufa voluptatis , prout qq. 1. ex propofitione

; nb

damnata oftenfum eft. Certum etiam eft; per

t Qrdra

ufum conjugalem cum gravidis non poffe pruden-

Evfrnint

ter intendi generationem novz prolis , feu fuper-

D í

W

fatationem ; nam ea ad fummum fieri poteft pri-

mo trimeftri vel quadrimeftri à conceptione prio-

ris prolis ; & quando fit, quod rariffimé fit, nun-

quam fit fine periculo aut detrimento alterius

g

ttdi

t

ln

W

'uterin;

vel utriufque prolis.. Queftio itaque tantüm fu-

pereft; an coitus conjugalis cum gravidis licité

Rþ'.io.'le .(Ew

i

fieri poflit ex motivo vitande incontinentie, puta pol-

fänälm Y

lutionis aut fornicationis ? vel ex motivo [anitatis ,

"r

confervandz aut reparande per exoncrationem

;:ïief) ümz

eminis füperflui , alioquin facile corrumpendi

ü COggr:

cun

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 277

| cpnj llgïä l

cum periculo variorum morborum , fi violenter

retineatur, fupprimatur, aut imperfe&é per pol-

]utiones ejiciatur ?

NoTANDUM 2. Aliam effe incontinentiam

VOLUNTA-

voluntaviam , aliam émooluntariam.

R1IA eft, quz eft libera in fe , vel n fua cau[a.

q

l

Sic enim pollutio vel emotio vehemens fpiri-

ATa

:

tuum genitalium , ex qua pronum eft fequi pol-

& lg

lutionem, nifi violenter reprimatur, eft aliquan-

do libera in fe , dum dire&té intenditur; aliquando

T W

(

vero eft libera in fua caufa , dum fine neceffitate

honeftatis vel utilitatis ponuntur tales caufze, ex

quibus connaturaliter fequitur vehemens emotio

1

fpirituum genitalium , v. g. longa immoratio in

i L

cogitationibus libidinofis, colloquia valde lafci-

va, atta&tus membrorum genitalium alterius fe-

xus morofus &c.

NU

NoTANDUM 3.

Coitum conjugalem pof-

fe ordinari ad generationem prolis duplici mo-

hp

N

T

do; videlicet 2mmediaté & mediat?.

ÍMMEDIA-

p

T

d

TE ordinatur ad generationem prolis, quando di-

re&é ordinatur ad conceptionem novz prolis.

V

nis, R

MEDIATE dicitur ordinari ad generationem

prolis, quando ordinatur ad liberandam vel prz-

j

fervandam matrem ab aliqua infirmitate, nociva

JBCQW:EF

etiam proli in utero; prout contingit, fi mater

vifim i

fit vel timeatur fieri obnoxia paffioni hyfterice

m L

Y

feu uterinz ex retentione, fuppreífione, ac cor-

W

mo hi

ruptione feminis; vel quando ordinatur ad libe-

ungue"

randum vel prefervandum patrem à notalili de-

terioratione virtutis generative , prout contin-

i

geret, fi maritus ardens concupifcentia involun-

q

taria cogeretur frequenter ac diu retinere ac fup-

"u

u

83

prime-

TRACTATUS

N ICMF

278

l

primere femen jam emotum ac ebulliens in cor-

59

d

BA

"

pore, ne fequatur voluntaria per cooperationem

N

aliqualem pollutio.

His prenotatis temperatu-

dv

OE

rus eam , quam in Difquifitionibus Moralibus apud

É

itt

Ricurtium V enetum editis olim tenui, fententiam,

DYcoor

"::ve:xov.era.

Coitus conjugalis cum gravidis

nunquam eft licitus propter incontinentiam vo-

MU Ti

]untariam.

A

PROBATUR.

Patres & 'Theologi veteres

D

Qitem

univerfim ac conftanter condemnant talem coi-

Y

I

tum alicujus peccati venialis.

Ergo talis coitus

non eft licitus.

Zintecedens patet ex eorum tex-

lj «

tibus proximé referendis.

Drco 2.

Coitus conjugalis cum gravidis

:

nunquam eft licitus , nifi ordinetur faltem media-

i& ad generationem prolis.

ROBATUR,

Patres & 'Theologi veteres

ferme univerfim docent, coitum conjugalem ef-

I

d

fe illicitum, nifi in ordine ad generationem pro-

^j udl

lis , ita ut vel ordinetur vel ordinabilis fit in

[i prCäïi'

huncfinem. Ergo etiam coitus conjugalis cum

, n

gravidis eft illicitus, nifi faltem mediaté ordine-

tur vel ordinabilis fit ad generationem prolis.

ä:jw!uu:q

&

4dntecedens patet ex eorum textibus proximé re-

mn

ferendis.

W

Y

L

Dycq:s.

Coitus conjugalis cum gravidis

K

licitus eft propter incontinentiam involunta-

AUR

riam.

AU

l

PRonATUmn. Talis coitus ex una parte non

i Q

r

eft intrinfecé malus , fed permiffibilis conjugatis

à Deo; ex altera vero parte longé probabilius

fjj

eft, eum fuiffe a&u permiffum à Deo.

Ergo di-

"

cendum eft , quod fit licitus. Zntecedens quoad pri-

i

7Rum

li t"en:g

ïfff,'f,dï;

DE SACRAMENTO. MATRIMONII, 279

r

um membrum patet ex eo , quia fi talis a&us fo-

o

ret intrinfecó malus, non liceret uxori gravide

n')'»'a"' [em;,?

reddere debitum.

Ea enim redditio debiti effet

cooperatio ad aliquid intrinfecé malum. Dein

M

non videtur effe intrinfecé malum , fi Deus ta-

l ,

ltl

lem exonerationem feminis in conjugatis ordinet

faltem mediaté ad generationem , feu incolumi-

tatem prolis in utero materno , vel ad preferva-

lolv

tionem virtutis generative in patre. ; JNeque et-

Tngnt d

Semen e-

iam leditur infans in utero tali coitu.

It

nim ipfum non penetrat in uterum , utpote clau-

J u

fum; & fpiritus feminales, qui eó forte pene-

trant, potius actuant , quàm ledunt prolem.

m

La

Quoad fecundum membrum probatur idem "Antecedens

H

ftrídens

PRiMO ex praxi

Ecclefiz à temporibus Apofto-

licis recepta , qua conjugati cohabitant & focian-

Wi v

tur in eodem thoro etiam poft conceptioném uf-

u

que ad partum , que tamen confociatio juniori-

bus conjugibus effet in laqueum vel ad innume-

gemeza*(mnem:

ra peccata venialia , vel ad innumeras pollutio-

r

nes, raro carituras omni culpa , ita ut nec fint

femivoluntariz in caufa.

SEcUNDO , quia re-

y t (

u

periuntur etiam Patres, & veteres "Theologi in-

j p

fignes , qui permittunt ufum conjugii in reme-

dium incontinentiz feu concupifcentiz, ubi aliis

janp

remediis convenienter ftimuli carnis fuperari ne-

Horum autem Patrum & Theologorum

n du*

queunt.

mens aptius ac propius concordari nequi

t, quàm

fi dicatur; tunc licitum effe coitum conjugalem

u

f

cum gravidis

,quando propter incontinentiam /n-

jb

voluntariam ordinatur & ordinabilis eft faltem me-

j

[

diai ad generationem feu incol

umitatem prolis.

iDo. 7

n

Huic fententie expreffe accedit Paulus à Lugduno

&

4mm

in Teol. Specul.

4

280

TRACTATUS

D;s.acm

H2 tres Conclufiones, cum potiffimüm inni-

tantur traditioni Patrum , & veterum Theologo-

rum, jam probantur ab inductione.

TA

CLASSIS I

Imc

Textus Patrum, qui ornnem coitum

l

i u

ultroneum cum gravidis fine ulla diftin-

étione, faltem explicita ,.

Jl f

condemnant.

d

ls

E

ia

n

ATHENAGORAS.

*

Mrite

Anno 1So.

W

i

» A thenagoras in Apologia Religionis Chriftia-

s

as

»

ne, quam obtulit Imperatoribus Aurelio

»,Antonino, & Aurelio Commodo, fan&titatem

,:ï'cqmpn

ATU

TE

» Legis Chriftiane fic defcribit: Spe vite cterne

ii

l

» freti fenfuum (non puras) voluptates contemnimus.

» Jtaque uxorem , quam facundum approbatas nobis leges

[

t

» fibi. quisque duxerit , reputat non in alium , quam in

» procreande fobolis finem.

Quemadmodum enim Agri-

EUY

»Pïïä*m

» Cola , poftquam [amina terre mandavit , me[fs tem-

yTüni

»pus ex[bebat , mec alia fuperinjicit ; fic nobis et-

vt

» jam concupifcentie modus liberorum procreationg de-

u

» Jinitur.

ydiqy

vt

Wi u

DI

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 281

n

ln

l

II.

M

CLEMENS ALEXANDRINUS.

|

Anno 200.

D

Li

b. ». Peedagogi c. 1o. titulus eft: Que de pro-

creatione liberorum trattanda fint ?: dein fic per-

V d

git: ,Qui jun&i funt matrimonio, iis fcopus eft,

(li,

,& inftitutum , liberorum fufceptio; finis au-

»tem, ut boni fint liberi , quemadmodum in a-

» gricola caufa jaciendi feminis eft cura providen-

»di pro fua fuftentatione , finis autem eft fru-

» &uum perceptio -- Moyfes lepore vefci prohi-

i

, bet; omni enim tempore coit lepus ; concipit

»autem fingulis menfibus & füperfetat ; init au-

»tem & parit; poftquam autem peperit, ftatim

»àquovis initur lepore. -- A vehementibus er-

d

» £0 appetitionibus , mutuisque congreffionibus ,

W

|

j

» & cum pregnantibus feeminis conjunctionibus ,

» alterisque initibus, puerorumque ftupris, adul-

»teriis & libidine abftinere hujus nos enigmatis

»adhortata eft prohibitio. -- Sine digitum qui-

li

»dem temere movere permittit fapienti ratio,

ll,ml

»quomodo non multo magis iis , qui fapientiam

o as

» perfequuntur, in eam , qua coitur, particulam

TT

, dominatus eft obtinendus? Atque hac quidem

Wab H

» de caufa videtur effe nominatum pudendum,

n m

J j

» quod hac corporis parte magis, quam qualibet

»alia cum pudore utendum fit: natura enim ,

» ficut alimentis, ita etiam legitimis nuptiis, quan-

,tum convenit & quantum utile ac decens eft,

,nobis uti permifit. Permifit autem appetere

l

$

» libe-

TRAC.TATUS'

yt

282

ii

»liberorum procreationem. Qui autem modum

A

j

»excedunt, labuntur in eo , quod eft fecundum

» naturam, per congreffus , qui funt preter leges,

j

g Mi

» feipfos ledentes. -- Ne femina, ubi non vis ti-

»bi nafci, quod feminatum eft. Neque ullam

E

»,unquam tange mulierem, preterquam tuarm u-

ag

» Xorem , ex qua fola tibi licet carnis voluptates

je

» percipere ad fufcipiendam legitimam fucceftio-

jous

»nem.

m

Hzc enim fola funt rationi legitima.

D)

» Eis certe, qui divini opificii funt participes, fe-

u

»men non eft abjiciendum , neque injuria affi-

j

»ciendum , neque tanquam Ífi cornibus femen

Qu

»mandes,fíeminandum eft. Hicipfe ergo Moy-

J d

»Ííes cum ipfis quoque prohibet uxoribus con-

y Ia

» gredi , fi forte eas detineant purgationes men-

f d

»ftrug. -- Semen generationis degenerat , ine-

» ptumque redditur , fi matricis fulcis privetur.

j

pgmm

»Neque vero ullum unquam induxit veterum

Funw

» Hebreorum coeuntem cum füa uxore pregnan-

d

» te.

Sola enim voluptas, fi quis ea utatur in

BU

» conjugio, eft praeter leges & injufta, & à ratio-

D. )

»ne aliena.

Rurfus autem Moyfes abducit vi-

vt

» 105 à pregnantibus quoufque pepererint.

Re-

:aj:neï'cimuz»k

,

» vera enim matrix fub vefica quidem collocata ;

[

AU.

A

» fuper inteftinum autem , quod rec&tum vocatur ,

Y

J

»pofita , extendit collum inter humeros in vefi-

)

» C , & os colli, in quod venit femen, impletum

D

» occluditur, rurfusque inane redditur partu pur-

Ril

AU

»gato ; fru&u autem depofito deinde femen fu-

vl

» icipit.

Matrix itaque fitiens filiorum procrea-

v

» uionem femen fufcipit , probrofumque, & vitu-

yidij

» Perandum negat coitum poft fationem ore clau-

»1o omnino jam libidinem excludens. Ejus au-

qiiio

, tem

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 283

ln

At

»tem appetitiones, que prius in amicis verfaban-

Nl

WE(E*

Wiprte

»tur complexibus , intro converfz in procrea-

»tione fobolis occupatc operantur una cum opi-

lna.ü!mn

)

» Á 6-

Nefas eft ergo, operantem jam naturam

N

XXL

, adhuc moleftia afficere , fuperflue ad petulan-

M

&

»tem prorumpendo libidinem. -- Quod fi hoc

D

» ipfum veniat in confiderationem , an ducenda

J

nmamï

»fituxor; quomodo libere permittetur, quem-

at L

»admodum nutrimento , ita & coitu femper uti

ID pati

»tanquam neceffario? Ex eo videri poffunt ner-

eque i

»vi tanquam ftamina diftrahi , & in vehementi

A

, congreffus intentione difrumpi.

Effundit et-

k

»iam caliginem fenfibus , & robur interrumpit.

tUt

1,2

»- Homo enim ex homine enafcitur & evelli-

Uf

»tur: totus homo per exinanitionem coitus ab-

bgurit

»ftrahitur. -- Aliquod tempus ad feminandum

T

(

J

W* j

»Opportunum habent quoque rationis expertia

D

m;.

Non coire autem ad liberorum

»animantia.

u

»procreationem eft facere injuriam natur&. --

j

»Non vult homines femper dare operam matri-

j at

»monio. Matrimonium autem eft filiorum pro-

[yic d

» creationis appetitio , non nullo ac incerto or-

» dine feminis excretio, quz eft & prater leges,

pepereriur,

J

» &àratione aliena. -- Re&e videtur dixilTe quif-

n

»piam: Nulli quidem profuit coitus , re&te au-

il

Nam

n

»tem cum eo agitur , quem non laferit.

ml t

» & qui legitimus, eft periculofus, nifi quatenus

»in liberorum procreatione verfatur. -- lÀifoli,

lii

, f

»qui uxorem duxit , ut qui tunc fit agricola, fe-

,rere permiffüm eft , quando tempus fementem

sf

roomg

»admittit, -- Si comedere per fe folum cogite-

» tur , eft argumentum neceflitatis, & defeckus re-

Ht

» pletio.

Quod eft autem amplius: eft ex fu-

duj

» PCr*

,

ul

284

TRACTATUS

1

» perfiuo

uod eft autem ex füperfluo, effe

»i

me

(el

» Diabolo declaravit Scriptura.

JW L2

!]

1

Idem lib. ». Stromatum. , Dominus ne qui-

» dem cum captiva vult libidinofam effe confue-

T m

j

j«

» tudinem.

Cum ei , inquit, (Deut. 21.) permife-

» ris triginta diebus lugere , cum ejus po[lea veftes muta-

md J'

gt

, veris ; tanquam cum uxore legitime cum ea congredere.

j n

» Sed nec mercenariam , taniquam meretricis , fed

l

ao

".

»propter folam liberorum procreationem vult

j "

» effe confuetudinem. - Non eft omnino necef-

DIOW ]

» faria affectio voluptatis, fed acceffio quedam

d

1

u

» & confequentia quedam naturalium neceffita-

,

» tum , famis , fitis, frigoris, matrimonii

Si ita-

« (

VE

que fieri poffet, ut abfque ea vel biberetur, vel

d

» alimentum fufciperetur, vel liberi procrearen-

u

H

» tur , non poffet oftendi alius ejus ufus. Neque

! CMMQ!

»enim operatio , neque affectio (diz6ecic) neque

T

, aliqua pars noftri eft voluptas , fed vicarii mi-

A WA.:

» nifterii gratia in vitam acceffit

P

l

DAT

Idem lib.3. Strom

» Generaliter nobis pro-

» Cedat oratio de matrimonio , nutrimento , & a-

It

"at

Ü

1

LUTUT

lis, ut nihil faciamus ex cupiditate ; velimus

i

,autem ea fola, que funt neceffaria

iNon fu-

ii

s

TM

T

»mus enim filii cupiditatis , fed voluntatis; &

, eum,qui uxorem duxit pro liberorum procrea-

»

»tione, exercere oportet continentiam , ut ne

I

T'lw

» fuam quidem concupifcat uxorem, quam debet

n

4l

» diligere , honefta & moderata voluntate ope-

l.füïmfm

» ram dans liberis.

Non enim carnis curam ge-

» rere ad concupifcentias didicimus.

Verum ta-

1, QQ

um

» men non oportet confiderare concupifcentiam

li

J

1v

»in uno folum genere, nempe in rebus venereis,

» fed etiam in quibuscunque aliis, qua luxuriofa

,n,f l lr [

Gs

, con-

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 285

Ms

à coricupifdic anima non contenta neceffariis, fed

n

» folicita de deliciis.

l

Idem lib. 2. Strom.

* Non jvocul à fime.

AE tf

"

, Eft ergo matrimonium legitima viri & mulieris

hi

conjunétio ad liberorum procreationem. Me-

, nander itaque Comicus: d feminandos liberos ti-

( Mi

1 ts

, hi, inquit, meam trado filiam, -- Uxor ducenda

"

, liberorum gratia., ldeml.g.Strom. ,, Quod

Tetti

Ml

Oi

, lex voluerit uti moderate uxoribus , & propter

» folam liberorum fufceptio

nem , ex eo clarum

ttetg

5

»

iium d

, eft, quod prohibeat eum , qui non habet uxo-

,rem, ftatim cum captiva habere confuetudi-

"i. i

uod fi femel concubuerit, ei cum ton-

r

Tieeny

»fafuerit, permittit , ut lugeat triginta diebus.

p

»Si autem ne fic quidem emarcefcat cupiditas

i, M

, tunc liberis operam dare concedit , cum qu&

d)

, dominatur impulfio , probata fit prefinito tem-

r

» pore confentanea rationi appetitio. Unde nul-

l

,lum veteru

m ex Scriptura oftenderis , qui cum

e.'raütbr N

» pregnante r

em habuerit; fed poítquam gefta-

nmemo,þ

» Vit uterum ,

& poftquam editum fotum à la&te

b

:

[l

4 N

i

, depulit , rurfus à viris cognitas fuiffe uxores.

» Hoc inftitutum invenies fervatum à pátre Moy-

vOlndss

um Aaronem inter-

»fis, cum triennio poft edit

morin yot

,mififfet genuiffe Moyfen. Et rurfus Levitica

n

» Iribus fervans hanc naturz legem àDeo tra-

m u^

, ditam aliis numero minor ingreffa,eft in terram

TO

» promiffam ; non enim facile multiplicatur ge-

camisq'.ij

,nus , cum viri exfpe&tant etiam à laCte depul-

g.

» lionem.

(ontur

Lib.3. StfOfl-- 5

In moderato matrimonio in-

i

, tercedit confenfio , & ad precationem conti-

A al

» nenter deducens, & ad procreandos liberos cum

» hone-

TRACTATUS

sl

(

286

& W

petw

»honeftate concilians. -- Non enim totaliter

i

AXron

» propulfat nature appetitiones verecunda , que

j

»fitad tempus , confenfio, per quam rurfüs in-

2j

» troducit ad conjusationem matrimonii , non ad

Ef]&üymm

»intemperantiam, fed ne fubjugetur intemperan-

ia

»ti. -- Dominus non amplius concedit Poly-

»gamiam 5 tunc enim id exigebat Deus, quando

» Oportebat augeri & multiplicari. Monogamiam

»autem introducit propter liberorum procrea-

»tionem, & domus curam gerendam , ad quam

»data eft mulier adjutrix ; etfi cui Apoftolus

» propter intemperantiam & uftionem ex venia

Il

vh T

M

» (2 cuyyvouny deuréos. ueradidwciv yzuz) fecun-

[

»dum concedit matrimonium. Nam hic quo-

» que non peccat quidem ex téftamento ; non eft

j

»enim à lege prohibitus ; non implet autem

» füummam illam vite perfe&ionem , que agitur

zi

»€x Evangelio. -- Sed nec eum , qui ex conju-

a*k.,hqixüï

» gali furgit cubili, lavari nunc jubet divina pro-

ii

X

!

1j h

» Videntia; non enim neceffario à liberorum ab-

nl

» ducit procreatione.

r

(

j

Ibid.lib. 3. ,,Propofitum uniuscujusQue tam

» €jus, qui feipfum caftravit, hoc eft, qui cafti-

:

» tatem elegit, & qui propter liberorum procrea-

W

»tionem feipfum conjunxit matrimonio, debet

li

»non cedere ei, quod eft inferius. -- Cum dicit

» Apoftoluste Propter fornicationes unusquisque fuam

iit

» uxorem babeat ; id veluti exponens rurfus dicit :

ag

» INe vos tentet Satanas, — INon enim iis, qui conti-

ln

ll

» Denter utuntur matrimonio propter folam libe-

/;70, diciv

»rorum procreationem dicit: $ropter intemperan-

Vr f

»lían: Íed iis , qui etiam finem liberorum pro-

d

»Creationis cupiunt tranfilire, ne adverfarius

r

» exci-

DE SACRAMENTO MATRIMONII, 287

Oht

Bb

N

excitet appetitionem ad alienas voluptates.

oj

Lib.6. Strom. defcribens vitam veri Chriftia-

r

ni dicit: , Uxor ei foror poft liberorum fufce-

i

J

D w

» ptionem judicatur , tanquam quz fit eodem pa-

, tre nata, tunc folum viri recordans, quando fi-

n

» lios afpe*ient

X D

"Mi

III

TOTUI )

um d

ORIGENES.

La lp

Anno 250.

D eT

q"'/l»l//j

In Genefin Ho

m. 4. de Circumcifone Z4brabe lo-

quens ait :

»,Nunc qualiter etiam carnis cir-

Yadtg)

ao« d

» cumcifio fufmpl debeat, videamus.

Membrum

4 u

» hoc, in quo videtur preputium effe, officiis na-

» turalibus coitus, & generationi defervire nemo

2,qu

» eft , qui dubitet

MC

Si quis igitur erga hujusce-

Mev d

»modi motus non importunus exiftat, nec ftatu-

11b

;tos legibus terminos fuperet, nec aliam fomi-

»nam quam conjugem legitimam noverit

& in

ii

,ea quoque ipía pofteritatis tantummodo caufa

» Certis & legitimis temporibus agat, ifte circum-

vd, qia

st

,cifus preputio carnis fuz dicendus eft. Qui

»Vero in omnem lafciviam proruit, & per diver-

'.MWI«

U:C

.

»1os & illicitos paflim pendet amplexus , atque

»in omnem libidinis gurgitem fertur infromnis,

At

D Illfll

» ifte incircumcifüus eft preputio carnis fua.

lj

Idem in Gen. Hom. 5. agens de inceftu filiarum

jf

[

l3

Lotb, dicit

» Quamvis grande eis crimen vide-

Qs

M

t

» retur, furari concubitum patris, gravior tamen

Yij

j

2615 videbatur impietas, fi humanz, ut putabant,

]

»pofteritatis fpem fervata cafílitate delerent.

"t

a

Pro-

N (ICR"

288

TRACTATUS

J

» Propter hoc ergo fingulis ingreffe noGibus fin-

AWM'

UI-

4 )

a m

gulæ ab ignorante fufcipiunt conceptum.

» ra non repetunt ,

non requirunt.

Ubi hic li-

g

j

b1d1ms culpa? Quomodo dabitur vitio , quod

,non iteratur in fadto ? Vereor proloqu1 quod

r anïm

H

"n

fentxo vereor inquam , ne caftior fuerit harum

) » inceftus , quam pudicitia multarum.

Difcu-

)

)

» tiant fe, & requirant feeminz in conjugiis pofi-

i

yxh 1

tæ fi ob hoc folum adeant viros , ut fufcipiant

Q

MA

Iftw e-

11beroq

fi poft conceptum defiftunt.

yii

,nim , quz argui videntur inceftus , ut adeptce

ii

[

l

l

i

»funt conceptum , ultra non accedunt ad concu-

yi

j

bxtum viri.

Nonnulle vero mulieres , neque

u

, enim univerías notamus, fed funt quedam, qua

H

ücut animalia abfque ulla difcretione indefi-

* » nenter libidini ferviunt ,

quas ego nec mutis

Qs Cvm

» pecoribus comparaverlm Pecora enim & ipfa

j

n

DN

»Íciunt , cum conceperint, ultra non indulgere

g

» manbus copiam fui.

Notat tales Scriptura di-

p m

» vina, curí dicit: ANojite Jïerz ficut equus & mulus ,

» quibus non eft intelletus. Etiterum: Emui emifJa-

Ti fa&i funt.

Sed vos, o populus Dei, qui

» Chriftum amatis in incorruptione, intelligite A-

l

» poPcoh fermonem quo ait: Sive manducatis , frve

» Dibitis, five aliud quzd facitis , omnia in gloriam .Dei

* faczte

Quod enim poft manducare & bibere

» dicit :

Sive aliud quid facitis, inverecunda conju-

ij

» gii negotia verecundo fermone fignavit, often-

ff

» dens, etiam iíta ad Dei gloriam geri, fi pofte-

! rfæt D.

» ritatis folius contemplatione procurentur.

Idem in Epift. ad Rom. c. 3.

» Poteft quis

*b [

» incircumcifus videri auribus , & incircumcifus

Em |

slabiis; cur non & fimili forma incircumcifus

w

Mm m

p prae-

AUf Ty

j

[

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 289

i

u

i

» preputio carnis füz dicatur is, qui erga natura-

nl

R

»lem coitus motum immoderatius & temperan-

fj

i

»tius eflluit ? Circumcifus vero habeatur, fi quis

&t

, in hujuscemodi negotio legitimis , & quantum

ift

» pofteritati fufbcit, utatur officiis.

Ul

ff

Idem Hom. 6.in Lucam ad illud : Quando con-

xm

cepit. Elifabetb , abfcondebat f& wmenfibus quinque , fic di-

D Ui

fcurrit: , Quero, quam ob caufam, poftquam

» intellexit fe effe pregnantem, publicum decli-

bifim (

tlus, i

»narit ?. Ni fallor, hoc eft etiam , quod hi, qui

,nuptiis copulati funt , non per omne tempus

lr

» coitum liberum inter fe habent, fed eft tempus,

Ti

» quando recedunt ab opere nuptiarum. Si enim

Ual

fretüte a

» vir fenex fuerit, & mulier anus, pudoris eft ma-

, ximi , fervire eos libidini, fervire conjugio, que

TU

, vel cure corporis & fenecte effe Dei videntur

quein i

, voluntate füblata, Hoc loco curam corporis O-

um

, rigenes verofimiliter fumit pro tempore puer-

Ls

"m

J

ul

» perii, menítrni , aut egritudinis alterius.

INPI;

i

IV.

"

LACTANTIUS.

( z'meilïgi::

j

Anno. 300.

mj j

p

s. Inftitutionum cap.8. , Non effent adul-

i

Lib.

wipi

»

teria; & mulierum proftitutiones, & (tupra,

» fi effet notum omhnibu

$, damnari à Deo, quid-

ingi,

» quid appetitur ultra generandi cupiditatem; nec

3 PWCWE |

»foeminam n

eceffitas cogeret pudorem fuüum

j

Non effent igitur ut dixi hec o

& ;[]Gw*

» profanare.

, mnia in terris mala ,

fi ab hominibus in Legem

j

u

D. Amort Tr, de Sacr. Matrim.

T

» Del

I

t

ä

TRACTATUS

!v

5906

, Dei conjuraretur ; fi ab univerfis fierent, que

, Unus nofter populus operatur.

Idem- 1. c€: lib. 6; cap.,23.

» Oportet fibi

»quemque proponere, duorum fexuum conjun-

» &ionem generandi caufa datam effe viventibus;

J

, eamque legem his affectibus pofitam, ut fuccef-

Sicut autem dedit nobis

»fionem preparent.

» oculos Deus, non ut fpe&emus, voluptatem-

»que capiamus , fed ut videamus propter eos a-

lu?falmïï

, &us , qui pertinent ad vitz neceffitatem , ita

f

"

N

» genitalem corporis partem, quod nomen ipfum

» docet, nulla alia caufa, nifi efficiendz fobolis

n

» accepimus.

Huic divinz legi fümma devotio-

»ne parendum eft. -- DivinaLex ita duosin ma-

LCDPA

»trimonium , quod eft in corpus unum, pari jure

Y

j

i

»conjungit, ut adulter habeatur, quisquis com-

» pagem corporis in divería diftraxerit. Nec ob

,W

» aliam caufam Deus, cum csteras animantes fu-

» fcepto feetu maribus repugnare voluiffet, folam

Ti

n

1

lav

IV(

, omnium mulierem patientem viri fecit, fcilicet

lh

»ne feminis repugnantibus libido cogeret viros

W

'ti

(

»aliud appetere , eoque fa&to caftitatis gloriam

ul

»non tenerent. Sed neque mulier virtutem pu-

» dicitie caperet, fi peccare non poffet.

Nam

l

W[

l

»quis mutum animal pudicum effe dixerit, quod

» füfcepto foectu mari repugnat ? quod ideo facit,

JM

»quia neceffe eft in dolorem atque in periculum

t

» veniat, fi admiferit.

Nulla igitur laus eft, non

Wam

ii

Ideo autem

»facere , quod non poftis facere.

ing,

» pudicitia in homine laudatur , quia non natura-

"

li

b

»lis eft , fed voluntaria.

Servanda igitur fides

wque It

» ab utroque alteri eft ; imo exemplo continen-

t

; t* docenda uxor, ut fe caíte gerat.

Ini-

i

1

,quum

(

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 201

iiar;gfm

E

» quum eft enim ut id exi

gas, quod ipfe preftare

Jl

,non pofíis.

u

lt

V.

t

po

D. 4MBROSIUS.

lten

US, Y

Anno 390.

1 prote

n Pfalmum 118. O&on. r9. ad illa verba : Cla-

Yerefrog

i r

taroi in toto corde meo ; jufLitias tuas requiram , di-

cit: , INon fatis eft clamare ad Dominum, fed et-

Ieïcienäzgf

»iam juftitias ejus exquirere.

Exquirit autem

LO0

li

d

» juftitias, qui id, quod in omnibus creaturis, &

T

n

,maxime in animantibus rationabilibus , vel et-

J

IUf Y

»iam irrationabilibus, obfervat , providentiz ad-

»Ícribit divina.

Unde turturi ftudium pudici-

N

h

a

M:

»ti&, que compare amiffo concubitui indulgere

u

» hon novit, quod homines fervare non poffünt?

ul

» Unde plerisque animantibus tam fobria partus

» Cura fervandi, ut ubi conceptionis munus agno.

» Verint, coitum non putent effe repetendum, ne

»receptorum feminum fiat adulterina commix-

l

I"

AU

»tio ? -- Ex his igitur cognofcimus, quam divi-

ml !

,ne fübfidia providentiz hominibus non deef-

du

» fent, fi Dei juftitiam fervare vellemus.

1 qgmiöaï

Idem in Evang. Luce cap. 1. ad illa verba:

a

Concepit Elifabetb. , Sunt etiam ipfi conjugio pre-

omp&

j

n

» fcripta tempora, quando dare operam liberis fit

» decorum , dum anni vigent, dum fufcipiendo-

j If

r

,rum liberorum fpeseft. -- Adolefcentes ipfi ple-

i ) qM li

,rumque filiorum vota pretendunt, & excufan-

!l 4004 4

» dum arbitrantur ctatis calore generationis affe-

erm

,«um.

Quanto magis fenibus agere turpe eft,

u

2

»quod

t

TRACTATUS

| Nïmm

292

» quod adolefc

entibus pudor eft? Quin etiam

, fobria divino timore corda , qui

» ipfi juvenes

l

, temperant ,

fufcepta plerumque fobole renun-

Et quid mirum de

» tiant operibus juventutis.

»,hominibus , fi pecudes quoque muto quodam

, opere loquuntur , generandi fibi ftudium , non

jl

, defiderium effe coeundi ? Siquidem ubi femel

T

» fenferint genitali alvo femen receptum, jam nec

» concubitui indulgent , nec lafci

viam amantis,

r

DI

,Íed curam parentis affumunt. At vero homi-

;j

, nes nec conceptis ipfis, nec Deo p

arcunt, illos

n

,contaminant; hunc exafperant. Prius quam

n

»te, inquit

, formarem in utero novite, & in

, vulva matris fan&lificavi te. . Ad cohibendam

N

» petulantiam tuam manus quafdam tui authoris

,in utero hominem formantis advertis. llle o-

» peratur, & tu facri uteri fecretum inceftas? vel

jl

du

»pecudes imitare , vel Deum verere. Et quid

»,de pecudibus loquor? 'erra ipfa à generandi

Vr

llail

» Opere fiepe requiefcit, & fi impatienti hominum

2 g

»ftudio jactis frequenter feminibus occupetur ,

Vi

»impudentiam mulétat agricole , & foecundita-

tl

tem fterilitate commutat.

Ita quidem in ipfis

» elementis, & pecudibus ab ufu non ceffare ge-

i

u

m

» nerandi , nature pudor eft.

NU

o

Idem lib. de viduis. , Quanta conjugii necef-

» fitas, que fübjicit alteri etiam fortiorem ? mu-

fj g

,tuis enim neceffitatibus ab utroque fervitur.

viüptts;

» Nec temperamenti licet jugo fübducere caput ,

vt

u

u

» cum alterius intemperantia ferviendum eft.

j Def |

"i

Ag

lm

tf

VI

DE SACRAMENTO MATRIMONII, 293

di Q

VI.

l

TL HIERONTMUS.V

Wt

Anno 4co0.

fbif

A

ld

L

Qu i

Li

b. ». adv'erfüs Jovinianum cap. 3o. Xyftus in

lp

Sententiis: , Z4dulter ef? , inquit , in fuam uxo-

o

In aliena quippe uxore o-

» rem amator ardentior.

. At

,mnis amor turpis eft , in fua nimius. Sapiens

J0 pttt,

» vir judicio debet amare conjugem, non affe&u.

TT

» Reget impetus voluptatis, nec praceps feretur

t

»incoitum. Nihil eft feedius, quam uxorem a-

A

|

25

!

Y

,mare ut adulteram. Certe qui dicunt fe caufa

;

(um (

» Reipublicz & generis humani uxoribus jungi,

ATU

s & liberos tollere , imitentur faltem pecudes, &

d

» poftquam uxorum venter intumuerit, non per-

, dent filios, nec amatores uxoribus fe exhibeant,

vt D

s

»fed marito

$.

(

lM

(

Idem in

Epiftolam ad Galatas cap. s. ad illa

verba: Manmifefla funt opera carnis, que funt fornica-

D occu;:

jc, La

tio , immunditia , €2c.. , Secundum opus carnis im-

,munditia vocatur.

uomodo enim in veteri

ia

jf d

» Lege de nefandis criminibus , qux in occulto

» AU

generaliter Scriptura complexa eft , di-

Verecundos facite filios Ifrael ab omni immun-

g u

, Cens:

»ditia; fic in hoc loco c&etera

s extraordinarias

g o

j u^

» voluptate$, ipfarum quoque opera nuptiarum ,

»fi non verecunde & cum honeftate , quafi fub

pf

,oculis Dei fiant , ut tantum liberis ferviatur,

ia

» immunditiam & luxuriam nominavit.

Idem in Epiftolam ad Titum cap. 2. ad illa

verba: Viri diligite uxores vveftras.

» Liberorum

3

» €1805

y M

:04

TRACTATUS

u

»ergo , ut diximus , opera in matrimonio con-

!

1

J[EE.-(]

i

jne

» ceffa funt.

Voluptates autem , qua& de mere-

» tricum capiuntur amplexibus, in uxore damna-

;fgïandgm

i

M

» & funt.

Hoc legens omnis vir & uxor intelli-

j ol

» gant fibi poft conceptum magis orationi quam

ja

» connubio ferviendum.

Et quod in animalibus

vvos l

5 & beftiis ipfo nature jure prefcriptum eft , ut

» pregnantes ad partum ufque non coeant, hoc

d p

1

Qp

» fciant in hominibus arbitrio derelictum, ut mer-

» ces effet ex abftinentia voluptatum.

!

fuiän

Ut

VII'

/

i

M

F

)

j

$. AUGUSTINUS.

Anno 420.

q

ib. ». Retra&. c. 53. , Bonitatem defendimus

iM

"

Ti

»nuptiarum, ne putaretur earum effe vitium

» Concupifcentia carnis , & lex in membris repu-

zi

» gnans legi mentis, quo malo libidinis bene uti-

,tr, i

» tur ad filios procreandos pudicitia conjugalis.

f du

Lib. 2. Confetf. c. 9.

» Quis mihi (in juven-

a n

» tute la(civiente) moderaretur erumnam meam,

!

ldl

»ut ufque ad conjugale littus exeftuarent fluctus

NT

»€tatis mez , fi tranquillitas in eis non poterat

N

» effe fine procreandorum liberorum contenta,

DL

» ficut preferibit lex tua Domine?

l

Lib. 1. de moribus Ecclefie& Catholice c. 30.

De d

alloquens Ecclefiam Catholicam dicit

:3)

Ecclefia

L

P ts

» Catholica non. folum Deum puriffime colen-

0r9

»Qdum przedicas , fed etiam proximi ita di-

13r

bl

» le&ionem ample&teris, ut variorum morborum,

» Quibus pro peccatis fuis anime egrotant, omnis

T

» apu

DESACRAMENTO.MATRIMONHL295

il

nj

»apud te medicina przpolleat.

'Tu pueros , ju-

nhq

»,venes,fenes doces. Tu feminas viris fuis non

J

J

»ad explendam libidinem , fed ad propagandam

» T Iu

»prolem., & ad rei familiaris focietatem caíta &

nag

» fideli obedientia fubjicis.

quoix

Lib. 2. de moribus Manicbeorum c. 18... , Non-

ræfcrip:ä

»ne VOs eftis, qui nos folebatis monere, ut quan-

Ti

» tum fieri poffet, obfervaremus tempus, quo ad

rl

»Conceptum mulier poft genitalium vifcerum

Titun,

» purgationem apta effet , eoque tempore à con-

» cubitu temperaremus , ne carni anima implica-

»retur? Exquoillud fequitur, ut non liberorum

» procreandorum caufa, fed fatiandz libidinis ha-

TU

Nuptie autem , ut

» bere conjugem cenfeatis.

»ipíe nuptiales tabule clamant , liberorum pro-

» creandorum caufa marem feeminamque conjun-

» gunt.

w.m'ueïï.mäï

nY

»De matre Sa-

MV

Epift. 12 1. ad Probam c. 16.

NU

,muelis loquens ait: INon parvum malum vide-

»batur, & nuptam effe, & fru&u carere nuptia-

TT

Ug

»rum ; cumfola excufet nuptias procreandorum

T

l

» caufa liberorum.

paruntut

Lib. 3. de Dottrina Cbr

ifliana cap. 18. »Caven-

adhuxct

, dum , ne quod in Scripturis veteribus pro illo-

,rum temporum conditione non eft flagitium,

jàs o

g o

, ad ifta etiam tempora putet poffe transferri. --

» Nam fi multis uxoribus cafte uti quifpiam pro

j

je od

»tempore potuit, poteft alius una libidinofe.

» Magis enim probo multarum foecunditate uten-

rl d

»tem propter aliud : quam unius carne fruentem

n pUTlfi

» propter ipfam. Ibienim quaritur utilitas tem-

j pIOX'r

» porum opportunitatibus congrua ; hic fatiatur

riorin?

, Cupiditas temporalibus voluptatibus implicata.

g

» Infe-

h

(

4

u

296

TRACTATUS

j

Mw

» Inferiorisque gradus apud Deum funt , quibus

"

f unüm

» fecundum veniam concedit Apoftolus carnalem

")

» cum fingulis conjugibus confuetudinem propter

) l

»intemperantiam eorum , quam illi , qui plures

T )

105

1

»inguli cum haberent, ficut fapiens in cibo &

» potu non nifi falutem corporis, fic in concubi-

N EU

p

M

» tu non nifi procreationem liberorum intueban-

»tur. -- Noverant illi homines , etiam in ipfis

du

1IH

)

j

» conjugibus luxuriam effe abutendi intemperan-

p

h-1

»tiam, quod Tobis teftatur oratio , quando eft

am d Ü

» copulatus uxori.

JDomine tu fcis , quoniam mon lu-

i

l

» Xurie caufc accipio fororem meam-

Sed qui in ipfa

» Una conjuge non folum excedunt ad liberorum

J

" Procreationem ertinenten modum , fed etiam

M

» inhumanioris intemperantie fordes inverecun-

[

"h

» da omnino licentia fervilis cujufdam libertatis

» accumulant, non credunt fieri potuiffe ut tem-

L

» peranter multis foeminis antiqui uterentur viri,

Mi

N

» nihil fervantes in ufü illo, nifi congruum tem-

n*a&m d

» poribus propagande prolis officium.

Jl n

In Enchiridio c. 78. , Quz fint autem levia,

Nri

» & quz gravia peccata, non humano , fed divi-

» no funt penfanda judicio. Videmus enim qua-

D

» dam ab ipfis quoque Apoftolis ignofcendo fuif-

«u'E

H

» fe conceffa.

Quale eft illud, quod venerabilis

1

A

W

»Paulus conjugibus ait: Nolite fraudare invi-

Buf

»cem, nifi ex confenfü ad tempus, ut vacetis o-

«gzmm';ui

»rationi; & iterum ad idipfum revertimini , ne

"r)

» VOS tentet Satanas propter incontinentiam ve-

At

TU

1Dn

»Íítram ; quod putari poffet non effe peccatum ,

D)

» Inifceri fcilicet conjugi non filiorum procrean-

MAT l

»dorum caufa , quod bonum eft nuptiale, fcd

il

id)

m

» Carnalis etiam ïvoluptatis ; ut fornicationis, fi-

1

^

d

»Ve

DE SACRAMENTO MATRIMONII, 297

"U

d

:

, Ve adulterii, five cujuscunque alterius immun-

;

» ditie mortiferum malum , quod turpe eft etiam

h

41

» dicere , quo poteft tentante Satana libido per-

J

»trahere , incontinentium devitet infirmitas.

Z

"

|

» Poffet ergo , ut dixi, hoc putari non effe pecca-

Itl Mi

»tum, nifi addidiffet : Foc autem dico fecundam ve-

OTN

» niam , non fecundum dmperium.

Quis autem jam

s

» eífe peccatum neget, cum dari veniam facienti-

» bus Apoftolica authoritas fateatur? Tale quid-

|

li qu

» dam eft, ubi dicit : Zudet quifquam ve[irum adver-

N

» füs alterum negotium babens judicari apud iniquos , &

Sgii

» non apud Santtos ? Et paulo poft : Secularía igi-

TET

» tur judicia fi babueritis , inquit , eos , qui contemptibi-

X

» les funt in Ecclefia, bos collocate ad judicandum. . 4d

T n

» reverentiam vobis dico. Sic non e[l inter vos quisquam

fdm Dbett

»/apiens ; qui po[fit inter fratrem C fratrem judicare ,

w

» fed frater cum fratre in judicio contendit , &j boc apud

tT

» infideles.

Nam & hic poffet putari , judicium

La

» habere adverfus alterum , non effe peccatum,

T.

» fed tantummodo , id extra Ecclefiam velle ju-

r

» dicari, nifi fecutus adjungeret: S'am quidem o-

ia E

» inino delickum e[L inter *vos, quia judicia babetis «obi[-

a.

» Cum.

Et ne quis hoc ita excufaret, ut diceret,

t.

ignofcendot

»juftum fe habere negotium ; fed iniquitatem fe

uv 1

» pati, quam velit à fe judicum fententia remo-

w f

» veri, continuo talibus cogitationibus vel excu-

» fationibus occurrit, atque ait: Quare non magis

PWS) V

t

» iniquitatem patimini ? Prohibuititaque fuos , de

»Íecularibus rebus cum aliis hominibus habere

n

aditt

»judicium. "Tamen cum finit in Ecclefia talia

p

» judicia finiri inter fratres fratribus judicantibus,

jiorum

!

d

[

» extra Ecclefiam vero terribiliter vetat, manife-

du

» tum eft, etiam hic quid fecundum veniam con-

| *fomiü'«";5

[

n

» Ceda'

298

TRACTATUS

m

UR

»cedatur infirmis. Propter hec atque hujusmo-

» di peccata oportet ut quotidie dicamus: Diwit-

T Qyile

n

;äü

Im

» t& nobis debita no[tra.

Lib. 13. de Trimit. c. 18.

»Quamvis carnali

g

; D

»concupifcentia, quz ineft genitalibus membris

»bene utatur caftitas conjugalis , habet tamen

W

,1motus non voluntarios , quibus oftendit, vel

m

,nullam fe in Paradifo ante peccatum eífe po-

fuV

jl

DÀ

» tuiffe, vel non talem fuiffe , fi fuit , ut aliquan-

E

QU d

» do refifteret voluntati.

Nunc autem illam ta-

pOILUJc ,

»lem effe fentimus , ut repugnans legi mentis,

u

M^

» etiam fi nulla eft caufa generandi , ftimulos in-

n

» gerat coeundi, ubi fi ei creditur, peccándo (a-

j

»tietur , finon ceditur , diffentiendo frenetur.

T

»Que duo aliena fuiffe à Paradifo ante pecca-

QU

» um , dubitare quis poffit? Nam neque illa ho-

..';;:»r.,r.caj

» neftas faciebat aliquid indecorum , nec illa feli-

[

NU

&UX

»Citas patiebatur aliquid impacatum. — Oporte-

m

» bat itaque , ut ifta carnalis concupifcentia nulla

Nl

» ibi effet omnino, quando concupiebatur virgi-

a b

»nis partus.

J

N.w-.

a

l

1

Lib.3. de Genefi ad Litt. c. 33...,, Neceffarium

A

» fuit hoc in homine repetere : Crefcite, C? multi-

M

» flicamini , ne quifquam diceret , in officio gig-

W

» nendi filios ullum effe peccatum, ficut eft in li-

» bidine five fornicandi , five ipío conjugio im-

» moderatius abutendi.

J

Ibid.1.9.c.3. ,Siquaritur, ad quam rem

lg

» fieri oportuerit hoc adjutorium, nihil aliud pro-

ln

Idl

tj

»babiliter occurrit , quam propter filios pro-

i

» Creandos.

N

Tif

Etc.s. ,Noninvenio ad quodadjutorium fa-

ero D

»&afit mulier viro , fi pariendi caufa fubtrahatur.

Et

KR j

j

x

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 299

d

1

i

TET

; iNon video , ad quod aliud adju-

Ke 'mud. -;

, torium mulier facta fit viro, fi generandi cau-

» fa fubtrahatur , quee nihilominus quare fübtra-

] J

Unde enim meritum virginitas

&l

» hatur ignoro.

, habet , nifi quia ifto jam tempore continendi

lii

us

Ü

"

, 8bamplexu, cum ex omnibus gentibus San-

, &orum largiffima fuppetat copia , percipiende

CC

)

»Íordide voluptatis libido non fibi vendicat ,

|füt v

» quod jam fufficiende prolis neceffitudo non

um

, poftulat? Denique utriufque fexus infirmitas

us g

, propendens in ruinam turpitudinis recte exci-

m*-'l, Titi

»P

itur honeftate nuptiarum, ut quod fanis pof-

LU v

» fit effe officium , fit eegrotis remedium.

INe-

t f

, que enim , quia incontinentia malum eft, ideo

,connubium , in quo vel incontinentes copu-

D

(l a n

:

1

,,lantur , non eft bonum ; imo vero non pro-

VNYS

» pter illud malum culpabile eft hoc bonum, fed

d. o

» propter hoc bonum veniale eft illud malum ;

o

, quoniam id , quod bonum habent nuptiz , &

m

»quod bonz funt nuptie , peccatum effe nun-

» quam poteft. Hoc autem trip

artitum eft, fi-

I; "ïf'ffï!.

, des, proles, Sacramentum. In fide attendi-

g

» tur, ne preter vinculum conjugale cum altero

t ii

,velaltera concumbatur. In prole , ut aman-

, ter fufcipiatur, benigne nutriatur, religiofe e-

N eüþ

tfoeujg

,,ducetur. In Sacramento autem , ut conjugium

,,non feparetur.

Huc referendum , quod fupra cap. 5. dixerat,

Deum jam in Paradifo quedam ordinaffe ex pre-

TA

vifione peccati.

, Cur, inquit, non coierunt

p P

,» Cprimi parentes) nifi cum exiffent de Paradifo ?

; Cito refponderi poteft , quia mox creata mu-

m

facta eft illa trans-

53 liene.. priufquam coirent ,

ücaufau:&i

»» Brei-

J

It

ul

300

TRACTATUS

f

» greffio.

Poteft etiam dici, quia nondum

n'üääa) (

g (;«ifwfum 1

,]ufferat Deus , qui fecundum fuam prefcien-

»tiam difponebat omnia , in qua & eorum ca-

us

, fum procul dubio prefciebat ; unde jam mor-

E

» tale genus propagandum effet humanum.

E

[bid. cap. 9.

, Propter quid aliud quefitus

.;;thlm |

, eft feemineus fexus adjutor, nifi ut ferentem

gj

LL

"l

» genus humanum natura muliebris tanquam ter-

IU

, r€ fecunditas adjuvaret ?

)

)

Lib. contra mendacium cap. 7.

, Intereft

,l

, plurimum, qua caufa , quo fine, qua intentio-

n

(DRAs

, De quid fiat.

Sed ea , qu& conftat effe pecca-

D]

qr a

, ta, nullo bon: caufz obtentu, nullo quafi bo-

)

» no fine, nulla velut bona intentione facienda

n

u

,,funt. Ea quippeopera hominum, ficut caufas

» habuerint bonas feu malas , nunc funt bona,

3

l

,nunc mala, qua non funt per feipfa peccata.

ate

, Sicut victum prebere pauperibus, bonum opus

N

w

ANUUMÉ,

, eft , i fit caufa mifericordie. cum recta fide.

puzttr

» Sicut concubitus conjugalis , quando fit caufa

,(itan

» generandi, fi ea fide fiat, ut gignantur regene-

yp z

,rándi: Hec atque hujusmodi fecundum fuas

s (

n

,, cauías opera funt bona vel mala ; quia eadem

E

, ipfa, fi habeant caufas malas, in peccata ver-

u

,tuntur Velut fi ja&antie caufa pauper pafci-

D

,, tur,aut lafcivie caufa cum uxore concumbitur ;

UM

WO

Y

,aut filii generantur, non ut Deo, fed Diabolo

vt

, Dutriantur.

irli,i

Lib. Queftionum ex Mattheo quzft. 17.

,':MPOHEW,

» Generalem juftitiani non violat quis, nifi quis

vtl

» libidine tranfgreffus fuerit placitum focietatis

sl if

;; humangz, ficut eft furtum, rapina, adulterium,

lg.

» inceftus, & hujusmodi ; aut naturam, ficut eft

W f

, Contu-

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 30I

A

ln

,contumelia, cxdes, homicidium, concubitus

,mafculorum aut pecorum; aut modum in con-

Wt

» ceflis, ficut eft, fuperbum amplius verberare,

n

, quam oportet; velfuperfluum edere, vel bi-

Lt

t

Kl

, bere amplius, quam oportet: cum ipfa conju-

»ge concumbere amplius, quam oportet, & fi-

Tij

, mnilia.

Yittng

Lib. 2. de Confenfu Evangeliftarum c. 1. ,, Exetn-

, plo hoc (Mariz & Jofephi) magnifice infinua-

p u

,tur Fidelibus conjugatis , etiam fervata pari

» Ui

, confenfu continentia poffe permanere vocari-

Wtf

,»que conjugium non permixto corporis fexu,

Albqd

»fed cuftodito mentis affectu ; prafertim quia

IU

, nafci eis etiam filius potuit fine ullo complexu

1 ts

, Carnali, qui propter folos gignendos filios ad-

NT

»; hibendus eft.

At

Lib. de Continentia c. 12.

55

uidam per in-

ag

, continentiam fe continent, velut fi mulier con-

u

»tineat à marito , quia hoc juravit adultero. --

us

» Quidam non attingunt uxores fuas, dum per

gntrg

,Hnagicas artes pervenire ad uxores moliuntur

j m

O mirabilem continentiam, imo ve-

, alienas.

j; qiuad

»IO nequitiam ! Si enim vera effet continentia ,

p

, magis ab adulterio , quam propter adulterium

fiput:

»perpetrandum carnis concupifcentia debuit à

)xeuoncuä:;

,cCconjugio continere.

Hanc quippe -concupi-

o D

, fcentiam carnis relaxare folet continentia con-

»jugalis, ejusque freenis hactenus moderamen

,,imponere, ut nec in ipfo conjugio immodera-

w qL*

,ta licentia diffluatur , fed cuftodiatur modus,

lgt

'

ii

j

j

,, aut infirmitati conjugis debitus , cui hoc non

J

J

ml

»Íecundum imperium precepit , fed fecundum

j

i

,9veniam concedit Apoftolus; aut filiis pro-

Tanyrt)

j

,,crean-

;!S!fR'l'm

302

TRACTATUS

giitt

, creandis accommodatus , quz non fuit caufa

äf.T-'-'äc'

,,mifcende invicem carnis & patribus quondam

g

, & matribus San&tis

Id autem faciens conti-

günt

, Dentia, id eft moderans, & quodammodo limi-

,tansin conjugibus carnis concupifcentiam &

ol

rl

» ejus inquietum atque inordinatum motum cer-

» tis quodammodo finibus ordinans bene utitur

I

, hominis malo , quem facit & vult perficere bo-

,V'ïS Eü! L.

,num.

m

Lib. de bono viduitatis c. 4.

» Videri, etiam

!

n

, conjugalem pudicitiam, & thori Chrifti matri-

qmt

,Hmonialem fidem Donum effe, & hoc à Deo

j

»(juxtá illud : Unusquisque proprium donum

n

!

, habet à Deo r. Cor. 7.) utillud , quod ultra

,liberorum procreandorum neceífitatem mo-

10

pQ

| .

,; dum concumbendi aliquatenus concupifcentia

-Carnalis excedit, non nuptiarum fit hoc ma-

bt

,lum, fed veniale fit propter nuptiarum bo-

um

,.nDum. MNon enim de conjugio , quod copula-

ylitimy

,tur liberorum procreandorum caufa, & fide

Bu

» pudicitie conjugalis, & indiffolubili, quamdiu

Mj

[2

n

,ambo vivunt, matrimonii Sacramento , quse

W :&m& :

» omnia bona funt; fed de illo immodico carnis

m

Wfü, qui in infirmitate conjugum agnofcitur,

Mu

, & interventu boni nuptialis ignofcitur, ait A-

» Poftolus : Secundum «eniam dico, non fecundum im-

J

Á

:h

», perium.

I

l

Et cap. 8. . ,, Apoftolus cum dixiffet, bonum

lOfUmf

T

»» effe illis fi fic permanferint, ficut & ego , addi-

|

iil |

s. dit : Quod ff fe non continent , nubant.

Hoc enim

Minby

» dixit, ut effrenate libidinis malum non przci-

n

H

ids

&t

», pitaretur in turpit

nem flagitiorum, cum ex-

tf

» Ciperetur honeftate nuptiarum.

A

(

Expo-

t

DE SACRAMENTO MATRIMONII, 303

Ll

lls

Expofitione in Epiff. ad Gal. Ad illa verba:

xqu

Dicite mibi &9'c.

,,Sara diu deferta eft à concu-

,, bitu viri propter cognitam fterilitatem. Nom

t

, enim tales homines ,. qualis erat Abraham, ad

, explendam libidinem utebantur feminis , fed

i

lt

, ad fucceffionem prolis.

0s

U

Lib. 5. de Civit. Dei cap. 6.

, lanta nature

U ts

» Vis eft, ut cum conceperit feemina, deinde al-

,,terum concipere omnino non poffit.

Unde

yVilig

, heceffe eft , eadem eífe in geminis momenta

ri Cl

l

ï?:

,; conceptus.

Lib. 15. contra Fauftun. c. 7. ,,, Preceptum,

t

UOYTUO

, non mechaberis , ita violatis, ut hoc maxime

J quiih

,;in conjugio deteftemini , quod filii procrean-

n

»tur; ac fic Auditores veftros , dum cavetis,

[

, ne feeminge, quibus mifcentur , concipiant, et-

VTAR

,iam uxorum adulteros faciatis. . Ducunt enim

t n

, eas ex lege matrimonii tabulis proclamantibus,

» liberorum procreandorum caufa ; ex veftrale-

j r

m a, t

»gemetuentes, ne particulam Dei fui fordibus

,carnis afficiant , ad explendam tantum libidi-

itit j

,nem feminis impudica conjun&ione mifcen-

,,tur: filios autem inviti fufcipiunt , propter

od t

» quod folum conjugia copulanda funt.

n agno[j&:

Ibid. 1. 19. cap. 26.

,,Matrimonium ex hoc

w d

, appellatum eft, quod non ob aliud debeat fce-

T d

, mina nubere, quam ut mater fiat, quod vobis

» odiofum eft.

pisit

Ibid. 1. 22. c. 30.

», Sicut lex eterna, id eft

g

,voluntas Dei, confervdndo naturali ordini

us

,confulens, non ut fatiande libidini fervia-

giny

, tur , fed ut faluti generis profpiciatur, ad pro-

ig

d

, lem tantummodo propagandam , mortalis car-

Jl

ii

T

,nis

n

804

TRACTATUSV

j

,, his dele&ationem dominatu rationis in concu-

j

j

yin

3 bitum relaxari finit; fic econtrario pervería

J 4

]

,,lex Manichzorum, ne Deus eorum, quem li-

1

s bAL

» gatum in omnibus feminibus plangunt, in con-

, ceptu feeminsz arctius colligetur , prolem ante

gt

, omnia devitari à concumbentibus jubet.

n d

Ibid. lib. 22. cap. 48.

,; Credant , non fru-

T

,ftra tam magnum honorem fan&itatis tribu-

doit

»tum quibufdam viris etiam plures uxores ha-

j

"Uho d

»bentibus (nempe Patriarchis) nifi quia fieri

gt

» poteft , ut imperator carnis animus tanta terni-

p

» perantige poteltate przpolleat, ut genitalis de-

J

,

» le&ationis motum infitum nature mortalium ,

, ex providentia generandi leges impofitas non

)

»permittat excedere. -- Sicut fieri poteft , ut

» homo ad concubitum non ingrediatur volun-

N

Em W

,tate generandi , fed luxuriandi libidine rapia-

»tur, &tamen nafcatur homo , bonum Dei o-

udy

», pus de feecunditate feminum , non de turpitu-

ts

, dine vitiorum ; ita fan&ti Patriarche conjugi-

AURU

,,bus excipientibus femen fuum miícebantur

,00n concupifcentia percipiende voluptatis,

I'oj;*emcäv

lm

Nf

A

, fed providentia propagandz fucceflionis ; ac

HEL:

» per hoc non illos libidinofos faciebat multitu-

A V

"

,,do uxorum.

Sed quid de viris loquar , cutm

l)r'

» ipfas foeminas fatis eluceat , nihil aliud in con-

^

,

,, cubitu appetiífe quam filios?

al

j

Idem lib. 22. cap.ór.

, Confulta sterna lex

, «|

»illa, que ordinem naturalem confervari jubet,

» perturbari vetat , non nifi propagationis caufa

;zsr;ames;g

» ftatuit hominis concubitum fieri ; & hoc non

qpübes

,,nifi focialiter ordinato connubio , quod non

2 QUE

H

:

PT

, pervertat vinculum pacis ; & ideo proftitutio

» Fomi-

d

DE SACRAMENTO MATRIMONIIL. 305

QUf l

» teeminarum non ad fübftituendam prolem, fed

r ,

,ad fatiandam libidinem propofitarum , divina

MQ qu

,, atque &terna lege damnatur.

E

]

lt

Tbid. lib. 31. cap.5. ,, Vos, quod carnes dia-

jurd

l

!

, bolus operetur, eas tanquam immundiora Dei

, Veftri vincula exhorrentes abjicitis.

Audito-

edanllx":'.:?

PU

,ribus autem veftris fecundum veniam hec e-

, denda conceditis; ficut quibufdam concedit

Uf Q

, Apoftolus fecundum veniam non omnem con-

g

, cubitum , conjugalem etiam, qui fit fola caufa

lts

» generandi , fed eum, qui fit per incontinentiam

A n

Ü

,'fed tamen cum conjuge. NNeque enim conce-

Ut m

,,ditur fecundum veniam nifi peccatum ; hoc

Juny

,Vvobis de omni carnium cibo fentitis; hoc &

&t od t

» Veftros Auditores docetis; fedillis , quod fit

UET

» ignofcendum , propter quod vobis neceffaria

j vj

,Iiniftrant, ut dixi, conceditis, non dicentes

N

,non effe peccatum, fed peccantibus veniam

T

,largientes; vos autem ab omni tali tanquam

irade r

l

, immunda contagione abftineus.

j t

r

Ibidem c.6. ,,Vos eum precipue concubi"

nie TO

,, tum deteftamini , qui folus ho

neftus & conju*

(

i n

» galis eft, & quem matrimoniales quoque tabu-

,Le pre fe gerunt , liberorum procreandorum

ii

unde vere non tam concumbere, quam

, caufa,

iil lt

, nubere prohibetis.

Concumbitur enim etiam

bitur autem non nifi filio-

, caufa libidinum , nu

Yil st

,,rum. --- Videtis ergo

multum intereffe inter

«

(Catholicos) & (vos)

,, hortantes ad virginitatem

paga:in;ö-

, prohibentes nubere ,

concu

bitum propagatio-

]

tialis eft, vehemett-

[

,nis, qui folus proprie nup

TM

, ius accufando.

U

Lib.

rl

D. Amort Tr. de Sacr. Matrim.

TRACTATUS

306

u

Q

Lib. 2. contra adverarium legis cap. 11.' ,,Ipfe

j (0?11&10

!

tani

,, eft (Deus) qui dixit: Non concupifces : nec

» ficut ifte criminatur

indixit feptenas fingulis

Q'MBW

j

ndi caufa connubia caífta

u

Qs m

, nuptias , fed propag

, permifit. -- Ipfe eft, qui mafculum & feeminam

12 viy

d

» propagandi generis cauía nuptiali caftitate con-

, junxit.

s

q

Lib. de bono conjugali cap. 3.

,,Bonum conju-

jj

» gii, quod etiam Dominus in Evangelio confir-

m

, mavit, cur fit bonum merito queritur. Quod

(

, mihi non videtur propter folam filiorum pro-

E

»» creationem , fed propter ipíam etiam natura-

J 21

,lem in diverfo fexu focietatem. Alioquin jam

"m

f

,,non diceretur conjugium in fenibus, prafertim

D

gt

,,fi amififfent filios , vel minime genuiflent.

Ttiiti

,, Nunc vero in bono, licet annofo conjugio , &

fgituta

, fi emarcuit ardor ztatis inter mafculum & foe-

d

"

,,minam , viget tamen ordo charitatis inter ma-

Y* M

WW

N

AUR

»ritum & uxorem ; quia quanto meliores funt,

AU

,:tanto maturius à commixtione carnis fue pari

diotdo:

,,confenfu fe continere ceperunt , non ut ne-

wirag

» Ceflitatis effet poftea non poffe quod vellent,

W t

, fed ut laudis effet primum noluiffe, quod pot-

n

]

]

»fent. Si ergo fervatur invicem fides honoris

!

» & obfequium debitorum ab alterutro fexu, et-

dxig:

, iiamfi languefcentibus & prope cadaverinis -u-

p

» triufque membris animorum tamen rite conju-

i

M

EH

» gatorum tanto fincerior, quanto probatior, &

fï: Cuha!, [/

, tanto fecurior, quanto placidior caftitas perfe-

vütg. |

» Verat. Habent etiam id bonum conjugia, quod

lt

», carnalis vel juvenilis incontinentia , etiamfi vi-

m

» tiofa eft , ad propagande prolis redigitur ho-

., Deftatem , ut ex malo libidinis aliquid boni fa-

Wt

!

g

35 Clat

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 397,

41 u

Omlp][(a

, Ciat copulatio conjugalis: deinde quia repri-

w

,1Dmitur, & quodammodo verecundius eítuat

, concupifcentia carnis , quam temperat parenta-

Til

,lis affedus: intercedit enim quzdam gravitas

,fervid: voluptatis, cum in eo ipfo, quod fibi

MM

, Vir & mulier adherefcunt

, pater & mater effe

"

» Ineditantur.

»h

Va

J

Ibid. cap. 5.

. Solet etiam queri, cum ma-

» fculus & femina, nec ille maritus nec illa uxor

A

1 fl

ld

»,alterius, fibimet non filiorum procreandorum

,. fed propter incontinentiam folius concubitus

[ CR

, dl

,,Caufa copulantur , ea fide media , ut nec ille

, cum altera, nec illa cum altero id faciat, utrum

] m

,»muptie fint vocande.

Et poteft quidem for-

D gaui

, taffe non abfurde hoc appellari connubium , fi

ts

, ufque ad mortem alterius eorum id inter eos

miiu

», placuerit, & prolis generationem, quamvis non

mme;:

, ea caufa conjun&i fint, non tamen vitaverint ,

yyndtrer

,,'ut vel nolint fibi nafci filios , vel etiam opere

"od

» aliquo malo agant, ne nafcantur.

Ceterum fi

M!)HUDE

, Vel utrumque vel unum horum defit , non in-

f

, venio , quemadmodum has nuptias appellare

tfb u

» poflimus.

Etenim fi aliquam fibi vir ad tem-

n st

» pus adhibuerit, donec aliam dignam vel hono-

wim n

» ribus vel facultatibus fuis inveniat, quam com-

Ts

» parem ducat , ipfo animo adulter eft, nec cum

a

, illa quam cupit invenire , fed cum ifta cum qua

g j

,; fic cubat, ut cum ea non habeat maritale con-

,Íortium. Unde & ipfa hoc fciens ac volens

rb

,;impudice utique mifcetur ei , cum qua non ha-

d

»bet fedus uxorium. "Verumtamen fi ei fidem

ial

(

5 thori fervet, & cum ille uxorem duxerit , nu-

» bere ipfa non cogitet, atque à tali opere pror-

j

P

y"

L

,5 fus

308

TRACTATUS

J ;CRW

J

, us continere fe preparat , adulteram quidem

n

»» fortaffis facile appellare non audeam, rnon pec-

t

")

,Ccare tamen quis dixerit, cum eam viro, cujus

, uxor non eft, mifceri fciat ?. Jam vero fi in il-

,

J

at WW

,,lo concubitu quantum ad ipíam attinet, non

,,nifi filios velit, & quidquid ultro caufam pro-

v f

, creandi patitur, invita patiatur , multis quidem

» ifta matronis anteponenda eft, que& tametíi non

i

i

»,funt adultere , viros tamen fuos plerumque

a

utpia

,,etiam continere cupientes ad reddendum car-

, nale debitum cogunt , non defiderio prolis, fed

W

TOU

&

, ardore concupifcentie ipfo fuo jure intempe-

,,ranter utentes , in quarum tamen nuptiis bo-

i

Ad

,.num eft hoc ipfum , quod nupte funt.

, hoc enim nupte funt , ut illa concupifcentia

, redaécta ad legitimum vinculum non deformis

TULUE

» & diffoluta fluitaret , habens de feipfa irrefre-

EAU

, nabilem carnis infirmitatem de nuptiis autem

al

, indiffolubilem fidei focietatem ; de feipfo pro.

atb

» greffum immoderate coeundi , de nuptiis mo-

peiodn

, dum cafte procreandi.

Etíi enim turpe eft,

qt g

,libidinofe uti velle marito , honeftum eft ta-

1 m

,Inen, nolle mifceri nifi marito , & non parere

tayili

, hifi de marito.

. Ibid. cap.6. , Sunt item viri ufque adeo in-

)

,Continentes , ut conjugibus nec gravidis par-

[

, cant.

Quidquid ergo inter fe conjugati im-

titfo

TAV

Md

,.modeftum , inverecundum , fordidumve ge-

tir d.

,Iunt, vitium eft hominum, non culpa nuptia-

,Ium. ]Jam in ipfaquoque immoderatiore ex-

zb

3j

», a&tione debiti carnalis, quam eis non fecundum

M

, imperium przcipit, fed fecundum veniam,con-

"Qylyr

» Cedit Apoftolus , ut etiam przter caufam pro-

& tl

B crezï.ndi

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 309

illlæram

,creandi fibi mifceantur ; & fi eos pravi mores

Ü

, ad talem concubitum impellunt, nuptie tamen

TT

, ab adulterio feu fornicatione defendunt. Ne-

*hG]

At

, que enim illud propter nuptias admittitur , fed

» propter nuptias ignofcitur.

Debent ergo fibi

4j

i,

,conjugati non folum ipfius fexus fui commi-

3548 ndi fidem, liberorum procreandorum caufa,

QUE CR

li

»qus prima eft humani generis in ifta mortali-

, tate focietas, verum etiam infirmitatis invicem

L r

, excipiendz , ad illicitos concubitus evitandos,

(erb p

, mutuam quodammodo fervitutem , ut fi & al-

i u

» teri eorum perpetua continentia placeat , nifi

2

, ex alterius confenfu non poffit, & ad hoc enim

g

2

uxor non habet poteftatem fui corporis , fed

Lt

, vir : füniliter & vir non babet pote[tatem. fui corpo-

t r

»ris , fed mulier , ut & quod non filiorum pro-

: ü ikä

M

j

j

,creandorum , fed infirmitatis & incontinentiz

dujb

*

, caufa expetit vel ille de matrimonio , vel illa

g

m

h

» de marito , non fibi alterutrum negent, ne per

yi d

il

"

, hoc incidant in damnabiles corruptelas , ten-

j n p

,tante Satana propter incontinentiam vel am-

laelné

, borum, vel cujusquam eorum. . Conjugalis e-

p Lanpe

,1im concubitus generandi gratia non habet

, culpam ; concupifcentiz vero fatiande, fed ta-

,,men cum coDjuge , propter fidem thori venia-

nuget

w que

,,lem habet culpam ; adulterium vero five for-

rf )

,nicatio lethalem habet culpam: ac per hoc

)

[

Qf

,.melior eft quidem ab omni concubitu conti-

, nentia, quam vel ipfe matrimonialis concubi-

t

du

, tus , qui fit caufa gignendi.

Et cap.7. ,,Sed quia continentia illa meri-

Ti

j

"

"m

»tiamplioris eft; reddere vero debitum conju-

ndum v

[

»gale nullius eft criminis; exigere autem ultra

[]

pxæle

M

2

; ene-

[

"

$10

TRACTATUS

j

«ll

,generándi neceffitatem culpz venialis; forni-

lafeb

Ui

[

a

,Cari vero vel mechari puniendi criminis , ca-

, Vere debet charitas conjugalis , ne dum fibi

!

,,querit, unde amplius honoretur, conjugi fa-

Y goms

,,ciat, unde damnetur (ífi faciendo divortium

g

a onst

» datalteri anfam meechandi.) -- Qua fi ita funt,

» tantum valet illud fociale vinculum conjugum,

at

ï

, Ut cum caufa procreandi colligetur , nec ipía

al

, caufa procreandi folvatur.

A

Et cap. 9.

,Sane videndum eft , alia bona

dl

» nobis Deum dare, que propter feipfa expeten-

Tam a

*

»» da funt, ficut eft fapientia, falus, amicitia: a-

[

l

i d

»,lia que propter aliquid funt neceffaria , ficut

AT

m

», do&rina, cibus, potus, fomnus, conjugium,

D)

j

»» Concubitus.

Horum enim quedam necetfaria

j

um

|

II

» funt propter fapientiam, ficut doCtrina; que-

a Wl

M

5 dain propter falutem , ficut cibus, potus & fo-

jin

»1Innus; quedam propter amicitiam , ficut nu-

J

»» ptie , vel concubitus ; hinc enim fubfiftit pro-

N

» pagatio humani generis, in quo focietas ami-

ylummst

», Cabilis magnum bonum eft. His itaque bonis,

"T

» qu& propter aliud neceffaria funt , qui non ad

j

» hoc, propter quod inftituta funt, utitur, pec-

LW

» Cat, alias venialiter, alias damnabiliter. Quis-

ïm

N

»mb

» quis vero eis propter hoc utitur, propter quod

N

», data funt, bene facit -. per hoc bonum eft nu-

,a

»» bere, quia bonum eft filios procreare, matrem-

M

AU

»» familias effe. -- Ex quo colligitur, primis tem-

od

» poribus generis humani , maxime propter po-

y

41 QU

» pulum Dei propagandum, uti debuiffe ifto non

X u

E

» propter fe expetendo, fed. propter aliud necef-

vt

lt

»fario bono nuptiarum. NNunc vero, cum a

I

x o-

» ineundam fanctam focietatefrx undique

u

, ni-

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 811

m

,mnibus gentibus copia fpiritalis cognationis

du

» exuberet, etiam propter filios folos connubie

h d

j copulare cupientes , ut ampliore continentie

n

, bono potius utantur , admonendi funt.

1

"

1

Et cap. 10o.

;; Unde mihi videtur, hoc tem-

» pore folos eos, qui fe non continent, conjuga-

CUl

51::1*.:

»Ii oportere. -- Non nuptias fecundum veniam

i u

, concedit Apoftolus: Nam quis ambigat , ab-

, furdiffime dici , non eos peccaffe, quibus venia

TU

,datur? Sed illum concubitum fecundum ve-

ts

, niam concedit, qui fit per incontinentiam non

lt ii

» fola caufa procreandi, fed etiam aliquando nul-

Desfri

,, la caufa procreandi, quem nuptiz non fieri co-

l, Qj

»gunt , fed ignofci impetrant , fi tamen non fit

lm pl

,»itanimius, ut impediat, quz fepofita effe de-

(; q

,, bent tempora orandi , nec immutetur in eum

j t

»ufüm, qui eft contra naturam , concubitus e-

din, i

, nim neceffarius caufa generandi inculpabilis &

ain U

» folus ipfe nuptialis eft; ille autem , qui ultra

o

»iftam neceffitatem progreditur, jam non ratio-

lii

,ni, fed libidini obfequitur: & hunc tamen

Á qi

,non exigere, fed reddere conjugi , ne forni-

i,

, cando damnabiliter peccet, ad perfonam perti-

maliis (

, net conjugalem.

Si autem ambo tali concupi-

W p

, fcentiz fuübiguntur, rem faciunt non plane nu-

x bouns

»ptiarum. Verumtamen fi magis in fua conjun-

gwcreaze,:f

, &ione dirigunt, quod honeftum eft, quam

jf

,, quod inhoneftum eft ; id eft, quod eft nuptia-

uine

,rum, quam id, quod non eft nuptiarum , hoc

d

»,eis authore Apoftolo fecundum veniam con-

,,ceditur, cujus deli&i non habent hortatrices

ml

Q^

,nuptias , fed deprecatrices , fi Dei mifericor-

em uv

Ü

, diam non à fe avertant, vel non abftinendo

"w

U 4

; qui-

yal

TRACTATUS

j

$12

QUUR

li

» quibusdam diebus , ut orationibus vacent, &

T

»per hanc abftinentiam ficut per jejunia com-

g t

, mendent preces fuas vel immutando natura-

ii

,,lem ufüm in ufüm , qui eft contra naturam ,

» quod damnabilius fit in conjuge.

Nam cum

j, W

Iu

(

» ille naturalis ufus , quando prolabitur ultra pa-

» &a nuptialia, id eft, ultra propagandi neceffi-

hanit

q

A duf

Y

,tatem , venialis fit in uxore , in meretrice da-

, mnabilis, ifte qui eft contra naturam , execra-

AU

l

l !

», biliter fit in meretrice, fed execrabilius in uxo-

»re. - Decus ergo conjugale eft caftitas pro-

n

1 r

HU

, creandi , & reddendi carnalis debiti fides; hoc

», eft opus nuptiarum ; hoc ab omni crimine de-

t

p

,fendit Apoftolus -- exigendi autem debiti ab

;ï"

,alterutro fexu immoderatior progreffis conju-

» gibus fecundum veniam conceditur.

,aïegue [

Et'cap. t5.

, Ilis temporibus (V. T.) offi-

(eucim

» Cio propagandi nuptias copulabant , non victi

,maa:

» libidine, fed du&ti pietate -- plures(conjuges)

ylhag

, caftius habebant , quam nunc unam quilibet i-

o

,,ftorum , quibus videmus, quid fecundum ve-

r

,,niam concedat Apoftolus : habebant enim eas

ytld

,,in opere generandi , non in morbo defiderii,

n

«gtiü

»ficut gentes, que ignorant Deum. Quod tam

» nagnum eft, ut multi hodie facilius fe tota vi-

D

,.ta ab omni concubitu abftineant , quam mo-

JH

, dum teneant non coeundi nifi prolis caufa , fi

1

1

, matrimonio copulentur.

Nempe multos ha-

Waf

füg

, bemus utriufque fexus continentes , expertos

At

,nuptias, quem tandem audivimus inter fami-

LU

»» liaria colloquia indicantem nobis , nunquam fe

AL

j

», conjugi effe commixtum , nifi fperando con-

Buf

|

, Cceptum ? Quod ergo precipiunt conjugatis A-

M

T

» pottoli,

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 3193

b*üw

»poftoli, hoc eft nuptiarum ; quod autem ve-

,nialiter concedunt , aut quod impedit oratio-

WU t

tx,mw

,nes, non cogunt nuptiz , fed ferunt.

]s Y

AUL

Et cap. 16.

9

uod eft cibus ad falutem ho-

" h

J

litis

,;minis, hoc eft concubitus ad falutem generis ,

,,& utrumque non eft fine dele&atione carnali.

Jpaga

J

,; Et quod eft in luxuria ventris & gutturis illici-

ID at

,tus cibus, hoc eft in libidine nullam prolem

L0ri, «

, quarente illicitus concubitus. Et quod in ci-

EU

»bo licito nonnullis immoderatior appetitus ,

[ ais

,; hoc eft in conjugibus venialis ille concubitus.

at iiü;';

Etcap. 17. ,, Ipfz nuptise in omnibus genti-

T Cs

,;bus eadem funt filiorum procreandorum cau-

ilem d)

»Ía, qui, qualeslibet poftea fuerint , ad hoc ta-

ss

, men inftitute funt nuptie , ut ordinate hone-

iMl

,fteque nafcantur. - Quamvis utrorumque

UM

)[

» (modernorum, & Patriarcharum) nuptie , in

AWU

, quantum nuptie funt, quia procreandi caufa

p

QU

, funt , equaliter bone funt, hi tamen homines

lr

, conjugati illis hominibus conjugatis non funt

Qf

,; comparandi.

Habent enim ifti, quod illis pro-

|

durteit

,pter honeftatem nuptiarum , quamvis ad nu-

(

]

Ti

li

,, ptias non pertineat , fecundum veniam conce-

TY

,datur, id eft , progreffum illum , qui excedit

JmQ&'

Mi

st

IOI

, generandi caufam vel neceffitatem , quod illi

, Qu

, non habebant.

Etcap.25. , Noftros, qui conjuges habent,

pb

i

,quantum poffumus , admonemus ne animus

i

, carnalibus motibus acquiefcat, eosque in con-

, cubitum ultra generandi neceflitatem prolabi

VIfIUS

,,aut prog;;adi finat,quantum ordo naturg, quan-

Qu

ii

,, tum morum confuetudo , quantum legum fcita

» prefcribunt.

Q

B-5

Lib. 2.

gïf.lCU

314

TRACTATUS

n

Lib. ». de adulterinis conjugiis , cap. rr. & r9.

E

»» Si caufa incontinentie non funt excufanda a-

ul

» dulteria, quanto minus excufantur procrean-

E d

, dorum caufa filiorum ? Illi quippe infirmitati,

P

, hoc eft, incontinentie voluit Apoftolus füb-

l W-U

,veniri honeftate nuptiarum , nam utique in-

d

,continentia vitium eft, conjugium autem non

, eft vjtium.

Et ideo fit per hoc bonum , ut il-

um

i

, lud veniale fit malum.

Cum fint ergo nuptie

» caufa generandi inftitute , ea caufa fiebant à

ii

,uptt

», patribus , qui tantum officio generandi feemi-

»nis mifcebantur. -- Tunc ergo etiam propter

J

n

» propagationem filiorum in nuptias defcende-

» bat officio ; nunc autem vinculum nuptiale in-

n

,Qiray

, continentie fübvenit vitio , ut ab eis, qui fe

,non continent, non per turpitudinem ftupro-

Ra

» rum, fed per honeftatem conjugiorum fiat pro-

lh

» pagatio filiorum.

Cur ergo non dicit Apofto-

,

» lus: Si filios non babet , nubat ?. Quia fcilicet hoc

ynün

» tempore continendi ab amplexu non eft necef-

yDüls

, fe filios propagare.

Et quare dicit: Si fe non

ylidtat

» continet , nubat ? Utique propterea, ne per eam

ii

, incontinentiam cogatur adulterare. Si ergo fe

sitnir

, continet, nec nubat, nec generet.

Si autem

Y

D

A

i

, fe non continet, licite nubat , ne turpiter ge-

,»,neret, aut turpius concumbendo non generet:

»*m,

» quanquam hoc , quod ultimum dixi, nonnulli

»» faciunt etiam licite conjugati.

Illicite namque

Purim [

Vg

» & turpiter etiam cum legitima uxore concum-

,» bitur, ubi prolis conceptio devitatur.

Quod

',)mrj M

D dinaze [

» faciebat Onan filius Jude, & occidit illum pro

» Pter hoc Deus.

Propagatio itaque filiorum

»'Conju»gj,

DA

» ipfa eft prima & naturalis & legitima caufa nu-

,» ptia-

Y

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 315

LT

'

ii

» ptiarum, ac per hoc, qui propter incontinen-

Ij

Qu

, tiam conjunguntur, non fic debent temperare

TU

, malum fuum , ut bonum exterminent nuptia-

bheh tl

, rum , id eft, propaginem filiorum.

De incon-

T

,tinentibus quippe loquebatur Apoftolus, ubi

Ti

»,ait: Jolo juniores mubere ,. filios propagare.

Cum

lUm;r

» dicebat : //olo juniores nubere, hoc utique mone-

O.Y

» bat propter ruinam incontinentiz fulciendam.

ntg

0

; Sed ne forte ab eis fola carnalis concupifcen-

dU

hn

» ti: cogitaretur infirmitas, cui tantummodo ef-

BAR

» fet opere connubii ferviendum, nuptiarum au-

[ru)

,,tem vel contemneretur vel negligeretur bo-

Vs d

,,num, continuo fubjunxit; filjos procreare , ma-

ID atb

»» tresfamilias. e[Je.

Qui vero eligunt continere,

, melius utique aliquid eligunt, quam eft nuptia-

a, qi

la hn

, rum bonum ; hoc eft, generatio filiorum.

VY

Lib. r. de peccatorum meritis cap. 29. ,,Bonum

QR

1

,conjugii non eft fervor concupifcentie , fed

vl

»; quidam licitus & honeftus illo fervore utendi

NT

»modus, propagande proli , non explendz li-

« ditt: d

, bidini accommodatus : voluntas ifta, non vo-

i, p

, luptas illa nuptialis eft. Quod igitur in mem-

v gt

"

,, bris corporis mortis hujus inobedienter move-

s. Sult

, tur , totumque animum in fe dejectum conatur

n

, attrahere, & neque cum mens voluerit, exur-

g

» git, neque cum mens voluerit quiefcit, hoc eft

y i, !

,,malum peccati , in quo nafcitur omnis homo.

Ti

, Cüm autem ab illicitis corruptionibus refrzna-

TU

, tur , & ad fola generis humani fupplementa or-

bt VF

, dinate propaganda permittitur, hoc eft bonum

yaltis

, conjugii, per quod ordinata focietate nafcitur

du

»homo.

J:ä"

egi!imï-'ï

!

316

TRACTATUS

j

u

Etlib.3.cap.12. ,,Hoc (de menftruata non

, attingenda in conjugio preceptum) Ezechiel

ag n |

m](V&CED'

,inter illa precepta ponit, quz non figuraté ac-

» Cipienda funt.

m

:qu

Lib. ?. contra Pelagium & Coeleftium cap. 33.

g

» Sic autem argumentantur Pelagiani, dicentes:

» Ergo malum funt nuptie, & non eft opus Dei

ml

»

qud

, homo, quem generant nuptiz.

Quafi nuptia-

C:r.-

,rum fit morbus concupifcentie, in quo uxores

m

» diligunt, qui ignorant Deum , quod Apoftolus

i

» prohibet ; ac non potius pudicitia conjugalis,

)

d

:

»qua in bonos ufüs ordinate filios procreandi

,

,redigitur libido carnalis. -- Utrumque propa-

l

[

,gatur, & natura & nature vitium, quorum u-

,num eft bonum, &alterum malum: illud de

yn

, conditoris largitate fumitur; hoc de originis

i

; damnatione attrahitur.

,U

Et cap.34. ,, Bonum ergo funt nuptiz in o-

UNN

)

,1mnibus, qux funt propria nuptiarum. Hec

J

:

il

, autem funt tria, generandi ordinatio, fides pu-

y lt

» dicitie, connubii Sacramentum.

Propter or-

» dinationem generandi fcriptum eft: Volo ju-

WW

l

hl

» niores nubere, filios procreare, matresfamilias

N

Is

»».elle.

"a

Et cap. 58.

, In ftirpe damnata tenet homi-

D)

N

,;Dem generatio carnalis, unde fola liberat rege-

d

,neratio fpiritalis ; ideo regeneratis parentibus

" ffä()

,,non nocebit , nifi cum ea male utuntur , non

vilig (

»folum in omnibus illicitis corruptelis , verum

ii

D g

, etiam in ipfis conjugibus , quando non propa-

RD

Vupry:

» gandi voluntate operam creandis filiis impen-

E

4lt

, dunt, fed lafciviendi voluptate exfaturande li-

Tf

, bidini inferviunt. Quod propter vitandas for-

(ui

Il

, nica-

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 517

QuM

,;hicationes maritis & uxoribus ne fraudent in-

UR

, vicem, nifi ex confenfu ad tempus, ut oratio-

RE

»nibus vacent , fecundum veniam , non fecun-

, dum imperium concedit Apoftolus: Eviden-

M

,terquippe, dum tribuit veniam , denotat cul-

gima -f.'u |

»pam. WNuptialis autem concubitus, quem ma-

ITON

» trimoniales quoque indicant tabulz, caufa pro-

Qui;

, creandorum fieri filiorum per feipfüum prorfus,

T quou;

,,non in comparatione fornicationis, eft bonus:

Id At

» qui licet fine beftiali motu, de quo natura eru-

tb u

» befcit , fieri non poteft, tamen ipfe concubi-

0i p

» tus non eft peccatum , ubi ratio libidine utitur

Ut j

, ad bonum, non fuperatur ad malum.

1,(un;

Lib. z. de Nuptiis & Concupifcentia cap. 4.. ,, Co-

im- df

» pulatio maris & feemine gerandi caufa bonum

gt

» eft naturale nuptiarum ; fed ifto bono male u-

» ütur, ut fit ejus intentio in voluptate libidi-

ag

» his, non in voluntate propaginis.

Quanquam

um d

j

.in nonnullis animalibus rationis expertibus ,

»,ficut in plerisque alitibus & conjugiorum quafi

g. It

»quaedam confederatio cuftoditur , & focialis

d füby

^

"

» nidificandi folertia, viciffimque ovorum difper-

T

»tita tempore fovendorum , & nutriendorum

, alterna opera pullorum , magis eas videri fa-

j t

» ciunt agere, cum coeunt, negotium füubftituen-

Eodem

, di generis, quam explenda libidinis.

(

TAl V^

a'xaþbmï.f

, ergo modo concupifcentiam carnis in ufum ju-

n

,,fütie convertunt Fidelium nuptie: habent

»Qquippe intentionem generandi regenerandos.

fUj

30 m

qo i

», Quapropter qui non hac intentione , hac vo-

, luntate, hoc fine generant filios , ut eos ex

yi

!j

,0membris hominis primi in membra transferant

Dd

Jf

» Chriíti, fed infideles parentes de infideli prole

» glo-

M*ACR w

TRACTATUS

318

y

L

» glorientur , etiamfi tanta fit obfervantia , ut

9

m

Mj

, fecundum matrimoniales tabulas non nifi libe-

"

pltem,

,Forum procreandorum caufa concumbant, non

x )

, eft in eis vera pudicitia conjugalis.

A

gU

Et cap.8. , Non folum igitur conjugatus fi-

, delis vafe non utatur alieno, quod faciunt , à

( 1

j

»quibus uxores alienge appetuntur; fed nec

M RM

»ipfum proprium in concupifcentie carnalis

o

Ü

, Imorbo poffidendum fciat.

Quod non fic acci-

y

AT

». piendum eft , tanquam prohibuerit Apoitolus

if

,ii

, conjugalem , hoc eft, licitum honettumque

j

, concubitum, fed ut ifte concubitus non fit vo-

)nünn- "

, luntatis, fed neceffitatis, --- Illo concupifcen-

y)

,ti€ malo utitur homo , non vincitur, quando

[

!

M

l

,,eam inordinatis atque indecoris motibus c-

ï.'f!

itayt

»» ftuantem frenat, & cohibet, neque niíi propa-

ia

» gini confulens relaxat, atque adhibet, ut fpiri-

at Q

,,taliter regenerandos carnaliter gignat , non ut

Al

»Ípiritum carni fordida fervitute fubjiciat. Sic

n

Y

,patres fan&tos ex Abraham & ante Abraham

,

» ufos fuiffe conjugibus neminem oportet dubi-

Qd

,tare Chriftianum ; quando quibufdam etiam

hi, af

» plures habere conceffum eft, ubi ratio fuit pro-

J

», lis multiplicande , non variandz appetitio vo-

h

, luptatis.

Nam fi Deo illa numerofitas conju-

T

, gum propterea non difplicuiffet , ut copiofius

», le libido jactaret, ita etiam fan&tz femine fer-

i

n

» Viffent plures fingule : quod fi aliqua faceret,

)

?l/g

I

» quid eam nifi concupifcentie turpitudo com-

2

[

»» pelleret, ut plures viros haberet, quando ifta

vt

!

»» licentia plures filios non haberet?

Et cap. 12.

Vr

», Quamvis conjugalis concubi-

i

A

, tu$, qui fit intentione generandi, non fit ipfe

5» pee-

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 319

).[mnm

J

»peccatum , quia bona voluntas animi fequen-

Utj

,tem ducit, non ducentem fequitur corporis

ba(]

, voluptatem, nec humanum arbitrium trahitur

, fubjugante peccato , cum jufte redigitur in u-

h

,, fum generandi plaga peccati.

lii

Dl

,

äï'r

Cap. 14.

»Verum in conjugatis, ut hzc o-

»ptanda & laudanda (nempe continentiz perpe-

Vs u

dl

,tue exempla) fic alia toleranda funt, ne in

, damnabilia flagitia, id eft , in fornicationes vel

eri APE,,

horelto

, adulteria corruatur. Propter quod vitandum

,1malum etiam illi concubitus conjugum , qui

OT

, Don fiunt caufa generandi , fed vicirici concu-

D (s

,pifcentie ferviunt, in quibus jubentur non

dl (

V a

»Íraudare invicem , ne tentet eos Safanas pro-

» pter intemperantiam fuam, non quidem fecun-

u

, dum imperium precipiuntur , tamen fecundum

ht

,, Veniam conceduntur.

Ubi ergo venia danda

d x

, eft, aliquid effe culpez nulla ratione negabitur.

gt (

,, Cum igitur culpabilis non fit generandi inten-

W

, tione concubitus, qui proprie nuptiis imputan-

t

,, dus eft, quid fecundum veniam concedit Apo-

ubulm d

»ftolus, nifi quod conjuges dum fe non conti-

ii

,nent, debitum ab altero carnis expofcunt non

TuU

, voluntate propaginis, fed libidinis voluptate?

vrults D

Quetamen voluptas non propter nuptias ca-

E

jU

2277

dl

tinculpam , fed propter nuptias accipit ve-

( f

, niam.

Quocirca etiam hinc funt laudabiles

[dqui

, nuptie, quia & illud, quod non pertinet ad fe,

us

, ignofci faciunt propter fe. NNeque enim etiam

j qi

, iite concubitus, quo fervitur concupifcentiz ,

xre')

»ficagitur, ut impediatur feetus , quem poftu-

» lant nuptia.

Ec

Id r

i

i

TRACTATUS

yii

320

i

Etcap.15. ,,Sed tamen aliud eft, non con-

, cumbere , nifi fola voluntate generandi , quod

d ii

jj at

, non habet culpam, aliud carnis concumbendo

;':, ego Q

» appetere voluptatem,fed non preter conjugem,

at

» quod venialem habet culpam.

Quia etfi non

,, caufa propagandz prolis concumbitur, nec ta-

h

a

gt

1men hujus libidinis caufa propagationi prolis

» Obfiftitur five voto malo, five opere malo.

(p.)

(

, W

Idem lib. 2. cap. 35. ,, Oftendit, fi concupi-

]

,» fcentia foret naturalis hominis conditio, etiam

qticts

n

, in paradifo futurum fuiffe ufum conjugii in gra-

» Vidis, quod eft alienum àratione. Abfit enim,

Anic lz

»inquit, ut beatitudo illa poffet, aut in loco il-

"

u

»,lo non habere, quod vellet, aut in fuo corpo-

,

dl

,re vel animo fentire quod nollet , ac per hoc,

^,, fi motus libidinis voluntatem preveniret, vo-

iab

,,luntas continuo fequeretur , uxorque ab hoc

j

, nunquam abfens effe debebat, fed five conce-

ggentin

» ptura, five jam gravida illico admoveretur; &

y btl

, aut proles feminaretur, aut voluptas naturalis

od

»» & laudabilis expleretur, & periret femen ho-

gt

, minis, ne appetitus tam bons concupifcentice

itis l

h

» fraudaretur.

Quid fi & ille ufus contra natu-

i

, ram forfan dele&aret ? --- Si hinc erubuerit,

T g

, & dixerit , tantum ordinem in his rebus efle

site d

,potuiffe, ut nunquam carnis concupifcentia

) QMW j

, voluntatem illorum hominum preveniret, fed

UL Y

, cum ipfi vellent, tunc illa confurgeret ; tunc

d

,,autem vellent, quando ad feminandos filios o-

vt

, pus effet , ita ut nullus feminis irritus effet ja-

m

, &us , nullus fietet concubitus , quem non fe-

R, (o

, queretur conceptus & partus ad nutum fer-

1 El J

, vientelibidine ; hocfidicit, dicat faltem per

iif P

;; illo-

[/ (j y.

U

N

DE SACRAMENTO MATRIMONIL 921

"'k M ,h*w

Regl

»illorum (Adami & Evz) inobedientiam etiam

» ipfam (libidinem) effe vitiatam.

|

Lib. 2. contra Julianum cap.7. ,, Neque,

Rij

U W:(,

» quod ego commemoravi , fecundum Apofto-

IQ

bl

,lum veniam concedi , ubi procul dubio nota-

w

,tur, etfi ignofcitur culpa, faltem verbotenus

Opag

"E i

, attingere voluifti,

t p

Cap.9. ,,Qui (Ambrofius) nuptiarum bo-

Qd (

IT

j

0f

d

,num, & cauía propagandi generis humani di-

"h

», Vinitus inftitutum agnovit.

Dcony

»I

"

ld

;

TA

f

l

;

[

&

"

Et cap.10. ,,Sine peccato femper effemus,

, donec fanaretur hoc malum (concupifcentiz)

t Ut

,Í1i ei nunquam confentiremus ad malum. Sed

li

» quibus ab illo rebellante , etfi non lethaliter,

4 dtpe

, fed venialiter , tamen vincimur, in his contra-

ferais, v

» himus unde quotidie dicamus : Dimitte nobis

w

,, debita noftra. Sicut conjuges quando modum

,l

» generationi neceffarium cauía folius volupta-

od

, tis excedunt.

De hac lege peccati , quz alio

M

, modo etiam peccatum vocatur, que repugnat

»legi mentis, atteftantur etiam Sancti Cyprianus,

j

"

, Hilarius , &c.

füs cott

,

Etcap.9. ,,Quomodo ergo mortuum dici-

li t

,,.mus hoc peccatum in baptifmate ? nifi quia

ii re'nujs:

,nortuum eft in eo reatu , quo nos tenebat.

l coucu;fcï

» Quamvis jam non eo modo appelletur pecca-

mprævem'fff

,tum, quo facit reum, fed quod fit reatu primi

» hominis fac&tum , & quod nos trahere nititur.

j

xmm

,,ad peccatum.

ibid. lib. 3. cap. 14. , In conjugibus , in-

Tos ia

[

]i qu

, quis, (concupifcentia) cum honeftate exerce-

5 tur

Ergone à conjugibus non frenatur hoc

Jj a

[

idP"

,mmalum. Prorfus cum libitum fuerit, fternunt

D. Amort Tr. de Sacr. Matrim,

X

»1e

*

322

TRACTATUS

j l

, fe conjuges, & invadunt, quandocunque titil-

gt

, laverit; nec ad horam cubandi ifte appetitus

, differtur, fed tunc videtur legitima effe corpo-

j

,um commixtio , quando iftud naturale tuum

E

, bonum fuerit fponte commotum? $i talem du-

at

, Xifti vitam conjugalem , define te tuis experi-

us

, mentis in difputatione committere, & de aliis

Ml

[

f

» potius, quemadmodum fit ducenda vel docen-

uj

u

, da, perquire.

Si vero & pudicitia conjugalis,

ii

l

u

TA

» & propter immoderata in ipfo quoque connu-

,ü)

"

, bio volutabra libidinis frenat hanc peftem,

DAR

» quid eft, quod dicis: inm conjugibus cum boneflate

)

l

AU

,eXxercur, quafi honeftus fit appetitus ifte

p

»1emper in conjuge , & nihil ei faltem fecun-

,Dptc i

,,dum veniam, ficut dicit Apoftolus , conceda-

At

» tur?

ET

Ét cap. 16. .,, Omnino in genere fuo nu-

u Y

» ptie bonum fünt, fed ideo bonum , quia fi-

ydddn

,,.dem thori fervant, quia prolis fufcipiende

i

, caufa fexum utrumque commifcent , quia im-

» pietatem feparátionis exhorrent.

Hec funt

m

i d

,bona nuptialia, quibus-nuptie bonum funt,

sl r

5 quz fiepitlime diximus effe potuiffe, etiam fi

», nemo peccaffet.

Poft peccatum autem accef-

lg !

»» fit eis non de felicitate , fed de neceffitate cer-

Ü W

1

», tamen , ut füo bono pugnent etiam ipfe con-

U

N

DL

M[&lw

»tra concupifcentie malum , ejus malo utentes

,, in propagatione prolis.

Illud vero quis neget

hii

l

, malum , nifi qui non audit Apoftolum monen-

jb

» tem: Hocautem dico fecundam veniam ; quan-

ii

» do conjuges non prolis füfcipiendz, fed carna-

d

», lis voluptatis explende vi&ti cupiditate concum-

AT

"

»bunt, hoc non laudatur, fed ignofcitur in

&j

U

, com-

;

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 323

n

, comparatione mali pejoris intervenientibus &

milk ä:',*i

N

» deprecantibus nuptiis.

lg

Ibid. lib. 3. cap. zr. .,, San&arum virginum

Df

» non glorioía ego, fed gloriofiora dicere malui,

UR

,; Habet enim palmam de hujus mali fubje&tione,

tj

. quamvis minorem pudicitia etiam conjugalis.

Belligerat enim etiam ipfa contra carnalem

Ui

Xicta

» Concupifcentiam, ne limites thori nuptialis ex-

,Cedat. Et fi tantas vires habet ifta pudicitia

[ quqic

it hr

, conjugalis, ut faciat, quod przfcribunt tabulze

, Inatrimoniales , in ipfo quoque thoro conjuga-

NT

t quit

, li confli&u fortiori belligerat , ne ultra quam

», generandis filiis fatis eft, etiam ipfum conjugis

L lm h

(hls, t

, Corpus attrectet.

Talis pudicitia nec men-

, ftruatis nec gravidis utitur feeminis , nec ejus

, &tatis, qua certum eft, eas jam concipere non

g

,Valere. NNec eam prorfus concumbendi vin-

V, &

, Cit affe&us , fed tunc relaxatur , cum fperatur

yib i

. generationis effectus.

Si quid vero fit in con-

qitt,

,,juge, non quidem contra naturam , fed tamen

g. um

» quod tabularum matrimonialium limitem tranf-

p Doun

»eat, veniale apud Apoftolum reperitur.

Pgmilfe, di

Et cap. 23.

»Non enim copula nuptialis ,

Ti a

,ficut putas , propter carnis concupifcentiam ,

d

5

fed propter bonum,

m

quod de ifto malo fit, in-

, ftituta eft.

quul

Ibid. lib. 4 cap..1.

,; Exultas, quod tefte A-

uv

» poftolo dixerim , donum Dei effe pudicitiam

j üolg:iï

,conjugalem. -- Non itaque parvum donum

ümee

d [

, Dei eft, ita freenari hoc malum, ut ad nihil re-

j

, laxetur illicitum, fed generationi tantum rege-

dri

, nerandorum ferviat filiorum.

j

.

Et

.Xz

i

p

324

TRACTATUS

H

f

Et cap. ?.

, In eo, quod dixi, bonum con-

T

i

,jugale, etiamfi non habetur , à Domino effe

jl

»pofcendum, vifüs fum tibi dicere , pro con-

(mü

» cumbendi viribus fupplicandum. Sed ego pro

j ii

d

,,ipfa pudicitia conjugali dixi rogandum Deum,

1:,

gyelli

,;in qua eft concumbendi non liber ufus , fed li-

Id

, citus modus. Nam homo fi concumbere non

Ti

» poteft, potius non querat uxorem , quando-

diengté

» quidem Apoftolica fententia, ubi ait : Si fe mon

, continet , nubat , remedium voluit effe nuptias

Aj

i

, contra morbum concupifcentie. Hoc autem

Qu

,remedium eft, non ut fit concupifcentia , fi

ID

lat

, non eft , fed ut non rapiat ad illicita.

')

Et cap. 4.

, Amor fruendi creaturis fine a-

j

"

4

I

,,Impore Creatoris non eft à Deo.

Amor au-

li Q

AU

,Stem Dei, quo pervenitur ad Deum , non eft

,nifi à Deo.

Per hunc amorem Creatoris bene

at u

at

, quisque utitur etiam creaturis. Sine hoc amo-

, re Creatoris nullus quisquam bene utitur crea-

at u

prpteit

55 LUTis:

Hoc ergo amore opus eft, ut bonum

» beatificum fit & pudicitia conjugalis , ut fit ejus

d dere]

,intentio quando utitur conjugis carne , non in

tl

» Voluptate libidinis , fed in voluntate propagi-

fmlüm

n

,,nis; Si autem vicerit, & propter fe ipfam,non

» propter filios propagandos, fieri aliquid extor-

, ferit, & voluptas veniale peccatum fit propter

n

dl

(

,nuptias Chriftianas.

Ibid.lib. 5. cap. 9.

, lantum exceffum libi-

vOlbid

5, dinis (in conjugibus) identidem culpas , ipfam

i, q

»laudare non ceffas.

Nec attendas malum effe,

v

,cui ne limitem neceffitatis excedat , cogitur

utte

,temperantia repugnare.

Quamvis tu , quod

A r

!

il

» Imonuit Apoftolus, ne in morbo defiderii fuum

Ef

D

"

»» Và$

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 325

l

, Va$ quisque poffideat, non de conjugio, fed de

ulm

,5 fornicatione accipiendum putaveris, atque ita

38 n

, temperantie totam honeftatem de concubitu

Q v "

, conjugum abftuleris , ut nemo fibi videatur in

",

'f(]g

M

u

,morbo defiderii fuum vas poflidere , quanta-

Ji

r

, cunque libidine in uxoribus genitalibus potue-

OOO

,1it infanire. Si enim ullum ibi tenendum exi-

IXOIEII!,I:;

, ftimares modum, potuifti & illic concupifcen-

TUE

, ti& reprehendere exceflum. -- Sicut & (Pau-

ültit df

, lus) fecundum veniam concedit, quamvis cum

WT

, conjuge, non utique illum prolis , fed qui fit

Hunc au-

u

, Voluptatis intentione concubitum.

(l

, diant Chriftiana conjugia , non te, qui vis in

j retuni t

»6eis, quam defendis, nunquam frenari concu-

» pifcentiam, fed quotiescunque fe commoverit,

8 r

ja, m

,,fatiari avidam , regnare fecuram. Hunc au-

» diant, inquam, Fideles Chrifti, qui funt con-

aC«

Y r

, nubio colligati, ut ex confenfu temperent, quo

a

,Vacent orationi ; & cum ad idipfum redeunt

» propter intemperantiam fuam , noverint etiam

ud, j

, inde dicere Deo: Dimitte nobis debita noftra.

gt

» Quod enim fecundum veniam, non fecundum

U.'Sümfj K

, imperium à tanto DoGore dicitur, utique igno-

nl Ut

n

"

, fcitur , non jubetur.

gb

um

Et ibid. lib. 5. cap. 12.

»Ego, quia libero-

"d

,:rum procreandorum caufa uxores effe ducen-

n

, das honeftas confentit humana , quolibet mo-

'i

» do libidini cedat infirmitas , praeter fidem , &

us

»prolem , cujus generande caufa fexus uterque

emai

,; mifcendus eft , adverti etiam tertium bonum

iíl

» (Sacramenti.) -- Si aliter, nifi per concubi-

u

, tum, proles poffet procreari,& tamen concum-

, berent conjuges , apertiffime libidini cederent ,

gua

Q

0U

3

»atque

TRACTATUS

]

j

$26

»

?f xbus ü

,atqueillo malo uterentur male. Cum propter

g

,»Quod fexus ambo inftituti funt, nifi eorum

;,commixtione non nafcitur homo, propter hoc

sl u

gbit

$, mixti conjuges illo malo utuntur bene. Siau-

, tem de libidine etiam querunt voluptatem, ve-

ial

;, nialiter male.

Et cap. 16.. , Nos dicimus, illud effe contra

Jy&ïüïüïuæ

t

», Voluntatem , ut caro concupifcat adverfus fpi-

a

D

,ritum, non illud, ut fpiritus adverfus carnem.

M

;, Per quam concupifcentiam bonam fit , ut nifi

jii

ho

h]

»,caufa generandi non utantur conjuges carnis

, libidine , ac fic malo utantur bene; qui ufus

p

T

», bonus mali facit honeftum concubitum, vere-

» que nuptialem.

Voluptatis autem caufa, non

jl

1

1

M

N

3 prolis , facit concubitum culpabilem , fed in

, conjuge venialem.

N

w

Lib. r. contra duas Epift. Pelag. cap. 16.

VY

A t

, Quo malo (concupifcenti») propter bonum

li

n

» generationis filiorum bene utuntur pudica con-

l/[

i

1

u

J

j

, jugia.

Solius autem carnalis voluptatis caufa

iün t

», libidini confentire (id eft, preeuntem fequi )

y

» Peccatum eft, quamvis conjugatis fecundum

,jgäameam.u

, Veniam concedatur.

A

MÉ U

..

E£ lib. 3. cap. 5.

,; Alius habens quidem o-

"Q ] m

» pera bona ex fide re&a, que per dilectionem

)

», Operatur , non tamen 1ita , ut ille bene moratus

l)hoï &

M

» (Chriftianus) incontinentiam fuam fuftentat

N

, honeftate nuptiarum , conjugii carnalis debi-

vitm r

,,tm & reddit & repetit , nec fola propagatio-

]

lR

Ji

, hiscaufa, verum etiam voluptatis , quamvis

,»cum fola uxore concumbit , quod conjugatis

I r

»fecundum veniam concedit Apoftolus; inju-

'"U,

» tias tamen non patienteraccipit -- nempe ifte,

Mp

» qui

DE SACRAMEN TO MATRIMONII. $27

ü* Cüm»»

»qui moribus illo videtur inferior , propter re-

vmh j

, &am fidem , fecundum quam in omnibus deli-

l.rkl[q T

, &is fuis fe accufat , in omnibus Deum laudat,

hii

l

, atque ab ipfo fumens & indulgentiam peccato-

U

P

NI

»rum & dile&ionem re&te factorum , de hac vi-

, ta liberandus & in cónfortium cum Chrifto re-

» ii

1

Quare, nifi

enta

» gnaturorum recipiendus emigrat.

(r

» propter fidem ? qus licet fine operibus nemi-

rel

, nem falvat, tamen per ipfam etiam peccata fol-

040 i t

» vuntur.

UT

In Pfal. 8o.

,,Sunt homines omnino con-

tbor d

, temptores fzeculi hujus, non herent dileétione

Wi

TC

iMl |

» aliqua terrenis operibus , fancti, cafti , conti-

Eu [r

,nentes. - Suntautem alii, qui rebus infirmi-

lg,

,»tati conceffis inhzrent aliquantum dile&tione.

» Non rapit villam alienam , fed fic amat fuam,

» ut fi perdiderit , conturbetur.

Non appetit

m

, uxorem alienam , fed fic inberet fuze , fic mi-

i

It

!

» fcetur fuz, ut modum non ibi teneat prafcri-

j

]b

p

» ptum tabulis , liberorum procreandorum caufa

ii

957

ifti habent ligna , foenum , ftipulam fuper

H

g

» fundamentum , fed rerum conceffarum , non il-

»licitarum. -. Sitalis es, -- falvus eris, cum ar-

at

» dere coperit, quod zdificafti, fic tamen quafi

^

Nemo enim füper fundamentum

ux Ü

» per ignem.

n

» hoc edificans adulteria , blafphemias , facrile-

Ü

ul

J

putr

» gia, idololatrias , perjuria, putet fe falvum fu-

M

,, turum per ignem , quafi itta fint ligna, fenum,

p u

» ftipula ,

fed qui edificat amorem terrenorum

lii

, fuper fundamentum regni celorum, id eft, fu-

Ql

"

, pef Chriftum , ardebit amor rerum tempora-

:

NI

i

h

»lium, & ipfe falvus erit per idoneum funda-

T

, mentum.

T

X 4

Li

De

328

TRACTATUS

y yn

n H

!

Lib. de decem Chordis cap. 11.

»In ipfis con-

» Ceflis peccata funt.

Cum ipfa uxore, fi exce-

qi XTOW

g

,. ditur concumbendi modus procreandis liberis

» debitus, jam peccatum eft. .Ad hoc enim du-

.mïs ) qu

, Citur uxor : nam id etiam tabule indicant, ubi

','ä?mts :

»» fcribitur , procreandorum liberorum caufa.

uan-

a d

» do tu uti uxore amplius , quam neceffitas pro-

d uN

]

jb

» creandorum liberorum cogit, volueris , jam

» peccatum eít; & ipfa talia peccata quotidianz

uiinis

, eleemofynz mundant.

In ipfis alimentis, que&

um

» utique conceffa funt, fi forte excedis modum,

wf

» & amplius accipis , quam neceffe eft , peccas.

J

» Quotidiana funt ifta, quz dico, fed tamen pec-

ET

» Cata funt.

LT:

Homil. 5o. inter 5o. de nece[fitate penitentie : e-

W

numerans varias caufas agende poenitentiz , di-

AO

i

n

Cit: ,,Si Dei Miniftri, quanto magis cetera mul-

m

»» titudo quotidianam debet agere penitentiam ?

lj W'.'

» qui quamvis à flagitiis immunes eíffe debeant,

D.

pALUT

»tamen propter adminiftrationem rerum fami-

l

g

yti

» liarium , & conjugiorum ar&iffima vincula tam

i

fu

» multa peccant, ut non tam de iítius mundi pul-

Mu

h

id, u

», Vere afpergi, quam luto obliniri videantur. --

AOAU

» Hinc eft etiam illud : In idipfum eftote, ne vos

Y

lu

»» tentet Satanas propter incontinentiam veftram.

» Quod ut peccatum demonftraret effe , fed in-

yttly

» firmitati conceffum , fübjecit ftatim : Hoc au-

viing]

» tem dico fecundum veniam, non fecundum im-

d.

» perium.

Sola enim generandi caufa eft incul-

Yinte u

»» pabilis fexus utriufque commixtio.

n

Serm. 34. de diverfis cap. 7.8. 9. & 10. enume-

Ym qd

Tans varia peccata addit: ,, Quz peccata homi-

»ne€$ quando faciunt, putant fe non peccare ,

n

"a (

», quia

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 329

,.ïnlp&

Mr

» quia nulli hominum nocent

Qui feipfos cor-

,rumpunit voracitate , ebrietate , refpondent, cui

W

»quidrapui? -- Unamrem commemoravi, ut

bUk m

, Videatis

quomodo peccent

qui feipfos cor-

»rumpunt, cum fibi innocentes videntur

Sed

1 (

4I]

quoniam in ipfa fragilitate vite hujus difficile

» eft ,^ ut homo non excedat modum aliquantu-

Wi

»lum in his rebus, quibus ad neceflitatem utitur,

( (

» adhibendum eft illud remedium : JDimitte nobis

15 alme

» debita noftra. -- Si tua (uxore) intemperantius

efcedi m

» ufus fueris , nunquid nocere videris alicui, quia

ded,

»uteris tua ? Sed eoipfo coiiceffo (quod non

Ol f

» noceas alteri) immoderatius utendo corrumpis

»in te templum Dei

Nemo te accufat extra-

"A

»neus. Sed quod refponfum dabit Deo confcien-

n

TT

»tia tua dicenti per Apoftolum: Ut /ciat unus-

"

m

d W

» quisque voefbrum fuum as po[fidere in fan&tificatione

vt

» €? bonore , non in morbo defideriorum , ficut. gentes ,

N Viv

wi.

» qua ignorant Deum? Quis eft autem habens uxo-

Ozï um

;rem, qui eo modo utatur uxore, ut non exce-

Jïmn Ti

» dat legem liberos procreandi? ad hoc enim da-

'Mnu

ta eft, convincunt te tabule , quce fcribuntur

Jr V

1

T

» in matrimonio

Pactus es, quemadmodum du-

ts

» ceres : fonat tibi Scriptura pa&tionis, liberorum

N ?-'W

» procreandorum caufa.

Si modum excefferis, con-

vt

» tra illas tabulas facies, & contra pactum

ug.

j ï

»rit in te Deus integritatem templi fui, & non

m fs

»invenit: non quiatua ufus es ; fed quia immo-

n aüldi

»derate ufus es.

Nam & vinum de apotheca

» tua bibis , &tamen fi fic bibis , ut inebrieris,

giio

»non quia re tua ufus es,ideo non peccgfti: do-

M

»num enim Dei convertifti ed corr ptionem

Qu

]

» tuam.

Quid ergo? certe manifcftum e£t, &

i

A

, Ienun-

;:ACW

TRACTATUS

J

$59

M

Ü

,renuntiat omnium confcientia; quia difficile

il

u quam

, eft , fic uti rebus conceffis , ut non aliquantu-

W

AW

»lum excedatur modus. Quando autem excef-

« g

»feris modum , offendis Deum , cujus templum

J

nw

p s.

at d

Serm. $3. de diverfis cap. 13. & 14. ,Qui uxo-

»ris carnem amplius appetit, quam przícribit li-

s

]

,mes ille , Jiberorum procreandorum caufa , contra

r

»ipías tabulas facit , quibus eam duxit uxorem.

nu*.&lä

E

fueet

» Recitantur tabule , & recitantur in confpe&tu

!

»omnium atteftantium , & recitatur , liberorum

» procreandorum caufa , & vocantur tabulz matri-

Nifi ad hoc dentur, ad hoc acci-

» moniales.

» piantur uxores , quis fana fronte dat filiam fu-

»am libidini aliene ? Sed ut non erubefcant pa-

»rentes, cum dant, recitantur tabule , ut fint

»foceri , non lenones.

Quid ergo de tabulis

t

»recitatur ? Liberorum procreandorum caufa, -- E-

yint

» rübefcat & maritus aliter accipere ; f1 erubeícit

yltie d

yJun t

» pater aliter dare. -- NNunquid hoc non eft pec-

»catum , amplius quam liberorum procreando-

i5

»rum neceffitas cogit , exigere à conjuge debi-

00

»tum? Eft quidem peccatum, fed veniale. A-

L.I

»poftolus dicit: JJoc autem dico fecundum 'veniam.

y

»- Quiliberorum procreandorum caufa habent

, uxores magni viri, quales fuiffe patres legimus,

nïji

»fi eis poffet praftari , ut haberent filios fine

vt

» concubitu, nonne ineffabili gaudio tantum be-

;7elutna

» neficium ample&erentur ? Duo funt opera car-

rl

»nalia, quibus conftat genus humanum , in qu&

itu i

, duo opera prudentes & fan&ti ex officio defcen-

if

,dunt; imprudentes autem in ea per cupidita-

n |

,temruunt. Primum eft, quod pertinet ad fu-

f

, menda

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 331

j u

,menda alimenta. -- Ad manducandum & bi-

Qv

ina

, bendum quam multi voraciter irruunt. -- Hos

,ad menfam non adducit nifi concupifcentia car-

]Jcïi Dp

»nis, non indigentia refe&ionis. ltaque ifti ca-

,eunt in efcam & potum. llliautem , qui de-

t

» fcendunt ex officio vivendi , non ideo vivunt

n ss

, ut comedant , fed ideo comedunt, ut vivant. --

D

» Ufque ad eum modum carnale opus expetite,

st

,utfilios procreetis ; & quia non aliter poteftis

lr g

V

, habere filios , ad illud cum dolore defcendite.

L

ATR

VIII.

PT

S. FULGENTII

t dgr.tilizmi

«X

Mi

Anno 50oo.

BN

ib vt

gxgä 'mäiuh'&

Epiftola 1. que infcribitur : JDe conjugali debi-

j

L

Jl «

In

i0, fic habet: ,Dicis, conjugalem tuam pene

t

TT

VUMWe

:

v

»ufque ad extremum nuper zgrotaffe pericu-

übd

»lum, & ficut plerumque contingit, accepta ma-

IU prdd

»nus impofitione poeenitentiam fecundum mo-

du

»rem, quem habet Chriftiana Religio , peregiffe.

» Verum quia poftmodum plenam accepit cor-

Htb

n

J

:

j Wl

l

» poris fofpitatem , fragilitatem carnis allegans,

CUA

'l,

» &tatis infüper juvenilis incontinentiam confite-

"

ts

M

[

p fis:

Et in hac ambiguitate cogitationis , qua

P

l

H

»carnem confideras, majeftatemque formidas,

a'oergm

ïþ

h

u

» velut nauta locorum ignarus , & flu&tibus ven-

» tisque ja&tatus , dum periculorum incerta prae-

iitt

»Caves , noftra tibi refponfione demonftrari fla-

j?umanuc,

»gitas portum , ubi anime poflis vitare naufra-

d

» gium.

'Tenor ergo interrogationis tug me

)t

» compeilit, duo non fegniter confideranda pen-

p

i

»fare,

K

jl

832

TRACTATUS

udi

at

»fare , fcilicet non folum quid in fe conjugalis

j

» admixtionis qualitas habeat , fed etiam quid in

T

P

»Uunaquaque re pollicitatio voventis expofcat.

»Igitur culpabilis ufus non in conjugali concubi-

i

» tu , fed in concumbentium reperietur exceffu.

&

»Neque ex commixtione maris & foemine , fed

gt

l

» ex immoderatione libidinis culpam trahit coi-

j

t

»tus conjugalis.

In conjugibus ergo excefífus

W

")

»jure reprehenditur; nuptialis tamen dignitas

y

li

!N

» collati fibi divinitus honoris munere non pri-

fii

» Vatur.

Ideo Paulus quorundam infirmitatem

I

(5

» videns tanquam parieti inclinato & macerie im-

)l

Ril

» pulfe non neglexit confolationis deftinam fup-

J

» ponere.

Uxori, inquit, vir debitum reddat, fimi-

W

» liüter autem uxor viro.

Non vocaret Apoftolus

» debitum , nifi legitime fciret effe reddendum ;

!

J

Y

m

» nec juberet reddendum mutue confenfionis of-

':

sl

u

» ficium , fi effet iniqua repofcentis exactio. Hu-

ET

» jus igitur poteftatis inculpabilis eft ufus , offi-

jtaum

» cio gignendi divinitus attributus, fi juftitie ter-

vt

» ninum transgredi libidinofus non permittetur

» exceffus.

Juftitia vero utendi conjugii hec

d

HH^.7;U£A

»eft, ut non explendz libidinis, fed fubítituen-

EU

»dz prolis obtentu fibi conjuges congruo tem-

M

» pore mifceantur.

In illis namque bonis , quz

D

R

",

» fecit Deus , invenitur cafta copulatio uxoris &

d

u

» Viri , in quibus Dei operibus libido non poteft

Y

AI|

»inveniri: nec aliquando juftitie congruit, que

I

4l

» non hominibus ex dono conditionis , fed pec-

Mu

Ài

ii

L

» catoribus ex vitio primz prevaricationis accef-

A

if

Sed quia fine illa in corpore mortis hujus

QU Ut

li

» proles humana non feritur , non eam affectant

li

» conjugia cafta, fed tolerant, eique imponit nu-

u

l

» ptialis

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 333

m

*dmm

» ptialis honeftas modum, fine qua non poteft in

WT

» carne peccati naturalis explere feecunditatis of-

»ficium. Sic ergo quasri debet ex nuptiis fru-

ov

j

M

» us , ut cohibendus fit lubrice voluptatis ex-

» ceffus.

Quocirca fi conjugalis ufüs eatenus

s

as

»temperetur, ut non eftuanti libidini animus

»ferviat, fed proventum nafciturz prolis atten-

$ «;

» dat, & cum nata fuerit, diluendam celerius fpi-

m

» ritali seneratione non negligat , non deputatur

u u

» fidelibus conjugibus ad peccatum carnis indul-

Tl J

It

um

f

»ta commixtio.

Conjugatus ergo , fi thori fi-

» dem non deferat, fed in uxore fua naturali dun-

I$ CRUCD

»taxat ufu aliquantulum intemperantius exce-

» dat, non folum fcilicet generationem quarens,

TR

AL

"

» fed aliquando libidini carnis obediens , hoc e-

T

Mu

TO

nl

» quidem fine culpa non facit. "Talis autem cul-

» pà citius bene operanti atque oranti remittitur,

ls m. F,.

» quia ipfi conjugi fervat maritalis charitas fidem,

» in qua non poteft maritalis infirmitas cuftodire

hii

aenln

»temperiem. Retenta ergo thori fides maculam

u

laM

» diluit, quam contrahit infirmitas carnis, fi mu-

d g

?

»lieri non mifceatur alteri, quisquis non pro fo-

lil

» la generatione , fed etiam propter fragilitatem

s

» carnis fuz mifcetur uxori ; quia etfi prefixum

» concumbendi modum tranfit , tamen conjuga-

us t

pxüaüo n

»lem terminum non excedit: & licet contrahat

jjio n

» carnalis infirmitas culpam , impetrat tamen nu-

o

:

»ptialis integritas veniam. Accipit ergo talis

jtonis !

»indulgentiam, non pro eo

, quod ab una debi-

»tum conjugale plus quam oportet exigit , fed

Yi

yeno^

»quia una legitima accepta contentus alteram

!

» non requirit: fi tamen non defunt mifericor-

i

Qdb

Á

J

H

»die opera, que tantum valent in Religione

]

d

» Chri-

qaH

334

TRACTATUS

» Chriftiana ut non folum qui conjugiis utuntur,

[Mndue

,EWI'

» fed etiam virgines ad proemium virginitatis per-

» Venire non poflint , fi opera mifericordiz cha-

»ritatisque neglexerint.

Si quis vero intentus

» operibus bonis tantam fervaverit in uxore tem-

N

»periem, ut filiorum procreandorum caufa tan-

,tummodo miíceatur uxori, multa laude talis

» procul dubio eft dignus, fi quis hoc noftris po-

AT

» teft implere temporibus. --

u

ij

[

"n

Cap.9. ,Si continentiam unus veftrum fine

Msl

jl

»alterius vovit affenfü , temerarie fe voviffe a-

d

»gnofcat, & debitum conjugi redhibeat, Ve-

uwWAu

,rumtamen ut omnia veftra honefte fiant , in

n

t

,reddiione conjugalis debiti fic infirmitatem

!

j

» carnis excipiat ufüs conjugalis, ut non caro li-

ulämm

» bidini ferviat, fed animi virtus adjuta divinitus

LT

» Carnalis concupifcentiz frena reftringat. Ne-

al

»gotium namque fübftituend:z prolis ita debet à

YO

» conjugibus peragi, ut fübferviente verecundia,

Mif

» dum fe ad opus feecunditatis animus fidelis in-

»Clinat, modeftiam fimul naturalis honeftatis

u p

f

p

Av

J

» Deo adjuvante cuftodiat.

d f

Et cap. 1o.

»Lre omnibus autem memine-

TT

»rint conjugati , femper orationibus atque elee-

l (

»mofynis infiftendum : nec velint jugiter in ipfa

)

)

AR

» carnis infirmitate jacere , fed feflinent gradum

vprniag

» vite potioris afcendere ; & ut ad virtutem con-

&t

» inentie perveniat animus, magis magisque car-

ditig

P

, nalis concupifcentie comprimatur exceffüus , ut

iaf

»dum Deo adjuvante illum füperaverint gra-

!müa. H)'

»dum , in quo conjugalis infirmitas veniam po-

5 ftulat, celfiorem laudabiliter poffint obtinere,

Ti

n

^

m

Ü

»iD

DE SACRAMENTO MATRIMöNII. 335

!

t

, in quo continentiz virtus palmam vite melio-

» ris exfpe&tat.

IX.

VW

s

S GREGORIUS M.

lUl

!d

Anno 590.

32. Moralium in cap. 40 Jobi c. 17. dicit:

Lib.

U rf

)»

Paulus , dum quofdam in Ecclefia inconti-

»nentes afpiceret, conceffit minima , ut majora

Ti fe n

l

l

i

u |

»declinarent, dicens : Propter fornicationem autem

» unusquisque uxorem babeat.

Et quia tunc folum

Teb ii

t if

!

1

H

»conjuges in admixtione fine culpa funt , cum

»non pro explenda libidine, fed pro fufcipienda

W tn]

» prole mifcentur.

Ut hoc etiam , quod concef-

d i

»Íerat, fine culpa quamvis minima non effe

st ]

»monílraret , illico adjunxit : Hoc autem dico fe-

;j

» cundum indulgentiam , non fecundum imperium.

SEH'*VCIM

n

»Non enim eft fine vitio , quod ignofcitur , &

u

D

»,non przcipitur.

Peccatum profe&to vidit,

ts Md

»quod poffe indulgeri previdit.

Sed cum in

»dubiis conftringimur , utiliter minimis fubdi-

Tl

»1nur, ne in magnis fine venia peccemus.

»

uamvis bonum fit

bytqet

Hom. 36. in Evang.

,conjugium , atque ad propagandam fobolem

u

g&terï.'f

gt

» providentia divina conftitutum ; nonnulli ta-

»1nen non per hoc fecunditatem prolis, fed de-

Pt

xgam

» lideria expetunt voluptatis; & idcirco per rem

» juftam fignificari non incongrue poteft res in-

Hilt

t

» jufta.

Hoc loco S. Gregorius agit de excufa-

Ils

» üone invitati ad cenam , dicentis: Uxorem du-

n

Mif

» Xi , C ideo mon po[Jum venire.

pOw

Idem

336

TRACTATUS

n

Idem in Paftorali part. 3. c. 28. , Admonen-

m

» difunt conjuges, ut fufcipiendz prolis fe me.

;; v "

ggiedn

» minerint caufa conjunctos , & cum immodera-

» t admixtioni fervientes propagationis articu-

gl

»lum in ufüm transferunt voluptatis , perpen-

s

» dant, quod licet extra non exeant, in ipfo ta-

gimat,

» men conjugio conjugii jura tranfcendunt. Un-

El mozw

» de neceíle eft , ut crebris exhortationibus mo-

,mam.z*

»neantur, ut defleant , quod pulchram copule

h

M

»fpeciem admixtis voluptatibus feedant. Hinc

f

» eft, quod peritus medicing ccleftis Apoftolus

n

» non tam fanos inftituit, quam infirmis medica-

i

»Imenta monftravit, dicens: Propter fornicationem

!

Yi

» unusquisque [uam babeat uxor&m.

Qui enim forni-

TU

» cationis metum premifit, profe&o non ftanti-

» bus praceptum contulit, fed ne fortaffe in ter-

»ra ruerent, leculum cadentibus oftendit. Un-

i

d

&

» de adhuc infirmantibus fubdidit: Uxorivir debi-

m hi

» tum reddat , familiter & uxor viro.

Quibus dum

p t

»in magna honeftate conjugii aliquid de volu-

RUT

» ptate largiretur , paulo poft fubdidit: Zoc au-

i g

» fem dico fecundum indulgentiam,, non fécundum impe-

i

»rium. Culpa quippe effe innuitur , quod indul-

'Huf

»geri perhibetur.

Sed qua tanto citius relaxe-

» tur, quanto non per hanc illicitum quid agitur,

w

n

» fed hoc quod eft licitum füb moderamine non

Wl

»tenetur. Quod bene Loth in femetipfo espri-

» mit, qui ardentem Sodomam fugit; fed tamen

li

jj

»Segor veniens nequaquam mox montana con-

T

»fcendit. Ardentem quippe Sodomam fugere

A f

» eft illicita carnis incendia declinare.

Altitudo

al

» Vero montium eft munditia continentium. Vel

EETT

i

«b nj

»Certe quafi in monte funt , qui & jam carnali

» cOpu-

gf

DE SACRAMENTO MATRIMONIL. 337

! dl

*dïpm]h

»Copule inherent, fed tamen extra füfcipien-

»d& prolis admixtionem debitam nulla carnis

i

Nj

[i

» Voluptate folvuntur. Sed quia multi funt, qui

]

J

PA

» Ícelera quidem carnis deferunt , nec tamen in

f

»conjugio pofiti ufus folummodo debiti jura

» contervant, exiit quidem Loth Sodomam, fed

Ts

»[amen mox ad montana non pervenit; quia

üldran

» jam damnabilis vita relinquitur, fed adhuc cel-

» fitudo conjugalis continentiz fübtiliter non te-

frdg, )

»netur. Eít vero in medio Segor civitas , que

ll li

» fugientem fàlvet infirmum, quia videlicet cum

ii i

L

VATA

» fibi per incontinentiam mifcentur conjuges, &

»lapfus fcelerum fugiunt, & tamen venia fal.

Qu t

» Vantur.

Quafi parvam quippe civitatem inve-

At

»hiunt, in qua ab ignibus defendantur; quia

frifente

» conjugalis hec vita non quidem in virtutibus

i, V

b n

» Inira eft , fed tamen à fuppliciis fecura. Unde

»idem Loth ad Angelum dicit: Eft civitas hic

^. Qu

» parva, & falvabor in ea.

Juxta ergo Segor di-

r

»Citur, & tamen ad falutem tuta perhibetur ,

Ddl

»Quia corjugalis vita nec à mundo longe diffita

w jaini

»eft, nec tamen à gaudio falutis aliena.

Sed

1 a

»tunc in hac actione vitam füam conjuges

O t

»Qquafi in parva civitate cuftodiunt , quan-

n qil

»do pro fe affiduis deprecationibus interce-

lm

» dunt,

iatiir

Lib. 1. Epift. »4.

a

» Paulus in Paradifum du-

ij

ha

»Citur, & tamen ad cubile carnalium mentis

Q mona

Vi

Qd

»aciem revocat, & cum fané&tum conjugium

J

»creandorum fit caufa liberorum , aliquid et-

Iido 9^

,iam eis & de voluptate largitur dicens: Pro.

neti :

pter fornicationem unusquisque fuam uxorem babeat.

M

D. Amort Tr. deSacr. Matrimä.

Y

Lib.

$38

TRACTATUS

TOE

Lib. r2. Epift. 31. ad Auguftinum Anglie A- ;l[f] [

oftolum.

» Ad uxoris concubitum vir ejus ac-

j

» cedere. non debet quoufque qui gignitur abla-

if

]

» Ctetur.

Prava autem in conjugatorum mori-

m

B

iM

W

» bus confuetudo füurrexit, ut mulieres filios fuos

xx

» quos gignunt nutrire contemnant, eosque aliis

(l

h

T

»mulieribus ad nutriendum tradant.

Quod vi-

mv J

» delicet ex fola caufa incontinentia videtur in-

D

p

» Ventum.

Quia dum fe continere nolunt, de-

u

»fpiciunt la&are quos gignunt.

He itaque

T

»que filios fuos ex prava confuetudine aliis ad

i

»nutriendum tradunt, nifi purgationis tempus

!

J

»traufierit, viris fuis non debent admifceri.

( d

»Quippe quia & fine partus caufa, cum con-

»[uetis menftruis detinentur , viris fuis mifceri

BRU

»prohibeantur. - Quia ipfa licita commixtio

i

A.

»conjugum fine voluptate carnis fieri non po-

» teft, à facri loci ingreffu abftinendum eft, quia

» Voluptas ipfa effe fine culpa nullatenus poteft.

»Non enim de adulterio , fed de legitimo ma-

»trimonio natus fuerat , qui dicebat: Jm iniqui-

» tatibus conceptus fum.

In quibus tamen verbis

»non ipfam admixtionem conjugum iniquitatem

»nominat, fed ipfam videlicet voluptatem ad-

'J'chm

uN

»imixtionis. Suntenim multa licita ac legitima,

» & tamen in eorum actu aliquatenus feedamur ;

M

» ficut fiepe irafcendo culpas infectamur , & tran-

AM

Yt

lifg

»quilitatem in nobis animi perturbamus, &

ii

i

»cuur re&tum fit quod agitur , non eft tamen

h&lpf

1

»tunc approbabile , quod in eo animus pertur-

»batur. -- Oportet itaque legitima carnis copu-

!t

R

»1la ut caufa prolisfit, non voluptatis ; & car-

T0

(

»his admixtio creandorum liberorum fit gra-

ANP

i

» Ua ,

l

DE SACRAMENTO MATRIMONII, 339

»tia, non fatisfa&io vitiorum.

Si quis ergo

,Íua conjuge non cupidine voluptatis raptus,

Eu

il

» fed folummodo liberorum procreandorum gra.

N

» tia utitur, ifte profe&o de ingreffu Ecclefiz ,

I

» feu de fumendo Corporis Dominici Sanguinis-

xdäüï

,que myfterio fuo eft relinguendus judicio ;

s

,CUm vero non amor procreandze fobolis, fed

EU

, VOoluptas dominatur in opere commixtionis ,

,

VE

,habent conjuges etiam de füa commixtione

PU

» quod defleant.

Hoc enim eis concedit fan&a

Wt a

»Predicatio , & tamen de ipfa conceflione ani-

d a

,Ium concutit. Nam Paulus (dicit): Hoc di-

]

l, Q «

»,COo fecundum indulgentiam.

Non enim in-

Tiv

"

,dulgetur, quod licet & juftum eft.

Quod

t Gu

,e€nim indulgeri dixit , culpam effe demon-

» ftravit,

dT

T6n

N

l

X.

tuyi

$ ISIDORUS.

M

U

n

;

fi]4]

'lr

Anno 630.

p

vipitt

ib. 2. 21e Officio Ecclef. cap. 19. , Illze funt

tl

,Certe nuptie , qu& in conjugio non libidi-

u t

,nem , fed prolem requirunt, neque enim fic

a;ïamwf ]

,inftitute fünt, ut carnis voluptatibus ferviant,

ertu

"

]

ul

l

t?n

»fed tantum ut fru&um propaginis quzrant.

»iNam & ipfee dotales tabulc indicant, quod cau-

,imes

»Íà procreandorum iiberorum ducitur uxor.

] emm

ü

» Quando ergo quisque luxuriofe amplius vivit ,

)

» quam neceffitas procreandorum liberorum co-

» git,jam peccatum eft. Unde neceffe eft,ut quoti-

il

N O

, dianis

v fACRAHR

340

TRACTATUS

dianis eleemofynis ac precibus intercedant, qui

]

.

] j

» thori

conjugalis pudicitiam frequentius per in-

»€

ontinentiam commaculant.

m d

" J

Lib. 2. Sententiarum cap. 4o.

» Quofdam

LM

, conjuga

le decus non pro gignendis liberis dele-

N Dr

&at, fe

d hoc pro turbulenta carnis & libidino-

Eub

ficque bono male

,a confuetudine appetunt ;

, ütüntur.

x

POENITENTIALIA.

I.

mitentiale Tbeodori Archiepifcopi Cantuarienfis,

Pæ

q

ui floruit feculo feptimo circa annum 680,

Pm:kFg'

Delettu A&orum Ecclefiaflticorum tom. 2.

Jr,m ]

editum in

hi

Cap. 1T.

de Quejtionibus . Conjugiorum fic habet:

ftineat fe ab uxore fua quadraginta dies

fua t

» Vir ab

iali i

, ante

je

fcha & ufque in O&avas Pafche. Mu-

ibus menfibus abftineat à viro fuo , qu&

Lt[o

» r t

T

Á

» Concepi

t, ante partum, & poft tempus purga-

» tionis ,

hoc eft quadraginta diebus , & quadra-

Idem in Capitulis peenitentia-

NT

J

» ginta noctibus.

» libus c.

32.

In tri

fi

bus Quadragefimis , & in die. Dominico &

quarta Feria & fexta conjugati fe continere debent 5 nec

illis diebus copulari , quamdiu gravata fuerit uxor , id

Inijs

eft , à quo die filius in utero motum fecerit , ufque ad

gartum. — 4 partu poft triginta dies , J filius , fi autem

Ri

V

filia , poft quinquaginta fex.

Wtj

IIO

]

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 5341

H

:mjus N

Penitentiale Venerabilis Bede , qui vixit fzeculó

d

T

(

o&tavo circa annum .730. c. 2. de fornicatione fic

f

habet: , Uxoratus contineat f& 4o. dies ante Pafcba ,

m !

'Qvel Natale Domiüni , €? omni die Dominico , & quar-

tl

» ia & fexta Feria à Conceptione manifefta ufque poft

» natam fobolem : *ir contineat [e ab uxore per tres men-

»fés.. Ibidem c. 10. de Zlbflinentia Mulierum.. Mu-

» lier abítineat fe à viro fuo , antequam pepere-

»rit; & poft partum 4o. dies.

Qui autem nu-

lLA

» pferit his diebus, decem dies poeniteat, vel 30,

, Vel 2o.

INM.

V at

Penitentiale Halitgarii , Archiepifcopi Camera-

;cqaamumt&/

ml

cenfis, qui fcripfit feculo nono circa annum 820;

h3

illudque ex variis Peenitentialibus collegit ad in-

ftantiam Ebonis, priu$ Rhemenfis , dein Hilde-

t

fienfis Epifcopi , lib. 4. de Queftionibus Conju-

i,

giornm C. 24. fic habet: Vr abftineat fe ab uxore

iltaup

füa. 4o. diebus ante Pafcba in O&tavas Pafcbe. . Mu-

qo, (

lier ires menfes debet fe ab[Linere à voiro [uo, quando con-

cipit , ante partum.

E poft tempore purgationis , 40.

ts

diebus & no&tibus frve mafculum five feminam pepere-

vii.

T13

g

IV

si ]i

Penitentíale Rbabani Mauri , Archiepifcopi Mo-

d

guntini , qui fcripfit circa annum 830. lib. 3. cap.

WIW

34. eadem verba ponit , quz Ponitentiale Ha-

litgarii.

Y^3

V. Pa-

342

TRACTATUS

m

V.

Q

d

j,d

Penitentiale Zndegavenfe antiquum , in quo, u-

UOV

bi ponit decreta Romanorum Pontificum , ulti-

w

uml

mus comparet Gregorius IlI. Succeffor Petri fa-

r

a

culo octavo , apud Marinum de Ponit.

il

t. Qui-

"

bus diebus abfzinere oporteat à propria conjuge? fic ha-

A

1

bet: Qui uxores babent , contineant f& ab eis 4o. dies

J

ante Pafcba, & INatale Domini , €? omni Dominica ,

D]

f

€9 4. €9 6. Feria.

Et à Conceptione manifeftata. uf-

que po[? natam fobolem vir contineat fe ab uxore $ id e[l,

ires menfes,

VIO

Ponitentiale Romanum , editum ab Antonio Au-

guítino Tarraconz 1581. & Venetiis 1584. & in

-Delettu. d&orum. . Ecclefiafticorum. Lugduni 1738.

Y

"T'it. 5. c. 20. fic habet : IDe fornicatoribus.

Concu-

buifHi cum uxore tua die Dominico ? Quatuor dies pe-

u

miteas.

Si concubuifti cum uxore tua , poftquam infans

motum 3n, utero fecerat , vel faltem quadraginta dies an-

ze partum ,. *oel in tempore purificationis fue , *vel men-

[

Jiruo tempore , decem dies peniteas.

Ibidem Tit. 7. cap. 9. fic habet: XEx Concilio

]

Eliberitano.

Quibus temporibus viri ab uxoribus ab[ti-

nere debeant.

Jn tribus Quadragefamis anni , €? Die

JDominica, €9 in quarta Feria , & in fexta Feria con-

I

jugales f& continere debent ; mec illis diebus copulari ,

2n, d

quamdiu gravata fuerit uxor ; id eft , à'quo die filius in

h]

utero motum fecerit ufque ad partum 5 à partu poft tri-

1

QQa

ginta tres dies, fi filius eft 5 fi autem filia , poft fexagin-

ta quinque.

Obfervo , hunc Canonem per erro-

rem tribui Concilio Eliberitano , in quo nil ho-

rum

Vil

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 345

d

rum reperire eft. Sed nec continetur in Conci-

lio Ilerdenfi, celebrato anno 524 , cui eum tri-

buit Burchardus.

Verofimile eft,

imperitum a-

r

Wi

liquem Canonum colle&torem has "acinias affuif-

hii

fe genuino Poinitentiali Romano , '& quod prius

obfervatum fuerat de prohibita celebratlone nu-

i

ptiarum in Quadragefimis & diebus Feftis vel je-

Ü

junii , fenfim ab Ecclefie Magiftris ac Poeniten-

tiariis translatum fuiffe ad ufum conjugii.

IT

.

VII

Panitentiale Reginonis , qui vixit feculo nono

exeunte.

Exhibetur apud Morinum de Penit.

hi

nion

fub titulo : Excepta à Reginone ex Penitentiali T beo-

Inter inter-

Ml

n

dori r cvzeþzjsoþz & Bede Presbyteri.

rogationes penitentis fic habet :

Nupfifli cum u-

Lv

xore tua retro ?. Si fecifli , 40. dies peniteas.

Nupfi

Nupfifti

fli die Dominico ? tres dies penitere debes.

cum uxoretua (gravida) ? 40. dies peniteas.

Coin-

7

quinatus es cum uxore tua in Ouadrage/mna ? Si boc fe-

czjiz annum unum peniteas. -- Eloc enim cavere debet;,

zgz,m dies ante INdtalem Domini , €9? Penteco[ten ,

65'7 omni die Dominica , &? poft Concepnonem manifefta«

M

J ENG'

tam vir contineat fe a uxore,

VIII

w IT

Penitentiale ex Burchardo ,. qui vizit feeculo

decimo , editum à Stevartio Ingólftadii 1608

Ex lib. g. Burchardi inter Statuta Canonum de

Officio Sacerdotum continetur & ifte: In ivibus

Obmäaadef ünis anni, & die Dominico , €? in 4. €&? 6.

m

J

Feria conjugati fe debent continere 5 mec illis diebus . co-

0

pulari, quamdiu fuerit gravida uxor ; & à quo die in-

4

fans

TRACTATUS

;,;cMHE

344

jpm

fans in utero motum fecerit , ufque ad partum : à partu

MOCQU

t

$u* 33. dies , fi filius efl 5 fi autem fillia 156. — Forte

. atqüe]

fcribendum, 66.

In Canone notatur, hunc Ca-

y il

nonem defumptum effe ex Concilio.

ms?

EX

u

^

Panitentiale Auguftanum. Manufcriptum, quod

a

agl

reperi in Bibliotheca Cathedrali Auguftana , cu-

:

[

jus chara&er & alia figna referunt fzeculum deci-

NI

u

, 1

mum. Hujus fragmentum edidi in meo Opere

Dogmatico de Indulgentiis Cap. s. fic habet: De

il

fl

ab[tinentia viri vel femine poft manifeftatam Conceptio-

[

&f

nem.

» Uxoratus fe contineat XL. dies ante Pa-

j

»ícha & Pentecoften , ante Natale Domini , &

Tf

r

»omnem Dominicam noctem , quarta & fexta

» Feria, & à conceptione manifeftata ufque poft

gt -0

Y

»natam fobolem. Vir autem fe contineat ab u-

giymu.

» XOre tres menfes,

Mulier abftineat fe à viro,

at

»quando concepta eft , tres menfes , antequam

i,

» páariet , & poft partum XL. dies.

Qui autem

at

» nupferit his diebus, XL. dies porniteat, aut XXX.

abur

»aut XX. In omnibus his Ponitentialibus ob-

:Qïüamk

]

» fervandum , quod nubere cum uxore fümatur pro

1

» concubitu.

W

D

XII.

D

B. PETRUS DAMIANUS.

Vrb

h!p

EVA

Anno 1065.

dbesneog.

qtas f

ib. r. Epi&. IS. ,Hortatur Alexandrum II.

& 0l

» ad corrigendas nonnullas fui temporis cor-

"No

»tUptelas , in quibus etiam ponit ufum conjuga-

[S

! Equla&,:

»

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 345

l

Sic habet : 'Potus

»lem cum pregnantibus.

, mundus hoc tempore nihil eft aliud , nifi gula,

tlu

]R

» avaritia,atque libido. -- Quis enim fecularium

» ferat , fi vel triduo per hebdomadam jejunare

»precipias? -. Cun&ta languorum genera fimu-

»lant, ut quod potiffimum metuunt , languorem

D

»jejunii non incurrant. Sed cum tantopere non

ia

»exigenti naturz , fed impatienti gule defer-

It ais

»viunt, velint nolint, libera libidinis freena la-

DEU

»xantur. Venter enim atque pudenda contigua

N

» fibi funt affinitate contermina , & cum ille fine

lnl

» temperantie difcretione reficitur , illa protinus

J s

» ad contumelias excitantur.

Cibi fcilicet ilices

tD

» funt libidinum, & immoderate percepti proprii

qui t i

» humoris exuberantiam mox ad pudenda trans-

du

ui videlicet humores dum con-

»mittunt. --

bt d

» gefti pruriunt , & titillant , importunius expe-

r

Hinc eft , quod

» tunt, ut per coitum effluant.

ts u

» plurimi , dum lege permiffam ineundi conjugii

»novere licentiam , nullam reddendi conjugalis

li (s

petiaat

»debiti exhibent difciplinam ; nec ufu uxorie

HUR

» commixtionis temperantes utuntur , dum non

ul

» gignende proli , fed ingenitze deferviunt volu-

» ptati : Ii plane non mariti, fed prole&arii; non

» conjuges, fed potius amatores , fic ad intempe-

»rantiam coitus tempus omne continuant, ut u-

» Xoribus fuis, quod turpe di&tu eft, nec pregnan-

MM

»tibus parcant ; & caftitatis regulam violare ho-

» mines nequaquam erubefcant , quam circa pre-

)

»gnantes fuas & animalia muta cuftodiunt. Vi-

M

l

Ü

»de, o homo, canem, fi caniculam , poftquam

i a

Ts

u

» concepit , aggreditur: afpice buculam, vel cer-

» te equam , fi poft conceptum à fuis ma

ribus in-

J

3

»Íectan-

st

T

346

TRACTATUS

»fe&antur. Ignorant quippe coeundi libidinem,

nï

msui;

»cum deeffe fibi gignendi confpiciunt faculta-

u XEQ

W

»tem. Cum ergo tauri, canes, & catera beftia-

N

n

» rum genera foetibus fuis reverentiam prebeant.

f

k

»foli homines , quorum Do&or de Virgine na-

3 ml

N

»tus eft , ut vota füa libidinis expleant , parvu-

qn i

»los fuos, qui ad Dei formantur imaginem, ne-

» Cantes obterere non formidant. Hinc eft,quod

jlep

»honnulle mulieres ante pariendi tempus abor-

»tiunt, aut certe mutilata vel lefa eorundem

» parvulorum tenera adhuc membella reperiunt.

L

» Éthoc modo dum ad libidinis incentiva ferun-

»tur precipites , ante parricidz funt quam pa-

C

»rentes, & quod valde periculofum eft , dum

[

»hz&c vitio naturg peccantis adfcribunt, fefe tam

» flagitiofi reatus obnoxios non agnofcunt. Ve-

N

»ruümtamen & hoc aliquando non ignorant ; fed

il

tl

"

Ik

i

M

» dum lucrantur ignorantiam populi, diffimulant

ni

j

» hoc Sacerdotibus confiteri.

l

Ill

A

j

Barrus, qui & E-

»lephas dicitur, unice diligere caftitatis mundi-

k

ia

»tiam perhibetur, & eaterus execratur obfcena

»libidinum , ut cum ad propagandum genus coi-

!

l

1

»Ie compellitur,vultum poft terga retorqueat, &

»ita quodammodo nature coactus imperio , nol-

» le fe atque erubefcere quod agit , oftendat. Be-

»ítia ergo quzlibet ad hoc folummodo coit , ut

i

fri

»gignat; homo folus ad hoc gignit, ut coeat.

j

n

M

li

i

» Pecoribus igitur fumma concumbendi partus ;

»hominibus vero fumma gignendi concubitus.

il

» Apesfobolem fucceffure pofteritatis enutriunt,

»ut virgines perfeverent.

Itaque rationis ex-

» pertia filium Virginis imitantur; & hominces,

lg t

» quibus utique natus eft, luxurive volutabro de-

a lii

*

» lectan-

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 347

hi lià

N

AW

,ledantur. Quis enim feminibus femina fuper-

» jactat ?

uis agrum vernantium fícilicet fege-

,tum decore veftitum fulcandum vomeribus ju-

p

, dicat ? Mittit prius falcem , ut cum ager vacat,

»fatio mox fegetes germinatura fuccedat, alio-

2

» quin fi femini femen ingeritur, forte continget,

hg

U

»

ut non dicam ex utroque , fed ne de utrolibet

H

,

»

» quidem proventus copia colligatur.

dl

Tety;

m

XIIT.

li

ldl T

li

GRATIANUS.

AU. QU

m plerique DoGores feculo XIII XIV. XV.

Cu

O;IUI! fu?, [

& XVI. colle&ionem Gratiani , in qua fen-

1

U^

EHL

tentias SS. Patrum in ordinem digeffit retro fibi

Mlin

M

h

pro norma fumpferint , fequitur, ea, que fuo De-

ü«

creto intulit, reprefentare magna parte fenfum &

i

i, n

praxin Doéctorum Ecclefiz.

Itaque Gratianus

in fuo Decreto part. 2. C. Si caufa 33. qu. 4. fic ex

Bm

Md

Ambrofio habet; Si caufa procreandorum. filiorum

ducitur uxor , non multum iempus conce[Jum videtur ad

at

t

fU.

ipfum ufum ; quia & dies Fefti , & dies proce[Jionis, C

ipfa vatio conceptus & partus. juxta legem ce[Jari tempo-

guiql

.

vibus debere demon[irant,

yityet t

Idem cap. Origo 32, qu. 4. ex Hieronymo:

x ol

T

ANibil. eft. fedius quam uxorem amare quaf? adulteram.

"Certe qui dicunt. fe caufa Reipublice &j generis bumani

EM

uxoribus jungi & filios procreare , imitentur faliem pe-

yonau

cudes ; & pofiquam venter uxoris intumuerit , non per-

v d

dant filios.; mec amatores fe uxoribus exbibeant , [ed ma-

hii

M

vitos.

1

"u

4,"':

Idem cap. JNon folum. 32. qu. 7. ex Ifidoro :

Sunt quedam que ficut animalia abfque ulla difcretione

""

J

V

(j

f

indefi-

TRACTATUS

;r;tim

348

4 d

andefinenter lbidini feroiunt , quas ego nec mutis pecori-

bus comparaverim.

Pecora enim cum conceperint ultra

1 mm

non zndulgent maribus copiam fui.

TL

j

Tl)

CL ASSTS-TI

14

(

'Teftimonia Patrum

aliorumque

al

Scriptorum veterum, qui nullum alium finem

n

matrimonii , nifi procreatonem pro-

lis admittunt

Il

&T

$*OSEPHUS

Anno 70.

c celebris Scriptor Gentis Judaice apud Eu-

(

Hl

febium l. 8. Prepar. Evang. cap. 8. Reipubli-

cze Hebraice formam fic defcribit

De nuptiis ve-

li

AC

vo quid ? Eam tantum con[uetudinem , quam cum matre

il

l

i

matura concedit , lex mofira probat , modo tamen ea pro-

deo)

f

lis fafcipiende cau[a ineatur

Hoc teftimonium Jofephi, ab Eufebio l. c. re-

latum , propterea etiam fervit ad traditionem

perpetuam Ecclefie Catholicz in hoc puncto ful-

i

ciendam, quia primi Chriftiani quoad dubia Juris

L

naturalis patiebantur fe facile dirigi ab obfervan-

ahlmmm

tiis Gentis Tudaice

Addo , ipfum Apoftolum

ad hunc morem Hebraeorum, Chriftianorum pro-

r dlr(h

Vif

babilius refpicere , dum in Epiftola ad Hebreos

n'bmnü |

cap. 13. fcribit : Honorabile (fit) connubium in omni-

bus.. Neque enim honore aut proemio eft dignum

W

Wm

eum pregnantibus.

Obfer-

DE SACRAMENTO MATRIMONIL 349

'ï*m,

Obfervo etiam , ab Eufebio textum prefa-

lmïm*

tum Jofephi allegari ex ejus libro : .De MoyJaice

Reipublice forma-

Idem Jofephus tamen hanc obfervantiám fpe-

B

cialiter adfcribit lib. ?. de Bello Judaico cap. 2.

Effenorum cuidam Collegio, ubi fic habet: E/f

d

lm

autem EfJenorum etiam alterum Collegium , cibos qui-

dem , &j mores , legumque fünilia cum prioribus babens ;

Maximam [iquidem vite

&tiouemp:y

difLat vero opinione conjugii.

bominum pariem , facce[fwnem fcilicet amputare eos , qui

abftineant nuptüis arbitrantur (ficut prius genus Et-

fenorum) ANibilominus tamen cum tanta ipfi modera-

tione convoeniunt , ut per triennium explorent valetudi-

h

mem faeminarum.

At fi conftanti purgatione ap-

paruerint idonez partui, ita eas in matrimonio

adfcifcunt.

iNemo tamen eorum cum pregnante con-

ia

cumbit , ut offendant , quia mon voluptatis nuptias , fed

A

l

)

caufa inierint liberorum.

Ex hoc colligo , legem

abítinendi à pregnantibus pertinuiffe quidem pro

1 ,þïlfj.'

omnibus , fed ab hoc genere Effenorum exactius

Ll

fuiffe obfervatam.

iv

lt

il

ATU

Mu

*USTINUS MARTTR.

j s

1

n Apologia ad Antoninum pium refpondens ad

Tbl

calumnias Gentilium , quafi Chriftiani cele-

, n M

brent zedipodis concubitus mores Chriftianorum

y,Cbrifüüïf-ï

fic defcribit : Quin omnino vel matrimonium non aliter

piiiP

conirabimus , nift liberorum creandorum atque educando-

vum gratia; *vel conjugium detrettantes perpetuo mos

ij

continemus.

u

I1I.

!l

ul

350

TRACTATUS

h

ii

fii

H

nncb

My [i

TERTULLIANUS.

as

Anno 200.

Nl "

In lib. r. ad uxorem de unis Nuftiis, cap. . fcri-

drune

bit: , Non abnuimus, conjun&ionem viri &

1

, femine benedictam à Domino , ut fciremus,

l

^

1

» generi humano & replendo orbi, & inftruendo

ilt

» Í&culo excogitatam , atque exinde permiffam.

]u

Etcap.3. ,Prohiberi nuptias nufquam legi-

a

»mus , ut bonum fcilicet. Quid tamen bono i.

» fto melius fit, accipimus ab Apoftolo , permit-

4

» tente quidem nubere , fed abftinentiam prafe-

» rente, illud propter infidias tentationum , hoc

j

» propter anguftias temporum.

Qua ratione u-

» riufque pronunciationis infpe&a, facile digno-

]

A

:

»Ícitur, neceflitate nobis conceffam effe nuben-

fiti

mCll":

]

» di poteftatem. Quod autem neceffitas praftat,

st

n

Wi)

» depretiat ipfa.

tets

ld

T

MM

"

Cap.4. ,Disjun&is matrimonio dus fpe-

Q Cf

"

» Cies humanz imbecillitatis , neceffarias nuptias

MAT Mu

»faciunt. Prima quidem potentiffima, quz ve-

,nit.de concupifcentia carnis ; fequens de con-

as

» cupifcentia fzeculi ; fed.utraque repudianda eft

i

» à fervisDei, qui & luxurie & ambitioni renun-

D

» tiamus.

Carnis concupifcentia ztatis officia

, defendit , decoris meffem requirit , gaudet de

ARf

Jj

s contumelia fua ; dicit virum neceffarium fexui,

AL

, Ut authoritatis & folatii caufa , vel ut à malis

j

"m

,rumoribus tuta fit.

Et tu adverfüs confilia

li Tn

(virgi-

AURY

v

,,uhæc ejus , adhibe Sororum noftrarum

C»-

,num

DF SACRAMENTO MATRIMONII. 351

,num Chr]fhanarum) exempla -- Ceterum fz-

cularls concupifcentia caufas habet gloriam, cu-

J

jl

pxduatem , ambitionem , infufficientiam , per

» quas neceffitatem nubendi fübornat. Hwc pro-

)

cul à Fidelibus, quibus nulla cura tolerandz vi-

»t&. Nihil viduitati apud Deum fubfignate ne-

If

CU0

»ceffarium eft, quam perfeverare.

Cap.su s Adpcmnt quidem fibi homines cau-

j ü

Sed

titir

5 fas nuptiarum de folicitudine pofteritatis.

1d quoque penes nos odiofum eft. Quamvis

k p

,in textibus hucufque relatis Tertullianus jam

fs

,»contra Catholicos defendat fuum errorem de

tttg)

1lhc1to fecundarum nuptiarum ufu, cum tamen

[f s

hOC loco argumentetur tanquam ex communi-

»enmmpæ

bus utrique parti prlncxpus colhgltur, eanaem

m.. ) W

P quoad hec generalia principia mentem fuiífe

Qua n

» Catholicis.

" W üä

Ibid. lib. 2, cap. 3. ubi reprobat matrimonia

Va

fidelium cum infidelibus , ex eo oftendit incon-

venientiam , quia Gentiles utuntur matrimonio

ihüsp

fine neceflïfate, econtra Religio jubet illo uti fo-

lum caufa neceffitatis.

» Gentilis, inquit, obíer-

Yi d f

, vando gentilia exhibebit gentilem formam,

(s ii

blandmas turpiores , ipfa etiam matrimonii fe-

, qe *

»creta maculofa; non ut penes fanctos oflüicia

qunbu

;epuöw

fexus cum honore ipfius necefflitatis tanquam

fub oculis Dei modefte & moderate tranfigan-

jl ff

300b5

j u

Idem lib. de anima cap. 7. conatur oftendere,

j

femper cum femine in coitu aliquid auimo efllue-

æeüanum 5

re ; quod licet fit erroneum , oftendit tamen, ex

u

mente Tertulliani non effe hcxtum coitum fine

dverfL f*

intentione procreandi prolem.

» In concubitu,

»lhäl'

inquit

TRACTATUS

nl

352

«

inquit , , fcimus & animam & carnem fimul fun.

)

» i, animam concupifcentia, carnem opera, ani-

g

,Imam inftin&u , carnem actu. Unico itaque im-

qin. !

» petu utriufque toto homine concuffo defpumat

5

»in femen totius hominis , habens ex corporali

»fübftantia humorem, ex animali calorem. De-

'.L'zpücariv,ïf

i

p

, nique in illo ipfo voluptatis ultimz sftu , quo

hh

as UE

» genitale virus expellitur , nonne aliquid de ani-

qm u

, a quoque exire fentimus , atque adeo marce-

»Ícimus, & devigefcimus cum lucis detrimento.

ts

»- Cum in primordio duo divería limus & fla-

1

»tus unum hominem coegiffent , confufze fub-

b

n

»ftantie ambe jam in uno femina quoque mi-

1

» fcuerunt, atque exinde generi propagando for-

»mam tradiderunt, ut & nunc duo , licet diver-

WI

»ía, etiam unita pariter effluant.

Quod autem

ia

» hoc loco Tertullianus loquatur de anima ratio-

At

,nali, manifeftum eft ex c. 36. ubi ex inftituto

iiqs Q

» probat, animam rationalem effe'ex traduce, &

Va

p h

» portionem carnis , que ex Adam fumpta eft,

, jam fuiffe animal rationale; Si, inquit, non ut

&f o

alb

» Carnis , ita 9 anime ex 44dam tradux fui[[et in fe-

, mina , & ipJam (illam carnis portionem) afflatus

iil

&5 t

» Dei anina[Jet.

M

p

IV.

ATHANASIUS.

T

Anno 320.

In Epiftola ad Ammum Monachum loquens de

:mifnea,fa;

excretionibus nature , prafertim fpermatico-

,'e;te ]ggfn

tum meatuum, fic fcribit : , Ceterum (adverfa-

U n

y rii)

Jlgl);ï;rl! l [

DE SACRAMENTO MATRIMONII. /353

n

»rii) verum organorum ufum , quz à Deo facta

p

»Ííunt, peccato carere afferens.

Ita loquentes

Utl

» interrogationis modo compefcamus.

Qualem

hu

t

»ergo ufum , precor, nominas? Legitimumne

Uv

»illum , quem Deus permifit, cum crefcere &

ls B.

,multiplicari, terramque replere juffit ; quem &

I

» ipfe Apoftolus probavit, cum honorabiles nu-

n ahqm

» ptias le&tumque impollutum appellavit? an va-

l d

»gum illum & effüfum furtimque & libidinofe

0s detoe

»perceptum ? Atqui ceterarum rerum , que in

Á imyl

» Vita fiunt, differentiam effe aliquam videmus,

y Quf

»V.g. cum cedem facere non liceat, in bello

»tamen hoftem trucidare lege non permiffum

l quy

p

»modo , fed cum laude ita conftat effe conjun-

»&um, ut honoribus magnis, qui in eo ftrenue

0, lt

FOT

» aliquid gefferint, decorentur. Poteft ergo idem

ii

»alia atque alia ratione opportune concedi , pro-

YU

Vr

» hiberique.

Quod fane non difpari confidera-

at

» tione in maris & feemine congreffu debet intel-

» ligi.

Beatum enim non negarim , qui in ipfo

la

» &tatis flore matrimonio legitime junctus, natu-

j i,

1

)

»r& ad liberorum procreationem infervit; Quod-

4j

L

iif

m

» fi ad libidinem abutitur, non vides, quomodo

»paratam mocchis & adulteris pcnam evitare

» queat.

M

GREGORIUS NAZIANZENUS.

L

Anno 360.

i

armine 2. in laudem Virginitatis n. 225. , Au-

j

N

,dite legem , quam generi humano Nu-

il

,minis wterni foboles fixit, nempe hominem

l

Ü

D. Admort TTr. de Sacr. Matrim.

Z

pro-

"

354

TRACTATUS

[!

producat ut homo , natosque creando fibi pro-

.M'U

gn

PT |

" roget evum.

] mþc

Et Carmine 56. ad Olympiadem.

$.

, Connubii legem dederat patris unica proles,

n

Ferret opem ut nobis , manibus quos finxe-

a d

rat ipfe,

iiv

, Ut dum alii abfcedunt, alii veniuntque, tra-

hatur

a um

doinus

» Vita fugax hominum , violenti fluminis in-

1

D

J

ddrs

» Ob mortem inftabilis, ftabilisque ob plgno-

ra rurfum.

iM

Idem Orat. 3 1.

» Connubium moderatis ex-

,,pedlt , non petulantibus , & libidine perditis,

» (XmrAsgors , inexplebilibus) quique plus equo

» carnem colere in animum inducunt.

Cum ma-

»trimonium. nihil aliud eft,

AW

quam & con-

T Jun&w , & prolis ac fücceflionis cupiditas ,

TU

,tum bonum eft matrimonium.

At cum car-

"CT

,,nls molem inflammat ,

& fpinis circumdat,

AOUR

» vitiique quafi via invenitur , tum ipfe etiam di-

A .]UMO

» C0 : non expedit nubere.

WIIJL» l

VI

S. DASILLIUS.

"u

W

Anno 361.

p

tj

«

[

omilia in Ebriofos num.3. .Dixerim

temulentos

IQ E

j

j

rationis magis e[Je expertes , quam ipfa pecora.. Si-

quidem quadrupedia omnia & be[lie certos ac con[lantes

ad coitum otus impetusque babent ; quorum vero ani-

Tmum

DE SACRAMENTO MATRIMONII, 355

vend

tmum temulentia occupat , & quorum corpus calor preter

naturam accedens dmplet ,. bi omni tempore & omni bora

Qs

d

ad imfuros turpesque complexus concitantur , atque ad

M

voluptates.

i

:ïl..'xïm

-

Cum ex precedentibus SS. Patrum textibus,

IE,

quos in Claffe prima pofui, contftet, temporeD.

Vi

Bafilii vulgatiffimum fuiffe , animalia abftinere à

[

coitu cum przgnantibus , dubitari nequit, S. Do-

tj

G&orém ad eam obfervantiam reducere temulen-

tos.

]

lls d

]

V]I.

iU

J

uf

M

CTRILLUS ALEXANDRINUS.

.l

;i

i

li

if hr

Anno 390.

t Qu

j qu t

D'

Adoratione lib. 15.

»Nuptie honorabiles

»funt ille , fi liberorum procreationi infer-

lii oy

m o

» viant, nec culpandus Chriftianus , qui illis legi-

»üme utitur; non tamen id continentiz laudi-

f u

t

»bus &quari poterit. Scribit autem ad conjuga-

»tos Paulus: JWolite feparari ab invicem , mifà forte

» &x confenfu, ad tempus , ut 'vacetis orationi ,. 5 iterum

» in idipfum vevertimini , ne tentet vos Satanas propter

» incontinentiam veftram.

His porro verbis adjun-

h

» Xit : .Hoc autem dico fécundum indulgentiam , mon fe-

» cundum. imperium.

Vides igitur, eum veniam

» dare conjugio jun&is ? Qui igitur fieri poteft,

ut virtus fit, cui venia medetur?

ii

Ti

Z

CLAS-

356

TRACTATUS

CLASSIS III.

jl

;1!.!6 qui

g

Textus Theologorum veterum, in-

ter hos plerique coitum cum gravidis abfo!u-

n

geoet

te fine diftinctione , faltem aperta ,. con le-

mnant. Alii vero id limitant, nifi incontinen-

dv

E

g5 Q

tia, feu vehemens concupifcentia invito libe-

i

v

ro arbitrio exorta urgeat eaque aliis

g

mediis convenienter repri-

(f

mi nequeat.

AU

Wi

L

PETRUS LOMBARDUS.

Ma

gifter Sententiarum lib. 4. dift. 3 1. & 32. ex-

acte infiftit do&trine & verbis S. Auguftini,

T

dift. 31. fic habet: , Cum hzc tria bona in ali-

m

»quo conjugio fimul concurrunt , ad excufatio.

li, ]

» nem coitus carnalis valent.

Quando enim fer-

b qltodi

»Vata fide thori caufa prolis conjuges conve-

tüm

» niunt, fic excufatur coitus, ut culpam non ha-

» beat.

Quando vero deficiente bono prolis, fi-

Um geddw

»de tamen fervata conveniunt caufa inconti-

!

!

»nentie, non fic excufatur, ut non habeat cul-

l

»pam, fed venialem. Unde Auguftinus : Con-

Ddg

»jugalis concubitus generandi gratia non habet

If

»,culpam ; concupiícentie vero fatiandz, fed ta-

thifry

»1nen cum conjuge , propter thori fidem venia-

Item.

4

gl

»lem habet culpam.

Hoc quod conju-

» gati vi&ti concupifcentia utuntur invicem ultra

Af 1

» neceflitatem liberos procreandi, ponam in his,

Tl

BRT

»Pro quibus quotidie dicimus: Dimitte nobis

» debita

U (

DE SACRAMENTO MATRIMONII, 357

l

» debita noftra.

Item Hieronymus.

Qui di-

U.

» cunt, fe caufa humani generis uxoribus jungi,

»imitentur faltem pecudes, & poftquam venter

d

,uxoris intumuerit, non perdant filios, nec a-

] lp

]

, matores fe uxoribus exhibeant, fed maritos. --

lls

» Sed fi concubitus , qui fit caufa prolis , culpa

i

»Caret, quid dicit Apoftolus , fecundum indul-

"A

» gentian ? Sed indulgentia alia eft conce[Jionis. E.-

» gerat Apoftolus de nuptiis & de carnali coitu,

W.

» & ad utrumque retulit illud : /oc autem dico fe-

», cundum indulgentiam.

Indulgentur autem nu-

»ptie fecundum conceffionem , & concubitus

, nuptialis, qui fit tantum caufa prolis.

Concu-

PU

, bitus vero , qui eft prater neceffitatem gene-

,.randi, ob incontinentiam indulgetur fecun-

Lb

, dum permiffionem , quia ibi eft aliqua culpa , fed

lt

, levis; ideoque non jubetur, nec conceditur,

MATM

» fed permittitur, quia non eft laudabilis, fed ve-

lia

», nialis.

De hoc Auguftinus fic ait &c. -- Ex

(unitt

, his oftenditur, quod conjuges, qui caufa pro-

ts

», lis tantum conveniunt, vel qui exigentibus de-

n

» bitum reddunt , defendit à peccato fan&üitas

m

» conjugii.

Qu N

Dift. 32. .,, Conjuges fibi invicem debitores

t

»funt in hac caufa , ne peccandi detur occaíio.

gf (

» Debent enim fibi conjugati non folum ipfius

i Á

»Í1exus commifcendi fidem liberorum procrean-

» dorum cauía, verum etiam infirmitatis invicem

Mi

pri t

»» excipiendz ad illicitos concubitus devitandos

p

, mutuam quodammodo fervitutem , ut etíi al-

i im*i:a:if

», teri eorum continentia placeat, nifi ex alterius

2J

, confenfu non poffit.

Quod adeo veruim eft,

l p?üïi

» Ut etiam quod non filiorum procreandorum ,

n

»led

Z3

358

TRACTATUS

Y m

fed infirmitatis & incontinentiz caufa expetit

,j

, ille vel illa, non fibi alterutrum negent, ne per

q

, hoc incidant in damnabiles corruptelas.

Red-

Z».mndw»

» dere enim debitum conjugale nullius eft crimi-

«coeunä

, nis; exigere autem ultra generandi neceffita-

TP

ial

» tem , culpz eft 'venialis.

(

pE

i

V

1.

sl

uT

W

p

$& RATMUNDUS.

"

J

Jf

Anno 12530.

Qu

In Summa lib. 4. $. 13. de Matrimon. poftquam

egerat de tribus bonis matrimonii , nempe fi-

dei, prolis, & Sacramenti, dicit: ,, Valent hzc

» bona ad excufationem peccati , fi fervata fide

» thori caufa prolis conveniant conjuges. Un-

l:t

» de nota , quod aliquando commifcentur conju-

)u

1

n

» ges caufa fufcipiendz prolis , aliquando caufa

D

TU

»reddendi debitum ; aliquando caufa inconti-

d o

» hentie five vitandz fornicationis; aliquando

DUDIA

» caufa exfaturandz libidinis.

In primo & fe-

1

t

Pl

D)

f

]

, Cundo cafu nullum eff peccatum. Intertio eft

.y

fiLi

» Veniale; in quarto mortàle.

[

(WL |

W

"'X

III.

qu

ALBERTUS MAGNUS.

TU (

N

Anno 1440.

1 PO.[FUA

ens Alberti Magni bene infpe&a videtur in

J IU

i l Um V

omribus quoad prefentem articulum infi-

ftere veftigiis Petri Lombardi, cujus textum fem-

T

Mi

i

per

*

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 359

^

ül:fa h

i

)t

per ponit pro fundamento. In 4. dift. $ 1.art. 2 1.

Wn

ex inftituto querit, quando coitus fit bonus ?. Ad,

hoc declarandum obfervat, quinque poffe effe

u

motiva coeundi: poteft enim motivum coeundi.

effe 1. natura , qu:e naturali inftin&u movet ad

confervationem generis humani: 2. virius, qu&

movet ad procreahdam prolem in ordine ad fi-

nem fupernaturalem , v. g. confervationem po-.

J/A

puli electi, ad promovendam pietatem, aut red-

dendum debitum ju(titiz : 3. libido : 4.. libido cum.

natura , id eft, fimul cum intentiote procreande

s. matura cum gratia , id eft , intentio pro-

Tif p

prolis :

creande prolis fimul cum intention

e virtutis ad

QU p

I primo motivo agno-

m

h LA

Àon

finem füpernacuralem.

fcit ex fuo genere nullum peccatum ; in fecun-

,a

W

|

do & quinto meritum ; in tertio & quarto intra

S»A

limites matrimonii peccatum veniale.

Cum er-

N

J

4

go hzc divifio Alberti Magni fit adaequata , ne-

ceffe eft, ut comprehendat omnia motiva poffi-

n;'p fiüfäfï;

bilia concubitus conjugalis ; adeoque etiam mo-

( d

tivum vitande incontinentie in coitu cum uxo-

004

ps

ribus gravidis, & cum hoc motivum referri non

m f

poffit ad primum , fecundum, aut quintum ; ne-

ceffe eft, ut referatur ad tertium vel quartum, in

quo agnofcit peccatum veniale. Hinc "Thomas

Sanchez infra in Claffe tertia referendus ultro Al-

Verba Alberti

bertum cedit noftre fententis.

jl

l.c.fünt fequentia : , Quando coitus ef] bonus? Cu

m

)

» tria poflint effe moventia fimplicia in coitu, &

, duo compofita, eo quod tertium (id eft, aliud

p

,, motivum compofitüum) effe non poffit , quera-

m art'.ïï;

, tur de coitu fecundum quodlibet moventium,

u

,, utrum fit bonus vel malus; & quantum bonus

n

'l'.

4

5561b

r!( RAM

K

360

TRACTATUS

um

, eft, & quantum malus eft ? Eft enim movens

j

;

]

N

»natura , que fpeciem falvare defiderat ; & ite-

, rum movens bonum matrimonii: item, eft mo-

"E

», Vens Jibido , qu& funt fimplicia. Eft autem mo-

j QM y

» Vens natura cum gratia, & natura cum libidine, que

, funt duo moventia compofita.

Sit ergo primo

da«

bt

, Inovens natura. -- Dicendum , quod nullum

», peccatum eft , quando natura fic movet. ..-

g

»Ulterius quaritur de matrimonii bono movente.

»üi)

» Videtur enim , quod movere non poffit, quia

t

1

7

j

, malum eít, quod eft malo permixtum ; fed bo-

j

youdt

.num nunquam movet ad malum ; ergo nec

» movet ad bonum malo permixtum; fed omnis

m

Tj

», Coitus eft malo concupifcentie permixtus. Er-

» g0 bonum nunquam movet ad coitum.

In

ii

-;t;;'ï;lg.

l

, contrarium hujus eft , quod dicitur Tobiz 3.

», Virum cum timore, non cum libidine accipias.

s d

^

,, Ergo timor Dei & amor pofteritatis movet ad

ytii

u

»Coitum. ltem, id quod imperat Deus fpecia-

Bicn

,liter apparitione Angeli , fit virtute & bono

ltl

, movente ad ipfum: Tale autem eft cognitio

ii

,, Uxoris aliquando v. g. in conceptione Joannis

», Baptifte. -- Dicendum, quod obje&tiones non

^ ancïco.ic

» concludunt nifi de malo éulpe , non de malo

ln

»pocne, (nempe concupifcentie) de quo eft

»

AA

»permixtum in coitu matrimonii.

Ulterius

rR'

Videtur enim

, queritur de libiding movente.

v

, hoc femper effe peccatum mortale. -- In con-

st

» trarium hujus eft, quod concubitus qui fit cau-

ritelg

», fa libidinis fatiande , ponitur in quotidianis &

«:ülïiïiæ, [

,levibus peccatis hic in Litera ab Auguftino ;

-ïUl'æ, W

, ergo non eft mortale peccatum. -- Dicendum,

T

» quod fi libido fequitur rationem, non eft mor-

& QLn

, tale

Di: SACRAMENTO MATRIMONII. 361

l

k

n

, tale peccatum.

Si autem libido prevenit &

, dominatur, tunc eft mortale peccatum. Ulte-

d

, rius quaritur de ifto a&tu, quo /ibido movet cum

3

du

,nütura. Videtur enim , quod hoc fit femper,

, €0 quod in omni aétu concumbendi eft concu-

(

[

Eu

&

» pifcentia, -- Dicendum , quod non femper li-

r QUDE!;.

n

» bido movet cum natura , quia ficut dicit Au-

»» guftinus , libido eft placentia boni commutabi-

lm

»lis; hec autem non femper movet concum-

0 o

, bentem, fed potius bonum eternum, vel na-

itti

» turale quandoque.

Ulterius quzritur de illo

lit;

» concubitu , qui fit ex natura & bono matrimonii

itn; [die

», moventibus. Ille enim videtur effe actus opti-

penin ]

» mus, quia duplici perfectione perfe&tus, fcili-

ionup. |

»,Cet nature & moris ; ergo talis actus eft meri-

j TU

», torius.

Item quidquid habet fpeciem boni

ilaeu

» Virtutis , eft ordinatum ad felicitatem ; fed o-

»mnis talis actus eft meritorius ; ergo & ifte.

, In contrarium autem hujus eft , quod dicit A-

tnttit &

»poftolus; quod impedimentum eft Dominum

» Obfecrandi.

tad aj

Sed nihil talium eft meritorium,

opütr f

» ergo nec coitus matrimonialis. -- Ad id quod

al

» Objicitur in contrarium, dicendum, quod hoc

»; Qicitur ratione adjun&ti, & non ratione a&us,

:!gonüec

iv

»quod fit inpedimentum.

w U

REsPoxsrO. (generalis) Dicendum, quod

. Wt

, omnia ifta quinque poffunt effe moventia per

,;intentionem; quiacoiens poteft moveri inten-

gt -!

» tioneboninaturz, vel pietatis & Religionis,vel

;uþizusq;?vï

, juftitie, vel delectatione libidinis fimul & na-

r

Sed

n 1

,,tur&, vel bono pietatis fimul & naturg.

» cum fola libido movet, eft ulterius diftinguen-

f

fa

,dum.

Quia aut movet fervens extra honefta-

5

TRACTATUS

362

jl

temiatrimonii, & conceflionem ? tunc quo-

ggjjeflïs)w

, dammodo adulter eft ; aut fervet intra metas

a

»» honeftatis & conceffionis matrimonii ? & tunc

, veniale dicendum eít , ut patet ex verbis Au-

m

igobg

» guftiniin Litera pofitis.

Similiter cum libido

jeo

,,movet cum natura; autlibido przit & natura

g.

, fequitur ? tunc eft gravius peccatum , fed non

N

L

, mortale: autlibido fequitur? & tunc eft mi-

RUL

5511BS.

d.declarandam Alber-

Til

Hzc fufficere poffunt a

ïllllle&uc i

ti mentem , quam & plura alia loc. cc. dift. 31. &

Al

r

W

i

dift.32. confirmant; prafertim , quod non am-

Tij

plius inftituat fpecialem queftionem ; an liceat

ii

tempore impregnationis petere debitum ? fed

usl

X

M L

tantum ; utrum eo tempore liceat reddere debi-

tum ? Per hoc enim infinuat,, illam queftionem

r

de petitione debiti cum gravida fore fuperfiuam.

ia

RUnT

Hoc tamen non obftante poffent fequentia ob-

jici.

N

,ptutig

1. Ubiart. 22. difputat de di&o S. Hierony-

Atl

mi: Jmitentur (altem pecudes , &2 poftquam *venter uxo-

ttieií

vis intumuerit , non perdant jilios &c. in fime addit :

MO

d boc boriatur , non precipit Hieronymus.

d

08

te)l

2.. Dum art. 24.difputat, an in propria uxo-

W

re poffit effe ufus contra naturam, & num fit pec-

T

i

d

catum mortale, hanc fibi format obje&tionem.

"

In quibusdam per accidens impeditur communis

Ms

modus; quia propter groílitiem ventrum con-

jungi non poffunt : & bene conjungerentur , fi

» Plik

mulier retrorfum contra virum incurvata difpo-

neretur; cum igitur propter pinguedinem debi-

t

j

tum in alterius corpore non amiferint, videtur,

quod fine peccato hoc modo conjungi poflunt.

NUX

Simi-

DEÉ SACRAMENTO MATRIMONII. 363

i Q

Similiter contingit quandoque apoftemari ven-

AR

trem mulieris, vel effe pregnantem, ita quod an-

terius non eft applicabilis viro; videtur ergo,

s

h

M

quod nullus illorum ufuum eft contra naturam.

A Ne

l J

Ad has obje&tiores refpondet : ;, Dicendum, in

lr

» tali cafu bene licet, quia aliter convenire non

dLUn d

, poffunt.

bt

3. Inart. 27. ubi querit, an omnis coitus fit

peccatum ? format fibi hanc objectionem : O-

Vi

mnis actus fruftratus fine effentiali & naturali,

vanus & malus eft ; fed omnis concubitus , qui

t Ll

quim

fit caufa deleGationis, eft hujusmodi; ergo o-

4m; a n

mnis talis eft vanus & malus; ergo peccatum.

Ad hoc refpondet : ,, Dicendum, quod ifte actus

isz.'ij

'a (

? k

l

,non femper fine fruftratur ; quia babet finem

,H.l

», nedicine, & fidei thori & Sacramenti; quia hor-

ul

yelet

, ret feparationem. Ad probationem dicendum,

» quod ifíte actus eft nature & hominis; & fe:

at

,; cundum quod eft matrimonii actus , magis ac-

» Cipit ut hominis actus quam ut naturz ; &ideo

ii

f.;i

"

» fufficit ei finis hominis ; objectio autem pro-

jiad

»» Cedit, ac fi fit naturze tantum.

RrsPoNDEO ad r. Verum effe, quod jux-

T.

j pïüpuäïl&

ta Albertum M. D. Hieronymus illa fcribat per

modum adhortantis , & non per modum przci-

m

pientis; fed in ipfa adhortatione monftrat deor-

oj

dinatonem a&us , que fufficit ad conftituendum

iros

peccatum veniale fine fpeciali pracepto.

Hinc

Albertus in hoc ipfo articulo docet , eum , qui

t

cum praegnante coit, mon peccare mortaliter. —.Si

J

LUR

non agnofceret faltem peccatum veniale, debuif-

:

Iul

fet dicere, eum non peccare.. Videtur Albertus eo-

M

dem modo, quo ejus difcipulus S. Thomas, 1o-

Q

qui

-

H ICEAH

TRACTATUS

364

qui circa peccáta venialia , quod nempe fint de-

viatio rationis freter legemn feu preceptum , non

ATUL

coniva legem.

AD 2. DICO.

Albertum tantum velle di-

cere , in tali cafu non peccari contra naturam ,

neque committi fpeciale peccatum ratione ejus-

Vonrtni

modi congreffüs prepofteri.

Imo cum in obje-

*ng

&ione ponantur tres cafus, nempe pinguedinis ,

m

apoftematis, & pregnationis, & Albertus in Re-

uP

fponfione tantum refpiciat ad duos cafus , dubi-

1

Jin,

tari poteft, an non tertium cafum filentio prz-

Mp

terire voluerit.

"Ad duo , inquit, dicendum, quod

i

I

M

in tali cafu bene licet.

D

ln

Àn 3. DICO.

Ibi Alb;ærtum non loqui de

ii

a&u fruftraneo , fed de intentione fruftranea e-

[/

1

At

fw

jus, qui non intendit procreationem prolis , fed

alium finem v. g. remedium concupifcentie ;

RUW

hinc in hoc ipfo textu monet , talem coitum fi-

qud.

mul effe ac&um nature & hominis; , & eatenus

f Jnà

fufficere, ut intentio coeuntis feratur ad a&um,

iaj

in quantum eft a&um hominis; natura enim o-

(f

peratur per fe fuum finem etiam fine intentione

J

hominis.

Hanc effe mentem Alberti, colligitur

u

etiam ex eo , quia obje&io ultima hujus articuli

v l

d

expreffe id urget, omnem coitum effe peccatum

1

veniale, qui non fit cum intentione generandi, videli-

li

;

cet explicita , quod Albertus negat , dummodo

0

jl

a&tus fit aptus ad generationem in iis circumftan-

Qs

tiis, in quibus ponitur.

Videtur tamen tacite

A

ad intentionem generandi referre a&um , qui ba-

H) u

bet finem medicing, puta in ordine ad bonum pro-

h

&

[

Qf

lis:

Wi']*

D

D

IV.

DE SACRAMENTO MATRIMONII, 365

MYb

Emm,

IV.

u

: GUILIELMUS PARISIENSIS.

10[]'! m

Anno 1240.

Lj

. P yt Sasrament. 'Tit. De Sacramento matrz'mohiz' 74

e

Mi

2 dNunc autem.

t ping:e:ï

, Quia commixtionis feu fe-

Ininationis finis debitus & proximus eft fru&us

lbt

d.

»prolis; manifeftum eft, fi ifto fine privata fue-

Nir

» Fit, ipfam effe malam. -- Qui ja&tat femen tri-

n (l

A

» tici vel alterius grani in agro non intentione

i di:.m:m,

» Ut fru&us inde fuccrefcat ; fed alia aliqua qua-

Wil

lj

, cunque ex caufa, quantum in eo, non folum

1

» non feminat, fed femen difpergit, & difperdit,

Vhllriz s

5», & agro pariter & femine abutens. -- Peccatum

2yi l

» eft declinatio à re&itudine; quare declinare à

t

,re&itudine ufus debiti , five à debito ufu

dem cint

pec—

ax care"etb

. $. Procedamus autem.

btl

&

,Cum vis generativa

,non fit nifi propter fru&um prolis ex inftitu-

: fs t

fte ia

» tione Creatoris, nec opus generationis, quod

, Don eft nifi via ad fructum, debet effe nifi pro-

vri li

» pter ipfum.

TOU

Intorquere ergo ipfum in alium

» finem abufio eft contra ordinationem Creato-

s [

v

; Fis.

T

Ibidem qusft. 5. fic fcribit: ,,' Tertia queftio,

j r

» qu& non mediocriter movit & movet adhuc fa-

p

» pientes Saracenorum & nonnullorum Judao-

T

od

»rum, heceft. Cumtoto tempore gravidita-

» tis propter inutilitatem feminationis abftinen-

" ad hel

1

» dum fit viris ab uxoribus; illo enim tempore

» inutiliter feminaretur proles ; fimiliter tempo-

»1€

[

n

j

TRACTATUS

366

d

i

,re enixionis feu purgationis ex parte, eo quod

j

j

,periculofe feminaretur; manifeftum eft , ad

etti

J

j

,,;modicum tempus conceffum effe uxorum pro-

gim hoc

» priarum ufum 5 toto ergo refiduotemporis ne

ii

», ceffe eft, otiofam effe vim generativam in eis,

(

,, & incontinentie patere periculis, nifi quemad-

:ed'm

g

lYi

j

» modum feminato uno agro feminatur alius, fic

At

& una pregnata impregnetur & alia.. In quo

o

» refpondemus eis, quia freenanda eft concupi-

»ícentia carnis & moderanda propter pericula

I!pm! E

Rof

"i

,fpiritualia , quz fupra tetigimus (v. g. quod

, continuo ufu concupiícentia ita in fervitutem

t

yn

À

» redigat hominem, ut fi mulier defuerit, fupe-

, rari vix poffit ; & , ubi adfuerit, ad fpiritualiá

,d

mr t

.E: ('ft

,aífurgere non finat.) Moderanda eft etiam

-.,

» propter prolem , qu& propter hoc nafcitur u-

Ro

,berior, robuftior, & modis omnibus laudabi-

53:1101;

Tpfa enim frequentia hujusmodi femina-

od

,tionis femen humane generationis diminuit

d g

,; tam fübftantia quam virtute.

Nec negamus,

,ai

lat

» incontinentie femper imminere pericula mari-

d

» bus & feeminis , quamdiu fervet concupifcen-

zö'gm

» tia.

Sed ea habere fcimus matrimonii fortiffi-

tuc duf

70 prefidia; nec dübitamus ullatenus: illis

"i

m

»praíto effe divin? gratie & virtutis auxilia,

Jj

J 21

»qui propter Dei honorem & gloriam contra

5, carnis illecebras ftatuerint pugnare.

1

V

"

ALEXANDER DE ALES.

W

1ne41

Anno 1240.

a

Ji

In 3. parte queft. 35. membro 8. fic fcribit: ,Ex

Eu

, his relinquitur, quod coitus conjugalis lici-

—()duæl

35 t0S

DE SACRAMEN TO MATRIMONIL. 367

Rn

, tus eft triplici de caufa , videlicet'caufa prolis,

*W] j

» & fecundum hoc eft in officium multiplicandce

EQW l

», natura.

Item caufa reddendi debitum ; & fe-

Mm

, cundum hoc eft opus juftitie. Item caufa for-

EOR

, hicationis vitande, & fecundum hoc eft in re-

lii

xv

» Inedium concupifcentie. " Sed quaritur, utrum

mnnm i

,remotis his tribus caufis fcilicet prolis habcn-

6d

»de, & debiti reddendi, & fornicationis vitan-

ld

,]4de* prohibeatur coitus conjugalis ifto prace-

Mp

» pto, quo prohibetur coitus illicitus? (nempe

i5 (s

fexto precepto, de quo ibiagitur). Solutio.

i n

» Coitus conjugalis alius eft licitus, alius permif-

(cicii

» fus , alius prohibitus. Licitus, ficut di&tum eft,

h ia

» eft coitus conjupalis triplici de caufa.

Per-

Dd d a

miffus vero eft coitus ex fragilitate feu infir-

hdu

» Initate carnis proveniens, in quo quzritur con-

t at

, jugalis dele&atio , fed füb Deo , ut Dei amor

ynpll

»» preponatur illi dele&tationi , & ifte coitus ve-

Ti (

,nialis eft, quamvis non fiat caufa prolis , nec

YX

, reddendi debitum , nec vitande fornicationis,

;; fed caufa dele&ationis talis in conjuge propria,

p

, & non in aliena.

Vi

Unde dicitur juxta authori-

Yi d

,tatem Auguftini & Apoftoli. nffitutio conjugii

» extra Paradifum fatta eft , ut infirmitas prona in rui-

jhtem: 1

us a

, nam turpitudinis boneftate exciperetur conjuaii. (Can.

»32.0.2.) & Aug. Ufüus naturalis , fi ultra modum

drun o

»» prolabitur , in uxore quidem eft veniale 5 in meretrice

n

» vero. damnabile.

Prohibitus conjugalis coitus

» eft , qui ex voluntate fübdita libidini contra

p

» honeftatem conjugii , & ordinem rationis pro-

» Cedit; ut illud , quod fit ad fatiandam libidi-

1 t

)EC

i

» nem per meretricias blanditias, fecundum quem

» Inodum dicit Hier. Nibi] fedius quam uxorem ama-

n

» 6 quaft adulteram.

Ad

TRACTATUS

368

j

, Ad illa, quze dicit Auguftinus,, (in ipfa im-

L.

j

l

g,witus t

[ ].

, moderata exa&tione debiti carnalis veniam con-

, cedit Apoftolus , ut etiam prater caufam pro-

gu, u

«nm t

, creandi fibi mifceantur,) patet, quod intelli-

»guntur fecundo modo. "Tamen ad pleniorem

g, qi

» intelligentiam notandum, quod libido volupta-

iAbl

» tis aliquando prevenit voluntatem , aliquando

mb

, prevenitur. Cum pr&venit, cum diftin&ione

a As

, que predi&a eft, coitus ex illa parte proce-

dinqii

, dens eft permiffus. Cum vero prevenitur li-

1l

, bidine à voluntate, ut fcilicet cum quis de in-

,Oiti

, duftria utitur calidis & incentivis ; vel cum in

t

,,feipfo excitat motus libidinis propter fatieta-

lm

1

, tem libidinis feu dele&ationis, coitus eft pro-

r r

», hibitus & illicitus.

T

!

la (

LU

P^ Sed quzritur, utrum ex aliis caufis fit pro-

sür, qa

» hibitus coitus conjugalis ? Ad quod fic Augu-

m

j

r

hu,

[

», ftinus.

Coitus contra naturam femper illici-

Á

,tuseft. Ergo ex modo indebito, hoc eft, in-

,, naturali eft illicitus coitus conjugalis. . ItemI-

*

E ;. ii

t

w'm

» fidorus.

Sunt mulieres , qua ficut animalia

i

[//rj)

,8bíque ulla difcretione indefinenter libidini

»ferviunt. Has ergo nec mutis pecudibus com-

p

NI

5 paraverim; pecora enim cum concipiunt, ul-

QU

l r,e

»tra non indulgent maribus copulam fui.

Af

, Ergo coitus cum conjuge poft conceptum eft

l

i

, contra rationem : ergo illicitus & prohibitus.

,,Item Hieronymus.

Qui debent caufa Reipu-

SR

Aliy

, blice & generis humani uxoribus conjungi, i-

, mitentur faltem pecudes, ut poftquam venter

J

Ts

Al

,uxoris intumuerit, non perdant filios ; nec a-

matores fe uxoribus exhibeant, fed maritos.

Ts

H

» ErgO

1 U]E[]f'rL j

Uf

IJ!X

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 369

l

Unpïv-

thm.,

», Ergo coitus cum uxore propinqua partui eft il-

"g

icitus. Item. . Ad mulierem , que patitur

n

»menítrua, nonaccedes. Ergo tempore men-

AUf

1truorum coitus eft illicitus. Item.

Hiero-

,nymus, quod tempore , quo vefcuntur carni-

ii

, bus Agni, abftinendum eft.

Item dixit Urias,

J

l

» Don fibi licere dormire cum uxore fua , quam-

M

4 Dite

»diu Arca Domini erat in caftris.

Ex quibus

» relinquitur, quod illicitus eft coitus conjugalis

prereo

lt qi

,5 in folennitatibus & temporibus jejuniorum.

vt

,Contra(objicitur). Secundum Jus natu-

a

T0 i

,rale quilibet poteft uti re fua.. Cum ergo uxor

» fit viri, poteft ea uti ut vult ; ergo in ea dele-

tindy

, Gari, dum tamen füb Deo, quocunque modo

i ult. -^ Item.

Uxor non habet poteftatem fui

Vs

» Corporis, fed vir. Ergo vir poteft uti corpo-

»1Ieuxoris, quando vult & quomodo vult.

Si

quikir

n t

» diftinguatur, ficut folet diftingui , quod eft dif-

»ferentia in coitu conjugali in petendo & red-

bio d.

j ]

. dendo; in omnibus przdiétis cafibus pecca-

Tf

, tum eft in petendo, & non in reddendo, fi pe.

» tat affe&u fatiandz libidinis, vel modo, vel fta-

mat 1

» tu, vel tempore indebito.

Contra ( objicitur).

FWT

» Dicitur confentire , qui manifefto facinori de-

hia

» linit obviare.

Cum ergo ille, qui reddit tem-

epid i

» pore indebito, non obviet, confentit ; ergo

u

j

r

Soluiio.

-» prevaricatur.

Concedendum , ficut

du

» pr&oftenfum éft, quod coitus conjugalis eft

eQt CU

L

w

j

» prohibitus , cum eft propter fatiandam libidi-

us C

, nem per meretricias blanditias ; & cum eft pre-

900 !

:i-

», ter naturalem modum , tum in ftatu prohibito, "

j

,Utcum uxore vicina partui, vel exiftente in

)

gf

»fuxu menftruorum , tum in tempore inhibito.

p

D. Ainort T. deSacr, Mairim,

Aa

» Ad

y Fm

2/9

TRACTATUS

It i

, Ad illud ergo, quod objicitur, quod quili-

g

,, bet poteft uti re fua ; verum eft, ad illud, ad

[;]

» quod conceditur.

| ,;ïg*þandet

,; Ad aliud vero quo

d objicitur , dicendum,

j QU

»quod in omnibus predi&tis cafibus peccat pe-

du

,tendo. In reddendo autem diftinguendum eft;

j

, quia aut petit conjugaliter, aut meretricaliter.

p

1

t

, Idem parte 2. queft. 149. membro 1. ubi

3/6 v

r!

, qu&ritur, quando concubitus conjugalis debi-

j

'UL

,te & fine peccato fiat? fic refolvit. Dicen-

[!

,, dum eft fecundum Auguftinum JDe bono conjugii.

A

, Debent fibi conjugati non folum fexus fui com-

EX

ii d

i

, mifcendi fidem procreandorum liberorum cau-

1 d

Md &u

"n

»Ífa , que prima eft humani generis in ifta mor-

,, alitate focietas ; verum etiam infirmitatis in-

1

lr m

» vicem excipiende ad illicitos concubitus evi-

, tandos mutuam quodammodo fervitutem. Se-

N

W;v

Ms

, cundum hoc eft ergo dicendum , quod tribus

mïuï

, de caufis fit convenienter concubitus conjuga-

V M MA

W[J

TU

»lis; vel caufa prolis procreandz, vel cauía de-

I

TUde

,,biti reddendi, vel cauía vitande fornicatio-

I

» hi$.

:

, Ibidem membro 2. quzrit, quando conju-

M

:;

E

,,ges in concubitu mortaliter, aut venialiter pec-

Dicendum , quod aliquando

ATU

L

,cent? Refoluiio.

, eft veniale peccatum , aliquando mortale in

A'"('/

ir im

, concubitu inordinato viri cum conjuge. Sie-

, nim illa dele&atio fit füb Deo , veniale pecca-

ia

,tum eft.

ääü'bfd:i:is,

»OsgprcrTUm r. Ex variis textibusD. Au-

w

T

I

»guftini, quod omnis concubitus conjugalis fe»

,,cundum quamcunque differentiam , quantum-

*f

[/

LA

;

a,

,Ccunque fit inordiniatus fecundum finem , mo-

,,dum,

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 371

J QUM"

ä

BIl

dum, locum, tempus, perfonam , dummodo

,lervetur ufus naturalis , tantum fit peccatum

,, Veniale.

» Refpondet ZAlenfis boc moda.

uod primo ob-

» Jicitur , quod univerfaliter fit peccatum venia-

» le; dicendum eft , quod non nifi veniale, large ac-

! maï:.f

nb

» Cipitur non tantum pro eo , quod eft in gene-

,11e veniale, fed pro eo , quod eft veniabile,

[

» (quamvis fit peccatum mortale).

Sicut dici-

lr ]

, tur de illo peccato, quod eft ex infirmitate,

WT

» quod ipfum eft veniabile five remiflibile, quia

mfenrl

,habet aliquam caufam allicitivam , propter

T bt

»quam in parte excufatur, licet fit in genere

Vr ii

, mortale; & hoc patet, fi recte attendantur in-

Vil

» tentiones illarum authoritatum ( Auguftini).

as e

Ex his omnibus textibus Alexandri colligi-

yistien.

tur, concubitum mariti cum uxore gravida ex

in, t

cauía vitandz fornicationis, quando libido prz-

TEU

venit libertatem, eaque aliis mediis compefci ne-

p d

quit, nullum effe peccatum ;. quod ipfum vide-

ide

tur infinuare part. 2. queft. 149. membro 2. in

Refponfione ad objectionem ex Hieronymo de

, quxtot

gravidis, in quibus non eft vehemens periculum

j vt

partus. .4dillud , inquit , quod objicitur de petenite

quidg

concubitum à muliere vicina partui , dicendum eft , quod

ff prajfümitur vebementer de periculo partus, peccat mor-

u Y

taliter.. Si vero fit caufa vitande fornicationis (fine il-

T

lo periculo) eo quod im partu progreditur fecundum

"NI

motum libidinis , peccat venialiter.

" uguftinus : Sunt

viri u/que adeo incontinentes , ut nec gravidis parcant.

j tex'äï*;;

Quidquid ergo inter fe conjugati immode[lum , invere-

t

cundum , fordidum gerunt , vitium ef bominum, non nu-

vt

Ü

piiarum.

j

j

Aaa2

VI.

TRACTATUS

DxSMM

372

dl

VT.

M

J ";m

Y

D. THOMAS.

0

Jl

^

;':,iam j 1

Amno 1250.

vt

n 4. Sent. dift. 31. queft. 2. art. 2. fic habet:

tr d

, Dicendum , quod ficut boxna matrimonii, fe-

imue J

, cundum quod funt in habitu, faciunt matrimo-

,nium honeftum & fanctum ; ita etiam fecun-

P

i"i

,; dum quod fünt in a&uali intentione , faciunt

»y^

, a&tum matrimonii honeftum , quantum ad illa

A

,, duo bona, quz ipfius actus refpiciunt. Unde

QeD)r, )

» quando conjuges conveniunt caufa prolis pro-

«l

»; creande, vel ut fibi invicem debitum reddant,

df

, quz ad fidem pertinent, totaliter excufantur à

zági

» peccato.

Sed tertium bonum (Sacramenti )

,non pertinet ad ufüm matrimonii , fed ad ef-

» nä*xq*

d

MW

,fentiam ipfius ut di&um eft ; unde facit ipfum

BAMX

*

r

, matrimonium honeftum , non autem a&um e-

li

) t

,]us, ut per hoc aéctus abfque peccato reddatur,

nutydf

» Quia alicujus fignificationis caufa conveniunt.

01

IU

, Et ideo duobus folis modis conjuges abfque o-

,mni peccato conveniunt, fcilicet caufa prolis

, procreande , & debiti reddendi : alias autem

, femper eft ibi peccatum , ad minus veniale.

O BIDGPTUR I.

Quià natura tantum mo-

Hl

, Vetur ad a&um matrimonii , non videtur ali-

)

, quod bonum intendere , quia bona matrimonii

"3

» Pertinent ad gratiam vel virtutem. Sed quan-

Y

» do aliquis folo naturz appetitu movetur ad a-

n

, &um predi&um , non videtur efe peccatum ;

w

alum

$ ggia nullum naturale eft malum, cum m

du

od

, fit

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 373

, fit preter naturam , & preter ordinem.

Ergo

» actus matrxmomahs poteft excufarl etiam fine

]

, bonis matrimonii.

» 2. llle,qui utitur conjuge ad fornicationem

» Vitandam , non videtur aliquod bonum matri-

um

»monii mtendere.

Sed talis non peccat, ut vi-

lLW

» detur, quia ad hoc eft matrimonium conceffüm

A J

,humane infirmitati , ut fornicatio vitetur r.

Lt elt

» Cor.7.

Ergo etiam fine bonis matrimonii po-

UY

,, teft a&tus ejus effe excufatus.

n

Iv

W

»8. llle, qui utitur re fua ad libitum , non

j

f u

»» facit contra juftitiam , & fic non peccat, ut vi-

, detur

Sed per matrimonium uxor efficitur

Alli

,, 165 viri, & e converfo.

Ergo fi fe invicem ad

TOR

, libitum "utuntur libidine movente , non vide-

Vren

,» tur effe peccatum.

l, R

34

Illud , quod efficitur bonum ex genere,

,,non efficitur malum , nifi ex mala intentione

i

1

p

lat

Sed actus matr1m0n11

quo quis fuam

» cognofcit, eft ex genere bonus ; ; ergo non po-

jf

1]

T

d tePf mdus effe, nifi mala intentione fiat,

Sed

» poteft bona intentione fieri , etiamfi non in-

J

m&

1

J

, tendatur aliquod matrimonii bonum

puta,

T n

: qui at

, cum quis per hoc falutem cogporalem intendit

» fervare, aut confequi.

Ergo videtur , quod

j

,€tam fine matrimonii bonis a&us ille poffit

Yratu

», excufari.

iil

,. Ad primum dicendum, quod oportet, quod

» intentio naturz, qua prolem intendit, refera-

Oa

GR

» tur actu vel habitu (id eft, virtualiter) ad in-

mOn

» tentionem prolis prout eft bonum Sacramenti,

du

, alias ftaretur in creatura , quod fine peccato

ID,L

»eíie non poteft. Et ideo quando natura tan-

)

Aa 3

,tum

374

TRACTATUS

, tum movet ad actum matrimonii, non excufa-

, tur à peccato omnino , nifi in quantum motus

j

,]mature ordinatur actu vel habitu ulterius ad

»prolem , in quantum eft bonum Sacramenti.

;,Nec tamen fequitur , quod motus naturz fit

lh Y

» malus, fed quod fit imperfectus, nifi ad aliquod

» bonum matrimonii ulterius ordinetur.

Ad fe-

(

» cundum dicendum , quod fi aliquis per actum

, matrimonii intendat vitare fornicationem in

l

». conjuge, non eft aliquod peccatum , quia hoc

»» eft aliqua redditio debiti, quod ad bonum fidei

» pertinet. - Sed fi intendat vitare fornicationem

D

t

»iníe, fic eft ibi aliqua fuperfluitas , & fecun-

»; dum hoc eft peccatum veniale: nec ad hoc eít

g nu

» matrimonium inftitutum , nifi fecundum indul-

Mila

» gentiam , quz eft de peccatis venialibus.

d

;'ä? '

» Ad tertium dicendum , quod una debita

quiu

» Circumítantia non fufficit ad hoc , quod a&tus

d

» fit bonus, & ideo non oportet, quod qualiter-

,telit d

, cunque quis re fua utatur, ufus fit bonus, fed

d d

» quando utitur re fua , ut debet , fecundum o-

» tünes circumftanties.

AO v

C.L

r

; Ad quartum dicendum , quod quamvis in7

W

tendere fanitatis confervationem non fit per

*

W

, Íe malum , tamen hec intentio efficitur ma-

! ï'üf.;'.'a;-", |

»1la, fi ex aliquo fanitas intendatur , quod

A RR

,non eft ad hoc de fe ordinatum : ficut qui

r

l

, €X Sacramento Daptifmi tantum falutem cor-

M

»Poralem quzreret: & fimiliter eft in propofi-

Tl

t fonitg

, to a&tu matrimoniali.

T

w

p

l

fUS'«

UI

l

LY

VII.

DE SACRAMENTO MATRIMONII.

375

TT

VTI.

S. BONAVENTUR A.

Büh

Anno 1250.

d

In 4. Sent. difl. 31. quaft. 2. fic habet:

QUJSTIO II

T

afum, [

n coitus conjugalz'& caufa fornicationis. oitande

albon:

offit. «[fe fine omni peccato oeniali ?

onitz

il L

»( owcrvsio. Conjugalis coitus ad vitan-

E. dam fornicationem in fe eft peccatum ve-

"'W*

LU.

,4iale; in uxore autem vitandam nullius eft

» Criminis.

ii

y

,REsPONDEO ad Zfrgum.

Dicendum ,

Q UX d

, quod qui coit caufa fornicationis vitande, aut

,;hoc eft in fe , aut in altero.

Siinaltero , ut

, reddat debitum , hoc.eft purz juftitiz, hoc eft

, fidei , & eft de bonis matrimonii : re&te ideo

, hn

,0mnino à culpa excufatur.

Qui vero coit

, caufa fornicationis vitande in fe, in hoc fem-

| u

» per peccat venialiter , quia aut pulfatur à car-

u

,De; aut non pulíatur? Ex quo tamen non

) Qïï.ü('&

» Vult procreare prolem , nec compellitur debi-

i

,, tum reddere , aliqua fuperfluitas eft ibi, & ideo

», peccat.

Et fi tu objicias, quod licet homini

il LL-

» bibere, ne fitiat ; fic etiam fine peccato coire ,

d

, ne fornicari appetat; non eítfimile, quia hic

, eft motus nature; in coitu non; nec etiam

,neceflitatis ; & hoc dicit Magifter in fequenti

, diftin&ione: Reddere debitum conjugale nul-

J

Aa4

,, liu$

x

976

TR,ACTAi'US

DISW'

)

.A

]

, lius eft criminis ; exigere autem ultra gene-

"

iab

»randi neceffitatem , culpz eft venialis.

vil

ol Qï

» Contra (objicitur) per Auguftinum. — Infir-

i«

5

», Tnitas carnis excipitur per bonum matrimonii,

il

lls

, De cadat in foveam peccati; fed cum coit cau-

»» fà fornicationis vitande, infirmitas carnis mo-

5» Yl

Ergo.

» Jiem , ratione videtur, quia qui utitur aliquo

» ad illud , ad quod eft, poteft hoc facere fine

U

LM

» peccato ; fed conjugium eft propter fornica-

, onem vitandam. Ergo.

»Jiemn. Majus bonum eft continentia, quam

» proles.

Ergo magis licitum & debitum eft a-

ydl

t

r

1nare continentiam , quam prolem. Sed qui

n

» COit amore prolis procreande, poteft fine pec-

»» Cato.

35

&.

. Ergo & qui amore continentie fervgn-

(

W

n

(eit

» Jiein.

Qui coit amore continentiz fervan-

RORU

"

, d& in altero, non peccat , ut cum reddit debi-

, tum uxori, ne in fornicationem labatur.

I

*m(

» £0 fi non debet effe magis folicitus de aliena

"u

» Continentia , quam de fua , patet &c.

At

» 1. Adillud, quod objicitur ex Auguftino,

J

(

» dicendum, quod foveam peccati vocat pecca-

,tum mortale.

u

»2. Adillud, quod objicitur, quod ad hoc

"

M

» eft &c.

Dico , quod ad hoc eft fecundum in-

1

[

, dulgentiam , non fecundum imperium , & ideo

T

T

, Veniale peccatum , & in hoc ordinatur.

lt

» 3. Ad illud , quod objicitur de continen-

J"blk

tia, quod majus bonum eft, dico quod conti-

Ttt

, nentiam fervare contingit fine hoc, fed non

r

n

» prolem procreare.

s

T

»4. Ad

1

DE SACRAMENTO MATRIMONIIL. 377

t

»4. Adillud, quod objicitur, quod conti-

]s

, nentia fervanda eft in altero fine culpa , dico,

ii ('n

» quod non eft locus à minori, fed à majori, quia

, ibi eft actus juftitie , ratione cujus tenetur &

, excufatur , non ratione amoris continentis.

VIII.

J ii

ol

RICHARDUS 4 MEDIAVILL A.

fOjt

Anno 1290.

n s

iübinn

nxcdift^2; q. 9.

,Queritur , utrum liceat

"

/

ln Ms

,reddere vel exigere debitum tempore im-

»pregnationis ? Refpondeo , quod fi fine peri-

Isl

UI

, culo abortus vir poteft carnaliter copulari füuce

,,uxori pregnanti , & fibi tenetur debitum red-

m

, dere, & ab ea poteft exigere fine peccato mor-

Qu

»tali, quia concubitus matrimonialis non tan-

, tum eft in officium , fed etiam ih remedium ;

bl

L

,& mulier : przgnans frequenter plus appetit

tÁt.

,, concubitum , quam quando non eft pregnans ;

a pl

,; fi autem non poteft cum ea carnaliter copula-

m

,ri fine periculo abortus , tunc non debet fibi

, reddi debitum nec ab ea exigi.

» Contra. (objicitur) Quamdiu mulier poteft

X

u

»impregnari, fibi poteft debitum reddi ; fed

,mulier pregnans poteft adhuc alium foetum

p

rü

,Cconcipere; ficut dicit Avicena.lib. 9. de Ani-

, malibus cap. de formatione Embrionis, Ergo

r

J

dLO

, rnulieri pregnanti poteft debitum reddi, & ab

,e€aexigi. Dicendum, quia raro accidit, ut mu-

u

»lier impregnetur fupq ;

mpregnationem , &

-

LO

M

a

NI

95 quan'

378

TRACTATUS

gïüm

yii

» quando hoc accidit , abortitur ut in pluribus,

j

É

'Oï (

rtic

» fecundum qqul dicit Avicena ibidem.

ub

IX.

um

Jl

RAINERIUS.

dl

u r

y

c a

'

'

Anno 1300.

nicauow

n Panteologia Tit. Matrimonium. Cap. rx. ,,Bo-

T

rfiu !

j

L

, na matrimonii przdicta ( proles, fides , Sa-

a

», cramentum) excufant a&tum matrimonii à pec-

lum J

» Cato duobus modis.

Primo , quia per actum

1lu

, matrimonii fit, ut a&us, qui de fe effet pecca-

at d

,tum, non fit peccatum.

Secundo excufant ,

j

» quia quod alias effet peccatum mortale, fit ve-

6;0, l. M

», niale.

Unde folum.duobus modis conjuges

j

, cum conveniunt ab omni peccato excufantur ;

ais

» abfque enim omni peccato conveniunt, fcilicet

AU

» cum conveniunt cauífa prolis procreandze , &

ytly v

, caufa debiti reddendi.

r

Ibid. cap. 12. ,, A&us matrimonii eft deme-

m

» Fitorius venialiter , quando quis accedit caufa

1b atl

Mf

, Incontinentiz vitande in feipfo , vel caufa li-

w

iab

», bidinis fruende & habendz, fiftentis intra limi-

Wv

n

, tes matrimonii, puta quando vir delectationem

Y

a

querit in fua uxore tantum & modo legitimo.

,l

Il

T

Ibid. cap. 13.

», Octo modis actus matrimo-

vt

» nii eft peccatum.

Primo accedere ad conju-

yutde

D

45

» gem caufa fornicationis vitandz eft peccatum

g'es T

» Veniale. "Ubi nota, quod fi aliquis accedit ad

Conjugem intendens fornicationem vitare in

i um

RD

», Conjuge , non peccat , cujus ratio eft, quia hoc

u

UR

», €ft quzdam redditio, quod ad bonum fidei per-

Qb

L

55 Umer:

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 379

,

l

W

a

»tinet. Sed fi accedit ad conjugem intendens

, vitare fornicationem in fe, venialiter peccat,

», cujus ratio eft, quia ubicunque in actu conju-

» gii bonum matrimonii eft motivum aCtus con-

l

, jugii, omnino excufatur à peccato ; ubi vero

,eft aliud motivum , non excufatur omnino.

, Unde cum in a&u matrimonii, qui fit caufa for-

,, nicationis vitande, fit aliud motivum à bonis

b

, matrimonii, fcilicet aliqua incontinentia, non

les, f

trimy

, excufatur omnino , quin fitibi veniale pecca-

'

,tum. Hac beatus Thomas 4.Sent. d. 32. art. 2.

qip

r

WR

,»,infol.s.arg. Secundo accedere ad conjugem

diitg

,caufa fanitatis acquirende vel confervanda ,

I r

,eft veniale peccatum. — Quod tali ratione o-

I

», ftendo.

Ille , qui indebito modo intendit fa-

Sed

i r

, nitatem acquirere & confervare, peccat.

n

,, accedens ad uxorem caufa fanitatis acquirenda

verut

», Vel confervandz , indebito modo fanitatem in-

a

», tendit; ergo venialer peccat, v. g. ficut qui ex

», Sacramento Baptifmi tantum quereret corpo-

omas. Ter-

nudà

,, ralem fanitatem. [bid. Beatus Th

fateltt

»tio accedere ad uxorem caufa dele&tationis

l

1 tl

», confequendz , femper eft peccatum , ubi nota,

yiimr

,,quod qu&rere dele&ationem in conjuge con-

öeXeïtaim:

»,tingit duplici modo , aut in conjuge fiftendo

100

N

,intra limites matrimonii, quando cum altera

( )

,uliere non quereret , & tunc eft peccatum

a

.veniale, aut in conjuge ut in muliere extra li-

mites matrimonii , quando etiam fi non ef-

i

j

[

jj 4

,fet uxor idem quereret, & tunc eft pecca-

hq

»tum mortale.

I

Quarto accedere ad uxorem

.Jümpregnatam eft'peccatum mortale , cum

N

alias

hi

» probabiliter timetur de periculo abortus:

M

5, eft

380

TRACTATUS

jl *

i

(it

» eft peccätum veniale. HocBeatus Thomas in

e

, expofitione litterz.

V

K

;

PU

X.

Q

g

PEIRUS DE PALUDE.

AUA

Anno r330.

1 Y

N

QU

1 4. dift. 31. qu. 2. art. r. fic habet: ,,, Tertià

n

A

conclufio eft de excufatione per bonum fidei ;

» bonum enim fidei excufatur ab omni peccato,

H L

» quando aliquis pro nulla voluptate fui reddit

:iïlneifïz;, [

» debitum conjugi petenti, malens continere,

(ii

» quando fcit inde prolem non poffe fequi pro-

d

» pter fterilitatem alterius vel impregnationem

l

$!

:"W'J P

», Vel hujufmodi.

Et in hoc cafu reddendo non

AV

d

o

» peccat, fed reddere tenetur; quia nullus pec-

» Cat faciendo id, ad quod tenetur ; alias pecca-

N t

, ret & non peccaret ; fed tenetur reddere, nifi

, w

» aliud obfiftat.

Ergo reddendo. non peccat ;

hu

»C€um & hoc Apoftolus precipiat dicens: Vir

qt; p

, üXori debitum reddat ; fimiliter & uxor viro;

Ane dj

» unde & Ecclefia ad hoc compellit , fi petatur :

xiln,

» Don peccat autem, qui legis authoritate petit.

n

,ip.

W

IN

» Et ad hoc reducitur, fi quis cognofcat uxorem

ia

», Caufa vitandi in ea fornicationem vel turpio-

vl

,rem aótum.

n pidy

» Quantum ad fecundum eft hic dubium cir-

NT

; Ca excufationem per bonum fidei, quando con .

& flig:

, ]ux petit debitum à conjuge non propter pro-

f

»,lis generationem ; nec propter hoc , quod il-

QT

, lum retrahat ab adulterio vel pejori, & fic pro-

i ij

'

» pter fornicationem vitandam in feipfo , non in

A

)

S.;;j

,, altero.

DF SACRAMENTO MATRIMONII. 381

i,

» altero.

Circa hoc funt du& opiniones: Una,

» quod fic petere femper eft peccatum. Alii di-

,,cunt oppofitum ; propter hoc fic videtur di-

, itinguendum, ut fint due conclufiones. Quia

li)

9

,, aut ipfe cognofcit uxorem caufa vitandi in fe

» fornicationem, quamvis poffit aliter vitare, fed

,magis vult ifto modo dele&abili vitare, quam

, alio non dele&abili, puta, quia domando car-

«

: 1)157-'1

,,nem vel fugiendo aliarum confortia vel non

t bon:

, loquendo folus cum fola; & fic poffet facili-

QR

», ter evitare, fed magis vult cum voluptate quam

pe i

,fineila; &tunc peccat venialiter, quia pra-

ls o

»fert voluptatnm carnis abforbentem rationem

Xf f

ll

, €i , quod fervat ufum rationis , & eque attin-

rR

» git ad finem ; ficut fi homo fitiens eque poteft

ir;ddenno N

»Íaturare vel fatisfacere neceffitati nature bi-

W

Vl

, bens vinum limphatum minus dele&abile,quod ,

Av Qd

, hon ledet caput, & eligit ftatim extinguere fi-

A OR

»tim vino forti, quod eft magis delectabi-

n

»le, quod inebriabit eum vel in toto , vel in

jb t

»parte; peccat enim non ratione finis , fed ra-

n u

,tione medii incompetentis.

Et hec eft prima

j fpttt

, conclufio ; & in ifto fenfu vera eft prima opi-

lod p

;; 1110/

Secunda conclufio eft, quod fi ipfe ideo

ia u

, a&tum illum exercet ad vitandum in feipfo for-

m

m

D

,,nicationem , non quia dele&abilior , fed quia

, non poteft pro tunc alio modo melius eam vi-

j d

,tare , ita quod voluptas in nullo movet eum,

;

m

,;fed folum amor vitandze fornicationis , quam

:

D

m

» pro tunc non poteft melius vitare, quia necef-

0

&A

ho

,Íe habet diu loqui in fecreto & loco fufpecto

» alii mulieri, & expertus eft, de ea fe fepe ten-

2l

n

,tatum; licet, quando femel ufus eft a&u illo ,

J

»a2d

TRACTATUS

y gt

382

d

, ad multos dies refrigeratus non tentatur, tunc

.g;;j'dmy (

,nullum peccatum eft, fi proles non fperatur,

)

i

»» quia tunc illa femper premittenda effet. Hoc

j &

, autem reducitur ad bonum fidei, quo contine-

Evconigei

, tur, non folum debitum reddere , fed etiam ad

'

]

sst

, aliam non accedere: unde fi propter hoc petit

» debitum à fua,ne indebitum exigat ab extranea,

hm

lt

» propter fidelitatem hoc facit, & bono fidei de-

»[ervit. Et hec eft fecunda conclufio, & in hoc

,

at

i

»fenfu vera eft fecunda opinio.

Et per iftam

,, diftin&ionem poteft refponderi ad omnes ra-

lil

Aires

»tiones fecunde opinionis contra primam, ficut

» patebit in fequenti articulo , ubi ille ponen-

li tfu!w'a'f

l

,

il

l

3, BlIr-

»llli de fecunda opinione videntur contra

sl R

» primam adducere fex rationes. Primo ergo ar-

» guunt fic.

Plus tenetur quis fibi quam aliis ;

& Dnd

» fed indiftin&te propter vitandam fornicationem

o

,in conjuge petens debitum non peccat; ergo

d

Dicen-

l

'

;

,multo minus propter vitandam in fe.

o

, dum, quod homo tenetur plus peccatum vita-

AIUn d

»re,quam alium à peccato retrahere; fed plu-

u

» ribus modis poteft feà peccato retrahere, quam

AT.

M

,alium ; unde ficut vir, qui poteris fe ipfum ali-

n

[

»ter cohibere magis ad hoc eligit voluptatem

l)

N

á

,abforbentem , quam aliud fobrium reddens,

n

AV

» peccat; fic fi mulierem, quam includendo vel

il

ldQ

»aliter poterat cohibere , magis vult cum fua

biy

,; Voluptate cohibere, non eft dubium,quod pec-

h

aM

NU

» Cat 5 quia non nifi propter voluptatem praffert

E

T d

»hocmedium alii medio magis confono rationi

Vndy

,, & eque valenti ad finem.

Sed fi vir timens in

OA

, uxore etiam incluía alias damnabiles corrupte-

Mi

2188

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 383

]me

, non putans eam aliter melius cohiberi quam

J Ul

» per a&um , quem non ipfa petit propter hoc

, folum debitum petit, non peccat ; ficut nec in

)u

» feipfo.

Et fimiliter, quia uxor non habet vi-

i

»rum corrigere , fi virum de aliis tentatum , &

T0

, inter alias debentem converfari , propter hoc

n

» folum impetat, ut ipfum cohibeat, fimpliciter

M

» excufatur.

Secundo dicunt, quod non poteft

RUR

» dici , quod vitare fornicationem in alio perti-

. t

» neat ad redditionem debiti plus, quam vitare

T Qp

» in feipfo, quia reddere debitum eft, quando pe-

rbl

» titur expreffe vel interpretative, quando illam

üiilbyt

» fcit tentari de feipfo.

Sed quando non petit

» debitum ab ifto , nec tentatur de ifto, fed fpe-

Vr t

» cialiter de alio , tunc fi cognofcatur , non eft

Ti

» redditio , fed pure petitio, ficut & fi pro fe pe-

üiqnd

» tát.

Dicendum , quod verum eft, quod non

m

», plus debet vitare homo in alio, quam in feipfo,

ii

» Dec ad redditionem pertinet hoc vel illud, nifi

nnh Db

» prout reddere large bonum fidei refpicit. .Ad

p pedint

» bonum enim fidei pertinet, quod neuter aliam

, copulam requirat, & mutuam copulam non re-

d i

i

i

», fpuat.

Si ergo mutua copula alias non quara-

, tur , fed ne alia requiratur , ifta expetitur vel

a n

u Wi

» pro fe, vel pro alio in cafu, quo non apparet

, melius vitanda, quam per iftum modum , tunc

p d

j

, fidelitas excufat. -. Sexto.

uando principa-

» lis finis non eft poflibilis, licitum eft intendere

li

» finem fecundarium ; fed finis principalis matri-

,Imonii eft liberorum procreatio , fecundarius

j

& 0D

, autem eft vitatio fornicationis magis in feipfa

, quam in alio.

Unde Apoftolus: Propter for-

u

ii

, Dicationem vitandam habeat unusquisque fuam,

22

384

TRACTATUS

gt

,& unaqueque virum fuum.

4 )

Unde fi fenes &

l Cau

;; fteriles , qui prolem habere non poffunt , pro-

J t

» pter fornicationem vitandam contrahunt, non

:

i

»» peccant.

Licet autem ad illum finem conve-

f.'fe Wüe

,nire ad quem licet contrahere.

Ergo ficut li-

gl

, Cet contrahere & per confequens petere debi-

ar nl

)

, tum propter prolem, ubi eft poffibilis, fic ubi

digniun

»ila non eft poflibilis , ficut licet contrahere

j

» propter fornicationem vitandam in feipfo, pro-

petere

cipint

»pter hoc licet convenire & debitum petere.

, lNon fic autem licet convenire propter fanita-

Atl

i u

, tem, quia illa non e(t finis matrimonii nec prin-

ity

» Cipalis, nec fecundarius. Unde etiam fi homo

an/h

, hon poffet aliter fanari, nifi cognofcendo uxo-

fiw,ä

r

»rIem , non propter hoc deberet cognofcere;

,ficut nec propter hoc liceret baptizari. Di-

st dioty

,.cendum , quod propter finem fecundarium li-

iyus

» Cet convenire, quando principalis non fpera-

,tur, nec fecundarius melius aliter haberi po-

»teft. Nam fi aliter haberi poteft fine detri-

Imento rationis, & quzritur cum detrimento

, rationis propter voluptatem , culpa eft.

Ibid. qu.3. art.3. ,,, Sciendum, quod quan-

» docunque voluptas qugritur, femper veniale

Miv

ï

)

t

l?.'

, eft. In fpeciali poffunt notari fex cafus , in

. quibus acus conjugalis eft tantum veniale.

» Primus , quandocunque przcedit aliqua deor-

Ji

» dinatio rationis, puta petere tempore facro, &

» fi refpe&tus fit ad delectationem, gravis eft cul-

Enþ

» pa5 fi ad lubricum vel infirmitatem fuam , cu-

UT

, jus eft fibi confcius vel conícia , veniale.

2.

fiï:".'.m [

, Petere cauía deleGtationis infra limites tamen,

, femper eft veniale, ficut comedere propter vo-

k

» lupta-

M

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 385

[

N

[

»luptatem. 3. Petere caufà fornicationis vitan-

M

» d&.

4. Caufa infirmitatis vitanda.

l

j

Si,

» quando incepit petere vel reddere bon

a inten-

»üone, poftea mutet intentionem. 6.

uan-

» &ocunque aliud intendat , quam ad quod ordi-

»hàtur conjugium , fcilicet vel ad

OOILU l,

prolem, vel ad

» reddendum debitum.

( ra:*;*;

Ibid. dift. 32. art. 3.

Ltf

» Semper eft peccatum

» Petere debitum utrique indifferenter (id eft,

lum

Doptel

» tàm marito quam uxori) tempore conceptus &

» Partus, quia & bruta continent: Elepbas enim

Ton n

S

»ad impregnatam non accedit.

lnl

Et quidem fi

» probabiliter timetur de abortu

tempore con-

o

i

» Ceptus , & inftante partu ne puer opprimatur,

Lt

» effet peccatum mortale fcienter petere vel red-

Qu ]j

m

» dere , alias non eft peccatum reddere , fed ve-

»niale petere.

a

"

XI.

As

il

d n

ASTESANUS.

dUf

1

Anno 1330.

m

is

0 TeUd

[n Summa Aftefana lib. g. tit. 1o. artic. 4. ,Que-

fox li

» ritur, utrum liceat debitum petere vel exige-

um Va

» I€ tempore imprzgnationis ? Refpondeo , fi fi-

» ne periculo abortus vir poteft carpaliter copu-

ii

» lari fuze uxori pregnanti, tenetur debitum red-

g

D

» dere, & ab ea poteft exigere fine peccato mor-

p

Iï:-',(:

»tali , quia coneubitus matrimonialis non tan-

zi

l

Z

» tum eft in officium, fed etiam in remedium , &

"u

D

»mulier pregnans frequenter plus appetit con-

» cubitum , quam quando non eft pregnans.

n

l

D. hmort Tv. de Saer. Matrim.

Bb g

TRACTATUS

386

Ibid. tit. 9. art. 2. fic fcribit: ,Sequitur vide.

g

m :;Zfl lbl

,Ie de bonis matrimonii,in quantum habent ex-

» Cufare copjugalem copulam à peccato.

Circa

;ä'mïmvew

»quod diftinguendum eft , quod ad conjugalem

» a&tum aut inducit virtus, & hoc vel juftitize fci-

» licet , ut debitum reddatur , vel Religionis , fci-

»licet ut proles ad Dei cultum procreetur ? Et

»ficnon eft peccatum. — Aut ad ipfum movet li-

» bido fiftens intra bona matrimonii , fcilicet vo-

t

1

, lendo nullo modo ad alium accedere, & fic eft

» peccatum veniale fecundum communiorem, li-

fc

lt

n

» cet quidam dicant , quod ibi nullum fit pecca-

|

»tum Et hujus opinionis videtur fuiffe Ale-

:

n (

l

l

;*

yl

liv

»xander. Secundo modo cognofcit illam , quia

,non poteft continere propter nimium fervo-

T GL

M

hia

»rem fomitis, & tunc eft peccatum veniale. Ma-

» giftri tamen predié&ta commnniter fumunt pro

a.

J

»eodem. Quidam etiam dicunt , quod differt,

Ro

» cognofcere uxorem caufa incontinentiaz & cau-

qmiüa

NT n

»fa libidinis fatiande ; quia in primo cafu prz-

» venitur hoc àgens à voluptate ; in fecundo ve-

w

In

»IO prevenit voluptatem & provocat eam.

d t

»primo horum duorum peccat venialiter. In

Ya q

Lt

»fecundo, ut dicit Hug. peccat mortaliter.

u

»hoc notat Hug. 25.qu. s. Sed ego credo,quod

(

»etiam poflit effe fine mortali, dummodo fiftat

AM

»infra finem matrimonii.

In omnibus tamen

"

»his eft fecundum opinionem communem pec-

l

, catum veniale licet in ultimo gravius. Et pof-

» funt omnes ifti modi reduci ad tertium & quar-

^g

,tum modorum, quos ponunt communiter Ma-

» giftri.

Si quis dicat, quod liceat homini bibe-

^ 1031&

sIenefitiat; ergo & fimiliter coire , ne forni-

"U Uj

Jl

» cari

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 587

Nmm.

d

r

,cari appetat. Refpondetur, quod non eft fimi-

»le; quia ibi eft motus naturz & neceffitatis ;

»in coitu vero non nifi motus nature.

X

XI1I.

1

PISANUS.

Drocer

pl

Anno 1335.

Otj, i

tite l

n Summa, quz vocatur Pifanella , Tit. Debitum,

TOj

fic habet: , Quaritur, utrum conjugalis actus

lm j

»fit peccatum ? Refpondeo fecundum Raymun-

(

»dum, fi conjunguntur caufa fufcipiende pro-

dctlar,

»lis, non habet culpam. -- Si vero conjungun-

ff

» tur caufa reddendi debitum, adhuc non eft pec-

mveids )

»catum. In his ergo duobus cafibus non eft pec-

hs um

»catum. Quod verum eft, fi rectitudo inten-

» tionis poftea aliquatenus non mutetur, hoc eft,

" määj

yuüteit

»quod in executione ipfius actus nulla volupta-

»tis dele&atione teneatur. Sed ut dicit Grego-

ul

» ii

» rius 33. qu. mor.

Vir cum propria valde dif-

a

» ficile eft , ut ftans in igne nefciat ardere. Po-

vetlit

» teít autem contingere ex fingulari dono Dei,

gt

» & non aliter.

Si vero (conveniunt) caufa re-

ii

» medii,ut qui continere non poffunt, fit eft pec-

» catum veniale.

At aliqui dixerunt , hac cafu

[

um

»nullum effe peccatum , ut notat Gloffa in c.

» quidquid 32. qu. ?. & Gloffa Raymundi in tit. de

[l

J

Sed ut dicit Gloffa Raymundi ibi-

)0

m

» matrimonio.

f

»dem; hoc expreffe eft contra di&tum Augufti-

Qu

LeODD^

»ni 25. dift. $. criminis , ubi inter alia venialia

» ponit ; quoties excepto filiorum defiderio uxo-

i

i

ufa red.

(i]

»rem fuam cognoverit. Sl;pple , &ca

"

» dendi

TRACTATUS

388

, dendi debitum , quafi dicat, exceptis his duobus

, Cafibus in ufu matrimonii femper peccatur fal-

N

ILI

»tem venialiter.

Et ita eft veritas , ut notatur

, in Summa Confefforum (Toannis de Friburgo)

» lib. 4. tit. 2. qu. 37.

Et eft intelligendum hoc,

» quando quis ftat intra limites matrimonii vide-

» licetquod hoc cum alia non faceret ; nam tunc

» eft veniale ; fecus fi excedit fines matrimonii,

Pt t

»ita etiam , ut fi non effet füa uxor , faceret i-

JH

,dem: tunceft mortale. -- Ex quo bene inve-

Ji

"

»ftiganti apparebit , quod facilius eft Religiofo

tie

» inter regulariter viventes omnimodam caftita-

d

UV Lv

1d

»tem fervare, quam conjugibus in ufü matrimo-

ind p

,nii à mortali fe cuftodire, quia conjuges funt

u D

» fecus libidinis ignem, & ignis folet ardere,quod-

» cunque lignum apponatur.

;.g'c:zem c«

1

» Queritur , utrum liceat debitum reddere

»vel exigere tempore pregnationis ? Refpon-

pit,

N

i

l

» deo fecundum Petrum (de Palude) fi poteft ef-

» fe fine periculo abortus, reddi debet, & etiam

du

» poteft fine peccato mortaliexigi : quia ufus ma-

» rimonii non eít tantum in ofhicium, fed etiam

»in remediura.

Et ita quando non imminet pe-

»riculum , non exigere tali tempore eft confilii.

»Sed tamen omiflio hujus confilii non videtur

»fine peccato veniali, cum uxore jam gravida

j

» debitum peti non poffit nifi ratione incontinen-

» tit, qua faltem includit peccatum veniale, pre-

m

» fertim cum illo tempore caufa prolis inhibeatur

,ufus matrimonii dicto c. fi caufe & 32. qu. 4.

M

» origo.

U

N ;

l"

ni

XIII.

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 389

d äi d"';ji

XTLL

AR

CONCILIUM BENEVENTANUM

PROFINCIAL E.

ld

Is

A

Anno 1374.

T0 t

& d

it. 16. cap. 31. de attu conjugali fic fcribit: ,A-

J0r, d

,liquando commifcentur conjuges caufa

Qu ;

» prolis fufcipiende ; aliquando caufa reddendi

, debitum, aliquando caufa incontinentiz five vi-

TU

motm

,tande fornicationis; aliquando caufa exfatu-

,rande libidinis. In primo & fecundo cafu, nul-

Dufi d

T

»lum eft peccatum

; in tertio eft veniale; in

Oquarto mortale.

Sed nec propter fanitatem

ts

ofcenda eft uxor.

Tempore

»corporalem cogn

, impregnationis , fi fine periculo abortus fieri

f t

et-

» potlit , & poteft debitum à gravida reddi &

m

J

, iam exigi fine peccato mortali , alias non. Ita

iune;upgt

"1

1

Libellus Synodalis.

Vi

Ü

Wt

XIV.

d

;,r,.immne:;

GERSO SN.

yed copfaï

j Y

Anno 1400.

vtf

p

art. 9. in Compendio "T'heologice Veritatis. De ma-

trimonio $. an tempore pregnatiohis debeat

TO

reddi debitum conjugale? ,,De tempore impre-

g

» gnationis dicitur , quod propter periculum non

ul

» debet in tempore imprzgnationis uxor cogno-

»Íci. Unde i vir eo tempore moveacur ad coi-

»tum , debet ratione talem motum propter ti-

Bb 3

»1n10-

IU

L

)

t

390

TRACTATUS

,ITorem przedi&i periculi refrenare ; maxime

ii

»quatuor primis menfibus. Si tamen vir dicto

ïï;;ffä

0f

»tempore cognoverit , non propter hoc peccat

f

»mortaliter. Verum etiam quia mulier illo tem-

gl

»pore maxime coitum appetit , fi ipfa petat , &

400

»ipfe vir exa&tus reddat, fic reddens levius pec-

sl

U

j

,Cat, exigens vero gravius , uterque tamen ve-

^)

qu

, nialiter tantum.

hi

N

t

M*

W

(

D

h

XV.

d

[

S. ANTONINUS.

.-;:' !

—

Q

Anno 1450.

M

n Summa part. 3. Tit. 1. cap. 20. $. 4. fic fcribit:

"

I

ii

» Quartus cafus (in quo non eft licitus coitus)

M

*;xyk [

AL VU

d

» eft ratione abortus tempore conceptus vel par-

»tus, fi probabiliter timetur.

Sed pro majori

jee,

st

» declaratione hujus fciendum fecundum Petrum

» & Richardum in 4. quod tempore pragnatio-

( UT

imrir

»nis reddere debitum non eft peccatum ; & red-

; dere debet, fi non eft periculum abortus. Po-

Ziïpfffre )

f

li

» teft etiam exigere in dicto cafu abfque morta-

»li; quia matrimonium non folum eft in oft-

D

Sed ubi effet

»Cium, fed euam in remedium.

» periculum probabile abortus, nec debet exigi

"v

nec reddi; alias effet mortale fecundum Pe-

p

, trum de Palude.

ui etiam dicit , quod pete-

d d

»re debitum tali tempore eft femper veniale , fi

Ht

"w

,tamen non fit periculum abortus; & maxime

"N C

".

,mulieri, quia fecundum Medicos impregnate

,magis appetunt coitum. Sed valde reprehenfi-

"t

pbile eibs ut homines non contineant te

mpore

W

W

, Con-

DE SACRAMENTO MATRIMONII, 39

M n

» Conceptus , quod beftiz faciunt. Nam Elephas

hn

U

»ad impregnatam non accedit.

Et Plinius dicit,

V

» quod tempore conceptus cerve foeminz à mari-

AR U

» bus difcedunt, donec à partu purgentur.

!

ll'A

Ibid. $. rr.

» Videndi funt cafus, in quibus

Atjb

» aGtus conjugalis eft peccatum veniale. Et funt

terquet;-ä

» fex cafus fecundum Petrum de Palude. Primus

» eft, quando precedit aliqua deordinatio ratio-

»nis, puta petere in tempore facro; & fi refpe-

» &us fit ad dele&ationem, gravior eft culpa, ve-

»nialis tamen; fi ad lubricum & infirmitatem

lh

»ÉÍíue mentis, cujus eft confcius , eft minus ve-

»niale. Secundus eft petere caufa deleé&tationis

»intra limites tamen matrimonii femper eft ve-

(uftfri

»niale , ficut comedere propter voluptatem.

Ls

» Quod enim cibus ad falutem hominis feu indi-

hu

» Vidui eft neceffarius, hoc coitus eft ad falutem

x

» generis , dicit Auguftinus.

'Tertius eft , cum

Pal

» fit caufa infirmitatis vitande , quia quamvis li-

p

» ceat utrumque feorfim appetere, non tamen u-

at t

»num propter alterum. Quartus, quando "nci-

mahr

» pit petere vel reddere bona intentione, fed po-

»ítea mutet intentionem , ita, ut nunc vellet

dae m

meüme

» caufa dele&tationis.

Quintus , quandocunque

» aliud intendit, quam id, ad quod ordinatur con-

gt

g i

» jugium, fcilicet vel ad prolem, vel ad redden-

» dum debitum.

Sextus eft , quando hoc agit

1 fecum'.ï

g,t

» caufa vitande fornicationis, licet hac intentio-

»ne contrahere non fit etiam veniale.

Sed cir-

J

p

[

»Ca hoc, ut dicit Petrus de Palude, funt due o-

fU5 iL

(

»piniones. Una eft, quod petere caufa vitandee

» fornicationis in fe, non in altero , femper eft

v

Tue^

» peccatum : quia omnis füperabundantia paffio-

b 4

» hii$

392

TRACTATUS

g

» his eft peccatum. . Alii fimpliciter dicunt, quod

»non eft peccatum.

Richardus in 4. utramque

(J]

Petrus vero de Pa-

»pOonit & naturam prefert.

» lude utramque concordat feu falvat : aut enim

»talis cognofcit uxorem caufa fornicationis vi-

Mi

»tande in fe , quamvis poffit alio modo vitare

»menti occurrente; fed magis vult ifto modo

» delectabili vitare, quam modo non delectabili,

»ut domando carnem , fugiendo confortia inci-

at

li

jj

» tantia & hujusmodi, qux poffet faciliter vitare,

þ

» fed vult cum voluptate vitare ; & fic eft venia-

As

]

»le: aut ille exercet talem aétum ad vitandam

d

» fornicationem, non quia dele&abilior, fed quia

Jv

»tunc non poteft alio modo melius eam vitare,

"

»ita quod voluptas non movet eum , fed amor

ï;

» Vitande fornicationis, quam pro tunc non po-

»teft melius vitare , puta , quia habet loqui in

a

» fecreto alii mulieri, de qua expertus eft fe ten-

»tari , & hujusmodi ; & tunc nullum eft pecca-

»tum, fi proles non fperatur, quia tunc femper

3/

» €fT^t premittenda illá intentio ; & fic verifica-

» tur fecunda opinio , quz dicit, non effe pecca-

» tum.

Ibid. $. s.

»lempore menftruorum diftin-

Vuttn

» güuendum ; quia fi innaturalis & quafi continuus

"m

t

E

A

» fit hujusmodi fluxus, non interdicitur petitio

[eh

ARU

m

» Vel redditio debiti ; quia quando infirmitas con-

at

» tinua vel diuturna, periculum effet conjugatis

du

» aliquibus prohibere.

'Tunc etiam mulier con-

Jl &t

» Cipere non poteft fecundum quofdam , & fic

lm

»non timetur proli; unde tunc eft veniale pe-

Atmdy

»tere , cum non fperetur proles ; imo nec

& nf

»Veniale , fi fiat propter fornicationem in

n "

s1e

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 395

»fevelinalio; & in hoc concordant Do&o-

33 E65.

XVI.

l)

BARTHOLOMZEUS DE CHAI

MIS.

[0)

Anno 1460.

(

Til

l

(l

i

n fuo Interrogatorio peenitentium Tit. de Conju-

t

M.

I

m

]

gatis inter alia fic interrogat: ,,9i debita in-

,tentione cognovit uxorem: nam fi caufa fu-

UDHI

[

, fcipiende prolis & ad Dei gloriam educandz,

J

W

, aut caufa reddendi debitum , nullum eft pecca-

, la

» tum fecundum omnes DoGores. 5i vero cau-

(

1

,, fa remedii feu vitandz fornicationis non folum

um

V

» in fe, fed etiam in conjuge , veniale eft.

M

XVII.

"

u

ï AA

$OANNES DE FRIBURGO. .

Ji

d.

Anno 1490.

4

Til

e d

TO G

j

Commentario ad Summam S. Raymundi edi-

"

UT

IÉ

1

J

Qu Q

tam Avenione 1715. lib. 4. de Matrimonio $. 11.

fic habet: ,, Nunquid cognofcere uxorem pre-

ul

ii

» gnantem, aut poft partum ante purificationem,

, eft peccatum mortale? Credo, quod non, fed

d L

, qui exigit, venialiter peccat.

Idem 1. c. $. 13. loquens de marito exigente

qu

cai

N

debitum ab uxore non pregnante ex motivo non

labendi in fornicationem fic fcribit: ,, Quidam

»dicunt, nullum effe peccatum in hoc cafu

Qf

Bb s

»(quan-

394

TRACTATUS

y SACRA'

» (quando conjuges mifcentur caufa incontinen-

Weänwær q

q

», ti , five vitandefornicationis) nam ad bonum

n

,,finem utitur conjugio. Sed contradicit Aug.

u

L

n

» 25. dift. 1. unum orarium , ubi dicitur, peccatum

j

» veniale effe , quoties excepto filiorum defide-

julà

Sed forte

»rio uxorem fuam quis cognoverit.

a pWM

» refpondent, quod aliud eft cognofcere uxorem

ndl M

'5

,Ccaufa incontinentie , & aliud caufa vitande

quieid

m

"

» fornicationis: ut cognofcere cauía incontinen-

j

D!

», ti& fit cognofcere , quia non poteft continere

Qu s

» propter nimium fervorem fomitis , & virtutis

hm

» concupifcibilis , & tunc eft peccatum veniale.

mio

j

», Cognofcere vero caufa vitandze fornicationis

n fr.)

[

"

», fit cognofcere ut non tentetur de fornicatione

h

.cum noníüua; non ut quaerat voluptatem in

ftdi,

U I[

i

» coitu cum uxore, fed nelabaturcum alia. Et

,tunc forte nullum eft peccatum.

Sed fecun-

s

» dum hoc effent quinque caufz coeundi cum u-

id,q

,xore: Magiítri tamen non confueverunt di-

Rn

, ftinguere nifi quatuor, & reputant pro eadem,

J n

» Ccognofcere cauía incontinentie , & caufa vi-

p

» tande fornicationis.

Wil

us

XVIII.

Vi

Til

ANGELUS DE CLAVASIO;

ET

Anno 1r480.

n Summa Angelica Tit. Debitum fic fcribit ,

num.40. ,, Quzritur, utrum a&us matrimo-

, nialis fit peccatum ? Refpondeo, fecundum A-

» lexandrum n 3.part. Summa in 6. Precepto, quod

il

J

?

, 10n.

Sed fit peccatum fecundum eundem 2.

Ay,dfü(] "g;

3 2.de

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 595

j

g

» 2. de adulter. quando privatur iftis circumftan-

» Liis:

Prima dicitur re&ta intentio , puta quia

, excedit fines matrimonii fa&turus cum quacun-

»que alia, --- Secunda dicitur caufa. Nam ex

h

» triplici caufa fine peccato exigitur & redditur :

ld

00

W

» prima prolis procreande : Secunda debiti red-

,dendi : TTertia fornicationis vitande.

Com-

[rt

3

T

W.

"

, Inuniter tamen tenetur , quod fit peccatum ve-

»niale exigere caufa fornicationis vitandz in fe,

IG

Vide Gloff. in cap. quidquid 32. q. 2.

15, 01

Ibid. num. 33.

n

uid de exigente tempore

vl

AU

» partui vicino? Refpondet Richardus zn 4. di[f.

2 r

532« d'legs : 9.

Quod fi fine periculo abortus

defonict

»vir poteft carnaliter copulari fuz uxori pr&-

Idüpatn

»gnanti , poteft exigere fine mortali , & mulier

vndi f

» fibi tenetur reddere. -- Adverte quod majus eft

, Wi

» periculum abortus in principio conceptus. Ra-

vt

»tio eft, quia quamvis fecundum Avicennam

Xulnerati

,matrix mulierum poft impregnationem clauda-

VA

»tur, tamen ex dele&atione movetur aliquando

C

, & aperitur, & fic materia nonduti perfe&te coa-

» gulata difperditur, & effunditur. Et ideo hic

, vituperat accedentem ad pregnantem in dicto

, C.origo. INon tamen erit peccatum mortale, ex

» quo nondum eft formatus, fi hoc non intendit.

T

XIX.

S TL E BESESR.

m 15

o

Anno 15c0.

[

.

m

'-1

f

n Summa Tit. Delitum n. 13. fic habet: , Unde-

[

»Cimo quaritur , in quibus cafibus a&us con-

»juga'

p v

o

u

396

TRACTATUS

)u

J

9

Mi

y

»jugalis fit peccatum veniale ? Et dico, quod in

d (

» fex , fecundum Petrum de Palude in 4. dift. 31.

):

(

» Primo, quando procedit aliqua rationis deordi-

il

» natio , fed non tanta ut fit mortalis ; puta fi pe-

À mNï

» tatur tempore facro. Secundo, f1 petatur ex vo-

;

(V

»luptate, intra tamen limites matrimonii fiften-

PUL

» do , etiamfi fe provocent.

Et hoc expreffe di-

»Cit Auguftin. & tenet communis Schola.

Ter-

at

Et idem

tj fuvn "

» lio , fi fiat caufa vitandz infirmitatis.

»9. Lhomas.

Quarto , quanto quis exigere vel

;ecmraï

»reddere incipit bona intentione ; fed deinde

[4 pefCï:- |

» mutatus jam vult hoc caufa delectationis. Quin-

j

vt

»í0, quandocunque aliud intendit quam finem

»conjugii, id eft, prolem vel debitum.

Sexto ,

à Ulh

J [un ü

»quando hoc agit caufa vitandz fornicationis.

»In quo tamen, ut idem dicit, funt du opinio-

g

»nes, una quod femper fit peccatum , fi fit caufa

;ü&ï&t&

» vitande fornicationis in fe ; alia quod fimplici-

at

H

[

!

il

ï

QU

» ter non fit peccatum.

Quarum prima dicit ve-

»rüm , quando aliter poflet facile vitare , puta

:erg:icneä

in

j

» abftinendo.

Secunda.vero (vera eft) quando

4 dl

» quis aliter melius vitare non poteft, ut quia ha-

d d

» bet loqui fecrete cum muliere , de qua (ibi ti-

.

iW

UH

» met.

d

XX.

i

PETRUS DE SOTO.

AR

1

u

Anno 1550.

& D]

ib. de Inflitutione Sacerdotum Le&. 16. fic fcribit:

yïlqu

» Conatus matrimonii , ficut & ufus ipfe de-

SUUN.

» lectationis caufa peccatum veniale femper eft a-

ao

» pud Auguftinum.

Ubi quoniam gequo durius

MT

!

» mul-

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 397

4

, multis hoc videtur , nonnullis etiam falfum, eft

NU

» diligenter confiderandum. Quamvis enim non

» de mortali, fed veniali peccato quafítio fit, non

T

» tamen ob id parvipendenda eft, ficut nec negli-

» genda, maxime in do&trina fanétitatis matrimo-

» nialis ftatus.

Igitur , qui vitande fornicationis

lts l

»caufa aut contrahit matrimonium, aut utitur

M

IN

» contracto, timens videlicet, confcius infirmita-

»tis fue , incontinentiam , ne in alia gráviora

us

» peccata labatur, multis non videtur ulla ratio-

o u

[

»nepeccare, maxime, inquiunt, cum fecunda-

Oa

»rius finis matrimonii à Paulo etiam ofteníus,

l qui

» prafertim poft peccatum, fit vitatio fornicatio-

n X

» nis.

Unusquisque, inquit, propter fornicatio-

Türutt

Sed huic obftat

»nem fuam uxorem habeat.

Lt

» Augufítini ratio. Cum enim conjugium ex bo-

tbl

»nis illis fit, que propter aliud, non propter fe

A

n

» expetenda funt , à natura videlicet ordinatum.

» ad confervationem duntaxat fpeciei, qua ge-

il

m

4v )

il

»neratione fit ; non eft enim matrimonium, fic-

Tl

» ut vita aut fapientia,. qu& propter fe amantur,

1l

"

» fed ficut doctrina & cibus , que propter illa;

asl

qui

» Uti vero re à natura ad aliquem finem inftituta,

»non propter quod à natura inftituta eft , pecca-

» tum eft, inquit Auguítinus, quia manifefta ab-

»ulio. Igitur matrimonio ultra generationis ne-

Jn.

» ceflitatem & preter illam uti ob quamcunque a-

»liam caufam peccatum eít. Hoc vero pecca-

m non quidem mortale , fed veniale eft ,

» quod, inquit Auguftinus , Paulus fecundum ve-

Sic enim illum locum intelli-

» niam concedit.

;

IT

»git: Hoc autem dico fecundum indulgentiam ,

fl

»non fecundum imperium ; ubi Auguftinus ve-

w

! Tiam,

TRACTATUS

jj

398

n'g')'de (

» niam , habet pro , indulgentiam.

Unde ille ait :

» peccatum efle , cui venia conceditur.

At ve-

-

m

» O contrahere matrimonium peccatum non eft ;

1gprim3 |

» igitur, inquit ille , fecundum veniam concedit,

Fi d

»propter vitandam fornicationem contrahere ,

» cum fcilicet concupifcentie libidinis & dele&ta-

a lum

» tioni confentitur , fed in matrimonio.

Itaque

a af

iil

» propter fornicationem vitandam contrahere ,

» quod ex Paulo citabatur, finis eft matrimonii ,

J

ao !

» fed venialis ; quod, inquit Auguftinus, non eft

» nuptiarum malum , fed propter nuptias accipit

d r

» veniam.

vite i

Cui rationi quid refpondeatur , non

» Videmus. Qui ob dele&tationem comedit, pec-

gt

w M

» cat venialiter ad minimum, aliud quzrens in ci-

» bo, quam ad quod datus eft. . Excedit igitur,

duai

t

» & recte rationis limitem transgreditur. |Ita de

» matrimonio & de ufü , atque eodem modo de

Aj

» c&teris omnibus aliis finibus matrimonii dicen-

s i

» dum eft; ut fi vel propter divitias, vel amici-

a m

» tias affinitatis, aut alias caufas contrahatur; fi

vj t

» preponantur ifta proli & ceteris bonis, inordi-

i m

»natio eft. Si tamen hec nonnihil moveant,

vt

» ficut pulchritudo & reliqua omnia , ita ut non

i

» contrahendi omnino caufa fint, fed tantum hoc

Vg

»agant, ut potius cum hac quam cum illa con-

vütm

» trahatur, nullum peccatum eft. Necenim in

vll g

» Jacob reprehenditur quod pretulerit Rachae-

i, |

»lem Lie. Ducende uxoris caufa venerat , id-

n

»que fancte , ob generationem & divinam pro-

D

» miffionem; interim tamen preferebat pulchrio-

t

»rem. Hac itaque propria peccata funt contra-

D

» hentium matrimonia.

Jam de ufu ipfo & a&u

'mm Effe, |

» matrimonii quid fontiendum fit, ex his, quee di-

Wt

» Ximus

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 399

hii

» ximus de contra&tu , magna ex parte intelligi

» poteft. -- Quicunquea&tus peccatum eft, quan-

"QU

» do non habet debitas circumfítantias. Quia igi-

j5 s

»tur prima circumftantia acuum finis eft , hzc

»primo eft confideranda. Atque ita Cajetanus

» (in fumma) hoc ponit primum caput. De quo,

nmül— t

»quod ex fupradiétis fequitur, ftatuamus ut cer-

i t

»tum , folo fine & intentione generationis vel

tnà

» reddendi debitum, licitum effe actum matrimo-

»nialem. Probavimus fupra & quidem fufficien-

Vftmy,

tD

D

M

» ter ex Auguftino , folum generationis caufa li-

n

»cite contrahi matrimonium.

Ex quo etiam

[P 17

O0

»probatur, & ufum ejus ob eam caufam effe li-

»citum. -Sed quia poft contra&tum matrimonii

lgt

hii

»eft uterque alteri obligatus ; hic finis eft fuffi-

x f

» ciens, ut actus fit bonus, cum fcilicet folum ut

eum m

» fatisfiat conforti, matrimonio aliquis conjuga-

Ita relinquuntur hi duo fines,

turmmi

»torum utitur.

» poft contra&um matrimonium , ad quos ufus

j vt

TT

»ejus ordinatur. Igitur fi deleétationis caufa fiat

» ufus matrimonii, peccatum eft. -- Ob vitan-

jhnni

n r

» dam igitur fornicationem in fe quidem , aut ob

» alia majora peccata vitanda matrimonio uti ex-

uN

u

» tra generationis finem, veniale etiam effe pec-

» catum, convincitur füpradicta ratione, quia vi-

y o d

» delicet, qui id agit , utitur re preter nature or-

J

» dinem.

]ta de cateris omnibus finibus dicen-

yate

j

[l A

Q v

» dum eft: femper peccatum eft, cum aliud qua-

Itf

»ritur, quam naturalis finis , nunquam tamen

jtd

il

"i

» mortale , nifi finis ipfe in fe mortalis fit. -- Ad

d

dl

»pregnantem accedere non dubium eft pecca-

M

, tum effe, quod Hieronymus ut naturc contra-

i

,rium reprehendit; & Augufünus inter nimios

]il v

»"

» excef-

TRACTATUS

400

W

, exceffus computat

Sunt, inquit, adeo incon-

h

u

»tinentes, ut conjugibus nec gravidis parcant.

, Verum extra periculum prolis non judicetur

p

f

, mortale., Authoritas hujus Petri de Soto fum-

mopere eftimanda eít, fuit enim primarius

í ;ermä'.tic:

j

'Theologus Pontificius in Concilio Tridentino;

& ejus Liber de Inflitutione Sacerdotum in noftra

D

od

Diccefi Augufítana pro norma prafcripta fuit

du nl

à Cardinale Othone Truchfeflio.

EJ

3

Solvuntur Objectiones.

m

Authoritas S. Chryfoftomi,

i

O

BJICITUR I.

^

& aliorum Patrum , qui matrimonium tan-

p

quam remedium facillimum contra tentationes

g

concupifcentie commendant. LHoc autem effet

a

falfum, fi ufus conjugalis cum gravidis effet illi-

at

citus ex motivo pracavendi tentationes carnis.

t

REsPONDEO: APatribus commendari ma-

trimonium duntaxat in remedium concupiícen-

ag

Miinm; n

tie prevenientis liberum arbitrium , feu involuntarie ;

""

non vero in remedium concupifcentie /ubfequen-

,

n

!

m

tis liberum arbitrium, feu voluntarie. Sic D. Cua v-

n

LUH

sosTOMUsS in Epift. ad Ephef. C. r. Hom. 2.

V

fcribit : JDic, quefo , quenam nece[[itas nos ducit ad

m

A]J

admittendum adulterium ? Cert , inquis , tyrannis libi-

p

dinis? Quare, dic mibi , mon licet tibi tua utà uxore,

)

& libidinem fedare 69 compe[oere ? — Ztqui ad. coitum

22 Uif

fortaffe impellit nece[ftas ?. Ut banc autem aut illam a-

mmes , non eft nece[fitatis. Quamobrem noli accufare con-

Vif

Et in Pfal.so. JNe dicas, quenam pa-

cupifcentiam.

x,[v

'e Wq

&o facere po[Jum , ut à fcortatione ab[tineam ?. Ego tibi

f-Wn,l

expono , qua m;z'one id po[Üs. —zdrdet concupifcentia ?

! Ym

i

i iT

Wif

" DE SACRAMENTO MATRIMONII. 40I

D

)

Zt uxorem babes. .Et quanam ratione , inquis , boc 'oul-

mus curabo 9 .Fyuere uxore tua.

Fruar uxore mea?

Maxiüné.

DicEes: D. CHRYsosTOMUs ufüm con-

i

ll ,

jugii permittit non folum in remedium concupi-

fcentiz prevenientis liberum arbitrium , fed etiam

"LUR

fabfequentis liberum arbitrium. Ergo data refpon-

p

fio non fufficit.

Zint. prob. ex variis ejus textibus.

Nam n

"

primis obfervat ; ufum matrimonii à Deo permit.

ti ad preveniendas tentationes Dzmonis.

Dein

docet, primarium matrimonii finem effe reme-

m

dium concupifcentie preveniendz, fecundarium

TIoni

In 1. de

1 ln

vero finem effe generationem prolis.

Virginitate C. 18. fic fcribit: Matrimonium inftitu-

vaun d

TU

tum quidem eft caufa liberorum procreandorum, féd mul-

to magis ad re[Linguendum nature ardorem.

"Atque id

MOR

Paulus teflatur dicens : Propter fornicationem Jaam

:ommenäaj:

o

unusquisque uxorem babeat , non ob liberorum pro-

creationem ;. vur[umque convenire jubez , non ut multo-

"t 4;3«?";»-

vum prolium parentes fiant.

Sed cur ?. [INe vos tentet ,

inquit, Satanas. 24c progre[Jus , non dixit : Sinoptant

D

" p H

liberos : fed quid? Qui fe non continent , matrimonium

contrabant, —Principio duplicem banc occaftonem matri-

iti t d;:'

vt

LL

monium babebat ; [ed omni orbe vepleto unus duntaxat

pretextus e[L reliquus, nequitie C libidinis abolitio. Et

j w

C.39. denuo fcribit: Paulus dicit : Ouod fi f non

AHJI L

um

j

continent, contrabant qmatrimonium ; [atius eff e-

"im mairimonium contrabere , quàm ardere.

j

Vides , per fe nufquam fafpici matrimonium, fed propter

fornicationem , tentationes , atque intemperantiam. ---

1

I

m

n

INon dixit , fin libidinis vim ullam fentiunt , fin trans-

[

D.Amort Tr. de Sacr. Matrim.

Cic

verfi

402

TRACTATUS

y HW

r Á pw'

. verft aguntur. — Nibil ejusmodi , quod eorum eft , qui a.

be

«l

liquid dignum venia patiuntur. — Sed quid? .Si fe non

li

ol

continent ; quod eorum eft, qui propter ignaviam ela-

y 'mpr"

borare nolunt.

, M

REsPONDEO:

jin d

J

TU

[:]

Zdd - n n

Non enim D. Chryfoftomus

feribit , ufim matrimonii permitti ad przecavendas

tentationes , fed matrimonium , hoc eft, matrimo-

h

K

nialem contra&um, permitti ad precavendas

"n

tentationes. Ifta duo D. Chryfoftomus bene di-

ftinguit ; nam ubi de ufu matrimonii fermo eft,

eos venia dignos , & à reprehenfione immunes

ii

pronuntiat, qui coeunt ad compe/cendam concupifcen-

tiam prevenientem. — Econtra eos vituperio ac re-

u

1

yirim

VMAMII Uh

l

prehenfione dignos declarat, qui coeunt , vel

"^

N

t

À

(

coire volunt ad compefcendam concupifcentiam

j

i

N

mait

fübfequentem ad liberum matrimonium. Id ex ejus

textibus proximé fübjungendis manifeftum fiet,

R nv

vpreeli

4 2. dift. Docet Chryfoftomus primarium

fimiüm

matrimonii finem effe abolitionem libidinis , re-

fpiciendo ad finem inflitutionis divine , qua Deus

HMINT

t

hoc Sacramentum inftituit ; vel refpiciendo ad

finein contrabeniis. tr. refpiciendo ad finem operis,

zint hd

feu rei inftitute. n.

Sicut enim alius finis eft o-

jfin,

peris , alius artefatti , alius Reipublice artefacta &

artifices ordinantis; ita contingit in matrimo-

Ug

nio , ut ex parte Dei matrimonium inftituentis

2 tj

ab initio fuerit duplex finis, procreatio prolis, &

;W;"if, fgw

abolitio libidinis, dein vero repleto orbe ex par-

Pa

te Dei juxta D. Chryfoftomum finis primarius

T ll u

fuit abolitio libidinis, ac fecundarius procreatio

, A

prglis. At vero ipfius oferis finis primarius fem-

N

ii

il

Ja

per

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 403

UT

i

per manet procreatio prolis. Hanc effe mentem

MA

j o

D. Chryfoftomi patet ex ifto JLibro de Virginitate,

quem fcripfit Antiochie ante füfceptum Presby-

teratum.

Nam in eodem 1. C. g. ait: Matrimo-

nium eft dis, qui re&t? eo utà velint , continentie portus ,

D

j]

naturam ejferari non permittens ; mam legitimo coitu,,

Ff

dP ^j

quafi [copulis quibufdam objeCtis , eoque fufTinendis libi-

Is

A

dinis flu&ibus , mos àn. fumma tranquillitate collocat ac

il

)ran

tuetur. Et C. 18.. .Matrimonium in[litutum eft ad re-

YMontre

flinguendum nature ardorem. Et C. 25. Si apud con«

DO (

juges flamma.altius quandoque elu&tetur , eam . protinus

il

Juccedens congre[Jus veprimit. Hi»c oftendunt, ufum

]

?

(fe imz;

4 (

conjugii folüm effe licitum ob concupifcentiam,

vimwz:k; a[c

independenter à libero arbitrio exortam , feu

lOR

prevenientem liberum arbitrium. De coitu autem

VN

ob intemperantiam , feu concupifcentiam /ub/e-

i Ri

quentem liberum arbitrium , hoc eft, in fe vel in

i

fua caufa voluntariam, expreffe docet, quod fit

reprehen(übilis, quamvis non fit /uppliciis, puta,

lm as

inferni dignus , nec fit peccatum mortale.

Ibi-

vnJidas,

, qu)

dem C. 34. fic habet: Paulus inquit : Convenite,

f& "v0s Satanas tentet ; ac volens oftendere , non to-

r

d d

tum Satane tentationi deberi , fed mofire etiam ignavie

plurinim , principaliorem caufam addit , inquieus :

iib

j at

Propter «oe[lram intemperantiam.

Quis non id

audiens erubefcat ?. Quis non intemperantie notam effu-

ytns

v D

gere moliatur ? INeque enim cobortatio bec ad ommes

pertinet , fed ad valde projettos.

Quod fi , inquit , tam

eetoj

juo at

es ferous voluptatum , fi tam prafrattus , ut femper in

"

"À

Venerem effufus atque inbians fis , congredere [ané cum

n i

I)

uxovre.

Yi

INon eft igitur permi[Fo bec probantis ac com-

inendantis , féd irridentis ac condemnantis.

JNam nifi

Jij

Cc 2

volu-

';j

404

TRACTATUS

Euuü. M

j

voluptuariorum mentem egregi tangere voluiffet , intema

perantie oocem mon adbibui[Jet , que vebemens eft, € vi-

MPEIIUU] |

F mmlum

tuperium continet.

Cur enim mon dixit : Propïer "U£-

od

j

Jffram imbecilitatem 9 Quod ea vox magis sgnofcentis

j o

e[fet , illa intemperantiee fummam ignaviam denotan.

r

i

ds

Supra etiam C. 18. dixerat , eos , qui co-

TA

eunt, quia vim libidinis [entiunt , &? transverfi agun-

il

tur , aliquid venia dignum pati ; fed non eos, qui vo-

luntarié non continent.

j T

OspicrTUR 2. Si ufus matrimonii cum

gravidis non effet licitus ex motivo reprimende

,en*e Ü :

concupifcentie voluntarie in caufa ; fequeretur

st

1. eum non poffe licité uti conjugio, qui per cu-

ia

riofum afpettum obje&i lafcivi, per colloquia la-

d

fciva, per fpectacula amatoria, per comeffatio-

n

N

nes & compotationes, per lectionem rerum ama-

at

toriarum, &c. fuifTet caufa motionis libidinofz.

Oa

Sed hoc non poteft dici. Ergo. Min.prob. Et-

" r

iam ex hac fententia fequerentur morbi byfteri-

"renimin

ciin matre, prolibus nocivi, & corruptio femi-

quprien

nis retenti in marito.

2. Sequeretur ; matribus

Tslb

pregnantibus femper fore licitam petitionem de-

tid j

biti, fi laborent concupifcentia; quia illis & pro-

t

li femper foret periculofa fuppreffio emotz con-

g

cupifcentie ; econtra eam petitionem debiti ma-

itit lg

ritis raró fore licitam ; quia in viris fuppreffio

Y t

n

concupiícentig , nifi frequenter & diuturno tempore

g

fiat, raró creat periculum corruptionis feminis.

3. Sequeretur, conjugatos debere vivere in per-

p

Drn

J

A

petua anxietate , an concupifcentia feu motus

carnis, ad quos compefcendos uti vellent matri-

u

"g

mopio, non fint voluntarii in caufa.

4. Si pro

hac

1

,

"

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 465

vt

I)

hac fententia fervirent textus D. Auguftini , &

WW

m.T

aliorum Patrum in probationibus addu&i , pro-

i

baretur nimium 5 in iis enim habetur pro pecca-

minofo aétu conjugii , etiamfi fiat ex motivo re-

1

rimendz concupifcentiz praevenientis, eó quo

í

cedatur libidini.

b g

d

o

RESPONDEO

T00 s

d 1.

Eum, qui prebuit caufam tentationi

carnis ad coeundum , cum gravida , poffe prius

"

elicere dolorem retractativum fui peccati; fic-

näm'mu

"

u

Ü

I^

]

que poffe uti conjugio ; quia ufus matrimonii in-

iW

js

terveniente tali attritione definit effe culpabilis

ll; lp

malitia caufe , utpote jam retra&tata ; nec poteft

f

dici; eum effe peccaminofum ratione novz vo-

x

luntarietatis ; eó quod potuerit reprimi motus

st r

Si enim motus concupifcen-

concupifcentia.

WL

tiz facile fupprimi poterit fine periculo corru-

tors t

ptionis feminis,concedo , quod coitus cum uxo-

ag

re gravida in hoc cafu fit peccatum veniale. Ce-

hr aol

ditur enim in hoc cafu libidini , hoc eft, libidino-

Lab

fie proprie voluntati , ex qua caufabantur tales

nifr; D

motus libidinofi , & quidem ultró, quia, ut po-

"It

nicur in cafu, illi motus facile poterant fupprimi

qii i

fine periculo nocumenti inferendi tam patri quàm

fio at

novz proli füo tempore procreandx ex corrupto

femine.

Si autem motus concupifcentie non

p

yirs i*

poterit facile fupprimi fine periculo nocumenti,

t

datur quidem nova voluntarietas, fed non datur

nova culpabilitas feu imputabilitas, utpote poft

n5

eit

retra&tationem prioris malitie non amplius tali

motu concupifcentic fübftante prohibitioni no-

ib

v2 divine.

In hoc fenfu etiam CoNCcILIUM

a

f

j

:.!

'TarnENTINUM Seff. 5. Cap. 1. negat tantüm,

av

quod

e 3

d

y

406

TRACTATUS

quod concupifcentia in renatis fit verb ac proprié

w&;;ouw?iü

41

peccatum , quia nempe per Baptifmum deftru&tum

fb

eíft ipfum formale peccati originalis, nempe ma-

4

m

litia originalis, à qua proceffit, prout oftendi in

Tra&tatu de Peccato Originali.

RESFUW«

2714 2. 205 8-

Quamvis enim maritis minus, &

PC

rarits noceat fuppreflio feu retentio emoti in cor-

qnit i

pore feminis, quàm uxoribus, non tamen fequi-

agl

tf

tur, quod periculum nocumenti ex corrupto fe-

P.

Ma

mine in maritis , praefertim juvenibus fervide

u

u

pature, prorfus rarum fit.

Ad fummum ex hac

a

obje&ione fequitur ; quod maritis rariis pericu-

M Wm& M |

9)

p

lofa fit fuppreffio concupifcentie , quàm uxori-

bus; & confequenter quod illis füborta tenta-

u gud

teltnu

tione feu motu concupifcentie non adeo gravi

longe rariis licita fit petitio debiti circa gravidas,

jghge

quàm uxoribus , nifi ipfa petitio debiti interdum

n g,

fiat per modum redditionis , quando maritus ad-

dsndi

o

Vertit, quod verecunda uxor fignis fuam volun-

tatem declaret , fed non audet explicité exigere

gndpo

debitum.

pT

zdd 2 1:2:

Si enim motus concupifcentie

li

fint adeo vehementes, ut femen jam emoveatur

d

in partibus corporis, poffunt elicere actum con-

il pqu

tritionis feu deteftationis faltem conditionatz de

voluntarietate caufz, fi que interveniffet culpa,

1

Vt

ficque licité uti matrimonio, prout in Refpon-

fs

fione ad 1. dictum eft.

"Id dsin. a.

Argumentum enim meum eft 4

majori ad minus.

Si enim D. Auguftinus & alii

Patres ac Theologi veteres fuerunt adeo feveri,

ut damnarent omnem coitum cum uxoribus gra-

vidis peccati venialis , etiamfi fiat ex motivo fe-

dandae

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 407

mi

A'MZ'

xf

dande concupifcentie prevenientis liberum arbi-

trium ; multo magis ille coitus erit peccatum ve-

(;

nl

niale, fi fiat ex motivo fedande concupifcentia

iMl

j

fubfequentis liberum arbitrium.

La

.RrsPoNpEzo 2. Noneffeevidens, quod

ommes ili Patres, aut ipfemet D. AuGusTINUS

t

conflanier dammaverint talem coitum , quando

0f fgps

concupifcentia prevenies nec eft voluntaria in

Q CUR

caufa , nec compefcibilis fine periculo nocumen-

ll

hu

ti in ordine ad perfe&am generationem prolis

IU

De hoc enim cafu

concepte aut concipiende.

T.

nec loquuntur explicité , nec cogitarunt forte.

; n

Imo D. Auguítinus, qui more fuo concupifcen-

Áb t

tiam & ejus effe&us vocat peccatum , in quantum

"

eft voluntaria voluntarietate originali aliena, in-

r

Wt

i

telligendo per hunc modum loquendi ipfum ma-

RRM

teriale peccati , prout in Tra&t. de Peccato Originali

Y u

oftenfum eft, etiam in hac materia forte folum

ml

j

vocat talem coitum feccatum materiale , de fe nun-

w

Y

i

D

quam éligibile motu proprio , nec dire&té nec indi-

re&é,, quia alioquin, fi fine periculo prolis impe-

ntes debitum meritó

tyiit

diri poffet , conjuges exige

d

dicerentur cedere libidini.

Vide Cupetiolum V.

r

Concupifcentia C. 3. n. 36. & V. Matrimonium $. 2.

odtona

ubi putat , D. Auguftinum ex Graco Textu, ubi

'

RTTs

in Apoftolo conceditur tali ufüi venja , feverio-

n

rem iniiffe viam ; dum econtra in Vulgata

conceditur Jndulgentia.

d

g

um

ii U,W

]it i

C

DIS

M

TRACTATU

y

408

)

G!'ïüb

J

e5s56

[9U)

&

[QUIQUI

efo ofo

od

&

e9 o5]m5

d3de

e5

cto cfo fs

[DOIOUI

&

u

;ll

»

ll j

".

"

:";

l

j

DISSERTALIO..

m

"

m

ritit

SS. D. N. BENEDICTI XIV.

De matrimoniis filiorumfamilias fine conft

g

li WW

fu parentum initis.

yam Vi

»

ure communi Cefareo, irrita fiunt matrimo-

ldegsvg;äæi

L

")

»

nia, inita à Filiisfamilias, fine confenfu pa-

»

J

rentum , uti probant textus in Princip. In-

» J'it. de Nuptüs , & in 1. Nuptie 2. ff. de Ritu Nu-

» Düiar.,in quorum primo habetur : Si filifamilia-

M

» Tum fint , confenfum babeant parentum , quorum funt

m

» in poteflate ; mam boc fieri debere , & civilis , & na-

j

um

» turalis vatio [uadet, in tantumyut ju[Jus parentum pra-

intln

» Cedere debeat ;; & infra: Si adverfus ea , qua dixi-

stl

» us , aliqui coierint , nec oir , nec uxor , nec nuptie,

A

» ec matrimonium , mec dos intelligitur ; in altero di-

W.i'g&.fenge

» Citur : JNuptie confiflere non po[[unt , nifà confentiant

W

» Ommnes , id eff , qui coeunt, quorumque in pote[late funt.

» Equidem non ignoramus , Cujacium n Jib. 33;

i

» Pauli ad. edictun , ad l. 2. & 10. de ritu nupt. &

f

Wa

» Dionyfium Godefridum in 1. Filius , ff. de vitu

s

» "upt. contendere, per prafatas leges, non irri-

dtoi

» a5 , fed folüm illicitas decerni nuptias , quas fi-

ib

» lifamilias contrahunt, invitis, aut infciis, nec

» onfentientibus parentibus , fub quorum funt

At

dnoj

»n pOte*

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 409

m

» poteftate; Neque Nos preterit, hanc opinio-

»nem fulciri au&toritate Pauli J. C. , qui /[ib. 2.

y feit. tit. 14. feripfit : ..Eorum, qui in pote[tate Patris

» fünt , fine voluntate ejus , matrimonia jure mon contra-

10

» buntur , fed contra&ta non [olountur : . Contemplatio e-

» nim publice utilitatis privatorum commodis prefertur.

» Verum non ita fentiunt alii eruditi viri, quibus

»predi&orum Juris Textuum verba , adeo per-

» fpicua videntur , ut indubitanter afferant , per

»ila infirmari conjugia filiorumfamilias , qui-

ïS [

à

»bus paternus confenfus non adjecerit vires:

» Quinimo Vinnius ad lib. I. Inflit. tit. X. perpen-

Ántists

»dens verba illa Juftiniani, ut ju[Jus parentis pre-

» cedere debeat., bec infuper adnotavit : SfufJus , id eft

du

jfui

1

» confenfus aut potius afJenfus parentis in nuptiis filiorum

"

» adeo nece[Jarius eft , ut etiam precedere debeat , neque

]

» ratibabitione patris vetro legitimà fiant ,. nimirum cum

» ratibabitio in jis tantium locum babeat , quo non [latim ,

uv

» ip/o jure nulla fed aliquo snodo confr[Iunt , aut pendent.

» Quod vero attinet ad locum ex Paulo J. C. al-

;

»legatum, hac ipfa de cauía , quod fcilicet aper-

»t€ cohtradicat citatis legibus, quas certiffimum

» nf

»eft, Imperatorem Juftinianum ex ejusdem Pau-

,' anäte:o:

» li ]. C. fententia , inferuiffe Corpori Juris, à fe

p

n

»promulgati , non immeritó fufpicantur pleri-

iny

»que , quos fequitur Juenin 7ra&. de Sacrament.

» Differt. 10. q. 5. art. 2. illum non effe Pauli, fed

gcium;

]

1]

» Aniani cujusdam, qui Theodofianum Codicem,

fiin j

»tempore Alarici, Gothorum Regis, notis illu-

Ó

Nec mirum, tantam ab Imperatoribus

j

'1

» ftravit.

D

]

»tributam poteftatem parentibus, in Filiorum

»nuptias; adhuc enim remanebant rudera illius

jl

fl

»immoderate poteítatis patrie ; que, Auctore

c 5$

, ROo-

MSACRA

410

TRACTATUS'

gtl

» Romulo, diu viguerat apud Romanos, cujus ra-

i»

ib

»tione , licebat parentibus loris cedere filios , carcere

l

"

» Coercere , in agros ad opera ru[tica vinttos amandare ,

ino

j

» venundare ,. denique interficere, quod totidem ver-

ao

il

a

» bis refert Dionyfius Halicarnaffzus lib.2.pag.46.

» hinc tefte La&antio Znflit. lib. 4. cap. 3. filii di-

r

g,

pCebantur fervire patri ; quinimo liberorum

!ii

qu

» conditionem, in quibusdam, fuiffe duriorem,

^

T

jii

» conditione fervili, obfervant idem Lactantius,

1

» & Servius ad Virpil. /Eneid. 11. 9. 143.

Quam-

.;ïg-;wif»';ü

»Vis porro hec parentum in filios immoderata

D

"

I

J

"1

»jura, que certe barbariem fapiebant, cultiori-

»bus Romang Reipublice temporibus,, fuerint

» Valde imminuta; nihilominus tamen Juftinia-

»niztate, tantam parentes retinebant in filios

DI

il

"

» poteftatem, ut idem Imperator $. 2. /n/lit. de pa-

r L

EUOUM

» tria poteflate affirmaverit , mullii alii funt bomünes ,

» qui talem in liberos babeant potefTatem , qualem mos ba-

ia

!

j

»benus. Quocirca, cüm Leges Cafarec viribus

'i

» carere voluerint , matrimonia à fervis contra-

if

i

» €&a, non confentientibus dominis, quorum füb-

»fünt dominio; mirum non eft, earumdem edi-

» &o, fuiffe robur ademptum conjugiis, à filiis-

ia

» familias celebratis, fine confenfu, fub quorum

a(

» poteftate exiftunt.

»*Ga

» Utrasque Civiles Leges, tam videlicet, que

»fervorum, tam que filiorumfamilias, folo con-

» trahentium confenfu , inita matrimonia infrin-

D

»gebant, quondam ratas habuit Ecclefia: Ete-

»nim S. Bafilius Epif?. 199. Canonica 2. ad Zmpbi-

UT

*

» locbium, Can. 42.. (tom. 3. oper. pag. 296. ) ait : Ma-

» trimonia fine iis, qui pote[Latem babent , fornicationes

J

»/unt. — INeque ergo , vivente patre , neque bero, qui con-

N

» veniunt

1

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 411

qu(

» veniunt, extra reprebenfionem funt , quemadmodum: fz

u

h

L2

» annuant cobabitation , quos penes bujus vei e[l avbi-

N

"n

»trium , tunc firmitatem conjugii accipit cobabitatio.

D

s

T

» Et Concilium Aurelianenfe IV. anni 541. Can.

» 22. (tom. 9. Colle&t. Hard. Col. 1439.) | Ut nullus

nl

» per imperium poteflatis filiam competere audeat alie-

11]

N

» nam , ne conjugium , quod contra parentum voluntatem

fUdf[L "

» iimpie copulatur , velut captioitas judicetur : fed ficut

as

» eft. probibitum , non adwüttatur.

In bis , qui perpe-

4

» iraverint , excommunicationis feveritas , pro modo pia-

It inpy

» Culi , Wmponatur.

Et Can. 24. loquens de conju-

Bhul,

»gio fervorum , decrevit: Qumaecumque mancipia ,

:Ollb

I

"m

» /ub [pecie conjugii , ad. Ecclefie fepta confugerint , ut

t s

» per boc credant ,. o[Je fieri conjugium ; minime eis l-

atf

» centia tribuatur , mec talis conjunttio à Clericis defen-

»étur , & paucis interjectis , complectens tam

by

U

»Íervorum, quam filiorumfamilias , matrimonia

N

» clanculum, & propria auctoritate, inita, addit:

Gd

» De qua ve decernimus , ut parentibus , aut propriis do-

T«

» minis, prout vatio po[cit per[onarum , accepta fide ex-

ii

» Cu[ati , fub feparationis promi[Eone , reddantur 5 poft-

r

» modum tamen parentibus , aut dominis libertate conce[-

jri,

»/a , i €os voluerint ,. proprie «voluntate conjugare ;

» Concilium Cabillonenfe IL , anni 813. Can. 30.

ib

»relato à Gratiano im Can. ult. , X XXIX. q. 2.

ynude

» poftquam dixit: JNobis vifum eft , vt conjugia fer-

jjs,i/

» vorum non dirimantur , hanc ftatim, limitationem

»adjecit : Ui legalis conjunttio fuit , & per volunta-

üfmüf;'

ijb

» tem dominorum,

Ac denique , ut alia praterea-

» Inus , quz ad rem congeffit Gonzalez in cap. fin.

n

» de Conjugio Servorum , num. 3. €? feqd. , Ahyto E-

» pifcopus Bafileenfis in fuis Capitularibus ,. faculo

j

» 1X. editis (apud Harduin, tom, 4. col. 1244.) Can.

]

»21.

t

TRACTATUS

)

412

m

i

s

»21. edixit : Ubi verà mancipia , non unius , fed di-

æ:;ij*'l,

W

» verfa potefLatis junita fuerint , nift confentientibus u-

rl

» trisque. dominis , bujusmodi copulatio vata mon e-

pv

P ii

jgis

» Verumtamen poftea confultius vifum eft

gb

» Ecclefiz, prafatas civiles leges, pluribus fecu-

»lis à fe, aut approbatas, aut toleratas corrige-

ginonun.

» I6 , & abrogare, ftatuitque, ut deinceps nuptia-

mv

»rum validitas à folo penderet Contrahentium

AL

»confenfuü , nequaquam autem à nutu eorum,

»íüb quorum dominio, vel poteftate Contra-

[

» hentes exiftunt , quod generatim fancitum le-

j t

u

» gimus in Cap. Cim locum , de fponfal. & matrim. 1.

Mi

» in cap. licet ; & in cap. Tua, de [ponfa duorum ; fpe-

iil

» ciatim veró de fervis , refcripfit Hadrianus Pa-

»pa ad Archiepifcopum Salisburgenfem in caf.

fonptul

w

» Dignum, de conjugio feroorum : INec inter fervos ma-

» Wimonia debent ullatenus. probiberi , & , fi dominis

*

.

» contradicentibus , €g invitis contratta fuerint , nulla

P

r

If

MI

n

» ratione funt , propter boc , Ecclefiaftico judicio di[fol-

» Cmnda; ac tandem de filiisfamilias , poft alias

Rn

Ati i

»SanGiones indicatas ab Juenin cit. Differt. X.

» que[l. s. cap. 3. art. 1. definivit Tridentinum

n

» Se]. 24. cap. x. de Reform. matrim. ubi anathema-

at

»teperculit, qui fal/o affirmant , matrimonia à fiis-

J

»familias , fine confenfu parentum contratta ,. irrita ef-

jj

ib

» fé, €9. parentes ea rata y vel irrita facere poffe.

» Quamobrem non licet hodie easdem civi-

j,ïa*nzmm

w

»les leges, jamdiu ab Ecclefia refciffas , excita-

»Ie, earumque obtentu, firmitatem adimere,

(niül

,aut fervorum , aut filiorumfamilias connubiis ,

2077

»Qquibus domini , vel parentes non annuerunt.

Mij

»Quod autem affirmat Behmerus Jur. Ecclef.

Hn,q

» Prott-

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 413

V

""

» Proteflantium , lib. 4. tit. 9. $. 6. , nempe in Po-

i

,1nerania, Weftphalia , & Boemia , ubi adhuc

L

s remanent veftigia antxquæ fervitutis, & etiam

j

l

, hodie reperiuntur bemines proprii , hoc eft exi-

NE

,Xftentes fub dominorum proprietate , iftorum

2

Olerm

, connubia non aliter effe valida , quàm ex do-

,,minorum confenfu, aut eft accipiendum de

kitte.

,,fervorum corijjugiis, quoad effe&us civiles,

Conmw «

, aut non eft admittendum à Catholicis, illis in

LL

, Regionibus degentibus , qui fanctioribus Ec-

h

, Clefie Legibus reguntur.

Intra fines pariter

I o

,.pocenarum civilium concluditur edictum

à

4:0 Ti

,; Chriftianiffimo Rege Henrico III. in Comitiis

4 M

" /W

J jry

, Blefenfibus anni 1579. ari. 4o. promulgatum,

Fifawh

,atque à Ludovico XIII. anni 1629. & 1639

pni

,renovatum , quo nulla, & invalida declaran-

]

» tur matrimonia, à filiisfamilias contracta , fine

, confenfu parentum

illud fiquidem verbum

W.

» invalida non e[Je aliter explicandum , quàm per folam

» relationem ad. contrattum cioilen , ejusdem Ludo-

jls, nl

,vici nomine , Clero Gallicano refponderunt

; Regii Commiffarii, ut habetur tom. LII. Rerum,

Triéntt

» € Decretorum Cleri Francici, téftaturque Love-

QU

»tus, in Parifienfi Senatu Confiliarius i. 6

, Litt. M. fcribens : INullitas matrimonii proveniens

iT

TU

,ex defettu conditionum , quas requirit articulus. 4o.

"

» Blefenfis Conflitutionis , nullatenus attingit ipfum Sa-

p

je ex

, cramentum , quod mibilominus in if2 matrimonio exi-

»Juit

al ALIJ*

7,00 agitur de Sacramento matrimonii , aut enus

»» e[Jentialibus ceremoniis ; fed de validitate conventio-

Vi

de

Dlx

», um watrimonialium ,. de acce[[Joriis matrimoniü

», dotis validitate, & communitate inter virum Cj uxo-

10n

M

Tem , que conditiones non. dependent ex T beologicis

1

?5

£-

414

TRACTATUS

P Webä

J

» Decifionibus , fed ex dittis in Parlamento verificatis.

T lümm"

, Idem oftendit Ifaacus Habertus Epifcopus Va-

Ti

«

J

,brenfis 2m Libro de Sfuflitia Connubialis Editti à

W

At 1

Mil

,; Ludovico XIII. conditi, ubi hec habet: Non

$

, multum laborandum ef? , de conciliandis Regiis Edi-

]

gl

N

,, &is cum Ecclefie fententia : mullo fiquidem Editto,

p U

i

tl

» matrimonia füliorumfamilias invalida , ac nulla e[fe ,

», absque confenfa parentum , tutorume , confTitutum eft,

g

ngumafp

E

, etfi. bic error multis impo[uerit.

Probibita quidem

, Junt , fed inmvalida, & nulla e[fe, baudquaquam defi-

gj

af

» nitum.

Unde etiam Dece[forum fuorum ve[tigiis in-

» fflens Rex Chriflianiffimus .Ludovicus , ea' iterum

o dl

»» probibuit , ac au[terius interdixit : invalida tamen, ac

, nullae[fe , contra Tridentine Synodi Decretum , ac

» d beologorum unaninem in Regno [uo fententiam , mi-

AV

», nimà - [anxit.

Idem tradit Cabaffutius in T'beor.

5 €&? Prax. Sfur. Canon. lib. 3. cap. 26. num.6. & 7.,

,; ubi Brodeum carpit, quod Regium Edictum,

,» ad ipfam etiam Sacramenti rationem protráxe-

VE

Idem docet Gerbafius in Libro, quem in-

DI

, fcripfit: JTra&tatus pacificus &?c. pag. 5o4. . Idem

»Natalis Alexander 7eolog. Dogmat. & Moral.

AA

», tom. 6. lib. 2, de Sacram. matrim. cap. 9. art. 3.

»» frop. 1-

Quocirca nefcimus, qua ratione Jue-

h

uN

| M

» nin cit. DifJert. X. cap. 3. art. 2. metuerit, fuum

WL

,,caleulum adjicere tot Doctorum Gallicano-

PA

"G]

,rum fententie , Regia etiam Declaratione fir-

N

»mate, & decidere noluerit, an re vera in Gal-

,lia, matrimonia inita à filiisfamilias, fine con-

, fenfuü parentum , fint valida quoad fubftan-

, iam , etfi civilibus effe&ibus deftitui, nemo

b

iil

, dubitet.

Neque extra inftitutum vagati fu-

,mus, dum hzc prolixius enarravimus : fiqui-

b'æi( i

»dem

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 415

n

]s

, dem verebamur, ne Epifcopi, predi&ti Ju-

»NIN, aliorumque, contra communem fapien-

»tiorum Gallie Do&orum fenfum , idem fcri-

» ptitantium, auctoritate decepti, non audeant,

,in fuis Synodis declarare , matrimonia à filiis-

,familias, invitis, ac infciis parentibus contra-

!

N

, &a, etfi illicita, valida tamen effe, ac proinde

LU

,integrum non effe Contrahentibus , quamdiu

Drij

, eorum alter fuperftes eft , alias nuptias inire,

l

» quam profe&o Synodalem Declarationem, ad

, confulendum animarum faluti, non folüm uti-

WU d

, lem, fed maximé neceflariam , reputamus.

U

"n

MM

*

D

U

D

U

x

U

p

Ut

*

[

e

.

TU

*^

p

p

lo t

gï*lx

jl

Q»-

(l

DISSER TATIO II

inge

T

J

t

SS. D. N. BENEDICTI XIV.

qu

It

(

ml

De valore & diffolutione matrimonii à Judeis

)

l:':()ï'üïü [

vel aliis Infidelibus ante fuam conver-

fionem ad Fidem Catholi-

D

cam initi.

ggreve*».i.-'ï

hu^

E

erum, quod plus negotii interdum facef-

ibl

?5

fit Epifcopis, eft matrimonium ab He-

V

brais in Infidelitate contra&um, & con-

m

?5

»fum-

us

L

1]

416

T.:RACTATUS

,bW[ [

,fummatum , de quo difputatur, an & quan.

u

[ T

, do , per converfionem alterutrius conjugis ad

g

, Chriftianam Fidem , dirimatur.

Certum eft,

, Infidelium conjugium , ex privilegio in Fidei

W;gftm!, r

gihii

»favorem , à Chritto Domino conceffo, & per

, Apoftolum Paulum 1. ad Cor. cap. 7. promul-

gun du

j d

»gato , diffolvi, cum conjugum alter Chriftia-

, nam Fidem ample&itur , renuente altero , in

d

igelitg

, fua Infidelitate obdurato, cohabitare cum con-

il

, Verfo, aut cohabitare quidem volente , fed

,;non fine contumelia Creatoris, hoc eft non

i SmConge

Tagi

, fine periculo fubverfionis conjugis fidelis, vel

,,non fine execratione San&iffimi Nominis Chri-

glb

p.b'm]

, fi, & Chriftiane Religionis difplicentia; 'ex

g

1

l

,; hoc veró fit , integrum non effe conjugi con-

"a

E

, Verfo , tranfire ad alia vota, prius quàm Infi-

,,delis interpellatus , aut abfoluté recufaverit

atv d

, cum eo cohabitare, aut animum fibi effe o-

d

Á n

, ftenderit , cum illo quidem cohabitandi , fed

,,non fine Creatoris contumelia , uti colligitur

fs

, ex celeberrima Decretali Innocentii III. in Cap.

nf

» Quanto , de divortiis , notantque Sanchez de ma-

n

J,IE

[Hl()p

, trim. Lib. 7. Difp. 74. num. 12. Salmtnticenfes

p

m ff

» lra6k. 9. de matrim. cap. 4. num. 48. Cardinalis

EX li

» de Laurea de Matrim. Difp. 16. num. 198.. Cle-

Fimmrrqüï

,ricatus de Sacram. Matrim. Decif. 11. num. 24.

ii

, At quandoque evenit , conjugem infidelem in

"d

'

,. longinquas abiiffe Regiones , aut ita latitare,

nb

,,utinterpellari nequeat , & tunc dubitatur, an

J t

»interpellátione omiffa, ut interpellari nequeat,

du

», fas fit converfo alias inire nuptias,

Affirmant

lts

n'l

» plerique, quibus adftipulantur Sanchez cit. loc.

Ü Qp

»num. 14. Genuenfis in Prax. Cur. Zrcbiep. INea-

Ü thuu

», Dolit.

JA!mnTr

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 417

"tl

A';]nu(

, polit. cap. 27. num. 20. Riccius in Prax. part. 1.

»»Ttfülut. 241. 1. alii ex adverfo , inter quos Pon-

Asm

»» tius Jib. 7. de Matrim. cap. 48. num. 22., in eo re-

» rum ftatu , neceffariam putant difpenfationem

n

lw

, Summi Pontificis , cujus eft declarare, in qui-

» busnam circumftantiis definat obligare przce-

D isg

» ptum divinum, quo przdi&a interpellatio, an-

It as

» te refcifhonem matrimonii , videtur injuncta;

li

V

» atque huic pofteriori fententie in quadam cau-

1 vol

» fa Florentina difcuffa 17. Januarii 1722. adha-

N

» fit Sacra Congregatio Concilii , cujus judicio

Jj

»Nos omnia fubjecimus rationum momenta ,

T Vonti

» quz& à diffidentibus inter fe Do&oribus , in u-

ibl

"

f

»tramque partem afferuntur, uti legere eft

|

N

QOnyg t

»» limn. 2. Thefaur. Refolut. pag. 117. 69 fégg. Nec

gl

»» Sedes Apoftolica difficilem fe prebet eam pe-

A d

»tentibus difpenfationem , quam urgens caufa

m d

» füadeat concedendam : etenim , ficut in pre.

[

»fata caufa Florentina animadvertimus , Gre-

» gorius XIII. locorum Ordinariis, Parochis, &

ji, iij

yetilli

»» Presbyteris Miflionariis Societatis Jefu, in An-

»gola, Athiopia , & Brafilia degentibus , po-

bt

uptttot

, teftatem fecit difpenfandi cum quolibet con-

»juge, qui Chriftiane Religioni nomen dedit,

n C&ïä&f

u

» Ut novum poffit matrimonium inire, omiffa in-

» terpellatione alterius conjugis infidelis , quem

t n

W

Tl

» Conftat legitimé interpellari non poífe ; &

» Nos ipfi, ad Petri Cathedram evecti, faculta-

L

J u

m d)

m

,tem concefüimus Apoftolico Nuntio, Vene-

tiis commoranti, ut in fimili rerum eventu ,

&

p

lu

» poffit ab ejusdem interpellationis onere rele-

Ipnas.

» Vare conjuges converfos, exiftentes in loco

T

l';l

» pio Catechumenorum , ejusdem Civitatis Ve»

(r./

D.zdmort Tr. de Sacr. Mairim.

Dd

ne-

TRACTATUS

yut

418

".

?5

netiarum , quod habetur in noftra Conftit. IIT.

yai

?

, noftri Bullar. tom. r.

», Sed alia hinc oritur controverfia , de tem-

um

1

P

i

»poris momento , quo refcindatur foedus con-

j, ub

,nubii, de quo fermo eft: plerique Do&ores

j .

»fentiunt, interpellato conjuge infideli, eo-

gv

»que, aut expreffe abnuente legitimé cohabi-

As «

$? tà

re cum F'ideli , aut intra terminum fibi in in-

m000,

,terpellatione prefixum , nihil refpondente ,

)

culum conjugii ,

Al d

,» diffolutum ftatim cenferi vin

j quo erant ambo conftridi: alii arbitrantur,

us d

U0 A

,,tum primüm dirimi ,

cüm conjux converfus

j,,alteras nuptias contrahit; ab iftius autem

T

u et l

, controverfiz decifione , alterius pendet eno-

; datio difficultatis , de qua non femel contigit,

TT

Ti t

, in Ecclefiafticis Foris difputari. Fingite, Ti-

,tium Hebreum Chriftianam Fidem ampledi;

La

p V

, poftquam fuit Baptifmate ablutus, uxorem

»füam Neviam , quam in Judaifmo pertinacem

"T

, reliquit , interpellet , an velit fecum cohabi-

vt Ug

»tare, fine Creatoris contumelia ; iNavia aut

do, u

j, expreffe renuat , aut intra prafinitum fibi tem-

iteey Df

df d

, poris intervallum , nihil refpondeat : aliud

, deinde matrimonium cum Hebrao viro con-

r M

D

»trahat Nevia, Titius autem Chriftianus cali-

, bem ftatum eligat: Fingite rurfus , poft ali-

D UM. W

D

,quot annos, Neviam , cum fuo fecundo vi-

,,rO , ad Chriftianam Fidem converti , colente

j [

J n

, adhuc Titio celibatum ; gravis ftatim excita-

»tur queftio , an Nevia redire debeat ad Ti-

)

lt

TLf

, tium fuum primum virum , an potius perma-

,nDere cüm fecundo. Hujus autem quzftionis

A f

Hiü]' [

ä

5 decifio ab alia pendet , qua;n antea propone-

,, DaIDUs :

)

DE SACRAMENTO MATRIMONIT. 419

*

,»bamus : Etenim fi matrimonium Titii cum

, N&via refciffum fuit, ftatim ac Nzvia inter-

LT

»Ppellata renuit cum "itio legitimé cohabita-

Mi

»1I€, Uti opinantur DoGores prime fenten-

T

»ti& , validé profe&ó» potuit eadem Navia

LOT

»alteri fe copulare viro, cum quo propterea

J

»períeverare debet, etiam cum anibo Chri-

TOU

,Ítanorum Sacris funt initiati ; at fi matri-

]l rf

,1Imonium, in Infidelitate, contra&um , tunc

vulum eg

»Íolüm diffolvitur , quando conjux conver-

1ii ao

»ífus aliud conjugium init, uti exiftimant Do-

od

D

» Mores fecundz fententie , cüm 'Titius, in

[

) iina

» Cafü , aliam, non duxerit uxorem , illegiti-

Tis t

»lInum certe fuit novum matrimonium à N-

af

» Via, nondum à priori vinculo foluta, con-

T

» tfacum , atque idcirco cum Chriftianam Fi-

Tin a

»dem ample&itur, tenetur ad primum virum

» redire.

d. u

Verüm cüm res contigerit Floren-

n

»ie anno 1726. & de ea diíceptaretur in fa.

,mfl

Ql

:

» cra Congregatione Concilii

Nos, pro no-

j

»Ítro, quod tunc gerebamus , Secretarii mu-

l; d

d

l

nere , Differtationem elucuübravimus , qua

»luculenter oftendimus , ex enuntiatis fenten-

ioo o

»tüis, pofteriorem effe, tam inter antiquos ,

»quàm inter recentiores Theologos, & Cano-

ul

nris f

y?

»hiítas, feré communiter receptam , ex quo

» conclufimus, virum Hebreum, de quo res

114

»erat, quique cum fecunda uxore, quam,

| convertiff

,]uxta premonftratum cafum , duxerat, Ba-

;avis lo

» ptifmum petebat, poft illud füfceptum te-

j

»neri redire ad primam , jampridem Chriftia-

, !) Diï;jj

»nam factam , & adhuc períeverantem innu-

s *w

» ptam; & Sacra Congregatio ne latum qui-

Dda

gj

, dem

ji WHM

420

TRACTATUS

d

pic

hr

, dem unguem à noftra fententia receffit , eoque

a

» libentius eam eft amplexata, quod ; Nobis pa-

j0

TC

» riter fuggerentibus, compererit, ita, confen-

o

sl

,tientibus Theologis, in confilium adhibitis,

j

Jl

; fuiffe ab eadem definitam anno 1679. & 1680.

3407

(

Mi

,5 in fimili cafü , qui Florentiz quoque evenerat ;

n

*l

,Que omnia legenda funt in T'beaur. Refolut.

t

, tom. 3. pag. 346. &2 352. ac feqq.

L

jl

, Alter ejusdem caufz articulus , Sacre Con-

gt

»Egregationis difcuffioni tunc quoque propofi-

AWM]U(

,tus, indecifus remanfit: querebatur itidem,

vt

,,an faltem jus effet Summo Pontifici , primum

a

jl

, in infidelitate contra&um , &

, matrimonium

Atj 4X

, confummatum , fuprema fua au&oritate rela-

)« g

, xandi , veniamque concedendi conjugi, tardius

$t té t

,, ad fidem converfo , ut, in pradictis rerum cir-

ais

, cumftantiis, poffet cum fecunda uxore perma-

u d

,,nere. Opportuna etiam de hac, longé utique

, graviori , queftione , fuit à Nobis exarata Dif-

Ut

U ;

, fertatio , qua extat tom. 4. cit. "T hefaur. Refolut.

J d

» pa8- 30. & fégg. in qua plures allegavimus Do-

, &ores , hanc poteftatem Pontifici afferentes,

Rovf

tá

» fimulque contendentes, eam reipía exercuiffe,

» $. Pium V. & Gregorium XIII. ficut in cit. Dif-

J

A n

,» fertatione fufe habetur , fed Sacra Congrega-

», tio fatius duxit, à fententia ferenda fe abftine-

D

,TIe, quoniam , etiam data Pontifici poteftate

dbl

, refcindendi prius vinculum conjugii, in infide-

p

, litate contra&ti , nihilominus , quod Nos Sacre

|

,, Congregationi infinuare non pretermifimus,

, merito dubitabatur ; num ez adeffent graviffi-

,me caufe, quz neceffarie fünt , ut per Apo-

5 ftolicam difpenfationem dirimatur. ltaque E-

» pifco-

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 421

Wt,m

» pifcopus Dicecefi prefidens , in qua, ob admix-

l

, tionem Chriftianorum cum Hebreis, interdum

Q

, cafus occurrant , de quibus differuimus, utili-

Y

At

, ter de iisdem fermonem inftituet in fua Syno-

00 xïg

, do: falubriter in ea formam inferet interpel-

Dote

,, lationis à conjuge converío , alteri faciende,

;

A

, in fua perfiftenti perfidia , quam formulam in-

, tegram refert Clericatus cit./oc, ; prudenter de-

lus r

, nique fuis Parochis doGtrinam tradet , à Sacra

Vi j

;, Congregatione Concilii approbatam , fecun-

tU

, düm quam dijudicare debeant , an & quando,

vbl

» per converfionem alterutrius conjugis ad Chri-

Qontdtn

,» ftianam Fidem, alter in infidelitate relictus li-

qU rR

» bertatem nancifcatur à vinculo matrimonii ,

tj

»quo erat obftrictus.

Severé autem . prohibe-

s

,,bit, ne maritus Hebreus ad Fidem converfus

um

,;mittat ad uxorem in füa perfiftentem infideli-

, tate libellum repudii , juxta ritum Judaicum ,

hp

Mhserto

», ut hac ratione det illi libertatem tranfeundi ad

,ala vota: Hunc enim deteftabilem abufum,

J

n

, Judaica utique fuperftitione infe&um , Nos

» profcripfimus , noftra Conftitutione, quz inci-

ticdint

» pit : ZdpofTolici Miniflerii , edita die 16. Septem-

jl u

pl

» bris 1747. in 2. tomum noftri Bullarii inferen-

,da. Fruítra vero, & incaffum hec conftitue-

n

d

, rentur, aut pertractarentur in Synodo Dicce-

, fis, à qua Hebrei coguntur perpetuó exulare,

wic p

j

,,nec proinde inquam in ea cafus eveniunt,

w

, de quibus hactenus.

qllOu "

*

j p[ä'f-

J

T

TLAN

j

2

DIS-

g

Dd s

I'TRACTATUS

DVUCRAM]

422

o KOX X COX E G E EOR REEKX

M k pE E ao o ob G k XX OE O t x OOK

Jj

j

n

f f Wm

j

DISSERTATIO- Hl

st

)

i:cïæäonibu

Super Abufu libelli Repudii Con-

Qu

verforum à Judaifino ad Fidem

« Qu

Cathoiicam.

ia

"n

M

zi

sj

T

Benedidus Epifcopus,

od

d t

Servus Servorum Dei ,

ii a

,ai

1íhs, ld

Zd perpetuam vei memoriam.

Aetmet

NryL

?5

oftolici Minifterii munus Nobis licet

35

immerentibus commiffum afüdué Nos

du

Ap

,Li;fzïivaftevd T

35

excitat, atque impellit, ut follicito ftu-

m

» dio, ac vigili cura, abufüs, pravasque confue-

,tudines, fiquas in Ecclefia Dei, vel hominum

1

L

Iu

,infirmitate , vel malitia , certó novimus irre-

,,püffe , Paftoralis Providentie folicitudine

Tváz

NT

» compeícam

"95

congruisque adhibitis remediis,

» quo citius fieri poteft , aboleamus.

lDT

d

]

if

d p

e l

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 423

m"lh

"nm

s

Studai ad fidem comverfr, fi babent uxorem in jfu.

daifmno ,. illam quandoque repudiant.

Repudium

án "veteri Toflamento permi[Jum , [ed in nova

(

Lege gratic abfolate voetitum.

per quidem Nobis relatum eft, certisque

NU

pudil

:

P)

probationibus manifeftó comprobatum ,

Lf

»quód aliqui Hebrzorum , qui ad Chriftianam

»Fidem converfi uxorem habent renuentem

, Chriftianam veritatem ample&i, minimé dubi-

, tant, pofteaquam ejurata Judaica perfidia fa-

» cro lavacro abluti funt, & folemni profeffione

if

»fe ad Chrifti Fidem ad(trinxerunt , reverti fa-

, crilego aufü ad Judeorum Caftra, feu Vicum ,

D

» vulgó il Gbetto, ibique Rabbinico ritu , Judai-

, cis fuperftitionibus, damnandisque obfervatio-

n

, nibus, libellum repudii uxoribus concedere,

,, vel etiam extra Judeorum domicilium, coram

, Notario Teftibusque Chriftianis , eumdem li-

y N

EU

; bellum repudii uxotibus dare , ut liberam eis

, nubendi alteri viro poteftatem faciant. Moy-

vll

us

»fes quidem in Deuteronomio cap. 24. ita fcri-

, ptum reliquit: Si acceperit bomo uxorem , & ba-

A

, Duerit eam , & mon iméenerit gratiam ante oculos ejus

i

»» propter aliquam feditaiem , foribet libellum Tepudii ,

j

», &2 dabit in manu illius , &g dimittet eam de domo.fua,

ia

, Utrum vero hgec duntaxat indulgentia que-

QU

,, dam füerit ad majus malum evitandum , adeó

, ut qui daret , acciperetque repudium liber qui-

,» dem à pena effet, non autem à culpa ; an au-

p

d 4

32 tem

TRACTATUS

j HCRAW

424

"m

, tem difpenfatio potius effet à Deo conceffa ob

,U

» cordis Hebraeorum duritiam, adeo ut qui libel-

[4]

g

TOUf

, lum repudii mitteret, & quax miffum reciperet,

jï )ndaltü !

»&àculpa, & à poena exemptus foret , eisque

»minimé vetitum eífet ad aliud matrimonium

» Validé, ac licité contrahendum procedere, dif-

» fident inter fe veteres , recentioresque Theo-

» logi, cüm alii primam, alii àlteram opinionem

] t

»Íequantur. Verüm quidquid hac de re fit , il-

W 1] UW

5 lud certum eft, quod Redemptor Nofter Jefus

L2

» Chriftus Dei Filius interrogatus quid cenferet

», de libello repudii , quem Moyfes permiferat,

» refpondit, ut legitur in Evangelio apud Matth.

l

» Caf. 19. & apud Marc. cap. 10.. Quoniam .Moyfes

gäwm

'Q

in t

», ad. duritiam cordis veflri permifit vobis dimittere uxa-

»» re$ oefiras ; ab initio autem non fuit fic : dico autem

g, i,

f

»» vobis , quia quicumque dimiferit uxorem fuam , mifi ob

», fornicationem , &$ aliam duxerit , mecbatur 5 & qui

i s

»ipfam duxerit , mecbatur ; Sermonemque fuum

jmt,

diedtoti

»ita conclufit : Quod ergo JDeus conjunxit, bomo non

», féparet.

Ex his autem verbis per legitimam

ddenti

PT

», confequentiam inferunt Theologi, in prefen-

v

x

]

» tiarum non amplius licere Hebrzis proprias u-

WW [

|

» XOres repudiare , neque per libellum repudii ,

a i

, matrimenii vinculum amplius diffolvi,eo quod

D)

!

,

», Jefus Chriftus illud ad fuum primevum ftatum

)?E

u

», redegit, nempe ad indiffolubilitatem , non Le-

Mi

»ge nova condita , fed duntaxat fublata veteri

stl

», indulgentia , feu difpenfatione fuper predicta

Wi

» indiffolubilitate conceffa.

us cüm ita fe ha-

» beant , etiamfi repudium toleretur inter He-

, breos conjuges , qui ambo in eadem Judaica

» perfidia permanent, certé ferri, ac tolerari nul-

» Q

DE SACRAMENTO MATRIMONII, 425

"Ut

,»1o modo debet, ut Hebreus ad Fidem con-

,verfüs, & facro Baptifmate ablutus , libellum

l,

,repudii uxori , qu: in Hebraica pervicacia re-

pmwe

"j

l]

, Inanet, Judaico more, ac ritu concedat.

TU

i py:;.-; '

4

T

$. II.

lts

r

JHinc Pontifex deternit , quid Hebreus comver-

or N

Jus interpellet uxorem Hebraam , eaque re-

nuente , po[fit contrabere cum

i qilsy

ia p

Chriflana.

ii qi

QMW

r

amobrem ut in pofterum omnia debito

yi

[

L

as

ordine , & laudabili modo , ac ratione

D

»fiant; volumus, ac decernimus , ut Hebraus

us s

,, ad Fidem converfus , fi uxorem Hebrzeam ha-

viu;í

,bet, eam more folito interpellet ,-an etiam

"u í

, ipfa converti , & cohabitare velit fine contu-

T

,, melia Creatoris: Renuente autem muliere, li-

p

, berum ei

erit aliud matrimonium contrahere ,

, juxta verba Beati Apoftoli Pauli in Epiff. 1. ad

i, uj

yespyrt

» Corintb. cap. 7. . Quod fi infidelis difcedit , difcedat ,

,1non enim feroituti fubje&tus efü Prater, aut Soror

um

Alldig

, in bujusmodi , in pace autem vocavit mos Deus.

»

t

bené jam ante animadvertit clar. mem.

mævum:

ffor Nofter IxNocreNT1vs Ill.

Yi

, Praedece

TU

,»infua Decretali , qua incipit : Quanto , de di-

» VO iüis,

wf

J

Vi

:

w

n a*

j w

Dd ;5

$. U.

[

426

TRACTATUS

ïESACRM

D

n

mb

$. III.

De Theologorum. quefHone , quando. di[foloatur

QU

Piud

Matrimonium Infidelium ob comverfionem unius ex

TE

jl

conjugibus.

Circa quam nil Pontifex flatuere

m

du

intendit , fed folm flatuit àt fupra.

w

n

9

uzritur à Theologis, & Canonici Juris

»»

Confultis, quando folvatur matrimonium

d

l

, contractum ab Hebreo cum Hebrea , quz fe

Mil

,, convertere recufat ; & quando Converfus no-

D

j

)

,vum matrimonium cum muliere Chriftiana , &

»quando Hebreus cum Hebrza contrahere pof-

n

v

ji

55 fit.

Quod ad Converfum attinet, quidam vo-

14 t

&gtt, T

, lunt, precedens matrimonium diffolvi quoad

[

» vinculum, ftatim ac infidelis renuit Fidem Chri-

Wre

» ftianam ample&i, aut intra terminum, feu tem-

]

1

» poris fpatium prafixum in interpellatione, que

W

» illi fa&a eft, nullum refponfum prebet. Alii

dutüpit

» Vero putant, matrimonium folvi, quando Con-

sl

, verfüs aliud matrimonium celebrat cum Chri-

d

»ftiana: Queopinio in prefenti communior eft

s r

,;inter Theologos, & Canonici Juris peritos, &

u

,in praxi eam fequitur Congregatio Sanctze Ro-

A

"

Q

, manse Ecclefiz Cardinalium Decretorum Con-

D

i

IN N

, cilii Tridentini Interpretum. De folutione au-

a

,tem vinculi matrimonialis, pro eo, quod per-

-t

;; tinet ad uxorem, que in Hebraica fuperttitio-

vt

»ne perfeverat, aliqui cenfent, quod ea in poe-

viselt

,nam fue perfidiz fcmper illigata remaneat, ne-

j

, que aliud matrimonium contrahere valeat, do-

D

, nec & quoufque Maritus Chriftianus factus vi-

rf

»Vit: Alii veró putant , nullo modo eam ma-

gl

» Ui-

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 427

» trimonium celebrare pofle , fi Maritus conver-

Mj &!'

,, füs non adhuc ad alias nuptias tranfiverit : ubi

d

^l

li

,.vero Converfüs matrimonium iniverit, per-

,mitti debere mulieri , ut idem facere poflit ,

,

/!P[

, quia folutio matrimonii privilegium eft con-

!

» ceffum favore Chriftiane Fidei, quam ad Chri-

n

,, ftum converfus ample&titur; & ideo reié af-

"A

At d

» firmari poffe, datum effe directé , & per fe fi-

, deli , indirecte veró , & per accidens infideli.

ebm, ü

» Sed quidquid fit de hujusmodi Controverfiis,

m

»que inter Theologos, & Juris Canonici Pro-

li

» feffores difceptantur ; de quibus nihil INos de-

OU

, finire intendimus , fingulas eorum Sententias

, eoloco , quo funt , relinquentes; Cum No-

lirqn

»Ítra mens, & voluntas nequaquam fit aliquid

Vif

,,nunc definire de matrimonio , quod à muliere

i t

» Hebrza contrahitur, pofteaquam nolle fe Chri-

lm

»ftiane Fidei nomen dare declaravit: Sed fo-

inyat !

, lüm motu proprio, ex certa fcientia, & pleni-

if

, tudine poteftatis tenore prefentium volumus,

dlnt a

, intendimus , ac jubemus , ut cüm aliquis He-

ii

», breorum Chriftianam veritatem amplexus fue-

lr p

,rit, non pretermittatur interpellatio mulieri

ioSaa]

, more recepto facienda, an velit, nec ne, fe ad

ao

, Chriftum convertere , dummodo tamen ex ali-

pl

, qua gravi caufa, vel à Nobis, vel à Romanis

08

j

, Pontificibus Succefforibus Noftris , non cen-

)f&[ jur

ul

»featur hujusmodi interpellatio omittenda , üt

,, Videre licet in Noftra Conftitutione : /n fupre-

u

dl

f

j

, "a , data die 16. Januarii anno MDCCXLV.,

» Qu2 eft CXVIL in Tom. J. Noftri Bullarii; imo

4

j

n

li

P

, expreffe vetamus , prohibemus , áàc interdici-

& quovis

0m

j

, Inus, ne Converfi quovis tempore ,

» modo,

428

TRACTATUS

[

Üj

,modo, five in Judeorum domicilio , nempe

g

d h-þ[lä(llfll

» Ghetto, Rabbinico ritu , five extra, coram No-

»tario & Teftibus Chriftianis , libellum repudii

nl

, uxoribus, que interpellat? recufant fe conver-

n j

», tere, aut, omiffa vigore difpenfationis ejusmo-

n j

» di interpellatione , quia ex probabili conje&u-

qa

ID

, ra creditum eft, minimé fe ad Chrifti Fidem

qms

,,converfuras, dare, fcribere, aut mittere au-

D

l

(

ia

v r

Jnlw A

» deant, /& poffint.

Ol u

iM

[

$. IV.

i

1

W

Pana contra delinquentes. Declarat , quod di-

1f

fs

Mu

Gum ef? de Marito erga. Uxorem , intelligen-

Wiv

M

li

dutn e[Je etiam de Uxore er-

ga Maritum.

JUTU

bl

$5 Et quoniam ut plurimum contingit, ut leges

904

f&

ES debitam executionem non confequantur,

p

»» hifi San&io poenalis contra eas transgredientes

iib

»,accedat; hac Noftra in perpetuum valitura

i p

; Conftitutione , motu , fcientia , ac poteftate

gt

» pari mandamus, ac precipimus , ut omnia Tri-

&T

, bunalia, ac Judices competentes , habita noti-

185 g

», tia , aliquem ex Hebrais converfis , poft fufce-

JH L

w

l.

» ptum Baptifmum, libellum repudii intra ipfum

g

» Jud&orum domicilium, Rabbinicis fuperftitio-

sitoge

» hibus adhibitis , uxori non converfz dediffe,

s

»ftatim in eum fine ulla cun&tatione , tanquam

Jalda

»in Judaizantem , folitis peenis animadvertant ;

&i

» & infüper contra ipfam Judeorum Univerfita-

,tem in cafü predi&o procedant manu repia

Ui

Vi

» mulctam ab ea exigentes centum Scutorum au-

» Ie0-

iWl

i

1

DE SACRAMENTO MATRIMONIT. 429

»reorum , cujus tertia pars in premium accufa-

]

» tori tribuatur ,. quod veró fupereft, conceffum,

b

OM

» & addi&tum ipfo jure per hanc Noftram Con-

NU

lt

» ftitutionem intelligatur Pie Domui Catechume-

W t

» norum in illis Civitatibus, in quibus ea reperi-

Yi

M

at

»tur, ubi autem hujusmodi Catechumenorum

W

, Domus non extat , remaneat liberz difpofitio-

j d

»ni Epifcoporum, & Ordinariorum, ut eam pe-

»cuniam pauperibus Chriftianis pro eorum arbi-

Sin autem ad

»trio, & confcientia tribuant.

» lribunalium , feu Judicum competentium co-

k g

» gnitionem pervenerit, quod Converfus libel-

» lum repudii extra Judeorum domicilium , feu

10

» Gheito , dederit coram Notario, & Teftibus Chri-

f

»ítianis , pari modo eum tanquam Judaizantem

» debita pona afficiant , minori tamen, qua plecti

» debet , qui intra ipfum Ghetto Raboinicis fuper-

Yij v

»ítitionibus libellum repudii fcripferit.. — Item

W ag

» procedatur contra Notarium Chriftianum, & di-

t tagi

» &am Hebrazorum Univerfitatem , fine cujus fci-

n v

»entia, & procuratione hujusmodi damnabilia

li, t

» negotia non tranfiguntur, & prorata parte mul-

y LLamat

» &entur centum Scutis aureis , exigendis, diftri-

bs, Ht

» buendis, applicandisque, ut fupra dictum eft ;

iil

» tum etiam Teftes Chriftiani peena arbitraria, et-

guliui

» iam corporis affli&iva , pro prudenti Judicum

» arbitrio puniantur.

Praterea, etfi libellus re-

b

quid

» pudii, juxta hebraicum morem, ac ritum , fo-

»lüm à Marito uxori mittatur , non autem per-

,

j n*

, miffum fit uxori, 'üt illum Marito przbeat , ni-

» hilominus, quia nobis compertum eft , effe ali-

n Ut

du

»quos, qui exiftimant etiam à Muliere Marito da-

»ri poffe , ut omni in faturum dubitationi , ac

1f.um50äf*;;

l

» Q0U&€-

430

TRACTATUS

D)

quMy

a

»que(tioni , que exoriri poffet, occurramus, hac

WUJJ

» Noftra prafenti volumus, ac declaramus, ut o-

h

,mnia, & fingula, que à Mobis füperius de ma-

» rito ad Fidem converfo, remanente ejus uxore

»in Judaica fuperfítitione , difpofita ac ftatuta

Pt

» fünt, etiam in cafu uxoris ad Chriftum conver-

j

» f& , remanente marito in infidelitate, locum o-

Wi

»mnino habeant, atque obtineant, & ab omni-

f

hi

;

» bus prorfus ferventur , & cuftodiantur.

; AUGW

æor"r NU

(l

$. V.

bl

d

( Wi

Derogatio contrarüs.

at

(f

» N on obftantibus Conftitutionibus, & Ordina-

[

i

m tionibus Apoftolicis , Privilegiis quoque,

VA

» Indultis, & Literis Apoftolicis, dictis Hebrais,

»corumve Univerfitatibus , fub quibuscumque

»tenoribus , & formis, & cum quibusvis etiam

Dimit

» derogatoriarum derogatoriís , aliisque efficacio-

ATT

» ribus, & infolitis claufulis, & decretis in gene-

2 M

» re, vel in fpecie quomodolibet conceflis, etiam

m

xto d

» fepius approbatis, & innovatis. Quibus omni-

» bus, & fingulis, etiamfi aliàs pro illorum futfi-

» Cienti derogatione de illis , eorumque totis te-

»noribus fpecialis , fpecifica, & individua men-

» tio habenda, feu quevis alia exquifita forma ad

» hoc fervanda effet, tenores hujusmodi, nec non

» formas, & decreta in illis appofita, ac fi de ver-

Ut

»bo ad verbum infererentut , prefentibus pro

Ü

» fufficienter expreffis , & infertis habentes , illis

p

ïnï

]

» quoad reliqua in fuo robore permanfuris, ad ef-

T.

» fe&tum premifforum, fpecialiter, & expreffe de-

E

|

((

» IOBa-

ü

DE SACRAMENTO MATRIMONII. 431

1&!*1&?

väm'lr

,TOgamus , caterisque contrariis quibuscum-

» QU€C-

W

TL

dllb

$. VI.

(

Itj

Pz)lzlimtionem prafentium decernit.

Al

lumus autem przfentes Literas ad valvas

a

Bafilice Principis Apoftolorum de Urbe,

Is

» in Acie Campi Florz, atque in Platea, qua: Ju-

»deorum nuncupatur, per Curfores Nofiros

»publicari, earum exemplis inibi afhxis, ac

dn(!!

»dimiffis, ac poft hujusmodi publicationem ,

»& elapfum terminum fuperius prefcriptum ,

0

i

ill

»cunc&os, & fingulos , quos concernunt, per-

j

N

u

»inde ar&are , atque afficere, ac fi eorum cui-

R

»libet perfonaliter intimate fuiffent , illarum-

»que exemplis, etiam impreffis, manu alicu-

»jus Notarii publici fubfcriptis , & Sigillo Per-

Iw

» fone in Dignitate Ecclefiaftica conftitute mu-

"

»nitis, eamdem prorfus fidem in judicio , &

DI

,extra illud haberi, quz ipfis prafentibus ha-

[l

UE

J

(t

» beretur , fi effent exhibitz , vel oftenfz.

godmm Í

Vrütqe

$. VIIL.

ts

Sanchio penalis..

d

hii

ulli ergo omnino hominum liceat hanc pa-

ppuü'

N

»

ginam Noftre voluntatis, inhibitionis,

t

»precepti, mandati, & derogationis infringe-

(

pR

»Ie, vel ei aufü temerario contraire. Siquis

,autem hoc attentare prefumpferit , indigna-

ial

)

» o*

H

432 TRACTATUS DE SACRAM. MATR.

2

j

[

»tionem Omnipotentis Dei, ac Beatorum Pe-

$8^ r

» tri & Pauli Apoftolorum ejus fe noverit incur-

»íurum.

[l

Datum Rome apud Sanctam Mariam Ma-

jorem Anno Incarnationis Dominice

Millefimo feptingentefimo quadragefi-

IMI

mo feptimo, decimo fexto Kalendas O-

Cobris , Pontificatus Noftri Anno o-

étavo.

s

D. Card. Paffioneus.

PazmmA&

v

'

QO. A. M. D. ,G'

JH

«f5

N2Z

u

Y A

A

N

[E

(f

i .

N

z

K

SEBENENSGS

NW

)

N

"

1th ysm-

)

»

[

[1*& r",

hg ]

-

«

j

E

L

a.

Em

*

i

-

m

'

CO

z

4

L

$

d o

EU

2X

ass

a

u.

a,

5

zl

á

T*

u

—

a

A

s

d

a p

—

t

CUP qe

t

UI ts t pOU vt iNEG

M iO

—— —

-a lu w an vv p

I

-

ts Ü

NG lo

!,...;t?b.?

o hm :

M E

v M

A

R ia

l

b

"

$

»

X

P.

b

z

»

3-

*»

A at

AA

AA

RUR

l*s

bt

Ts

t

n

S w.» "u

N

"i

ER

UX

t

m

m

n

FA

t

A

hi

hl

aE

N

A

X

^

z

P*

x

AE

P

6

P.

a

ssf

Jxo....k

s

v

*

b

C

j

AT

»

25

A

.

&

EM

L

u

ab

v

Ws

í

b

w

r

DN

OE

$

1

T

:

d

$s

s

m

dos

x

Ed

X R

NES

D

6

J

k.&/.

"

;

R

j n

2

*v

Mv *

t

*

$

E d

OR

x

V:

i.

x

(

E

As

t

3é

xw«w-

x

ls

M

r

r

A

:

3

,..M

E?

Vs

s

*

a

i

À

X

4

.V

PTR

s

i

d-

M

m

Ts

3

-

a

i

n

dickt

2

EM

24X

i

"a

T

4

X

:

-

E.

À

*

*

ho

E

b

*

M s

u

-

^

?

"s

P

em

20

19 20 21

Jl II!I!HI Hw IIHIII)I ]

18

17

o

R. D. EUSEBII AMORT,

16

Q

e

Canon. Regid. Lateran. Polling. Eminentiffimi Cardinalis L ER C.A RI,

IIF!IIIIH l! l HH,

VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset

Seremümn ac Reverendiffimi DD. JOSEPHI, Epifcopi Aubu(hl

R. I. Principis Darmita uham Landgravu Haihæ, &c. &c,

TT

15

"l'hieologi,

15

r

ä

O

o

THEOLOGIA" :

E

ECLECTICA,

Tl!

13

ä

MORALIS zr SCHOLASTIC*

Sub dufpiciis

IHIWI

12

o

SS. D. N. Benedi&i

ad mentem

1

0

N

Illlllllll

10

SS.Patrum & Theologorumiinfi lgniu-

r

prefertim veterum conftripta?

9

o

'Tlomulus XIX.

D SaAcRAMERTO MATRIMO

ET

ZA

7

GND

ji

Y

6

IHHH(HHIIIHIHHïWHIIIII!IH

5

(

AA

v/

)

EL

5

j

Jl

zj

II

m

S

(j

lIIIIIHHI

4

- M L MM

ntil

Cum zipprobationibus

]

3

- ugufte V'indel. C IZ uselurgi,

—l HH

—2

—

HHll!ilil4Il!lIH)IIHIWIHHWIIHHH'IIHIIIII'H»HIIHJIHHHIW

lLL

HIHW

*j Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com

IHI'E

2

4

«

15

1