Gf977-12

—— —

i

m

m a

d

Pal Q TIPRE E

Jt9ea

m

s

?

a.

m

W AK WU RA Roj AVT

i

iL

—

8 r

lrR L o Ro E a

D

kj m

&i

À

u

ss

r2

^

?.

"

VE

A

E

eru

d

us

s

A

)

g

z

*

^

v

w

*

A

Q^.

x

af

$4

[

]

k

M

"s

s

u

[/:

hp

^v

VU

;

"Y

j

d

E

21

*

A

s

n

r

E n

*

z

VE

A

$

E

vafe

f

*

A

,,,

hs

2 d

j

m.

X

um

AE

gt

5

quE

o

f

»

v

di

b

-

A

d

VA

M

s.

r

ROE RO

iA

3.

w o Mp

:

s

D

j

A

, ad

NY

*

A

4e

A

X

b

$.

"m

IN A

w

v

ais

d

i

3

7-

-

[v

*

Va

d

Y

*

,

v n

il

Pj

^

w—.

A

r

M

$

x

^^

s

-

-

y

? (/;W ;;Z Jmf Jesze .

((/0 "P er,

(4

,

/

4&»4& lo

ü*/

(FQL cnwæz Jknr KereAa m gä;gg |

J

N12«511866425

021

TTE EE EUR

uB Tüb

j

*

l7

zEI

ER AC S

r

« ]

R. D. EUSEBII A4MORT,

Ganon. Regul. Lateran. Polling. Eminentiffimi Cardinalis L ER C.A RI, nec non

Sereni 1m1 ac Reverendiffimi DD. JOSEPHI, Epifcopi Auguüanæ

S. R. I. Principis Darmüadlam Landgravii 'Hafli

heologi,

THEOLOGIA

ECLECTICA

MORALIS zr SCHOLASTICA

Sub Aufpiciis

SS. D. N. Benedidi XIV.

ad mehntem

SS.Patrum & Theologorum infignium,

prefertim veterum confcripta

'TIomulus XII

D& SacRaAMENTO EUCHARISTLE

P

*sx

TT

UEL ,

/

»

IT

"d

f

VO E-

C

IQ'

(s

P

27 G. X

A

Cum Zpprobationibus.

[

"Augufle V'indel. €? IW'irceburgi ,

Sumptibus MARTINI VEITH , Bibliop.

Anno M DCC LII.

Ji)

J

L

IT

]

il

Q*

[u, [

if

il

Jl

u) LC

n

Wi

!

"PT

At

gt

J

AR

l

uT

:

A

zQL

(

Ut

4|

aïemh

"u

(ti;

o

li

X* o 4

1NDEX QU/ESTIONUAM.

lractatus

./ :

DESACRAMENTO

EUCHARISTLZE.

DISPUTESXTIO E

De exiffentia bujus Sacramenti.

DAUSJ IQ

An exiftentia Sacramenti

Euchariftie efficaciter probetur ex verbis

Chrifti Joan. 6.

2, An Exiftentia Sacramenti Euchariftiz efficaci-

ter probari poffitex verbis Chriftiinultima cc-

na, & ex verbis Apoftoli 1. Cor. 11.

g

3. An Sacramentum Euchariftiz poflit efficaciter

probariex conftanti traditioneSS. Patrum? 64

"DISPUTATIO:. II

De materia , forma , & tzlz'z's. gartibus

Sacramenti Euchariftice.

UJESTIO r. Quznam fit materia hujus

Sacramenti ?

16

2. Qu fit forma Sacramenti Euchariftie? 185

3. Quanam fintaliz partes hujus Sacramenti? 210

4. Utrum verba formz proferantur recitative,

affertive, vel authoritative ?

225

5.Utrum aqua vino comixta per confecrationem

immediate tranfeat in fanguinem Chrifti? 50

X 2

DI-

| INDEX

DISPUTATIO IIL&IV.

1'. Aü Chfl"

g n

g ial

De Trausfubflautiatioue , & AAcciden-

Liluis.

, Quamö

5

UZES'TIO 1. Quid fit transfübftantiatio ?

,

idis

274.

du al

9. Quid fint accidentia Euchariftica ?

294

]U

3. Refolvuntur varia dubia circa hoc myfterium

& ejus proprietates.

314

R

Appendix. Proponuntur fyftemata Cartefii, Ho-

J

norati Fabri, Maignani circa accidentia Eu-

chariftica.

38r

W!'[?//'

- QUIESTIUNCULZE MISCELLANEE.

[

IT

2

De varüs proprietatibus Euchariflia.

n

Quafliuncula 1. An Sacramentum Euchariftiz fub

NI

sftit,

f

tum?

fpecie panis & vini fit unum fpecieSacramen-

uiqu

Doz

2, An Laici communicantes füb una fpecie acci-

o

piant totum Sacramentum?

299

A jn

3. An Sacramentum Euchariftie fit etiam nume-

Mi uj

atj

ro unum intoto mundo, cum fit ubique unus

Chriftus ?

MT

394

Mi

4. Àn tranfubftantiatio efficaciter probari poflit

ex illis verbis: Pboc ef? corpus meum?

ibid.

df

5. An fübftantia panis & vini definat per annihi-

Urecipiemj

lationem ?

396

6. Quidin confecratione ponatur viverborum? 397

dj

7. An Chriftus in Euchariftia toties contineatur,

n] l

quot in facra hoftia reperiuntur particule pa-

o

nis realiter diftinttz ?

398

" Anü*,x-

8. An particule panis & vini poftdivifionem tam

b

exigue, ut amittant ftatum fenfibilem panis

Qu

aut vini ufualis, eo ipfo amittant prefentiam

fbiri!h'ag

corporis Chrifti ?

399

[ i |

g. An

QUAESTIONUM.

lt

9. Àn Chriftus in S. Hoftia pomtmovere oculos,

1 Mfflfä

labia,linguam, pedes&c. Item,an poffit vide-

IO

re, & audire, quz fünt in vicinia?

fere)

aamdiu ordinarie maneat prafentia Chrifti

U

fub S Hoftia?

ibid.

1. Qualis mutatio in fpeciebus Eucharifticis fuf-

ld .

ficiat ad tollendam Chrifti prefnntiam?

402

du 12. Quomodo in fpeciebus Eucharifticis produ-

catur novus chylus, vermes &c.

ibid.

n

1 )

DISPLTEATITO V.

De effetiu & ueceffitate Eucbariffize.

TLLANG U /ES' T IO r. Utrum Sacramentum Eucha-

D

riftiz aliquando caufet primam gratiam ? 404

j 2:AnSacramentum fub utraque fpecie plus cau-

L

fet gratie, quam füb una fpecie?

414

3. An & quomodo hoc Sacramentum fit neceffa-

rium, prefertim fub utraque fpecie?

41

as

. 4. Utrum in communione anima Chrifti uniatur

[ at

L:

phyfice unione ftabili cum anima communi-

M:

cantis ?

469

5. An & quibus fuadenda frequens communio,

przfertim quotidiana?

496

r

;

:

! 6. An ad fru&um hujusSacramenti impetran

dum

m

du

in recipiente requiratur devotio?

$16

QUJESTIUNCUL E.

« $- 1. Circaobligationem communicandi jure drvino.

nirinm

, Quefliuncula 1. An detur preceptum divinum fuü-

n

mendi Euchariftiam ?

yridt

$34

2. An-hoc preceptum obliget etiam non baptiza-

1]

tos?

3

Qne

3. Quoties in vita detur obligatio fumendi Eu-

enühllrü i

chariftiam ?

ibid.

w/^ 4. An hoc przceptum obliget in articulo mortis

X 3

fpe-

INDEX

gnqud

fpecialiter, etiamfi quis jam communicaverit

in Pafchate ?

536

Angi

s. An ille, qui paulo, antequam incideret in arti-

N

culum mortis, communicavit, teneatur rurfus

qpriüsa

communicare in ipfo mortis articulo ?

ibid.

6. An debeat aut faltem poffit viaticum füumere

j (f

ille, qui eadem die jam communicavit ex de-

votione ?

537

infim

7. An detur obligatio iterum communicandi, fi

qume

hr

&grotus fumpto femel viatico poftea mortali-

ter peccet?

ibid.

rj

i

8. Anille, qui in articulo mortis culpabiliter non

communicavit, teneatur illo tranfacto commu-

Mp

hn

nicare ad implendum przceptum ?

538

9.An hocpreceptumobliget pro articulo moirtis,

l

i

h

'U»

fi mors eft authoritate judicis infligenda? bid.

p

c.ISg

1o. An ille, cui judexjubet mortem inferri eadem

]

I

ï

|

T

]

die abíque ulla dilatione, teneatur communi-

lnuti

care etiam non jejunus ?

ibid.

ä

^ QU

1r. An judex teneatur fub mortali concedere reo

)

(

tempus ad füumendam Euchariftiam ?

ibid.

t

12. An Judex teneatur fub mortali homini ad

! [

mortem damnato concedere tempus commu-

l

]

[

nicandi, quo certo fcit, eum evafürum , aut ti-

M

!

met erupturum occafione communionis? 139

LT

13. An ipfo die mortis ad illam damnatis poflit

R

miniftrari Euchariftia ?

ibid.

poet

14. An etiam miniftraripoffit Euchariftia damna-

j

r

tis una hora, antequam occidantur ?

ibid.

A

15. An judex teneatur a morte liberarereum, qui

H 3& J

non vultSacramentum Ponitentie & Euchari-

D

ftiz recipere, & fic fcitur, certo in ftatu pec-

T

cati mortalis deceffurus?

549

ftt

16. Àn hoc przcepto in articulo mortis oblige-

Ddni

tur puer adepto ufü perfeétz difcretionis, fi

nun-

fd

il

QUJESTIONUM.

wmmunim?

nunquari antea recepithocfacramentum? ibid;

17. An qui fingulis annis communicat in Pafchate,

Hincideretieï—'

fatisfaciat precepto divino, extra articulum

st

mortis aliquoties communicandi in vita? 54r

U

Vitefe

$. 2. Circa obligationem communicandi Sfure Ec-

clefiaftico in Pafcbate.

munzaüexi

uefliuncula 3. An detur preeceptum Ecclefiafti-

tommw:-t::.

cum communicandi in Pafchate ?

54I

O pl

2. Àn preceptum communicandi quoad perfonas

religiofas obliget plus quam femelin anno? 542

| culpabi':ä

3. An infantes ufu rationis carentes teneantur

CURT

hoc precepto ?

ibid.

t

..

4. An infantes faltem nunc poffint effe capaces

vetclte

fru&tus Sacramenti Euchariftiz ?

ibid.

rit p

5.Anpueriobligentur precepto annuz coimunio-

Qul

nis ftatim, acannos difcretionisattigerint? 543

z

6. An pueri prius obligentur precepto confeffio-

nis, quam communionis?

544.

J conet

7. Àn peccent mortaliter confeffarii & parentes

ifian!

puerorum, non permittendo illos communi-

jradi b

care ftatim ac capaces funt doli?

ibid.

teyt

8. AÀn pueris debeat dari Euchariftia pro viatico,

quando dubitatur de eorum capacitate? ibid.

m

[DMUEiu j

9. Àn pueri non communicantes in Pafchate li-

gentur peenis Canonicis, fi nondum attigerunt

1

paupertatem ?

545

I

"

il

i

1o. Àn priceptum communionis obliget deter-

minate in Pafchate?

ibid.

d

m

11. An nomine Pafchatis determinate intelligatur

Dominica Refurre&ionis?

ibid.

du

12. An vi confuetudinis per pafcha intelligi pof-

qoindz

ibid.

fit tota Quadragefima?

13. An fideles teneantur ad Communionem pa-

0 moy:js u

546

fchalem tempore interdi£ti?

ls

j

X 4

14. Àn

INDEX

p

14. Àn hoc preceptum impleri debeatin proptia

parochia?

ibid.

cep(O (

«

I5. An fatisfiat huic precepto per communio-

nem in Ecclefia Cathedrali ?

ginl

3547

jui

16. Anfatisfiat huic preecepto per communionem

g

in Ecclefia Regularium, fi Parochus tribuat Pa-

"E

rochianis licentiam generalem communicandi,

ubi maluerint?

ibid.

qrp

p

17. Utrum advenz & Peregrini fatisfaciant huic

t

. Precepto, fi Euchariftiam Pafchalem fumant

Ti

in Ecclefiis Regularium Mendicantium? — 548

y lg

18. An fatisfaciat huic przcepto, qui in Ecclefia

rpiti

Mendicantium communicat ex tacita vel pre-

u

fumpta licentia fui Parochi?

ibid.

dl

19. & 20. AnRegulares tempore Pafchali poffint

T

diftribuere Euchariftiam? Etan hoc illis poffit

fiii,

interdiciab Epifcopo pro ipfo die Pafchatis ? ib.

st

21.Ànvi Bulle cruciatz fatisfiathuic precepto,(i

a

quis communicetin quacunque Ecclefia? 553

igaty

22, Àn Religiofi fecularibus in articulo mortis

ii

poflint miniftrare Euchariftiam, etiam per mo-

Qttyy

dum viarici ?

ibid.

j

23. Andeficiente, aut nolente Euchariftiam mi-

j t

niftrare Parocho, poffit eam quilibet Sacerdos

abl

miniftrare etiam per modum viatici ?

ibid.

| Lt

24. Àn Parocho irrationabiliter recu(ante porri-

i

gere Euchariftiam inPafchate poffint eam porri-

Mito

gere Regulares etiam in ordine ad fatisfacien-

3

dum precepto communionis pafchalis ?

554

W&h

25. Àn Religiofi poffint Euchariftiam miniftrare

di';g

in Pa(chate & inarticulo mortis fuis/amiliaribus

EURT

& famulis a&u intra monafterium commoran-

(

tibus?

ibid,

I

26. An Sacerdotes teneantürin Pafchate celebra-

Mi

re

QU/ESTIO NUM.

Xbütm;

re in Parochia propria ad fatisfaciendum pra-

cepto communionis?

;

55

, Mp

27 AnParochi poffint fuis Parochianis inPafchate

miniftrare Euchariftiam in aliena Ecclefia? ib

, Coml*'vor "

28. An in pafchate precepto Ecclefiz fatisfiat

CQ

j er communionem facrilegam ?

ibid

(Otj

29. Àn qui in Pafchate non communicat , tenea-

tur pott pafcha communicare?

*550

[au*m(h

Z

3o. Àn qui przvidet, fe non poffe communicare

tempore paífchali, teneatur prevenire commu-

an VRR r

rionem?

lattüp!

ibid

31. Àn qui bona fideob futurum impedimentum

ial

in paíchate fecuturum anticipavit communio-

T CU

nem, non fecuto impedimento teneatur in pa-

Íchate iterum communicare ?

954

n

32. Àn qui videt fe impediendum poft diem pa-

H CUU

fchatis , teneatur communicare in hebdomada

Yi

fanéta ?

37

ii

33. An excommunicati & interdicti excufentur

efod

a pre&cepto communionis pafchalis ?

ibid

articult

34. An Papa teneatur fub mortali ad preceptum

) tDj

communioníis pafchalis?

ibid

35. Anquiomittit communionem in pafchate, in-

Duchri

currat aliquam cenfuram ipfo facto ?

558

qulbe

36. An huic precepto fatisfiat per communionem

Victt

materialiter facrilegam? v.g. fiquiscum invin-

cibili inadvertentia communicavitin ftatu pec-

r

E MPU»

cati mortalis ?

ibid.

37. An ille, qui in fua parochia acceplt commu-

m" Wl* lf

ii 1

nionem Pafchalem facrilege, teneatur fupplere

defe&ctum in propria parochia?

ibid

TOE g

TY L2

38. An Convi&tores habitantes in Seminariis So-

cietatis Jefü fatisfaciant, fi communicent apud

n

Jefuitas ?

559

39. An puerpers fint domi commumcandæ ? ibid.

T

X5

40. Àn

INDEX'

j

QU

4o. AnCommunio Pafchalis fit danda femifatuo,j

Qdl

habenti caput indocile, ftupidum, aut fatuo ha

benti lucida intervalla ?

ibid.

n hi

[uriy

41. Àn etiam phreneticis fit porrigenda commu-

nio?

ibid.

n hn $

m a

42. An iis, qui a nativitate totaliter furdi & muti

funt, fit porrigenda Euchariftia?

560

&t

43. Antempus Pafchale poffit per Epifcopos ex-

m

tendi?

561r

N

$.3. De Miniftro Euchariflia.

Ijá

Quafliuncula 1. Quis fit Minifter hujus Sacramenti

in conficiendo ?

562

T

i

)! AU 3&

(

2. Àn adlicite confecrandum in Neomyfta requi-

ratur fpecialis licentia ab Ordinario ?

ibid.

rori;aen

D)

3. Au Sacerdos Regularis indigeat licentia Paro-

chi ad celebrandum in aliena Ecclefia?

562

&i

EU

4. Àn Sacerdos fiecularis in Ecclefia Regularium

indigeat expreffa licentiaad difpenfandum aliis

gt

Euchariftiam ?

ibid.

ln

5. Àn habeos Bullam cruciate poffit fufcipere Eu-

ln

J

i

j

tia Parochi?

chariftiam a quocunque Sacerdote fine licen.

VN

1Àtt

6. An Diaconus poffit effe Minifter extraordina-

J

hi

rius Euchariftiz in difpenfando ?

ibid.

ET

7. Àn ea commiffio licite fiat fine caufa neceffa-

bt

ria vel rationabili?

n

ibid.

Q

A

^

8. AnabfentePresbytero poffit Diaconus Eucha-

W

Ti

riftiam infirmis difpenfare?

64

V

9. An idemliceat Diacono prefente quidem Pres-

P

bytero, fed nolente Euchariftiam egroto dare

per fe aut Diaconum?

ibid.

Ti

1o. Àn etiam Subdiaconusin cafu neceffitatis pof-

"

Bs

*

iet

Euchariftiam deferre infirmis ?

65

AQADIA

ifter

ER An in cafu extremz neceffitatis, fi Min

fiin

ido-

QUZESTIONUM.

idoneus nonadfit, poffit Subdiaconus vel Lai-

Hm,üülïquïg?

cus feipfum communicare?

ibid.

[

12. Àn in eodem cafu neceffitatis poffit Laicus

:rigen&;w;;

!

etiam alios communicare?

566

[

N

ltrisy.

i

13. AnSacerdos poflit communicare feipfum et-

L

jam extra cafum neceffitatis, fi non adüt alius

in

:

Sacerdos, qui id przftare poffit aut velit? ibid.

tl

14.Àn, fiin predi&to cafu adeffetDiaconus, poffet

n

Sacerdos feipfum propriis manibus commani-

care?

ibid.

*Zwry?iz.

15. An etiam Diaconus extra urgentem neceflita-

Dj

tem abfente Presbytero poffit feipfum commu-

nicare ?

ibid.

Veoyfi

16. Anad communicandum Laicum ob folam de-

i?

votionem poflit celebrans partem füz Hoftiz

zU

dividere, & illi prebere?

566.

Df

17. Àn parochus tempore peftis teneatur fuis Pa-

EE

rochianis mini(ítrare Eucharilïiam etiam cum

periculo vita ?

567

if,afnfznd;

18. AnSacerdos, qui chiragra impeditus non pot-

f(

eft Euchariftiam porrigere pollice & indice,

Xote n

poffit eam conferre aliis digitis ?

ibid.

19. Àntempore peftis liceat Sacerdotibus zgro.

ïe; ex!raorjlt

l

tis Euchariftiam miniftrare in cochleari argen-

|

o

!

teo, ut fic effugiant contagium ?

ibid.

p ub

20. Àn tempore peftis vel alterius infirmitatis

]

contagiofz liceat Sacerdoti Euchariftiam po-

nere in loco decenti, ut inde proprio ore aut

)faconusEUQ

D

manibns infirmorum capiatur?

568

p

D

21. An inarticulo mortis licitum fitaccipere Eu-

chariftiam de manu Sacerdotis heretici, fchis-

matici, vel excommunicati in defectu alterius

tmagrotoïl

Sacerdotis ?

ibid.

necefütatisä

j

22.Àn tangereEucharimam in peccato mortaliob

:

rationabilem caufam fit peccatum mortale? 569

1l

g53. Àn

INDEX

23. Àn Diaconus velSacerdosin peccato mortali

tntt

QU

,miniftrans Euchariftiam peccet mortaliter? ib.

n Ani

fci

j

$. 4. De jejunio ad communionem prerequifito.

guxy

Quejtiuncula 1. Àn preceptum communicandi je-

june fit tantum juris Ecclefiaftici?

o

»o

2. Àn hoc jejunium debeat eífe naturale? 571

m

j

3. An communicans poft f(urptionem cibi exigui

ftatim peccet mortaliter ?

ibid.

(

l

T5Àt)

l

4. Àn bibens vel comedens in dubio, an jam fo-

nuerit hora duodecima noctis, poffit fequenti

frii

I

die communicare ?:

ibid.

«

li

s. An fi unum horologium fonuerit horam duo-

d

Ifr

(roi

decimam no&tis, poffit quis comedere vel bi-

bere, donecaliud fonuerit, & craftina die com-

t

municare?

572

fdtisq

6. An aliquis poffit fequi unum horologium quo-

tl

& orei

ad jejunium Ecclefiafticum, v. g. comedendo

poft fonitum primi horologii in Sabbato car-

Niün|

nes, & alterum quoad jejuniumnaturale? 573

jtim

7. Anfonante horologio duodecimam no&is de-

r

It

tur obligatio ceffandi a cibo vel potu ftatim in

ibid.

tj

WU

pulfatione prima?

n

8. An reliquix ciborum inter dentes refiduz, fi

) dtin

fponte & advertenter deglutiantur, impediant

tdil

communionem?

574

D AH l

9. Àn fi quis deglutiat aquam per nares trajectam,

t

aut fanguinem e naribus defluentem, impe-

ibid.

t

diatur a communione ?

li

1o. Àn fümptio tabacci per mafticationem, odo-

rationem, aut fumigationem impediat commu-

221l

nionem?

ibid.

!

1r. Àn impediretur communio, fi quis biberet

(l

fanguinem ex propriavena, autvulnere? 575

Q6

12. An impediatur communio, fi quis preter in-

DN

tentio-

QU/AESTIONUM.

MWW

tentionem trajiciat aliquas aquz guttas, dum

tlv

os abluit?

ibid.

"ts

13. Ànimpediatur communio, fi quis trajiciat of-

n

ficulum, chartam, fruftulum ligni; aut aliquid

iil

ex unguibus, vel t quid fimilenon comeftibile?

V.g. aureos fecure deferendos?

Wtj

5726

I4. Àn mulieres corrupto appetitu terram, cre-

lts

!

D

tam, vel carbones comedentes impediantur a

communione ?

ov

iubio,anmï

15. Àn impediat communionem, fi quis officula

j polütfsq:ïz;

fru&tuum comedetet, aut avellanam nucem

cum cortice?

ibid.

Pl horazï

I6. Àn impediatur communio, fi cuiinapertum

Qd

eridini t

os muíca ingreditur, & eam cum refpiratione

trajiciat?

ibid.

17. Anis, qui cogitataltero die communicare, te-

hodhpa

neatur buccellam panis, quam maíticat, ftatim

r a

ex ore ejicere, quam primum audic ultimum

1in o

pulfum hore duodecimsx noGiis ?

ibid.

natürdii:

18. Animpediatur communio,fi quis ante mediam

imam noà

- . no&tem aliquid facchari ori imponat, paulatim

'elpotulh;;

trajiciendum, & partim ante & partim poft me-

L

niam noétem trajiciat ?

578

ntis t

19. Animpediatur communio,fi quis aliquidc

ome-

meftibile deglutiat, & pofteaevomat?

$7

,anmr,impef

20. An facerdos non jejunus poffit celebrare ad

rnares'fï?äï

conferendum viaticum infirmo morti proximo

ff Mr

fi careat hoftiis confecratis ?

579

W

21. Anindi&o vel fimilicafu poffet facerdos non

(s

A

jejunus celebrare ad evitandum fcandalum ? ib.

u

22.AÀn ffacerdosad dandum viaticuminfirmo alio-

lmpEdllï

quin fine viatico morituro poffitprivatim con-

n

W

fecrare dicendo fola verba confecratiohis abf-

X

,t

qit

quealtari & veftibus, & in pane fermentato? ib,

jqi

i

23. Si Sacerdos ante fumptionem advertat, fein

"

calice

VINDEX

"

«dini

caliceloco vini pofuiffe aquam,eamque guftet,

g

an poffit eam deglutire, & de novo apponere

vinum ac confecrare?

r

580

24. An facerdos, qui pro vino aquam pofuit, &

( hg

o

fumpfit, debeat de novo confecrare, & fumere,

qium Y

fi hoc fieri nequeat abíque gravi fui nota aut

58X

z

gravi perturbatione adftantium ?

conta

25. AnSacérdos licite poffit finire Sacrificium, fi

ante confecrationem panis meminerit, fe non

g Ani

pl

effe jejunum ?

ibid.

26. Si facerdos ante coufecrationem morbo a

datin

p drit

continuatione Miffie impediatur, an alter de-

beat eam Miffam finire?

582

quile

t

27.Si Sacerdos deficiat, vel moriatur poft confe-

crationem, an alius facerdos jejunus debeat

fapity

ibid.

lnl

Sacrificium fupplere?

28. An in in prediécto cafu Miffa fupplenda fit per

LAbl

Q

alium facerdotem, etiamfi non fit jejunus? 583

29.Si in przdictis cafibus defit facerdos, qui com-

vb

Mpf

pleat Sacrificium, an laicus poflit fumere fpe-

cies confecratas, etiam vini ?

584.

Qiutig

tAt

30. Si facerdos poft abfolutionem aut poft di&as

orationes reperiat particulas confecratas, an

Dd

/585

LAbl

poflit illas confumere ?

31. Si facerdos redux a Miffa reperiat aliquas

E

particulas confecratas in calice vel patena, an

| GM&

eas poflit confumere ?

ibid.

Q'n

i

32. An facerdoti poft füumptam calicisablutionem

liceat fumerereliquias confecratas ab alio, fi in

ÓD: Hw

calice vel patena reperiantur?

ibid.

l

h:

33. AnSacerdos poft longam communionem lai-

à AnL"J«

N

corum immediate poft facrum poffit vafa puri-

f

N

l

ficare, & reliquias abfumere?

586

PA

34. Anhujusreliquiz poflint dari cofhunicantibus,

ilm

]

finondum vinum pro ablutione acceperint ? ib.

f

35. Àn

»

QUAESTIONUM.

Lümqungnc :

35. Anquis, etiam Laicus, non jejunus poffit abfu-

mere hoftiam, fi fit periculum , ne irreveren-

ter tra&tetur v.g. ab hzreticis?

587

"

36. Àn quis licite poffit celebrare vel communi-

i

l

CUU

care non jejunus, propter fcandalum vel infa-

dr

miam vitandam ?

ibid.

37. Àn poflit infirmo non jejuno Eucbariftia

t SacriE:*ä

conferri?

«f

ibid.

BD

l x

38. An infirmo, qui jam femel accepit viaticum,

poffit non jejuno dari Euchariftia durante ea-

loten rL

dem infirmitate ?

ibid.

, at d

39. Àn infirmo durante eadem infirmitate liceat

quotidie nonjejuno Euchariftiam dare? |ibid.

t

40. Aninfirmus, i non decumbat periculofe, poft

l:

J

fumptionem medicinz poffit fümere Euchari-

ftiam in Pafchate?

598

pl

füp

41. An liceat Euchariftiam deferre ad infirmum,

t j

qui eam non poteft fumere ratione vomitus,

ibid.

Kerdos

d

vel ob aliud impedimentum?

offt f

(it um

42. An poft abfolutam Miffam, vel fumptam Eu-

chariftiam, liceat ftatim alios cibis füumere? ib.

1 at pl

43. An licitum fit, ftatim poft communionem ex-

fpuere?

con(ecrü1

590

44. Anliceat ad Euchariftiam accedere ante fo-

mnum captum, vel cibum digeftum ?

SuE

reperiati"

ev

i

$. 5. Circa alias difpofitiones in communicante requifitas.

Jicatt

Quefliuncula 1. An pollutio involuntaria pro eo

die impediat communionem faltem füb pecca-

£f ül

to veniali?

592

D

UMW

2, Anliceat fumere Euchariftiam eodem die, quo

fi]

fe polluit, aut fornicatus eft?

596

plb

3. An talis accedens ad communionem peccet

- faltem venialiter ?

ibid.

Omuüw

TA

:l

4. Àn peccent conjuges faltem venialiter, fi ac-

)P

cedant

INDEX QUAESTIONUM.

cedant ad Euchariftiam ipfo die exercite cau-

»x

fa voluptatis copulz ?

597

H

s. An mulieri patienti fluxum fanguinis, aut tem-

pore menftrui, confulendum fit, ut ab Eucha-

riítia abftineat ?

598

N

6. An peccet venialiter , qui accedit ad Euchari-

ftiam non loto ore, facie, manibus ?

ibid.

7. An Euchariftia licite miniftretur Energume-

nis?

-

599

9. An aliquando conftitutus in peccato mortali

poffit fumere Euchariftiam fine confeffione,

600

attamen eliciendo contritionem?

9.Anconftitutus in peccato mortali fine confeflio-

nelicite cum fola contritione poffit comunicare

propter fcandalum autinfamiam vitandam ? ib.

1o. Àn idem liceat in cafu, quo effet periculum

óor

——

|

4 —— 9.

gravis aliorum admirationis ?

11. Si facerdos poft introitum, fed ante confecra-

tionem recordetur, fe effe in peccato morta-

li, an teneatur confiteri , fi abfíque nota vel

602

fcandalo poffit ?

12. Anliceat Laico communicare, fi jam coníti-

C

fCHD ]

tutus in fcamno communitantium, recordetur

li

peccati mortalis, fine previa confeflione ? ibid.

t

13. AnSacerdos vel Laicus jam conftitutus in al-

Ui

tari, fi recordetur peccati in confeffione ulti-

hm D

ma obliti, teneatur ante communionem elice-

&&]

re contritionem :

603

fPUIc

m

14. An Sacerdos vel Laicus , qui in precedenti

confeffione oblitus eftalicujus peccati morta-

l

lis, vel cireumftantie fpeciem mutantis, poffic

licite accedere communionem fine previa con-

Il

feffione, fi habeat copiam confeffarii , nec fit

Iy,

ibid.

periculum infamigz vel fcandali ?

l4

Tra

OY

$ )oC*

lie em[z "

NG

N

——

3

2

——

-

æ

EE

«

N

*nmhk,iatï

Ü

3

2374 ((

R N

SS

——

Ts

C

!b

t

D

UE

MCX

€w

E

&T

gmäü€ l

.

S

L0V

s

/lg

4

M

d »,f:

NCNS

—

',

d s

123

——

SSSNSS

NES

j

lLr:..-ä

r i E

2

E

r Enm

'peccatu u

It* t

m

Aliünees

Vfitenk

TracEïEatus

o vitiie

) d

|

SACRAMENTO

fs

] pE

ag

pO

e fignc

acramentum Euchariftie communiter de-

ium, ratt

N

fcribitur , quod fit Sacramentum: Corporis

yldir!

€? Sunguinis ChrifJi füb [Beciebus panis & *vimi ,

of

ad fpiritualem. anime-ref e&ionem dioinitus infli-

euidi

tulwm. — De hoc Sacramento inftituo fequen-

ia Elä

tes Difputationes.

I. De exiftentia hujus Sacramenti.

ia

IL. De materia & forma aliisque partibus

qui

u

hujus Sacramenti,

IIl. De Tranfübftantiatione, :

fpy

,f

(

üMJ?

IV. De Accidentibus Eucharifticis,

j!

D. Zimort TIratt.de Euchariftia,

A

V

p

DP S PXIIJATDSEO.

Yorà

V. De effe&u, & frequenti ufu hujusSa-

ahjss

cramenti , & de devotione requifita.

srti;

VI. Queftiuncule de neceffitate , obliga-

g::rofam,

tione, Miniftro , difpofitionibus pre-

snfo d

jum p

requifitis , & proprietatibus Euchari-

t evid

ftiz.

jl Tfllää"»

dfeeati

DISPUTFAIIO I

ilor al

d

Di

fputatio hec dividitur in fequentes qu&-

ftiones.

1. Anexiftentia hujus Sacramenti efficaciter pro-

pio n

betur ex verbis Chrifti joa.6.?

^

9. Anexiftentia hujus Sacramenti efficaciter pro-

KJU

l

betur ex verbis Chrifti in ultima Coena? &

As dl

ex verbis Apoftoli 1. Cor. 11.?

i,

3. An exiftentia hujus Sacramenti efficaciter pro.

3

4f1)

betur ex conftanti traditione SS. Patrum?

AOBAT

;::iü'«m [

QUJESTIO I.

n

lv

A

tNony

n exiflentia. Sacramenti Eucbariflie efficaciter

Y)

T

Jrobetur ex *verbis Cbri[Hi. Joa. 6.

w

0(]1

Delo

NI OTANDUM:I.

10 t

In Evangelio joannis 6. ex-

tare longum fermonem Chrifti, quem cir-

Vi

citer integro anno ante fuam Paffionem ad Ca-

:

W

pharnaitas fuos concives habuit.

In hoc fer-

mone Chriftus fzpius repetit, quod /ua caro ve-

t À

Áoí

lt

e fit cibus, & quod fuus fanguis vere fit potus... De

his proin verbis queritur ; an ex iis efficaciter

rf

df

probari poffit exiftentia Sacramenti Euchariftie ?

At

No-

|

DE EXISTENTIA HUJUS SACRAMENTI.

3

Ü

1

NoTANDUM 2.

Dum quzro; an exiften-

W L

tia hujus Sacramenti poffit efficaciter probari ex

üm[e | 0"

iis verbis; à me non exigi demonftrationem ri-

lürlïlüü]h

gorofam, cui feorfim fpe&ate non poffit oppo-

i

nj

ni ratio aliqua dubitandi faltem apparens ;; fed

li

efficacem probationem eam voco . qu& objectum fa-

ciat evidenter credibilius oppofito.

Cum enim

in 7rattatu de fide oftenfum fit

5

.

eam Religionem

10 |

effe certiflime veram ; que ett evidenter credi-

bilior c&teris religionibus omnibus ; & ea evi-

fs

dentia majoris credibilitatis confurget ex credi-

bilitate evidenter majori articulorum fundamen-

fiefug

talium , confequitur , articulum hunc funda-

"

mentalem Religionis Catholice efficaciter pro-

batum fore, fi oftendatur ; evidenter eífe cre-

niefr

one

dibilius ; Chriftum de Sacramento Euchariftiz

fuperius defcripto locutum effe.

1

D1co.

nrief

Sacramentum Euchariftie: efficaci-

ter probari poteft ex verbis Chrifti Joa.6.

Qe 16

PROBATUR.

Evidenter credibilius eft;

Chriítum Joa. 6. fuiffe locutum de Sacramento

II

Euchariftis. —Ergo efficaciterprobatur. C. pat.

ex NoTANDO 2. ant. probaiur 1. ex proprieta-

TT

te verborum. 2. eX fuübjecta materia. 3. ex in-

ii

tentione loquentis aliunde ex variis circumftan-

tiis fatis manifeftata,

Suppono enim ex Arte

d

yifi, d

Critica in curfu meo philofophico demonftrata,

& ex legibus Hermeneuticis communiter recep-

fs

j n

tis hec tria Interpretationis verborum principia

efle adequatos reperiendi penuinum verborum

pj

fenfum fontes, ltaque infpiciamus primum ipfa

v

"Chrifti verba.

Verba Chrifti Joa. 6. & Evange-

j g

lite funt cum Paraphrafi verofimili, qua tamen

A

j

non

B

DEISPUT.ATIOUE

4

Fboa qm |

non utor tanquam principio, fed tanquam idea

hr

Syítematis per argumenta ftabiliendi, ifta. bt

s immor

J«f

ustrans mare Galilee ,. & fequebatur eum multitudo

ii V

Erat autem proximum Pafcba -- cum fübleva[fet

magna.

g t x

ergo oculos Sfefus , & vidi[jet , quia multitudo maxima

ii r

venit ad eum, dicit ad Pbilippumn , unde ememus panes,

j eum

ut manducent bi? -- Dicit ei Andreas ; Ejff puer bic,

porala

qitit

qui babet quinque panes bordeaceos , & duos pifces ;. ed

bec quid funt inter tantos ?. Dicit Sfefus ; Pacite bomi.

o

nes difcumbere - Difcubuerunt ergo iri , numero quafi

fuint

quinque millia.

ZAccepit ergo Sfefus panes , &9' cum

[neq

gratias egi[Jet , diflribuit dicumbentibus ; fmiliter &

s2 f

ex pifcibus, quantum volebant.

Ut autem impleti funt ,

ln

dixit difcipulis fuis : Coligite, que [uperaverunt frag-

j Wg?a

menta, ne pereant.

Collegerunt ergo &^ impleverunt

m

duodeciim copbinos fragmentorum ex quinque panibus bor-

Vamitt

deaceis , & duobus pifcibus , que [uperfuerunt bis , qui

a m

manducaverant.

lili ergo bomines , cum vidifJent , quod

tinur,

grefus fecerat fignum , dicebant , quia Lic eft vere pro-

r

pheta, qui venturus eft in mundum.

JSfefus ergo cum

Áf

cognovi[Jet quia venturi e[fent , ut vaperent eum , &

inan

facerent eum regem , fugit iterum in. montem ipfe folus.

b

Cum autem . fero fattum eft , defcenderunt. difcipuli ejus

ia

ad mare, ? cum afcendi[Jent navim, venerunt (cum

r

Jefu) trans mare Capbarnaum. -- Cum ergo vidi[Jet

ii

turba , quia Sfefus mon erat ibi; afcenderunt in navicu-

las, €$ venerunt Capbarnaum , querentes Jefun; &

*

tj

cuim. inveni[fent eum trans mare dixerunt ei : Rabbi ,

quando buc vvenifti? Rejpondit eis Jefus : z4men "hnen

Vi

Qj

!

dico vobis ; queritis me , non quia vidifZis figna ( alia )

flü.'m,

féd quia manducaftis ex panibus & faturati eflis. ( v.27. )

fj

Operamini non cibum , qui perit , Jed qui permanet in

do eo

V hh

vitam eternam (id eft , laþoraCe pro aquiren

cibo,

n

DE EXISTENTIA HUJUS SACRAMENTI.

3

M l^i k

cibo, qui vos etiam quoad corpus fuo tempore

li.

i

per beatam refürre&ionem, quam caufat ,

fa-

Hmm

cit immortales.) Dixerunt ergo ad eum :

de fa-

5

ciemus , ut operemur opera Dei? (id eft, quas ope-

MM *

ras & labores oportet nos preftare ut tanquam

llm- A

boni mercenarii Divini patrisfamilias promerea-

i n

mur eum panem

ex quo tu nos dicis fore im-

Um*»

mortales? ) Refpondit Sfefus

Hoc efl opus Dei, ut

æhF

credatis in eun , quem miftt ille

(hoceft, labor &

IN À

operz veftrz, quibus poteritis a ccelefti patre-

71

familias obtinere hunc panem, eft fides in me,

fine qua nemo poterit admitti ad participatio-

t ;

À Bo

nem tam fublimium donorum) JDixerunt ergo ei;

Quod ergo tu facis fignum ut. videamus , & credamus

fipoms

Tf

Libi? quid operaris ? Patres nofirimanducaverunt Man-

»a in deferto s. ficut. [criptum eff : Panem de calo dedit

Tqungi

rj

eis manducare. (id eft, fi vis, ut credamus , te

m

"i

uu

non folum effe unum ex prophetis, prout actu

credimus , fed etiam effe ipfum Meffiam , quo

TT

decretorio miraculo id nobis probas ? nam &

"N

Moyfes probavit fuam miffionem & familiarita-

dnotit

tem cum Deo miraculis, v.g. per conceffionem

L.

ipfius Manne

Hic Chriftus infinuaturus , fe

/?]Lm»v

majorem effe non folum aliis prophetis, fedipfo

, a

etiam fummo prophetarum Moyfe , docet , fe

an')

Divinius Manna donaturum

quod enim atti-

jnimis

net ad poftulationem miraculi decretorii , ne qui-

:]

9d

l

dem refpondet , cum quotidie ante oculos eo-

dwru

rum verfarentur miracula, quz fufficerent ad

n

lob

conciliandam fuis di&tis fidem.) Dixit ergoeis Je-

i 'anu

þ

Jüs : dmen Amen dico vobis , mon. Moyfes dedit. vobis

mmw

panem de celo; fed Pater meus dat (dablt

dídwciw )

volis panem de celo verum.

Panis enim verus 6ez ,

Dei)

proi W

A 3

p

6

DTSPUTATIO TY

j um

Dei) eff , qui de celo defcendit ,. &? dat itam mundo

&HE, qW

(utitur hic Chriftus adhuc terminis generalibus

" VObiS

initio difcurfus , nondum explicando, utrum

kdetet

intelligat vitam corporis immortalem per refur«

ib hi

recionem; an vitam animse per augmentum &

confervationem gratie ; an utramque fimul,

pom(ii 3 |

li,

prout tamen explicabit in progreffu difcurfus cla-

s

rius ; obquam verborum generalitatem & carna-

i, 0m

les Judai ftatim irruentes in obje&tum fue fpei

obvium intellexerunt hanc Chrifti promiffionem

& onp

QU

de aliquo excellenti pane, confervaturo & re-

ftauraturo hominibus vitam temporalem corpo-

TOR

trpl

ris, qualem credebant fore etiam hunc, quem

heri comederant) dixerunt ergo ad eum : .Domine ,

a

hu

da nobis femper panem bunc.

Dixit autem eis Fefüs :

Ego fim panis vite ; qui venit ad me, mon efuriet ; €9

pittt

Sed dixi vo-

qui credit in me , mon fitiet in eternum.

du

bis, quia & vidiflis ie , €? non credidiftis.

Omne

xv

Aolunt

quod dat wibi Pater , «ad me veniet ; & eum qui venit

ad me, non ejiciam foras : quia defcendi non ut faciam

;ï:, i

voluntatem meam ,. fed voluntatem ejus qui mifit me.

LT

Hec eft enim ooluntas ejus , qui mifit me, Patris, ut

dorlnd

omne quod dedit mibi, mon perdam ex eo , fed refu[citem

UY

illud in noviffimo- die.

Hec eft autem voluntas patris

Y od

mei, quimifiimes; ut omnis , qui videt filium ,. 9 cre-

Ti

dit in eum , babeat vitam eternam 5 & ego ve[ufcitabo

'e dj

eum in novi[Jimo die.

(id eft; O Judzi, panis il-

hm

miüii()üï

le, quem vobis promitto, non eft panis com-

munhis, qualem heri comediftis; & vita, quam

F m

Y

ex illo pane vobis promitto, non eft tempora-

Til

Jis, fed «terna corporis per beatam refurre£tio-

fl

nem; fi vultis fcire, qualis ergo fit ille panis,

Yi

dicam vobis: Ego ipfe fum ille panis, qui con-

fcipulj,g

fert

l

DE EXISTENTIA HUJUS SAC'RAMENTI.

7

IN

T

fert vitam a me promiffam.

Si autem vultis

st

D

fcire , qualis fit ergo illa vita a me promiffa , di-

]

cam vobis & iftud aperte, non eft temporalis,

"memwr

fed &terna; ac denique, fi vultis, fcire, quo-

Eï illskw

modo huncpanem, me videlicet, participare

UÜtim: .

j

pofütis , & hoc difcetis , & hunc panemobtine-

t dlxï:rg

ü'('

bitis, fi volueritis venire ad me , id eft, fieri

lltal

mei difcipuli, & credere in me; dico enim vo-

hite

bis, omnes, qui fa&i fuerint mei difcipuli me

Tb

& meajuífa fequendo, ac credendo, hoc affe.

Mfervenyl

cuturos, ut obtineant etiam vitam corporis im-

Tpordeny

mortalem , cujus hec eft natura , ut nec efuria-

À huy

tur amplius, nec fitiatur in eternum.

Verum

um

an vos hunc panem, & exinde vitam immorta-

!t aum j

lem affecuturi fitis, non promitto.

Ratio eft,

[XT.

quianon meum eft, vobis autalicuiproprio arbi-

mu, Wi

trio tam grande Donum concedere, fed hoc de-

mj

pendet a voluntate patris mei, cujus in omni-

bus voluntatem fequor.

Pater autem meus vo-

LT

lm

luit, ut vitam illam corporis immortalem per

refufcitationem conferam folumiis, quiveniunt

DT

ijim, H

ad me fiendo mei difcipuli, & credendo in me

tanquam verum Meífiam , quam conditionem

, n

t t

vos nondum impleftis ; Siautem Pater meushanc

[

i

vocationis ad meum difcipulatum ac fidem gra-

Uidtff»'m!,

,

h

tiam indulferit, quantum eft ex me, neminem

jeon

) luir z

repellam nec a difcipulatu, nec a menfa & com-

municatione illius panis ,

nec a confequente

m d

exinde dono immortalitatis etiam corporez,

ïis; &V:'J.e

quia ob hoc ipfum in mundum veni , ut fequar

non Ef[ W-:v

t

ejus voluntatem; & certo novi, hanc effe ejus

voluntatem , ut corpus cujuslibet veri mei di-

i lt

iIeg

fcipuli, fequentis me, & credentis in me , fa-

] pani-*s P

Á 4

ciam

8

DISPUTATIO I

| n8

ciam immortale per refufcitationem. — Hac ergo

p

via poteritis obtinere & panem a me promiffum,

g

]

um t

& vitam a me promiffam) Murmurabant. ergo Sfu-

dai de illo, quia dixi[[et : Ego fum Panis vivus ,. qui

j n

n

de celo defcendi, & dicebant : INonne bic eft Filius 'o-

fébb, cujus nos novimus. patrem & snatrem ?. Quomodo

hiy

ergo dicit bic ; Quia de celo defcendi? — Re[pondit ergo

du

gt

Jrefus , & dixiteis : Nolitemurmurare in invicem ( exi-

ftimantes, meum patrem effe Jofephum, &hac

ib

de caufa invicem magna animorum contentione

U

litigantes, dum alii difputant pro me, alii con-

jn, *

tra me.

Deponite hanc turbulentam concerta-

tj

tionem ; quia fides in me non dependet a per-

p

fuafilibus humanz fapientie verbis , aut a fervido

lad

pro me litigantium zelo , fed a gratia patris mei

tnigi )

iluminantis & trahentis.) ^ Nemo potefl venire ad

IT

me , nifi pater tneus (notate bene, quem ego agno-

RL

fcam verum patrem) qui mifit me , traxerit eum,

A MR

(talis folummodo obtinebit a me vitam eternam

F

corporis) (2 ego refufcitabo eum in movi[fimo die.

rf

(quod autem fides in me dependeat a fpeciali

ii

vocatione ac gratia Dei, fcire poteftis ex ipfa

V

Scriptura) Efb firiptum in Propbetis : .Erunt omnes

i, t

docibiles Dei (hinc folum) emnis qui audivit a patre ,

T

€&9' didicit, venit ad me,

Dico autem a patre non

ftünm

vifibili, quem vos noffe creditis in perfona Jo-

n fm

fephi; fedinvifibili) JNen quiapatrem vidit quifquam,

gifiis, quiefl a Deo : bic vidit patrem. — Miffa ergo

LT

MT

inutili concertatione invicem de meo patre,

veriflima fünt , que dixi; que proin etiamnum

T

À

yepeto, ac confirmo) Zmen 44men dico vobis , qui

hnj

credit in me, (mediante illo pane celefti, quem

itil |

folis difcipulis meis veris, in me credentibus,

LT

largiar,

"u

DE EXISTENTIA HUJUS SACRAMENTI.

9

i h

largiar , obtinebit immortalitatem etiam corpo-

ame m»

Wi

ris per refurre&ionem) babet (id eft , habebit)

vitam (etiam corporis) eternam ( verf. 51.) Ego

| m W'd

fum panis vite (ejufmodi immortalis.) — Patres ve-

"d

Ti

ri manducaverunt Manna in deferta,. & mortui funt.

k

Hic ef? panis de celo defcendens , ut fi quis ex ipfo man-

il

[j L

Vl

ducaverit , non moriatur (poft returrectionem ob-

tenta immortalitate etiam fecundum corpus de-

]0 mx

t

JTm Qs

li

pendenter ab hoc cibo : nam) Ego /um panis vi-

vu$, qui de celo defcendi.

Si quis manducaverit ex boc

Dno me,L

pane, vioet in eternum ; & panis quem ego dabo , ca-

linhn

vo mea eft , pro qmundi vita (immortali etiam cor-

| dep j

E

poris.) Litigabant ergo Sfudei ad invicem , dicentes :

Ti u

Quomodo poteft bic mobis carnem fuam dare ad mandu-

t

candum? Dixit ergo eis Sfefus : . 4Amen 4men dico vo-

LIT

bis , mifi manducaveritis carnemy, filii bominis , & bibe-

NT

ritis ejus [anguinem , non babebitis vitam (per fe & ex

LE

fua natura ratione unionis cum mea immortali

Devte

carne immortalem) in vobis.

(Si vultis fcire ,

i ii

quando & quomodo meam carnem comedens

pendettó

fiat immortalis etiam fecundum corpus dicam

? potdat

vobis ; id nempe fit per refürre&ionem glorio-

heit: D

fam, quameo corpore faginati ob unionem cum

DI

tali cibo vivificante in vitam immortalem refu-

feitabuntur.) —Qui manducat meam carnem ,. C bibit

uenigt

jb

meum [anguinem , babet vitam etermam , ( quia )

€9 ego refufcitabo eum in novi[imo die.

Cavo. enim

um

um D

:3ea «ere ef] cibus , €9 [anguis meus vere ef]. potus.

(& quia ob analogiam cum aliis cibis naturali-

nimf

d ü

bus fic fieri convenit) Qui manducat sneam car-

nem 9 bibi meum fanguinem , im me manet €9 ego

hn ii

gl

in illo : (manendo autem in invicem confequens

eft, ut etiam corpus cum meo corpore unitum

[: m

3

aqui-

)

Iio

D»LS:P U-TCACE POSL

aquirat quodd;am quafi femen, feujus immorta-

T

litatis, per refurrectionem obtinendz;

Decla-

« n

rabo hoc a pari, & ab exemplo : nam) /iut mi-

p

fit sne vivens pater (qui in me eft) & ego vivo (fem-

ifiài,

per, nunc & poft refürre&ionem etiam quoad

nf

corpus immortaliter) propter patrem (in me-ma-

inilis,

nentem ac vivificantem , ita) & qui manducat e,

al

& ipfe (manéndo in me, pane vivificante) vivet

(m (

T

propter e (etiam quoad corpus immortaliter. Ita-

que manent veriffima, quzs dixi) Hic ef? panis , qui

(

INon ficut manducaverunt patres ve-

de celo defcendit.

trp

firi Manna, & mortui funt , (erit etiam circa huric

epiati

panem, ut eum comedentes moriantur fine do-

lt a&rs

no infito ad refurre&tionem vite immortalis,

m

l

(

nam) Quimanducat bunc panem , vivet (etiam quoad

H

corpus) in eternum. « Hec dixit in Synagoga docens

uT

in Capbarnaum.

Muylti ergo audientes ex Difcipulis

tetin

ejus dixerunt; Durus eft bic fermo, & quis pote[i eum

bra

audire ? . Sciens autem Sfefus apud [emetipfum ,. quia

LT

murmurarent de boc Difcipuli ejus , dixit eis : Hoc vos

lo

fcandalizat ?. (non obftantibus tot miraculis, ob

Md

qua verba mea merentur fidem , & dum adhuc

M

apud vos fum, itaut poffitis a me uberiorem

T

habere verborum explicationem ; quanto ergo

LT

magis fcandalizabimini, dum per ignominiofam

Á ij

mortem in cruce tollar a vobis ,

rediturus ad

BU

patrem ?) Si ergo videritis ( Sewpzrs , videtis) filiun

IT l'f

bominis afcendentem ubi erat prius? (verum non ha-

l

Y

betis ullam caufam fumendi fcandalum , exifti-

W P

l

mantes , vos debere comedere carnem meam

fj

exanimem , divifam a mea anima ; ita utfic per

läm .l"' :

comefítas mez carnis exanimatas particulas de-

Ktm

;

beatis obtinere vitam immortalem, fuo tempo-

4

re

h

DE EXISTENTIA HUJUS SACRAMENTI.

Ir

N

re per refurre&ionem obtinendam ; non enim

LUNN

n

U t

M

caro mea exanimata dabit vobis vitam corpo-

rum immortalem , nec caro mea in particulas

AX ts

diffe&a , & comefta, tanquam in Thyefteis con-

viviis fa&um effe, ex fabulisgentilium forteau-

r (lM "

j Q

diviftis, refufcitabitcorporaveftra: nequeenim

lii

J

caro fic exanimis, fed) Spiritus ef? ,. qui vivificat,

Caro (fola exanimis ad refufcitationem veftro-

ammoruäuäf;

J d

rum corporum gloriofam) mon potefl quidquam.

(Verum haec omnia non poffunt vobis fufficien-

AT

Lt Q

ter explicari pro captu ; hinc abftineo a majore

explicatione ; vofque remitto ad fidem.

Cre-

Of l

!ite ia

dite dicis; nam fi iis credideritis , ea vobis

erunt in fpiritum per media falutis a me ordina-

f(

ta, ad que fides dirigit, vivificantem , accon-

i

fequenter etiam per alimoniam corporis mei,

ii

quz eft inter illa media, in vitam corporum ve-

M

ftrorum immortalem.) — Verba que ego locutus fum

Sed

ï fm'!ll;«[;«"ft:

vobis (Aaxe , loquor) Spiritus & vita funt.

dri :b

(heu ! quod dolendum ) funt quidam ex vobis , qui

Qu Dl

non credunt. (his verbis meis , que vos poffunt

, Vdné

perducere in vitam immortalem) Sciebat enim ab

a ned

initio S'efus , qui e[fent credentes , && quis traditurus ef-

1; qui*

fét eum ;. & dicebat : Propterea dixi vobis , quia nemo

"1 iguomm!

pote/1 venire ad ime , mifi fuerit ei datum .a Patre wmeo.

; i

Ex boc multi Difcipulorum ejus. abierunt retro,. &? jam

, i

7non cum illo ambulabant.

Dixit ergo Sfefus ad duode-

cim : INunquid &2 vos vultis abire ?. Refpondit ergo ei

(qg

'x

II

"

, D

Sünon Petrus : .Domine ad quem ibimus ? verba vite

as

eterne babes: (ideft, perducentia in vitam il-

T j

lam immortalem, de qualocutus es, &adquam

q ia

per media falutis a te prefcripta, prefertim per

illam alimoniam corporis tui Difcipulos tuos te

j d

vere

I2

DISP UA TTIQGE

u

vere fequentes, & in te credentes perventuros

vt

UR

promififti) &? nos credimus é9 cognovuimus , quia tt

es Chriftus filius Dei.

Refpondit ei j'efus : INonne ego

qu

vos duodecim elegi, & ex vobis unus diabolus ef ? Di-

qpopot

cebat autem de SYuda Simonis l/tariote ; bi enim erat

y q

eum traditurus (& quidem in ipfa inftitutione Cce-

[ 7B

ne Dominice , cujus myfterii profeffionem hic

bp f

fimulabat.)

Rm yr

Hucufque verba Chrifti cum Paraphrafi ve-

Mir)

rofimili , utpote cohzrente cum antecedente

i

& fübfequente contextu per modum partis ora-

ht

tionis, intelle&ui loquentis & audientium con-

nf

naturaliter obvie , puta explicativze , demon-

f i

ftrativz , illativz , exceptive , connexive, tranf-

"]

greffive, conjun&ive &c. &c.

Sicut enim hu-

Ó

Óut

'wr

jufmodi partes orationis menti loquentium re-

ï

;

n

gulariter aut facile infunt, licet explicite non

t

exprimantur a loquente vel fcribente, ita prz-

r;torum,

fumende & a paraphrafte verofimiliter exhiben-

tytnti

de funt, maxime fi alius fenfus probabiliornon

1j D

óccurrat , in quo omnium di&orum reddatur

p

idonea ratio, cum antecedentibus & confequen-

o

tibus totoque difcurfu in ordine ad fcopum prin.

fl

cipalem. difcurfus prudenter ac provide confo-

tri o

na. Jam verbis Chrifti fic in confpe&u pofi-

giï(& D

tis, fit

Areyy

Ut n

ARGUMENTUM I

ISIW, [

"NY

Quandocunque fubje&o tribuitur predica-

Qs

catum, per vires: nature aut omnipotentie in

circeumftantiis, de quibus agitur, congruenter

Of

Tite i

compoffibile, prafumptio potius ftat pro fenfu

ver-

b

u

DE EXISTENTIA HUJUS SACRAMENTI.

T3

verborum proprio ac litterali , quam metapho-

m

i

rico; fed in cafuü & circumftantiis, de quibus

I

agitur, fübje&o tribuitur predicatum per vires

omnipotentie congruenter compoffibile, nem-

LT ln

um

pe corpori Dominico tribuitur effe cibum , potum,

comedi , bibi , caufareimmortalem vitam corporum ;

M

Ergo ftat prafuümptio potius pro fenfu verbo-

rum proprio ac li

erali, quam metaphorico.

It g

l:

Q us

JMajor patet ex Arte

ritica part. 3. $. 7. num. 9.

ubi ftatuitur hec Regula : Vulla locutio cenferi de-

UOdum pm

ATR

bet tropica ,. mifi tropus. fit audienti per fe enfibilis &

manife[tus.

Cum ergo tropus non poflit fieri fen-

hiire, t

fibilis nifi ex natura terminorum difparatorum,

CR

. ia

per vires nature aut omnipotentie incompof-

fibilium; clarum eft, nullam locutionem prz-

fi la

fumendam effe metaphoricam, nifi a proprieta-

jet nl

te verborum recedere cogat terminorum difpa-

Tnt, t

fimiltere

ratorum, congruenter per vires natur& aut om-

nipotentie incompoflibilium , improportio. Di-

sprob

xi, congruenter compo[Jibilium , quia licet aliquan-

dorm n

do per omnipotentiam Dei predicatum poffit

buslteon

convenire fübje&o , non congruit tamen fem-

pal p

per legibus divine fapientie in quovis cafu par-

; provide u

ticulari operari miracula ftupenda nulla appa-

uj

rente neceffitate, nullo urgente motivo, nul-

lo preponderante emolumento.

Sic , dum di-

citur, prata rident, tota urbs venit oboiam, Chriftus

n

eft petra, ovis, oflium , leo, vitis &c. terminorum

difparatorum ea eft improportio, ut pro cir-

g

cumftantiis, de quibus dicuntur, nonappareant

,Hmjpotel]üï

congruenter per vires naturze, aut per leges di-

, "d

ving fapientie compoffibiles fuo fubje&o. — Sic

etiam dum in Apocalyfi cap. 3. dicitur ; Qui vi-

137 [(

cerit,

D LSS TT JUPOOE

p

14

cerit, faciam illum columnam templi Dei , fta-

at

tim apparet , non congruere divinz fapientiz

gingtu

& juftitie, fi hominem in remunerationem exi-

EU

miorum meritorum vellet converterein ignobi-

m Y

lius fe, nempe columnam inanimatam ; quod

i ho

ipfüm verum effet, filitteraliter intelligeretur

p u

Hi fünt due olive & duo can-

illud Apoc. 1r.

yt, i

delabra.

Regula autem prafata patet ex eo,

ingisa

quia omnis metapbora , aut quf*vis alius tropus mon fen-

Tnintin

fibilis ve vera eft mendacium, — Probatur igitur Minor.

i u

Predicata in propofitionibus hoc loco contro-

hlrtti

verfis, puta, effe cibum, potum, comedi , bibi , effe

& !

caufam vite immortalis corporum ,

per vires

ia J

omnipotentiz fünt juxta leges divinz fapientiz,

&bod

& juxta harmoniam divinarum perfectionum ac

hm

decretorum preftabilitam congruenter com-

agl

poffibilia fuo fubje&o ; hanc enim congruentem

folfibilitatem pofitive fuadent exceffus divinx bo-

AA

nitatis & charitatis erga fuam Ecclefiam, cujus

lriie

membris vult Chriftus uniri modo , quantum

térent

fieri poteft, fummo & perfe&iflimo ; confenfus

L

nlemM

'

decretorum divinorum per figuras in veteri Te-

Qntgj

ftamento , & per Scripturam novi Teftameriti ,

2 nl

fenfus denique totius Ecclefie per conftantem

lt q

traditionem , ut monftrabitur $. s. Negative

ia

autem eadem congruentiffima poffibilitas proba-

nl

tur ex Solutione Obje&tionum, qua monftrabitur,

^l

1

fenfum litteralem & proprium horum verborum

[

UT

nec continere implicantiam, nec indecentiam.

Rn

h

i

lt

Q 'ï'x' "

ARGUMENTUM II.

lg

Quandocunque in Scriptura fubje&o tribui-

äll QU

impropor-

Fur pradicatum difparatum, ac de fe

tionatum,

T H

J

DE EXISTENTIA HUJUS SACRAMENTI.

I$

I?*PPH Dei] l

j

tionatum , addita tamen particula modali vere,

INe

reftringitur femper proportio a fenfu metapho-

Wt

rico , aut tropico ad fenfum litteralem ac pro-

J

prium; Sed hoc ipfum fit in textu controver-

!

lt in:e';::-';

fo; Ergo etiam inhoctextu confimiliter reftrin-

gitur propofitio ad fenfum litteralem.

Minor

liei,

H fitn ;

patet, quia dicitur : Caro mea vere eft cibus, &

fanguis meus vere eft potus.

Major probatur ab

MK mlr'a. []

Indu&tione.

MW!&L&"—

Sic dicitur Gen. 20o. - 'ere foror mea

efl,

Matth. 14. Vere filius Dei es. Et 27. . Vere fi-

t lg

ünd

lius Dei erat if/e. Marci 1. — Quia vere Propbeta e[-

ft. Et rs. Pere bic bomo filius Dei erat. Luce 24.

Q g

Surrexit Dominus vere. Joannis r. Ecce vere I/rae-

lvielo:

lita. Et 4. Hic efd vere Salvator mundi.

Et6. Hic

petíg

eft vere Propbeta. Et 8. Vere liberi eritis. x.'Tim.s.

Dyras

Que vere vidue [unt.

&tin um

«lisdry

ARGUMENTUM III

Atbl

Moraliter certum eft, eum fenfum ab autho-

, qu

re effe intentum inrebus maximi momenti , quem

I10; t

auditores innumeri diverfiffime conditionis ,tam

Cj

amici quam inimici palam, & uniformiter fubji-

ciunt, authore prefente, id fciente, actu col-

j Teliïzï

Wa

loquente, ac nihilominus, licet falus propria,

& publica ad evitanda immenfa damna perpetuo

duratura id pofceret, nec verbulo contradicen-

TT

te, imo eadem di&ta poft compertam audito-

y r

rum expofitionem , iteratis vicibus fine ulla emol-

d

liente determinata explicatione ac modificatio-

ne fub expreffionibus a fenfu tropico longe ma-

n

gis recedentibus inculcante.

Sed hocfit in tex-

tu controverfo circa fenfum a nobis affertum.

j

]e&o r

]

e lmox H

Ergo. Major patet ex Legibus Contingentium ,

quia

16

D.L8 P UA T. E0O d

d

ginad

quia vix unquam circa verba obícura , dubia,

aut equivoca, v. g. circa textus Scripture du-

g

j d

bios, contingit uniformiter convenire multi-

j a

tudinem expofitorum & audientium; & prorfus

alienum eft a more , & inclinatione ferio in re-

um

stj

bus maximi momenti loquentium, non corrige-

re pravam fuorum verborum expofitionem aut

n

jenum

intelligentiam apud eos, quorum error facile

obeffe poterit commodis propriis & finibus ab-

y

folute intentis; imo idipfum alienum eft a mo-

nen at

p

re Chrifti in ejufmodi circumftantiis , & a con-

füetudine Evangeliftarum. — Sic dum S. Lucas

nf

Chriftum vocat filium Jofeph, addit , ut putaba-

u, i

tur, cap. 3. & dum Chriftus Difcipulos monuit,

UT

ut caverent a fermento Pbarifeorun , Luc. 12. ip-

uf

Etdum

stj

femet Salvator addit, quod ef? bypocrifis.

Chriftus Joan. 2. dicit : Solvite templum boc , & in

thrtiet

tribus diebus excitabo illud, Evangelifta addit : llle

tcato

Et dum Chri-

autem dicebat de templo corporis fui.

;mme lj

ftus Matth. i1. de Joanne Baptifta dicit : Jpfeef

lm

r tf

Elias, quiventurus efl , Lucas cap. 1.ex verbis An-

geliid exponit : Jpfe precedet illum in [piritu & vir-

5 dinn

tute Elie, Joan.3. cum Chriftus ad Nicodemum

àn, f

diceret : JNifi quis renatus . fuerit denuo , mon potef£

iv if

videre regnum Dei ; & Nicodemus hoc intellige-

allit,

ret de nativitate corporali, Chriítus ftatim ex-

mdlm, ii

plicat, hoc intelligendum de regeneratione in-

ET

terna infenfibili.

Sic & Joan. 4. cum Chriftus

Widerix

Apoftolis diceret : Cibum babeo manducare , quem

Wab

vos nefcitis; & illi interrogarent : JNum ei aliquis

r !

attulit ad manducandum ? Chriftus errorem tollit

tiniQg

refpondendo : JMeus cibus efl, ut faciam voluntatem

p

ejus, qui mifi me.

Similiter Joannes , ne quis

Vil

exifti«

D

)l

DE EXISTENTIA HUJUS SACRAMENTI. 17

ln

M ii

exiftimaret, in celo mat'eriali(;er reperiri, phia-

las plenas odoramentorum , veftes byffinas, &

"TR

fimilia, cap. 5. dicit : Habebant finguli citbaras , &

"m "

phialas aureas plenas odoramentorum , que funt oratio-

LTN

nes Santtorum. Et cap. 19. Datum efl illi ,. ut coo-

n Witgy

periat fe by[[imo 5 by[finum enim funt juflificationes. San-

QUUTN

Gorum.

Probatur igitur Minor.

Multitudo gu-

TU v

dientium in tres partes divifa erat, nempe in

tit n

Capharnaitas fcandalizatos, atque manducatio-

ltl

nem crudam carnis Chrifti fomniantes ; in Difci-

AMTI

pulos Chrifti ob ipfam difficultatem incompre-

i n

henfibilem, quam in iíta manducatione reperie-

tidt u

bant, a Chrifti difcipulatu recedentes , & in

lp

Apoftolos aliofque , qui difficultaten: quidem

, L.

agnofcebant ac fatebantur, intelle&um tamen

aj d

fidei fubjiciebant; atqui hi omnes conveniebant

gt

uniformiter in hoc , quod hoc loco agatur de

manducatione reali ; & Chriftus eos adeo ab ea

Ril

Bu

opinione non deduxit, ut eam etiam fexies , iif-

dem ferme verbis , & quidem cum particulis

if d)

La

fümme confirmatoriis Zmen , Zmen confirmave-

rit, affeverando in fine, carnein fuam vere effe

i fjot

at Nl

cibum, & fanguinem fuum vere effe potum; id

folum infinuavit, modum effe ipfis incompre-

TL

s x

henfibilem; . & carnem fuam non comedendam

crudam, diffe&am, aut exanimem; interimre-

rf

mifit eos ad &dem cum promiffo , verba fua, fi

gt

iis crediderint , illis ceffura in fpiritum vivifi-

, m

cantem & vitam.

ais t

Hec omnia patent effe con-

naturalia textui , compoffibilia verbis & inten-

[;NMW

j etudt [/

tioni Chrifti, imo congruentiora contextui prz

omni alia expofitione Àcatholicorum , adeoque

:faiMW

evidenter magis credibilia.

AR-

i U:;

D. Amort Tra&t. de Euchariflia.

B

18

DISPï;ITATIO I.

u p

ARGUMENTUM IV.

g

Evidenter credibilius eft, intentionem Chri-

ipete

fti hoc loco potius propendiffe ad ingeneran-

i

dum menti audientium potius fenfum litteralem,

isffion

quam metaphoricum.

Ergo etiam credibilius

lm

eft , intentionem Chrifti a&u illum fenfüm habuif-

i inet

fe; quia, ut patet ex Arte Critica, effettus regu-

fir t

lariter fequuntur inclinationem fuarum caufarum ,. & quod

(emmi

pronum eft fieri, regulariter fit. . Zntecedens probaiur.

voliibd

Dantur plura motiva partim fuadentia, partim

amdla

urgentia , nulla econtrario efficaciter retrahentia

ii

in ordine ad eam intentionem.

Ergo neceffe eft,

mutia

intentionem Chrifti ad ingenerandum hoc loco

ht

fenfum litteralem propendiffe. Motiva funt fe.

vt

quentia.

TT

r. JDecuit Chriflum , preparare animos füorum

t Dtei

Difcipulorum ad myfterium magnum CeneDo-

1f

minice; ad hoc autem non erat aptior occafio,

TY

quamhoc loco &tempore , quoinproximo erat

frtuty

Pafcha penultimum , & quo ex multiplicatione

^gl

panum facilis erat in hanc materiam tranfitus :

ttrg V

ut hanc congruentiam attenderet & fequeretur,

, l

movere illum poterat , quia inftituturus erathoc

o $

myfterium in ultima Cerna prafentibus tantum

EM

paucis, quorum folo teftimonio longe adhuc

Vi

difficiliorem fidem adhibendam fore prenove-

rat, quam füo.

Previdebat etiam , fi in ulti-

b

g

ma Cena inexpe&ato hoc ederet myfíterium,

dubia , interrogationes , aut concertationes

W.;

exorituras, incongruas fan&titati & tranquiliita-

pri

l

ti tam facri convivii.

Sciebat preterea & ob-

hy, le-n

fervare ipfemet folebat eam provid prudentiz

ti hm

le-

m

DE EXISTENTIA HUJUS SACRAMENTI.

I9

A

legem , ut ad arduafa&tu, toleratu, autcreditu

'iüïmtimmü

preparentur animi; fic ipfemet fiepius przpara-

bat mentes Difcipulorum ad myfterium fuzcru-

l i

gl

cis & exinanitionis, ad fpem refurre&ionis, &

Em

ad miffionem Spiritus San&i.

Imo cum Apofto-

hm] eïlïtzm

li in ultima Cona propofito hoc myfterio in nul-

rltica,;gm

lam interrogationem profilierint , prout auda-

lmmu[m!&

&er faciebant in ipfa Cena & in fermone pott

T

.Conam de aliis dubiis circa verba Chrifti , ve-

rofimile eft, eorum animos ad nudam fidem ab

fuadentiz,

G t

omni difquifitione alienam jam fuiffe inftitutio-

ne alia previa praparatos.

Si autem przceffit

T

preparatio animorum, prudentie erat, eamin

famm

hunc ufum affumere , que datur & fuffcit , id eft,

- Moini

quas aliunde danda erat, & in eum de fe idonea

r t

eft, qualis eft fermocinatio prafens.

2. Intentio Cbrifli tum docentis , tum infpi-

hmun (

rantis eo folet ferri propenfiori confilio , ut

1 at

precipua myf(teria fuz religionis , folennioribus

I0impros

figuris aut vaticiniis premonftrata, ftabiliantur

t mlj

Evangeliftarum omnium unanimi confenfü, &

terim t

uniformi teftimonio.

Sic omnes fcribunt de

n

morte, & refurre&ione Chrifti, & de baptif-

Hitotrgi

mo &c.

Si vero hocloco non ageretur de Eu-

zf

chariftia, deeffet ipfius S. Joannis, qui in ulti-

Yip Md

ma Cona in finu Salvatoris quievit, de hoc di-

u

Nullibi enim

viniffimo myfterio teftimonium.

din t

in Evanpgelio Joannis occurrit relatio de inftitu-

tione hujus myfterii nifi hoc ipfo cap. 6.

r rf

L at

3. Decuit Chriflum , ut aliquando explicaret pro-

j

prii oris teftimonio effectum tam excellentis in

tpra

nova lege Sacramenti ; id vero nullibi fa&um ,

wisge

þiü hoc loco.

B

2

4. Cbri-

DpISCUTATIOOE

p as

20

rj r

4. . Chriftus toto difcur [uintendit excitarein audien-

in

L(MS WEtiif'

tibus fpem ad immortalitatem corporum ;

hunc,autem finem aptius erat , fi oftenderet,

Maö

guap.

eam confecuturam ex reali unione cum fuo cor-

yin

porerefufcitando , quam fi oftenderet , eam con-

u d

fecuturam ex fide in fe ; illud enim habet quan-

dam connexionem & confecutionem ad effe-

gmt d

ii d

&um quafi connaturalem , eamque pro captu

741

populi obviam , fi femelintelligunt corpus Chriz

fti comedendum manfurum vivum , integrum ,

lii

Eam autem connaturalem con-

d

ac immortale.

fecutionem non habet fides.

Major probatur

n

"I

ex eo , quia pani fuo conftanter hunc effectum

in. d

affignat, quod tribuat vitam eternam, & hanc

conne&it ter, ac conftanter cum refurreGione;

n

ii q

ergo illa vita &terna, quam promittit, referen-

i. C

da eft potius ad corpus, quam ad animam , ut-

tireton

pote quz eft immortalis & beata-etiam ante re-

furrectionem.

x Bj

ia

s. Chriflus dicit , tnan

ducaturos bunc panem eo

modo vi&uros per bunc panem, quo modoipfe

gl

vivit per patrem. (di& cóv carépu) Atqui dum

Wi

afferit fe vivere per patrem, infinuat, fe vi&u-

ob

rum ac refürre&turum per patrem in fe phyfice

$, f

manentem , ergo eodem modo promittit vitam

i Cri

sternam corporum manducaturis hunc panem,

&i

ut phyficecommunicaturisimmanentem. Quod

IT

autem Chriftus vitam fuam & omnem virtutem

T

operandi adfcribat patri in fe manenti, patet ex

,

variis textibus. Joan. 14. v. 10. dicit : JNon cre-

MT

dis, quia ego in patre , C pater in me ef1 ? pater au-

RUT

tem in me mianens , ipfe facit opera, Et Joan. 1o. v.

nt t

30. Ego & pater unum fumus, --- v.37. Si non facio

imyy

opera

IQL

DE —EX'ISTENTIA HUJUS SACRAMENTI. 2rI

J"'Wm

opera patris mei , molite credere mibi ,. fi autem facio ,

Wicmponm

fil, W

operibus credite, ut cognofcatis &j credatis , quia pater

in me efl, & ego in patre.

Idem argumentum af-

T

b

lk

fumit cap. 14. nam poftquam dixerat : Pater in

T

me manens ipfe facit opera, id ex effe&tu demonftra-

iE

n

turus addit : JNon creditis , quia ego in patre, & pa-

"l i

ter in me efl ? alioquin propter opera ipfacredite. Idem

innuit cap. s. Sicut pater fufcitat mortuos , &2 oivifi-

lia

cat , fic && filius quos vult vivificat -- 4men 4men dico

LW

vobis, quia venit bora & nunc eft , quando mortui au-

OOO

dient vocem filii Dei ,. €$ quiaudierint , vivent. — Sicut

| Majæþ

enim pater babet voitam in femetipfos fic dedit & filio ba-

Yer hu

beve uitam in femetipfo; & pote[latem dedit ei judicium

EC

facere.

INolite mirari boc ; quia venit bora in qua om-

um r

nes qui in monumentis fant , . audient vocem filii Dei ,

DEU

&j procedent qui bona fecerunt , in. vefurreCtionem vita.

1 40

Joan. 11. Chriftus fe ipfum effe ipfam vitam &

d C t

refürrectionem eorum,qui credituri & vi&turi funt

in fe.

Ego fum vefurrettio & vita; qui credit in me ,

n n

etiamfi mortuus fuerit , ivet.

Dein quafi limitans

2, t

autexplicans hoc, quod dizerat, addit, ('om-

nis qui vivit & credit in me, mon morietur in eternum.

rin) d

inünd,

Quo loco nifi c2, in me, etiam referatur ad v2,

rni r

vivit , fuperflua videtur hec expreffio.

Itaque

o gt

dum Chriftus cap. 6. refürre&tionem corporum

us hn

adfcribit cibo Euchariftico, nempe fuo corpori,

(g,

Ut

(.

idque per analogiam ad alios miraculofos effe-

ona s

&us a fe patratos ob unitatem cum patre in fe

manente, inferendum , etiam refurre&ionem

m

h

corporum confequi ob unionem fui corporis cum

corpore eorum , qui refurre&uri funt , rema-

mll

nente faltem aliqua virtute , feu quafi femine

p

Argumentum hoc non enerva-

immortali;atis.

v.37.5f7'f'

3

tur,

pm

22

DI SP UTOWTLOSE

tur, fi adverfarii dicant , fimilitudinem a Chri-

3;«naturaï

g

fto non eoufque urgendam effe, fed fufficere

minorem confiftentem in eo, quod ficut Chri-

denoi

j n

ftus patrat alia miracula ob manentem in fe pa-

trem, ita etiam operaturus fit refurrectionem

arnin.

u n

eadem manente in fe patris potentia; hic enim

modus fimilitudinis non peteret connaturaliter

geot

alligari & conne&ti cum manducatione cibi Eu-

ii

chariftici.

Dein fimilitudo non inftituitur inter

quvin

opera & opera ftante eadem caufa, fed inter di-

Dornid

verfa opera, & diverfas caufas fub modo cau-

p

fandi analogo ; quod nempe ficut pater in Chri-

i

fto manens eft caufa refürrectionis in Clhirifto ,

yitin

ita panis caeleftis immanens fit caufa refurre&tio-

dul

nis in aliis.

Dein Analogiz ac fimilitudines

vt

eoufque urgende funt, quoad congruenter pa-

quind

titur natura & habitudo terminorum vel aliun-

N

de certa ac conftituta, vel congruenter ponibi-

AE vet

lis ipfo libero arbitrio eam fimilitudinem infíti-

EE

tuentis, prout in prafenti haud dubie dependet

tb dT

alibera voluntate Chrifti, an in Euchariftia ve-

aT

lit ponere przfentiam phyficam fui corporis ,

Mrlm a

ficque ab ejus manducatione in re vel voto pe-

p

ra&a dependere refürrectionem & immortalita-

(;

tem corporutm..

r

6. Chriflus intendit boc loco commendare excellen-

tiam intrinfecam panis a fe porrigendi fupra pre-

M

;ziïuchar,

ftantiam veteris Manng, hoc autem non affe-

E

queretur, fi ille panis tantum foret nuda repre-

Val

fentatio corporis Chrifti immolatiin cruce, quia

VE,M

fimili modo Manna & Agnus Pafchalis erant fi-

Iüiffeïïa

gura Symbolica Chrifti ; & Manna erat figura

Y ïä

pane Euchariftico Proteftantium dignior , utpote

titfd

fuper-

xOL

DE EXISTENTIA HUJUS SACRAMENTI.

25

mw&imm&

füpernaturaliter produ&tum , & re vera defcen-

dens de celo, ita ut etiam materialiter merue-

Wi

d) i h

rit denominationem fpenis angelici , juxta illud

Pfal. Panem angelorum , id eft, a füperna regio-

L ii

ne venientem & omnem faporem habentem man-

Ws

ducavit bomo : Agnus Pafchalis autem erat figura

TM

Ex hocergo fequeretur , Coenam le-

Ut

expreflior.

galem a Chrifto Conz Dominicz in fuo ultimo

ibis

convivio premiffam fuiffe perfe&tiorem Cona

I:aufa, lio

Dominica.

Nec fufficit dicere ; quod Chriftus

3 [ gj

pani Euchariftico cum fide comefto alligaverit

CU at

i n

majorem gratiam intuitu fuze immolationis acu

pera&z in cruce: Si enim Chriftus przcife ex ef-

QUf d

fe&u voluiffet extollere panem Eucharifticum ,

X

non avocaret attentionem audientium ad con-

| gt

cipiendam aliquam excellentiam refidentem in

ontt v

ipfo pane, dicendo, hunc novi teftamenti pa-

npuey

nem re vera de cclo defcendere ; hunc panem

Ti

novo ac fingulari modo effe fuum corpus, quo

dddel

modo dici non poterat, Agnum Paíchalem aut

p Bd

Manna effe füuum corpus, que omnia infinuant,

m (

Chriftum intendiffe excellentiam majorem hu-

te viit

jus panis non folum extrinfecam ex effe&u fi-

» ln

gno de fe inerti

/libere alligato , fed intrinfecam.

Hinc

mnint

7. Chriftus diflinguit per boc preflantiam panis

iil

fui Euchariftici a Manna veteri, quod ille fit

a at

& dicatur effe fuum corpus 5 atqui fi diceretur

Qu

tantum effe corpus Chritti fymbolice & obje&i-

ve , in eodem prorfus fenfu etiam Manna po-

tiin d

Á

tuiffet vocari caro Chrifti fymbolice & objeGi-

ve

Ergo Chriftus illuderet Tudzis ex hac fpe:

a d

ciofa denominatione, que inre non contineret

dl'güiüfyurg

4

ma-

p

24

D.LS48.UdE A« T 404

inajus quid, eruendo excellentiam longe majo-

f

rem in fuo pane, quam in Manna.

duria

Í proprii

8. Chriflus attulit tres excellentias novi pänis fu-

y dir

pra Manna, nempe r. quod ille vere defcende-

rit de celo. 2. quod in hoc pane vere mandu-

sv

puwiHect

cetur fuum corpus. 3. quod ille caufet immorta-

litatem corporum per refürrectionem , quam

Lüng

non caufabat Manna.

qismon

Ergo ficut in primo &

.tertio comparationis membro loquitur in fenfu

T0n 40

tl

reali & litterali ad comprobandam majorem ex-

cellentiam realem, ita etiam in fecundo com-

nofi

[j

parationis membro prefumendus eft intendiffe

fenfum litteralem.

PT

D

9. $i Chriflus bis verborum formulis intendiffet

liniy

folum reprefentationem fui corporis Symboli-

1ug

cam, tunc iifdem verborum formulis uterentur

Proteftantes ad explicandam & confirmandam

1t.Du

lib

populo hzfitanti de Coena Dominica do&rinam;

atqui nullus Miniftrorum Proteftantium unquam

yaty,

tl

fic erigere velit fuorum dubias de Euchariftia

mentes, dicendo : Amen, Amen, fi non man-

EU

dU

ducas carnem Domini , non eris falvus: Ipfius

caro eft vere cibus: & hoctam verumeft, quam

&t

, tf

verumeft, quod Pater ccleftis miferit Chriftum ;

!

quamprimum enim coguntur in os fümere ver-

N

LU

(

ba Chrifti pretacta, ftatim tanquam ad locutio-

Vi )

nes.duras, ne inftar veneni inficiant, addunt

M

Lt

il

& fanan-

[/

MT

terminos lenientes ,

emollientes ,

tes, v.

g. Symbolice , reprafentative , objettive per

N

fidem €&àc.

^

i,

D.

Io. Si Chriffus tantum intendiffet in pane Eu

ülmh:

;

chariftico conftituere nudam reprafentationem

fui

lg

i

DE EXISTENTIA HUJUS SACRAMENTI.

75

r

t

i

fui corporis , potuiffet cuivis propofitioniinhoc

difcurfu ad Capharnaitas faCte fübftituere in fen-

'nlmnomN

fu propriiffimo contradiéctoriam ; propofitioni-

I

bus affirmativis potuiffet fubítituere veriffime

Xb

L.

negativas, & negativis affirmativas.

Sic enim

l tl

potuiffet dicere : Caro mea non eft vere cibus ;

itnn

& fanguis meus non eft vere potus.

Etiamfi

,[ M

IU ]

quis non bibat meum fanguinem , & etiam quis

J dr

non manducet meam carnem, nihilominus ha-

IUj m;þ;:

bebit vitam , dummodo cum fide comedat pa-

Lit g

nem fymbolicum mez carnis.

Non eft autem

0i dl

verofimile , Chriftum in re tanti momenti no-

luiffe uti verbis propriis , cuivisobviis, &nul-

m t

lo urgente motivo confugere ad modum loquen-

iif

di tam improprium, illique infiftere, etfivide-

rat, tam gravia exinde nafci fcandala.

od

| t

i. Decetper leges prudentie legislative , ut pree-

cepta füb graviffimis poenis comminatoria pro-

Wil

efintim:

ponantur, non verbis metaphoricis, & obfcu-

ris; nec ut cadant in obje&um vagum, indeter-

jts de D

minatum, & dubium ; fed ut efferantur in fen-

no, f

fu proprio, obvio, claro, aclitterali , & ut

ris n

cadant in objectum preceptum apertum, cer-

nverumä.;

tum, acfacile demonftrabile; Atqui verba Chri-

jl

fri

0

3

fti hoc loco controverfía funt precepta fub gra-

viffimis penis comminatoria ;

dicitur énim :

l

Q 4

INifi manducaveritis carnem filii bominis , non babebitis

if

vitam in vobis. Ergo. Major patet ab induéctione

entd, s

Mw

legum divinarum: fic preceptum primis paren-

Id

tibus datum de non comedendo ex arbore deter-

minata, erat clarum & de . objecto determinato:

i

fimilis eft lex circumcifionis, Decalogus & re-

rE

P[eü j

liqua leges Mofaicæ', lex baptifmi &c. quzom-

3

nia

D

26

DaSsPUuTATio^r

WIOI]

nia prxcepta cadunt in aGiones determinatas ,

tabos O

& modo precipiendi claro , dum efferuntur in

" ill

populum & promulgantur.

Jam vero in expli-

catione Catholicorum ea verba Chrifti funt cla-

"

Alimes

ra, & determinata; in explicatione Proteftan-

tium fymbolica funt obfcura & indeterminata ,

afiqut

ita ut non appareat,

qualis fides , ubi, & quan-

nl

do fit conftitutiva hUJUS manducatloms fpiritua-

gt

lis,

utrum fides in Chriftum natum ac defcen-

qurs f

dentem de cclo, an paffum & abeuntem in cce-

nii d

lum ? an füfficiat fine pane fymbolico , ita ut

docati

panis fit tantum ad melius effe ad excitandam me-

)/

41

1

"If

moriam, an vero fine illo? an requiratur viva

n

& charltatl jun&a fides

an fufficiat informis ?

i:

1 auzl

ï

Imo hoc ipfüm, quod ea manducatio facienda

[

TOU

fit per fidem, ex verbis non obvium eftfine ra-

;

tiocinio acuti ingenii & verfatili.

Ergo prefu-

M

mendum, Cbriftum hoc preceptum edidiffe in

UT

fenfu litterali.

1

fi

12. Si Cbriflus intendi[fet inftituere nudam re-

prefentationem fui corporis ad excitandam fi

lt

hü&

dem & memoriam fuz paflionis, reCte quidem

inftitueret diverfa fymbola rememorativa fan-

A Vety

»xprobret

guinis in paffione effufi , & corporis in cruce

mortui; non tamen prudenter ea myfteria me-

& i

AHEI]IO

moranda proponeret füb odiofa ]udæls , &non

neceffaria idea manducande carnis humane, &

ia

;

hi

n

bibendi fanguinis humani; potuiífet enim urge-

Wlnm

re reprefentationem illam & fanguinis fufi , &

W PT

corporis mortui , ac frequentem ejus memoriam

fttys

ad prefentiam fymboli, quin contenderet, po-

Nj

tibi

tandum fanguinem humanum , cum fciverit Ju-

deos abhorrere etiam a fanguine animalium.

N

Ergo

l

DE EXISTENT.,A HUJUS SACRAMENTI.

27

J

t

ld

mnl

Ergo verofimile eft, Chriftum his odiofis expref.

fionibus non ufurum fine neceffitate ; qualis ta-

MU

i

men alia non occurrit, quam veritas litteralis

r

[

ily

hujus myfterii ob fines divini amoris multos, ac

n

;

fublimes femel libere preftabilitos neceffar

Wt

iol

:

1 l

confequens & promulgata.

m

UY s

13. In articulis fundamentalibus Relizionis decet

m

Legislatorem uti expreffionibusclaris, quz ven-

Wl

At

turis fzculis ferviant pro fundamento fidei im-

mobili; hoc autem Chriftus non obfervaffet in

Diol :

lt

hocarticulo, quem praevidebat venturis fzcu-

lis fore inter primarios articulos characterifticos

eqürg

CR n

Ecclefie vere, fi verba non fumpfiffet in fenfu

litterali, ac obvio, quem primo quafi conípe-

d f

itn ll

&u przferunt, & immediate ingenerant.

i ln

I4. Si Chriflus nil aliud intendi[Jet fuis verbis ,

ptun d

quam reprzfentationem fymbolicam , non in-

crepaífet in fuis difcipulis incredulitatem , fed

Tort od

finiftram fuorum verborum expofitionem , dum

| excitua

i

ea interpretantur de manducatione reali : hoc

enim habebat in more, ut incredulitatem car-

m

o

pat verbis fuis rite intelle&is ; ftultitiam vero

exprobret in erronea füuorum di&orum acceptio-

yyti at

ne.

unat

Sic Matth. 16. ubi dixerat , cavendum a

fermento Pharifeorum , & Difcipuli id intelli-

as

niriat

gerent de pane materiali, folum reprehendit he-

betudinem intelle&us dicens : Quare non intelli-

jf u

ii li

gitis, quia non de pane dixiobis? "Tünc intellexerunt,

quia non dixerit de f'ermento panum , fed de dottrina Pba-

d

rifeorum.,

d

In Marco ea reprehenfio datur acrio-

ribus quidem verbis, fed non ob incredulita-

g r

tem'

ANondum cognofcitis , inquit ,. nec intelligitis?

* animää

adbuc

28

DA S-P uT TddTIro:sw

n

adbuc cecatum babetis cor vefirum ? Oculos. babentes

y oUX

non videtis ?. quoiodo nondum intelligitis ? Matthei

ii

IS. dnterrogante Petro de fenfu illorum verborum:

i

INon. quod intrat in os coinquinat. bominem ,' refpon-

^

fedy

m

det: Zdbuc €9 vos fine intelle&u eflis ?. INon intelligi-

ma

tis, quia omne quod in os intrat , in'ventrem vadit? Sic&

in pluribus aliis occafionibus compatitur igno-

s

m

rantiz & ccecitati cordis ; in ipfa cruce excufatig-

fitemy

norantiam Judeorum , dicens : Jgnofce quia nefciunt

Ti teny

quid faciunt ; & Petrus Act. 3. Scio, quia per igno-

du

vantiamfeciflis. V erofimileitaque, Chriftum non

T d

exprobraturum fuiíTe incredulitatem, fed debi-

falt, (

litati intelleétus expofitione emolliente compaf-

gt

furum , cum non verofimile fit, in tot difcipu-

l; i

lis retro abeuntibus, etiam pofito quod quedam

p

incredulitatis durities ac pertinacia intercefferit,

tifa:

latuiffe tam pravam animi difpofitionem autma-

Ttenim|

litiam, ut.meruerint relinqui in fua incredulita-

& t

te ortaex interpretatione finiftra verborum, tam

DO

facile corrigibili per expofitionem : aut fi Chri-

t lii

fto difplicuit prerupta difcipulorum judicandi

iij j

temeritatis , & preceps difcedendi propofitum

r

non exfpeGato opportuno ad poftulandam hu-

dul ]

mili prece expofitionem tempore, id faltem fe-

PT

quitur, aut verba Difcipulis vifa effe tam clara,

p ]

ut nulla expofitione metaphorica poffent expo-

EX hlh

ni; aut fi non vifa fuiffent tam clara, verofimi-

ET

le eft, Apoftolos recedentibus reliquis expofi-

TT

tionem poftulaturos.

W

t

16. Si Chriftus dicere voluiffet , fe effe myftice

illum panem , quem in Symbolo fuis fidelibus

[l

1

per fidem manducandum fe daturum promifit,

d DI

potuiffet dicere , fe jam illis dediffe manducan-

d

li

dum

"

DE EX[STEI*;TIA HüJUS SACRAMENTI. 29

| Ü

DT

»

dum hunc panem; eo quod non in Symbolo

fed in perfona haberent prafentem quotidie

r

l

i

n

manducandum per fidem ; hoc autem non di-

xit, fed primum in futurum fpem &attentionem

li Y

n

ais

fuorum difcipulorum diftulit; dicendo ; Panis

quem ego dabo, caro mea e[L.

n

pWL N

Itaque non przfu-

mendum, Chriftum intendiffe per verbum futu-

lcruceexräi;

ämkiqu;ï;

ri temporis eum fenfuüm, qui dum congruit om-

ni tempori, futuro, prefenti, & preterito, in

m

iis tamen circumftantiis convenientius exprime-

retur verbo prateriti temporis, fed potius eum

tten, f

Ollentetr

fenfum, qui congruit foli futuro tempori , in

quo actu expreffus eft, nempe fenfum littera.

Dd

lem; maxime cum inftitutio Cene Dominice

tqui

proximo pafíchali tempore fa&a fummam habeat

St n

analogiam ad promiffionem hoc capitulo datam;

ofoneg:

ficut enim hic dicit , füuum corpus manducan-

n fv

dum , & fanguinem bibendum, itainInftitutio-

LVO

ne confequente dicit ; manducate , boc efl corpus

: at

meum , bibite, bic ef? fanguis meus.

Hinc poteftfic

um j

formari argumentum.

De illa manducatione

at p

loquitur Chriftus in promiffione, quam a&u ex-

lil

hibuit in promiffi impletione: fed in hac exhi-

i, iil

buit manducationem realem dicens : Z4cipite &

d

[

d

comedite.

Ergo

J

"

iil

u p

Ex his ergo omnibus indiciis colligitur, evi-

qr, t

denter credibilius effe, intentionem Chrifli lo-

[:

"

u

y

quentis potius refpexiffe ad fenfum litteralem

quam metaphoricum in textu controverfo.

TT

Os2]jrcizs 1. Certum eft, Chriftum in ver-

T1

fibus precedentibus ufque ad verfum s. epiffe

n p

de mandicatione fpirituali per fidem : dum nem-

pe dixit: Operamini non cibum qui perit , féd qui perma-

jfe mandlf

net

D

DDSTSETACDITOCT

30

g

met in uitam ceternam &c.

Ergo etiam in fubfe-

jite X

quentibus verfibus de fimili manducatione lo-

Jasec

quitur.

diton

ResPoNDEO mnegando Zntecedens.

Oftendi

juds; Y

enim in addu&ta paraphrafialium fenfum, & qui-

us t

dem probabiliorem , quia non folum üngulls

andico.

verfibus feorfim fumptls. aut folum iifdem cum

one QY

contextu proximo jun&tis, fed etiam cum con-

gt

textu totius capituli uniformi quadam proprie-

hu

tate verborum , & conftanti ratiocinio longe

YU.

congruentiorem.

Adverfarii autem coguntur

11

modo tranfilire a fenfü proprio ad improprium,

agl

admittere tranfitiones ab uno orationis fcopo ad

En tnü"

alium ex fua natura non connexum, & in mul-

Dd

tis verfibus fatigari ad inveniendam di&orum,

1 lp

& phrafium rationem

In mea autem paraphra-

&Af

fifervatur perpetua verborum proprietas , uni-

TO

forme ac perpetuum in toto capitulo ad eundem

PU

fcopum refpiciens ratiocinium, in quo fingule

^C

partes funt cormaturalis fequela antecedentium,

fsl

& ratio plana ac obvia omnium confequentium,

WSRIU'

ut attentius confideranti patebit.

Itaque cum

nf?umm

in hac quaeftione non agatur , quinam horum

f od

verborum fenfus ac expofitiones vel ob autho-

ao

ritatem Do&orum extrinfecam

vel ob natu-

At

ram ipfius textus fint poffibiles, velprobabiles,

Tüttty

fed quenam expofitio ex vifceribus ipfius textus

habita credibilitate

-W!Ohal

fit evidenter credibilior ,

Vg

evidenter majore habetur intentum.

[

Op]1crzs 2. Si Chriftus hoc loco foret in-

Bif

telligendus in fenfulitterali, fequeretur. r. Om-

m a

nes etiam indigne communicantes habituros vi-

T

tam

0

DE EXISTENTIA HUJUS SACRAMENTI.

3r

kin] u

M

nilldïlcm

tam eternam. 2. Sumptionem Euchariftize effe

abfíolute neceffariam ad falutem.

RzsPONDEO ad1.cuivis promiffioni ineffe

"n Jj

conditiones per fe inexiftentes, ac per fe cuivis

Utfg |

obvias; inter quas etiam hzc; fifueris ,

& perfe-

1 [j

veraveris e[Je meus amicus.

Cum ergo he

C tacita

ol

j

conditio fit jam per fe imbibitain omni promif-

[

fione civili, ut patet ex Jure, & ex moribus

gentium, etiam promiffio Chriíti habere debuit

Qity

fri

hunc fenfum tacite conditionatum , omnibus ob-

vium.

A0 ty

d i

Àp 2. concedo, fumptionem Euchariftig

congruo loco & tempore preftandam omnibus

Tritoni

n, i

effe neceffariam in voto , adeo ut etiam parvu-

li, ficut fufcipiendo baptifmum re ipfa contra-

n d

Lületg

hunt obligationem fervandi legem Chriftianam,

ita etiam re ipfa fufcipiunt realem profeffionem

] propr

pituoda

feu votum fumende congruo tempore & con-

gruis in circumftantiis Euchariftis. Itaque ficut

,IL qui

Deus in veteri Teftamento non finebat fe mo-

TA

veri ad conferendas gratias ab ipfis figuris fa.

[

M

cramentalibus Chrifti , aut ab ipfo a&u fidei in

Chriftum in fe & fubje&ive confiderato, fed ab

m

14

ed

r

ipfo obje&to figure aut fidei , nempe 'ab ipfo

& )

Chrifto venturo ; ita contingit conferri gratiam

, !

regenerationis Catechumenis non ratione a&us

I

charitatis , quem eliciunt, fed intuitu baptifmi

Qu

"

in voto habiti, ita ut Deus ad conferendam re-

Ann

M

a

bi

generationis gratiam non finat fe moveri ab ipfo

li

Ti

voto baptifmni tanquam motivo, fed ab ipfo ba-

ucnt

ptifmo. Pari ergo modo ea refurre&io corpo:

rum ad vitam alteram immortalem, qui& pro-

T !

y i

miffa eft communicantibus ,

confertur etiam

par-

DISPUTATIO L

p

32

jl

parvulisautaliis acommunione impeditis depen-

denter ab Euchariftia in voto habita.

Itaquein

i

1l t

his propofitionibus : JNifi manducaveritis carnem ,

nifi hiberitis [anguinem &c. debet fuübintelligi mo-

g (

ayfenü

duss; congruo loco &9 tempore , 9 in debitis circum[lan-

s.

Ratio eft, quia ficut omni promiflioni ac

asf

diuto

contra&ui infunt conditiones tacitze , ac imbi-

bite in fenfu proxime explicato ; ita omnibus

jyraita

legibus tacite ineft modus, /oco, tempore, £5 cir-

syic d

du n

cumftantiis debitis : cum enim omnis lex fit ordo ra-

tionis ad bonum commune vel ad alios fines prz-

mu d

ftabilitos; necin ipfa lege congruenter poffint

wind,

exprimi fingule modificationes, reftrictiones,

«ll

p

aut explicationes ad circumftantias particulares

accommodze , ejusmodi modum in omni lege ta-

at

lmperiti proin aut

cite fubintelligi neceffe eft.

malignantis ingenii eft, urgere leges aut prz-

cepta ultra limites & circumftantias fubftantes

prudentie legislative, & intentioni legislatoris

bt

legibus prudentiz regulate.

8 rl

On]JiciES 3. Chriftus fufficienter oftendit,

attymg

fe loqui de manducatione fpirituali per illam ge-

p

neralem omnium fuorum di&ctorum. claufulam.

tl (

Spiritus eff , qui vivificat ; caro non prodef? quidquam ;

t vt

verba, que vobis locutus fum , fpiritus & vita funt.

ltei n

REsPONDEO, hec verba varios recipere

Ti

fenfus etiam in fenfu proprio ; itaque ambigua,

*

obícura, ac de fe indeterminata ac dubia funt:

M'Dis (

Econtra priora Chrifti verba funt plana, clara,

m

aperta, ac determinata ; cum ergo ex legibus

hermeneuticis & criticis conftet , textus obfcu-

ros ac dubios juxta alios textus claros ac

| Lllm*

determinatos intelligendos efTe,prudentia fuadet;

!ills (enk

potius

i

01

DE EXISTENTIA HUJUS SACRAMENTI.,

33

lmpgd

W

ii

lüq 1

potius in hac fermonis claufula ambigua inter

QT

plures fenfus poflibiles eum feligendum effe , qui

totius Sermonis ratiocinio apertiori ac clariori

t

I

M

A

nj

congruat; quam ob fenfum claufulz inter plures

l

alios feníus precife poffibilem, aut probabilem

U m

totius fermonis ratiocinium diffolvere ; eoque

Ia

diffoluto fingulares illius textus nullo connatu-

105 fs

ralis ratiocinii vinculo cohezrentes a fenfu pro-

d WW 5

prio ac obvio ad metáphoricum a mente audien-

QURVT

tium alienum , & intentioniloquentis minus con-

nl

gruum detorquere.

Itaque folum id demon-

WTR

ftrandum efít, pretactam claufülam preter fen-

, relti

fum ab Adverfariis intentum recipere etiam alios

I t

fenfus proprios, ab intentione loquentis aliun-

1in ontil

de certa non alienos.

lnyet p

t b

SE/N S-U-S' .L

(s i

TOR li

In paraphra(i infinuatus eft hic : Ne exifti-

metis, refufcitationem ac vitàm aternam bea-

jdente

tam corporum , quam ex manducatione mea

carnis vobis promifi, fore effe&tum mes carnis

u r

n d

inanimate; caro enim mea fecundum fenon ha-

/

bet vim vos refufcitandi; fedfpiritus meus , car-

TU

uf W

ni mez in hoc ipfo cibo conjun&us, habet vim

vobis impertiendi novam aternam vitam ; hinc

xv

du

*. j

verba, que locutus fum vobis, fi iís credideri-

tis, vobis cedent in fpiritum vite , & vitam

"v

51 M

wternam.

m a

SENSÜUSUb

T

Lumen fidei mente comprehenfum ,non car-

nalis fenfus foli teftimonio fenfuum conformis

ia

e

D. Awort Tratt.de Euchariflia.

C

DISPUTATIO f(

i

34

(apc!

eft bona regula ad affequendam eternam vitam ;

verba, quz ego locutus fum vobis, non carna»

j

yp hn

liter juxta cognitionem fenfuum metienda , fed

fublimiori quadam ratione continent fenfum de

ia

li. .

quodam genere fpiritualis mez in illo cibo vite,

& exinde veítrz,

g Om

a if

S d5 -B U m M

j rejdt

Anima eft, quz tribuit vitam corpori, non

lii D

caro , que nil prodeft ad tribuendam vitam :

Ts

verba qu& ego vobis loquor de cibo carnis mez

Trieon

& potu fanguinis vivificantis in vitam e&ternam,

Tf p

tra&tant de carne & fanguine animatis anima mea.

112

Quod fpiritus füumatur pro anima , ufitatiffimum

pue

eít in Scriptura; quod Chriftus dedu&urus Ca-

ais

pharnaitas ab ea opinione , quafi caro in frufta

mulafün

diffe&a comedenda fit, ut eos difponeret ad fu-

Q od

fpicandum altius omnipotentie divincz miracu-

tdüny

lum prudenter monere potuerit, fe vivum co-

'rfion

medendum fore, patet ; quod denique hic mo-

V pl

dus loquendi, verba funt, idem dicere velit, ac

wrgt d

fignificant , probatur ex eo, quia verba inScriptu-

25 qun

ris fzpe fumuntur pro obje&o, quod fignificant,

ts

v.g. Marci13. Culum & terra tranfibunt. Luceg 1.

H&nih

INon eft impofJibile apud Deum omne verbum. . oan. 5.

ATT

Verbum ejus non babetis in vobis manens. 1. Joan. 2.

IT

Verbum Dei manet in. vobis. Yfaize 2.. Verbum , quod

t

vidit Ifaias. — Et cap.9. Verbummifit Dominus in Ja-

"ii

cob. Et cap.39. 4Non fuit verbum , quod non often-

deret eis. Jerem. 11. Verbum, quod fattum eft a Do-

'Q!'f ':i W

müno, Et cap 28. Cum venerit verbum ejus. Et cap.

D

go. Ht verbum , quod fatun eff. — 1n his & ntultis

t

OI

aliis textibus verbum fumitur pro fuo fignificat

WTPOU N

B*

)

J

DE EXISTENTIA HUJUS SACRAMENTI, — $s

ET

"

&

OnsgrcrEss 4.. S. Zfuguflinus hos textus fie

w&m

tl

lt

explicat de manducatione fpirituali, ut nullum

alium ienfüm agnofcere videatur; videlicet

Xny ml

hi

Tra&t. 25. & 56. in Joannem; Homil. in Pfal. 9g.

& lib. 3. de Doé&trina Chriftiana c. to. & 16. Si-

militer Clemens Zllexandrinus Peedag. lib. t. per car-

li

nem Chrifti intelligit verbum Dei, quo fpiritua-

liter reficimur. Bafiius Epift. 141. Doctrinam

a,

las

Chrifti. Hieronymus in Pfal. 147. Scripturas fa-

cras.

ag

EY

RzsPoNDEO, Patres frequenter myfteriis

tribuere per accommodationem fenfüm myfti-

Jrtista

, ul

cum, attamen pro fundamento fenfus myttici

IN

(

M

füpponere fenfum litteralem 5 fic fundamento

Val n

fenfuslitteralis, quod Chriftus natus fit, fuüper-

ftruunt fenfum myfticum, quomodo nafcatur in

lO

cordibus noftris; & fundamento , quod Chri-

ï:

(

ia

ftus refürrexerit, adjiciunt fenfum myfticum de

m reïn

refurre&tione fpirituali a vitiis.

Pari ergo mo-

Jdttin

W

Vicete Y

do ,

poftquam prajecerant fundamentum aut

füppofüerant de veritate hujus Sacramenti ex-

ieni

plicant , quomodo etiam extrà fumptionem phy-

quilii

ficam Sacramenti poffimus guftare Chriftum, nem-

pe recipiendo do&rinam illius , aut per fidem

jl

i L

illum in cor noftrum accipiendo imo $. Au-

guftinus obfervat, eam manducationem realem

æ)/

ü;

effe figuram hujus manducationis fpiritualis, nec

illam fore utilem fine ifta, ob quod reprehendit

AUE

€e08, qui parant folum dentes & ventrem pro

h

i

hoc cibo fine devotione; docetque fic demum

1

i, M

mente recipi Chriftum, dum creditur.

Itaque

dum

jons t

non excludunt manducationem realefn ,

corpori Chrifti venter paratur, eamque fpeciem

:ofuoüäïff

2

quan-

D IS PUTATITO':L

E

36

quandam facinorofi convivii habere agnofcunt,

od

;njænti.

fed addunt, manducationi corporali jungendam

effe mentalem, quz per corporalem & fignifica-

tur, & intenditur; quia hac fola immediate ac

formaliter in anima recipitur Chriftus. Ceterum

if

quod iidem hi manducationem realem veram

corporis Chrifti tanquam fundamentum illius fi-

yimi)

fignificationis & figurationis fupponant, pate-

u

bit ex textibus eorundem Patrum infra $. 4. re-

Morinn

ferendis : ac fpeciatim ex S. Auguftino, dum

adverfarii afferunt tres aut quatuor textus , in

H .W.j

)

I)

quibus circa verba Chrifti controverfa refpicit

ad fignificationem hujus myfterii fpiritualem

g. d

lia

nempe ad manducationem fpiritualem , afferri

poffunt duplo aut triplo plures ejufdem S. Patris

lod

ETIO

textus, in quibus ad probandam prafentiam ve-

ram Corporis Chrifti utitur ipfiffimis verbis hoc

af

.ï

loco controverfis: aliqui hujufmodi illius tex-

6

.tus videri poffunt infra $. 4. & ex Indice Ope-

Du

li

J

;

rum D. Auguftini de Locis Scripturg ad cap. 6.

8l

Joaunis reperiri.

st

Addo ,

ea quz dixi de efficacia Euchariftiz

i. n

. ad refufcitationem corporum obtinendam, con-

it]

firmari ex illo textuad Rom. g. Si Spiriius ejus,

HORV

qui füfcitavit Sfefum a mortuis , babitar in volis ; qui

?aomr

Jufcitavit, S'efum. Cbriflum a mortuis , vivificabit (2

Mm)g

mortalia corpora veflra propter inbabitantem Spiritum

WUM D

.....

ejus in vobis : quo modo loquendi aut infinuatur,

RTT

quod gratia Sandi Spiritus modo vivificante col-

lata vel qualificata per Euchariftiam fit caufa re-

fufcitationis, aut infinuatur, quod refufcitatio

üt

dependeat ab anima feu fpiritu, quam Em.Card.

fuüf,**)

Ti

Cienfuegos & Cabafilas infra $. 4. Obje&t. 12.

(l

refe-

Ü

DE EXISTENTIA HUJUS SACRAMENTI.

ib&rg

37

QU

ii

R

referendus , putant phyfice manere unitam com-

fakm &4,

municanti.

—

Qd m

AUA

Q

t

QUJESTIO rÍ.

n

mre»hx

At

UI

il

"n exiflentia Sacramenti Eucbarifliee efficaciter

y

Ow

probari po[[rt ex verbis Chrifh in ultima Ce-

fid , C ex verbis Zipo[toli 1.Cor. 1 1. ?

m r "

hi

J

il

lot

OTANDUM I. Chriftum in ultima Cona

u

fumpfiffe panem , ac dixiffe; Hoc eft corpus

MT

1Qheum.

Hloc facite inmeam commemorationem.

Quz-

leri pr

ritur proin, an ex his ejus verbis probari effica-

itig. i

citer poffit Sacramentum Euchariftiz ?

lus ]

NOoTANDUM 2,

Apoftolum in Epiftola

ID pf

[

3

ho

prima ad Corintbios , poftquam egerat de inftitu-

if

tione Euchariftiz in ultima Cona, addere : Qui

Vd00]

manducat €g. bibit indigne , reus erit corporis &5 San-

: et d.

guinis Domini &c. Quzritur proin etiam de his

verbis, utrum ex iis efficaciter probari poffit

plürga

Sacramentum KEucharifítie ?

vtia Dd

Drco.

Ex verbis Chrifti in ultima Cena ,

!

)

ij

& ex verbis Apoftoli r. Cor. 1 r. efficaciter pro-

)

b:ingn

i

bari poteft Sacramentum Euchariftiz.

PROBATUR.

Confiderando proprietatem

verborum , contextum precedentem & fubfe-

hr

quentem, necnon intentionem loquentis aliun-

de notam, evidenter credibilius eft , Chriftum

j

& Apottolumlocutos effe de Sacramento Eucha-

riftiz.

Ergo efficaciter probatur. c. patet ex

pledit

Noranpno 2.queft. L. ant.prob. Verba Chrifti

funt ifta. r, ex Marth. cap. 26. Cenantibus eis ac-

galai

,

cepit J'efus panem , &2 benedixit acfregit , deditque di-

B

fcipulis

j

BLLT S PTATITOSR

d

38

D

fcipulis fuis & ait : "Accipite & comedite , boc eft Cor-

pus meum,

Et accipiens calicem gratias egit C^ dedit

g

v

illis dicens : Bibite ex boc omnes : . Hic ef. enim San-

guis meus novi Teflamenti , quipro multis effundetur in

4 n

Seu ut in Greco habetur:

a

remiff onem peccatorum,

'3'87'0 'yap égi TO aulu...c u3 ,

TO TZG XXxWZg ÓdimOTu5G ,

(uma

v d

TO Tl TO G exxuvousvov,

Hoc (vel hic) ett

Sanguis meus ,

ille novi Teftamenti , qui pro

Jngits

multis effundltur 2. ex Marci 14. Manducanti-

m

bus illis accepit Sfefus panem €g' benedicens fregit C de-

n i

dit eis , & ait illis : Sumite , boc efl Corpus meum, Et

yww,d?l

accepto calzce gratias agens dedzt eis, €9 biberunt ex illo

Ó M?M A

emnes, €9 ait illis ; Hic efl Sanguis meus movi Tefla-

ii

0'.

menti, qui pro multis effundetur.

In Greco habe-

wm tjf

tur, ficut in Matthzo, 3

ex S. Luez 22.. Zfc-

i MMJ

cepto pane gratias egit & fregit

€9 dedit eis dicens :

hn

Hoc eft. Corpus ieum , quod pro vobis datur

boc fa-

1 C

cite 1 meam commemorationem.

"Similiter 69 calicem

)i

poftquam cenavit dicens : Hoc eft Corpus meum ,. quod

NI

$ro vvobis datur.

Hic eft Calix mooum . Toflamentum in

dorur

Sanguine meo, qui pro «obis fundetur.

In Græco

n a

habetur

TÉTÓ e 9t -ro 6044 pou -ro UT'cp u(uwv J;Jw—

"

pavey --- 'rou-ro ro Worrng, P nmw diaÜzX» $v TO ai-

WT

id eft: Hoc

«Tí 00 , TO Urrép UjsoV & pVOMSVOY :

t d

eft Corpus meum , quod pro vobis datur. Hoc

eft ille potus (feu poculum) qui eft novum Te-

:

ftamentum in meo fanguine, qui pro vobis ef-

funditur.

Verba autem Divi Pauli in 1. Epiftola ad

d

Corinth. cap. 11. fünt hec : Convenientibus vobis

Iri

in unwm jam non efl Dominicam Cenam manducare ;

V

unufquifgue. enim fuam cenam prafumit ad manducan-

fif

utt, --- Laudo vos? in boc non laudo. — Ego enim ac-

litg;

cepi

Jl

DE EXISTENTIA HU]US SACRAMENTI.

39

li

cepi a Domino quod & tradidi vobis ; quoniam Dominus

Wldiïg 8 i

Hmpmx

Sfefus in qua no&te tradebatur accepit panem , €2? gratias

agens fregit & dixit ; .4ccipite &9' manducate ,. boc eft

Mi

[

Corpus meum , quod. pro vobis tradetur (và vmsp vv

hi

xxwusvov : quod pro vobis frangitur) boc facite in

! m

meam commemorationem, — Similiter &5 calicem po[lquam

0C w

[

II

cenavit dicens : .Hic calix novum Teftamentum eft in

1eo fanguine; boc facite ,. quotiefcunque bibitis in meam

U

4 lii

commemorationem.

Quotiefcunque enim manducabitis

Mif

panem bunc & -calicem bibetis , mortem Domini an-

Vr

nuntiabitis , donec veniat.

ltaque quicunque manduca-

! ähbm

verit panem bunc €2 biberit calicem Domini indigne ,veus

ATT

erit Corporis & Sanguinis Domini.

Probet autem feip-

ln Grat

fum . bomo , & fic de pane illo edat , & de calice bibat.

$ Dut;

J ET

Qui enim manducat & bibit indigne , judicium fibiman-

Hucuf-

ducat & bibit non dijudicans Corpus Domini.

L IUN

que verba Chrifti & Apoftoli.

Jam fic argu-

Ainiür d

mentor.

nvl

Antecedentia , confequentia, proprietas

um fs

ipfa verborum, & intentio loquentis funt lon-

w hi

ge proniora ad ingenerandum fenfum proprium

rir w

quam metaphoricum, ergo eft evidenter credi-

! Ml

biliusin his verbis doceri prefentiam Chrifti rea-

"h ild: 1r

lem. Zintecedens probatur , his argumentis.

oidm d

j m

ARGUMENTUM L

jj db

Ab Antecedentibus.

Chriftus hoc loco partim verbis, partim fa-

!l Epimä '

gt

&is infinuat fe adimplere. 1. Figuram fanguinisin

veteri Teftamento circum altare ex victimis ef-

d

j d

fufi. ». Figuram efus Agni Pafchalis. 3: Promif-

fionem fuam de novo pane cclefti Joannis cap.

TL

4

6. fa-

p

40

DisPUTATIO"E

6. factam.

Atqui pronius eft, tum figuras illas,

elig

ii

tum promiffionem przta&tam adimpleri per prae-

gdl) s

fentiam corporis & fanguinis Chrifti realem , Er-

go. Minor patet , quia non eft conpaturale inten-

TU

,ji p

tioni figuras inftituentium , & exfpe&ationi

eafdem obfervantium , ut figure tam folennes

m

un d

intendantur & credantur impleri per inftitutio-

nem alterius nove figurz fymbolice.

Quod

st d

"T

vero attinet promiffionem Joannis cap. 6. fattam,

jam fupra oftenfum eft, evidenter credibilius

sin It

effe , ibi promitti prefentiam Chrifti realem in

u l

Euchariítia. Probatur igitur Major. 1. De fanguine.

"p

Nam Chriitus facit oppofitionem inter fangui-

"um

nem effufum circum altare in veteri Teftamen-

g, n

to, & hunc füum fanguinem novi Teftamenti ,

jf

dicens : Hic efl fanguis novi teflamenti ,. qui effunde-

st

tur in vemijfionem peccatorum :. &g'c.

Ea tacita op-

P

L£j

pofitio ac fuccetfio inter fanguinem illum vete-

M hh

ris Teftamenti, & hunc Eucharifticum novi Te-

1

ftamenti confirmatur ex eo , quia ex D. Paulo

u

ad Hebraos c.9. conftat, eam effe connatura-

FU

lem utrique comparationis termino , ut proin

At u

tanquam obvia facillime occurrere potuerit &

t

debuerit Chrifto : fic habet : Chriflus a[fftens Pon-

&T

tifex futurorum bonorum per tabernaculum mon manufa-

Ws

Gwmn , neque per fanguinem bircorum aut vitulorum , fed

L ïOFo h

per proprium [anguinem introivit femel in Santta eterna

^if

redemptione inventa,

W

Si enim fanguis bircorum C2 tau-

lTe

vorum 6j cinis vitule afper[us inquinatos fan&ificat ad

emundationem carnis , quanto magis fanguis Cbrifli,

un

N

qui fe per Spiritum fanttum obtulit immaculatum Deo ,

"Chn4 h

emundabit confzientiam noftram ab. operibus mortuis ad

Df

utio-

NT

Jeroiendum Deo viventi, — Et ideo -(per fubftit

nem

u

DE EXISTENTIA HUJUQ SACRAMENTI. 4r

! mmügm

nem fui fanguinis in cruce effufi , & in Euchari-

»dlü!p

lül þe-

fti: facrificio jugiter permanentis ufque ad finem

f W?E*

mundi) novi teflamenti mediator eft , wut morte inter-

Ts

cedente in redemptionem earum, prevaricationum . que&

erant fub priori te[lamento , repromiffionem accipiant ,

Ure t ls

qui vocati [unt , eterne bereditatis.

Ubi enim tefta.

p

smentum efl; mors nece[Je efl intercedat teflatorig. — Ta-

iil l

"

fiainentum. enim. in. mortuis. confirimatum eft ;. alioquin

Itf

.

non valet dum «ivit qui teflatus e[t.

Unde vec primum

ln d

quidem (vetus "Teftamentum) /iue fanguine dedica-

(hili v

tum efl. — Lecdto enim omni mai

2

L^2

^to legis à Moyfe uni-

1

ver[o populo : Zccipiens fanguinem vitulorum &^ birco-

ub

vum omnem populum a[erfit dicens ; Hic fanguis Tefta:

vetn T

menti, quod mandavit ad vos Deus.

Etiam taberna-

vori Ti

culum & omnia vaja minifterii f[anguine faniliter afper-

i, &i

fs & ownia pene in fanguine fecundum legem mundan-

; lu

tur, 6 fine fanguinis effufione non fit remiffio.

INe-

Jem 1

ce[Je efl ergo , exemplaria (figuras) quidem celeftium

tilicomt

bis (figuris) mundari : ipfa autem celeflia. melioribus

ii D

boftiis quam iflis.

INon enim in manufatta Santta 9fe-

de n

fs intvoivit , exemplaria verorum ,. [cd in ipfum celum,

, Jj

ut appareat nunc vultui Dei pro nois.

Ex his patet,

Tett 0U

fanguinem Chrlfti in cruce effufum etffe fangui-

I

(

.....

nem novi Teftamenti, przfiguratum ab illo fan-

W

guine veteris Teítamenti.

Cum ergo Chriftus

ii

T

hoc loco Euchariftico fanguini tribuat.eandem

denominationem & proprietatem, quod fit fan-

.x.

guis novi Teftamenti , neceffe eft, fanguinem

T

V

Eucharifticum effe ipfummet prefiguratum , adeo-

(

que non figurantem & fymbolicum , ac metapho-

| ,gä::;s

s )

ricum, fed reglem, eo tempore quo Chriftus Co-

nam inftituit, proxime effundendum in cruce.

qu i

(

Quod fi Chriftus hos cermix:os; bic eft [anguis no-

3

9t

[

42

DI S:P UCTOA TET

p

yl d

vi teflamenti , fumpfiffet tantum obje&ive , fu-

vJ;

gt

mendo fignum pro fuo fignificato , incongrue

, ii

faceret oppofitionem inter fignum fui fanguinis

xarits

in veteri Teftamento, & fignum ejusdem in no-

:1

vo Teftamento, de hoc potius quam de illo

D

u

ss

dicendo : ÀHic eft fanguis meus novi Tiflamenti ; eo-

dem enim jure hanc denominationem reciperet

j

ille fanguis vitulorum; & potuiffet Chriftus di-

gl

cere : Hic erat meus fanguis movi Téflamenti , in fi-

a, n

amde

gno videlicet; imo erat longe expreffior figura

quam ipfum poculum ultimz Conz.

liil

al r

2. JDe Zgno Pafibali s quod hujus efus in figu-

ra impletus fuerit in cenaultima Dominica, pro-

Ó mm;;e

L'um [

batur ex eo , quia ex una parte certum eít,

Agnum veteris Teftamenti Pafchalem fua immo-

tiut jf

TT

latione prefiguraffe Chriftum immolatum in cru-

ce, juxta illud z. Cor. 5. Pafcba nofirum immola-

rj

tus eft Chriftus.

Ex altera vero parte non appa-

ttitpl

ret aliud prefiguratum , cui majori analogia cor-

Ht o

(rhrin

refpondeat efus illius Agni veteris, quam verus

efus Agni novi Teftamenti, nempe ipfius Chri-

& relle

fti in cruce immolati.

UT

Confirmatur ex eo , quiafi

fupponatur hec analogia inter efum Agni prefi-

U

gurantis, & efüun verum Agni prafigurati effe

mf

intenta a Chrifto , varii textus Chrifti, Evan-

V iif

gelitt» , & Apoftoli reperiunt connaturalem

"n

connexionem cum antecedentibus , confequen-

TW !

tibus, & aliis circumftantiis obje&ti , de quo agi-

" MT

tur; econtra fi illa analogia non fupponatur, ea

« qm

di&torum ac phrafium connexio non eft obvia,

necreperitexpediterationem &motivum. Nam

QU

1. Si Chriftus non habuit intentionem prafigura-

h

nfti-

ttïm*fub&ituendi figure , cur .hanc Cenam i

m

tuit

l0

DE EXISTENTIA HUJUS SACRAMENTI.

43

um

tuit poft efum Agni legalisinultimo fuo.Pafcha-

' [01 iDW'*

jpmm

r

te? necratio, nec exemplum aliud fuadet, ut

figure fubftituatur figura , umbra umbrz.

2.

llllm emm;

Cur Chriftus dixiffet; fe defiderio defideraffe hoc

E Q

W

Pafcha manducare cum Difcipulis, firealiter nil

'

preftantius contineretur in hocPafchate, quam

u v

!

]'.'

if Qu

in prioribus ? fi defiderium referatur ad vici-

nam paffionem, non dixiffet Chriftus, fe defi-

L

P t

deraffe, hoc Pafcha comedere, qus atio per

fe non eft connexa cum paffione, fed dixiffet ,

AT,

fe defideraffe hoc tempus, diem , & horam,

hj

quibus vicinior fieret paffioni. 3. Chriftus Luc.

h Donit

22. immediate ante verba inftitutionis dixit :

parte: Co

Defiderio. defideravi boc Pafcba manducare vobifcum ,

(odm

antequam patia.

Dico enim vobis , quia ex boc non

Tomogi

manducabo illud donec impleatur in regno Dei.

Ergo

[j wf

illud ipfum Pafcha, quod defideravit comedere,

0 prtent

erat implendum in Ecclefia, qus eít regnum

jr n

Dei; ac confequenter , cum Pafcha implétum

tts, qu

fit Chriftus immolatus, revera defideravit hunc

t i

fumere realiter in Sacramento. 4. Chriftus Mar-

m

ci 14. declaravit, fe bibiturum fuum fanguinem

novum in regno Dei : fed fi Euchariftia folum ef-

dunAgy

fet fignum fanguinis in paffioni effufi, non effet

i r

»ovus , fed femper idem.

Hic , inquit, ef? fanguis

u

L;Fi

n

Y

T

wmeus movi teffamenti, qui pro multis effundetur, . 4Amen

dico vobis ,. quia non bibam de genimine vitis ufque in

équi

diem illum , cum illud bibam novum in regno Dei.. Ho-

Q

rum diéctorum non occurrit facilior ratio, quam

1506 d Obï

fi dicatur , Chriftum poft fuam refurrectionem

cum Difcipulis celebraffe Ceenam ac bibiffe inil.

s. ^

la fuum fanguinem novum , utpote corpori refti-

TUbl

tutum & jam gloriofum ; cujus rei fufpicio non

Y Cæuïm'?

eft

DISPUTATIO I.

j 9t

44.

eft témeraria fine omni anfa; legitur enim Lucze

EEhn'lhlm

qun Y

24. quod duo Difcipuli ejus agnoverint eum in

fractione panis ; & A&orum ro. Petrus dicit :

joDon!

Manducavimus & bibinus cum illo poftquam vefurrexit

yr, dim

a mortuis.

5. Dum Apoftolus r. Cor. 5. dicit,

gl

4000

Pafcha noftrum effe immolatum Chriftum , hoc

J

j

i

conjungit cum efü Agni Pafchalis.

Ergo fuppo-

nit, figuram efus Agni Pafchalis impletam effe

jopenz

raniaun d

per efum Euchariftiz.

Expurgate , inquit, vetus

'

T

j fermenium ,. ut fitis nova confperfio , ficut. eTis Z1zxymi.

D!

lj WW

Ita-

j-- f

Etenim Pafcba noflrum immolatus eft Chriftus.

fn

que epulemur non in ceteri fermento , neque in fermen-

[

to qmalitie & nequitie : &c.

Non occürrit facile,

i

ad quales alias epulas invitet, ad quas adhiben-

P

di fint Azymi finceritatis & veritatis fraterne,

y us

nifi ad epulum Dominicum , in quo noftrum

!

Pafchale convivium eft Chriftus immolatus in

4 JmþW

cruce, fua fecum ferens paflionis ftigmata , ac

j

,h

vulnera.

6. D. Paulus ad Hxbreos univerfos,

irj

quibus non licebat aperte prodere noftraomnia

hf

myfteria prafertim Euchariftize & facrificii, ita

]

tamen ea infinuat, ut ad fidem converfi facile

|

intellexerint , quo collimet , & quid exigat,

t hn

poftquam cap. ro. multa preclara de Chritto ,

E

in:r(r-.lw,': j

tanquam unica & perpetua novi Teftamenti ho-

^

j

ftia dixerat, jubet nos ad eum purgata confcien-

d

tia accedere, non omittere conventus Ecclefia-

p

fticos, nec fanguinem novi Teftameuti inhono-

Wm,f

rate, quez omnia ficut confona funt ad illa z.

;

Cor. rt.. probet. feipfum bomo , qui indigne manducat ,

veus erit corporis Domini; ita etiam hoc loco non

E

recipiunt rationem & interpretationem tam ob-

viam , quam fi dicatur, D. Paulum hic, poft-

; 44;;

/

quam

It

DE EXISTENTIA HUJUS SACRAMENTI.

45

leäïturemh

quam Chriftum confideraverat tanquam hoftiam

Dj

U a

perpetuam novi Teftamenti , eum referre ad

menfam Dominicam.

Ex quo proin iterum fe-

L

quitur, efum Euchariftie effe Verum efüm ho-

) I-Eor.;[;

ftiz realis novi Teftamenti, nempe Chrifti, in

ln Cürlïh,

colo, ac éóonfequenter, ubicunque exiftat , fe

B]iS. if;]f;

offerentis & fupplicantis Patri : verba D. Pauli

I&üS I[Ijrl'L

fic habent : Omnis Pontifex ex bominibus a[Jumptus

]

TUb i

ro bominibus con[iituitur in dis que funt ad Denm , ut

!f ü

offerat dona & facrificia pro peccatis --.- Sic €g^. Chri-

Ti

Jius --- fecundum ordinem Melcbifedecb. Pontifex fattus

N

in eternum --- Et alii quidem plures fatli. funt. Sacer-

n ocdur.

dotes , idcirco quod morte probiberentur permanere ; Hic

IT

autem eo quod maneat in clernum [empiternum babet

ventaif

Sacerdotium ; unde & falvare in perpetuum pote[l. acce-

IT

cedentes per femetipfun ad Deumn , [emper *oivens ad in-

(s inm

terpellandum pro nobis : talis enim decebat , ut nobis

ts La

e[Jet. Pontifex , [antus , innocens, impollutus fegres

PUreos U

gatus a peccatoribus , & excelfior celis fattus ; qui non

jere o

babet nece[fritatem quotidie , quemadmodum Sacerdotes ,

Iu f'zcrir]þ:.'

prius pro fuis deli&is boflias offerre , deinde pro populo :

] CODVLL

boc enim fecit femel fe offerendo. ---- Chriflus autem af-

& qiis

fifiens . Pontifex futurorum bonorum per proprium fan-

hu Ua

guinem introioit femel in Santta , eterna redempt/one

iT

inventa, --- Secundum legem (Mofaicam? omnia pene

UM

in fanguine wundantur ---. nece[Je ergo efl exemplaria

.

]

n:u's'Eccïe[

celeflium bis mundari ; ipfa autem celeflíia (nove le-

gt

gis) melioribus bofliis quam iftis.

dNon enim in manue

(

qi

fa&ta San&a Sfefüs introivit , exemplaria verorum ; fed

rJigM w

in ipfum celum , ut appareat nunc oultui Dei pro nobis ;

doc

neque ut fape offerat fanetipfum , quemadmodum Pon-

ionen

tifex intrat in Sant&a per fingulos anmos in fanguine

alieno; alioquin oportebat eum frequenter pati ab origi-

ne

j hïfv'

DISPUTATIO I

! m

46

g

ne mundi.

ANunc autem femelin confummationem [ecu-

AUL

lorum ad de[tinationem peccati per bofliam fuam appa-

iil

vuit: &9 quemadmodum [latutum efL bominibus femel

W.:g»'?amfn

snori , pofl boc awtem judicium 5 fic & Cbriflus [emel

" u

oblatus efl ad multorum exbaurienda peccata. -... Lex

yi ao

per fingulos annos eisdem ipfis boftiis , quas offerant in-

m f

delinenter , munquam potefl accedentes perfettos facere --

sftounzd

Ildeo (Chriftus) ingrediens mundum dicit ; Hofliam &

oblationem noluifti , corpus autem aptafli mibi; Folocau-

qe j

Arfcin.

tomata €9 pro peccato non tibi placuerunt , iunc dixi:

Ecce venio; in capite libri fcriptum efl de me , ut fa-

aL

j d

ciam Deus «oluntatem tuam.

Superius dicens , quia

boflias &2 oblationes €? bolocautomata €9' pro peccato

z OU

"

gt

T

li

]

voluifli; tunc dixi, Excce venio, ut faciam Deus *volun-

tatem tuam 5 in qua vooluntate facrificati [umus per obla-

T

tionem corporis 5Yefa Cbrifti [emel.

Et omnis quidem

igrüN

Sacerdos preflo efh, quotidie miniflrans, €9^ easdem

.U,d

Y

vltüre

fepe offerens boflias , que non po[Junt auferre. peccata :

Lbic autem unam pro peccatis offerens bofiiam in.fempi-

ä

EU

ternum fedet in. dextera Dei : una enim ollatione con-

tb

t

d

fuminacit in fempiternum fanttificatos. — Poftquam enim

"

ü

dixit : Hoc te[lamentum , quod te[labor ad illos, dicit :

d)

vür:

Et peccatorum eorum mon recordabor amplius: ubi au-

tem borum vemü]o, jam mon efl oblatio pro peccato.

dl

Habenwes itaque, Pratres, fiduciam in introitu San-

futts, x

&orum in fanguine Cbrifli, quam initiavit nobis viam

vl ;

u

i

novam & viventem per oelamen , id eft, carnem fuam

lt

&? Sacerdotem magnum füper domum Dei, accedamus

htl

afperfi corda à con[cientia mala , & confideremus invi-

hii

cem in provocationem cbaritatis ,* &2 bonorum operum

non deferentes colle&ionem |moftram. ( éerisvvaryeryz? )

a Em' *

ficut confuetudinis ef2 quibusdam : voluntarie enim pec-

JH

N

eantibus nobis pofl acceptam motitiam «veritatis jam mon

M It

A

relin-

I()L

DE EXISTENTIA HUJUS SACR».AMENTI. 47

Pt

relinquitur pro peccatis boflia.

Irritam quis faciens de-

vwm!

gem Moyfi moritur : quanto magis putatis: deteriora

Mi WI;

E"Qm

mereri fupplicia , qui filium Dei conculcaverit , & fan-

h

guinem teLamenti pollutum duxerit ?. ( & u v2 dia-

hi K

i

Ürnne taavOv z'yzousros ; id eft, fanguinem tefta-

ll

j

[

W

1]

menti communem arbitrans) Horum omnium

"T

di&orum facile poteft reddi ratio, fi dicatur,

Apoftolum alludere ad hoftiam novi Teftamen-

g

Aj

j

ti, quz jugiter femper eadem manet, & ut ju-

nj

L

j

ge facrificium in conventibus Ecclefiafticis of-

2]ï i LA

fertur, & à communicantibus, fi indigne com-

Vr i

municent, ac hunc pretiofuüm fanguinem tan-

I

quam communem fumpferint, non fine grandi

i fims

facrilegio accipitur.

at

3. De impleta promiffione cap. 6. Sfoannis fa&ta.

ET.

1. Si quis in Natali alteri promittet mille aureos,

d

dicens, dabo tibi milleaureos ; & altero ftatim

Atl

I '3

anno redeunte eodem fíuo die anniverfario fe-

,

a

fto eidem amico daret mille aureos dicens ; Ec-

[7/]

[

ce, do tibi mille aureos; cenferetur per hoc

. Al

velle implere füum promiffum ; ergo cum Chri-

ftus in Pafchate penultimo jam proxime immi-

TT

TL

nente dixerit: Panis quem ego dabo caro mea e[t , &

ftatim altero Pafchate dixerit; Z4ccipite, boc eft

dipt

"TT2

corpus meum , praefumendus eft, implere voluiffe

promiffum.

2. Evangelifta cum inftitutione &

LL

í

ii

L

promiffione conne&tit verba & facta analoga ac

relativa ad invicem, in quibus non occurrit fa-

7 Dj, t

k',»,fl,'äff m

Cilior connexionis ratio, nifi dicatur hoc con-

jungi cum inftitutione, quia oftendunt, imple-

n V

(ämmff/

ta effe, qu: acta & dicta funt in promiffione.

Ergo etiam ipfa inftitutio cenfenda eft effe imple-

um s

tio pretatie promiflionis.

"dntecedens. probatur.

| WMiïf'T

I. C.

g as

D'ESSB WTA TOE

48

1'0[0

n reCBl

I. c. Joannis 6. Evangelifta teftatur , Chriftum

f

(qui

dixiffe, fed [unt quidam ex vobis, qui mon credunt ;

lwmtfl

feiebat enim ab initio 9efus , qui e[Jent credentes ,

G

7

gm 34

&

quis traditurus effet. eum.

JNonne ego vos duo-

p

decim elegi, C ex wobis umus diabolus ef0? |dicebat

nl

"

autem de Juda Simimis l/cariote j bic enim erat

quimb,

traditurus ewn , cum e[fet umus ex duodecim.

In

yDi. 2

ipfa autem inftitutione Euchariftie Chri(tus im-

mediate poft verba inftitutionis : i efl calix no-

g pl

gt

um teflamentum &c. Luc. 22. fubjungit: Perum-

ymM?lï [

tamen manus tradentis me án wenía - - o2 bomini illi,

u W'-"'U J !

er quem tradetur.

Cum ergo Chriftus tam in pro-

dul

miflione quam in inítitutione cogitaverit & lo-

cutus fit de proditione Jude, & ab experientia

l

conítet, fpecies femel cum aliquo obie&o con-

[

jun&as fimul cum eodem manere conjun&as,

ita ut récurrente in memoria uno objecto recur-

rat etiam ftatim alterum, ita obfervante Carte-

Ti

umj

fio, connaturale eft, objectum primarium pro-

t n (

miffionis & inftitutionis, cum quo proditio Ju-

dein memoria Chrifti copjungitur, effe idem.

hs D

MA n

3: Evangelifta de promiflione loquens oftendit,

ea data occafione multos Difcipulorum Chrifti

&5 t

non permanfiffe cum Chrifto in tentatione ; e-

zütiq

tiitig

contra Chriftus in inftitutione Apoftolos laudat

quod fecum permanferint in tentatione, & pro-

1 Of

L

pterea eos adícribit focios fue& menfe; ergo

.....

cum termini relativi aut demonttrativi, quales

M

Qit

V 4

funthi: Pes permanfiflis mecum in tentatione : fo-

leant referri pronius ad objectum primo ac illu-

j

ftrius obvium, prefümendum, Chriftum hoc

üc [

Ul

loco refpexiffe ad illam folennem tentationem,

in qua fola ab Evangelio notatur, multos Diíci-

p g

r

lg

pulorum

u

DE EXISTENTIA HUJUS SACRAMENTI.

49

]

l "

pulorum receffiffe.

Itaque. verba Evangelifte

l

MLT

cap. 6. Joan. funt ifta: Ex boc multi Difcipulorum

ejus abierunt retro , &2 jam mon cum illo ambulabant.

Dixit ergo. Sfefus ad duodecim: Nunquid & vos vul-

il

N

tis abire ? Refpondit ergo ei Simon Petrus : Domi-

Ms

T]

ne ad quem ibinus? verba wite eterne babes: €9

q

nos credimus , €? cognovimus , quia tu es Cbriflus

2(y

füius Dei.

Econtra in ipfa inftitutione Luc. 22.

Chriftus poftredargutam Judz proditoriam men-

füb

tem ad ceteros Apoftolos dicit: ^s effis, qui

f

ET

permanfiflis. mecum in. tentationibus meis , & ego dif-

ii ;

pono vobis , ut edatis &y bibatis [uper men[am me-

QOglan:

am in vegno meo Cgv.

ld

ARGUMENTUM Il

ito u

iUefe (ühg

"

A Confequentibus.

o od

)

Verba inftitutionis ingenerarunt fenfum lit-

teralem in mente Apoftolorum nec ullo dubi-

D prinra

tante, nec Chrifto aut Spiritu San&to errorem

QUo prüd

dedocente; Ergo revera habent hunc fenfum.

gur,

Confequentia patet , fi enim Chriftus aut Spiritus

oqus

San&us potuit errorem de articulo tam funda-

y]ru(]lu[u.

nt

mentali relinquere in mentibus Apoftolorum, fic

ut falfo inftruxerint in re tanti momenti Eccle-

d

fiam, corruit etiam infpiratio Scripturarum no-

?Rïi&

vi Teftamenti, adeoque tota Religio ; cum non

uB

appareat, cur Deus potuerit permittere falfam

opinionem ac doctrinam circa hunc articulum,

& non potuerit confimilem errorem permittere

m&

circa alios articulos.

Probatur Zntecedens.. 1. D.

| Crhrlilum l

Paulus, qui dicit fe hoc accepiffe à Domino vel

j vt

per revelationem vel per Apoftolos ;

qui etiam

D. Amort Trait. de Euchari[Lia.

D

tefta-

y

i

D'ISPU"TATIO l.

)j b

$o

qitdt

teftatur ad Galatas 2. fe fecundum revelationem afcen-

s il

di[fe Sferofolymam , ut cum po[tolis conferret Exange-

lium à fe predicatum in gentibus, docet, eum

tlteri

qdotte

veum e[Je Corporis Domini, qui indigne manducat ;

illudque manducari in judicium ; atqui talis reatus,

um at

ia t

talis impietas, talis damnatio non foret effectus

manducationis indigne , fi Euchariftia folum fo-

gf

wideni

ret figura, neque enim cenfendum, eos fuiffe

peccati mortalis reos, qui manducarunt de A-

site o

no Pafchali, aut de Hoftiis pacificis in ftatu pec-

n

cati mortalis; neque etiamnum peccati mortalis

wditnc

,

rei funt qui aut fumunt Eulogias, id eft, panes

ao

yisim Do

benedi&dtos fymbolicos , aut agunt memoriam

paffionis Dominicelegendo, fcribendo, adhor-

tando.

2. D. Paulus gravitatem Sacrilegii in

lN

indigne communicantibus exaggerat ex eo, quod

Hoc autem non fe-

l

non dijudicent corpus Domini.

J

quetetur, fi corpus verum Domini tantum fe

teneret ex parte //gnificati : difcerneretur enim &

r

dijudicaretur utique hoc przclarum fignificatum

EU

ab omni alio obje&o non fignificato fpeculati-

t

ve, & pra&tice per indignam tractationem tam

tf

parum attingeretur, ac fi quis in ftatu peccati

tidef

tra&tat Scripture verba, aut alia Symbola Dei

18 g

& Chrifti.

Econtra illa practica malitia folum

tf i

locum habet, fi corpus Chrifti prefens eft rea-

Qrent l

liter in ipfo figno quod per modum cibi fumitur,

Atl

eo quod pra&tice non difcernatur ac dijudicetur

T f

ab alio cibo communi aut alias allegorico aut

Vi

fymbolico tantum.

3. Conftans & uniformis

i

'-".f.fen[

traditio Ecclefi& a primis feculis de reali pre-

ftí

fentia Chrifti in Euchariftia que demonftrabitur

t

$. fequente, eft certum fignum, eam Doétri-

Mpf

nam

DE EXISTENTIA HUJÜS SACRAMENTI.

St

i

"an;aä

i

nam promanare ab Apoftolis; ergo Apoftoli

Ü

verba inftitutionis neceffario intellexerunt in

M

fenfu litterali.

dniecedens patet, quiain materia

D

i

( k hn

adeo abhorrente à fenfu communi, & à judicio

URT

fenfuum nulla poteft fingi communis caufa, quze

ä

ingenia tot hominum ultra captum intelle&us

h&lifüahw[

(UD,

coegiffet ad tam uniformem perfüafionem, cum

ne quidem in rebus indifferentibus foleant con-

Vg

venire contingenter in uniformem praxin aut

fl

Dititr

fententiam fine authoritate omnibus füperiore,

qualis tunc interveniffe alia nullo verofimili ar-

5, ld.

gumento aut fufpicione fingi poteft preter Au-

RUL t

thoritatem Doctrinz Apoftolice.

Ti

m

ARGUMENTUM IIl

SOPET

DEU

4 proprietate erborum.

Qmiti

TIATCLL

Quivis teftator ftudet feligere pro fuo tefta.

gf

mento terminos proprios, ab omni sequivoca-

tione alienos, & ad precludendas heredutn li-

ia f

A

tes idotéos.

Ergo cum Chriftus fateatur, hanc

nf

fuam Euchariftie inftitutionem effe teftamenta-

ial

riam, ob leges prudentie uti debuit terminis

) nl f

propriis, ad precavendas lites idoneis, quales

velad i

non forent termini indifferentes ad expofitio-

g ii

7

ném metaphoricam & litteralem.

Ítaque fi ea

y pl

verba inftitutionis non funt indifferentia ad

utrumque fenfum, neceffe eft, ut quadam evi-

jf t

(aiiot

dentia figni determinate praferant alterutrum

lr t

fenfüm; non metaphoricum, cum nulla adfint

determinata ac certa metaphore indicia j ergo

o

prOprlfu'm.

3, Omnis metaphora, non fenfibi-

n

!

2

lis

D

32

D .ILS-PJALTATITO' L

lis ex natura obje&ti, aut preparatione animo-

ia

d

rum, vel ufu terminorum jam trito, eft menda-

cium ; quia non poteft ufurpari fine intentione

g

st i

faltem interpretativa animis audientium inge-

nerandi fenfum erroneum ; fed talis foret meta-

diühsad

phora verborum inftitutionis ab Adverfariis af-

yiti, !

t m

ferta; ergo foret mendacium, quod repugnat

Santtitati Chrifti.

MMinor probatur.

'Tunc meta-

vt

phora non eft fenfibilis ex natura objr&i, quan-

qgiut p

do hujus impoffibilitas aut inconvenientia non

N

cogit ad recedendum à fenfu verborum proprio,

g (i

& ad fübftituendum fenfüum metaphoricum; fed

3 dpji

hoc non fit in prafenti.

ipuo d

Tunc enim impoffibi-

litas aut inconvenientia obje&ti non cogit ad de-

il

ferendum fenfüm proprium , quando ex una

a u

parte poffibilitas obje&ti fub modo congruo eft

sl

in poteftate abfoluta ac faltem extraordinaria

4m «

loquentis, & ex altera parte circumftantis mo-

ER

vent vel faltem permittunt prudens dubium,

r era)

utrum loquens in hoc cafu non intendat uti po-

ii fl

teftate füa extraordinaria; fed utrumque con-

tit cue

currit in przfenti: nam in poteftate Chrifti ex-

1t0t (j

l

traordinaria nempe in omnipotentia illius fitum

iï ig&m ln

eft, ponere realem Chrifti prefentiam in Eu-

1l Quin

chariftia, & circumftantie fatis innuunt, eum

dl

hoc loco agere de precipuo aliquo ac incom-

* d

prehenfibili myfterio nove Religionis, quod &

*-JH'HS, li

finem imponat antiquis facrificiis, & fua captus

"ii d

difficultate prebuerit occafionem fcandali Ca-

b

pharnaitis , & .defectionis difcipulis; in quo

MT

Chriftus requifierit, & Apoftoli praftiterint

magnam fidem ; quod denique olim Joan. c. 6.

ts

n

durum vifum fuera; ipfis Apoftolis: it

aque ha

circum-

U

u

DE EXISTENTIA HUJUS SACRAMENTI,

33

)äfatim]e "

Jim] e&

4

circumftantiz non folum permiferant, fed etiam

neceffario movebant prudens dubium, an Chri-

] leE immx:,

lii

ftus in hoc cafü non vellet uti fua poteftate ex-

traordinaria itaque natura obje&i non cogebat

TUN

| dmg*:

Apoftolos ad renuntiandum intrepide verborum

proprietati, & fine hefitatione ample&endam

RU

V. T

in re tanti momenti metaphoram: obligationis

erat indifpenfabilis, ut in re tanti momenti in-

Vil

O

terrogarent Dominum.

Eodem modo ofte&di-

tur, nec preparationem animorum Apoftolos

um

ü

Coegiffe ad deferendum fenfum verborum pro-

Maphor

prium, cum pateat, eos ex circumflantiis prz-

C n

fatis merito debuiffe dubitare, an Chriftus in

LOU

hoc grandi myfterio non effet ufurus fua extra-

QUi

ordinaria poteftate, nempe omnipotentia à fe

100 (

incomprehenfibili.

Quod denique nec ufus ter-

EPT

minorum eorundem aut confimilium tritus po-

VTR

tuerit indubitanter figere fenfum metaphoricum,

ul d

probatur ex eo, quia iidem termini nullibi alias

Vintendnt

|utrur

ufürpati fuerant à Scriptura vel à Chrifto prz-

(

fertim cum verfio Syriaca, que eft antiquiffima,

ehte(

textum controverfum reddat his verbis: Zoc

d lluM

&

eft ipfummet Corpus meum ; confimiles autem ter-

lanio

mini, quando fuerunt ufürpati, aut verfaban-

jt n

tur de objecto ex fua natura impoflibili, aut mo-

Jiniicitt

raliter indecente, aut ufurpabantur in iis cir-

1

l

cumftantiis, in quibus nulla poterat haberi pru-

dens füfpicio de ufu poteftatis extraordinarie,

[

nec dabatur cohortatio vel admonitio ad aperi-

, fi'ä'n

d;a'ii

n

"

endum finum mentis magne fidei; itaque nu-

[i;

]

;æüi[c

fpiam ufus terminorum confimilium tritus, fed

jp o

potius natura obje&i & circumftantiarum coge-

bant ad fubftituendum fenfui verborum proprio

T

meta-

(

D 3

p

54

DISPUT/ATTIOSL

metaphoricum.

3. Quando unum affirmatur de

DL

alio in fenfu metaphorico, aut alias tropico v. g.

g

affirmando analogatum de termino analogo, cau-

fam de effe&u , totum de parte, originatum de

geniea

fua origine , debet aliunde nota, obvia, ac

gt

certa effe ratio metaphorz, aut tropi, nempe

yfti,qu

jns d

fimilitudo, analogia, caufalitas, proportio, ori-

go &c. que fuaevidentia ftatim inclinet intelle-

st

ehoritt.

&uin ad fenfum methaphoricum aut tropicum,

eo quod denominari foleant objecta juxta habi-

rj

tudinem eorum obviam.

Sic enim dum Chri-

wrip n

ftus vocatur flos de radice Jeffe, lilium conval-

a nl

lium, leo de tribu Juda, petra Ecclefie, lapis

gt

angularis , oftium, via, vita mundi, lux ovis

nach

&c. in omnibus his denominationibus fine labo-

al g

riofo difcurfu cuivis penetranti terminos nota

T C t

ac obvia eft ipfa terminorum fimilitudo inter

a

fe, que confequenter intelle&um ftatim deter-

n

minet aut inclinet ad fenfum metaphoricum. At-

p

qui non erat nec eft obvia fimilitudo inter pa-

ii

nem & corpus Chrifti, vel vini cum (anguine

d. B

Chrifti, fed tantum cum ipfo Chrifto fumpto

Mi

in fuppofito feu perfona, non fecundum par-

ttr, t

tem: neque enim corpus Chrifti, vel fanguis

g

caufat vitam eterpam inftar panis, qui caufat

LA

temporalem ; fed Chriftus eam vitam caufat ;

i d

nullibi reperimus in Scriptura eum effectum ali-

X i

unde adfcriptum fuiffe ipfi corpori Chrifti v, g.

?T;m, fx

dicendo, Corpus Chrifti nos redemit, corpus

illius nobis promeruit vitam &ternam, corpus

lm'ms JO

Atj t

iliius dat nobis falutem; fed potius, Chriftus

nos redemit, Chriftus caufat nobis vitam bea-

LT

"u

"

tam & falutem; itaque debuiffet Chriftus dicere:

6g0

IT

l

DE EXISTENTIA HUJUS SACRAMENTI.

5*

ii lämw

ego füm bic panis, bic panis ef?. vefler Magifler ; boc

hmpïm

ego fimm ; cum ergo analogia fimilitudinis non

l milügulz

fuerit ex ipfa idea genuina terminorum Apofto-

! OHWE

lis manifefta aliunde, obvia ac certa, videlicet

, ühm,

inter panem & partem materialem conftitutivam

) Uüpi! L:

Chrifti,-quz eft Corpus, ea notorietas fimili-

um

tudinis

aliunde certa non potuit Apofto-

Lt

los fine hafitatione determinare ad fenfum me-

D dj l

'

4. Quecunque di-

tephoricum feu analogum.

jl

cuntur figurate , non folent conftanter modo fi-

:

gurato exprimi, fed difformiter, videlicet ali-

NT

quando modo loquendi proprio, & aliquando

Ya

metaphorico ; fed hec variatio non fit in Scri-

Ti b

nb

ptura circa Euchariftiam; ergo ille modus ]o-

quendi, de quo agitur, non eft prefumendus

f femin

figuratus ac metaphoricus.

Minor patet, quia

Bu

nunquam dicitur, panis fignificat corpus Chri-

Qf

fti; nunquam de pane Euchariftico dicitur, quod

p

de Sacramentis veteris legis ; Hec in figura fatta

Jitdo i

funt 1. Cor. 10.. Hac in figura contingebant illis :

j um

ibid. Eff parabola in[lantis temporis : ad Hebr. 9.

Chrifol

"Audite parabolam [eminantis. Matth. 13.. Major pro-

ii

batur, tum ab indu&tione, tum a ratione: fic

fi, n

licet v. g. Mattb. 13. dicatur Zizania funt filii ne-

RL

quam, non tamen recurrente fzpius occafione

loquendi de eodem obje&to fit predicatio in re-

n vjfg.ïüü(

J

mi

&o, fed dicitur fine metaphora. Sicut colligun-

j

!

l

j

1

tur Zimania, fic erit in confummatione feculi. Quan-

do Chriftus Joan. 15. dicit: Ego fum vitis vera &j

jot, Q

1. U

vos palmites; non manet perpetuo in metaphora,

, VP

fed loquitur etiam proprie dicendo: Sicut pal-

j v

mes mon potefl ferre fru&tum à [emetipfo, fic mec vos

Vrl

nifi in me manferitis.

Dum Chriftus Joan. 9.

4

dicit.

l.

WW

56

DISPUT—ATIO

A

dicit.

Ego fum offium , illud ipfum tam Chriftus

/

quam Apoftolus reddit etiam alia pbrafi, dicen-

do : Per me fi quis introierit , [aloabitur.

Et dum

m d

uno loco dicitur: Petra erat Cbriflus, mutatur

phrafis in proximo contextu : Pibebant de fpiritali

s

Sic & dum Chriftus uno lo-

, p

confequnnte eos petra.

co vocatur ovis, agnus, &c. alio loco id ex-

jeutedt

: pmhabilius

primitur per modum fimilitudinis fine tropo :

Sicut ovis ad occifionem ducetur ; quafi agnus coram

ais

tf

tondente fe non aperuit os, Ifa. 53. Ratio autem

eít, quia ad adhibendam metaphoram non co-

du

git penuria verborum , fed fermonis elegantia;

Wl

elegantie autem affumuntur inítar falis ad

u

tollendum faftidium ipfa variatione phrafium ;

st

connaturale proin eft humano genio, easdem

$ t CU

10

n'j

i

A

veritates non uniformiter proferre iisdem ver-

T

borum formulis metaphoricis, prout tamen hic

a Ncy

proferuntur tum à Chrifto in Sermone ad Ca-

w C

pharnaitas & in inftitutione; idque tam circa

at

Inr

materiam panis quam vini.

Eadem phrafis re-

ïïre

Wi

à

tinetur ab Évangeliftis & Apoftolis, licet inaliis

narrationibus fzepe folum recenfeant fubftantiam

A

vislan

di&orum, fententiarum ac textuum, non ipfa

verba.

Hec ergo conítans uniformitas, cum

BUf

non proveniat à cafü, eít verofimile pre-

V u

fumptionis argumentum ,. non fuiffe fenfum

:) äiuü:

metaphoricum , quo ftante fuiffet contingen-

8 diihr

ter locus variationi.

Idem proportionaliter

W

argumentum applicarti potefít ad textum D.

al

Pauli.

::enim i

"

s EJ

n

ï.':ï.'.iïlm

Wj

ARGU-

l

DE EXISTENTIA HUJUS SACRAMENTI.

$7

MAT

il

ARGUMENTUM V.

| þhh[], i

N

lt

!t

Áb intentione loquentis.

D

Wl

mk

Summe decuit, inftitui à Chrifto pro fua

tbwä

E

ä

At

W

Ecclefia juge facrificium ex vi&tima realiter pre-

;:P

fente, digna Deo ; & hanc decentiam eum vo-

I

!

N

luiffe attendere probant tum varia loca Scriptu-

re probabilius hoc infinuantia; tum etiam to-

u

fm

dR

tum Syftema Religionis Chriftianz, in quo con-

ftanter relucet Chrifti mors & intentio, in mate-

AORg

riareligionis ac cultus fequendi rationem snelioris.

Q d

Ergo fic voluit.

"Antecedens probatur : nam 1. ab

M i

origine mundi ea vel lumine naturali vel infpira-

00 z

tione erat impreíffa omnibus hominibus propen-

(n,

fio, ut cultum Dei fummum proteftarentur re.

A

rerum optimarum facrificiis ; ergo decuit, ge-

o :

nerali huic propenfioni hominum in nova Reli-

HO

gione Chriftiana concedi facrificium reale ex vi-

It at

&ima prafente nobiliffima, cujus jugi oblatione

4 pl

redderetur Deo cultus perfeétifimus in folatium

, lt

& juvamen fidelium.

2. Manifeftum eft, Chri-

"u

nf

m

ftum elegiffe hoc fyftema Religionis per viam

in, nir

crucis & exinanitionem totalem oómnium bono-

omia, t

rum creatorum, ut faceret Patri facrificium uni-

Tl p

verfale omnium bonorum, honorum, volupta-

ife A

tum, divitiarum, confolationum, vitz &c. fic

t ag

enim dicitur ad Hebr. 10. Zofliam &5 oblationem

yondtt

noluifli ; corpus autem ((ut. effet loco illarum ho-

um

ftiarum & oblationum veterum) aptafli mibi :

addit enim Apoftolns : Zfufert primum, ut fequens

flatuat.

Ergo ficut priores hoftie & oblationes

erant realiter & vifibiliter perpetuz ab origine

mundi ufque ad Chriftum tanquam primarium

D5

coníti-

W

DISPWT/ATIOGO'E

j

58

conftitutivum illius Religionis przfigurative,

4f

ita decuit, ut etiam vera hoftia realiter ac fen-

IU g

gt

fibiliter perduraret à Chrifto usque ad finem

mundi ; Subrogatum enim, cum agnofcat fimi-

igiir

g, ln

lia motiva & confimiles fines, ita etiam, quoad

decet, fapit naturam illius, cui fübrogatur.

ln

3. Chriftus inftituendo Euchariftiam intendit

nem

vivam fui facrificii in cruce peracti memoriam,

pun Pm qu'

prout patet ex verbis inftitutionis & ex Apo-

sfalli d

s at

ftolo: in hunc autem finem cum virtutibus con-

gruis obtinendum incomparabiliter fortius mo-

nf a

uf (l

À

!

il

vet attentionem jugem & converfionem animi

realis ipfius viciime prefentia: inde enim exci-

euu:

Qd p

tantur fideles ad frequentem, ac prout in anti-

qua Ecclefia moris erat, ad ferme quotidianam

2!

communionem, ac confequenter ad quotidia-

zban,

)

Q

nam reverentiam, gratitudinem, & amorem er-

DT

ga Chriftum, & ad perpetuam puritatis cufto-

ET

diam, & converfationem cum Deo: quae omnia

1 m n

partim ceffant, partim deficiunt, partim lan-

m

guent, fi reali prefentie tante viclimz fubfti-

ftti tl

tuatur nudum ipfius fignum.

Itaque Chriftus ha-

hr

buit motivum fortiffime inclinans ad ponendam

TT

realem ac jugem fui prefentiam in Euchariftia.

IT

4. Chriftus, prout patet ex Apoftolo ad He-

U

breos cap. 7. agit revera Sacerdotem füummum

u

h|

Pontificem apud Celeftem patrem, jugiter fe-

Tj

ipfüm offerens pro nobis.

Hic autem, inquit,

Vi )

eo quod maneat in etermum fempitermum babet facer-

Nl

]

dotiuwm ; wunde É9 jalvare in perpetuum potefl acce-

U

T

dentes per [emetipfiun ad Deum , femper vivens ad

f

interpellandum pro nobis : & cap. 9. INon in manufatta

At

Santta ( San&orum ) Sfefus introivit , exemplaria ve-

mm'wï C

vorum ;

DE EXISTENTIA HUJUS SACRAMENTI.

$9

i

vorum ; fed in ipfum celum, ut. appareat munc ultui

LT

U

ll

Dei pro nobis. Si ergo Chriftus vult perpetuo

comparere pro nobis coram vultu Dei per mo-

LT

MT

dum Sacerdotis facrificantis, & per modum vi-

dl rub»

Gime, ftigmatibus fuorum quinque vulnerum

l

characterizat:» , pronum eft, ut in eo ftatu ve-

il

litetiam fenfibiliter comparere coram oculis eo-

M

rum, pro quibus jugiter interpellat, ut & ipfi

TP h

eo fenfibili ac connaturali humanis inclinationi-

Vil

bus ftatu attra&ti jun&tis fecum atfectibus femet-

tr fs

ipfum tanquam pretiofam victimam offerant Pa-

tftte

tri.

5. Chriftus voluit populum Chriftianum

IN deerns

pre omnibus aliis gentibus ditare ac honorare

r i

ea fpeciali gratia, ut habeat oblationem mun-

Ye quiig

dam, & habeat modo quodam (ngulari prefen-

"du

tem Deum.

Sic enim Malachiz r. dicitur ; 24d

, Lanr

vos , 0 Sacerdotes , qui de[picitis nomen meum , & di-

purit d

xiflis, in quo defpeximus nomen tuum? offertis fu-

0: quit

Si offera-

per altare meum panem — pollutum.

, ptriti

fis cecum ad immolandum , nonne malum eft ?. &9 ff

me i

offeratis claudum & languidum , nonne malum eft ?

INon . eft mibi vo-

ueChriflnï*,-

Offer illud duci tuo, [i placuerit.

i p

luntas in wvobis, dicit Dominus; &2 mumus mon fu-

v g

Jeibiam de. manu veftras ab ortu enim [olis usque ad

TP

eccafutm magnum eff momen weum in gentibus, C9

w ianun

in ommi loco facrificatur , €9 offertur . momini qmeo ob-

T

latio munda ; quia magnum e[l nomen meum in gen-

j IU

tibus, dicit Dominus.

Ex hoc textu duo patent;

primb quod Deus in illa reprehenfione Sacerdo-

| Mba IM'

ple

tum veteris Teftamenti, in qua fimul reprehen-

dit avaritiam illorum, pro objeéto reprehenfio-

; o

d

nis primario habeat vilitatem hoftiarum, & vi-

&imarum, cui proin opponit dignitatem victi-

zxmm','*

ma

"f

n

60

D LSjP U B AC TOE5

mz in nova lege ab omnibus gentibus offeren-

jaio|

da.

Secundó , quod dignitatem novz oblatio-

s p

gl

nis doceat non folum efTe fua majeftate dignam,

fed ex ea etiam commendari atque agnofci fuam

sinnsmun

majeftatem. Hec non implerentur per nudum

giiit

fignum victimz in cruce oblatz ; nam ipfa ob-

gt

latio nec effet dignior, aut purior oblatione ve-

irifims t

teri in fe, nec ratione fignificati ; vinum enim,

s us

in quo facrificatur, & reprafentaretur viétima

jrinfitu

crucis, fepe fapit magnam miniftrorum avari-

s n

tiam, & irreligionem; vafa & paramenta fxpe

n uf

monftrant minorem reverentiam, quam illi de-

u i

fe&us legales in vi&imis: & Deus non haberet

TTX

caufam gloriandi de pretio & dignitate novae ob-

l

]

lationis, panis nudi, & vini nudi, fi tantum fo.

l

À

Miü] (

rent fignum oblate femel in cruce vi&ime. E.

ztee M

contra, fi Chriftus realiter eft prefens, fic &

t&j, hoj

Deus poteft gloriari, eo quod habeamus facri-

tl

ficium infinities dignius facrificiis aiiarum Reli-

p

gionum , imo facrificium juge dignum Deo.

ftnur l

n

1

6. S. Joannes loquens de ultima ccna fpeciali-

r

tity

ter obfervat, in ea precipue relucere amorem

ii t

Chrifti erga fuos.

Cum dilexi[Jet fuos, inquit,

n

in finem dilexit eos : ea autem expreffio amoris per

4f 11

excellentiam nec habetur per lavationem pe-

dum; quia in hoc potius exprimitur bumilitas,

I

quam amor; nec per inftitutionem figni reme-

Mu

morativi fuz paffionis; ea enim inftitutio potius

"ii

effet effe&ius amoris proprii quam alieni; fic

*j

enim ; dum alios volumus noftrüm meminiffe,

& parentes volunt, ut filii meminerint laborum

dty

fuorum pro ipfis exantlatorum, id non eft ex-

preffxo amoris acualis parentum erga liberos,

'mw"l! [

fed

"

l

DE EXISTENTIA HUJUS SACRAMENTI.

61

nhbm 9

Econtra fi

1 nüvæ l

fed exa&tio gratitudinis & amóris.

Chriftus ponatur-fe realiter prefentem confti-

a]e&iledwg

li

tuere in Euchariftia in ftatu ifto iterat:e exina-

nitionis non obftantibus innumeris irreverentiis,

u

]U Y

) Düm Dtt

quz illi à tepidis irrogantur, hoc demum eft

expreffio fümmi amoris, violenter e cordibus

)

Àtis

duriffimis excutiens reciproci amoris flammas.

ID

lt r

7. Chriftus cum inftitutione Euchariftiz conjun-

xit inftitutionem lotionis pedum , eamque Ce-

lt v

VC

n& Dominice premifit : Pof/quam lavit pedes eo-

vum , accepit veflimenta fua, &2' cum recubui[fet. ite-

l, Quoj

vum, dixit eis.

«dnen . dico vobis, quia unus ex vo-

ls Donl

bis tradet me, ? cum intinxiffet panem, dedit. "fu-

DIens

d&. Joan. 13.

NNon apparet pronior caufa,' cur

Mi

v

Chriftus eam ceremoniam lotionis voluerit pre-

mittere Menfe Dominice, nifi animo fignifi-

prets f

candi, hominem etiam à pulvere minimorum

hum

quotidianorum defeéctum ac terrenorum affe&u-

j dianal

um purgandum effe, antequam accedat ad pu-

dj i

rifimum hoc convivium, prout ipía connatu-

Qe j

ralitate circumftantie in unam uniformem ex-

Iceredctt

pofitionem tracti explicant Patres; & prout

j a

ipfe Apoftolus faciendum monet, dum r. ad

)

j

3[1]0;5

Cor. r1. dicit, Probet autem feipfum bomo, & fic

df

l]

de pane illo edat.

'Tanta autem mundities affe-

lr

&uum connaturaliter ac per fe non requiritur

p p

]

ad fignum rememorativum paffionis tractandum

J

!

vel manducandum. 8. Complexum omnium bo-

2

f

1ii

»

ji; l

norum confequens ad fuppofitionem prafentis

nenit

realis eft motivum excellens fortiffime invitans

AU

& alliciens charitatem Chrifti ad eam prafen-

n d

tiam potius ponendam , quam ejus negationem.

1. Fre-

Bona autem exinde confequentia fünt.

j liberä

quen-

62

DrlSVPUTATIO l.

pus

um

quäntior Euchariftie & Sacrificii ufus: conna-

turale enim eft, fideles pronius attrahi ad ipfum

w*'æmiamm

Chriftum, quam ad nudum ejus fignum: 2.Fre-

PT a

jnirit

quentior memoria paffionis Dominice ; quia

ubi frequentior ufus Euchariftie , & facrificii ,

g

"g

etiam connaturaliter frequentior eft non folum

reprefentatio, fed etiam rememotaàtio paffionis

t cit;

Domihnicz.

dt d

3. Frequentior & ferventior exer-

citatio precipuarum tali myfterio congruentium,

qs b

fytit

gratitudinis, amoris, imitationis &c, quia ex-

perientia monftrat, non ita facile aut fervide

j t

nos excitari ad a&us amicitie & amoris ex pra-

vdtir, d

fentia imaginis, quam ex przfentia fenfu aut fi«

ial

de apprehenfa ipfius amati.

4. Majot, ac con-

ul

gn,eut

ftantior puritas animi. Dum enim frequentior

eft acceifus ad puritatis fontem, connaturalis

Vfonb

eft major obligatio ad puritatem ahimi cuftodi«

ss n

endam, ne aut tantus Hofpes indignum repel-

t f

lat, aut tepidum evotnat.

$. Matutior , & cer«

tiet u

tior repatatio lapfüuum : cum enim fuppofita

v ptütr

prefentia grave facrilegium fit füumere intra fe

5 t

Chriftum corde & anirno etiamnum affixo pecca»

i

tis & mancipato fervituti demonum, ufus fre.

g

"

quentior Euchariftie connaturalitet. monet ad

ufe d

diffolvenda peccatorum vincula, furta, inju-

V Q]

ftitias, inimicitias , lafcivias &c.

Pravarutm

mlïem,

confuetudinum & concupifcentiatum refrcna-

*f

tio, edomatio, eradicatio : cum enim frequen-

"UO

tior Euchariftie ufus poft fe trahat exercitatio-

UT

nem virtutum, renovationem feriam bonorurm

propofitorum , deteftationem adducentium à

"t

d mnm

Deo; connaturale eft, ut repetite imprteffio:

L h'l'(ï,

nes in memoria, & voluntate fenfim frangant

ac

WW

l

DE EXISTENTÍA HÜJUS SACRAMENTI.

63

j ly "

ac doment pravarum confuetudinum & concu-

LT

pifcentiarum infolens robur.

Qb t

7- Occupatio fan-

&a cum Deo , quz eft prafervativum à pecca-

Ommicæ;

n

)

tis plurimis, nam & dies feftivos fübtrahit otio,

t g

W

ac evagationi ad periculofa confortia & mentem

L

tam fancte horis matutinis facratam Deo non fa-

It

cile tam cito refolvit ad impia.

8. Connatura-

URU

le eft, uberiora gratiarum flumina per infpira-

p

tiones & motiones animi congruas manare ex

ETO

ipfa pre&fentia regis, quam ejus abfentis invoca-

TU

tione ; tum quia ex apprehenfione prefentis eft

Lf

ardentior, tum quia decet major prefentem in

Dit f

fupplicantes bonitatis diffufio.

Cum Sapientia

lt

divina teftetur Prov. 8. JDelitias fuas e[fe cum filüis

bominum , etiam inter ordinatas humanitatis Chri-

t fj

, GU

fti affe&iones reponendum eft, ut dele&tetur cum

D dtiti t

animabus fanétis fibi familiaribus.

Huic autem

idgnts

ordinatz affe&ioni aperitur latior libertas, fi

fatitiüt

realiter fuos amicos fecum in fuo Ecclefiz re.-

enit ii

gno patiatur focios menfe, fi apponat convi-

i t

vium medullatum, fi apponat frumentum ele-

&orum, fi denique naturaliffime ludat factas ,

gt

no, ij?

quz in Canticis füb velo clauduntur, fponfi &

ltet d

fponfe delitias.

Hec omnia, & forte majora,

1

T

que nonnulli-ex verbis Apoftoli fufpicantur,

j It

dum afferit, jam non fe, fed Chriftum in fe vi-

vere, & futurum omnia in otnnibus Chriftum,

q d

d

confequuntur bona ex prefentia Chrifti reali in

yit

Euchariftia; quis neget, complexum tantorum

bonorum fortiter debuiffe follicitare cor Chrifti

« t

j entit

amantiffimum , ut ad fanctificandam fuamSpon-

fam Ecclefiam & in fe moribus faltem transfor-

i mf ]

mandam unico facili verbo diceret, volo? lta-

j Wïf

que

64.

pl

DI'SP[I'fATIO'L

H affenmt j

que concludendum, cum omnia interpretatio-

g li

nis principia, proprietas verborum, fubjecte

materi& circumftantie , & intentio loquentis

iM

proniora fint ad fenfum litteralem, effe eviden-

ter credibilius, hunc fenfuüm doceri in verbis

sde

m

Inftitutionis & Apottoli.

sl

s Utuntut

SOUZESTIO TITIT

seaydin

x Dun 1

ZAn Sacramentum . Euchariflie: polüt. efficaciter

probari ex . con[lanti traditione SS.

al

mufnun

Pah*z!m -

idun

OTANDUM, hanc quzeftionem à me fufius

citic &i

of

deduci, ut Theologi, quorum in presby-

teratu quotidianum objectum eft Chriftus in Eu-

du

chariftia ,, nonnunquam non f(ine fraudulentis

zi,

fuggeftionibus demonum, ex traditione tam

q ,

coníftanti & univerfali confortati eo liberius fine

d

Cum

1 nl

ulla hzfitatione devotioni indulgeant.

enim paucis Presbyteris ejusmodi libri Polemi-

f Crdi

Atf

ci ad manum fint, in quibus tota illa traditio

uno confpe&u fiftitur , füadeo Profefforibus,

N Q9

ut in Theologia hanc demonftrationem non

LU

omittant.

tian, t

Drico.

Hoc Sacramentum probatur effica-

citer ex conftanti traditione SS. Patrum.

J (r

A ob

PROBATUR.

Attente confiderando & in-

vicem conferendo textus SS. Patrum evidenter

credibilius eft, ab iis agnofci realem prefentiam

Chrifti in Euchariftia.

Ergo ex iis efficaciter

MOA

probatur exiftentia Chrifti in Euchariftia c. patet

ex NOTANDO 2, Quefl. 1. ant. prob. . SS. Pa-

Wuh

ires

tl

]

DE EXISTENTIA HUJUS SACRAMENTI,

65

m

d

tres afferunt varias notas characterifticas

pra-

DAT

fentie realis Chrifti in Euc

lg

Nam

e

hari&ia. Ergo. ant.

prob.

l nj

1. Affirmant conftanter, panem Eucharifti-

ET

cum effe corpus Chrifti, nullibi monendo de

fenfu metaphorico, aut variando & explicando

phrafin.

l

2. Utuntur frequenter loquendi formulis po-

fitive exclufivis fenfus metaphorici.

ii

3. Dum loquuntur de converfione panis in

Corpus Chrifti, utuntur exemplis &

m&&

converfionum phyficarum & realium.

paritagib'us

4. Dum loquuntur de hoc myfíterio , affe-

ij

runt id fola fide comprehendi poffe; quod non

m ag

haberet locum in fenfu metaphorico.

lrl

5. Dum loquuntur de carne Chrifti in Eu-

Q fradic

chariftia, conteftantur, effe ipfiffimam, qua ex

tridtinet

Virgine nata, in cruce paífa, & in codlum af-

o lt

fumpta eft, qua expreflione non uterentur fau-

!

tores fenfus Allegorici.

u &

libri P

6. Chrifto exiftenti in Euchariftia, & pani

x il t

Euchariftico eas tribuunt proprietates, qua

xofefr

non congruunt in fenfu metaphorico, v. g. ad-

At i

orationem , refidentiam in altari, comitatum

angelicum , tractationem particularum reveren-

qrd

tem, Chriftum nobis concorporari &c. Que

410

omnia probantur fequenti indu&tione textuum.

gb

s eridtt

I.

rf

S. IGNATIUS MARTYR.

; efite

In Epiflola genuina ad Smyrnenfos, juxta edi.

nita W

) W

tionem Ufferii, Voffii, & Cotelerii, num. 2.

D. z&mort. Tratt. de Euchariftía.

iE

,; Chri-

66

DISPUTATIO L

d

,, Chriftus vere paffus eft ; ficut & vere feipfum

, refüfcitavit ; non ut quidam increduli (Zzicor)

u

,,dicunt, eum tantum apparenter paffum effe.

», ( 76 doxeiw zuróv. mémovÜévw)). Ego enim & poft

ial

3P[0 Chnfh

lw

,,refurre&ionem eum in carne vidi.

Quem

,,Qquidam ignorantes, abnegant.

Quid' mihi

st

, prodeft, fi quis melaudet, & Dominum me-

jg; Dd

'

i

,,um blafphemet, non confitens, ab ipfo car-

sir pins

,,nem geítari ? Qui vero id non dicit, prorfüs

gutqpiii

af p

, eum negavit.

Confiderate vero eos, qui ali-

,, ter docent, quomodo contrarii fint do&trinze

àr, t D

Non eft cura ipfis de vidua, non de

du po

, Dei.

,,orphano, non de oppreffo, non de vin&o,

d p

,,non de efüriente. Ab Euchariftia & Oratio-

gl

, De ( reoccoxzc , quie fit in oblatione Euchari-

qi,qi i

,fti€ ) abftinent, eo quod non confiteantur,

u Am,

,; Euchariftiam effe carnem Salvatoris noftri Je-

t dit,

,; fu Chrifti, qu& pro peccatis noftris paffa eft,

nantm d

», quam Pater fua benignitate fufcitavit.

ïïæwili a

In hoc textu obfervandum eft, quod S. Igna-

PT

tius tota hac fua Epiftola ex inftituto agat con-

i k

tra eos, qui dicebant , Chriftum non habuiffe

D T.

verum corpus, fed tantum phantafticum. Si

"ai

autem Ecclefia folum docuiffet, panem Eucha-

t g

rifticum effe tantum figuram ac fymbolum cor-

Wi

poris Chrifti, ejusmodi hzretici non habuiffent

[

[

M

DT

opus, ut tollerent ipfam Euchariftiam, fed ex-

plicationem folum correxiffent, dicendo, hunc

VO

CUA

panem non elfe fymbolum corporis veri, fed

^i

phantaftici: & S. Ignatius non debuiffet eos re-

Mi

prehendere in hoc,: quod negent, hunc panem

3 g

effe carnem Chrifti, fed quod negant, effe fym-

^

bolum veri corporis.

V

D

II. S. JU-

Wkim

l

DE EXISTENTIA HUJUS SACRAMENTI.

& W

j [Hpk

H

67

n

n

LT

p

S. JUSTINUS MARTYR.

Eütlmn&p

I fua ad Imperatorem & Senatum Roma-

du Q

num pro Chriftianis Z4pologia 2. quz tevera eft

l Dïd

tD

prima ritum & naturam Euchariftie his verbis

"t

explicat: ,, Deindeei, qui fratribus preeft, of-

1 d

, fertur panis & poculum aquz & vini, quibus

M

, ille acceptis laudem & gloriam rerum univer-

EL

, farum Patri per nomen Filii & Spiritus San&ti

tl

, offert, & Euchariftiam , id eft, gratiarum

Vil v

Y ds

[

,,a€tionem, pro eo, quod nos donis fuis hifce

» dignatus eft, prolixe exequitur.

At ubi ille

miüia&»f;

» preces & gratiarum actionem abfolvit, omnis

htinre l

^

!]

,populus, qui adeft, faufta approbatione ac-

on o

U

1

, clamat, .fmen.

Vox autem Hebrea zfmen,

Witors t

» fat , fignificat.

Prefidens vero, poftquam

mifri d

» gratiarum a&tionem perfecit, & populus uni-

u

,, Verfus apprecatione lzta eam comprobavit,

f ii

,Qui apud nos vocantur JDiaconi, diftribuunt

Tlto

, unicuique prefentium , ut participent eum,

m n d

,;in quo gratie a&te funt, panem, vinum, &

atf

,,aquam, & ad abfentes perferunt.

Porro ali-

ent

atl

, mentum hoc apud nos appellatur Euchariftia,

f t

» quod nulli alteri participare licitum eft, quam

» Veram effe do&trinam noftram credenti, & la-

imclit

a Ht

, Vacro propter remiffionem peccatorum & re-

,

l

» generationem abluto, &ita, ut Chriftus tra-

L

m'o,lhug

Mi

wl

i

. didit viventi.

Non enim ut communem pa-

(fet i

,ném, neque ut communem potum ifta fumi-

il «

u p

, mus, fed quemadmodum per verbum Dei ca-

i

d

,IO fa&us, Jefus Chriftus, Servator nofter,

» Carnem & fanguinem falutis noftr caufa ha-

4

2

s5 DUIE,

68

DI S.P IT À T/EO:)(K

p

, buit, ad eundem modum etiam eam, in qua

nin W

y l

,, per preces verbi ejus ab ipfo profe&ti gratiz

, funta&e, alimoniam, unde fanguis & caro

Mtxit

, noftra per mutationem aluntur, incarnati il-

s r

,lius Jefu carnem, & fanguinem effe edocti fu-

s d

Nam Apoftoli in. Commentariis à fe

tj a

, mus.

,fcriptis, que Evangelia vocantur, ita tradi-

d. t

, derunt fibi precepiffe Jefum. Eum enim ac-

» cepto pane, cum gratias egiffet, dixiffe: Hoc

, facite in meam commemnorationem ; Hoc eft corpus

)

QM

, neum : & poculo fimiliter accepto, & gratiis

Q g d

,, a&tis dixiffe : Hic ef? fanguis meus , €9' folis ipfis

fa i

MI

95 6d tradidi[]e.

n [ p

Circa hunc

Juüini textum notandum eft,

A

| j

quod Apologia Imperatori, & Senatui Romano

injal

gentilibus ac Chriftianorum perfecutoribus, qui

miris calumniofis de Euchariftia rumoribus fue-

E I

nit ln

rant imbuti, fuerit oblata.

Cum ergo Chriftia-

itrio d

ne Religioni fuerit fumme expediens, compla-

L.

nare omnes difficultates, quantum veritas fidei

m d

pateretur, non eft verofimile, Juftinum aper-

Vf ar

tiffime fuiffe declaraturum, panem hunc tantum

effe in figura & fymbolo corpus Chrifti per nu-

Mi ]

LATT

dam reprefentationem rei abfentis, non vero

eum a&urum fuiffe difficultatem affirmando di-

'MDuJB

'T.nu, t

re&e, hunc panem effe Corpus Chrifti.

J

TT

II

IRTEN.EU..

';MM, D

Seculo fecundo.

I.

LT

,, Chriflus fuis Difcipulis dans confilium , primi-

,, tias. Deo offerre ex [uis creaturis , eum ,. qui ex

h

crea-

hi

Di EXISTENTIA HUJUS SACRAMENTI. 69

j üm;l

, creatura. panis efl, accepit , & gratias agens di-

Wi

Ws

» Xit : Hoc eff .Corpus meun ; &? Calicem fimiliter,,

,qQui efl ex ea creatura , que e[l fecundum f10$ ,

hn

LI

, fuum . fanguinem. confefJus eft, & novi Tiftamenti

, novam docuit oblationem , quam Ecclefía ab 4po-

*mm&agms ]

IN N

»[lolis accipiens in univerfo mundo offert Deo." Lib.

4. adv. heref. cap. 32.

M

& übs

2.

TT

MUAT

»» Quomodo conftabit ( hereticis Valentinnia-

»nis, qui- dicebant, Chriftum non effe filium

Mi C j;,»!.

,; Dei conditoris mundi, fed alterius cujusdam

,Dei) eum panem, im quo gratie atbe [unt, core

| Dottig

dul

,»pus e[fe Domini [ui, €9 calicem [anguinis ejus,

, ff mon ipfum fabricatoris mundi filium dicant , id

Tetiy

, et, verbum ejus, per quod lignum fru&ificat, &

1 Ut

,lerra dat [picam, dein triticum in [pica? quomo-

ag

,,de rur(íus dicunt, carnem in corruptionem «enire ,

i, t

» & non percipere vitam , qu& à corpore Domini

Y vett

» & fanquine alitur? INos. autem offerimus ei, qu&

Juline:

,»6jus [unt, congruenter communicationem 69 unita-

m hotut

,tem predicantes carmis & [piritus:/ quemadmodum

Qu

, enim, qui ef? à terra panis, percipiens invocatio-

tt, 10

,nen Dei jan non communis panis efl, [ed Eu-

p

» cbariflia, ex duabus rebus con[lans , terrena &9 ce-

(

, leffi, fic &? corpora mofira percipientia. Eucbarifti-

»am, jmn non funt corruptibilia, fpem refurrettio-

1 m's baþentia. " Lib.4. adv. heref. cap. 34.

3.

» Quomodo Chriffus im bomines bonus videtur,

nüliwm !

, in ipfum autem , qui fecit bomines , injuftiffimus ,

un, f

nt ejus? quomodo autem

» auferens ab eo, qu& g

3

»jufte

at

79

4D.OLSPAUTATLIO.L

an t

»julte Dominus , f alterius patris exiftit ,. bujus con-

,, ditionis, que efL fecundum mos, accipiens panem,

p

y n

, fuum corpus ejJe confitebatur , ? temperamentum

y; t

»calicis fuum fanguinem confrmavit ?" Lib. 4.

adv. haeref. cap. 57.

j

y: 61

4.

n

» Deus non defiderat aliquid à mobis, quafi in-

at

ii

», digens . mos autem indigemus ejus , que ef? ad eum,

,, communionis: 6 propterea benigne [eipfum effu-

m

lm!j",odn

y» dit, ut mos colligeret in finum Patris : *vani au-

, iem ommiümodo, qui contemnunt difpofiionem .Dei,

fuim

»,€9 carnis falutem megant , 9 regenerationem. ejus

m

»» /pernunt , dicenies ,, mon. eam capacem ejekz'ncorru-

»» ftibilitatis : fic autem ,. [ecundum bec videlicet , nec

,, Dominus fanguine [uo redemit mos, meque calix

Va

, Eucbariflie communicatio [anguinis ejus efi, meque

, panis, quem frangimus , cominunicatio corporis ejus

IX d

,60: fanguis enim mon eff nifi à venis & carni-

1 j

, bus, é? à reliqua, que ef?. fecundum bominem fub-

ün t j

,fluntia , qua vere faüum Verbum Dei [anguine

w g ;

s fuo redewit nos: É9 quoniam membra ejus fumus,

L

,f per creaturam mutrimur , creaturam autem ipfe

, nobis preflat, eum calicem , qui ef? creatura ,. u-

liitn

, um [anguinem , qui effufus efl, ex quo auget mo-

, M

»» firum. fanguinem , &^ eum. panem, qui eft à crea-

::!&me

, tura, fuum corpus confirmavit, ex quo moftra au-

faina i

, get corpora 5 quando ergo &j mixtus calix., & fra-

Vf

DI

,üus panis percipit Verbum Dei, ft Euchariftia

lg

Jj

l

,Sanguinis ( Corporis Chriffi, ex quibus augetur

b

W

»» & confiflit: carnis noftre fubflantia : quomodo car-

M

Ui

f

»nem negant capacem e[fe donationis Dei , qui efi

BM

brifti nu-

DN

:s, Vita eterna , quæ.Saggm'ne & Corpore C

»» tritur,

"W

DE EXISTENTIA HUJUS SACRAMENTI.

7X

E

, tritur, & fit membrum ejus ? quemadmodum &

1

ho

»» ZIpoflolus ad. Epbefios ait: Quoniam membra fu-

uj

,!hus corporis ejus , de carne ejus , €9' de offibus

.. 6jus ; dicens bec ea difpofitione , que efl fecundum

», bominem, qui de calice, qui efl fanguis ejus, au-

, getur : €&9? quemadmodum lignum *vitis depofitum in

,Urra fuo fru&ifiat tempore , per [piritum , qui

; mh;,q

Y

, contintt omnia, que deinde per fapientiam in ufum

Id

» bominibus veniunt , €9 percipientia . Verbum . Dei

Ig'l! ärw

Jky

LUE

, Eucbariflia fiunt , quod efl Corpus & Sanguis Cbri-

» [li, fic & nofira corpora ex ea mutrita, €9 repo-

ójfn

»» fita in. terram refurgent. fuo tempore." . Lib. 5. adv.

gnmlm

heref. cap. 2.

A0 (

/

M gl

S.

U

T TR

Marcus beveticus fingens fe confecrare. pocula vi-

i g

"0 inixta , atque imvocationis verba in longum pro-

ii

tendens , purpureum 69 rubricundum. facit apparere

n i

poculum, ut exiflimetur , fanguinem. [uum per ipfius

n Dis

invocationem in poculum illud flillare. — Lib. 1. adv.

Tf 4'44 [i

hzref. cap. 9.

drum a.

d ,

Exhislrenzitextibus obfervandum 1. Quoa

afferat, panem hunc & calicem efTe proprium cor-

o d

nf

pus , & proprium fanguinem Chrifti, & quod in hac

do&rina infinuet difficultatem, ac. propterea

j fl/] fü'ïm VX

'5!:'*131, gf

eam confirmet ipfius Chrifti teftimonio ; quia

j hn

ipfe id confe[Jus eft, & -confirmavit.

Itaque lre-

ngus per boc corpus non intelligit corpus myfticum,

"fy

n

;m'lms u

;

nempe Ecclefiam ; tum quia expreffio propriinon

eft expreffio my/lii; tum etiam, quia in ea fi-

IDEinF

gnuificatione, quz potuiffet inftitui etiam ab Ec-

i

)

4

clefia,

DISPUTATIO I

g

72

tlefia, non reperitur ulla difficultas.

Neque

etiam intelligit tantum figuram corporis veri ;

TE

nam & hec figniflcatio potuiffet inftitui ab Ec-

clefia, neque ad conciliandam affertioni fidem

opus fuiffet affeveratione Chrifti.

Obfervan-

dum 2. Juxta Ireneum Chriftum eodem modo

,vin

confeffum efíe , in Euchariftia effe fuum pro-

qriit

prium corpus, quo modo confeffus eft, fe efTe

verum hominem : atqui dum fe dixit effe ve-

a

MWW

rum hominem , id in fenfu proprio accipi vo-

luit; ergo etiam fenfum proprium intendit in

prafenti.

3. Juxta Irenzum Euchariftia dua-

p

bus rebus conítare dicitur; terrena ,. & cele[ti ,

il

nempe corpore Chriffi ; atqui res fymbolice tan-

"T

tum non dicuntur conftare ex fuo figurato ab-

At

fente. 4. Irenzus probat refurre&tionem corpo-

n ul

rum noítrorum, quia participes fumus corporis

Atl

Chrifi. Atqui h&c probatio effet vana, fitan-

Sic

Atl

tum fumeremus figuram corporis Chrifti.

dtpa

enim nemo auderet probare refürre&ionem cor-

*:;?3 i f.'&M

porum & immortalitatem in Judzis ex eo, quod

vt

comederint Manna, quod ad ipfum erat figura

ylitt

Corporis Chrifti; cum & ipfe Chriftus alium ef-

Hm,ü;

fe&um eatenus adfcribat Euchariftis quam Man-

J a

n&, dicens: Patres veftri manducaverunt Man-

ss

naindeferto, & mortui funt. 5. Irenzus te-

'mg Wl;

ftatur de hereticis, quod voluerint phyfice ex-

Hl

hibere prefentiam Sanguinis Chrifti, qua impo-

ftura non fuiffet opus , fi Ecclefia non agnovif-

Ug

fet phyficam prefentiam Sanguinis Chrifti.

A Mm

[

u u

IV.

|

DE EXISTENTIA HUJUS SACRAMENTI.

78

T

.W

IV.

Ts

dR A LbZJOILAGN U.5

LUE

Ut ["

Szeculo tertio.

l U[&m-J

I

t

ef[e [üm n

»» Stationum diebus non.þutant plerique /ZZCTi]QCiLïm"

u Eü,, gï"-

», 0rationibus interveniendum , quod [latio [oloenda fit

hia

», accepto corpore Domini: ergo devotum Deo obfequium

Yi t

» FEucbariflia vefolvit. Lib. de Orat. cap. 14.

IT g

2.

T

»» Quis folennibus Pafcbe uxorem abnottantem fe-

M. &3

, Curus fuftinebit ?. quis ad convivium Dominicum il-

fymholimfl

, lud , quod infamant , fine fua fufpicione dimittet?

0 f

; Lib. 2. ad Uxor. cap.4. 74 nobis extorquere opor«

"T

ftmt

j

"

"

,

»» téret , quodcunque falfo jattatur , quot quifque jam in-

l

"

x

—

j

4

, fanticidia degufla[Jet : o quanta Prefidis gloria , fi

a

|

[

»» erui[fet aliquem , qui centum jam infantes comedi[fet !

(

Dicimur [celera-

, Apolog. adv. Gentes cap. 2.

diowat

» Li[fimi de facramento infanticidii , & pabulo inde , &

TCN

»» Doft convivium inceflo. Apolog. cap. 7. Ut fidem

metiz

, naturg ipfius appellem adverfus eos , qui talia creden-

Ts d

, da e[fe prefumunt ; Veni, demerge ferrum in infan-

il

, ten nullius inimicum , excipe rudem fanguinem , eo

ul

, panem tuum fatia, vefcere libenter.

Qui mon potes

31

, facere , non debes credeve.

Apolog. cap. 7.

Ti

Ex hoc textu patet, calumniam de Infanti-

T

cidio ortam effe ex Euchariftia, quam Chriftia-

gt

ni certo fuiffent clara explicatione caute evita-

Qori

turi, aut ftatim fanaturi, fi credidiffent, panem

Eucharifticum effe nudam fymbolicam repr«fen-

caþioqem corporis Chrifti.

E;

D.LSP U LA Td0.i

u

74

yiii

Idem lib. de Idololatri; Cap« . räprehendens

g

AWW

quofdam Statuarios Chriftianos , - qui conficie-

bant Idola gentililus, prafertim Clericos, quo-

d

La

rum nonnulli huic arti & confe&ioni Idolorum

vacabant, inconvenientiam exinde oftendit,

1lamM

quia facrilegum eft, iifdem manibus tra&tare Ido-

j

lum, & Corpus Domini.

Tota die, inquit , in

I

jmà L

banc partem zelus fidei perorabit ingemens ,' Cbriftianum

ab ldolis in Ecclefiam venire , de adoer[aria officina in

(nii

domum Dei; attollere ad. Deum patrem manus. maires

y

u

idolorum 5 eas manus. adimovere corpori Domini , que

demoniis corpora (nempe ftatuas inhabitandas) con-

j

ferunt.

Parum fit , fi (laici fint, & in commu-

J

RUs

nione a Sacerdotibus vel Diaconis) ab aliis mani-

bus (corpus Domini) accifpiant quod contaminant , fed

FY

etiam ipfe (manus nonnunquam , nempe manus

Diaconorum vel Sacerdotum) tradunt aliis quod

ynfn

contaminaverunt. — Adleguniur in ordinem Ecclefiafli-

.mwpg:äm

cum artifices idolorum.

Prob fcelus ! Semel S'udei

LOm

Chrifio manus intulerunt , ifii (Sacerdotes vel Dia-

coni) quotidie corpus ejus lace[Junt.

O manus praci-

»MMA&

W

dende! Viderint jam ,. an per fimilitudinem dittum J

fi te manus fcandalizat ,' amputa illam.

Que magis

"

nj

amputande , quam in quibus Corpus Domini [candali-

eatur ?

WAW fü

1

li

»» Eft quidem nobis etiam fecundum lavacrum , unum

P

h

» € ipfum , fanguinis [cilicet , de quo Dominus; H.A-

Amp

, BEO , inqut , BAPTISMO TINGI; «enerat

, enim per aquam & [anguinem , ficut S'oannes fcripfit,

,, Ut aqua tingeretur , fanguine glorificaretur ; proinde

W)W

PW&U

J

, u£ nos faceret aqua voocatos , fangwine elettos , bos

duos

4

DE EXISTENTIA HUJUS SACRAMENTI.

75

N

», duos baptifmos de vulnere effo[fi lateris emifit ; quia

»» qui in [anguinem ejus credidi[Jent , aqua lavarentur ,

Y

Wtj

.. qui aqua lavi[Jent , etiam fanguinem potarent, Lib.

A v

de Bapt. cap. 16.

M

S.

U du

Wtb

5 'Chri/iüs accepium b

anem €? difiributum difcipu-

»» lis fuis corpus faum illum fecit , boc eff.corpus meum

i mfi'. j

Ms nl

», dicendo. Lib. 4. cont. Marcion. num. 662.

ur

6

uTT

»» Chriftianus , tanquam filius prodigus , veflem pri-

fDMM,:

» fLinamrecipit , fTatum fcilicet , quem z4dam tranfre[-

xbitnds

»» fus amiferat ;; annulum accepit tunc primum , quo fi-

Md

»» dei pattionem interrogatus obfignat , atque ita exinde

NT

», opimitate Dominici corporis voefcitur ,. Eucbari(lia [ci-

[

:

s licet.

Lib. de Pudicit. cap. 9.

M

Z«

hr i

», Caro frgnatur , ut & anima muniatur ; caro ma-

j L

», nus ümpofitione adumbratur , ut & anima [piritu illu-

! 52!!»'2)5

jotes

,, minetur 5 caro corpore €9 fanguine Chrifli ve[citur ,

» ut &$ anima de Deo faginetur.

Lib. de Refurr.

(mny

cap.8.

j du

8.

: d

;

)

.

al

, Namque fuo focios bomines fibi fanguine fecit ;

» "Atque facerdotes oluit fui corporis e[fe

»» Jpfe Patris fummi perfettus jure facerdos.

r

Author antiquus feculi 3. contra Marcionem

!

lib. 4. cap. 4. & lib. 5. cap. 8.

m

(; o

"Acceptum panem pariter 'vizf/'que liquorem

Corpus , ait, [anguifque meus , qui funditur , bic e[L,

aj

; !

Pro *obis 5 fieri femper quod poftea ju[fit.

T z;j

x

y p

76

DISPUTATIO L

V

l IT

p

pePIAND

n

Seculo tertio.

at

I. Epift. 63. ad Cecilium , de Sacramento

'1

p J

,hefcimusï

Calicis agens , & probans , non poffe confecra-

NY

riinfola aqua , fed in vino cum aqua mixto,

p

dicit : ,, Scias, ut calix mixtus vino offeratur ;

. nam cum dicat Chriftus; Ego fum vitis vera,

durtan

n;ever!fü[f

» fanguis Chrifti non utique aqua eft, fed vi-

filinid

»,num: nec poteft videri fanguis ejus, quo re-

y

Mp

» dempti & vivificati fümus, eífe in calice,

»» quando vinum defit calici --- in Melchifedech

,U

a(

»»facrificii Dominici facramentum prefiguratum

» Videmus , qui panem & vinum obtulit; Chri-

u n

Ug

», ftus Jefus idem, quod Melchifedech, obtulit,

» id eft, panem & vinum , fuum fcilicet cor-

g nl

u Doni

» pus & fanguinem : precedit ante imago facri-

»» ficii Chrifti, in pane fcilicet & vino conftitu-

o

»,ta, quam rem perficiens & adimplens Domi-

lag

»nus panem & calicem mixtum vino obtulit ,

* at

» & qui eft plenitudo , veritatem prefigurate

tbl

. imaginis adimplevit : in benedi&tione Jude

aj

»» idem fignificatur ; Lavabitin vino ftolam fuam,

) häfl fi&':m,

& in fanguine uvze ami&um fuum: quando

v

, autem fanguis uvz dicitur, quidaliud, quam

vilindn

» vinum calicis Dominici, fanguis oftenditur ?

fl

, Et apud Efaiam : Quare rubicunda funt vefti-

velut a calcatione torcularis?

dits

», menta tua ,

lyig,

» Quomodo ad bibendum vinum veniri non po-

ml ME

»,teft, nifi botrus calcetur ante & prematur :

u1 imo

»» fic; nec nos fanguinem Chrifti poffemus bibe-

vt

, Te , nifi Chriftus calcatus prius fuiffet & pref-

Qu

» füs,

bE EXISTEANTIA HUJUS SACRAMENTI. 77

,»füs, & calicem prior biberet, quem creden-

y

» tibus propinaret: hoc quis veretur, ne per

» faporem vini redoleat fanguinem Chrifti? quo-

, nodo autem. poffümus propter Chriftum fan-

: Slmmmg

» guinem fundere, qui fanguinem Chrifti eru-

IOHECUE]',*QQ

, befcimus bibere?

ts

2. De lapfis.

Dum eos increpat, qui fine

Md

condigna penitentia ob negationem fidei ad Eu-

It Vi

chariftiam accedunt, ficait: ,, A diaboli aris

leü) [ff?

, Ievertentes ad fanctum Domini fordidis & in-

8 t

»» feftis nidore manibus accedunt: mortiferos

t

»,idolorum cibos adhuc pone rué&tantes Domini

Mici

,. Corpus invadunt : quando occurrat Scriptura

,. dicens : Quicunque manducaverit panem Do-

preirm

obtü

, mini.

Spretis his omnibus vis infertur cor-

i, t

» pori ejus & fanguini, & plus modo in Domi-

Vr

, num manibus atque ore delinquunt , quam

d

; cum Dominum negaverunt.,

f u

3. Epift. r 1. ad Martyres , eosreprehendens,

las

qui poft abnegationem fidei fine przvia conde-

cente ponitentia publica ftatim ad communio-

T00 0l

m

nem Euchariftiz accedebant, ait: ,, Anteactam

» penitentiam, ante exomologefin extremi de-

hu

(iniat

; liéti fattam, ante manum ab Epifcopo & Cle-

3,ro impofitam offerre lapfis pacem , & Eucha-

p u

jiy, p

, riftiam dare, id eft, fan&um Domini corpus

tniar:

» profanare audent.

4. Epift. 56. ubi exhortatur Thiberitanos ad

Ti

yreur

martyrium. ,, Armemus dexteram gladio fpiri-

, tuali, ut facrificia funefta refpuat, & Eucha-

rinop

temd.

, riftie memor , que Domini corpus accepit,

, ipfum complectatur, poftea a Domino fum-

i l

j ptura præmium celeftium coronarum.

Lïfet&gf*

5.Lib.

y

j

D-LS PL-PA T0 II.

78

gt

5. Lib. de Oratione Dominica exponens quoti-

diani panis petitionem dicit :

, Panis vite

jaets

(rz s

Chriftus eft , & panis hic omnium non eft,

, fed nofter eft--- quia Chriftus nofter : qui cor-

ihares

ande:

»pus ejus contingimus , paniseft. Hunc au-

sintto

, tem panem dari nobis quotidie poftulamus , ne

vumiin

, qui in Chrifto fumus , & Euchariftiam quoti-

hn, K

; die ad cibum falutis accipimus , intercedente

, aliquo graviore deli&o , dum abítenti & non

ipropit

, df

,; communicantes , a cclefti pane prohibemur,

,,a Chrifti corpore feparemur ipfo predicante

infyeas

l

RU

i

at

,,& momente : Ego fum panis vite , qui de coe-

,;lo defcendi.

Si quis ederit de meo pane, vi-

:;En:cogm

m Y

Mi

,vetin eternum ; panis autem quem dedero

mu

"

,,caro mea eft pro fieculi vita. Quando ergo

jl

AL

tll

, dicit in e&ternum vivere, fi quis ederit de pa-

,,ne ejus, ut manifeftum eft eos vivere qui cor-

J

rtri

zi m

9?5

pus ejus attingant, & Euchariftiam jure com-

33 :

municationis accipiunt, ita contra timendum

FT

,, eft.& orandum ne dum quis 'abftentus fepara-

g:x:;tecluifüeuu

t

,tur a Chrifti corpore, procul remaneat a fa-

n ,W

,]lute, comminante ipfo & dicente : Nifi ede-

, ritis carnem filíi hominis , & biberitis ejus fan-

!

u

L

!

,guinem, non habebitis vitam in vobis.

I

,

6. Idem Sermone de lapfis, ubi enumerat plura

WO.

miracula de indigne commuünicantibus , narrat

30 f

etiam iftud : (feemina) ,, &tate provedta, & in

33! ffd VfCïi

, annis adultioribus conftituta, quce facrifican-

736", f

:

, tibus nobis latenter obrepfit , non cibum fed

ij

, gladium (commnnicando) fibi fumens, & velut

Bu

, quedam venena lethalia inter fauces & pe&us

J

7515- 0

5; fatígüinem admittens angi & anima exeftuante

'AW

, concludi poftmodum copit , & preffüram non

h

-7.'m«

jam

DE EXISTENTIA HUJUS SACRAMENTI.

79

M

D

y

» Jam perfecutionis fed deli&i fui paffa, palpltans

,; & tremens concidit.

Ql We

Ot* nv

Circa hos textus obfervo, fi S. Cypuanus &

alii Patres credidiffent ,

panem Eucharifticum

R Hum i

eam de-

W 13[2(

tantum effe figuram COlpOl'lS Chrifti

WE

nominationem panis non affümerent ordinarie

iflfhgm [?

acfamiliariter , utpote non connaturalem ob-

D lmm[n-

je&o, fedfacile relaberentur ad modum loquen-

lii

di proprium ac connaturalem & obvium dicen-

du

do , effe fymbolum corporis Chrifti , ac religio-

P0 Md

fam figuram; neque enim metaphoricz locutio-

Itæ,qlv

nes tranfeunt in modum loquendi communem,

Q

nifi fint connaturales obje&to per fimilitudinem

1 quit

obviam.

Sic nominibus fetre , leonis , agni , qui-

Q

bus fignificatur Chriftus, non folet ordmane ac

ib

familiariter fubftitui nomen Chrifti, dicendo,

i

boc eft Chriftus.

Si autem Patres illorum tempo-

famy

rum hoc modo loquendi ordinario intellexerunt,

Iirt f

panem Eucharifticum effe vere corpus Chrifti,

(lenti )

nondecuitDeum, in confirmationem hujus per-

TECpata

fuafionis patrare miracula,

talia videlicet, qua

te; M

magis idonea erant ad infinuandam præfentxam

yerien

Chrifti, quam reprefentationem.

Sic loco ci-

ol

tato refert puellam, quz per etatem nondum

um

fcierat loqui, a fua nutrice idolothitis contami-

b,j, friri

natam, poftea Euchariftiam non potuiffe admit-

m bt

tere, fed violenter infufam evomuiffe.

In ore

z hi

e9 corpore , inquit, «ijolato Euchariflía permanerenon

um d

potuit.

Sanäzfïmtus in Domini fanguine potus de pol-

i

lutis vifceribus erupit.

Tànta e[i poteftas Domini , tan-

g

ta aje[las. --- Cum quedam arcam fuam 1 qua Do-

mini fantum fuit , manibus indignis tenta[Jet. aperire,,

yertli

lus

.seïfWW

igne inde furgente deterrita eft , me attingeret.

qui

D.LS.PIL-T.A T-LO-L

j

8o

qui & ipfe macultatus , facrificio a Sacerdote celébrato ,

m

ül

artem cum ceteris aufus ef? latenter accipere , Santtum

JDomini edere C? contrettare non potuit , cinerem fe fer-

TInNum

re apertis manibus invenit.

Hec miracula non ad-

E

duco, quafi patrari non potuerint ad veneratio-

i li

nem etiam rebusfymbolicis conciliandam , prout

ugi ll

fattam in veteri T'eftamento , fed quia non de-

cuit ea patrari eo tempore ac loco , quo com-

TT

denm, d

munis perfuafio erat, panem illum effe vere Cor-

pus Chrifti, fi opinio foret falfa.

"T

jingit

V I.

J»

,

Ym

ORIGENEAS.

dj V

Seculo terrio.

7, ?

L

"Md

LUA

1. Homil. 13. in Exodum.

INoflis , qui divinis

myflerüs intere[Je confueftis , quomodo cum [ufcipitis cor-

nimi

NLUT

pus Domini , cum omni cautela &2 veneratione fervatis

r

ne ex eo parum decidat , ne confecrati muneris aliquid

dilabatur : veos enin *vos creditis , C9? rette creditis, [i-

2j

quid inde per negligentiam decidat : quod i circa corpus

ejus con[eroandum tanta utimini cautela , & merito uti-

hstond

inini égic.

2. In Pfal. 37. Communicare non times corpus

]

j

Chrifli accedens ad Eucbarifliam , quafi mundus & pu-

rus , quaft nibil fit in te indignum , &9 in bis omnibus

* U Qp

putas, quod effugias judicium Dei ?. non recordaris ,

iil TM'

J

p u

quod fcriptum eft : Quia propterea in vobis infirmi &

dorimiunt multi ? quare multi infirmi ? quoniam non feip-

n

Jos dijudicant , neque examinant , mec intelligunt , quid

p

&f accedere ad tanta Cj tam eximia Sacramenta.

T

N

m

3. In Lucam. Hom. 38. Si non comedimus panem

lok

vite , fi non ve[cimur carnibus Chrifti , & cruorepota-

i

u

N

qmur ,

H

)|

,

DE EXISTENTIA HUJUS SACRAMENTI.

81

Mi

'W." mur, [i contemmimus dapes Salvatoris moffri ,^ fcire

!

debemus , quod Deus babeat benignitatem &^ féveri-

L

tatem.

LUM

4. In Numerorum cap. 1r. Hom. 7. Moyfas,

priufquam accepifJet. ZtbiopifJam , noneft fcriptum , quia

ïd]iandam,;t

in Jpecie locutus [rt ei Deus, & non in enigmate , fd

1 qü Diläg

ubi accepit ZEtbiopi(Jam , tunc dicit de eo Deus , quia os

OCO, W

ad os loquar ad eum , in [pecie ? mon in enigmate.

ls

Modo enim , cum Moyfes venit ad nos ,. & conjunttus

:

eft buic noftre ZEtbiopi[Je ,. lex Dei jam non in figuris,

& in imaginibus ficut prius ,. fed in ipfa Jpecie veritatis

agnofcitur , & que prius in enigmate defrenabantur ,

:sl

munc in fpecie &^ veritate complentur.

Et ideo ille ,

qui fpecies figurarum & enigmatum dif]erebat ,- dicit:

Scimus autem , quoniam patres mofiri omnes füb nube

ia

fuerunt , & omnes in Moyfe baptizati funt in nube &

Vrl

mari, &9 omnes eandem e[cam fpiritualem manducave-

Mu

vrunt , C2 omnes eundem potum fbiritualem biberunt. Bi-

lj manit

bebant autem de [piritali confequente eos petra ; petraau-

tem erat. Chriftus.

[T)3

Vides quomodo enigmata legis Pau-

if qua

lus abfoloit , & [pecies enigmatum docet , & dicit , quia

1 6 nri

petra in enigmate erat apud Moyfén ,. antequam junge-

vetur buic nofire JEtbiopi[e : nunc in [pecie petra Chri-

fius eft. — Nunc enim os ad os loquitur per legem Deus.

m ia

T

4intea in enigmate baptifinus fuit in uube , & inmari,

nunc autem in [pecie regeneratio e[] in aqua & in Spiri-

TL

tu fantto.

Tünc in enigmate Manna erat cibus ; nunc

n Wi;

autem in fpecie caro Verbi Dei efl verus cibus, ficut &

il

m

ipfe dicit : Caro mea vere ef? cibus , & fanguis meus

E

vere eft potus.

ilgni i

mll

In hoc textu clarum eft , ab Origene perpe-

tuo enigmati opponi veritatem , non figuram

TT

figure, igitur & cibus per Manna perfiguratus

[j m&W

D, Zhmort Tra&t. de Euchariflia.

F

debet

m

82

D'ISPUTXTTIO L

Á

debet in veritate contineriin Euchariftia , nem-

g M

pe Chriftus.

j a

Idem lib.8. contra Celfum.

Celfus ota perfol-

g al

vat demonibus ; mos qui verum omnium conditori placere

g, W

fiudemus , cum precibus & gratiarum a&ione oblatos

jl) ]

panes edimus , per precationem jam corpus quoddam fan-

virandaf

qlag

Gum fa&tos &9 [anüifians utentes eo cum [an&io pro-

2

pofito.

db at

hET

VII.

nl

AUTHOR CONSTITUTIONUM

»Q

yein h

APOSTOLICARUM.

,l

4

"

li

Hic author vixit fzculo fecundo vel tertio,

r

v di

utpote a Rufino in latinum verfüs. Lib.7. cap.

22:dit.

Gratias agimus tibi Deus pro fan&to corpore

du

*

tuo, quod in nobis babitare feci[li.

Et lib. 8..cap.14.

UR

TT 6d

Qui pretiofum corpus & pretiofum fanguinem Sfefa Cbri-

P

[ià participavimus.

nl

(ti

NT

CONCILIUM NICZENUM.

J

VVA

"N

ml

Mu

Canone 18. Pervenit ad Sanctum Concilium , quod

)

in quibu/dam locis Presbyteris gratiam facre communio-

1

i

nis Diaconi porrigant , quod nec. vegula nec confuetudo

li

hn

Vil

tradidit , ut ab bis , qui pote[Tatem non. babent: offeren-

l

]i

di , illi qui offerunt ,' Cbrifti Corpus accipiant.

IX.

Id

EUSEBIUS C/JESARIENSIS.

T

Szculo quarto.

jti

l

"W

t

u

» Quicunque in Chrifto fpem habuerint,

i

» quando illius memoriam , corporisque ejuf-

M

dem

N

|

l

DE EXISTENTIA HUJUS SACRAMENTI.

83

: mnil,[q

, dem, & fanguinis recordationem quotidie ce-

,;lebrant, ad longe przftantius facrificium , &

GUH; m ) j

M

x

, munus affumpti funt , quam illud antiquius

»» erat.

Cum ergo facrificii hujus (in Cruce pera-

t d

WPW&

,,&i) memoriam fignis quibusdam in menfa ce-

»lebrandam, corporifque item illius, falutarif-

I)

, que fanguinis, ut novi Teftamenti inftitutum

,; habet acceperimus , aPropheta David infirui-

,mur ad dicendum : Paraíti in confpe&u meo

, menfam adverfus eos, qui affligunt me; pin-

MA

Ul

» gue in oleo fecifti caput meum , & calix tuus

,inebrians, quam preclarus eft. Palam igitur

QG Vi

b

, in his myfticam fignificat un&tionem , & hor-

s. [

,torem afferentia menfze Chrifti facrificia ,

^i

, quibus operantes incruentas & rationales, ei-

n

WT

J

, que füaves vi&timas in tota vita fupremo Deo

,» Offerre edo&ti fumus.

Sacrificamusigitur Deo

IU

,plenum, & horrorem afferens , & facrofan-

, &um Sacrificium.

Demonft. Evang. lib. 1 . ad fin.

»» Ibidem cap. 10. dicit : Preftantius quam veteres

, Judei Sacerdotium & facrificium confecuti

NU

,,non amplius integrum nobis effe putamus re-

Otci

, cidere in illa prima & infirma elementa, qu

l

A

, Bgna & imagines, non ipfam veritatem con-

l

/

» tinebant.

177

H

!

:

€i Eufebius credidiffet, in pane Euchariftico

j

haberi nudam imaginem corporis Chrifti ,. non

videtur ratio cur a Chrifto, & Ecclefia non po-

tuerint convenienter retineri, ac cum novzele-

NI

gis Symbolis faltem conjungi illa veteris legis

elementa , non jam ut-figurativa rei venturz,

nempe hoftige in cruce oblate, fedut figurativa

j hii

rei prateritz, prout a&tu retinebantur ad tem-

wotisqueï

E 3

pus

p1S:uTNWwTDLIo-rt

j D

84

pus a Judeis ad fidem converfis Jerofolyme :

nec enim magis veritatem contineret Sacramen-

qmu

tum Eucharifticum ,

quam Manna aut Agnus

Pafchalis.

i Catech

X

J['t Spm[

ATHAN.-ASIUS.

às d

(urii.

S&culo quarto.

N

I

fme, d

peun; i

» Poculum autem wmy[licum , quod , aut quonam in

»» loco a Macario confrattum eft? atqui locus , in quo

db at

», poculum fraGtum jattitant , Exclefía mon erat ,. quale

gU D

'.

»» igitur my[ticum poculum fractum efl ?. pocula multa in

PT

« m

», &dibus babentur , quecollifa collidentem non impiant :

, tryfHicum autem poculum nufquam mifi apud. Exclefiee

st

, Prefides veperias , eoque folo vos. propinatis populo ;

st

,, folum enim vefirum eff propinare [anguinem Chri[H ,

whin

, €9. praterea nullius: ceterumut impius efl , qui bunc

ais t

», myJ[Hicum calicem frangit , ita mnlto magis impius e[L,

a

[

»» qui Janguini Cbrif]i contumeliam facit ; qui calice illo

, abutitur. Apolog. 2.

Bu

2.

hürsïni

db

Idem in Oratione de fide majore , cujus Sermo-

vitmid

nis fragmentum hoc refert 'Theodoretus Dialo-

go 2. Sic habet : Que de eo adjecimus , Sede a dex-

.:e&l'angm

tris meis , de corpore Dominico dica funt.

Corpus eft

"m d

!

evgo, cuidici : Sede a dextris meis ; per quod corpus

Tïnüphü:

Pontifex fuit , & dictus efl. per id quod nobis tradidit

3 fjl

amy[lerium dicens : Hoc eft corpus meum , quod pro vo-

IT

bis frangitur , & [anguis novi Teflamenti , qui pro

s i

volis effunditur.

i

X

i

l

DE EXISTENTIA HUJUS SACRAI-VIENTI. 85

!j

XI.

E

v

DI g

CYRILLUS JEROSOLYMITANUS.

Sseculo quarto.

, Catechef. 3. myítag. Panis Euchariftie

» poft Spiritus San&i invocationem non am-

USI

, plius eft panis communis ,

fed eft corpus

, Chrifti.

»; Catech. 4. Cum igitur Chriftus ipfe fic af-

,» firmet , atque dicat de pane; Hoc eft corpus

NT

, meum ; quis deinceps audeat dubitare? ac eo-

ii

,; dem quoque confirmante, & dicente; Hic eft

B

,fanguis meus, quis, inquam, dubitet, &di-

! wit

, cat, non effe illius fanguinem ? aquam ali-

TA

, quando mutavit in vinum, quod eft fanguini

LT

,propinquum, in Cana Galilez fola volunta-

hx

,te; & non erit dignus, cui credamus; quod

ml

, vinum in fanguinem tranfmutaffet? fienim ad

g

, nuptias corporeas invitatus ftupendum mira-

r

,; culum operatus eft, &non multo magis corpus

j p

,, & fanguinem fuum filiis fponfe ipfum dediffe

, confitebimur ? quare cum omni certitudine

, Chrifti corpus & fanguinem fumamus ; nam

, fub fpecie panis datur tibi corpus, & fub fpe-

,ai

, cie vini datur tibi fanguis, ut fumpto corpo-

a

1e & fanguine Chrifti efficiaris ei comparticeps

j Mi

,corporis & fanguinis. ( XpigoQopor 'yevo usÜa, )

; u !

,; Chriftophori erimus, hoc eft Chriftum feren-

Y

yli

i

,, tes, cum ejus corpus & fanguinem in membra

, hoftra receperimus , atque ita, ut B. Petrus

í dpm

L

s dielt. «

divine nature confortes efficiemur:

ji, d

, hoc fciendum , & pro certiffimo habendum,

, panem hunc, qui videtur a nobis, non effe

3

» panem

96

ISISPU'TATIO I.

jdi

, panem, etiamfi guftus panem effe fentiat , fed

, effe corpus Clirifti: & vinum quod a nobis

g at

gin Lor

,, confpicitur, tametfi fenfui guftus vinum effe

», Videatur , non tamen vinum , fed fanguinem

Tud

EU

,, effe Chrifti.

, Idem Catechefi 5. explicans preces in Sa-

x p

emutati

, Crificio confuetas fichabet : Deum benignum

, exoramus, ut mittat Spiritum San&um fuper

, d

F

., dona propofita , ut faciat panem quidem corpus

», Chrifti,vinum vero fanguinem Chrifti. Omnino

vfita

, enim quod attigerit Spiritus San&tus , . id fan-

hr

5 &Gificatum , & tranfmutatum eft. --- Hic pa-

,,nis non in ventrem vadit, atque in feceffum

», ejicitur, fed in omnem tui compagem dividi-

,,tur ad corporis & animce emolumentum. ---

, Audivifti deinde vocem dicentis : Guftate &

», Videte --- Ne corporeis faucibus hujus rei ju-

» dicium aeftimationemque permittite; non, in-

D

, quam, fed fidei omnis dubitationis experti,

tis, [

, Qui enim guftant, non panem & vinum degu-

,ftare jubentur , fed antityfum Corporis &

, Sanguinis Chrifti. Adiens igitur, ne expan-

a

vmi

,fis manuum volis neque disjun&is digitis ac-

,,cede ; fed finiftram velut thronum fübjiciens

llt' i [u

) S'M'(:ll':s (

, dextere, utpote regem füfcepture, & con-

, cava manu fufcipe Corpus Chri(ti refpondens,

vt

,.

'Tum vero poft communionem Cor-

, Amen.

"g

» poris Chrifti accede & ad fanguinis poculum

«"«ml fm

D

,non extendens manus, fed pronus & adora-

,tionis ac venerationis in modum dicens,

ET

,, Amen.

p

In his Cyrilli textibus notandum , quod hanc

D

inftru&ionem dederit Catechumenis, qui füb

o

iftis

0

DE EXISTENTIA HUJUS SACRAMENTI.

d

h

87

ii

g

i

iftis expreffionibus non fuiffent inftruendi, fi

Y

panis tantum effet figura Corporis Chrifti : ef-

MUS I

! fed[m

fet enim hominis infipientiffimi , inftruendis in

fide augere diflicultates fine explicatione facili

obvia affirmat ipfum panem effe corpus Chrifti,

T p

"t

in hac propofitione effe difficultatem , id fieri

per mutationem unius in aliud : quid neceffe

n

W

Q

eft, dareoccafionem errandi, & denegandi my-

(

fterio fidem catechumenis , cum fatis & in prom-

yil

n i

ptu fuiffet dicere, hoc myfterium confiftere in

nuda reprzfentatione , & fignificatione?

d-l

i

U n

XII.

D

BAXS5LLDTUS,

Ilünay:

ntis: (

Seculo quarto.

hia

Ut fU

I

D

, Dominus nofler oerus eft panis , && ejus caro ve-

Rnb

Vorina:

y» "us cibus.

In Pfal. 33.

2.

m (oni

, Regula »r. Quod nece[Jaria ad vitam eternam

ia

yiüs df

s fit. communicatio Corporis &2 Sanguinis Chriffi , &

nun ij

» Cap.2. Quod qui ad communicationem Corporis. 9

» Sanguinis Cbrifti accedit , &2 indigne communicat. ,

, d

(initos

», damnatus efl. Moral.Reg. 21. & cap.3. Quodra-

5 tio., qua corpus Domini manducari , & fanguis bibi

um

j o

,, debeat , commemoratio fit. obedientie Domini, ufque ad

», thortem.

;us&

gdo'

i d

.. Quanto cum timore , qualive cum animi perfuafio-

,& , affettioneve Corpus && Sanguinem. Chrifli com-

»» municemus.

De timore babemus Zpoftolum 5 Qui

a,quodfuj

», tnanducat indigne &c. Reg. brev. interrog. 1-742.

lj qmj

4.

F 4

b

88

DorS POH-TXOA T I2 * 3.

4-

3 jtl Ti

j qulm'

Idem lib. 2. de I'Jaþ

tifmo queft. ». Judaica fa-

crificia cum noitris conferens dicit : Si tales mine

qqtoem

adoer[us eos pofite funt , qui temere ad ea facra acce-

dunt --- quid dicendum de eo,. qui in tantum ac tale my-

y

mem

Jlerium temerarius eft ? Quanto enim majus. aliquid is

getitbo

eft templo .- tanto gravius & terribilius eft in anime

Atinig

impuritate con[Hitutum Corpus Chrifli attingere , quam

mutate:

fíc (zccedere ad tauros &g arietes ?

n o

z

m

XALH,

guiled

GREGORIUS NYSSENIUS.

àn, 6

Seculo quarto.

PL TO

I.

. Judais defluit cibus varius fimul ac fim-

n din

» plex; fimplex vifu atqueunicus; varius, quia

ltps, Q

n

», ad fingulorum cupiditates fe vertens: quid

T IG

-, hinc difcimus? depurato , defecatoque animo

(

i

» €€leftem cibum effe fufcipiendum , quem nul-

.Iiïïüüä& f

»» la nobis fatio agriculturz artibus produxit ; fed

Attinol

»» Panis eft abfque femine , abfque humano ope-

M u X'ï&

» Ienobis paratus : is defuper defluens in terris

J

, invenitur; panis enim , qui de cclo defcen-

»dit, qui verus cibus eft, qui enigmatice hac

»» hiftoria fignificatur, non incorporea quedam

vll

» IeSeft; quo enim pactores incorporea corpo-

vulgay

»Ti cibus fieret ? res vero , qux incorporea

», Don eft, corpus omnino eft: hujus corporis

rxïfilbtlm l

Ff&por

» Panem non oratio, non fatio , non agricola-

D

T

J

;,rum opus efficit, fed terra inta&ta permanfit,

!

D

E

; & tamen pane plena fuit , quo famefcentes

» IDyfterium virginis perdo&i facile faturantur:

) lHE I*E

»Qi i

"m

01

DE EXISTENTIA HUJUS SACRAMENTI.

89

,1s igitur mirabilis fine agricultura panis varie-

; !s

,tate qualitatis ad fufcipientium habitudinem

UTR

, Virtutem fuam commutat.

De vita Moyfis.

: l

2.

if tj

LE

» Qui bonum &honeftum amavit, ipfe quo-

l

, Que eritbonus & honeftus bonitate ejus , quod

lim [P mq

T"

m

, eft inipfo eum , qui accepit, infeipfam tranf-

, mutante: propterea nobis feipfum comeden-

, dum proponit is, qui femper eft, ut cum ip-

, fum in nobis ipfis acceperimus , illud fiamus,

.. quod ille eft; dicit enim; caro mea vere eft

DAH

,-cibus, &fíanguis meus vere eft potus.

In

Exclef. bom. 8.

30

I Uf

,; Cum alimenta in me fuerint, fiunt fanguis

l; n

il

,. & corpus, nutrimento per vimalterandi con-

: VeIt

» gruenter redacto ad formam corporis: hisa

CGL0O

» nOobis declaratis ad ea , que fünt propofita,

li,

, revocanda eft cogitatio : quaerebatur enim,

b prod

» quemadmodum , quod eft in illo pane corpus

Jelnt.

» Chrifti, vivificat omnem hominum naturam,

As

» in quibus eft fides, omnibus diftributam , &

Tl

» ipfum minime diminutum? fortaffe non pro-

Mp

, cul abfumus a probabili ratione: nam fi cu-

Va

», Juslibet hominis fübftantia feu confiftentia eft

mpty

» €x alimento; id autem eft panis; Dei autem

vj

. Verbum humana eft natura contemperatum,

j

» Cibo & potu continens fubftantiam : quomo-

mnagit

» do ergo in nobis, qui panem vidit , huma-

um

, um corpus videt quodammodo, quod, cum

funett

», ille panis in eo fuerit, hoc fit ; ita illic quo-

nis

e[atuxauj-

»» Que corpus; qgod Deum füfcepit, cum pa

»

ali

v

9o

DADSUPPUCTOATTO-TG

,,*.WWW

,,alimentum accepiffet quadam ratione idem

at

,erat, quod ille , alimento, ut dictum eft ,

, tranfeunte in naturam corporis: corpus au-

, tem Dei verbi inhabitatione ad divinam tranf-

ordis

Vfl

, Inutatum eft dignitatem : re&te ergo nunc quo-

,que Dei verbo fanctificatum panem in Dei

m qu

.

»-Veri corpus credo tranfmutari

etenim in

1, il

-:

fuit autem

igom X

», panis erat poteftate illud corpus

»fanébficatus habitatione verbi ,

quod tan-

insDe,

pilpeli

»quam in tabernaculo liabitavit in carne : igi-

,iur unde in illo corpore tranfmutatus panis

m

, tranfit in divinam virtutem, peridem nunc fit

g a,

,fimiliter : nam & illic verbi gratia fanctum fe-

um

»,Cit corpus, cui ex pane erat fuübítantia, &

s

» quodammodo ipfum quoque erat panis: &hic

aum i

»» fimiliter panis, ficut dicit Apoftolus , fanti-

Higinem

,»ficatur per verbum Dei & orationem , non

t t

» per cibum & potum procedens ad corpus ver-

at

, bi, fed a verbo, quemadmodum di&tum eft,

., tranfmutatus, nempe, Hoc eft corpus meum.

,.:.sieüïa:ira

l

» Verbum Dei fe admifcuit humane naturz, ut

ul

[

3, communione divinitatis fimuletiam deificetur

u

,.humanitass ea de caufía per fuz gratie difpen-

! n-,*'f&üïl

»fationem fe per carnem inferit omnibus cre-

sR

»; dentibus commixtus & contemperatus corpo-

Md

» ribus credentium , quibus fubftantia eft ex pa-

,1*0é & vino, ütunione cum eo, quod eft im-

,moittale, fit etiam homo particeps incorrup-

, tionis : hecautem dat , virtute benedictionis,

MR

, inillud tranfelementata natura eorum , qu&

In orat. catecbet. cap. 37.

W

» üpparent.

d

N

,, Panis in altari ab initio panis eft communis , fed

t

»» ubi

l

DE EXISTENTIA HUJUS SACRAMENTI.

9I

L

»» ubi eum my[terium facrificaverit ,. corpus Chrifti &2

L mtlm:

g

'

» dicitur ( efl 5 eodem modo vinum. . Orat, de baptif.

lr

i

d

»» Chriftus Pilati fententiam non exfpe&at,

» fed confilio fuo anteverit, &arcano facrificii

M

Afl

»B8enere, quod ab hominibus cerni non pote-

,Iat, feipfum pro nobis hoftiam offert , & vi-

J

bl,q

N

. €&imam immolat , Sacerdos fimul exiftens, &

» Agnus Dei, qui mundi peccatum tollit : quan-

Lt

! .

ninus

.....

D

"

» do id preftitit ? cum corpus fuum difcipulis

. congregatis edendum , & fanguinem biben-

Viln

t g

»dum prebuit, tunc aperte declaravit, Agni

» facrificium jam effe perfe&um : nam vi&time

ff

n

» Corpus non eft ad comedendum idoneum, fi

anima tum fit: quare cum corpus edendum,

vhols, i

niitt,

» & fanguinem bibendum difcipulis exhibuit,

» Jam arcana & non afpe&tabili ratione corpus

y d

» €rat immolatum, utipfius myfterium peragen-

um d

» tis poteftati collibuerat : quapropter fiquisin-

La

, de tempus incipiat dimetiri, cum facrificium

IEHA

; Deo fa&tum eft a magno illo principe Sacer-

"um ht

»dotum, quiratione, qus nec verbis expli-

u i

. Cari , necoculis perfpicipotuit, feipfum tan-

: Qntin t

» quam agnum pro communi falute obtulit, non

gt

» Iecedat a veritate. Orat. in Refurre&t.

yida

XIV.

| (wd Elt j

wb

S. GREGORIUS NAZIANZENUS.

xl

Seculo quarto.

forum, j

'

1. Carmine adverfus mulieres: n.295.

Sacrificifne capuz mon borres fubjicere illud

Larve inflar formis appofitis nitidum ?

INon

EMW'U'*

D!

i

92

DISPIUTATIO:. I

INon. borrent palme , quas lyba ad my[Tica tendis

Et queis depingis trifle &g' inane decus ?

m

2. Orat. r. ,, Ubinam & a quibufnam Deus

, myfíticis illis ac furfum ferentibus facris cole-

fs. 60

, retur, quibus nec majus quidquam , nec pre-

UIIEgqu

ftantius apud nos eft, fi nec facerdotium ef-

jmi p

$; 1eto

nec facrificium ? --- utinam non multo

ii

», pejores prophanis animis in fanctiffiura myfte-

s ng

,riafe inferant, priufquam digni fint.

«rilis,

3. Orat. 23

, Adesdum ad meníam hanc

U(& mx

T

myfticam, atque ad me, qui per hec facrum

W

» deificationis munus obeo.

us

i

ii

4« Orat. 32. ,, Vale cathedra, invidiofum

hoc & periculofum faftigium , Pontificum con-

,c111um Sacerdotum non minus majeftate,

FHDEX1

, quam gtate ornatorum, & quicunquetandem

» alii circa facrofanctam menfam Deo miniftra-

L upA

, s. atque ad appropinquantem Deum appro-

m

,» Pinquatis.

,,,,, hp

5. Epift. 24o. ,, Ne cun&eris orare pro no-

)u

» bis , quando di&o allicis verbum Dei , quan-

A

u

"

M

» 5 do incruenta fe&ione corpus & fanguinem

AU t

, Dominicum fecas, vocem adhibens pro gla-

m n

dio.

üïo

6. Orat. ?. De baptifmo.

, Abfque confu-

"& Hm

,, fione & dubio comede corpus & fangumem

A

(:

»» bibe, fi faltem vitze defiderio teneris :

- Con-

AUf

»» ftans efto firmus & ftabilis ; ; in nulla re pro-

T

», pter fermones Adverfariorum (gentilium irri-

W

», dentium ) flu&tues.

(

I

ll

D

XV.

)|

DE EXISTENTIA HUJUS SACRAMENTI.

93

t

u

XV

hnj

! bufm

N

jj

OPTATUS MILEVITANUS

.

D

Ssiculo quarto.

l

Tun, nüï

Lib. 6. contra Donatiftas.

»* QUid eft tam

i

» facrilegum , quam altaria Dei frangere? in qui-

M n

»bus vota populi & memora Chrifti portata

iil

funt? quid enim eft altare, nifi fedes & cor-

Rif

» poris & fanguinis Chrifti : quid vos offende-

l nujz

»Tat Chriftus, cujus illic per certa momenta

,corpus & fanguis habitat ? hoc tamen imma-

fl

, nefacinusgeminatum eft, dum fregiftis etiam

, calices fanguinis Chri[ti portatores.

m

Ponií

XVI.

W

GAUDENTIUS BRIXINENSIS.

li

nDor:

Seculo quarto.

n Dens

'Ira&. ». de Exodo.

» Jacob de Chrifto

» prophetaverat, dicens : Lavabit in vino fto-

r

»lamíuam; quippe noftri corporis indumen-

mbi,a

, tum fuüo proprio erat fanguine abluturus : ipfe

» igitur naturarum creator, qui producit de

u

]ha]to

,terra panem, de pane rurfüs, quia & poteft

. & promifit , efficit proprium corpus, & qui

M

»de aqua vinum fecit, & de vino fanguinem

tagnt

,,fuum. O altitudo fápientie & fcientie Dei!

yi U

,,neterrenum putes, quod colefte effe&um eft

,

gl rept

» Pereum, quitranfitinillud, & fecitillud füuum

j

viilum *

, Corpus & fanguinem : quod annuntiatum eft,

, Credas, quia quod accipis , corpus eft illius

, panis coeleftis, & fanguis eft illius facrz vitis.

XVII.

yus

94

D:bo:PIUbPD EAU O E

XVII

a

E Til

S.

HDLIXARTUS

JDUU N

a, Gd

Seculo quarto.

I. Lib. 8. de Trinit. ,. Dominus dicit: Ut fint

em Ti

, unum, ficut & nos unum fumus ; ego in his

smid ,

Eos

Linguin

» & tu in me, ut fint perfecti in unum.

,nDunc, qui inter Patrem & filium voluntatis

J enif

v v

,1ngerunt unitatem , interrogo , utrumne per

, Daturg veritatem hodie Chriftus in nobis fit

at

T Chr

, àn per concordiam voluntatis? fienim vere

», Verbum caro factum eft, & nos vere verbum

o

,, carnem cibo Dominico fumimus , quomodo

pupilts

,,non naturaliter in nobis manere exiítimandus

M

st etüb

» eft, qui & naturam carnis noftre jam infepa-

uN E!

& natu

C NI

,,rabilem fibi homo natus affumpfit

,Tram zternitatis füb Sacramento nobis com-

( VVGUS

»1Dunicande carnis admifcuit? ita enim omnes

tm,

, unum fumus , quia & in Chrifto Pater eft, &

TO UI

», Chriftus in nobis eft : quifquis ergo naturali-

40 d

», ter patrem in Chrifto negabit, neget priusnon

l

,naturaliter velfe in Chrifto, vel Chriftum (i-

EW

& Chriftus

, bi ineffe, quia in Chrifto pater

E

, in nobis unum in his effe nos faciunt

fi vere

D HPE

»igitur carnem corporis noftri Chriftus affum-

(

25 Püt

& vere homo ille, quia ex Maria natus

ts

Chriftus eft

v EIuit

nofgue vere füb myfíterio

D

. carnem corporisfuifüumimus, & perhocunum

Dd

, erimus, quia pater in eo eft, & ille in nobis,

J

» quomodo voluntatis unitasafferitur, cum na-

.....

y

Lxlm

, turalis per Sacramentum proprietas perfe&z

,,9acramentum fit unitatis ? non eft humano

-,l'l[ IR*.(

l)tumlt

»» aut feculi fenfu in Dei rebus loquendum. De

xl

, natu-

1

DE EXISTENTIA HUJUS SACRAMENTI.

95

,,naturali in nobis Chrifti veritate , que dici-

u

» mus, nifi ab eo difcimus, ftulte atque impie

'

, dicimus : ipfe enim ait: Caro mea vere eft

» efca, & fanguis meus vere eft potus, quiedit

iflïliiitït:ï;

IT

, carnem meam, & bibit fanguinem meum, in

,.1he manet, & ego ineo. De veritate carnis

il |

hllm W..,

», & fanguinis non reli&tus eft ambigendi locus:

, nunc enim & ipfius Domini profeffione, & fi-

, ts

» de noftra vere caro eft, & vere fanguis eft :

fisini

» & hec accepta atque haufta id efficiunt, ut&

! [j

,,nos in Chrifto , & Chriftus in nobis fit : eft

DO t

» ergo in nobisipfeper carnem , & fumus ineo;

Iu

, quam autem in eo per Sacramentum commu-

Vr nl

, nicate carnis & fanguinis fimus , ipfe teftatur

fre yni

» dicens :: Ec hic mundus jam me non videt, vos

ii l

, autem me videbitis, quoniam ego vivo , &

&nto n

» VOS vivetis, quoniam ego in patre meo, &

at

, Vos in me, &ego in vobis: fi voluntatistan-

ilo Msl

,.tum unitatem intelligi vellet ,

cur gradum

lt g t

.. quendam atque ordinem confummandz unita-

Degep

»» tis expofuit, nifi ut cum ille in patre per natu-

vel (

,Lam divinitatis effet, nos contra in eo per

, t

» corporalem ejus nativitatem , & ille rurfum

fu.l

»in nobis per Sacramentorum ineffe myfterium

r

,,crederetur ? quam autem in nobis naturalis

CM

, hec unitas fit, ipfe ita teftatus eft; Qui edit

(TU

fi

vl

,Carnem meam, & bibit fanguinem meum , in

doctt

h

,me manet & ego in eo; non enim quis in eo

fs m

, erit, nifi.in quo ipfe fuerit, ejus tantum infe

, 0

, affumptam habens carnem , qui fuam fumpfe-

u

4

»Tit: perfecte autem hujus unitatis Sacramen-

Ü eü u

, tum füperius jam docuerat, dicens: Sicutme

j

»mifit vivens pater, & ego vivo per patrem,

;quen »

y

35

96

DI5 .PAUX;A T TOE

vþrïbr

p

ii

OIwC

, qui manducaverit meam carnem, G&ipfe vivet

j

00l

, ergo per patrem, & quomodo per patrem vi-

w][

, Vit, eodem modo nos per carnem ejus vivi-

,mus: hec vero vite noftre caufa eft, quod

M

N

nu

j

, innobis carnalibus manentem per carnem Chri-

,,ftum habemus , vi&uris nobis per eum ea con-

in

x'þn

W

a& ( CUT

, ditione , qua vivit ille per patrem.

Si ergo

, nos naturaliter fecundum carnem per eum vi-

Ài

rtr

"

,vimus , id eft, naturam carnis füz adepti,

n

$ U

» quomodo non naturaliter infe patrem habeat,

, cum vivat ipfe per patrem? hec autem idcir-

D.

J W

f

l

, €o commemorata fint, quia voluntatistantum

w:a:cipieu:f

, unitatem inter patrem & filium heretici men-

d n

,tientes , unitatis noftre ad Deum utebantur

,exemplo, tanquam nobis ad filium obfequio

(

ATU

,, tantum ac voluntate religionis unitis nulla per

iháph

», Sacramentum carnis & fanguinis naturalis com-

du

,munionis proprietas indulgeretur, cum per

dv

, manentem in nobis carnaliter filium , & in eo

iqgod t

,nobis corporaliter & infeparabiliter unitis my-

» fterium verz ac naturalis unitatis fit preedican-

» dum.

o. In Pfal.64. ad illa verba : ,, Parafti cibum

UM F;

,» illorum.

Quis eft hic cibus? ille fcilicet , a

a t

»quo ad Deiconfortium preparamur: percom-

t

4

|

,Inunionéem fan&ti corporis in communione

"

A

d

VM

», deinceps fan&i corporis collocandi.

(

li

XVIIT.

SHIENONYNUSS

li

:

ili

Seculo quarto.

N

I

1. Epift. z. cap. 7. », Provocabisad clericos ?

,abfit, ut de his quidquam finiftrum loquar,

h Cipiï.ïi

TRU 5':

» qui

l

u

. DE EXISTENTIA HtiJtlS SACRAMENTI,

97

l, &lp

m

Upefp

lts

» qui apoftolico gradui fuccedentes Chrifti cor-

T d

» pus facro ore conficiunt.

"m

)5

2. Epift. r7. ad Paulum cap.2. ,, Recurre ad

X

Ug

, Genefin, & inveniens Melchifedech, qui jam

T

n

, tunc in typo Chrifti panem & vinum obtulit,

,& myfterium Chriftianum in Salvatoris fane

It j

)

a

jl

D]

, guine & corpore dedicavit.

T

lt

3. Adverfus Jovinianum . libr. ?. cap. t4.

B

Wsl

5 Quafi non & nos Chrifti corpus equaliter ac-

» Cipiamus; unaeft in myfteriis (anctificatio Do«

PT

lttist

»mini & fervi, nobilis'& ignobilis, quanquam

» pro accipientium meritis diverfüm fiat , quod

letiin

m ub

»,unum eft: qui enim indigne mánducaverit ,

, & biberit, reus erit violati corporis & fían-

li o

As R

» guinis Chrifti.

4. In Apolog. c. 6. ad Pámmachium. , Quas

r

, Q

,,le illud bonum eft, quod corpus Chrifti acci-

5 pere non permittit? fi per coitum impeditu£

flim, Vi

Jiter o

»id quod minus eft, id eft, orare, quanto plus

,; quod majus eft, id eft, corpus Chrifti prohi-

tirüt r

», betur accipere ?

5. Epift.62. ,, Si munera noftra abfque pa-

rl

jlb

,Ce offerre non poffumus , quanto magis &

.....

35

Chrifti corpus accipere ? qua confcientia ad

ämmu ,"a"ï'

5, Chrifti Euchariftiam accedam, cum de chari-

n as

,, tate dubitem porrigentis ?

(

6. In Apolog. adverfus Rufünum càp. 9.

» Ergo ideo in Anaftafii ( Pape) immolato agno

» dextras junximus , ut tuas fehedulas furare«

yn

5; IQUr.

7. Ad Hedibiam queft. 3. ,, Quoimodo ac-

M

l

At

, cipiendum fit illud Salvatoris: Dico vobis,

j

,,non bibam amodo de hoc genimine vitis, uf-

G

D, dmort Tratt. de Bucharifla.

que

! j guT

98

DISPUT'ATIO L

,Quein diem illum , quo bibam illud novum

(grüie

þä:

,ci

j

[

vobifcum in regno patris mei.

Ex hoc loco

,CE

» quidam mille annorum fabulam ftruunt, in qui-

I'

i,

ïä

j

,bus Chriftum corporaliter regnaturum effe

,contendunt, & bibiturum vinum. XNos au-

if emllll[

at !

» tem audiamus panem, quem fregit Dominus,

» deditque difcipulis fuis , effe corpus Domini

tnris d

» Salvatoris , ipfo dicente ad eos, Hoc eftcor-

dirad d

ipfipol

»pus meum.

Si ergo panis qui de celo defcen-

» dit, corpus eft Domini, & vinum quod Di-

i ding

ylhap.

»Ícipulis dedit , fanguis illius eft novi Tefta-

» menti, Judaicas fabulasrepellamus: non Moy-

wnd

TO

, fes dedit nobis panem verum , fed Dominus

» Jefus, ipfe conviva & convivium, ipfe come-

yhapl

,dens, & qui comeditur: illius bibimus fan-

g i x

» guinem , &fine ipfo potarenon poffumus, &

a

»Qquotidie in facrificiis ejus de genimine vitis

tibty

»Vvere, & vineaforec, rubentia mufta calca-

DI GU

»mus, & novum exhis vinum bibimusinregno

MU

» patris, in regno Ecclefie, quod eít regnum

i

g

4

» patris.

AU

D

8. Epift.85. ad Evagrium.

» Quis patiatur,

Vs

N

T

, ut füpra eos tumidus fe cfferat, ad quorum

,)Rw.nm ]

,, preces Chrifti corpus, fanguifque conficitur?

J

9. In Genef. cap, 14. ,, Quod ait: tu es Sa-

It

,; cerdos in aternum , fecundum ordinem Mel-

V lgpi

[l

,» chifedech, myfterium noftrum in verbo ordi-

IT

,nis fignificatur , nequaquam per Aaron irra-

D

u

, tionabilibus victimis immolandis , fed oblato

Yet

» pane & vino, id eft, corpore & fanguine Do-

i

» mini Jefu.

Io. In cap. 21. Efaise,

, Dicitur ad omnes

TE

, Credentes, ut comedentes & bibentes corpus

,l

^

)

)|

DE EXISTENTIA HUJUS SACRAMENTI,

i

«l

99

Jl un»

|

i

» & fanguinem Domini vertantur in principes

, Ecclefiz.

ia

:Egnim[um i

11. In cap. $5. Efaie ad illud.

« Ite;ad

,a8quam, emite & comedite.

Mirum in mo-

hb

, dum emunt aquas abfque pecunia, & non bi-

L

,bunt eas, fed comedunt: ipfe enim & aqua

ünu g

,, & panis eft, qui decclo defcendit : pergamus

X, Dd

i CO

»igitur ad eum, qui tenens calicem Sacramen-

, ti Difcipulis loquebatur : Accipite, & bibite;

It gj

i Ti

, hic eft fanguis meus.

12. In cap. 56. Efaiz.

« Veniant gentes ad

1 nf

f& Donin

, Eccléfiam, & comedant coleftem panem, agni-

M

, que carne faturentur.

t if

13. In cap. 66. Efaie. ,, Non comedunt car-

y bbl

,nem Jefu, neque bibunt fanguinem ejus: de

um

5 ,, quoipfeloquitur : Quicomedit carnem meam,

qginnti

,, & bibit fanguinem meum, habet vitam seter-

Ym

,"am : etenim Pafcha noftrum immolatus eft

(

», Chriftus.

pl d

14. In cap. 44. Ezech. ,, Ipfe eft pontifex fe-

, cundum ordinem Melchifedech, & hoftia &

r

»»

Sacerdos, qui in confpe&tu patris nobifcum

r

(

j

l

, celeftem comedit panem, de quo loquitur in

[p o

, Evangelio : INon bibam de hoc genimine &c.

yanz d

,nemo poteft paffionis ejus, corporifque ejus

m

, & fanguinis myfteria cognofcere.

n g:i

15. Incap. 2. Sophon.

, Sacerdotes, qui Eu-

» chariftie ferviunt , & fanguinem Domini po-

g n

j d

»pulis dividunt, impie agunt, putantes, ne-

», ceffariam effe tantum folennem orationem.

T

16. Prolog.in Zach. , Cur tu, qui Pontifex

», 68, ut fitientibus populis fanguinis Chrifti vi«

jgrit

tignd

,,num tribuas, non dices &c.

l

G 2

$2 h

IOO

D PS DO TUACPSPIOL AE

]

j

p

17. In cap. 1. Malach.

, Offertis füper al-

,tare meum panem pollutum: pollüimus pa-

$

, nem, id eft corpus Chrifti, quando indigni ac-

, cedimus ad altare, & fordidi mundum fangui-

,,nem bibimus: & in cap. 2. polluit Chrifti my-

| h] Vi

, fteria indigne accipiens corpus ejus, & fan-

Hinrtt

, guinem.

. Duni

18. In cap. 26; Matth.

, Poftquam typicum

p

f

i a«

, Pafcha expleverat, & agni carnes cum Apo-

,» ftolis comederat, ad verum Pafche transgre-

od

, ditur Sacramentum , ut quomodo Melchife-

,, dech in prefiguratione panem & vinum offe-

l

,rens fecerat, ipfe quoque veritatem fui cor-

» poris & fanguinis reprafentaret.

3

19. In cap. 4. Epift. ad Gal.

». Nobis licete

(nfi

lU

,; diem Dominicam accepto Domini corpore in-

!

», definenter celebrare.

d

db

1m

20. In cap. s. ad Gal.

.. SCciebamus in fan-

(

» guinem Chrifti vinum confecrari.

W

D

21. In cap. 1. Epift. ad Tit. ,,Tantum in-

2 tereft inter propofitionis panes & corpus Chri-

d

,,fti, quantum inter umbram & corpora , inter

,imaginem & veritatem, inter exemplaria fu-

u NT

,Umorum, & eaipfa, quz per exemplaria pra-

"

Itriy

»» Bigurabantur.

du

Author Commentarii in Pfalmos fepe etiam

D

Euchariftiam vocat verum corpus Chrifti, fi hic

commentarius non eft D. Hieronymi, certe eft

QUi

Ícriptoris Hieronymo cozvi.

Lj

dhqm

.

XIX.

DE EXISTENTIA HUjUS SACRAMENTI.

IOI

i

ij lnn

XIX.

:

QO

S. AiV[BROSIUS.

l

Szculo quarto.

M.)

1. Tn vita S. Ambrofii, ab ejus Clerico fcri-

pta.

Honoratus Sacerdos Ecclefie | Vercellenfis obtulit

Santtum Domini corpus , quod ubi zImbrofius accepit ,

V

emifit Spiritum , bonum viaticum fecum ferens.

l& CUf j

2, Lib. ». de Cain. & Abel. c- $, INe verea.

lat

^ Ml

ris, ne in convivio Ecclefie aut convioe nobiles defint,

aut decentes münifiri : quid Chriflo nobilius, qui in con-

um ofe

m f y

vivio Ecclefie & minifirat, & miniflratur 5. iflius con-

vive recumbentis te adjunge lateri, ac te Deo conjunge.

Et l. 2. c. 6. Sfam non fpec

,i" agni fit, [ed veritas

Mil

corporis Cbri[H.

O

3. In pfal. 38.ad illud: "Thefaurizat.

, Que

,Dnc celebrantur in Ecclefia, eorum umbra

erat in Sermonibus prophetarum, umbra in

?bamust':

, Petra, quz aquam flüxit, & populum feque-

|

,,batur: nonne illud in umbra erat facrofan&ti

,T

,nhujus myfterii Sacramentum ? nonne umbra

bt

,,erat aqua de Petra, quafi fanguis ex Chrifto,

n

,Que fvgientes fe populos fequebatur : fed

» jam difceffüt umbra, diesappropinquavit: vi-

n

li

Üj

», dimus principem Sacerdotum & audivimus pro

, Dobis offerentem fanguinem füum ; fequamur,

. et poffümus Sacerdotes, ut offeramus pro po-

yie u

, pulo facrificium ; quia etfi nunc Chriftus non

orif

, Videtur offerre, tamen ipfe offertur in terris,

j, &t

, quando Chrifti corpus offertur.

4. In pfal. 118. adillud: Media no&e fur-

£5

gebam. Celebranda eft oblajio, tunc paratus a[frft

2

ut

Jr

102

DT SPITA T TITO m

d

ut accipias tibi munimentum ,. ut, corpus edas Dowini

li

l mml[h 1

Sefu, in quo remg[ 10 peccatorum eft : ubi corpus ejus,

:ccepent 4

ibi Chriflus efb, qui efurientem te fui covporis epulis

giilet

explevit.

l

)

f

Jf

jl

4. Ibid. ad illud : /Von confundas me ab ex[pe-

la

Gatione.

Fenias ad. cibum Chrifli, ad cibos corporis

r

Dominici , ad. epulas. Sacramenti , ad illud poculum ,

quo fidelium incbriatur affettus,

J

6. In cap. 1. Luce ad illud : fpparuit illi an-

gelus

Utinam mobis quoque adolentibus altaria, /a-

D

,WL

OLU

erificium deferentzbus a[ff]at angelus, imo prebeat fe

videndum :

non enim dubites ajffLere angelum ,' quando

E

l

Chriflus afftit , quando Chriflus immolatur.

(

ï;:

3 .

7. In cap. s. Lucz: ad illud : Quare Difcipuli

Sfoannis jejunant ? — INobis non Caipbas, mon Pilatus

. Fa

Chriffum abftulit , nec po[[umus jejunare , quia Cbriftum

4

babemus &? Chrifli carnem epulamur. &$ fanguinem

U

quomodo fitire poteft , qui bibit Chriflum ?

Donin

8. In cap. g. Luce ad illud :

, Audivit He-

eevide

», TOdes,

Nemo cibum accipit Chrifti, nifi fue-

AT, )

myto t

» rit ante fanatus ; ubique myfterii ordo ferva-

»tür, ut prius per remiffionem peccatorum

f

, Vulneribus medicina tribuatur ; poft alimonia

J

,,Tmenfz coleftis exuberet, quanquam nondum

tlj

, Validioribus hec turba reficiatur alimentis,

paaí

lh

j

, neque Chrifti corpore & fanguine jejuna foli-

1 D

» dioris fidei corda pafcantur: la&e, inquit

ia f

ï

» V0$ potavi

non efca :

efca folidior eft cor-

(; |

W

» pus Chrifti

potus vehementior fanguis eft

T

, Domini: non ftatim à primo epulamur omnia,

]i

tPV nä

, nequepotamus omnia:; eft ergo primum quod

M'Vu

,manduces; & eft fecundum ( verbum Dei)

n

AUR Y 1*

, tertium eft corpus Chrifti, -- myfticum quo

fmm P

L

q

» QU

|

DE EXISTENTIA Hujus SACRAMENTL 1053

l

,,que eft: quod manducans populus fatiatur,

, & miniftrant Apoftoli, quia non efüriet, qui

, acceperit cibum Chrifti, & in Apoftolorum

,minifterio futura divifio Dominici corporis

, fanguinisque premittitur.

9. In cap. 17. Luce ad illud: Due molentes.

[

Eft cibus vefe&bionis, efl cibus fanguinis: fiut enüm

caro Domini vvere efl cibus, ita fanguis vere eft nofler

jni j

potus .

TI f],

1o. Lib. r. de officiis cap. 41. fic Laurentium

TL

Levitam Xyfto Papse loquenteminducit: ,,Ex.

1 t

,perire, utrum idoneum miniftrum elegeris,

^

, cui commififti Dominici fanguinis difpenfatio-

;re J

h

2 hem.

Et l. 2. cap. 28. Nos aliquando in in-

,» vidiam incidimus, qui confregerimus vafa my-

u

,ftica, ut captivos redimeremus : ornatus fa-

,; cramentorum redemptio captivorum eft, tunc

t

, vas Dominici fanguinis agnofco, cum in utro-

m

i

, que videro redemptionem, ut calix ab hofte

il

3

,redimat, quos fangui$ a peccato redemit: a-

1 0100

,£nofíco infufüm auro fanguinem Chrifti non

"

y

Al

, folum irrutilaffe, verum etiam Divine ope-

pO& ah y

,rationis impreffiffe virtutem redemptionis.

iril

11. Lib. 4. defide cap. 5.

, Confidera, quid

, przmiferit: vere, inquit, vere dico vobis;

"H

nhifi manducaveritis carnem filii hominis, &

"

!

üq.

» biberitis fanguinem ejus, non habebitis vitam

j t

in vobis: fecundum filium hominis de carne

inpis

, eft locutus & fanguine, ad divinitatem putas

Tir QD

, effereferendum ? Deniqueaddidit: Caro enim

imune

,,meà vera eft efca, & fanguis meus eft potus;

xoum J

,carnem audis, fanguinem audis; mortis do-

, minicz facramenta cognofcis, & divinitati ca-

lum-

3üicumf;

!

4

j

104

Dd1SPUTATIO*-K

J L(IST

, lumniaris: audi dicentem ipfum; Quia fpiri-

p

, tus carnem & offanonhabet: nos autem quo-

, tiescunque Sacramenta fumimus, quz per fa-

E?üm &l

p

»Cr& orationis myfterium in-carnem transfigu-

,rantur & fanguinem, mortem Domini annun-

;duïii&

, lamus.

d t

12. Lib. 2. de penit. c. 3. Quotieftunque [an-

guinem Domini fumnünus, mortem Domini annuritia,

Tne d

ul

mus: Sicut ergo [emel pro omnibus immolatus efd, ita

quotiefcunque peccata donantur, corporis ejus Sacra-

lg d!

lt

mentum fumimus, ut per [anguinem ejus fiat peccatorum

10j

t (

remifJio.

13. Lib. r. de virg. ad finem.

In altari caput

1m Va

Til

aW

emnium Cbriftus quotidie confecratur.

14.. Lib. de viduis.

Vide, quid agas Sacerdos,,

D

nec febrienti anu corpus Cbrifli atiingas.

a (pert

15. Lib. r. de iis, qui myfteriis initiantur

E

cap. 9. de Euchariftia loquens, eamque cum

i

Manna comparans ait:

,Confidera, utrum

o .c'eg«

(l

» przftantior fit panis angelorum , ( Manna,)

, 2n caro Chrifti, quz utique eft corpus vite?

, Potior eft lux quam umbra , veritas quam fi-

u

»gura, corpus authoris coeli, quam Manna de

Mu

»Celo: Forte dicas; Aliudvideoy quomodo

y!

» t mihi afferis, quod corpus Chrifti accipiam ?

DA m

; Et hoc nobis füpereft , ut probemus.

Quan-

Tif e

l,

, s ergo utemurexemplis? Probemushocnon

DEU

8

» €effe, quod natura formavit, fed quod bene-

ROt e

» di&io confecravit, majoremque vim benedi-

lu

» &ionis effe, quam naturz, quia benedictione

] ul.[h P

.

,etiam ipfa natura mutatur.

Virgam tenebat

"tf

» Moyfíes, projecit eam, & fa&a eft ferpens.

" b

» Rurfus apprehendit caudam foerpentis , & in

m W

, Virg&

DE EXISTENTIA HUJUS SACRAMENTI. Io6

li

l

;

,Virge naturam revertit.

Vides igitur pro-

:

, phetica gratia bis mutatam effe naturam & fer-

W

:atem

, pentis & virgz? Currebant Aegypti flumina

»puro aquarum meatu ; fübito de fontium ve-

"i A

, nis fanguis ceepit erumpere.

INon erat potus

» in fluviis.

Rurfus ad Prophetz preces cruor

li

t

, ceffavit luminum, aquarum natura remeavit,

» Nonne claret, naturam effe mutatam ? Sitie-

, bat populus Patrum; tetigit Moyfes petram;

) (l

»» & aqua de Petra fluxit,

Nunquid non preter

,,naturam operata eft gratia, ut aquam vome-

,,ret petra, quam non habebat natura ? Quod

[/fj "

5 fi tantum valuit humana benedictio, ut natu-

,ram converteret; quid dicimus de ipfa confe-

, cratione divina, ubi verba ipfa DominiSalva-

jgasS y

,,toris operantur ? Nam Sacramentum iftud,

»quod accipis, Chrifti Sermone conficitur.

ET

;; Quod fi tantum valuit fermo Elie, ut ignem

ï

i, u

,,decoelo deponeret; non valebit Chrifti fer-

j mm

, Iho , ut fpecies mutet elementorum ? De to-

, us mundi operibus legifti; quia ipfe dixit,

Ts QU

, & fa&ta funt, ipfe mandavit, & creata funt,

m

4

» Sermo ergo Chrifti, qui potuit ex nihilo face-

?l

E

,1e, quod non erat, non poteftea, qus funt,

il

,in id mutare, quod non erant?' INNon enim

u

,,minus eft, novas rebus dare, quam mutare

(

, naturas.

Sed quid argumentis utimur? Suis

jl

,Jutamur exemplis, incarnationisque exemplo

a bee

», adítruamus myfterii veritatem.

Nunquid na-

,turge ufus preceffit, cum Jefus Dominus ex

aeilit

gl

, Maria nafceretur? Si ordinem quarimus, vi-

» ro mixta femina generare confuevit.

Liquet

d

» igitur quod prater nat

'uræ ordinem

Virgo ge-

g

3

, DeTavit,

!

106

DlSl)[ITATIO I.

neravit, & hoc quod conficimus corpus, ex

p "m

jniet a

, virgine eft. Quid hic queris naturz ordinem

,,in Chrifti corpore; cum preter naturam fit

;eminiflr 1

n

pape

» ipfe Dominus Jefus partus ex virgine ? Vera

, utique caro Chrifi, que crucifixa eft, que

st

igtttil

»epulta eft: vere ergo carnis illius Sacramen-

,tum eft.

Ipfe clamat Dominus Jefus; Hoc

goxdü

, eft corpus meum.

Ante benedictionem ver-

l De Vi

gasmd

, borum caleftium fpecies nominatur ; poft con-

,»fecrationem corpus Chrifti ( prefens) fignifi-

ïk.

s ieta

Ü

&

5, €eatur,

Ipfe dicit fanguinem fuum.

Ante

», confecrationem aliud dicitur; poft confecra-

Jdetiod

, ionem fanguis Chrifti nuncupatur; & tu di-

ii

, Cis; Amen, hoc eft; verum eft.

WORU

^

(

4

XX.

m

Qd |

$: EID OH OR OEAMS

li,

l

:b

Il

Sgculo quarto.

(

If

Jj

1

I. be Sacerdotio. ,,Sacerdotium afcendit

t

»8d Deum, ut Spiritus San&tus defcendat, fan-

T n

», &ificetque dona, cumque oblata fuerint tre-

.Ienda myíteria immortalitate plena, tunc

DL

l

l

,,anim: accedentes per illa tremenda myfteria

! mm&üi

purificationem accipiunt: vides homo illu-

&t n

J

, ítrem miraculi editionem, cernis füblime fa-

ltty

» crificium.

lr lem

Á

2. De Dignitate myfteriorum.

», Ad divina

i

» frequentanda myfteria ftudiofe concurrite, &

D Plftl]"[

, ftate in multo timore & tremore, ne quis fu-

M

M

W

,Íceptione divinorum myfteriorum reperiatur

vt

"

, indignus: celum & terra, & omnia que in eis

Y

,5 fünt,

DE EXISTENTIA HUJUS SACRAMENTL. jo7

| "

31l

t

,» fünt , tremunt ac fe inclinant: tu autem im-

t

]

jl

l

,pudenter accedis? angeli mundi cum tremo-

m Í

,Le miniftrant, faciemque obtegentes non au-

W

Ü

, dent afpicere, at tu immundus cum fis & im-

, ponitens, non contremifcis? hominibus qui-

n

, dem te rite Euchariftiam accipere fidem facis,

)

,5 fed cordium fcrutatori quid dices ?

ALDOD v

u

3. De vita fpirituali.

, Corpore unigeniti

1]'0

)

D

» filit ejus vefceris, & fanguinem bibis, gaude

N

EI!E)]

€rgo & lztare, quod merueris templum ejus

D d

»; fieri.

[Uun

4. Beatitudines.

, Beatus, qui ad immacu-

] ( T.

,, lata myfíteria Salvatoris cum reverentia & tre-

, IOre, atque horrore accedit, certo fciens,

,;Íe vitam in feipfo recipere fempiternam.

s. Adverfüs eos, qui negant refurrectionem.

; Cujusmodi manibus fufcipies pretiofum cor-

,»pus Dei, & admovebis impuro tuo ori, quod

» ipfum Dominum violavit ?

6. De compunctione.

,; Licet procul àno-

Q du

,bis fit Siloe, quo cecus miffüs erat; calix

, tamen tremendi tui fanguinis lumine ac vita

» plenus nobis ecce praíto eft: hoc nobiscalice

, lumen largire: eft anima noftra fponfa facta

, immortalis fponfi; nuptiarum autem copule

» divina funt facramenta: attende igitur tibi,

)

, thalamumque tuum immaculatum cuftodire,

» & coleftem fponfum Chriftum in eo fufcipere

ALv

, contende,

7. Parenefi 2o.

,, Non exiftimo bonum ef-

v

, fe impudenti oculo contemplari propofita my-

qiil

t

, fteria corporis & fanguinis Domini noftri Je-

, fü Chrifti : fidem hujus faciat nobis Scriptura

[ W

J

l

», dicens :

Io8

D?bpS PUCT OAST RO.

p

qurt

» dicens: tremefactus autem Moyfes non au-

, debat afpicere,

n

luüllh ü

8. Denatura Dei cap. 5.

», Participa imma-

Ml

nifi

, cülatum corpus & fanguinem Salvatoris ; cer-

üomug,

», tus quod agnum ipfum integre comedas : ignis

fU

00

i

,funt myfteria Chrifti; cave ea fcuteris, ne

, Comburaris, Abraham angelis terrenos cibos

"

f i

fumu

» appofuit, ingens fane miraculum eft, cernere

» fpiritus cibos carnium manducantes, féd hoc

us VeD)

.0mnem excedit admirationem, quod nobis

btl i

,fecitSalvator: ignem quippe & fpiritum man-

dngeni

"

. ducandum atque guítandum preftitit nobis,

1

!

T

,. corpus videlicet füuum & fanguinem: illa enim

l

VU

ï j

» Veneranda & tremenda myíteria cunétas inge-

J CUU

;

» nii mei vires fuperant,

m

tf

XXI.

[

v

S. CHRISOSTOMUS

1ptity

apriude

Sa&culo quarto.

n

L.

NH

1. In cap. 3: Epift ad Rom. hom. 8.

lerea«

P EAW

uter

iini igitur , vereamini men[am eam , cujus omnes par-

)

ticipes. fumus , . Chriflum propter mos trucidatum , [acri-

*ch I

ficium eidem menfa füperpofitum,

CR

l

2. In cap. 10. Epift, ad, Corinth. hom. 23.

«itor

Vult figuram prope veritatem adducere ; quomodo enim

dl

tu bibis [anguinem ,. fic illi aquam ? petra ;. & quomodo

rl

dQ

t comedis corpus Domini, fic illi manna.

g

We

3. Ibid. in cap. ro. hom. 24.

», Conferve-

W

!

,,mus unitatem: ad hoc enim nos vocat illud

t

MX

, terribile & formidandum facrificium, jubens,

x

Is

,, üt cum concordia ad ipfum accedamus, & arden-

y

»

A

DE EXISTENTIA HUJUS SACRAMENTI.. 109

, ti charitate, & inde effe&i aquile ad ipfum

l

)

, celum evolemus; ubi enim cadaver, illic &

» aquilz ; cadaver corpus vocans propter mor-

tem: nifi enim ille occidiffet, nos non furre-

;Xiffemus; aquilas autem vocat, oftendens,

,. quod oportet eum, qui ad hoc corpus acce-

», dit, effe füblimem, & cum terra nihil habere

LT]

[

,Ccommune : ipfi quoque tunc ei occurrent e

qubd

"

.Cclis venienti, qui nunc digne percipiunt,

,(icut qui indigne extrema patientur; nam fi

tlunma

» quis regem non temere nec inconfiderate ex-

T

» Ceperit, quid dico regem, ne veftem quidem

Ti

,,rogiam temere & inconfiderate immundis ma-

"T

, hnibus contre&averit quifquam, quomodo Dei

», COrpus, quod cum illa divina natura eft con-

, Verfatum, accipiemus cum tanto probro &

,Ccontumelia? nerogo, ne nos ipfos occida-

,,mus per impudentiam, fed cum timore & fum-

'SI

,,ma puritate ad ipfum accedamus: & quando

,ipfum videris propofitum, dic: propter hoc

» Corpus non fum ego amplius terra & cinis;

EL

. propter hoc non fum amplius captivus, fed

j n

, liber ; propter hoc fpero me accepturum cc-

Jn

. 10s: hoc corpus clavis confixum, & flagris

.. cefum nontulit mors: hoc corpus in crucem

LA

,, a&um cum vidiffet fol, fuos avertit radios :

», hoc eft illud corpus, quod fuit cruentatum,

.. quod lancea percuffum, & falutares emifit fon-

,,tes univerfo orbi: hoc corpus nobis dedit &

(f

b

, enendum & comedendum, quod fuit inteníz

Ya

», dile&ionis: nam quos amamus , etiam morde-

,;mus fepius: quamobrem Job quoque ferto-

n j'dbfï

ug,&äïf:'

,,IUmÍuorum amorem in ipfum indicans, dice-

7 Dat,

[ Dl

IIO

DYIS-P UCTOA DO

,bat, quod fzpe illi ipfum amantes dicebant.

,; Quis dederit nobis impleri ejus carnibus ? fic

dnn

; I

, euam Chriftus dedit nobis impleri ejus carni-

dema

,,bus, ad majorem nos attrahens amicitiam :

st d

,ThDoc corpus etiam jacens in prafepi revetiti

y nl

,Íunt magi, & cum veniffent, cum multo me-

F

,,tu & tremore adorarunt : imitemur ergo vel

,Iy.'ur

Toom

Ti

, barbaros nos ccilorum cives: nam illi quidem

1

cum & in prefepi vidiffent, & in tugurio, ne-

s 0

gt tte

,,que tale quidpiam vidiffent, quale tu nunc,

31j

,, cum magna accefferunt reverentia: tu autem

,non in prefepi vides, fed in altari, non fce-

q, M

p

, minam eum tenentem, fed facerdotem adftan-

,tem, & fpiritum cum magna copia ea, qu&

um

ib

,funt propofita, fupervolantem : non folum-

, modo hoc ipfum corpus vides, quod illi, fed

z i

M.

t

i

, nofti ejus & virtutem & difpenfationem, &

m

,, nihil ignoras ex iis, quz per ipfum effecta funt,

m l

h

;, ut qui in omnibus myfteriis fit exacte & accu-

li

Iu

|

li

,rate initiatus: nos ergo ipfos excitemus &

,; formidemus, & longe majorem, quam illi bar-

N

; bari oftendamus reverentiam, ne fi temere &

, inconfiderate accefferimus, in noftrum caput

,ignem congeramus -- hic terram tibi cclum

us

diteg

V

, facit hoc myfterium : nam quod illic eft om-

, nium pretiofiffimum, & maxime honorandum,

fl

,;hoc oítendam tibi fitum in terra: ficut enim

Teotrol

,in regia id quod eft omnium magnificentiffi-

, mum, non parietes, non tectum aureum, fed

Rfj

,, corpus regis fedens in folio : fed hoctibinunc

VUf

,licet videre in terra: non enim Angelos , ne-

Em

, que Archangelos, neque colos , & colos c&-

Wt

,,lorum, fed ipfum eorum oftendo Dominum:

1

]i

p

»» Vvidifti,

DE EXISTENTIA HUJUS SACRAMENTI.

Ppr

A d

ts

xU!.;

J

» Vidifti, quomodo , puod eft omnium przftan-

Wi

, üflimum, & maxime honorandum, vides in

L

j

,terra; neque folum vides, fed etiam tangis,

Eu

u

» fed etiam comedis, & eo accepto domum re-

QR

» Verteris: abfterge & munda animam, & pre-

ib

lUl

»para mentem ad horum myfíteriorum fufce.

]

It s

» Ptionem: nam fitibi regis filius cum mundo

14 [

, & purpura & diademate tibi traditus effet fe.

"l

,rendus, quecunque funt in terra abjeciffes,

d QD

,nunc autem non hominis regis filium acci-

i ( af

s

, piens, fed ipfum unigenitum Dei filium, dic,

j ufn

,rO0g0, non extimefcis , & eorum, qus ad

uY

,hDanc vitam pertinent, non omnem expellis

TW

amorem ?

ton z

4. In cap. 5. Epift. ?. ad Cor. hom r1. ,,Pro

Vil

.

,manna corpus Dominicum accepimus , pro

i

l

i,

, aqua e petraexpreffa cruorem e latere proflu-

ii

, entem.

Et in cap. 9. hom. 29. Hoc altare,

s tn

,quonuncutimur, eximium eít, atque admi-

exetmo.

, randum eft ob eam viétimam , quz in ipfo im-

quniit

»ponitur: natura quidem lapis eft, fanctum

"

Vr

M

,,autem efficitur, poftquam Chrifti corpus ex-

V

, Cipit.

Ibid. in cap. 13. hom. 3o. Ad nos in-

nl

» greditur Chriftus, cum communicamus: no-

W

;5 ftis enim vos, qui myíteriorum participes eftis,

, quid dicam ; neque enim vulgari quodam ho-

V

W

l

, Dore os noftrum afíficitur, cum ccrpus Domi-

v

,,;niceum excipit; eaque przfertim de caufa tum

[/]

um

,,mutua ofcula jungimus : audiant, qui obfcce-

t

» Daloquuntur, qui convitia proferunt , ac co-

N

mgehs ]

, horrefcant, cogitantes, quale os turpent, ac

», dedecorent. Et in Epift ad Ephef. cap. 4. hom.

(eg

,,15. Deus os tuum ornavit tam multis, hy-

u

4 Innis

)

p

II2

DISPUTAT'I'O I

3üquod3

, mnis angelicis, alimento non utique angelico,

,f

; fed fuperangelico, fui ofculo, & fuis ample-

VOA

ij n

» Xibus, & contumelia afficis? Etin cap. 5. hom.

l

)

f

,,20. Membra fümus corporis ejüs, de carne

*;

f

» ejus & offibus ejus; & quomodo Chrifti mem-

u

»bra fumus? quoniam facti fumus ficut ipfe:

qpum, d

;, & quomodo ex carne? fcitis , quicunque eftis

"

J

miti of

», participes myfteriorum.

viüetdi

. In cap. 1. Epift. 2. ad Tim. hom. 2. ,, Vo-

s r

»,lo quiddam adjicere plane mirabile: quid ve-

, ro iftud eft? facra ipfa oblatio, five illam Pe-

gudadDus

qiu: d

,tUus, five illam Paulus, five cujusvis meriti

»» facerdos offerat, eadem eft, quam dedit Chri-

g, at

»» ftus ipfe Difcipulis, quamqueSacerdotes modo

, 000

st

, conficiunt : nihil habet ifta quam illa minus,

,cur id? quia hanc non fanctificant homines,

J

ld) 1

» fed Chriftus, quiillam ante facraverat: quem-

» admodum enim verba, quz locutus eft Chri-

aisl

m

quim r

5, ftus, eadem fünt, qua Sacerdotes nunc quo-

H

ita & 'oblatio eadem

]

i.

»que pronuntiant ,

5 eft, & hoc igitur Chrifti corpus, & illud eft:

Q

» qui autem hoc illo minus aliquid habere putat,

» ignorat Chriftum effe, qui nunc etiam adeft,

il

»uu

5, atque operatur.

6. In cap. 1. Matth. hom.4. ,,Quonam mo-

AORU

,, do ab hactam noxia iracundie pefte fugiemus?

rl

»fiilam potionem bibamus, quz omnes intra

V,

,, nos vermes ferpentesque mortificet : & quod-

1ytur

L fir

,nam, inquies, eft iftud poculum, quod eam

,; vim habeat? pretiofus fcilicet Chrifti fanguis,

&R

»fi cum fiducia utique fumatur.

Et in cap. 2.

f

; hom. 7. Forfan & nunc Chriftus Samaritane

DC

W

»u

k

füiftit

vt

; tantum lgquitur ; nam & nuncnullus ei a

» nifi

Dd

DE EXISTENTIA HUJUS SACRAMENTI.

II3

t

hl

, nifi quod alii adfunt folis corporibus , alii ve-

,Ir0 nec corporibus : attamen ipfe non recedit,

IltapN

»Í[ed manet: non aquam de hoc fonte nobis

N

,tribuit, fed fanguinem vivum.

In cap. ro.

,»hom. 34. Si latrones,- cum alteri alteris fale

lt [

[

» communicaverint, latrocinandi veritatem de-

UM

»ponunt, quibus nos rationibus excufabimus

» Domini corpore communicantes, & latronum

hj ]

M

,Confuetudinem atrocitate fuperamus ? Et in

il

» Cap. L 1. hom. 38. Sunt certe & nobis peccata,

l [HW

,n0n duabus aut tribus , fed mille dignifüima

»1mOrtibus: & ut alia pretermittam, recorde-

fl

,1nur, quoties indigne corpus Domini fuümi-

t

1nus, cum non ignoremus, hujusmodi homi-

T1 t t

]l

» nes corporis atque fanguinis Chrifti reos effe?

i hor

, confidera te czdis dominice reum effe.

NU (

In cap. 14. Matth. hom. 15...,, Mulier quz

^

du

!

l

» fanguinis fluxum patiebatur, omnes erudivit:

Virung

» tanquam ergo & nos fimbriam veftimenti ejus,

Wldto t

, Vel potius, fi volumus, ipfum totum habea-

, &il

,1mnus: non enim veftis folum, fed corpus ip-

bmyt

»fius nobis propofitum eft, non ut tangamus

Tunpa

»folummodo, fed ut comedamus , &. fature-

»mur: credite, quia etiam nunc ccena illa ce-

Iu

»lebratur, in qua Chriftus ipfe recumbebat :

, hanc & illam ipfe efficit: audiamus & perhor-

:

» refícamus

n

carnes fuas nobis tradidit, feipfum

»immolatum propofuit: quam igitur fatisfa&tio-

gt

! ;UUd at

,.nem offeremus, cum tali pabulo nutriti tali-

»ter peccemus, cum agnum comedentes in lu-

ii

n

» pum convertimur ? cum ovinis carnibus fatu-

j

»rati ut leones rapiamus? vis corpus Chrifti

»honorare? non defpicias ipfum nudum; ne-

H

üuseiä*»ï;

D. /Amort. TraGi.de EucharifLa.

» que

114

D LS/D UWOACEq 0.

p p

fidl

que hic quidem in Ecclefia fericis pannis in-

, duas, foris autem frigore ac nuditate confici

Jl

, Degligas.

$doos

8. In cap. 26. Matth. hom. 83

,; Credamus

qredidt

, ubique Deo, etiamfi fenfui & cogitationi no-

yiuum C

ftre abfurdum effe videatur , , quod dicitur ;

Adhorett

, quoniam ergo ille dixit, hoc eft corpus me-

gt

,.Um, nulla teneamur ambiguitat

fed creda-

barer |

;, mus, & oculis intelle&tus id perfpiciamus

ni-

s pem

, hil enim fenfibile nobis traditum a Chrifto,

3j mgua

»fed rebus quidem fenfibilibus; omnia Vero,

r a

, que tradidit, infenfibilia funt; fic & in ba-

OUU

» ptifmo per aquam, qus res fenfibilis eft, do-

TOS duf

,num illud conccdxtvr

quod autem in ea con-

w AU

» ficitur

renovatio fcilicet ac regeneratio , in-

AV

, telligibile quiddam eft

nam fi tu incorporeus

l

, eífes, nude ipfe tibi dona incorporea tradi-

um,t

»diíffet; quoniam vero corpori conjunéta eft

z potnt

,anima tua , in fenfibilibus intelligenda tibi

» traduntur

o quot multi dicunt, vellem for-

IN

l

»mam & fpeciem ejus, vellem veftimenta ipía,

J

, vellem calceamenta videre : ipfum igitur vi-

w

w

» des, ipfüm tangis, ipfum comedis : veftimen-

,ta ejus defideras videre, ipfe vero feipfum ti-

,bi tradit

non ut videas folum, verum etiam

»Uttangas, & intehabeas: vigilandum igitur

T

,eft, non enim parvum fupplicium indigne

u

» communicantes expectat : cogita, quanta in-

'Iflg]'by

Xttge

» dignatione adverfus proditorem, adverfus eos,

» qui crucifixerunt ipfum, movearis, & cave,

NU

i

,ne tu quoque corporis & fanguinis Chrifti

) m]

u

uN

n

», reus efficiaris ; illi acerbiflime fan&iffimum cor-

)U

,pus trucidarunt, tu poft tot, tantaque bene-

n

V

41

h

»» ficia

(Q(

DE EXISTENTIA IHUJUS SACRAMENTI. IIS

LT

, j

» ficia fordida fufcipis anima: non enim fuffecit

» ipfi bominum fieri, flagellis coedi, & crücifi-

» gi, fed nos fecum in unam, ut ita dicam, maf-

» fam reducit, neque id fide folum, fed reipfa

J

,nos fuum corpus efficit: qua igitur re non

lu

, mundiorem effe oportet eum, qui hoc facrifi-

A.

,Cio participaturus eft? quot radios folares

Tl

, non deberet excedere manus illa, qux hanc

1f

» carnem perrumpit, os quodigne impletur fpi-

»tritali, lingua que cruentatur. hoc admirabili

WH T

t

fanguine? veniat in mentem tibi, quo fis ho-

,0700rehonoratus, qua menía fruaris, ea nam-

lil d

ET

, quere nos alimur, quam Angeli videntes tre-

GRUN

» munt, nec absque pavore propter fulgorem,

,Qui inde refilit, afpicere poffünt, & nos in

hxonyu:

W& u

,,unam cum illo maffam reducimur, Chrifti cor-

,.pus unum, & caro una facti fümus, quis lo-

tb

u

» quetur potentias Domini, auditas faciet omnes

,;laudes ejus ? quis paftor unquam membris fuis

Tl

limeni

» Ovesfuas nutrivit? multe matres poft partum

m gu:

» aliis nutricibus infantes dederunt, quod ipfe

» facere noluit, fed proprio corpore nos alit,

jvl

of

» & fibi conjungit atque conglutinat.

j

In cap. 6. Joannis hom. 45.

,,Ut non folum

m

» per dilectionem , fed reipfa in illam carnem

"TM

,.Convertamur, per cibum id efficitur, quem

^ if

ii lMi

"

,nobislargituseft; cum enim fuum in nosamo-

T

,rem indicare vellet, per corpus fuum fe nobis

dl

» commifcuit, & in unum nobifcum redegit, ut

; & ev

» Corpus cum capite uniretur: hoc enim aman-

ais r

» tium maxime eft: hoc Job fignificabat de fer-

fimunt

»Vis, a quibus ita eximie amabatur, ut ejus

r

» carnibus fe admifceri peroptarent: cum enim

2

,amoris

DISPUTXATIO:-L

g

116

um

,amoris in eum fui vim vix cohibere poffent,

;ng Aiïäl'i

, dicebant: Quis nobis daret, ut ejus carnibus

g, !

,immifceremur? quod Chriftus fecit, ut majori

qieed

,nos charitate adftringeret, non fe tantum vi-

quimp

»deri permittens defiderantibus, fed & tangi

4uinql

,& manducari, & dentes carni füz infigi, ei co-

hm u

» pulari, & defideriofuo omnesimpleri: paren-

ij templ

» tes fiepe liberos fuos aliis alendos tradunt, ego

hte r

, autem longe aliter, inquit, mea carne alo, ime

»Vobis exhibeo, omnibus faveo : qui in hac

g

: ilt

» vita ita fe nobis exhibet, multo magis in futu-

sE

nj

»1Ia: vefter ego frater effe volui, & communi-

j

AU

llsl

, cavi propter vos carnem & fanguinem, & per

LlEm'Uï

»que vobis conjunétus fum, ea rurfus vobisex-

!

»hibui: demones, cum dominicum fanguinem

lt

»in nobis vident, in fugam vertuntur, Angeli

BN

$,autem concurrunt: qui hujus fanguinis funt

T

» participes, ipfum induti funt regem.

9. De Sacerdotio lib. 3.

» Dum confpicis

a n

fit d

»Dominum immolatum, & illic fitum Sacerdo-

» tem facrificio incumbentem, tum vero turbam

qillum

, circumfufam pretiofo illo fanguine intingi, ac

qOnfer

J

,rubefieri, etiamne te inter mortales verfari,

,atque in terra confiftere cenfes? o Dei beni-

vt

rily

»gnitatem! qui cum Patre fürfüm fedet, in illo

»ipfo temporis articulo omnium manibus per-

'7-";4:';*4 J;'v

ls

n

»tra&atur, ac fe ipfe tradit volentibus ipfum

,excipere ae compledi. Etiib.6. Cum Sacer-

JOs Y

Mi

W

, dos facrificium illud horrore acreverentia ple-

LE

»niffimum perfecerit, communi omnium Domi-

,no manibus affidue pertra&tato, qu&ro ex te,

f'lig

il

x

,quo illum in ordine collocabimus? per id tem-

» pus & Angeli Sacerdoti affident, & coleftium

16«&

DX

» pote-

DE EXISTENTIA HUJUS SACRAMENTI.

I17

Mi

j

bl

» poteftatum univerfus chorus clamores excitat,

W

»locus Altari vicinus in illius honorem qui im-

['V

Vg

»Imolatur, Angelorum choris plenus eft: id

A

» quod credere abunde licet ex tanto facrificio,

quod tum peragitur

Égo vero commemorati-

j

b

»temolim quendamaudivi, cum diceret, fenem

Ü

» quendam tali vifione dignum habitum, ac per

]

ttdy

illud tempus Angelorum multitudinem vidiffe

W

d

altare circumdantium, & fic capite inclinato-

'giii

»rum, ac fi quis milites prefente rege ftantes

ii

»Videat: id quod facile mihi ipfe perfuadeo

VOT

1o. In Epift ad Innocentium Papam. , Quin

DO

» & fanétiffimus Sanguis Chrifti, ficut in tali tu-

i wh

»multu contingit, in prediétorum militum ve-

» ftes effufuseft, fiebantque, quafi in barbarica

Vi

r

» Captivitate.

thtl

1I. Serm. 32. de proditione Juds.

» Sed

X

»jam nos adterribilem menfam cum debitareve-

J u

,rentia tempus invitat: nullus ibi Judas repe-

tün

»riatur: & nunc enim prefto eft ille Chriftus,

1

» qui illam ornavit menfam , ipfe iftam quoque

» confecrat : non enim homo eft, qui facit, ut

I g

h nlw

»in menfía propofite res fiant corpus & fanguis

TY

» Chrifti ,

fed 1pf'e qui pro nobls crucxüxus eft

Hhh

» Chrli'cus: adc 'ya.e avÓptTTOg gtv 0 TOV TX mgo-

g

Wmusvaa deveSoa TO GA X2 awa XeAc8, &)M avTOG

» Xe&A506;

Exteriora quidem adimplens ponit Sa-

noos J

h n

(ns

m

cerdos verba proferens, fed virtus & gratia

» Dei eft.

Hoc eft corpus meum dicit:

hoc ver-

rerenu

um

" bum transmutat res in menfa propoütas. TETO

Et ficut

quii

» '1'0 grp.æ METG&B QDQFICH '!'00 'II'QOKH(A"VGS.

» illa Vox, que dixit: Creícite & multiplicamini

i W

Q

» & replete terram , femel quidem dita eft, fem-

!

H 3

» per

p

118

D.I$.P U T A T-I-Ovrk

» Per autem operatur potenter effe&um, fic &

il PT ff

PUR

» VOX illa femel quidem dicta eft, fed per omnes

if

»Inenfas Ecclefie ufque in hodiernum diem, &

» Ufque ad ejus adventum operatur jugem ho-

gf &l

» ftiam.

f';e'ub?n 1

12. Serm. 34. de Cruce & latrone.

»,Cum

M

E

t

»igitur eum, qui in cruce affixus eft, ad hodi-

gt

» ernain vefperam vifüri imus, tanquam agnum

qrcodu

»Imaétatum & immolatum, moneo ut cum de-

-»memL

»Ccentia, & reverentia multa accedamus: an

jl

» nefcitis quomodo Angeli adítiterint fepulchro

»Corporis experti, fepulchro vacuo? nempe

f

» quia femel corpus Domini recepiffet, multum

(

» honoris etiam ipfi loco exhibent: Angeli, qui

S

» excellenuia naturam noftram longe fuperant,

(j

il

»tanta reverentia & obfervantia fepulchro affi-

l

Q q

»ítunt; nos non ad fepulchrum inane, fed ad

Don

»ipfam menfam, in qua agnus pofitus eft, adi-

, Qu

»turi, cum tumultu & turbatione accedimus:

BU

»& quz nobis de reliquo venia fperanda erit?

» Quid facis o homo , quando Sacerdos ítat an-

. n

Altipih

»te facram menfam , invocans Spiritum San-

dum d

» &um ut adveniat, ut dona contingat; quan-

st é

»do fpiritus gratiam fuam tribuit, quando de-

» Ícendit, quando dona contingit, quando ovem

vt

»ima&atam & oblatam cernis, tunc tumultum

tudi

»€Xcitas ? cogita quidquam fitillud, quod pro-

i j

»pofitum eft, & quzs fit ejus cauía? occifa eft

X uqudl

»hec hoftia propter te: cogita, quid fit illud,

W u

» quod funditur : fanguis eft; fanguis videlicet,

t

»qui chyrographum peccatorum delevit.

13. Serm.41. de Panit.

4 H&c dixerim ad

"lml,

V

»» €05 , qui fanctorum communionem & congre-

TEU

» gatio-

)|

DE EX STENTIA HUjUS SACRAMENTI]

II9

i

j fed pg»

3 gmnnem relinquunt , & fub horam terribilis

,Dmenfe in vaniloquentie conventiculis occu

1[]1]'] u[

» Pati funt ; quid facis homo ? menía myfteriis

( [lhg

, ftru&a eft, & agnus Dei pro te immolatur,

li

», Cherubin

aGit

qu

ant , Seraphin adv

ant, & Spi-

d

j4

, Hitus fex alas babentes faciem tegunt

omnes

,incorporee Virtutes pro te cum Sacerdote

I WAH]

O UE tj

, intercedu

fangiiis in cratere in tuam purt-

*W

ficationem ex immaculato latere hauftus eft

Cfüamub

,,& non erubefcis?

li fegul

I4. Serm. ór

Non effe ad gratiam concio-

* [efr

Lescem vobis de facramentorum

] , Ril

ITH

lL

, nandum

» participatione recitavimus

Probet 'autem

Ang M

» feipfum &c. Sciunt, qui myfteriis initiati funt,

T

» quid dicam, & quis hic panis fit, quifve calix:

NAUO

, diximus ,

quid fit, reus erit corporis & fan-

M

d

Q

, guinis Domm1 eafdem nimirum penas datu-

,rüm, quas OZ'.IHI, qui Chriftum crucifixere,

k

n

" iufcmuerunt

ML

15. Homil.2.ad Antioch

[13

Elias melotem

A0

» difcipulo reliquit; filius autem Dei afcendens

DLTA

,; fuam nobis carnem réliquit

fed Elias quidem

L

AL

N

, exutus eft , Chriftus autem & nobis reliquit

T

» & ipfam habens afcendit

eigitur apnitio con-

QUind.

5 Ccidamus

qui enim fanguinem füuum pro om-

UC Q

» nibus effunderenonrecufavit , & carnem fuam,

ll, qL

» & rurfus ipfum fanguinem nobls communica-

dt 05

d

» v1t, qmd pro faluue noftra facere recufablt?

q"m D]

0 'yOGP TO (/lM.A adTQU (J/; "I'QPGHTNTO&[M5205 J'TEP æ?fav'rwv

7[1)&1»

au'rou TOU al-

Enxf.u 33 1"7'9' GO&P/OC U(.IW HE'&JOU;

ii

Meros TU

C.

R d

16. Ibid. Homil. xr

« 9inemo purpuramre-

u

»galem manibus inquinatis accipere audeat,

!

H 4

» Quo-

I20

DISPU'fATIO E

gt

pb

»quomodo Dominicum corpus lingua polluta

, fufcipiemus ?

[ [oni

Jf in

17. Ibid. Homil. 2r. , Cogita, quid manu

» Capias, & ipfam ab omni avaritia liberam fer-

p

i lt

,V8: reputa, quod non tantum manu capias,

FE

»Verum & ori admoveas & linguam cuftodi a

, türpibus verbis & contumeliofis mundam : ete-

dumfuu

umentu

, nim pernitiofum eft, tam tremendis miniftran-

»tem myfteriis linguam, & tali fanguine purpu-

i, QW

bun; 10

, ratam ad fcurrilitates transferre.

;

18. Homil.24. de Baptifmo Chrifti.

, Qui

ipui d

, immundus eft, ne in feíto quidem equum eft,

TE

m

r i

», ut fancte illius ac tremendz carnis particeps

; Hiat.

Jite t

19. Homil. 28. de incomprehenf. Nat. Dei.

mb

, Cum ego fermonem facio, frequenter ad fi-

n

,2em ufque dicendi perfeveratis ; cum vero

,cedtn

» Chriftus in facris myfteriis apparereincipit Ec-

n

» Clefia deferta redditur, proh ! fidemhominum

uh

» Chriftianorum ! ov dà Xpizou * qpaívecoa TEXM-

,

0s émri TO isptov éxsívew. uuevpicv.

tenit,

20. Homil. 31. deB. Philogono. , Rogo vos,

,a

»Ut fumma alacritate velitis adeffe , fed prius

Itl

» quifque fuam domum repurget, ut videmus

ii

, Dominum noftrum in cunis jacentem ac fafciis

d

yn

,:w!

» involutum, tremendum ac ftapendum fpe&a-

l

W lu

, culum! quam enim veniam obtinebimus , ut

,cum ille ad nos defcenderit de celis, nos ad

| C

» illum vel ex &dibus ire gravemur ? cum Magi

, ex Perfide occurrant, ur illum videantin prze-

»Íepi jacentem , tu vero, qui Chriftianus es,

», ne breve quidem fpatium emetiri fuftineas, ut

Wi

» hoc felici fpe&taculo perfruaris ; hec menfa

?

|

vicem

i

DE EXISTENTIA HUJUS SACRAMENTI.

I2I

Mu

J

d

, Vicem expletprefepis : nam & hic ponitur cor-

I

pus Dominicum, non quidem faíciis involu-

W

düan*

,,tum, ficut tunc, fed undequaque Spiritu fan.

AT

, €&o conveftitum.,

21. In cap. 49. Gen. Homil. 67.

, Lavabit

, in vino ftolam füuam, & in fanguine uvz ami-

, &um fuum.

Vide quomodo nobis totum fa.

»cramentum infinuavit : fciunt , qui initiati

lr

, funt, quod di&tum eft: lavabitin vino ftolam

,,fuam ; ftolam puto corpus dici, quod ferre

!b, [ O

,, dignatus eft: dein ut diligenterdifcas , vinum

TU

,,quid appellavit , fubdit, & in fanguine uv:e

ts

, ami&tum fuum : vide quomodo fanguinis no-

,1UOÓine crucem & occafionem nobis manifefta-

N

; Vit, & omnemfacramentorum difpenfationem.

T

22. In'Pfalm. 144. , Menfà fpirituali frueris,

,,,,,

A

u

,, comedens carnem & fanguinem ejus, qui te

l

iv

Ua

»regeneravit.

Wl

J

]i

23. In Pfalm. so.

, Parit mater nec nutrix

Iu n

, efficitur: at nonita Chriftus: namut nos pro-

,genuit, ita etiam alit ; ac proptereaciborum

p

,,loco carnefua nos pavit, ac poculi vice cruo-

t fj

, re fuo nos potavit.

;

j

j

Similes textus in Divo Chryfoftomo, ubi

iTA

i

fi

dicit , accipimus Chriftus & fanguinem Chrifti, aut

f

j

j

1

ubi hanc menfam vocat terribil

, V

em a; tremen-

dam, occurrunt plures.

h Wie

XXII.

a

Yi

S- A UGUS-IisUm

axnp

Sseculo quinto.

(umist

r. Epift. 43. Maximus Madaurenfis gentilis

n

$. Auguftino ficfcribit : , lllud quafo, vir fa-

ht

J

»

» pien-

t

122

DISPUTATIO I

p

L

, pientiffime, remoto facundierobore , & poft-

,pofita Diale&tica , re ipfa approbes, quis fit

us

sf

,;ifte Deus, quem vobis Chriftiani quafi pro-

uni i

, prium vendicatis , & in locis abditis prefen-

d o

, tem videre contenditis: nos enim deos no-

voYümit

,» ftros luce palam ante oculos & aures omnium

a

, adoramus.

qum d

2. Epift. 64. ad Aurelium.

T Sedþ feramus

hecin labe domeítica, accipiamufque cum

dnunqu

at ced

, eis corpus Domini, cum quibus panem edere

» prohibemur.

inr, d

3. Epift. 180. ad Honoratum.

« Quando ad

g,

u

d

!

iW

v

,extrema pervenitur, quantus fit in Ecclefia

,,concuríus? alii baptizantur; aliireconcilian-

4

EL

«

,Stur; nulli corporis Dominici communione

.» privantur.

J

ATU

4. Lib. 3. de Trinit. cap.4.

aol i)aulus po-

,tuit fignificando predicare Dominum Jefum

RI

, Chriftum , aliter perlinguam fuam, aliter per

t

6l

, epiftolam, aliter per facramentum corporis &

.fanguinis ejus : nec linguam quippe ejus, nec

AMGLI

shonii,

, membranas, nec atramentum, necfignifican-

, tes fonos lingua editos , nec figna litterarum

w od

, confcripta pelliculis corpusChritti & fanguinem

»Piïïfdpä

» dicimus, fed illad tantum, quod ex fructibus

DZ

,,terre acceptum , & prece myftica confecra-

«llefe

, um rite fümimus ad falutem in memoriam Do-

quedí

,,ninice paflionis: quod cum per manus homi-

" ty

,1um,.ad illam vifibilem fpeciem perducitur,

Eu

, non fan&ificatur, ut fit tam magnum facra-

AU

,.mentum , nifi operante invifbiliter Spiritu

j mimürm

; Dei.

Etcap.1o. Illas nubes & ignes, quo-

D

.1nodo fecerint, vel affumpferint Angeli ad

D] "Wx::"::.*-

figni-

[

DE EXISTENTIA HUJUS SACRAMENTI.

123

t &Bg[[

»fignificandum , quod annuntiabant, etiamfi

m

»Dominus vel Spiritus San&us illis' corporali-

1

hi

|

lu

, bus formis oftendebatur, quis novit homi-

ïi*.:?fäfen.

,,num? ficutinfantes non noverunt , quod in

| :&qw

, altari ponitur, & peracta pietatis operatione

ii

i

I

. confumitur, unde vel quomodo conficiatur,

, unde in ufüm religionis affümatur : & fi nun-

a

ll

» quam difcant experimento vel fuo velaliorum;

i

» € nunquam illam fpeciem rerum videant, nifi

n

inter celebrationes facramentorum , cum of.

& datur

»» fertur,

ol

dicaturque illis authoritate

TM

» gravifhma, cujus corpus & fanguisfit , nihil

Dj

,, aliud credent, nifiinilla fpecie Dominum ap-

OCl

» paruiffe oculis mortalium.

T

5. Queft. Evapg. quaft. 33.

« Vitulus fagi-

, natus ipfe Dominus eft : it& epule nunc ce-

ul

, lebrantur per orbem terrarum ; vitulus enim

, ille in corpore & fanguine Dominico, & of-

n le

, fertur Patri & paícit totam domum.

Qu

6. Lib. 17. de Civit.cap.20o. ,In libro, qui

., Vocatur Ecclefiaftes , ait: INon eft bonum

st

f

l

» homini, nifi quod manducabit & bibet : quid

fit

» credibilius dicere intelligitur, quam quod ad

TU

;!

» participationem menfz hujus pertinet, quam

,»acerdos ipfe mediator Teítamenti novi ex-

rf

J

», hibet fecundum ordinem Melchifedech de cor-

d

» pore & fanguinefuo; id enim Sacrificium fuc-

» Ceffit omnibus Sacrificiis veteris Teftamenti :

,j lu

jj

. quia pro illis omnibus facrificiis & oblationi-

ym iav

» bus corpus ejus offertur , & participantibus

», miniftratur.

Et.lib.21. eap. 19. Suntalii; ab

t Spm

. €terno füpplicio liberationem non omnibus

j, T

, hominibus promittentes , fed tantummodo

ngeï

,; Chri-

124

DASoP U.T A-T.EOR TL

! g

nl

,, Chrifti baptifmate aþlutis , qui participes fiunt

,» Corporis ejus.

j Jugm dï(

He-

hg päf[i[

7. Lib. 20. contra Manich. cap. 18.

€c

, breiprophetiam celebrabant futurg victime,

"d

d

, quam Chriftus obtuiit; Chriftiani ejufdem fa-

» Crificii jam pera&ti memoriam celebrant facro-

ial

, fan&a oblatione & participatione corporis &

jnt i

, fanguiais Chrifti.

pi nf

8. Lib. ?. contra adverfarium Legis cap. 9.

ag

» Hominem Chriftum Jefüm carnem fuam nobis

snpol

,manducandam, bibendumque fanguinem dan-

lap2

,tem fideli corde atque ore fufcipimus ; quam-

ul

», Vis horribilius videatur humanam carnem mian-

il

» ducare, quam perimere, & humanum fangui-

lg

,nem potare, quam fundere.

At

9. Lib. s. contra Donatiftas cap. 8. , Sicut

T

, judas, cui buccellam tradidit Dominus, non

pl

,.malum accipiendo , fed male accipiendo lo-

Jv

,4cum infe diabolo prebuit, fic indigne quif-

ls

» que fumens Dominicum facramentum non ef-

JUmm

»ficit, ut, quia ipfe malus eft, malum fit, aut

P

»quia non ad faluteni accipit, nihil acceperit:

N

»corpus enim Domini & fanguis Domini nihilo-

»tat

,,minuserat etiam illis, quibus dicebat Apofto-

, t

,]lus: Quimanducatindigne, judicium fibi man-

T

, ducat & bibit. £t cap. 37. lib. 2. contra litt. Pe-

1POT€(!

» tüliani.

Aliud eft Pafcha, quod Judai adhuc

ii

, deore celebrant; aliud autem , quod nos in

Ü

»Corpore & fanguine Domini accipimus.

Et

» Cap. 55.

Hi di&uri funt; in nominetuo man-

ittr

h]

» ducavimus & bibimus; &audituri : non novi

» VO0S: qui corpus ejus & fanguinem in Sacra-

DN

Wt

,,'mento manducant & bibunt, &c.

jo.Lib.

ht

ET

DE EXISTENTIA HUJUS SACRAMENTI.

125

10. Lib. r. contra Pelag. cap. 20.

, An quif-

j

» quam dicere audebit, quod parvuli poffint fi-

,ne participatione corporis bujus & fanguinis

»infe habere vitam[; quia nonait, nifi mane

,Qducaveritis, velut eos alloquens, quiaudire

!

)

Y

»S&intelligere poterant , qduod utique non va-

COK&;:

l

» lent parvuli : fed qui hoc dicit, non attendit,

» quia nifi omnes ifta fententia teneat , ut fine

d.

» fanguine & corpore filii hominis vitam habere

li

» non poffint, fruftraetiam ztas major id curat.

ln

, Etcap.23.&24. Qui non manducaverit car-

TEU

»nem ejus, non habebit vitam: optime Punici

N u

»» Chriftiani Sacramentum corporis Chrifti nihil

D n

,aliud, quam vitam vocant: unde,? nifiex

,4antiqua, utexiftimo, & apoftolica traditio-

ï. " S'.LL.

»ne, qua Ecclefiz Dei infitum tenent, preter

IS, D

» baptifmum & participationem Dominicx men-

iil

» fead vitam &ternam quemquam pervenirenon

IruTa

» poffe; nam quid aliud tenent, qui Sacramen-

( N

,tum menfe Dominice vitam vocant , nifi quod

lm(l,t

, di&tum eft; Ego fum panis vivus, quide colo

]unpt

» deícendi, & panis quem ego dedero , caro

Vr

, mea eft pro feculi vita &c. &, fi non mandu-

ul

,caveritis carnem filii hominis, non habebitis

TUl

, Vvitam in vobis ; fi ergo vita «terna fine cor-

gui l

»pore & fanguine Domini nulli promittitur,

j du

Et con-

» fruftra fine his promittitur parvulis.

us

» tra Pelagium cap. 18.

Parvuli fine participatio-

m

,,ne corporis & fanguinis Domini vitam eter-

ptoomé

,,nam habere non poffunt. "

In hoc quidem

n

errat S. Auguítinus, quod putet parvulos fine

ni W

communione falvari non poffe , fed eoipfo often-

dit, corpus Chrifti fufcipi non per folam fidem,

Y»

fed realiter,

I1I,.Jfi

p

I26

D T5

DAUEPE ACISITQUOE

p

71. In Pfalm. 33

, Ad hiftoriam videtur

qm

»pertipere, cum hic fcriptum eft:- Pfalmus Da-

(enr at

» vid

cum mutavit vultum fuum coram Abi-

, melech

Erat, ut noftis, facriücium Judxo-

Tifel

,T750um antea fecundum ordinem Aaron in vi&ti-

hi

nondum

,1nis pecorum , & hocin myfterio :

EM

, erat facrificium corporis & fanguinis Domini,

TT

» quod fideles norunt ,

& quod nunc di ffufum

nisido

eft toto orbe teuarum

proponite ergo vo-

1 p4f

»bis duo facrificia ; illud fecundum ordinem

pisur

,4aron, & hocfíecundum ordinem Melchife-

rom q

,dech. Scriptum eít enim

tu es Sacerdos in

XpIct

» €ternum fecundum ordinem Melchifedech : de

» quo dicitur? de Domino noftro Jefu Chrifto,

A :ll

35 Q.ns erat Melchifedech? Rex Salem: ipfepro-

,tulit panem & vinum, & benedixit Abraham:

DT

» videte, quid protuht ei, quem benedixit

&

Jf qw

li

,; di&um eft ei poftea; Tu esSacerdos &c

De

T

M

IN

,»quo, nifi deillo, cujus noftis facrificium? fu-

us

Atelutt

,blatum eft enim facrificium Aaron ; & copit

, effe facrificium fecundum ordinem Melchife-

WU

J E

5, dech

ergo mutavit nefcio quis vultum fuum:

» quis eft ifte? Dominus nofter Jefus Chriftus:

U

iT

, in corpore & fanguine fuo voluit effe falutem

T (4fe

,nDoftram : unde autem commendavit corpus

, &fanguinem fuum ? de humilitate fua ; ni-

BU

»1i enim effet humilis , nec manducaretur,

LV gem

,,nec biberetur: refpice altitudinem illius.

In

41 .&.

»principio erat verbum, & verbum erat apud

l

il

;Deum, & Deus erat verbum

EÉcce cibus

g

»fempiternis ; fed manducant Angeli; mandu-

AA

, Cant fupernge Virtutes, manducant coleftes

)Q NU

»Spiritus, & manducant & faginantur, & inte-

t«

» B um

DE EXISTENTIA HUJUS SACTAMEMTI.

I27

ul

»grum manet quodeos fatiat, &letificat : quis

| hh

, autem homo pofflet adillum venire cibum ? un-

l

l

» de cor tam idoneumillicibo ? oportebatcrgo,

j

ü'inv-

, ut menía illa lactefceret, & ad parvulos per-

N

, Veniret : unde autem fit cibuslac ? unde ci.

D

hm

it]

,bus in lac convertitur, nifi per carnem traji-

n

, Ciatur? nam mater hoc facit: quod mandu-

( dfifs

U

,Cat mater, hoc manducat infans : fed quia

LaT

Ü [

, Iminus idoneus eft infans, qui pane ve(catur,

[l

n

At

» ipfüum panem mater iücarnat , & per humili-

Moti

, tatem mammille & la&tis fuum ipfum pafcit in-

tj

, fantem : quomodo ergo de ipfo pane pavit

h

, nos Sapientia Dei? quia Verbum caro factum

Ui

»eft, & habitavit in nobis. Ef in Pfalm. 39.

o

» Quid eft , quod datum eft nobis? corpus,

irdn

» quod noftis; quod non omnes noftis ; quod

iil

, utinam qui noftis omnes , nonadjudicium no-

T

353 G BIDISs

Jam nos in luce fümus , tenemus

F

yinil

» Corpus Chrifti, tenemus fanguinem Chrifti :

! g

- fi refurrexiftis cum Chrifto ; dicit fidelibus,

Ml

» corpus & fanguinem Chrifti accipientibus di-

mn ;

»Cit. Erin P[ahn. 100. De cruce Domini pa-

r

; fcimur, quia corpus ipfius manducamus.

f ts

12. Tra&.:r.in Joan. cap. 3. ,, Si dixeri-

, mus catechumeno, credis in Chriftum ?. re-

iL i

li, t

»fpondet: credo, & fignatfe cruce Chrifti. In-

n

»terrogemus eum : manducas carnem filii ho-

o

i,

u h

»mnis, & bibis fanguinem filii hominis ? ne-

»fcit quid dicimus.

v

13. Tra&.s7.in Joan. , Quid eft, fpiritus

; qbu

mui:

» eft, qui vivificat , caro nón prodeft quidquam ?

»0 Domine, quomodo caro non prodeftquid-

cald

» quam, cuni tu dixeris; Nifi quis manducave-

n (

if

», iC

128

DISHPU.TAT[O

L

u

, titcarnem meam , &biberit fanguinem meum,

r ICVCITf

,non habebit in fe vitam? Non prodeft quid-

j

»quam, fed quomodo illi intellexerunt: car-

afigun

jur i

,;nem quippe fic intellexerunt, quomodo in ca-

.davere dilaniatur, aut in macello venditur,

gprap

j Q

,non quomodo fpiritu vegetatur: proinde fic

» di&tum eft; Caro non prodeft quidquam , quo-

g

f De-

»1nodo dictum eft; fcientia inflat: jam ergo

», debemus odiffe fcientiam? abfit : quid eft er-

gupet

»g0, fcientia inflat ? fola, fine charitate: fic

m Qu

, etiam nunc caro non prodeft quidquam , fed

gynpi

,fola caro : accedat fpiritus ad carnem, quo-

m

, inodo accedit charitas ad fcientiam : & pro-

TO

, deft plurimum.

t

14. Traét.62. in Joan. ;, Datus eft Jude pa-

puistp

,»nis Chrifti, per quem manciparetur Diabolo,

al

,,unde fcriptum : Quicunque manducaverit pa-

du &

,,nem hunc indigne, reus erit corporis Domini.

adcen

,;De his erat fermo, qui Domini corpus velut

b

, alium cibum quemlibet indifcrete, negligen-

n

,, terque fumebant : fi ergo corripitur, qui non

mápd

, dijudicat, hoc eft, non difcernit a ceteris ci-

u d)

,;bis Dominicum corpus, quomodo non dam-

,u m

,,natur, qui accedit inimicus ?

sl

15. Serm. de quarta feria cap. 3. & 4 , Quid

ff

, dicit omnis homo terra , quando accipit fan-

';unf, 1l

» guinem Chrifti ? amen, dicit: videterra,quo-

a d

, modo accipias hunc fanguinem , quia quieum

Nj

, bene accipit, accipit benedictionem , qui ve-

D

,ro eum male accipit, judicium fibi bibendo

Ab k

,, aquirit : fi fanguinem Chrifti noncum timore,

m

,&tremore accipis , eris maledicta , reproba,

a]ä*i N

, &fpinofa: fi autem fanguinem Chrifti tota

[

,cum

l

DE EXISTENTIA HUJUS SACRAMENTI. &29

Ht

Mi

, cum reverentia accipis, cognofces, tua per

TU tv (

» illum tibi dimitti peccata : o terra tanto riga-

t ]H

,»tafanguine, refponde tanto fanguini , non

w

W

W.

h-l

»ficut Cain & Judas, fed ficut fan&i Martyres,

1

J

h-m

, qui percipientes fanguinem Chrifti , pro (an-

,guine, quem biberunt, fanguinem fuum fun-

T g,

: fütn

, dere non dubitaverunt.

16. De Cataclyímo cap. 4.

« Comeditue

Qildu

, agnus per no&tem bujus feculi , utipfum agnum,

fidte:

lun,

»Qquem quotidie immolatmus, comedimus, &

» cujus fanguinem bibimus, inveniamus illic.

D Qu

T0

17. Serm. 1 1. de verbis Domini cap. 9. , Il-

,lud quomodo intelle&duri fumus, quod ait ;

, Qui manducat carnem meam, & bibit fangui-

ul

N

H

,070em meum, in memanet, & egoin illo? nun-

Dis

»quid etiam illos hic poterímus accipere , de

WU

»Qquibus dicit Apoftolus, quod judicium fibi

Yi Dors

»manducent & bibant? nunquid & Judas , quam-

Qp d

» vis primum ipfum manibus ejus conje&um Sa-

1]

, cramentum carnis & fanguinis ejus cum ezte-

m

, tis Apoftolis manducaret & biberet , ficut Lu-

Vr

, cas declarat, maníit in Chrifto aut Chriftus in

Q Non d

,e0? multi denique , qui vel corde fi&o car-

,nem illam manducant, & fanguinem bibunt,

&JW

» Vel cum manducaverint & biberint, apoftate

t

,fiunt, nunquid manent in Chrifto, aut Chri-

ia

»ftusin eis? non ergo quocunque modo man-

TOE

, ducaverit quis carnem Chrifti, &biberit fan-

j quï W

» guinem Chrifti, manet in Chrifto, & Chriftus

j b

,inillo; fed certo quodam modo.

m flmfï

18. Serm. 46. de verbis Domini. ,, Dominus

! fepfüfiw

» Jefus exhortatus eft ad manducandum carnem

»lüem, & bibendum fanguinem fuum: qui au-

lhriüi'

"

l

y

D. Zmort "Tratt. de Eucbarifdía,

», diftis

u TE

DiLS;P UT AjTI)O«T

130

gt

, diftis hec, nondum omnes intellexiftis; qui

vt n

, enim baptizati & fideles eftis, quid dixerit,

m

, noftis : quiauteminter vos adhuc Catechume-

y, O.

,ni vel audientes vocantur, potuerunt effe,

u Jdi

,Ccumlegeretur, audientes, nunquid & intelli-

,gentes? ergo fermo nofter ad utrofque dirigi-

silimqg

qoti: w

, tur : qui jam manducant carnem Domini , &

5, bibunt ejus fanguinem, cogitent, quid man-

snfum n

a, a

,Qducent, & quid bibant.

19. Serm. 140. feria 2. Pafchze cap. 2. & 3.

m C

, Chriftus.cum difcipulis in via ambulabat tan-

DI

»Qquamcomes; utique videbant, fed nonagno-

tfte S l

"

»Ícebant; tenebantur enim oculi eorum, ne

, eum agnofcerent : non tenebantur, ne eum

,.'.zxüerid&z

Füpum

» Viderent;' fed tenebantur, ne eum agnofce-

»rent: ubivoluit Dominus agnofci? in fra&tio-

2, qui

,ne panis: fecuri fumus; panem frangimus , &

auíte (

»Dominum agnofcimus ; nolit agnofci, nifi ibi

3; m

» propter nos , quinon eum vifuri eramus in car-

2 hh

,ne, &tamen manducaturi eramus ejus carnem:

n iA

» quifquis ergo fidelis es, confoletur te fradio

F(?[)Bno

1

r

» panis, abfentia Domini non eft abfentia : di-

»Ícite, ubi Dominum quzratis, difcite, ubi

.,)Xanäbugz

, habeatis, difcite, ubiagnofcatis, quando man-

» li fs

»» ducatis.

Mürjj jP[b

20. Serm. 83. de diverfis in die Pafche.

ïem'mu; :

» Promiferam vobis, qui baptizati eftis, fermo-

UE

J

,nem;, quo exponerem menfz Dominice facra-

ET

,Umentum, quod modo etiam videtis, & cujus

AT

, noCte preterita jam participes fa&ti eftis: de-

m

»» tis fcire, quid accepiftis, quid accepturi eftis,

n mn

El

W

» quotidie accipere debeatis: panis illej quem

N

, Videtis inaltari, fan&ificatus per verbum Dei,

g.

DE EXISTENTIA HUJUS SACRAMENTI,

il

I3I

"j

q

Ti

i

» corpus eft Chrifti : calix ille ,

imo quod ha-

» bet calix fan&ificatum

per verbum Dei , fan-

4[ffhüm5/

», guis Chrifti eft.

AUE d

J!

21. Serm. 87. dediverfisin die Pafchz.

4,Do-

A

il

, Ininus Jefu

3

:

$5 ab eis quorum oculi tenebantur,

li

, ne illum agnofcerent, in fra&tione panis voluit

htj i

» agnofci: noruntfideles, quiddicams norunt

Q n;

»» Chriftum in fra&ione panis : non enim omnis

5, panis ,. fed acci

piensbenedictionem Chrifti , fit

NY

» Ccorpus Chrifti.

lg

22. Lib. 9. Confeff. cap. r3. referens verba

Q0D4gm

matris fuz S. Monice apud Oftia Tyberina mo-

Ti te

rientis, ait : ,, Tantummodo memoriam fui ad

n

, Altare fieri defideravit, unde fciret difpenfari

iivf

» victimam fanctam ,

qua deletum eft Chirogra.

Titdi

»phum, quod erat contrarium nobis. À

Haec

hf

victima fine dubio eft Chriftus in cruce immo-

Ki, f

latus; idem ergo difpenfatur in Altari.

AR

]

23. In Pf. 33. n. 1o. ad illa verba juxta ver-

hn

fionem LXX.

, Ferebatur in manibus fuis; ait:

j tf

»; Hoc quomodo fieri poffet in hominibus, quis

Yent

» intelligat? Quisenim portaturin manibus fuis?

i, t

, Manibus aliorum poteft portari homo; mani-

d

» bus füis nemo portatur,

Quomodo intelliga-

»tur in ipfo David fecandum litteram, non in-

: i,

, Venimus : in Chrifto autem invenimus : fere-

j m

, batur enim Chriftus in manibus fuis, quando

al

» commendans ipfum corpus fuum ait: Hoc eft

o

» corpus meum; ferebat enim illud in manibus

»» fuis.

(is: d

In eundem P[al. Concione 9. de Sfudeis 1o-

Yur di

» quens : llli de Crucifixo tenebrati funt; nos

l, C

» manducando crucifixum , & bibendo illumi-

» namur.

tbir

12

y

34.In

| um

152

DISPUTATIO I

D

gt

24. In Pfal. 98. n. 9. ad illa verba : ,, Ado-

x

,rate fcabellum pedum ejus.

Quomodo , in-

j li

.,quit, adorabimus terram , cum dicat aperte

»Scriptura: Dominum Deum tuum adorabis;

« 04

u

» €? bic dicat , Adorate fcabellum ejus ? Expo-

.nens autem illud , quid fit fcabellum ejus di-

yr, l

unl

» Cit ; 'Terra fcabellum pedum meorum. An-

, ceps factus fum , timeo adorare terram, ne

in ag

dulfiam.

, damnet me , qui fecit ceelum & terram : rur-

jr tenpt

, fus timeo non adorare fcabellum pedum Do-

» mini mei : --- flu&uans converto me ad Chri-

Jlbiïll'. qu

MY

, ftum.-- & invenio , quomodo fine impietate

,,adoretur terra , adoretur fcabellum pedum

m

lm

5 éjus.

Sufcepit enim de terra terram, quia

» Caro de terra eft, & de carne Marie carnem

a

t

,accepit, & quia in ipfa carne hic ambulavit,

ld

,» & ipfam carnem nobis manducandam ad falu-

,,tem dedit. INemo autem carnem illam man-

ab

, ducet, nifi prius adoraverit.

Inventum eft,

» quemadmodum adoretur tale fcabellum pedum

» Domini , & non folum non peccemus adoran-

NU

» do, fedetiam peccemus non adorando. Nun-

» quid autem caro vivificat ? Ipfe Dominus di-

,Xit, cum de ipfa commendatione ejufdem ter-

1j

, re loqueretur : Spiritus eft , qui vivificat, ca-

r OU:

I

»ro autemnihil prodeft: ideo & ad terram quam-

f

», libet (etiamfi ad carnem ipfius Chrifli) cum te in-

weri

» clinas atque profternis, non quafi terram in-

"009

, tuearis, fed illum San&um, cujus pedum fca-

n (

u

, bellumeft, quod adoras; propter ipfum enim

n

, adoras; ideo & hic fubjecit : Adorate fcabel.

M

N

,,jlum pedum ejus, quoniam fan&um eft? Quis

DT

» fan&useft? In cujus honore adoras fcabellum

! mhlhm

» pe-

DE EXISTENTIA HlIJUS SACRAMENTI. 133

IT

»pedum ejus. Et cum adorasillum;ne cogitatione

m[)do"

,Temaneasincarne, & aSpiritunon vivificeris:

l

25. Lib. r2. contra Fauftum cap. 10. , Ha-

dj

Jj

»bet magnam vocem Chrifti fanguis in terra,

W EIPU

, cum eo accepto ab omnibus gentibus refpon-

'hlm bN

»detur, AMEN. Hszc eftclara vox fanguinis,

, !

»quam fanguis ipfe exprimit ex ore fidelium eo-

lg

"Y

, dem fanguine redemptorum. Etcap.2. Eu.

ia

», chariftiam vocat, Sacramentum fpei, quo in

L

l

, hoc tempore confociatur Ecclefia , quamdiu

IT

, bibitur, quod de Chrifti latere manavit.

t

26. Lib.ad Donatiftas poftcollationem num.

It pdur

27. de fervo in'tenebras exteriores eje&to dicit:

,

., Inillo uno grande corpus figurabatur omnium

r

»malorum ante Domini judicium convivio Do-

u

,»minico permixtorum; a quibus fe boni corde

hml

»interim & moribusfeparant; fimul manducaun-

ln

,,tes & bibentes corpus & fanguinem Domini.

Neny

XXIII.

dl

Ts

CYRILLUS ALEXANDRINUS.

a X

Seculo quinto.

Doninu:

eas

1. In Joa.lib. cap. 36.

, Ego fum panis vi-

,, tæ.

Quanquam íolitus fuerit Chriftus zni-

ii t

m

, gmatice quodammodo , nec aperte nimium

lentei

»Inyfteria exponere , ne res divinz fceleftis

, etiam hominibus in derifionem paterent ; non-

femm t

,Jnnunquam tamen propter audientium imperi-

pedumfd

, tiam, cum nihil eos intelligere videat , omni

und

ul

, ambiguatate fermonis remota , dilucide totam

,»myfterii vim explicat , poftquam igitur illos

w [

inquit,

y lt

» nihilintelligere videþat ,apertiffimejam

, Ego

; gt

134

D.LS.hU-T/A' T EO -T

,Ego fum panis vite : his verbis oftendit f.à

aufam

. J

,

5 Cuffimi fui corporis vitam & gratiam , qua in

, nobis unigeniti proprietas id eft vita & ingre-

TR

t v)

.,ditur & permanet.

O folaimperitia excellen-

»tes homines, cum de colo daturum fe Deus

iil

|

,,panem vobis dixerit , & tantam hanc rem pol-

sinod

a «

, licitus fit, non erubefcitis de fenfibili manna

» hoc intelligere?

$t V

2. In Joan. lib. 3. cap. 37.

4 Quid igitur

du df

5»; Chriftus pollicetur? quid credentibus affert?

intat;

» Corruptibile certe nullum, fedbenedi&ionem,

s

» quam communicatione corporis & fanguinis

qirspa

», Chrifti affequimur, unde ad eam incorruptio.

at

,,nem integre reducemur , ut cibo & potu cor-

gnitit

»poralinon indigeamus; vivificat enim corpus

du

» Chrifti, & ad incorruptionem fua participa-

atb

» tione reducit : non enim alterius cujufdam, fed

ttütetyr

» ipfius vit& corpus eft, virtutem incarnati ver-

O

»biretinens, & plenum poteftate iliius, quo

111

,Univerfa vivunt : quare oportet cum magna

tles

-, fiducia ad fümendam vitam concurrere :. de-

dum du

» mus Operam, ut Corporis Chrifti participes ef-

st d

» ficiamur.

sttis v

.3. In Joan.lib. 4..cap. ro. ,,Ego fum panis

»pue

j

3 Mitce.

Omnibus velaminibus orationis remo-

Jj

li

J

Jl

»» tis feipfum oftendit aperte, dicens : Egofum

t

4

»panis vite : panis vitze vere filius eft , quia

UTR

db

» qui eo participant, a vinculis mortis liberan-

m

Ml'n

EtuCaparr.

Ego fum panis vite.

Sal-

l

» Vator modo enigmatice atque obfcure ,. modo

)

l

5 dilucide atque aperte eandem rem Judais pro-

vt

f

» pofuit, ut.excufari nequeant : iterum igitur

yMUpa

nonob-

» plane clamat : Ego fum panis vivus :

! ffüury

, duref-

DE EXISTENTIA HUJUS SACRAMENTI. 135

» durefcamus , toties a Chrifto veritatem audien-

f

?

[

»tes. : Et cap. 12. Panis quem ego dabo , caro

li

»mea eft, quam ego dabo pro mundi vita. De-

s

jj

Vs

i

»dit pro vita omnium corpus fuum Dominus,

W)

» & per illud rurfus vitam in nobis immittit : &

Mk ,gjm

[

»quomodo ? dicam breviter pro viribus meis :

ILMW

»nam cum vivificans Dei filius in carne habita:

» Verit, vivificam ipfam effecit, quia natura vi-

Qu

» Vificans eft; propterea participantes hec caro

ijS Efe;j

» Vivificat; fed objiciet forte quifpiam : INonne

A

» qui fidem Chrifti non fuüfceperunt, ac ipfius

ln

» Corporis participes facti non funt , refurrectio-

Arrito

»nis tempore revivifcent? Omninoita futurum

qit

»refpondebimus , fed in refurreCtionem judicii;

In arr

»ad cruciatus eternos vitam igitur proprie il-

piticy

»lam debemus, intelligere, que beatitudine

pl

IOT

» COntinetur eterna , ad quam per participatio-

» nem vivificantis carnis certo perveniemus.

Et

ii a

» Cap. 13. Litigabantergo Judzi ad invicem , di-

Qu

»Centes , quomodo poteft hic nobis carnem

CUT

»fuam dare ad manducandum? Omnia plana &

ttüc

»re&a illis füunt, qui cognitionem invenerunt ;

»fatuis vero etiam facillima obícura videntur :

n

» probus enim auditor acfapiens , quz intelle-

iM f

»Xit, nulla intelligentia remoratus , mentis ea

dl

» thefauro ftatim commendavit, fi qua vero ar-

( qi

» dua videntur, fepe ac multum inveftigans at-

j liheraq»

» que interrogans tandem affequitur: fed non

,

»itafacitanimus malignus : nam quecunque nom

g, I

»intelligit, ftatim tanquam frivola falfaque per

udæisp;ä

»arrogantiam rejicit, nulli cedens, nec aliquid

n

» füpraipfum effe exiftimans, quales judzos fuif-

»íe comperiemus : nam cum oportereteos, qui

4

» divi-

y

p

D PF5.PILT.ATIÓ- L

136

,,(HE; i

»divinam virtutem Salvatoris ac poteftatem ii-

n

» gnorum miraculo perceperunt , fermonem ejus

,mudoigl

» libenter fufcipere , & fi qua difficilia videban.

gint

»tur, eorum folutionem quzrere, contra om-

gj

» nino faciunt.

Et quomodo poteft hic nobis

»Carnem füam dare? De Deo non fine ma

dunt

gna

g

»impietate conclamant,

nec in mentem venit,

doeait

» hihil effe impoffibile apud Deum, fed fatuitas

quncd

» quzdam illis videtur tam magnum myfterium:

M

»Íed nos magnum , quzfo, a peccatis aliorum

» Profectum faciamus, & firmam fidem myfteriis

,

,ual

» adhibentes nunquam in tam füblimibus rebus

»illud, Quomodo, aut cogitemus aut profera-

IBHIUHIHJ

R

» mus ; judaicum enim hoc verbum eft, & ex-

u

» treníi füpplicii caufa :

nam quemadmodum,

[

»quamvis nullus novit, quid fecundum natu-

) q

» ram Deus fit , juftificatur tamen per fidem , cum

Q

» Credat, przmia illum redditurum quzrentibus

ina,

»€um; fic et(i operum ejus rationem ignorat,

s lo

» um tamen fideomnia illum poffe non dubitet,

Vrih

» 110n contemnenda probitatis hujus proemiacon-

Y

OT

» fequetur : itaprofe&o nos affici per Ifaiam Do-

n

»minus nos hortatur: Non enim funt confilia

»1nea, inquit, ut confil

ia veftra, nec ficut vis

li,

» Veftre vie mez fünt,

j

Df

fed ficut exaltatur co-

»lum a terra, fic exalta

te funt vie mec a viis

u

» Veftris, & cogitatione

w

s mez a viis veftris, &

» Cogitationes mez a co

Euf

»autem fapientia a vi

gitationibus veftris. Qui

m

rtute Deo excellit, quo-

» modo non operabit

»rum füorum ratio

ur ita miraculofe, ut Ope-

M

mentem noftram effugiat?

» onne vides, quid fzpe numero mechanici fa-

vt

.c

1

iunt , incredibilia videntur nonnun quam enar-

t

t

» IT&

DE EXISTENTIA HUJUS SACRAMENTI, 157

Ut

»rare, fed tamen quia fimilia ipfos fecifTe vidi-

L

» mus , poffe peragi ab ipfis facile credimus: quo-

N

» Inodo igitur fummis cruciatibus digninon erunt,

V

!

hi

» Qui rerum omnium opificem Deum ita contem-

li

?lj

»Dunt, ut quomodo, inoperibus fuis dicere au-

i

»deant? quem totius fapientiz largitorem effe

U[emäï

» Don ignorant, quem omnia poffe fcriptura nos

hi fe*ml.

»docuit? Si verotu, o Judze, quomodo ,etiam

Df

, nunc clamas? rogabo, quomodo in ferpentem

ld

» Mofaica virga fuit converfa ? quomodo lepra

T0j

» mnanus affe&a uno momento temporis in prifti-

lu r

» num ftatum reftituta iterum fuit? quomodo in

Len.

» naturam fanguinis aque tran(ierunt ? quomo-

» do per lignum amaritudo aquarum in dulcedi-

J

Qnoli

»nem recidit? quomodo a lapide fontes aqua-

Nmpmd

, um fluebant? innumerabilia funt, in quibus,

]

»fi, quomodo, quszris , univerfam tibiScriptu-

QQtre

»ram evertere neceffefit. Et cap.14. Amen,

00 r

»amen, dico vobis, nifi manducaveritis carnem

»filii hominis &c,

Mifericors certe ac mitis

Von du

n

» Chriftus eft ; non enim afpere refpondit: &

» quomodo quidem carnem füam dabit ad man-

Yl

fin al

»ducandum , non docet, & quomodo id fieri

» poffit, non enodavit, fed fide id querendum

J

j

Jj

Ti P

» hortatur: fic credentibus difcipulis fragmenta

» panis dedit, dicens: Hoceftcorpusmeum &c.

tss

» Perfpicis , quia fine querentibus myfterii mo-

LU

,dum nequaquam explicavit ; credentibus au-

hs Q

»tem etiam non quzrentibus expofuit.

Nifi

lt, qu

» Inanducaveritis, inquit, carnem filii hominis,

,U

» & biberitis ejus fanguinem , non habebitis vi-

uj

»tamín vobis: non enim poflunt vite& beatz

ethario

»fieri participes, qui per myfticam benedi&io-

»nem Jefum non fufceperunt : vita enim fecun-

mquami

!

$

dum

gt

138

DISPI-IT'ATIO L

gim

» dum naturam ille eft, qui ex vivo patre geni-

ag

»tus eft, fed non minus corpus quoque fuum

n

» vivificat ; quoniam igitur Salvatoris caro ver-

gnil di

»bo Dei, quodnaturaliter vita eft, conjun&a,

gt

» vivifica effe&a eft , quando eam comedimus

[ pa[i[lll

»tunc vitam habemus in nobis, illi conjunüi,

U

» Qu2 vita effe&a'eft : hzc de caufa in exfufci-

vemedent

»tandis mortuis non folummodo verbo atque

v(rt v

»imperio ut Deus utebatur, verum etiam car-

f Cuto

»nem fuam quafi cooperatricem nonnunquam

ued

l

»adhibebat, ut reipfa oftenderet, carnem quo-

» que fuam, quoniam fibi conjuncta eft, vivifi-

L

j

(

»cam effe : nam quando Synagogz. principis fi-

N

» liam fufcitabat , manum ejus apprehendit: quan-

» do etiam in Naim offerebatur mortuus, tetigit

vtr

»Ccorpusejus, dicens: Adolefcens tibi dico,

TU PO"

»furge. NNonergo verbo folum femper, ut di-

»Xximus, verum etiam ta&u mortuos excitabat,

quts v

fiogis.

» ut oftenderet, corpus quoque faum vivificare

» poffe : quomodo non vivemus , qui carnem

vset

ylümis,

»ilam & guftamus, & manducamus ? reforma:

» bit enim omnino ad immortalitatem participes

sní

, and

»fui: oportuit enim , ut non folum anima per

yttta

» Spiritum San&um in beatam vitam afcenderet,

» Verum etiam terreftre hoc corpus cognato fibi

vlit,

vj

»£guftu, ta&tu, & cibo ad immortalitatem redu-

» Ceretur.

Et cap.15. Verbum humanitati con-

Vg

l

»jun&um totam in feipfum ita reduxit, ut indi-

uïïfü

»gentia vite poffit vivificare : fic interitum a

Wy

s

»Datura humana expulit: quare, qui carnem

Y

» Chrifti manducat, vitam habet sternam : ha-

"4

y

»bet enim heccaro Dei verbum, quod natura-

» liter vita eft : propterea dicit; ego refufcitabo

ul

eum

DE EXISTENTIA HUJUS SLX(ERAMENTI. 139

Hs

» eum in noviffimo die : ego enim, dixit, id eft,

UT

|

»COorpus meum, quod comedetur , refufcitabo

W)IO X

1

»€um: non enim alius ipfe eft, quam caro fua;

t

u

!j

Ex

»nOon id dico, quianaturanon eftalius , fed quia

» poft incarnationem fe in duos dividi;filios mini-

»1ne patitur: ego igitur, inquit, qui homo fa-

D

i

» &us fum, per meam carnem in noviffimo die

thi

b ll

» comedentes fufcitabo : non enim poteftnatura

CUT Q

E

» noftra vite conjuncta non vivificari.

E* cap.

D

» I6. Caro mea vere eft cibus, &fanguis meus

TA

(

» Vere eft potus : manpna non erat cibus verus,

A

»id eft, panis de colo ;. fan&um vero Chrifti

Itpit

»COrpus ad immortalitatem & vitam sternam

m

»hutriens cibus eft ; fed aquam illi ex petra bi-

b, i

»berunt: quid inde lucrati funt , qui mortui

TDI i

»fuerunt? non igitur erat ille potus verus, fed

Wt U

» Verus potus ett fanguis Chrifti ,, quo.radicitus

TO

»nors evellitur : non enim hominis fimpliciter

]i

» fanguis eft, fed ejus, quinaturali vite conjun-

QU

» &us eít: propterea corpus & membra Chrifti

!d

»Íümus , quia per hanc benediétionem myfterii

t

»ipfum filium Dei füfcipimus. Et cap. 17. Qui

d

»manducat carnem meam, & bibit fanguinem

J

»Ieum, in.memanet, &ego inillo: ficuti

ii

»€enim , fiquis liquefa&te cere aliam ceram in-

"

»fuderit, alteram cum altera per totum commi-

u'uu'coq-

» Íceat neceffe eft ; ita neceffe eft, utfi quis car-

»nem &fanguinem Dominirecipit, cum ipfo ita

ii

t

» Conjungatur, ut Chriftus in ipfo & ipfe in Chri-

» ito inveniatur.

| Gu

am s 'if

4. Lib. 1o. in Joan. cap. 13.

»Non negamus

» Ie&a nos fide , charitateque fincera Cbrifto fpi-

u n

fed. nullam nobis cojun-

» ritgaliter conjungi 5

» ionis

eïu[cii

yy

146

DISPUTATIO EL

]

tj

» &ionis rationem fecundum carnem cum illo ,

UL

» effe, id profe&to pernegamus, idque a divinis

u d

» fcripturis omnino alienum dicimus : quis enim

Jntes p

» dubitavit Chriftum fic vitem effe, nos vero pal-

|

] ]ib

»TDites, qui vitam inde nobis aquirimus? audi

» Paulum dicentem.

Quia omnes unum corpue

t puty |

, t

» fumus in Chrifto : quia etfi multi fumus, unum

» tamen in eo fumus: omnesenim uno pane par-

jrbi D

P,nguinispi

» ticipamus : an fortaffe putat (bereticus) igno-

» tam nobis myftice benedictionis virtutem effe?

(f tn

*

Tl voli

» que cumin nobis fiat, nonnecorporaliter quo-

» que facit communicatione carnis Chrifti Chri-

(ene d

» ftum in nobis habitare? Cur enim membra fi-

g

» delium membra Chrifti funt? nefcitis, inquit,

ii

» quia membra veftra membra fünt Chrifti ? mem-

st

»bra igitur Chrifti meretricis faciam membra?

Til

»abfit. Salvator etiam. Qui manducat carnem

dtun

»meam, &bibit fanguinem meum , in me manet,

g

»&ego in eo : unde confiderandum eft, non

d

» habitudine folum, que per charitatem intelli-

Wt

»gitur , Chriftum in nobis effe, verum etiam &

d

»Participatione naturali: nam quemadmodum

aol

» fiquis igneliquefa&tam ceram alie cerz fimiliter

Va

» liquefacte ita mifcuerit, utüanum quid ex utrif-

)

» que fattum videatur; ficcommunicatione cor-

j candum,

» boris & fanguinis Chrifti ipfe in nobis eft, &

if

» nos in ipfo : non enim poterat aliter corrup-

::3?02[*3((

p tibilis hec natura corporis ad incorruptibilita-

uY

»tem & vitam traduci, nifi naturalis vitze cor-

NU

»pus ei conjungeretur : non credis mihi hecdi-

AT

»Centi; Chrifto , te obfecro , fidem prebe.

rl

,Amen, amen, inquit, ni(fi manducaveritis

nnm:*:

»carnem filii hominis, non habebitis vitam in

&

uunüm:g

» VObis

DE EXISTENTIA HUJUS SACRAMENTI.

141

W

ij

» VOobis : in vobis, dicit, id eft, in corporeve-

» ftro : vita autem jure ipfa vite caro intelligi

!Nj

At

»poteft: cur igitur nos fecundum carnem dici

» palmites pernegat?

u

5. Lib. rr. in Joan. cap. 16.

» Ea de caufa,

Dümgm

»Ut puto, comparticipes Chrifti, ac, ut ita di-

!mmlïü

»Càm , concorpores, aut concorporalesgentes

d

» Ícribit Paulus, quia fan&tiffime carnis ejus &

"..'*W) ]gr[

» fanguinis participes facte funt; fic & membra

Atemel

» Chrifti membra noftra dicuntur.

Et cap. 22.

lt

» Nibil vobis mali accidere poteft, ait Chriftus ,

if Qu

» fi carne abfuero, cum deitatis mez poteftas ,

D

» Quz vos hucufquefervavit, inpofterum etiam

n

» fervatura fit: hoc nonideodicimus, quiaDo-

NT

»Inini corpus non magni zftimemus , fed quia

hum

» Inirabiles hos effe&tus gloriz deitatis attribuen-

MLC

s dos putamus : nam ipfüum etiam Domini cor-

igiri4

» pus conjun&ti virtute verbi fan&ificatur, &.ad

d

» benedictionem myfticam adeo activum fit, ut

Guf

» poflit nobis fanc&tificationem fuam immittere.

m eiti

» Unde Salvator, cum multa ad Judeos de car-

yinpia

» ne fua differeret, ac vivificum vere panem eam

reliz

»appellaret, dicebat : Spiritus eft , qui vivifi-

jdentt

» Cat , caro nihil prodeft : aperte hic ad fan&ifi-

VOAT

» candum, vivificandumque nihil prodeffe car-

TA

»nem oftendit, in quantum fcilicet naturz hu-

T

, manzcaroeft. Etcap.26. Origo &via,qua

a

» Spiritu San&to participamus, & Deo uniti fu-

jte u

»Inus, Chrifti myfterium eft, ut igiturinter nos

jhicé

» & Deum medius veniret, modum adinvenit ;

l pïæbü

»fuo enim corpore credentes per communio-

a

»Dem myfticam benedicens & fecum & inter nos

»Unum nos corpus effecit : quis enim eos, oui

sviu?.f

U

Un:us

&

H

DISPIAurxTTOtt.

p

142

[

l!

sl

,unius fan&i corporis unione in [nno Chrifto

sj a

,uniti funt , ab hac naturali unione al:enos pu-

hh]Epl

Stabit? nam fi omnes unum panem manduca-

$ ,DU

^ )

,mus, unum omnes corpus efficimur : dividi

, enim atque fejungi Chriftus non patitur , idcir-

j

ytidpe

,co enim. Ecclefia corpus Chrifti fa&a eft, &

, nos finguli membra Chrifti , fecundum Paulum;

g

aipi

, uni enim Chrifto per.corpus fuum conjun&li,

'

M,

k

, quoniam in nobis illum, qui eft indivifibilis,

, 8CCepimus , ipfi potius quam nobis membra

yti ron

ii

,noftra accommodantur: quod autem corpo-

, ralis hec unio ad Chriftum participatione car-

m

ais

, nis aquiritur , Paulus teftatur, dicens : Quod

, aliis generationibus non eft agnitum filiis ho-

at

,minum , ficut nunc revelatum eft fanétis Apo-

iptoi

2 t

, ftolis ejus, effe gentes coheredes , & concor-

»pores & comparticipes promiflionis in Chrifto:

ais

E

, fi autem omnes inter nos in Chrifto unum fu-

, mus corpus, nec internos folum , verum etiam

ia

, Cumeo , qui per carnem fuam ad nos tranfivit:

nuny

,fed de unione corporali fatis.

De fpirituali

N

,autem eandem viam fequentes dicimus &c.

qri, di

6. Lib. 12. cap. 5o.

» Cum baptifmum rece-

RUT

s perint, a ta&u & communione falutaris Chri-

,

»Íti corporis non prohibentur; idcirco acce-

ts

, dentibus miniftri clamant : San&a fan&tis : fo-

ii

em

4

, lis fan&ificatis fpiritutactum & fan&ification

t

; Corporis Chrifti congruere fan&tificantes. Et

il

In Ecclefiis vifibiliter fimul & invi-

» Cap. 58.

43, Utp

» fibiliter Chriftus omnibus apparet : invifibili-

A

»ter quidem ut Deus ; vifibiliter autem in cor-

Ww |

»

» pore prebet enim nobis carnem fuam tangen-

»dam, utfirmiter credamus , quia vere templum

Ql

M

M

,iuum

DE EXISTENTIA HUJUS SACRAMENTI. 143

M

, futm füfcitavit : fugiamus igitur infidelitatem

] s

» Doft ta&um, Chrifti.

Ts

7. In Epiftola ad Neftorium de Excommunica.

QU

tione. ,, Dum Jefü Chrifli mortem annuntiamus,

»incruentum in Ecclefiis perficimus cultum ,

äa'*l&

» participes facti fan&z carnis, pretiofique fan-

mPamï

» guinis Jefu Chrifti, nec ut.communem carnem

(

»accipimus, abfit, neque tanquam viri fan&i-

li

!

,ficaii, fed ut vere vivificatricem, & ipfius

Tif

I

», Verbi proprium.

3

8. In declaratione 12. capitum anathematif-

(V g

mo II.

» San&tum ac vivificum ac incruentum

Qu

»in Ecclefiis celebramus facrificium , non homi-

iishy

»nis alicujus nobis fimilis corpus :- confimiliter

iyly

» & pretiofum fanguinem effe, quod proponi-

dul

» Ur, credentes, fed magis tanquam proprium

r

» Vivificantis verbi corpus & fanguinem accipi-

T'ond

»Imus: communis enim caro vivificare non pot-

TUTCA

» eft : & hoc ipfe Servator teftatur, dicens: Ca-

Vr

»IO non prodeft quidquam, fpiritus eft ,* qui

r

» Vivificat : quoniam enim verbi facta eft pro-

j

» pria, ob eam caufam eft vivifica, ficutServa-

fU a

» tor dicit : Sicut mifit me vivens Pater , & ego

u (

n

» Vivo propter Patrem, & qui manducat m

v

et-

,iam ille vivet propter me."

Similia habet lib.

11

ad Evoptium anath. z. & in Apologia ad Ori-

"m

entales.

u

9. Lib. 12. de Adoratione.

» Accedimus ad

&t

»fan&a, ut per ineffabilem hoftiam Chriftum

yilbi

vitb

» Participemus.

Et lib. 13. Menfa propofitio-

yin

»num panum incruentam hoftiam fignificet, qua

jun

[l

»benedieimus, dum panem manducamus illum,

&

"

» Qui de colo eft, Chriftum ícilicet.

(

Er lib. 17.

)

"d

»Quod

DlSPUTATAIIO I.

n

144

!uj

g

,,'Qu'od autem, qui Chrifti particeps per fancte

j dul

LJ)

, €jus carnis atque fanguinis communionem fit

&t

»factus, eum illius quoque oporteat mentem

il

»ac fenfüm habere, ftatim oftendit.

;

](Ww

10. De recta fide ad Reginas.

» Qui mandu-

T

, Cat me & ille vivet propter me ; Si nudum fe-

ju d

,cundum fe verbum miffum eft, quomodo, fi

aj m

, tnanducatur a nobis, vivamus propter ipfum?

, Deus enim natura incorporeus eft: fi aut fo-

;litn.

hm f

,lum & fecundum ipfum hominem dicunt effe

, miffum , quomodo eft vivificus?

ilimun

E^ F"." /JP*

11. Lib.adverfus Anthropomorphitas in Pro-

ii

logo. , Alios effe audio, qui myfticam bene-

T.

, di&ionem nihil ad fan&ificationem proficere

» dicant , fiquid ex ea fiat reliqui in alium diem :

a,

Llimi

, infaniunt vero, qui hocafferunt: neque enim

,alteratur Chriftus, neque fan&tum ejus corpus

t Dj

m

,immutatur, fed vivificans gratia perpetua in

» ipfo exiftit.

dttniu

iT

XXIV.

muvri; d

THEODORETUS.

Mi en

$zculo quinto.

j ïd.amï

1. In Pfalm. 22. ad illud: Parafli in conjpettu

meo meníam adverfus eos, qui tribulant me; impin-

H

UM

guafti in oleo. caput mewn, 6 calix meus inebrians

( t

quam praclarus eft.

» Manifeffa fumt bec dis . qui fa-

*f

» cris initiati funt : noverunt-enim [piritus oleum , cum

li

L.

li

TM

"!

, eorum capita oleo un&ta fant , €? ebrietatem quidem po-

p tentem, fed non diJobventem:. atque my[Hicum. cibum,

j

»quem. nobis proponit is, qui prater pajloris officium

T)

» [pon[us fa&tus efL.

3. ldem

D-Gjïaf

DE EXISTENTIA HUJUS SACRAMENTI.

I45

!d

3. Idem in Pfalm. 33. — David, cum panes qua-

Umm Í

d

«

Jierit , alios non invenit , verum folis facerdotibus Yé50-

fitos , && bos accepit ; mam - folis facerdotibus tali cibus

diflribuebatur ; oerumtamen gratie iny[teria adumbrata

Q.-.

lt

Jünt , &2 janua divine liberalitatis credentibus referata

Jr us

efl : quandequidem mon amplius [olis facerdotibus. divi-

U0

nus cibus deflinatus ef?, oerum bec divinorum commu-

ia

Ht

micatio omnibus proponitur.

l dl

3. Idem. in Ezech. ad finem : Sires Sudzorum

ID

noflrarum figura rerum fuere, ubi anniculo agno opus

eft. poft immaculati agni facrificium?. & que azymorum

trinpto

uiilitas po[ fuperceleflem panem? etemim Pafcba mo-

n bae

Jürun immolatus efl Chriflus ; dicit: Hoc eft corpus me-

woer

um €sc.

Et alibi: Patres oeflri manducaverunt man-

TUf

na in defevto, & mortui funt : bic eft panis vite. &c.

U

4. Idem in Danielem ad illud: Salvabuntur

j m

de manu Edon & Moab. — ,,Quod fi ad moralem fenten-

» Uiam intelligenda funt bec nomina , Edom rur[um in-

Mu

» terpretantur : 9 fanguis rubram Jpeciem babet ,. qui

» itaque Domini fanguine digni cenfentur , & pro bujus

» tnuneris dignitate vitam degunt , florenzem in fe conti-

» nent gratiam [anguinis Domini.

5. Idem in r. Epift. ad Corinth. ad illud : S;i

dnter vos fornicator , aut ebriofus , cum bujufinódi mec

a

cibum fumere. — Si non oportet eos commumis cibi e[fe

» participes , nec my[Lici quidem certe &j divini.

y i

T

6. Et in t. Epift. ad Corinth. ad illud: Zs

f

W

fratres peccantes in Cbriflum peccatis.

^ qm

» Hoc fignificat,

(um,[tn

» quod frater efl de corpore Domini; efl enim corporis

» Dominici particeps ; caput. autem smembro . fattam dn-

ii

yn d

pJuriam fibi adfcritit

7. Et ibidem ad illud : INon pote/Tis smen]o Do-

nl

amini participes e[fe & «men[e demonierum.

» Quomo.

n

D. zhmort Tra&t. de Eucbariflia,

0

j

D-L.9 P.ULT2A- DL OL

p

I46

u (

y do fieri potef? , ut Dowino communicemus per. pretio-

» fum. ejus corpus g fanguinem , & rurfus demonibus

t

jl

sjper ejus, quod dewmonibus immolatum efü , mutri-

1040

, mentum ?

8.Ibidem. JNunquid domos non babetis ad tmandu-

il

[j

!

candum €g bibendum ?. aut. Ecclefiam Dei contemnitis ?

il

» Quomodo non. eft abfurdum intus in. templo Dei pre-

M

ll

» fente Domino , qui communem nobis men[am appofuit,

» v0s quidem lause oroere , eos autem qui funt pauperes,

n

Sacram

» ejurire.

Ego enim accepi a .Domino égc.

m

14f

» illam, & ex omni parte [anttamn nottem in mentem re-

»"ocai, in qua g typico Pafcbati finew impofuit , &

MM

winn

T

» verum Lbypi arcbetypum oflendit, &j falutaris Sacra-

t

,menti portas aperuit, & monjolum undecim zdpoftolis,

z bt

i

i

» fed. etiam. fudee proditori pretiofum corpus & fangui-

ï.lï,'ji j

,nem impertüt: docet autem, quod illius moGbis bonis

» fenper. frui. po[Janus.

Quotiescunque. inanducabitis

i,

» panem bunc &?c. — Etenim poft ejus adventum non am-

g n

» plius erit opus fymbolis [eu fignis corporis , cum ipfum

micdj

, corpus apparebit.

ltaque qui manducaverit indigne

lk

[

» Gc. pungit eos, qui absque ullo difcrimine fuerant

l

» participes , praterea autem C^ nos,. qui cum mala cor.-

WUM

M

» fcientia audemus dioina Sacramenta percipere.

» lllud

i

N

L

T

»autem ; erit veus corporis Domini , boc fiynificat, quod

j

þ

Vly

» quemadinodum ipfum tradidit S'udas , ipfi autem inful-

00':."11.(

» tarunt , ita eum ignominia Cj dedecore afficiunt ,. qui

u

, fan&i[/mum ejus. corpus immundis manibus accipiunt,

^ qu

s & in pollutum & inceflum os immittunt.

il

[

J

J

9. Idem in Epift. ad Ephef. ad illud : AJNutrit

& fovet eam ficut Chriflus Ecclefiam.

» ANuiriens

,ffre; H

i

s iplam &g fovens & ei fuum dans corpus €? [anguinan.

Y

» Quia membra fumus corporis ejus , de carne ejus , €9

, de o[fibus ejus.

Sicut. enin Exa ex zddam fitta eft, ita

t

DE"M;

»» 105

DE EXISTENTIA HUJUS SACRAMENTI.

147

TM

du

» f05 ex. Chrifto Domino : cun eo enin in baptifino con-

HH']

» fépelimur ,. & una cum eo refurzimus, &g COTDUS COl

» edimus ,. & fanguinem bibimus,

D

Io. In Epift. ad Hebr. ad illud :

Per velamen,

id efl , carnem fuam.

» Velamen Chrifli, carnem *o-

»CaUiL ; per eam enim aditum in fantla Jan&torum con-

u

/ DH

» féquimur.: quemadmodum enim legis facerdos per velc-

» ten in [an&a f[anttorum introibat, ita qui in Dominum

» crediderunt , per . Jantüiflmmi. corporis participationem

L

]

» Ccivitatem cale[lem adipijcuntur.

j

11. Idem lib. s. Hitt. Ecclef. Ccap.r8. S.Am-

brofium Theodofium Imperatorem ob cadem

Theffaionicenfium ab Ecclefia his verbis arcen-

4

"

tem inducit. , Z/lafue adbuc [lillanies-injufta cede

» manus extendes , & in üis Jan&tiVni Domini Corpus

n

» Drebendes ? «vel tu pretiofiun illum fanguinem admove-

U

» bis orituo, qui tantum effuderis fanguinem dittato fu-

» entis animi ? Difcede, neque velis priorem iniquita-

u

1l Y

» tem bac alia iniquitate augere.

W

LE

u

12. Idem in Dialogo de immutabili Dei na-

tura.

» Ortbod. Cum Jacob Patriarcha Judam be-

m. II.IJJ..

» Dediceret, dicit: Lavabitin vino ftolam fuam,

if

»&in fanguine uve indumentum fuum. — Erran,

» De veftibus dixit Patriarcha, non de corpore.

» Ortbod. Oftende ergo quando vel ubi in fangui-

1

!

»neuvelaveritindumentum. — Erran.'Tu often-

»de, :g

U

1od

IXX

his corpus purpureum reddiderit.

» Ortbod. Velim te paulo magis myftice refpon-

B

» dere; adfunt enim fortaffe nonnulli, qui non

Nuuz

» funt initiati myfteriis.

Scis quod feipfum Do-

kmguif-f

» minus vitem appellavit.

Erran . Scio. Ortbod.

J

z

» Vitis fru&us expreffus quomodo vocatur?

j

» Érran. Vinum.

Ortbod. Quando milites Jancea

K 2

$5 DO'

«| DE[)

DISPUTATIO L'

148

Eu

, Domini latus aperuerunt, quid ex eo profu-

i

»fum ? Erran. Sanguis & aqua. — Ortbod. Sangui-

Juati

,nem ergo uva Servatoris fanguinem appella-

um

»vit: ficut enim nos myfíticum vitis fru&um

du

» poft fan&ificationem Domini fanguinem nomi-

jndifta

,namus, ita verz vitis fanguinem uv fangui-

gnteni

,nem nominavit. ScisquodDeus fuum corpus

U

»panem nominavit: in myfteriorum enim tra-

g motet

, ditione corpus panem appellavit, & fanguinem

a

»id, quodin calice infufum eft, — Evran. Ita no-

» minavit.

Ortbod. Atqui & quod eft fecundum

dnpip

mnat

»naturam corpus, corpus jure vocabitur, &

»itidem fanguis. Erran. In confeffo eft. Ortbod.

ha

Aeongin

»Servator quidem certe nomina commutavit,

, & corpori quidem id, quod erat fymboli ac fi-

ia

p us

»gni nomen impofuit; fymbolo autem, quod

»erat corporis: ita cum fe vitem nominaviffet,

i,

ts

» fanguinem id quod erat fymbolum appellavit.

, Erran. Hoc quidem vere dixifti: vellem autem

m

»Ícire caufam mutationis nominum. Ortbod. Ma-

uml

» nifeftum eft inftitutum iis, qui funt divinis my-

» fteriis initiati ; volebat enim eos, qui funt di-

»vinorum myfteriorum participes, non atten-

» dere naturam eorum, que videntur, fed pro-

» pter nominum permutationem mutationi, qua

p fit ex gratia, credere. Erran. Quid appellas do-

,num, quod offertur ante invocationem facer-

»douis? Ortbod. Nutrimentum. Erran. Poft fan-

(lin

»Gificationem quomodo ea appellas? Ortbod.

4 N

Tf

» Corpus Chrifti & fanguinem Chrifti. Erran. Et

] f'bl

» credis tefieri participem Chrifti corporis & fan-

r l

j

)7g

uinis? Ortbod. lta credo.

Erran. Sicut ergo

DLT

» iymbola Domini corporis & fanguinis alia funt

DT

,ante

DE EXiSTENTIA HUJUS SACRAMENTI.

| 90 pm

»ante invocationem facerdotis, ied poft invo-

Wl Su[

:

»Cationem mutantur, & alia fiunt, ita corpus

sl iþk

»Domini poft affumptionem mutatur in divi-

li n

Tl

»nam fübftantiam.

Ortbod. Qu ipfe téxuifti re-

» tibus captus es: neque enim figna myftica poft

u«æx

» fanctificationem recedunt a fua natura; ma-

lm

»nentenim in priori fübftantia," ( hoc eft, quan-

n enim "

titate, ac extenfione, quz prius habebat offi-

U

cium materie, dumhabebat formam & fubftan-

11 lu

tiam propriam, ) , & figura & forma, & videri

PU

»& tangi poflunt, ficut & prius; intelliguntur

ht

»autem ea effe, que facta funt & creduntur.

Dnii

13. Idem Serm. 10. de Provid:

»Natus Chri-

Dd

»ftus Dominus materna quidem ut nos ubera fu-

latl

»£it, in prefepe autem brutorum animalium

1. qi

» menfa ponitur fimulhominum brutam naturam

n

»accufans, & fuum erga homines amorem de-

gl

»Imonftrans, quod cum ipfe nutritor fit Deus,

ff

» fecundum humanitatem hominum cibus fit, qui

J

»nagna & brutali ignoratione laborabant.

Imig

ülutà

XXV.

n d

S.

L E .

hp

[/4

(l

Szculo quinto.

1

T

Á

IO

jlcus

i

d

» Quisquis Chriffiano nomine pie & fideliter gloria-

ii

Ü

» ris, reconciliationis bumane gratiam ju[lo perpende

n

» Judicio ; tibi enim per Incarnationem Verbi poteftas

» data efl, ut ad tuum revertaris autborem , ut. Deurn

b &f.t'

Qu

» Pairem audeas nuncupare , imiteris Zngelos fuper ter-

»'am, immortalitatis fub/lantie virtute pa[caris, fe-

g

y

15

», CUrus

D DSOPUT A TFO-E

j r

150

» Curus adoerfus inimicas tentationes pro pietate confüi-

Sermone 2. de Nativ.

5845.

4l

Jj !

pi

2.

(

» Manicbi ,. cum ad tegendum infidelitatem fuam

l

» nofiris audeant inteve[Je wmyfieriis, ita in facramento-

"]

J

» rum communione fe temperant ,. ut interdum tutius la-

» teant : ore indigno corpus Chrifli accipiunt 5 [angui-

,nen autem redemptionis noflre baurire omnino decii-

»nant: quod ideo vefiram volumus [cire fanckitatem, ut

» vobis bujufinodi bomines, bis manifeflentur . indiciis ,

» €& quorum deprebenfa fuerit facrilega fanulatio notati

» €9 proditi a [anctorum focietate pellantur.

Serm. 4

de Quadrag.

D

WV

» Pafchali feflo, in qm;d omnia Religionis Sacra-

» menta concurrunt , is vera & rationabili purificatione

i Trr

h

1

j

» t preparat , cujus cor nulla infidelitate polluitur ; in-

TMf

» utilia erunt eorum jejunia, quos illufionibus fuis deci-

» pit mendacii pater , & vera Cbrifti caro non pa[cit : ---

" W !a'T;x

» nam quidam vere carnis in ChrifIo negavere naturam.

OM

1

Serm. 8. de Quadrag.

um

TL

» "Appropinquante fole;ïz'itate Pafihali, debet qui-

» vis omnes [ordes abjcere peccatorum , ut intraturus

» convivium nuptiale [plendeat voefle virtutum : quamvis

» enim benignitas [ponfi cunttos ad. communionem regia-

)

if

à])

y rum inoitet epularum , fludendum eft tamen univerfis,

» Ut facrorum ciborum munere non imveniantur indigni :

4

» abutuntur. autem. quidam patlentia Dei, €? qui non

y funt. in. confcientia liberi, fiunt de longa. impunitate

» fecuri,

Serm, 12, de Quadrag.

) i ll

75303'

DE EXISTENTIA HUJUS SACRAMENTI.

ISI

lt h

5.

» Jefus vetus Téflamentum confummabat , & no-

, Qum Pafcba condebat :. difrumbentibus enim difcipulis

n

,, ad edendam myfticam Cenam , cum in. Caipbe atrio

» traCtaretur ,. quomodo Chriflus po[Jet occidi , ille cor-

», poris &? fanguinis fui ordinans Sacramentum docebat,

j

ul

» qualis DDeo boflia deberet offerri, me ab boc quidem

i

»» myf[terio traditore fubimoto , ut oflenderetur. nulla in-

I

i

»» füria exafperatus.

Serm. 7. de Paffion.

" l/'

L

6.

T

M

» Iraxifli, Domine, omnia ad te, ut quod in uno

» Jjudee templo obumbratis figmificationibus tegeba-

,. tur , pleno , apertoque [acramento unioer[arum ubique

N

VA

, nationum devotio celebraret : munc etenim &2 ordo cla-

,rior Levitarum, €? dignitas amplior Seniorum ,. &

" n

», facratior eft un&io Sacerdotum : munc. carnalium fa-

»» Crificiorum varietate ce[Jante ownes differentias boftia-

15

jl

j

l

IN

,Twm una corporis €& fanguinis tui implet oblatio ; quo-

, niam tu es verus Zdonus Dei , qui tollis peccata mun-

T.

» di, && ita in te univerfa perficis my[leria, ut' ficut

, unum eft pro omni vittima facrificium, ita unum de

)

»» de omni gent; f regnum. . Serm 8. de Paffion.

fj

J

7-*

;ur:;-vis

Trus

- .,, Fides Catbolica wuniverfis vefiftit Errorihus, dete-

jl üïs

» flans Eutychen , in divinis butnana vacuantem, ut &&

» bominem .credamus effe , qui. Deus eft ; banc conj ef-

iigi

5 ]z'onem toto corde promentes impia bereticorum. com-

qiu

mpunt:

,menta refpuite , ut jejunia & eleemo[yne ve[ire nul-

iunc enün & fa-

»» lius erroris contagionq polluantur *

W

4

»» Crificil

g W

152

DISPUTATI!IO I.A

» crificii munda eft oblatio , & wmifericordie [antta. l.r-

»gitio, quando ii, qui ifla dependunt, intelligunt, quid

H

», operentur : nam dicente Domino ; INifi manducaveri-

"m

ul EP'I[c

»» ts carnem filii bominis , &5 biberitis ejus fJanguinem,

, non babebitis vitam in vobis , fic facre men[e commu-

,nicare debelis, ut mibil pror[us de weritate corporis

,5 Chrifti & fanguinis ambigatis ; boc enim ore fumitur,

» quod fide creditur ; &g frufiva ab illis, 4dmen, re-

»» /Dondetur , à quibus contra id ,^ quod. accipitur ,. di-

, Jputatur.

Serm. 6. de jejunio menfis 7.

8

uj

, INon. dubie Manicbeorum confederantur . errori,

[

asb

» qui a Dei filio verum & noflre nature bominem ne-

tlb

., gant e[J fufceptum ,. omnesque ejus a&iones voolunt eJ-

a

Drinn

», Je finulatorii pbantafmatis : extra domum gratie, &

UOT

»» extrà [acramentum falutis bumanag : babendi funt ,. qui

, neantes naturam no[flre carnis in Cbriflo , Evan-

dj

»» £elio contradicunt , & fymbolo relu&antur : nec [en-

», biunt fe in boc praruptum fua obcecatione deduci, ut

, nec in Pa[[ionis Dominice , nec in Re[furreGticnis ve-

Jbi

»» ritate conliflant , quia utrumque in Salvatore vacua-

ss

», tur, fl in-eo nofiri generis caro non creditur.

In qui-

m

i

»» bus àfli ignorantic tenebris , in quo battenus . defidie

, gkl.'l j ]

, torpore jacuere , ut nec auditu difcerent ,. vel le&tione

777

», cogno/cerent , quodin Ecclefia Dei in omnium ore tam

) ffl

», con[onum e[l , ut nec ab infantium linguis veritas cor-

/maig/(

», poris & fanguinis Cbrifti inter communis facramenta

rf' ) M

», fidei teneatur ?. quia in illa myf[lica diftributione [piri-

.";ng) ju

», talis alimonie boc impartitur , boc fumitur , ut. acci-

qr [

»pientes virtutem. celeflis cibi in carnem ipfius, qui

ï'"'mï;

,caro no[fira fattus efl , tranfeamus.

Epift 22. ad

"

|

Clerum Conftantinopol.

DP

,, Pre-

DE EXISTENTIA HUjUS SACRAMENTI. i53

Á

4

9.

fl

Mity

» Prefénte Epifcopo mon licet. Presbyteris Sacm-

, mentum corporis & fanguinis Chrifti conficere,. Epift.

WSW

"

88. ad Epitcopos Germaniz.

Ih i

XXVI.

S. MAXIMU S.

l

A

Seculo quinto.

I

» Quid. potiffamum boc .præþnti CEpipbanie ) die

[ enm',

»» fattum fit , moverit ille, qui fecit , nos tamen cride-

j L

»» re debemus , quidquid illud eff , fattum e[Je pro nobis :

Qul

!

YOj V

,, tiam quod eum adoravere Cbaldei , geniibus fpes data

Y Wa U

», 61 Dominum voerum adorandi: quod aque movo funt

*jmü (

», 0rdine in vina mutate , novi nobis poculi prelibatum

hl

»» &t Jacramentum.

Honmil. 1. in Epiph.

J M

2.

"

l!

Al

f

»» Ipfam Mariam Manna dixerim , que velut ce-

iif u

»» litus veniens cunttis Ecclefiarum populis cibum dulcio-

a

», rem telle defluxit , quem qui edere ac manducare ne-

n d

», glexerit , vitam in [emetipfo babere mon poterit,. ficut

»» ipfe Dominus ait : INifi quis manducaverit meam car-

!

, nem, ( biberit meum [anguinem , non babebit vitam

Ti

»» in femetipfo , fed potius ipfe cibus in judicium conver-

TT

ss tetur ; ficut. Zdpoftolus dicit : Qui manducat. &^ bibit

n

»» indigne , judicium fibi manducat. — Quod filüis Ifrael

, u

»» fübtiliter propbetatum e[1 in veteri Teflamento. . Man-

jfus

», ia enim illis contra divina precepta trattantibus ver-

p

», tnes effe&ti funt , id eft , contumacie ultores &y' judi-

, Ce$: que [ümilitudo Chriftum indicat Domninum, quem

L5

» qui

154

D'LES PU TA -TI:0 —

Tij

», Qui fuavem. cibum 62* dulcem potum fumere neglexe

,Tit, judicem patietur

Homil. in ramis palm

"a

3-

jep-!

"ll

Lj

j

» Que domus fidelior Ecclefia ?. quis bofpes dignior

TR

3$ Salvatore? ijle peregrinos ut filios fufcipit , illa fu-

aj n

5 fceptos vefovet. ut infantes : ifle bo[pitibus , ficut. ex-

MU

» perti fumus., pedes lavare geftit . illa menfam parare

i. f eftinat :

quos enim Saloator vioa aqua refriger a ,

», bos reficit cole[libus cibis Ecclefia.

Homil. de ho-

fpital

U

XXVII

REMIGIUS

RHEMENSIS

Carmine, quod facro Calici infculpfit, ut re-

fert Hincmarus in ejus vita.

Hauriat binc populus vitam de fanguine facro

IU

Inje&to, eternus quem fudit vulnere Chriftus.

Bj

XXVIII

W

A&s2IokK

dub

capit

Y0y

Ecclefie fulgere manus, que pocula vite

Mijceat, & latices cum fanguine porrigat agni.

i

Lib. »,

"gnus Chriftus ineft , . panis quoque Chriffus babetur

l

De celo , quod €9 ipfe docet : qui corpore S'efum

Sumpferit, bofle caret.

XXIX

DE EXISTENTIA HUJUS SACRAMENTI

155

7p

XXIX

VICTOR ANTIOCHENUS

Ad cap. r4. Marci.

Cum ad poftolos dicit :

Hoc eff corpus meum ; certo apud [e flatuant, «ult,

poftquam | benedictio acceürzt ad panem *vel calzcem,

per panis [ymbolum corporis Chrifli, per calicem ve-

vo ejus fanguinis fe participes fieri.

l, de]

XXX

PROCOPIUS GAZJEUS

In Exodum.

Edamus corpus &2 bibamus fam-

guinem. Cbrifti, nibil dubitantes , quod fint vita, &

vivificent.

UR

XXXI

JOANNES MAXENTIUS

Dial. 2. cont. Neftor.

Panis ille,

quem uni-

vería Ecclefía in wemoriam pa[Jtonis partzczpat , C0T-

pus ejus e[f.

XXXII

NONNUS PANOPOLITANUS

j

In Paraphrafi Joannis cap..8

Vere bominum vita eft mofire libatio carnis,

Exbibet. (* verum [anguis potabilis bauftum,

T

Hac duo qui guftat , mecum ipfe babitans babitatur

u

XXXIII

j

156

DISPUTATI'O I

XXXIII.

"

ht

S. CHRYSOLOGUS.

Szculo quinto.

[ t IPJ

I.

1 i

4 p

,» Omnibus profutura femper loquitur Chriffus , qui

97 M

» f'orum e[fe ooluit fervorum , qui panem vite fe dedit

rinri

», ipfum, qui fanguinem fuum ín poculum falutis e[fudit.

PT

Serm. ?. de filio prodigo.

gtl

W

if

2e

iM

», Mulier , qu& fanguinis fluxum patiebatur , teti-

»» git fimbriam ve[timenti ejus.

O quam docuit mulier

d2

»» quantum fit corpus Chrifti, que in Chrifti fmbria tan-

,, tum e[Je mon[iravit! audiant Chriftiani, qui quotidie

b

,, corpus Cbrifli attingunt , quantam de ipfo corpore fu-

TO

, mere po[]unt medicinam , quando tnulier totam rapuit

iaf

,5 de fola Chrifli funbria fanitatem.

Sed quod nobis

w

», flendum eft , mulier de oulnere medicinam tulit , no-

iif

, bis inedicina ipfa retorquetur in vulnus : binc eft, quod

m qi

» "Apoflolus tangentes indigne corpus Chrifti taliter ad-

p

, nonet ? deplorat : Qui tangit indigne corpus Cbri-

1231

», li, judicium fibi fumit. Serm. 34. de hemorroiffa.

3

:HD 4

d

.ianum danobis bodie. . Ce-

,, Panem noftrum quoti

n

» leftis Pater , celeftem panem celefles filii ut poftulé

2 df

,», us , bortatur.

Ipfe dixit : Ego fum panis, qui de

», celo defcendi : ipfe efl panis, qui fatus in virgine,

ï"ïffpam

»» fermentatus in carne , in pa[fione confettus , in forna-

';WI, S

», Ce cottus fepulcbri, in Ecclefía conditus , illatus alta-

», ribus , celeftem cibum quotidie fidelibus [ubminifirat.

nc«":ïï

Serm. 67. in Orat Dom.

,, Da-

Jam) mg!

DE EXISTENTIA HUJUS SACRAMENTI; I57

, Panem nofirum quoti;lianum da nobis bodie. Poft

, regnum cele[te terrenum panem petere non jubemur,

, probibente ipfó , cum dicit : INolite foliciti e[Je anime

», veflre , quid manducetis , aut quid bibatis : fed quia

» ibfe eft panis , qui de cado defcendit , petimus & pre-

J

IT

, camur , nt ipfum panem , quo quotidie , id eft , jugi-

(

, ter [umus in eternitate vi&turi , bodie, id efl , in pra-

,,fenti vita de convivio altaris [antti ad virtutem cor-

, poris mentifquecapiamus. Serm. 4. in Orat. Dom.

num. $8o.

4(!1!, [

VE m

, Panem nofirum quotidi-anum da nobis bodie. Chri-

D

»» lus mandatis [uis contraria mon. demandat ;. ipfe di-

m

, xit : INolite foliciti e[Je &c. — Sed quia ipfe eft panis,

Wt

PJ

hn

J

1

»» qui decelo defcendit , qui erucis confettus eft paffione,

il

A H,'

;J

[:

»» qui celeflem cibus quotidianus Ecclefie defertur ad

, men[am, qui in remi[Jionem frangitur peccatorum, qui

nnnl,x;

, edentes fe perpetuam pafcit C? nutrit ad vitam , bunc

"T

, panem quotidie nobis dari petimus , donec illo die per-

j r

Serm. 5. in Orat. Domin.

» petuo. perfruamur.

m

num. 8r.

m

6

,, Panem noftrum quotidianum da nobis bodie.. Quo-

u

», lidianum jugem dicimus ; jugis panis illeeft, qui de

, culo defcendit : perfetkio exgo beatitudimis eff bodie,

sl

j, n [

», boc efd, in prefenti illius panis jam cibo oivere, cu-

,jus perpetuitate, quod e[fl quotidie, faginabimur in

jungt

» uturum.

Serm. 6. in Orat. Domin. num. 82.

i

li

j

,, Chriflus corpus fuum fcclgïæ tranfmifit ad men-

»fam, ut effet caleftis caro manducaturis gentibus , ad

[

Ü

»» falutem.,

j

DcbPS PUSCA T I OT*E:

158

"ll

ln

AUf

», falutem.

Nifi manducaveritis carnem filii bominis,

IN

, & biberitis ejus fanguinem , non babebitis vitam in

II

ii

(

.,vobis : quemadmodum autemn imanducetur caro Cbrifli,

j ;

, quomodo. bibatur ég /anguis ejus, morunt illi, qui

jU

»» [unt. facramentis ceieftibus influuti. Serm. 95. de

dutl

[

Magdalena.

"i

2.

um d

,. Mulier , que fanguinis fluxum patiebatur , teti-

&tQ

D

»» git veftimentum Chrifli, & fanata ef?, €9 ab anti-

Mi

p

Mifwi, qui quotidie cor-

ll

, quo e[t abfoluta launguore.

,pus Domini tra&amus , €$ fumimus, & a nofitris

VU

, oulneribus non curamur : non Cbriftus infirinantibus,

I

h

,, fed fides deef? 5 nam wmulto magis in nobis wanens . po-

1036 0

, terit oulneratos curare , qui latenteim mulierem pra-

m

, teriens füc curavit. Serm. 33. de hemorroiffa.

XXXIV.

DiO N Y.S I B.

I

Seculo quinto.

dingi

Opera, quae adfcribuntur Dionyfio Areo-

d

E;'.!ïfy

pagite, omnium confenfu ad minimum debent

adícribiauthori, qui vixit ad finem fzculi quin-

Trty

ti : fic habet.

Jf

1. Lib. r.de Collefti Hierarch. cap. 1. , Hier-

55

archiam noftram figuris corporeis, variisque

AU

$5

formis diftinxit, ut pro captu noftro fimula-

, cris illis ad rerum minime figuris adumbrata-

d

,Trum fimilitudinem efferamur: nonenim mens$

,, noftra ad celeftium contemplationem excitari

i

[j

» poteft, nifi rerum corporearum fibi notarum

» przfidio utatur, cogitans pulchritudinem, qux

, Videtur,

!

DE.EXISTENTIA HUJUS SACRAMENTI,

159

, Videtur, fimulacrum effe occultze pulchritu-

,»Gdinis, & divine Euchariftie perceptionem

J

F trlansülbftantiationis Jefu in nos, zv vzc G-

H

»7XTZ7$

£U 496 AS

Íag MSTa a

Vav , 776 lz8 ueracíac.

!

Lib. 2. de Ecclef. Hierarch. cap. 9.

5»dbu-

, chariftie facerorum omnium perfe&ivas :

,500-

$5 TEXec ltT a Gze Ex u EAslas.

, lbid. Pontifex ini-

,tliatum ducit ad fanctiffmam Eucharifciam,

1v

, eumque myfteriorum, quz perficiendi vim ha-

E

bent, participem facit: mo vsAscix

0Y AUSIEAQV,

,; Dein. Sed o tu divinum, fan&iiümumque Sa-

"

»cramentum, difcooperi cenigmaticas veftes,,

»que& fymbolice tibi circumjacent, & perfpi-

, cue nobis oftendere, & mentis noftre oculos

,» pura luce perfunde.

MR

lii

XXXV.

S"ED O LIUS

Lib. 4. Pafchali.

Corporis atque

Sanguinis ille füi poftquam duo munera fanxit,

iO d

"dAtque cibum potumque dedit, quo perpete nunquam

il

m (l

ij Vv

Efuriant, fitiantque anime frne labe fideles &c.

Fonte vena[centes membris &? fanguine Chrifti

Ve[cimur , atque ideo templum deitatis babemur.

t

XXXVI.

L

r

CLAUDIUS MARIUS VICTOR.

Q Ui

W

In Genefin. lib. 3.

j

Libamina Chrifli,

malt

Cujus de manibus fumens Ecclefía corpus

1

Vivificum panem , celefTi pota cruore eft.

d

VM

XXXVII.

y"

E

160

DUI-SSPPLPOpUA p o

I.

XXXVII.

SALYVYIANUS

6l

Lib. 2. ad Ecclefiam.

Siudei manna manduca-

verunt , nos Cbrifium; Sfudei carnes avium , nos cor-

l ln

pus Dei.

s lia

spnül,'

XXXVIIIA4

o orib

VICTOR UTICENSIS.

s

"Irriani

gt &

. Lib. r. de Perfecutione Vandalica.

tempore, quo Sacramenta DDei populo porrigebantur, in-

.äenïqfa

f

troeuntes maximo furore corpus Cbrifli & [anguinem

q

pavimento fparferunt , & illud pollutis pedibus calca-

verunt.

Eclib.3. Prater alius metuens ne fidem ne-

wq'

T 0C

garet , clamabat : iNon ita juravimus im Chriflo :

ieit

füper corpus ejus & fanguinem juravimus , ut pro eo

a

patiamur.

t m

XXXIX. -

AAE C

ALCIMUS AVITUS.

st

, Qetdum

NU

Ergo agnofce tuum in nobis Cbrife cruorem,

»00

"Atque tuos educ /Egypti e carcere feroos,

BU

Et quocunque loco f(an&kus ma&aberis agnus

qip

Inque cibos fanttum porrexerit boflia corpus

gt

Chrifle tuum , non attingat tua dextera vindex,

A l agu

M

In vite novitate tuum fac fumere corpus

,l

Et facrum eterni calicis potare cruorem.

]m'w-

Lib. 5. de tranfitu maris rubri.

Cap. 1o.

nb

wmühn

XL.

l AW

DE EXISTENTIA HUJUS SACRAMENTI. 1161

Xl

GREGORIUS MAGNUS,

V,

Szculo fexto.

LT

[

1. Hom. 14. in Evang.

,,bonus paftor ani-

,mam fuüam ponit pro ovibus fuis: fecit, quod

1Uonuit, oftendit, quod juffit: bonus paftor

» pro ovibus animam. fuam pofuit, ut in facra-

, mento noftro corpus fuum & fanguinem ver-

,teret, & oves, quas redemerat, carnis fuae

HUI ,

, alimento fatiaret.

Et hom. 22. Quid fit fan-

TRU

.,guis agni, nonjam audiendo, fedbibendo di-

», diciftis: qui fanguis fuper utrumque poftem

m

. ponitur, quando non folum ore corporis, fed

J

,»,etiam ore cordis hauritur; in utroque enim

L

, pofte fanguis agni eft pofitus, quando Sacra-

,; mentum paflionis illius cum ore ad redemptio-

,:nem fumitur, ad imitationem quoque intenta

. mente cogitatur, nam qui fic redemptoris füi

,fanguinem accipit, ut imitari paffionem illius

,, necdum velit, in uno pofte fanguinem pofuit,

, Et edent carnes noé&te illa affas igne : in nocte

"

,» quippe agnum comedimus, quia in Sacramen-

»to modo Dominicum corpus accipimus: fed

k

"

»Qquid prodeft corpus. & fanguinem illius ore

?

».Percipere, & ei perverfis moribus contraire?

i

, carnes agni cum lac&tucis agreftibus funt com-

, edende, ut cum corpus Redemptoris accipi-

,,Inus, nos pro peccatis noftris in fletibus af-

,» fligamus.

m

2. Lib. ». Dial. cap. 37-

, Exitum fuum Do-

,, minici corporis & fanguinis perceptione mu-

L

D. Zimort Tra&i.de Eucbariftia.

», hivit.

DISPVUTATIO,I.

p

162,

h

,Aivit. Et cap 24. Dominicum corpus cum

st

,emuD

,magna reverentia fuper pe&us ejus ponite.

y u

Vi

, Et lib. 3. cap. 3. Cum ei Dominicum corpus

,in os mitteret, illa diu muta ad loquendum

ji 2

i

J

tij

,lingua foluta eft. Et lib.3. cap. 36. Rimis

, itaque patentibus mare ufque ad füperiores ta-

ypete

hs d

, bulas implevit navem, tunc turbati corpus &

, fanguinem Redemptoris acceperunt. Et lib.

i M

ingii

»4. Cap. 58. Debemus quotidianas carnis ejus

, & fanguinis hoftias immolare , hec hoftia mor-

: n

,tem unigeniti reparat, quilicet jam non mo-

i an

um

,ritur, tamen pro nobis iterum in hoc myfte-

,,rio immolatur; ejus quippe ibi corpus fumi-

m

|

,, tur, ejus caro in populi falutem partitur, ejus

Ed

hi

:

, fanguis non jam in manus infidelium, fed in

:Wf

,ora fidelium funditur: quis habere dubium

tj

,poffit, in ipfa immolationis hora cclos ape-

p

,,riri, in illo myfterio Angelorum choros ad-

fii, 6

, effe, terrena celeftibus jungi, unum ex vifi-

W at

», bilibus & invifibilibus fieri ?

tj o

3. Epift. 64. ad Joannem.

, Orationem Do-

M tj

, minicam ideo mox poft precem dicimus, quia

ffün;

tri od

,; mos Apoftolorum fuit, ut ad ipfam folummo-

» doorationem oblationis hoftiam confecrarent:

lioni

,; & valde mihi inconveniens vifum eft, ut ipfam

ldu

, .0rationem, quam Redemptor nofter compo-

r

;» füit, fuper ejus corpus & fanguinem taceremus.

Wipjr

LT

XLI.

nj

EUSEBIUS GALLICANUS.

1 Elmïi

]

!

Prodierunt Homiliz 56. apno 1575. fub no-

ln

mine Eufebii Emifleni: eas poftea Baronius ad-

fcripfit

DE EXISTENTIA HUJUS SACTAMEMTI. 163 [

J t

fcripfit Eucherio Lugdunenfi; acden q» reme

D

lius expenfía Eufebio cuidam Gallicano

Oudi-

NO[ l

nus eas vindicat Faufto Rhegienfi, teftatus Ho-

WMm

miliam de Pafchate 5. alicubi habere nomen Ifi-

ij

"A

dori: cujufcunque demum fint , videtur certum,

m

eas pertinere ad tempora primitive Ecclefie, de

üy

2

W

quibus agimus.

Itaque homil. s. de Paích. fic

habet: Recedat omne infidelitatis ambiguum . quando-

T &

quidem qui auibor efl muneris , ipfe etiam e[t teffis ve-

J

100 f

ritatis : naminvifibilis Sacerdos vifibiles creaturas in fub-

fLantiam corporis &* fanguinis fui verbo [uo fecreta pote-

Tf

flate convertit , ita dicens : Zdicipite && edite ; boc eft

sf

enim corpus meum : C fanttificatione vepetita : Recipi-

I s

te & bibite , bic eft fanguis meus.

Ergo ficut ad nu-

L

tum precipientis IDomini repente ex nibilo [ubfliterunt

d

ln

excelfa celorum , profunda. flu&uum , vafla terrarum ,

MY

T

pari potentia in [piritualibus facramentis verbi pracipit

d

virtus, éy fervit effe&us : mec dubitet quifquam prima-

D

TT

tias creaturas mutu. potentie prefentia majeflatis in Do-

mini corporis tranfire po[Je naturam , cum ipfum botni-

Wi

it)

nem artificio cele[lis; mifericordie xideat. corpus Chrifti

TU

(

n

effe&hum : ficut autem quicunque , ad fidem *veniens

Qlürt).

ante oerba baptifmi adbuc in vinculo efl veteris debiti ;

bt

&tf

bis vero commemoratis mox exuitur omni fece peccati :

AU.

Ji

ita quando benedicende verbis celeftibus creature . facris

tj

"Altaribus imponuntur , antequam invocatione fummi Nu-

AU

winis confecrentur , fab[lantia illic eft panis & vini; poft

verba autem Cbrifli Corpus &? Sanguis eft Chrifli : quid

mirum autem efl, fiea, que creare potuit, po[ft crea-

ta convertere ?. imo fam minoris videtur. e[Je miraculi ,

Sl

fi id, quod ex mibilo agnofcitur condidifJe jam conditutm

r

in melius valeat commutare.

Qp

L2

XLII.

r

DiS.PulrXTLO L

p

164

. XLII.

J

(

ISTD ORU S

n

Seculo feptimo.

gc.16

I.

» Jllic pecoribus immolatis carnis & fanguinis bo-

ll

» ftie offerebantur , bic facrificium carnis & [anguinis

gt

» Chrifti offertur.

De different. fpirit. n. 28.

i Ü

2.

;,»m E

, Chriflus adbafit uxori

fue , idefl , fantte Eccl?-

: u

d i

»,fie, ut e[Jent duo in carne una : vocatur Eva «ita

» €? mater vivorum , que de viri fui latere fumpta e/t ;

n

» & Dominus dicit : fi quis non manducaverit carnem

E

, meam, Cg biberit [anguinem meum , mon bábebit in fe

1

, Vitam.

In Genefim c. 3.

3.

li

», Habet magnam «ocem Chrifti fanguis in. terra;

u Mi

.

,,Cum &0 accepto , ab omnibus gentibus re[bondetur ,

i G

,. hmen : bac efd vox clara fanguinis Chrifli , quam

"m

, Janguis ipfe exprimit ex ore fidelium eodem fanguine

Ti r

, "edemptorum, In Genef. cap. 6.

m

:

i

ij

|

»» fer þinguz's panis ejus. — Afer Chriflus efl ; cu-

»» jus panis pinguis fa&tus eft , caro [cilicet ejus , que eft

tf

! nl

»» 6fca [anctorum.

In Genef. c. 31.

5.

! fj

"JE*AJMS, |

», Quod ait de /dgni illius efa , omnis alienigena

,. nion. comedet ex eo ,. boc de Cbriffi Corporis Sacramen-

(

LT

, t0, cujus Zdenus ille figuram obtinuit , proprie tene-

, tur foriptum ,. cujus Corpus & Sanguis ve[ci pracipi-

ï'*'*«xï!f;fz

»tur in Ecclefia,

In Exod. c. 15.

V

hn

TW

6. Chri-

DE EXISTENTIA HUJUS SA(-ZRAMENT[. 165

6.

» Chriflus de corpore & fanguine füo inflituit facri.

5, ficium. fecundum ordinem. Melcbifedecb.

In lib. r.

Reg. c. 16.

á

t

uarta Oratio in Miffa infertur. pro ofculo pacis ,

lci

», Ut cbaritate owmes reconciliati invicem digni Sacra-

Hl LB.

, ento. Corporis €$ Sanguinis Chrili confocientur ;

, quia non reci*it. di[fenfionem Cbrifli indivifibile cor-

m

,fus : quinta infertur illatio in fanttificatione oblatio-

lus

!

,, fis : exbinc fexta fuccedit confirmatio Sacramenti , ut

n

»,0blatio que& Domino offertur ,. anttificata per Spiri-

Dui

» tum Santtum corpori Cbrifli & fanguini confirmetur.

Ml

Lib. 1. de offic. Ecclef. c. 15.

18.

INon jam voitkimas judaicas credentes. offerunt , fed

!u um,

quales Melcbifedecb immolavit , idef , panem &j vinum,

[il

quod eft Corporis &? Sanguimis Domini veri(fimum Sa-

j

cramentum ;; de quo Dominus dixit : Qui manducave-

nju

vit carnem meam : &c. cujus [acrificii Sacramentum in

Salomone monflratur : Sapientia propofuit men[am fuam :

&c. Chriflus ergo con[lituit. [ibi Domum facrofanttam

Wi;' h

Fcclefiam , in qua mattavit füi corporis boftias , in. qua

mifcuit oinum fui Sanguinis in calice Sacramenti Divi-

T

ni, müttens Zpoflolos ad omnes gentes, dicens; veni-

te , comedite panem meum , & bibite oinum, quod mif-

cui vobis , id efl, fan&ti corporis efcam fumite , €9' po-

j

culum fanguinis [acri percipite , cujus quidem gratiam

m

quia judei non meruerunt , tollitur illis vetus Tftamen-

upn'e [

tum, redditur nobis novum , conceditur nobis falutaris

aj

cibi gratia , &? poculum fanguinis Cbrifi.

De Gen-

tium vocat. c, 26.

L.3

9. Di-

6/'

!

166

D'rSPIrTXAÀTIO'-EL

fact

553] üt, |

3Difcipuli corpus & fahäuinem Domini non accepe-

Pj

vunt jejuni ; ab univerfa autem Ecclefia nunc a. jejunis

gidin|

femper accipitur.

Sic enim placuit. Spiritui. San&to per

TT

4dpo[lolos, ut.in bonore tanti. Sacramenti jejunum in os

Chriftiani Dominicum corpus intraret : panis enim,

eron

n feci

quem frangimus ,. corpus Chrifli eft , qui dicit : Ego fum

panis vivus : vinum autem [anguis ejus efl , & boc eft,

ia

quod fcriptum eff , ego fum vitis vera : dicunt aliqui ,

nifi intervenijente aliquo peccato , Eucbarifliam quotidie

J

accipiendam : quod quidem bene dicunt ,. i boc cum, Re-

ligione & devotione , & bumilitate fufcipiunt 5 ne fiden-

Vil

do de ju/titia fuperba prefumptione id faciant : ceterum

fi talia funt peccata , que removeant ab altari , prius

agenda penitentia e[L, ac fic deimde boc falutiferum me-

dicamentum f[ufcipiendum.

Qui enim manducat indigne

tD

&c. Ceterum fi tanta non funt peccata , non fe debet a

N

medicina Domini corporis feparare , me dum forte diu

N

ab[tinens probibetur , a Chrifti corpore feparetur ; mani-

A

feftum eft enim, vivere eos , qui corpus. ejus attingunt.

Conjugatis autem ab[linendum e[t a coitu : relegamus

libros Regum de panibus propofitionis : tantum eft inter

M

inter panes propofitionis &? corpus Cbrifli , quantum in-

ter corpus &? umbram , inter imaginem && veritatem ,

T

inter exemplaria futurorum , €? ea ipfa, qua per exem-

plaria figurabantur. Lib. 1. de offic.c. 18.

IO.

»» Presbyteri þræfunt Ecclefüis Chrifli , & inconfe-

;, Gione Divina corporis 9 fanguinis confortes cum Epi-

la

»» [copo funt : lib. 2. deoffic. cap. 7.

Et Epift. ad

M

WT

», Luidfred. — d Presbyterum pertinet Sacramentum

»» corporis &$. [anguinis Domini in altario conficere.

E.

s

]i

Hac

DE EXISTENTIA HUJUS SACRAMENTL r67

Hzc teftimonia fufficiunt, ut cuivis manife-

L

ftum fit , feculo 4. & 5. indubitatam fuiffe to.

]1

tius Ecclefiz fidem de prefentia Corporis Do-

I

minici in Euchariftia; cum ergo Do&ores fzcu-

d

li 6. 7. 8, 9. preffe fequi confueverint Patrum

anteriorum fidem , füperfluum duco , fequen-

i,

...

1]

tium fculorum ufque ad tempora Berengarii hac

in re accumulare teftimonia.

lu

!

! ïw.'«.;i;

nj

DISPUTATIO Il

Vi

t

De materia , forma ,. & alis partibus Sacra-

NU

TU WU«

menti Fucbariffie.

lu

n hac Difputatione Queritur

hii

I

Jur]

1. Quenam fit materia hujus Sacramenti ?

2.

Quenam fit forma hujus Sacramenti ?

lr t

D.j

3-

Quenam fint alie partes hujus Sacra-

TU

menti?

wit

4.

Utrum verba forme proferantur recita-

Min

tive vel authoritative?

[I

arniti

Utrum aqua vino admixta tranfeat im-

n

mediate in fanguinem Chrifti ?

QUJESTIO I.

j

unDi

2 Quenam fit materia bujus Sacramenti?

jl

OTANDUM I. Duplicemab authoribushuic

Yi

Sacramento affignari materiam ; remotam vi-

M

delicet, feu iran[zuntem , ex hujus converfione

L 4

fub-

168

DISPUTATIO I

gt

fübftantiali Corpus & Sanguis Chrifti in hoc Sa.

j

cramento prafens ponitur.

Altera materia eft

Mllmu

proxima. (eu permanens, ex qua tanquam parte in-

j m

exiftente hoc Sacramentum coníftat.

In hac

g m

(l

quzftione tantum eft fermo de rmateria remota

feu tranfeunte.

g

NorANDUM 2. Triicum,feupanemtriticeum,

sf

In ftri&ta

uj

poffe fumi firidie, & large , feu late.

fignificatione fignificat determinatam fpeciem

j pl

al

frumenti, diftin&tam à filigine, farre, & [pelta , &

bordeo, Inlata autem fignificatione fignificat idem

qinit, 4

ia

ac frumentum , quod eft genus ad varias frumen-

torum humano communi ufui pro pane ufuali

FE

fervientium fpecies.

e a

.Dixrt, bumnano communi ufui fervientium pro

at

pane ufuali.

Per hos terminos intelligo ufüm

ithd,

non folum pauperibus, fed etiam non pauperi-

FE

bus communem ; qua de caufa à plerisque hor-

Eu

deum diftinguitur à frumentis, & panis hordea-

H

!

ceus excluditur à menfa communi agricolarum,

Q di

ac civium non valde pauperum in plerisque re-

AC

gionibus.

Qu enj

Dico.

Materia Sacramenti Euchariftie eft

quta

panis iriticeus, late didtus & vinum de vite.

It

PRonATUR 1. ex Concilio Florentino , ubi in

It

-JDecreto Unionis hic conclufio eft in terminis defi-

L Tij

nita his verbis.

Tertium efl Euchariftie Sacramen-

bj

tqm , €ujus materia efL panis tviticeus ,. & vinun c]e

ho

«vite

af

PROBATUR 2. Authoritate Miffalis. Roma-

';E,ua] [

ni, juffu Concilii Tridentini reftituti , & à S.

j Rn

Pio V. ac CLEMEN TE VIII. recogniti.

Ibi

D

de defettibus in. Miffa occurrentibus Tit. 3. num.

3 Tn

T. fic

DEMATERIA ET FORMA &é. HüJ: SACR.

169

li

I. fic habetur : Si panis non fit triticeus, *vel f triti-

"E li

Jf

j

ceus adwixtus fit ganis alterius generis in tanta quanti-

lil J

tate, ui non maneat panis triticeus , *el fit alioquin cor-

hi

vuptus , non conficitur Sacramentum.

d)

CorLriciTUR Ll Non effe materiam ido-

neam confecrationis panem confeCtum ex radici-

N ity

li

MY

bus aut fru&iibus arborums vel ex /eguminibus ; v.

g. examygdalis, caftaneis, nucibus, glandibus,

fabis, pifis, cicera, lentibus. 2. nec effe mate-

IW»

riam idoneam confecrationis panem confectum

X

ex bordeo, orima , avena, wülio, frumento iwrcico.

f'pty

Hec enim omnia non veniunt nomine panis tri-

TU

ticei. 3. nec effe materiam idoneam panem fü-

ba&um aquis artificialibus vel aliis rebus liquidis

v.g. oleo, butyro, lacte, vel ovis , faccaro &c.

d

Ratioeft, quia hec omnia non veniunt fimplici-

k

j

ter nomine panis triticei. 4. nec effe materiam

Mu

q

idoneam ma[Jam adbuc crudam , vel elixam, aut fri.

n

xam.

Quamvis enim in confideratione phyfica

It

non differant effentialiter a pane triticeo, diffe-

tiqe:

runt tamen fpecie in confideratione morali; ne-

que enim , fi herus petat panem , famulus ap-

"

portabit placentam, aut libum. 5. neceffe ma-

J

teriam idoneam panem permixtum materic hete-

, i

rogenez in magna quantitate, v. g. hoftiam ru-

ul

bram cinnobero permixtam.

Ratio eft; quia ex

immt.

eapermixtione illud mixtum perdit in eftimatio-

s d

ne morali nomen panis triticei. Ó.nec panem ex

"hnylo feu zmydo ((tótb), quia Amydum non eft

j w

farina, fed füccusalbusex granis tritici aqua ma-

u

ceratis expreffus.

CoLLIGITUR 2.

Non effe materiam ido-

i !

neam confecrationis 1. liquorem ex pornis , piris,

n

J

malo-

L5

170

DISPITATIO.IL

quut

malogranatis &c. expreffüm. ». neque vinum myrr-

"m

binum, velaliud artificiale. 3. nec vinum aduflum,

s.

4. nec agrefíam , feu füccum ex uvis immaturis

, lt

expreffum. 5s.nec füccumintra uvas contentum.

win

6. nec vinum in pane imbibitum. 7. nec /oram,

1ifi

feu vinum acinarium , quod ex acinis jam ex-

(61]

preffis füperfufa denuo aqua fecunda vel terna

DN

viceexprimitur. 8. nec /apamfeu defrutrum , quod

antitte

confiftit in mufto ad dimidiam, tertiam, vel

PUEI

quartam partem deco&o. 9, nec vinum aroma-

100j

tibus in magna quantitate conditum. 1o. nec

Atente.

acetum ex vino.

Ratiohorumomnium eft, quia

iln,

non veniunt fimpliciter nomine vini in «ftima-

& hu

tione morali.

ET

COLLIGITUR 3.

Idoneam materiam con-

a.

fecrationis effe 1. panem ex farre , feu varre , fern;

LU

imo etiam ex /pelta, feutritico fulvico , Cpelten,

ET

Soündef, Syündelform, quod genus frumenti in

um

1

Suevia adhibetur paffim loco tritici. 2. panem

EY

ex filigine , feu fecali , $Rocfet quod genus Ar-

rimiu

sERTUS M. Layman, Gobat , Haunoldus , Illfang,

V

& plures alii füfficere exiftimant , quamvis fa-

kie,

tendum , hos terminos non habere conftantem

1l

notionem, fed ab ejusmodi authoribus non nun-

lity

quam confundi cum fpelta. 3. panem tam fer-

&

mentatum, quamazymum ; quia uterque fimpli-

At

citer venit füb nomine panis, etiam ufualis.

CorrLriTUR 4. Idoneammateriam confecra-

tionis effe 1. quodlibet vinum cujuslibet regio-

nis, five fitalbum, five nigrum. 2. muftum vi-

um

ni, quia fimpliciter venitnomine vini, licetac-

Wm

cidentaliter imperfe&i.

Ita colligitur ex C. cum

fetin

amne crimen , dift, ?. de Confecer. ; exhabetur expret-

DI

e

DE MATERIA ET FORMA &c. HUJ. SACR. 171

M y

fe in Miffali Romano de defettibus. n.4.. $. vinum

li l

D

fugiens, feu aliquantulum acefcens.

Ratio eft,

quia, ficut homo incipiens mori eftadhuc homo,

lihy

tltn

ita etiam vinum, acefcens parum

per, eft adhuc

vinum.

L

W

CorLrGrITUR 5. Quenam fint materize du-

bie. Sic materia dubia erit r. panis in notabili

LEU

iam, !

quantitate cum materia heterogenea mixtus;

IU

2. panis aqua rofacea vel marina fubactus. 3 vi:

num congelatum.

Quamvis enim pro materia

h

fufficiente habeant IN NocENTIUS, hngelus,

AT

Syloefler , Sotus, Suarez, Vafquez, Layman, di-

iline

ca[tillo, Petavius , Maflrius , & alii , Ledefina. ta-

men id non improbabiliter negat ; cum glacies

man

non veniat nomine vini in confideratione mora-

"xm]

li. 4. vinum ex uvis paflis, foliscaloretoftis, &

lt

Ij

affufa aqua calida denuo repletis.

Quamvis ea

tanquam materia valida utantur Sacerdotes Zbif-

m

dU d

finie , eo quod vinum ad eas regiones deportatum

ob nimium caloremloci nimiscito acefcat. Uvae

li

j

tamen tantum in aere frigido vel umbroco ap-

penfz , ficque fenfim ficcate , & in alias regio-

Yirr

m

nes deportate habentur pro fufficienti materia ,

"

fiin aquam immiífe fontanam iterum intumef-

n i

cant, ac exprimantur.

Sic enim fubftantia vi-

J

pl

nicenfetur effe confervata. .5.

. panis hordeaceus,

11

$*

-

t

Solvuntur Objectiones.

[

nv

OniciTUR 1. Nec ex inftitutione Chrifti,

t

nec ex traditione fufficienter probatur , quod de-

terminate panis triticeus fit necefíaria materia

(

Confecrationis, ant. prob. ex eo, quod Chriftus

:expff'

ad-

172

DISPUT*A'Tf'O It.

n

adhibuerit panem triticeum , nonfequitur, eum

jgai

qni

effe materiam neceffariam.

Ergo ant.prob. ex eo,

h,

quod Chriftus adhibuerit vinum rubrum , magis

idoneum ad reprefentandum fanguinem , vel a'-

(yri

bum, non fequitur, neceffarium effe vinumru-

g eomi

brum, velalbum.

Ergo etiam ex eo, quod

'nmuniq

g

Chriítus adhibuerit panem triticeum , nonfequi-

tur, eum effe materiam neceffariam. 2. Non e(t

n

certum ; Chriftum ufum effe pane triticeo.

Er-

l jïne [am

go.ant.prob. Non eft certum ; Chriftum celebraf-

g

qpna

fe Pafcha Judaicum, in quo adhibebatur panis:

Azymus, pro cujus materia magis fervit triti-

z

ausal

cum. Ergo nec eft certum, eum effe ufum pa-

ne triticeo.

3. Ipfemet Chriftus & Apofto-

tahhre

sl

li ufus eft pane ufuali hordeaceo , & quidem

ut prefigurativo panis Euchariftici.

Ergo. ant.

Prilct

T

prob.Joannis 6. ubi Chriftus occafione mul-

tlX

tiplicationis duorum panum hordeaceorumlon-

RT

gum fermonem de Euchariftia habuit , Chriftus

h1

ad PuiLiPPUM dicit, unde ememus panes , ut man-

Aromen

ducent bi? dicitei ANDREAs : Efl puer, qui ba-

bet quinque panes bordeaceos.

"Accepit ergo Sfefus pa-

(utito

droum

nes, €9 diftribuit.

Collegerunt ergo duodecim copbinos

fragmentorum ex quinque panibus bordeaceis. ---- Sfefus

fitci

Pri

dixit: Quaritis me ,. quia manduca[lis ex panibus , &

faturati eflis. . Ex his patet, etiam panem hor-

hi

deaceum, eíffe pariem ufualem. 4. Quando Apo-

Wefi

ftoli confecrarunt in conviviis noéturnis, ficut

E

PAurLUus r. Cor. r1. vel Chriftus poft Refurre-

n

&ionem in diverforio coram duobus di(cipulis

L

euntibus in Emaus, Luce 24. non eft verofi-

mile, quod ubique in itinere vel in carceribus

A

x

)

repererint panem triticeum.

: 5. In primitiva

u

EÉu-

DE MATERIA ET FORMA &c. HUJ. SACR.

173

lf, eU!

Euchariftia pro confecratione adbibebatur panis

.em

communis etiam pauperum.

Sed non eft vero-

l ngi;

N

fimile, eum femper fuiffe triticeum. ant.prob. ex

|

D. Cypriano; qui increpat feeminam divitem ,

ln

quod communicatura nullum panem offerat, fed

j

communicet ex pane à pauperibus oblato. .o-

As

cuples es , inquit l. de opere 6 Eleemofinis ,. dives

i onyi

e$, & Dominicum celebrare te credis , que in Domini-

Q i

cum fine facrificio oenis; que partem ex facrificio , quod

ab |

pauper obtulit ,. fumis.

6. Ne quidem unicus tex-

lp

tus ex primis fzculisadduci poteft, ex quo pro-

Mi

betur neceffitas panis triticei.

Ergo gratis hec

ij

neceffitas adítruitur. 7. Poteft dici, quod Con-

lo

cilium Florentinum tantum fuerit locutum de

qiim

materia fufficiente , non de materia nece[Jaria hujus

,

Q

Sacramenti.

Ergo etiam ex Concilio Florenti-

t m

no nihil probatur.

um

REsPONDEO.

ia

t

AD r. tr. a. n. c. quia füppono ex di&is de

Sacramentisin genere dif5. ?. quod Ecclefia habeat

a

i

à Chrifto poteftatem, determinandi materiam &

formam Sacramentorum quoad fpeciem infimam.

w

zi

,

Hinc dico ; panem triticeum pro materia necef-

faria fuiffe determinatum ab Ecclefia.

ii

od

ÀD. 2. 3.4. & s. eodem modo refpondeo tr.

j

ant.n.c.fuppono enim , Ecclefiam habere po-

teftatem determinandi materiam & formam Sa-

; It

Lt

cramentorum quoad fpeciem infimam.

Potuit

J(ipi!

ergo Ecclefia determinare panem triticeum pro ma-

v

teria neceffaria Sacramenti Euchariftiw , — faltem

od

indire&te, in quantum non habet intentionem con-

fecrandi in alia materia, prout ex INNOCEN-

TIO

I

|

174

DAIIS2BE USESAOT AIESORPTE

]' u

ynft

T10 V. obfervavi de Sacramentis in genere Difp.

2. q. 2. in obje&. 1. & refponf.

g

(sitC

A n 6. Refponderi poffet n. a. Conftatenim

I5 p.

ex A&is Concilii Chalcedonenfis affione 3. quod

jam eo tempcre, videlicet medio fieculo quinto,

ia

fuerit fenfus totius Ecclefie , panem triticeum

p fb

efTe materiam neceffariam Sacramenti.

lbi enim

gt

düttrirt

IscurRroN Diaconusin Libello adverfus Diof-

corum conqueritur; ejus avaritia fattum e[Je , ut in-

al

cruentum MifJc facrificiun in Lybia non offerretur , de-

nitr )

fe&tu fcilicet tritici, quod cum rarum effet , ab illo dio-

wit

[ioro maximo pretio divendebatur.

Verum hec re-

ii

fponfio non ett folida. In Concilio enim Chal-

ii

cedonenfi non fit mentio tritici , fed frumenti, quod

"TA

etiam pauperibus in eleemofynam dabatur. "Tex-

g

tusfic habet: 7anta perpetrare aufus efl, ut etiam

tll

m

frumentum, cirov ,. quod ab Imperatoribus. a[fignatum

eft Exclefüs Lybie propter. ariditatem illius provincie ,

ET

quia frumentum , eirov , ibi non nafcitur ,. inprimis ut

Mt,:

ex ipfo incruenta bo[Zia offeratur , dein. ut. peregrini &9

i

gauperes exinde babeant folatium , mon permitteret fufci-

Qd

pere &c. — Itaque refpondeo tr.a. n. c. dico enim,

trste

lianc materiam fuifTe determinatam ab Ecclefia.

Md

hritg

AD 7.n.a. quia Concilium Florentinum agit,

m

de illa materia, de qua prius, übi egerat deSa-

ltsn

cramentis in genere , dixerat : quorum fi aliquid

defit , mon perficitur Sacramentum. 9. Quiahoc Con-

l

cilium in eodem loco, dum enumerat materias

1ld V

aliorum Sacramentorum , non loquitur de ma-

fuïklm.nv[:

teria fufficiente , feu accidentali, fed de necef-

Ht

faria ac effentiali.

3. Quia Concilium in ipfo

uoad

Mi

cqntextu , dum pro materia confecrationis q

M

alte-

Bs

DE MATERIA ET FORMA &c. HUJ. SACR.

T7$

d

alteram fpeciem affignat vinum de vite , haud dubie

loquitur de materia neceffaria.

Mj

OBIICITUR 2. contra CORRELL. 3. D.

«

Thomas p. 3. q. 74. a. 3. ad 2. expreffe negat,

ex Spelta poffe fümi materiam Euchariftie ; fic

]

enim fcribit : Si qua frumenta funt ,. que ex femine

|

l

jen]

tritici generari po[Junt , ficut ex. grano tritici eminato in

J

!]

T

malis terrisnafcitur füligo , ex tali frumento panis confe-

^

l

Gus pote[t e[Je materia bujus Sacramenti.

Quod tamen

Tc'(la,l.

non videtur babere locum neque in ordeo, meque in Jpel-

D7

ta, neque etiam in farre , quod inter. omniae[t grano tri-

BI

T

tici fimilius. — Similitudo autem figure in talibus magis

videtur fignificare propinquitatem quam identitatem [pe-

i

ciei; ficut ex fimilitudine figure manifeflatur , quod ca-

t T

nis & lupus funt propinque [peciei non autem . ejusdem.

[

Unde ex talibus frumentis — que nullo modo poffunt ex

u

emine tritici generari, mon pote[t confici panis , qui fit

jnio,

debita 1nateria bujus Sacramenti.

2. Etiam filigo,

Mi

SRoc'en, non nafcitur ex femine feu grano triti-

"i

ci. Ergo juxta principium D. Thome etiam fi-

ligo debet rejici pro materia Euchariftiz. 3.Au-

j

thores fere omnes rejiciunt filiginem. — Ergo de-

I

ii

bet rejici.

4. Si fufficit filigo, etiam fuflicit

il

[

fl

hordeum, quia etiam hoc fervit pro pane ufua-

i

li; fed hoc non poteft dici.

Ergo nec prius.

ï

j

RESPONDEO.

gcCot

À D r. d. a. afferit hoc D. Thomas tanquam

maten

aliquid verofimile, c.tanquam aliquid firmum ac

d

en

certum. n.D.'Thomas folum dicit : videtur. Etideo

em

ex hoc modo loquendi apparet,eum paratum effe,

?

ad recipiendas probationes in oppofitum, quod

DI

ql

tan-

nempe genus Fritici per multas generationes

dem

DlSPUTAi'IO II

176

M h !

dem in alio climate & folo degenerare poffit in

j tl

farrem , & fpeltam.

Sicut enim /Ethiops & Eu-

n

ropeus non differunt fpecie, licet non ftatim

qiii t

per unam &alteram generationem forma ZEthio-

r m

pis migret in formam Europzam, aut viciffim,

s

licet omnesab uno Noemo defcendant; ita con-

jPDia

tingere potuit , ex uno genere tritici diverfas

j5

Idem confiderare licet in di-

fpecies natas effe.

i [

verfis fpeciebus canum, plantarum , florum, ar-

a, 1

borum, fructuum, &c. qua fi femelex uno ftem-

PT

mate in diverfas fpecies divifz funt, nonftatim

T

per unam ac alteram generationem ab una fpe-

dorunt

cie in alteram tranfeunt.

IrsuwG obfervat,

hanc tranfmutationem ab una fpecie in aliam fa-

d

gj

cilius poffe fieri in principiis D. Thomz, inqui-

at at

bus accidentia producunt fubftantiam.

iponime

Ap 2. d. etiamfiligo non nafcitur ex tritico

lp 5.

ftatim per unam ac alteram generationem. c, per

iivee

plures fucceffive generationes & mutato climate

ac folo. n.

aup

RrzsPONDEO 2. Nos pro materia Eucha-

düminà

F

riftie tantum afífignaffe triticeum panem late

m

fumptum.

d

An 3.n.a. contrarium probat Gosaar in

Vr

fuo Zípbabeto Sacrificantium Cafu 2. num. 29. ubi

Vif

fic fcribit : Dico, me pro Germanis fentire cum duo-

bus Dottoribus Alemannis ,. Tannero & Laymanno , qui

i

fcribunt ,. nomine tritici intelligi cum [tri&te dittum triti-

i

cum , tum omne illud frumentum , quod proprie [Iritteque

LW

Mny

dicto tritico efl vel ob nature limilitudinem vel ob ufum

communem maxine cognatum ; ac proinde valide confe-

H

*

erari boflias tum & [pelta, . germanice Cyefemz Sertt,

SyincfebSvorn, nan à fligine feu fecali ,' germanice ,

Wilz!um,'i

L

ottl,

DE MAT. ET FOR. ALIISQ. PART. HlJ. SACR. 175

u POïJ

Rörn , feu SRodfen , imo 2 ücite utrumque , filigineum

Dps&

quidem , quando non potefl facile baberi aliud , ut notat

h

!

Laymannus ,. Tannero merito requirente cáfum urgentis

u

nece[Jitatiss ? fpelta autem etiam extracafum nece[fitatis,

l

&

ut teflatur mos Suevorum , ac noftrorum Conftantienfium

t

approbatus à Tannero. n. 101.

Veram judico vegulam

]

noftri P. Dicafrillo , qui &? ipfe in Germania fcripfit Ti

jl

4« d. 2. n. 19. bisverbis : Cum difficilefit , in bis fpecie«

IN

1l

bus frumenti difcernere, tum propter oocum incertam figni-

inoff

Ti

ficationem , tum . propter ipfas frumenti [pecies, ideo ex

u

communi e[timatione , €9 peritorum judicio cenfenda erit

apta , uel inepta materia pro boc Sacramento. — Igitur non -

l;

ATU

)

debet Germanus Sacerdos ducere fibi veligioni, fi in cafa

lumb

nece[fitatis urgentis curet pinfi boftias ex filigine , & mul-

to minus fi ex fbelta.

Hujusque P. Gobat. cui addi

j i

poteft GaBRi1EL BrEL, & plures alii antiquio-

res proximereferendi.

um

.

Ap s.n.maj. Quia Ecclefia videtur hordeum

pofitive exclufiffe à materia idonea Euchariftiz.

lo deo

Cum ergo determipatio materie quoad fpeciem

infimam dependeat ab Ecclefia , videtur , hordeum

i

non fufficere.

T j

Sunttamen, qui aliter fentiunt,

GABRIEL DrIEL in 4. dift. 11. q. 2. fic fcribit:

jonar

De materia confecrationis Eucbariftie funt diver [ce opinio-

"

nes Dottorum. w Sunt enün , qui tenent , quod panis triti-

14j D

al

ceus nece[Jario requiratur ad con[ecrationem. Eucbariftie ,

ita quod fi in alio pane attentaretur , puta fpelticeo., ordeo-

i,

hm rl

c&o, aut filigineo , irrita e[[ct confecratio.

De bac opi-

nione eft S. 1 bomas.

Confonat Gerfon , Scotus , Duran-

f

dus ,* Alexander de Zfles , Rücbardus.

m

li aliter. fen-

tiunt.

iNam Zlbertus tenet , quod in [pelta potejd fieri

"T

"u

confecratio , & Petrus de Palude , fecundum quem fpelta,

triticum , &j far funt ejusdem fpeciei. . Bonaventura

m

M

f

D. dhnort Tratt, de Eucbari[Ha,

Te616l,

u

178

DISPUTATIO IL.

TU

tenet , quod materia apta ef1 frumentum. CoN crv-

j

sro I. Panem e[Je materiam confecrationis tenet fides

um h

religionis.

ComcLusto 2. ANon fufficienter proba-

st

f

tur, quod in folo pane triticeo fiat Sacramenti Eucbari-

upn

ftie confecratio.

Patet ; quia ad boc neque eft autbori-

ia

tas facre fcripture , neque determinatio Ecclefie , neque

sl t

vevelatio, nec experientia , nec ratio.

CoNcLvusrio

()nrcr

3. non excufatur à peccato , qui in pane montriticeo con-

iC

sPudha

fcrat , mifiufus Ecclefie , in qua [acramentum conficit,

oppofitum teneat , quia quilibet celebrans aut facra mini-

hord

M

115

firans tenetur fe conformare confuetudini Exclefie , in qua

officium fuum agit.

Ita Biel , qui obiit 1494. adeo-

"n

li

J

?n

que fexaginta annis poft Concilium Florentinum,

Wil

T

ubideclaratum fuit ; panem triticeum effe mate-

2 h

.I

riam Euchariftie ; ut proin vel hoc Concilium

ET

cum Bafileenfibus non agnoverit pro ccumeni-

vt

p

co, vel fi agnovit pro ccumenico , quale re

UE

vera erat, non cenfüit, ibi efle fermonem de

&pnit,

materia neceffariafufficiente, velcredidit, tan-

ft, qu

tum fermonem effe de pane triticeo late dicto.

DN

Idem Author hanc fuam fententiam fufe & eru-

ho

dite LLe&. 35. in Canonem. .MifJe deducit.

"Non

fl d

alienum fe prebet GoBAT. l. cc. num. 32.& 34.

jj

ac 35. fic fcribit : Licet farinam ex avena &^ bordeo

hnj

inolitam cenfuerint valide confecrari Gabriel , ac non-

l

'

ff

Hhil

l

nulli alii antiquiores ,. quia tamen id jam nequit. a[Jeri

Wtj

fine periculofa temeritate, ut loquitur Dicaflille , eam

ob rem i contingeret tempore magne famis mon reperiri ,

"t

]

'.'

u

T

ficut baud dubie non femel.fattum ,. in aliquo pago ejus-

AU i

que diflritiu aliam. farinam , quam ex bordeo , deberet

L

Parocbus die Dominico potius facrum omittere , quam

d

l

bofliam ? tali ferina conficere. — Quid fi in eodem pago

rïtumïf);æ

decumbant complures ex periculo[o worbo , ut experti

juere

injy

DE MATERIA ET FORMA &c. 'H['U. SACR.

T

179

uf

fuere fuperioribus bellis vicini Suevi, an patietur Paro-

j

cbus omnes illos mori potius fine [acro viatico , quam in

Iü('

4

praxi adjLHipulari Gabrieli Dottori Suevo , — curando vi-

ii

delicet pinfi boflias ex farima bordeacea ? — Probabiliter

ii

meo judicio exiftimant. Henriquez ac. Tannerus , po[]e in

MY

ejusmodi nece]fitate ufurpari taliter dubiam.

Ita Gobat

m

OarciTUR 3 D. Bonaventurain 4. diit. rr,

3. 1. q. i. C. & p. 4. C. docet ; materiam fufficien-

[

tem Euchariftie effe quodvis frumentum ; fed

L

etiam hordeum eft frumentum. — Érgo maj. patet

j

ex verbis S. Do&oris in pofteriore loco, ubific

4e)

fcribit: JDicendum, quod materia congrua buic Sa-

n

cramento de natura fua eft panis de frumento &? vinum

If

lt

VT

de vite, — Ideo in alio pane quam de frumento non poteft

confici.

In omni autem pane defrumento ,. ficut inomni

UR

ii

vino de vite , five ibi fit differentia accidentalis , [rve

i

Jpecifica , ut quidam dicunt, pote[t confici falva [Decie

ITR

ilius panis, €9 illius vini.

W

Min. prob. 1. ex Pr1-

w

NIO , qui etiam hordeum inter frumenta nume-

ld

Wi

rat.

TU

Sic enim fcribit: Sunt duo frugum genera ;

u

Frumenta, ut triticum , bordeun ;5 & legumina , ut

j

faba, cicer. . Frumenti ipftus totidem. genera per tem-

d

pora fatu divifa funt.

Hiberna , ut triticum , far , bor-

gin

dewns dfHoa, ut milium, [ofama ; fementica autem ,

t

triticum , bordeum. — Frumenta multis vadicantur fibris

Jine vaimis, — Erumpit à primo fatu. bordeum die feptimo.

j m

Frumenta quedam in genu tertio [picam incipiunt conci-

iil

pere , quaedam in quarto , fed etiamnum occultam,' Ge-

p

nicula. autem funt tritico quaterna ; farri fena ,. bordeo.

n

ottona,

2. S. Isrtponus Etymolog. 1. 17. C. 3.

JW

dicit : Frumenta funt proprie que ariflas babent. Hor-

jm pl

deum ditkum , quod pre ceteris generibus: frumenti ari-

d

du fiat , vel quod [pica ejus ordines babeat,

/!

2

Rz.

I

180

DISPI TA IG j

| RzsPONDEO tr. maj. d. min. hordeum eft

g

'

frumentum late dictum.c. ftri&te di&um. n. adtex-

d)

tus Plinii, quod ipfemet in eodem capite hor-

a re

deum non obícure à frumento ftricte dicto di-

jfet,.

ftinguat.

Dicit enim : Frumentum 69 bordeum unum

1000

folium babet.

In ZEgypto bordeum fexto à [atu menfe,

gt

frumenia feptimo metuntur.

Similiter C. 8. ubi ite-

l

rum de frumentis agit, nullam amplius facit

ünin

mentionem hordei; quamvis C. 30. iterum in-

3 COT

ter frumenta hordeum numeret.

-

Wa

OnirciTUR 4. Terminus t£ritiri non raro

a

fumitur /ate pro quovis frumento , prout etiam

.Kl

bordeum includit.

Ergo ex eo, quod in Conci-

T

lio Florentino & in Miffali Romano requiratur

t J

e ll

panistriticeus, nonfequitur, excludihordeum.

i

ant.prob. r. Concilium Florentinum ita fumit

L.M) [

hunc terminum. Ergozant.prob. Hoc Concilium

n

)

in Grzco exemplari , quod Grecis tradidit, ubi

J

in latino habetur : Znpane triticeo corpus Chrifticon-

1 Jl

fici , fic habet : Inpane frumentaceo corpus Cbrifli

Msve

confici. aerw cirívo. atqui frumentaceus panis etiam

tiigi

comprehendit hordeaceum.

Ergo

hgt

NEc POTEST DiCrI, quod Concilium Flo-

Hmdïi |

rentinum füb termino Graco : &ero cirívo intel-

nj

lexerit panem triticeum ftricte diéctum ; quiacer-

fürir

tum eít; apud Grecos eum terminum effe ge-

Mi

nericum , prout fignificat omne genus frumen-

n

tàceorum, prout patet ex Lexico Greco magno

Y

1

Roberti Conflantini , qui ex Homero , Platone,

'ff&ïi

Xenophonte, Thucydide, Demofthene, & D.

T

Chryfoftomo adducit varios textus, in quibus

nomen íf?tici ,

mm

vel triticei panis fumitur large,

Uf

prout includit omne genus panis ufualis , vel fru-

"0i

D

*

menti.

&

DE MATERIA ET FORMA &e. HJ. SACR. Ifr

n

menti.

Si enim Concilium hunc terminum pro

ii

d

Grzcis fumpfitfet fpecifice pro tritico ftri&e diéto,

nec Grzcos de ea reftriéta fignificatione admo-

Mi

h]

nuiffet, enormiter decepiffet Grecos , fimulan-

do cum iis fitam unionem per terminos diverfze

Wi

ii

n

fignificatiouis in latino & Greco exemplariunio-

nis.

Idque eo magis fuiffet inexcufabile; cum

J

fh

etiam in Grzco idiomate habeatur terminus pro-

prius correfpondens termino latino panis triticei,

r

ftri&e ac fpecifice fümpti , nempe zeroec mveiwoc ,

prout Robertus Conflantinus ex Ariftotele , Diofco-

al

4

ride, & Theophrafto oftendit.

2. etiam S.Tsr-

uN

DORUS ]. 17. Etimol. C. 3. terminum tritici ge-

T

nerice fumit, prout varias fpecies frumenti in-

.

cludit: Süigo, inquit, genus tritii à SsELECTO

[

didums nam in pane [pecies ejus precipua eft.. Trimen-

U

l

j

f triticum ideo dittum ,. quia fatum poft tres menfes col-

]

ul

ligitur.

INam ubi propter aquam ,. aliamve caufam ma-

Ini

!]

iura fatio omi[Ja.eft, prafidium ab boc petitur. ^ Qui-

i (

bus verbis S. Ifidorus manifefte oftendit , à fein-

IU

telligi aliam fpeciem tritici, nempe bordeum. De

hoc enim femetipfum ftatim explicat his verbis:

il

Hordei funt tria genera.

Tertium bordei genus eft Tri-

p I

mene, quia dum cogit nece[fitas , «oerno- [eminatur , &

J li

celeriter colligitur, 3. InScriptura novi Teftamen-

(

F

ti nomen tritici duodecies recurrit,nempe Matth.

(l

$:V.I2:Q 13-. V. 95.99.30. & Lücg 3. V. I7. &t

um

I2. V. 42. & 16. v. 7. & 22. v. 31. & AG. 27. V.

j

38. & 1 Cor. 15. v. 37. & Apoc.6. v. 6. & 18. v.

&

I3. & tamen in omnibus his locis, ubi in ver-

qu

fione latina habetur terminus tritici , in Greco

fj

hrg

originali textu habetur, círeg , frumentum , feu.

vi

terminus genericus ad om

frumenti.

: nes fpecies

s

:

4. Quan-

DISPUTAT TIO .l

n

189

.-4.Quandocunque in Scruptura terminus tritici fu-

i, 0X

mitur ftricte cum oppofitionead hordeum, fem-

;efiCO )

per in Graco textu correfpondet termino triti-

«t pr

ci terminus grzcus proprius tritico fpecifice ac-

i

cepto , nempe erigoc ,. & non eíroc.

Ergo ubiin

1 0f

Scriptura termino latino tritici in Greco nonre-

f.?nVl

fpondet normen tritici proprium, c2gec, fignum

PL

eft, quod is terminus large fumatur pro omni

" xg?ïjv-

genere frumentorum. ant.prob. ex indu&ione il

24 n

lorum textum. Sic Ruth. 2. v. 23. ubi in latino

sndo DO

dicitur: donec bordea & triticum in borreis conderen-

jnga

tur, in Greco textu habetur vv xgifev $,vv «rv-

itfemi

pov.

Et 2. Reg. 4. v. 6. ubi in latino habetur :

(nic

Offiaria purgans triticum obdormivit.

Ingre[J| autem

b

a[Jumentes fpicas tritici, in Graco dicitur : sxz6a-

m

Et 2. Paralip. 2. v. 10. ubiinlatino ha-

ge ugac.

in

betur: Operariis qui cefuri funt ligna , daboin cibaria

ts

triticicoros viginti millia & bordei coros totidem ;in Gree-

um

CO dicitur, «oeor mrog£ 9, «pibov.

sls d

REsPONDEO,

c.a.d.c. Ergo hoc non

&t

fequitur convincenter. c. faltem probabilius. n.

A0

[]

Quamvis enim ille terminus non raro fumatur

|

D

de'

generice ac large, prefumptio tamen in termi-

n

no ambiguo ftat pro fignificato fuo famofiori ac

M g

nobiliori.

Ergo prefumendum , quod terminus

füriag

tritici , frumenti, cir« , fumatur pro eo quod in ge-

tl

nere frumentorum, ac triticorum eft excellen-

n

tius, nempe pro tritico ftri&e ac fpecifice acce-

"t

pto, prefertim ubi fübje&ta materia oftendit,

iif

quod congruentia petat, fermonem effe de fi-

gnificato nobiliori, prout in materia Euchari-

ET.

ftie convenit.

*

Hinc patet Refpon io ad r. 2.3.

Qg

&4. Hzcenim omnia argumenta folum often-

dunt,

tl

DE MATERIA ET FORMA &e. HUJ. SACR. '18s

Ji

]n

J

dunt, quod nomen tritici fepe fumatur in fenfu

generico , quamvis ordinarie , ac communius

U

l

G

fumatur pro tritico ftri£&te fümpto. — Hinc obfer-

!bl

1]

vo; quod etiam in Scriptura terminus Grecus,

Ál

círoc , opponatur faltemhordeo ; namubi». Pa-

ralip. 2. v. 13. in latino dicitur

triticum & bor-

&M

i

deum mittat ferois fuis. in Graeco dicitur : «v eíray

X zv «ubrv. Ex quo patet; falfum effe, quod

A

1

num 4. in obje&ione adducitur; in Scriptura,

quando nomen tritici hordeo opponitur in lati-

Thity

LE

no, in greco femper adhiberi terminum zwjz , &

non terminum círz.

UE

i

OnircirTUR 5. Jus Canonicum, ubi ex in-

Yl

ftituto in pluribus locis agit de materia Eucha-

ii

ol

riftiz, non facit ullam mentionem panis triti-

cei.

Ergo non requiritur ad valorem confecra-

T

J

i

tionis. ant. patet ex C. f. De Summa Trinitate ; ex

C. cum Martbe. de celebratione Miffe. & ex De-

cretis de Confecrat. dift. 9.

I

C. prob. Eft incredibi-

le, in tot occafionibus nunquam fieri mentio-

nem materiz effentialis.

2, S. AUGUSTINUS

fuuzt]

l. 3. de Trinit. C. 4. indefinite dicit: iludtantum

J

diciinus corpus & fanguinem Chrifti ,. quod ex frugibus

Qf

Lerre acceptum $ confecratum famimus. Atquietiam

vrüi

hordeum eft ex frugibus terre.

3. Ecclefia mul-

ynpe

ta exigit ad confecrationem Euchariftie , que

Vl

tamen non exiguntur ad valorem confecrationis,

&

fed tantum ad licentiam. Ergo idem poteft di-

endlt

ci de fenfu Ecclefie, dum requirit panem triti-

T

ceum. ani. prob. Sic enim Ecclefia requirit, ut

Duchmi

Sacerdos celebrans fit jejunus; ut veftibus fa.

]14/

cris ac benedi&tis utatur, ut non celebret nifi

lmOFFf

inloco confecrato, noninterdi&to; ut celebre

.

9

in

M 4

DISPIUT-XTIO'"!L

| j

184

in altari lapideo chrifmate. confecrato ;. ut non

celebret fine luminaribus & Miniftro ,. ut cele-

bret certo tempore, &non in calice ligneo &c.

l7

)

|

las

REsPONDEO n. a, Nam in C. f.de Trinitate,

quri

& in C. cum Martbe, non agitur ex inftituto de

endor

materia Euchariftig.

In Decreto autem GR 4-

aite t

TIANI de Confecr. diít. ?. C. s. ex Concilio Car-

thaginenfi III. cui interfuit S. Auguftinus, can.

st$n

Yora

24. fufficienter indicatur materia his verbis: n

hi d

Sacramento-Corporis & Sanguinis Domini nibil amplius

u-

offertur , quam ipfe Dominus tradit , boc ef? , panis &

Amsbe

vinum aque mixtum.

INec amplius in. Sacrificiis offe-

vatur , quam de wois & frumentis.

Cum ergo hor-

J

TU

deum à frumento ac tritico fimpliciter dicto pro-

babilius diftinguatue , prout oftenfum eft, non

D

erit materia fufficiens Eucharifti;.

Econtra,

F

cum filigo, fpelta, & far , proprie ex confef-

,Ul

J u

fione fere omnium , de natura horum generum

proprius inftru&orur pertineat ad genus fru-

Bo

mentorum, non eft dubitandum , has fpecies

J

frumenti effe materiam fufficientem Euchariftiz,

s

J

Apn 2. Dico S. Auguftinum loqui de aliqui-

bus frugibus in fenfu difiun&tivo , non deomnibus

n

» Dd

in fenfü diftributivo, alioquin etiam aven&e , &

"

fabe &c. effent materia confecrationis.

] XJ[,. [

AD 3. c. a. n.c. &par. Difparitas eft, quia

Ll

Miffale Romanum dicit; fine pane iriticeo nihil

efici, & Concilium Florentinum pro materia

IWJIDH(

«äatur i

Sacramenti affignat panem triticeum.

xtïïïïïün[

"

D

QU £-

Y

a

DE MATERIA ET FORMA &c. HUJ. SACR.

85

QUJESTIO II.

Ut

ii

Quee fit forma Sacramenti Eucbartflie?

l

OTANDUM r. Per formamSacramenti Eu-

chariftiz intelligi illa verba, quibus alliga-

tur valor Confecrationis, ita ut illis pofitisim-

Mj

mediate tranfubftantietur panis & vinum in Cor-

pus & Sanguinem Chrifti.

NOoTANDUM 2.

In Latina Ecclefia. ad-

hiberi &d confecrationem fequentia verba :

» Hanc -- oblationem tu Deusin omnibus , que-

, fumus benediétam , adfcriptam , ratam , ratio-

» nabilem , acceptabilemque facere digneris , ut

m

,. DObis corpus, & fanguis fiat dilectiffimi filii tui

NT

» Domini noftri Jefu Chrifti.

Qui pridie quam

i,

, pateretur , accepit panem in fan&tas ac vene-

LO

,rabiles manus fuas , & elevatis oculis in co-

p

1um ad te Patrem füum omnipotentem vibi

?j

» gratias agens benedixit, fregit , deditque di-

, Icipulis fuis dicens : Accipite & manducate ex

, hoc omnes.

Hoc eft enim corpus meum.

Simili

, modo poftquam cenatum eft , accipiens &hunc

» preclarum calicem in fanétas ac venerabiles

ka:tz';

, manus fuas; item tibi gratids agens benedi-

u

, Xit, deditque difcipulis fuis dicens : Accipite

, & bibite ex eo omnes: Zic eft. enim Calix San-

,qi

» guinis mei, novi & eterni teftamenti , mylfte-

j t

,rium fidei, quipro vobis & pro multis effun-

gt

,» detur in remiffionem peccatorum.

Hac quo-

», tiefcunque feceritis, in mei memoriam facie-

»tis. " Dehis ergo verbis queritur, quznam

ex illis pertineant ad valorem confecrationis ?

v

M5

No-

p

186

DISPUTATIO I

)

NoTANDUuM 3. In Greca Ecclefía adhi.

1ant

&Benedii

beriad confecrationem longealium ordinem ver-

borüm. In Collettione Liturgiarum Orientalium , quze

1 ao

i

prodiit Parifiis 1715. tom. r. Liturgia S. B Asr-

Anen.

LII in Canone poft Prafationem noftre Latinz

non multum abfimilem, & aliam orationem re.

i

j fan&»

memorativam operum redemptionis noftrz fic

pergitur alternatim à Sacerdote & populo.

us

Sacerdos.

Mim

Inftituit nobis myfterium hoc ma-

gnum pietatis &religionis, cum ftatuiffet , fe tra«

silisi

dere morti pro mundi vita.

strit

!nty

Populus.

Credimus , in veritate ita effe.

if

S. Accepit panem in manus fuas fanctas, puras,

ob

& immaculatas, beatas , & vivificantes, &

Ü

afpexit in celum adte, oDeus, Patrem füuum

j

& omnium Dominum.

IDitl,

P. Amen.

t

i orte

S. Et gratias egit.

/

f

P. Amen.

S. Et benedixit eum

iMemi

P. Amen.

u

S. Et fan&ificavit eum.

lum

P. Amen.

Tue

S. Et fregit eum (Sacerdos frangit oblationem

tl

tll

in tres partes) deditque fan&is difcipulis &

Apoftolis fuis, dicens : Accipite , manduca-

!

,EX of

A

te exhocomnes ; Hoceftenim Corpus meum,

quod pro vobis frangitur , & pro multis da-

W

tur in remiffionem peccatorum ; hoc facitein

o

mei memoriam.

AU

P. Amen.

LNT

B

$. Similiter & Calicem poft ceenam aqua & vino

mifcuit.

Gratias egit.

K

P. Amen.

DE MATERIA ET FORMA &c. HUJ. SACR.

187

] u

P. Amen.

RE

S. Benedixit eum.

u

P. Amen.

L

S. Sacrificavit eum.

-

i

P. Amen.

NU

S. Guítavit, & dedit difcipulis fuis & Apofto-

DA?ELF

lis fan&is dicens ;; Accipite , bibite ex eo

l

omnes, hic eft enim fanguis meus novi

teftamanti, qui effunditur pro vobis, &pro

Ih

*

multis in remiffionem ; hoc facite in mei me-

moriam.

"

P. Amen; hoc ita eft.

lt

S

uotiefcunque manducabitis ex hoc pane,

!

& bibetis ex hoc calice, mortem meam an-

T

l

TU

nuntiabitis, & refürrectionem meam confite-

bimini , meique memores eritis, donec ve-

niam.

P. Mortem tuam annuntiamus Domine & Re-

furrectionem tuam confitemur.

S. Memoriam agimus paflionis ejus fan&te , re-

furre&tionis ejusamortuis , afcenfionis in co-

lum & feflionis ipfius ad dexteram tuam, o

Pater; fecundi etiam ipfius é coelo adventus

A

terribilis, & gloria pleniffimi , offerimufque

Ti

tibi hec dona ex bonis tuis, pro omnibus,

pl

t

ex omnibus, & in omnibus.

Diaconus.

Adorate Deum cum timore & tre-

HU

more.

j d

citeil

Sacerdos dicet invocationem.

Rogamus te Chrifte,

Deus nofter, nos peccatores, indigni fervi

tui, & adoramusteper beneplacitum bonita-

tis tu£, ut adveniat Spiritus fan&tus tuus fu-

&

per nos, & íuper hzc dona propofita, &

fan-

A

r

188

DISPUTÁTIO IL-

| [j

"

fan&ificet ea, & efficiat ea fan&a San&o-

rum tuorum.

(Sacerdos "habét interea ma-

st

j 2;

nus expanías, interpellans pro illapfu).

gt n

Amen.

S. Et panem quidem hunc faciat corpus fanctum

I

d

Chic Sacerdos caput inclinat, & manu corpus

innuit) ipfius Domini Dei, & Salvatoris no-

Yora

At

ftri Jefu Chrifti in remiffionem peccatorum,

& vitam &ternam ei, qui illud percipiet.

u

P. Amen.

alnten

a

S. Et hunc calicem fanguinem pretiofum novi

teftamenti tui ( hic Sacerdos corpus & fangui-

lat

nem pretiofum defignat) ipfius Domini Dei

ürg

& Salvatoris noftri Jefu Chrifti inremiffionem

hi

ii

peccátorum, & vitam eternam illis, qui illum

percipient.

RAU |

P. Amen.

ol il

Hucusque Liturgia D. Bafilii, ubi obfervo

um

effentialem corruptionem , quam tentare aufus

«ntion

eft editor prafate Liturgie in editione Parifi-

amiat

enfi de anno 17r15.

Non enim erubuit; illa

NY

trum|

verba; Panem bunc faciat corpus D. N. 9P. Chrifti

in remij]ïonem peccatorum C vitam eternam ei, qui il-

Vil e

LEU

lud percipiet , fic reddere: Pagem bunc faciat

corpus D. N. 7*. Chrifi, quod datur in remif-

14n fj

fionem peccatorum & vitam eternam ei, qui illud

43[ li I

percipiet.

Eodem modo illa verba : £Hunc caüi-

ul

^U

cem ( faciat ) fanguinem D. N. 9*. Chrifti in remi[fio.

nem peccatorum €9 vitam eternam ; vertitfic: /unc

V

ht

calicem ( faciat ) fanguinem D. N. 9*. Chrifli,

SW D. ;

ui datur im remifonem peccatorum & «oitam

LT

esternam illis, quiillum percipient. Hanc effe men-

DT

dacem

DE MATERIA ET FORMA &c. HUJ. SACR

189

d

! Snn

dacem & fraudulentam verfionem , patet ex tex-

t

tu Greco, quem edidit P. Garnier Cong. S. Mau-

!ruï

ri'Tom. 2. Operum D Bafilii, fol. 679. qui lta

habet : nou mm-o-/; TOV yev æea-ov -a-rov yireSon c-:g TO

u

&*y10y o-w,uæ wuT8 Xeigs eig agernv & A QT IGIV ,

x04 ew

l

jj

zv eicvicv,

l

NoraANDuMA. Aliud effe; quod aliqua

NI

j

verba requirantur ad valoremSacramenti, & aliud

lf

T.

quod requirantur. ad efJentiam Sacramenti.

Sic

enim Intentio Miniftri requiritur quidem ad va-

Tf

lorem Sacramentorum, etiamíi non requiratur

l Iäüglh

ad effentiam Sacramentorum.

Illud enim fólum

ii [

dicitur requiri ad effentiam Sacramenti, quod

ln

eft pars Sacramenti,

Pari ergo ratione poffet

tilin

effe quaftio , an aliqua verba Confecrationis re-

quirantur quidem ad valorem confecrationis ,

eo quod illis Ecclefia alligez fuam intentionem

1j

Mi

confecrandi, quin pertineant ad effentiam con-

il

fecrationis, eo quod non fint pars forme, de-

nl

terminatz à Chrifto

J

l

Varias effe hac in re Do-

NOoTANDUM $

j

&orum fententias

I. ScoTUs cum nonnullis

ii

vult; etiam verba przcedentia requiri ad valo-

u

rem Sacramenti, in quantum determinant actio-

1 f() /

nem Miniftri ad rationem fignificativam, quod

agat in perfona Chrifti.

2. ALENSIS, SUA-

lll nïlld

REZ, & VASQUEZ cum communi aliorum do-

i (

cent, quod effentia prime confecrationis confi-

ij

i

ftat in folis illis verbis

Hoc efl corpus meun : &

fecundz confecrationis in illis : 4ic eff calix fan-

n

guinis mei; velin equivalentibus: Z ef? fanguis

M

Y (

meus.

W

3. Grzci, & noviter P. Lz BRuN, do-

cent; effentiam forme confiftlere in omnibus

li

[

1

verbis,

p

I9o

D'FSPUTATTO'"TE

verbis, quibus refertur inftitutio Chrifti, cum

1

:

yitt

invocatione Spiritus Sancti, ut panem efficiat

corpus Chrifti; quamvis etiam ipfi in hac con:

;rzkü[ia

u

tinua actione Miniftritranfubftantiandi vim prz-

cipue videantur adfcribere verbis Chrifti con-

fhoa

qurii

tentisintota continua a&ione Miniftri. 4. Tho-

mifíte in hac re inter fe diffentiunt, nam teíte

ii !

sit, i

GoNETO Cuietanus, Sotus, INvmnus , Sfoannes a

S. Thoma, Serra, & plures alii ex Recentioribus

m

"Thomiftis fatentur quidem; fola priora verba:

iupte

Hic ef? [anguis meus , vel, bic eft calix fanguinis mei,

uho

pertinere ad efJentiam confecrationis calicis ; negant

T

tamen alia fübfequentia verba fe habere taántum

T

accidentaliter, fed etiam ipfa effe de fub[1 ;.tia &2

n

integritate Sacramenti.

Econtra GoNETUS cum

j Ti

Capreolo, Paludano, S. Zíntonino, Sylveftro & aliis

1 nj

defendit; omnia verba, quz in confecratione

d D

calicis proferuntur, effe de effentia formz.

l ?Pilll

Drico r.

FormaSacramenti Euchariit:z in

us

prima confecratione confiftit in illis verbis. /oc

LURU

eft corpus meum.

iT

PROBATUR r. In illis verb's confiftit for-

$ü

À

ra confecrationis, quibus folis pofitis verum

[

eft dicere ; Idem quoad fubflantiam fieri, quod Chri-

tir, (

ftus fecit in ultima ceena nempe poni corpus &

1

fanguinem Chrifti.

Sed his folis pofitis verum

Ü

eft dicere; Jdem quoad füb[tantiam fieri, quod Chri-

ftus fecit in ultima ccna.

Ergo. Miaj. patet j

4

4

quia Chriftus ad validam confecrationem plus

ab Apoftolis non requifivit, quam ut idem fa-

H r

Sic enim dixit: £Joc

WW

cerent, quod ipfe fecit.

facite.-in meam commeorationem ; id eft, idem fa-

aaþ';

n i:pfis

T

cite, quod ego feci ín [ignis & verbis, & i

rebus

DE MATERIA ET FORMA &c. HUJ. S./ACR. I9I

tl, Q

rebus fignificatis per verba 6 figna. — Min. prob.

LU

((

Solaifta verba: Hoc eff corpus meum , fignificant

prefentiam corporis Chrifti, quam Chriftus ef-

'mþæ

fecit in ultima cena.

u

PROBATUR 2. SS. Patres ex eo, quod ver-

n

ba Chrifi non poffint fallere, dum dixit; boc

hs

W

eft corpus meum , vel bic eft calix fanguinis mei , in-

ferunt, in altari poni prafentiam corporis Chri-

Ver

fti. Ergo eoipfo fupponunt, ea verba effe ope-

|

rativa prefenti: Chrifti in Euchariftia, adeo-

w&ig

|

que effe conftitutiva formz facramentalis. c. pa-

hn

tet; quia illa verba vocantur Euchariftia for-

ATU

ma, quz fignificant & caufant prefentiam Chri-

Lv

d

fti in Euchariftia.

"nt. prob. ab indu&tione.

i

I. TERTULLIANUS l. 4. cont. Marcin. n.

*AJN

ent

A

662. Chriffus accéptum panem corpus fuum fecit di-

cendo: Lloc eff corpus meum.

Et lib. s. c. g.

iird

Atl

MR

"Acceptum. panem. pariter , vitisque liquorem

Corpus, ait, [anguisque meus, qui funditur,

i

h d

bic ef s

Pro vobis; fieri fomper. quod po[tea ju[it.

h

[

2. THEODORETUs. JPer corpus Pontifex fuit

h XM"

€9 diüus efl per id, quod mobis tradidit my[lerium

yi

dicens : Hoc efL corpus meum, quod pro vobis fran«

vt

gitur , C? [anguis novi teflamenti ,

qui pro *vobis

yisil

effunditur.

(ht

3. CrniLLUS ]ERos»oLIMITANus Ca-

d

4

thech. 4. Cum Cbriffus ipfe fic affirmet atque dicat de

f yh)

pane: Hoc efl corpus meumn quis deinceps. audeat du-

M

biare? ac eodem quoque confrmante- ($ dicente 4

I

bic eft fanpuis meus, quis, inquam, dubitet, & di.

wo

ee& , non e[Je illius [anguinem ? quare cum omni cer«

ttudine Chrifli corpus. & fanguinem. famamus.

p»

4. GRE-

192

DISPiü.TA L O-IHt

yl

4. Gnzcon1us NvsszNus in Orat. Ca-

u

h

l

l!

;

tech. Corpus Dei Verbi inbabitatione ad dioinam trans-

[ )

mutatum e[L dignitatem ; re&te ergo nunc quoque Dei

g ili

verbo fanttificatum panem in Dei Ferbi corpus credo

&

transmutart.

INam panis, ficut dicit zdpofiolus, fan-

n t

Gifiatur per verbum Dei £ orationem, à verbo

transiutatus, mempes boc eff corpus meum.

m [0!2'1.'«

"T

5. IpEM Orat. de bapt. Panis in altari ab

; u

initio panis efl commumis, fed ubi eum wyflerium fa-

y «j

crificaerit , corpus Chrifti &2 dicitur , & el. - Eo-

dein modo vinum.

Ita Nyffenus, qui docet, tunc

hi iJ:'juJ

DN

facrificari, quando fit, quod Chriftus in ultima

cona egit & dixit.

Nam in Orat. deRefurre&.

d

fcribit: Chriflus feipfum pro nobis boftiam offert , &

viciimam immolat.

Quando id pre[Liit ? Cum cor-

pus fuum difcipulis edendum &2 anguinem. bibendum

prebuit , tunc aperte declaravit , J4gni facrificium

jam e[fe perfetum ; mam vittime corpus mon eff ad

i lu

comedendum idoneum , fi animatum fit.

Quare cum

n

corpus edendum €? [anguinem bibendum difcipulis ex-

] h

!

bibuit, jam arcana vatione corpus erat immolatum.

ü

[

Quapropter [i quis inde tempus. incipiat dimetiri, cum

lm Dur

Sacrifiium Deo fatum à magno illo principe Sacer-

dotum , mon recedet à veritate.

In his duobus tex-

tibus fimul fumptis Gregorius Nyffenus fatis aper-

te oftendit, facrificium Chritti & noftrum com-

atl

pleri per illa verba: Hoc efj corpus meum, que

!

[

m

d

1

Chriftus protulit immediate ante invitationem

difcipulorum ad manducandum & bibendum.

1115

6.S. HvyEROoN1MUS ad Hedibiam. quzft. 2.

Is credamus, panem , quem fregit Dominus , de-

ditque difcipulis [uis, efJe corpus Domini Salvatoris,

ipfo dicente ad eos; Lloc efl cerpus weuwm. — Siergo

il

la

panis

D. 4

DE MATERIA ET FORMA &c. HtIJ; SÀCR. . 194

)t (

U

panis corpus efl Demini, &? vinum, quod difcipulis

dedit ,. fanguis illius efl, tpfe comviva efl & convi:

Jl

J

vium , illius fanguinem bibimus;

Qu* d

*

:

ïU, "';y.

7. S. AMaR osiUs l. 1. d

é initian

dise.9. Si

A

tantum valuit bumaná benedittio ( Moys ) ut na-

|

turamconoerieret (petre in aquam;) quid dici-

D

mus de ipía con[ecratione divina, wbi verba ibfa Do-

»,lïfM' 1

müni Salvatoris operantur ? JNain Sacramentwn ifTud,

i

quod accipis :

Chrifli fermoné. conficitur.

Quodft

5u

tantum valuib fermo Elie, ut ipnem de culo depo-

li

meret, ui [pecies wiuler elementorum ?. Ipfe clamat. Do-

ii

minus

zdnte benedi.

efus: Hoc efl corpus meum.

Ti g

&ionem -verborum celefüium — [pecies mominatur ; poft

"d

confecrationem corpus Cbrifli fignificatur. —lpfe dicit

fanguinem fuum.

zinté confécrationem , aliud dicitur s

þihwiw

WTLU

poft confecrationem [anguis Chrifti nuncupatur

dicis, z4men, boc e[l, werum eff.

3 & tü

nji

V

"T

8. D. CnnisosTOoMUs ih c. t. Ep. 9. ád

j

Tim. hom. 2. Jolo quiddam adjicere plane admira-

Wa

bile.

Quid vero iftud eft ?. Sacra ipfa oblatio , five il«

ia

lam Pe;rus , five illam Paulus , froe cujusois meriti fas

g

cerdos offerat , eadem eft , quam dedit Chriflus ipfe di«

U

feipuliss quamque Sacerdotes modo conficiunt , nibil ba«

a

bet if2a quam illa min us.

Cur id? Quia banc non fan»

nUn

Gificant bomines , [ed Chriflus, qui illam ante facraves

j (

vat.

Quemadmodum enim verba, que locutus eff Chris

TO

Jius, eadem funt, que Sacerdotes nunc quoque pronun«

if

üant, ita & oblatio eadem eft,

Et boc igitur Cbriffs

uæüu l

J

corpus, é& illud eft.

Qui autem boc illo minus aliquid

Jj ^

babere pütat, ignorat, Chriftuim e[Je, — qui munc etiam

j

ade[) atque operatur.

In hoc textu manifefte ope-

M

ratio adícribitur verbis Chrifti in confecratione;

;

)

D. mort Tratt. de Kuchariflia,

9.

D'ZLS DIUSD AC TREOSBE

NÀ Y

194

. IneM Hom. 83. in cap. 26. Matth. . Cre-

damus ubique Deo , etiamfi fenfui & cogitationi noftre

uf

abfurdum e[Je videatur , quod dicitur.

Quoniam ergo

fil

ille dixit: Hoc efl copus mewun , nulla teneamur ambi-

g0C

puitate, f.d credamus , & oculis intelle&us id per[picia-

iM

mus ; mibil enim [enfibile nobis traditum à Chriflo. Ip-

[um comedis.

X6U]

j T

10. IpE M Serm. 3o. de proditione Juda.

Sed jam nos ad terribilem men[am cum debita reverentia

d

Et

bIITU

l

tempus invitat.

INullus ibi Sudas reperiatur.

munc enim pre[lo efl ille Chriflus , qui illam ornavit

1

menfam 5 ipfe iflam quoque confecrat.

ANon enim bomo

id AUA

(f

eft , qui facit , ut in menfa propofitee ves fiant corpus &

fanguis Chrifti, fed ipfe Cbriftus.

Exteriora quidem

ii

ff

adimplens ponit Sacerdos verba proferens , fed virtus &

gratia Deiefí. Hoc EsT coRPUS MEUM, di-

n

cit : Hoc verbum transmutat res in wmen/a propofitas,

UE

E ficut illa vox , que dixit : Crefcite &z' multiplicamini,

Df

€9. replete terram , emel quidem di&a efl, [amper au-

b

tem operatur potenter ejfeCtum 5 fic & vox illa femel

quidem ditta ef2 , [ed per omnes men/as Ecclefie usque

J

Q t

in bodiernum diem g" usque ad ejus adventum operatur

jugem bofliam.

At

iT

II. SS AvuGUsTINUS Serm. 83. de diver-

lr

fis. Panis ille, quem idetis in. altari, fantüificatus

ber verbum Dei corpus ef? Chrifüis calix ille, imo quod

llviil

babet calix, fan&ificatum per verbum Dei, /[anguis

Chrifliefl. Ecin Pfalm. 33. Ferebatur Cbriflus in

manibus fuis, quando commendans corpus fuum ait:

Hoc eft corpus meum.

12. EvusEBIUS GALLICANUS, vel ut alii

fcripferunt, EvseBa1vus EMisseNUs Hom. 5.

1 A

de Pafchate. Recedat omne infidelitatis ambiguum ,

quando-

DE MATERIA ET FORMA &c. HUJ. SACR.

I9$

À

quandoquidem , qui autbor eft wmumeris ,

j Wn

teflis veritatis.

ipfe etiam. ejt

INam invifibilis Sacerdog

vifibiles crea-

'Mm (rLA

!s

turas in. [ub[iantiam corporis &

fanguinis fui verbo f0

fécreta poteflate. consertit

» (ta dicens: Zfccipite & edi-

i€j HOC EST ENIM CORPUS MEUM:

& fan-

Güficatione. repetita : Refpicite & bibite; x1

C EST.

SANGUIS MEUs,

UE]H

Ergo ficut ad nutum precipientis

Tf

Domini repente ex. nibi

lo fubfliterunt. excelfa celerum .

profunda. flu&tuum ,. va

la wrrarum ; pari potentia im

[piritualibus Sacramenti

$ 0

! n

evbi pracipit virtus & feroit

Ym

e[j e&us.

INec dubitet qu

isquam , primaríias creaturag

nulu potentie pref

entia majeflatis in Dowinici corporis

"u

polje tranfire muturom ,. cum ip

fum . bomnincm artificio

calefris wüfericordie videat COT Dus

Chrifli efftum. 'Sic-

ut autem. quicunque , qui ad fida

u

N

n "Ueniens ante verba

baptifini adbuc in winculo eft veteris debiti ; bis vero

l

[ UL

u

cownemoratis mox exuitur ommi fece peccati ; ita quan-

do benedicende verbis celeflibus creature facris altari-

i

bus imponuntur , antequam invocatione fummi INuminis

LR

confecrentur ,. fabflantia illic eft panis C9 oini;

0

"m

verba autem. Chriffi corpus & fanguis eft Chrifti.

In

T

hoc textu duo notari merentur.

Primo; quod

expreffe affirmet,

ftatim poft verba Chrifti prius

ii

J|s

Á

àfe relata; nempe/oc eft corpus meum ,

poni prz-

fentiam Chrifti.

Secundo, quod in hoc textu

Vd

duo termini Patribus ufitatiffimi, nempe fanttif-

n

il

()

VM

catio , confecratio panis, referantur ad eadem ver-

n

ba Chrifti: Hoc eff corpus meum.

Ex hoc autem

u d

fequitur: quod ubi in Patribus reperitur, Chri-

ftum in altari poni per

Jantkificationem vl confacra-

du

tionem panis, fenfus fit,

Chriftum in altari poni

r

per ifta verba: Hoc eft corpus meum.

"

[

N

2

Dico

DISPi[TATlO If

n

196

n

D:co ?.

Forma Sacramenti Euchatiftie in

fecunda confíecratione confiftit in illis verbis :

1l

M

DA

Hlic eft. calix fanguinis mei.

PROBATUR I.

rDeux

His folis verbis pofitis ve-

1

rum eft dicere; fieri illud, quod Chriftus fecit

Xadh

jf

& fieri juffit in ultima coena.

Ergo in iis confi-

1]

ftit forma.

vofert

PROBATUR 2.

Ex textibus Patrum con-

qum;

Qd

clufione przcedente relatis.

Dico 3.

Probabile eft, in Ecclefia Greca

T

dd valorem confecrationis requiri etiam Invo-

[

ptrinn

;frm.*k

cationem Spiritus Sanéti.

PROSDATUR .

Ex una parte determinatio

m

r

Jl

^i

ri

materie & forme quoad fpeciem infimam in Sa-

h

cramentis pertinet ad Ecclefiam, & probabile

As

éft, in, Ecclefia Greca eam invocationem Spi-

At

4 m

ritus S. ut continuam ad precedentia verba Chri-

fti fuiffe determinatam pro forma hujus Sacra-

quuia

inenti; Ex altera parte, etiamfi Ecclefia Greca

,a

non determinaffet pro forma Euchariftie invo-

r

cationem Spiritus S. potuiffet tamen eam invo-

Rn

'

cationem Spiritus requirere ad valorem Sacramenti

) Q d

per modum requifiti, quo non pofito nolletha-

sl

bere in fuo effe ultimo completo intentionem

yüht

confecrandi, & probabile eft, eam fuiffe men-

r

tem Ecclefiz Grece. Ergo. Zfnt. prob. ex variis

.Ti

textibus Patrum Grzecorum, aut fequentium ri-

4 d

tuim Ecclefi&e Grzece.

Sic- l.5v CXRIDÓIUS]e.

JUT

rofolimitanus Catech. 3. dicit: Panis Eucbariflie

T

pofi Spiritus S. invocationem mon amplius eft panis com-

itiy

munis, [éd eft corpus Chrifli.

Et Cateches. s. De-

th',*;;

w benighuin éxoramus, ut müttat Spiritum S. fuper

le l

dona propofiá , ut panem faciat corpus. Chrifli, oinum

mUilM

"Uero

DE MATERIA ET FORMA &c. HUJ. SACR.

T

MW

mbü

vero fanguinem Cbrifli.

Omnino enim , quod attigerit

Spiritus S. id fan&tificatum & transmutatum eft.

2. DAMASCENUS l. 4. de fidec.13.. ,,Di-

llje

Xit Deus; Producat terra herbam virentem,

»'& ad hanc ufque diem accedente imbre divi-

,,no precepto impulfa & roborata fetus fuos

»» profert.

Dixit perinde Deus: Hoc efl corpus

T

, meum; & Lic efl fanguis meus, & hoc facite in

M |

,1Deam commemorationem; idque omnipo-

v

5, tentr ejus. p

a C

cepto, donec veniat, efficitur

1/n

» per invoca:ionem huic novz fegeti imbre fu-

, perveniente ; Spiritus S. nimirum obumbran-

T

. te yirtüte.

Velut enim quidquid fecit Deus,

i

, id Spiritus S. fecit opera, ita nunc quoque

d*

» Spiritus.S. operatione facta funt, quz nifi fide

my

; fola nec capi queunt, nec intelligi.

Quomo-

o mihi accidet iftud , ajebat Virgo fanéta,

.quoniam virum non cognofco? Cui Gabriel

i

, Archangelus: Spiritus S. fuperveniet in te,

ln

, & virtus altifhmi obumbrabit tibi.

'Tu quo-

» que nunc quzris, qui panis fiat corpus Chri-

V

u

,Íti? ac vinum & aqua Sanguis illius?

Ego

fUR

, Vero tibi repono; SpiritumS. füpervenire, &

UOR

, €a facere, quz fermonem conceptumque om-

if

[

; nem procul exfuperant.

3. THugoDonzTus in Dialogo. Quid ap-

!

J

j

pellas donum , quod offertur ante invocationem . Sacer-

irs]e

dotjis? OR THODOXxUS, Nutrimentum. ' ERRAN-

TIUS,

ii

Pofl fanttificationem | quomodo ea. appellas?

OnTHonpoxus. Corpus & fanguinem Chrifti. In

mif

"

hoc textu ex Liturgiis & precedentibus textibus

Cyrilli, & Damaíceni manifeftum eft, per ter-

'

minum 7rnvocationis intelligi invocationem Spiri-

tus

N 3

n

198

D.1.$ P.II T. A T-01 O^ .

| J

tus San&i.

Imo etiam S. AvuGusTINUSs ad

[

eam Grece Ecclefiz Liturgiam, ut verofimile

p

eft, refpiciens, lib. 3. de Trinit. C. 4. ait: Pa-

«l

vis non Jandtificatur , ut fit tam magnum Sacramentum,

n P |

rf[[

lj

nifi operante invifibiliter Spiritu Dei.

PRoBATURn 2. Liturgie Orientales ferme

ii

u

omnes polt verba Chrifti invocant Spiritum S.

—

ut panem efficiat corpus Chrifti, & vinum effi-

yit df

ciat fangüinem Chrifti, idque non folum in fen-

w dl

Jumodali, prout fit in Liturgia D. Bafilii, in quan-

n f

tum rogatur Spiritus S. ut faciat, corpus Chri-

wb

fti nobis fieri in remiffionem peccatorum & in

!

741

vitam eternam, fed etiam in fenfu abíoluto, ut

(um

tranfubftantietur panis.

Ergo Irvocatio illa

jf

j

Spiritus S. probabiliter pertinet ad valorem Sa-

AUA

(

cramenti in Écclefiz Greca. C. patet, quianon

2100

eft prafumendum , omnes illas L turgias unifor-

poü

miter fuiffe corruptas, aut omnes uniformiter

u (l

li (

voluiffe loaui modo verborum impropriiffimo.

l N

"Int. prob. Sic 1. Liturgia S. GnEGORII, puta

ATUX

Nazianzeni, vel ut in aliis Codicibus M. S. ha-

T Ve

betur, S. SEvERI Patriarche, ubi deventum

lia

eft ad invocationem Spiritus S. poft prolatio-

TT

nem verborum Chrifti dicitur :

"Iu Domine voce

ij

[

h

/

tua fola commuta bec que& [unt propofita ; mitte fuper

Ws

4&

nos gratiam Spiritus tui San&ti, qui [anttificet, & trans-

?54]]

ferat b&c dona propofita in corpus & [anguinem falutis

W

DLT

j

nofira.

Ei bunc quidem panem facias corpus tuum [an-

Vi

Gu quod datur in remi[fionem peccatorum &$. vitam

3l

il uC

eternam , illis qui ex illo communicant.

In hoc tex-

N

tu tamen infpicerem textum Grecum, ut cer-

Wt

b

tum redderetur, verfionem non effe vitiofam ,

wilm'f

prout vitiofam effe verfionem Liturgie S. Bafi-

Alje

lii

DE MATERIA ET FORMA &c. HUJ. SACR.

199

lt

lii füperius oftenfum eft.

Vr

;

2. In Liturgia S. C -

RILLI poft prolationem verborum Chrifti ha-

l

:

betur hec invocatio : JDeus pater omnipotens mitte

deor[um Paraclitum Spiritun tuum San&um fuper nos

Mi""

férvos tuos & fuper bec veneranda dona propofita coram

te, fuper bunc panem , €2' fuper bunc calicem , ut pu-

rificentur & transferantur.

Et bunc panem quidem

facias corpus Chriffi ; ( refbondet populus. Z4men.) &

J

L

y

bunc calicem facias quoque fanguinem pretiofum tefta-

n

r'**( l

menti vovi; (re[pondet populus. 2dmen. ) ut fint nobis

ommibus, qui ea percepturi fumus , utilia ad fidem,

Ti

charitatem , patientiam &c. ad focietatein vite eterna,

A U

& ad remi[Jionem peccatorum.

Hic textus, quam-

i

h

vis abfolute poffet exponi zn fenfu modali, prius

J

M

explicato, in fenfu tamen obvio videtur etiam

j

iMl

u

ipfe importare fenfum abfolutum , prefertim

E

Y

Qu

cum poft illa verba : faciat panem corpus Cbrifli, &g

faciat. calicem. [anguinem Cbriffi, populus tanquam

(iy

J

fenfu jam completo interponat. Amen.

3. In

[1in

LirvRGr:A ArLExANDRINA poft prolatio-

3

N

nem verborum Chrifti fit invocatio his verbis :

d

Deprecamur te Domine , ut oeniat Spiritus tuus San-

n

&us fuper mos fervos tuos, €2 fuper bec dona tua, [an-

Gificetque , &^ efficiat ea San&ta San&orum.

DrAco-

Nus. Zitendamus.

PorurLus. Zimen. SACER-

m

DOS ALTA voctk. Ét faciat panem i[lum fieri cor-

J

pus fan&um D. N. 3f. Cbrifli in remi[fionem peccato-

Ín hoc

vum 6 vitam eternam ex illo participantibus.

J

J;x

!

textu, licet habeat modum loquendi fimilem il-

m

li, qui reperitur in Liturgia D. Bafilii ; tamen

n

excitatio attentionis que fità Diacono ; & ele-

Y

'

vatio vocis in celebrante faciunt dubium pro-

Ia

»

babile, an non agatur potius de a&u principali

B-

Sacri-

pi

2080

Dip5P uU^rATro

je

Sacrificii ,, nempe de confecratione, quam de folenni

r Zrl

gnat

adoratione, qua: tunc fit à populo; Sacerdote po-

4j 00

pulo (acrum panem & calicem monftrante.

4-

As

in LirruRGIA D. Mancr poft prolationem

verborum Chrifti habetur hec invocatio : Ro-

À

gamus te Domine

ut emitas Paracletum Spiritum

!j Eü

Ti

£mitte fuper nos & fuper panes &g' calices ifdos Sþzrztum

Sanc"tpnn tuum , ut eos fan&ificet &X confecret ( zyixsn

j JW)

Xo4 céXewoco ) tanquam Deus. owmipotens.

ELATA

1

vocE. É faciat panem quidem corpus.

PorurLvus.

It p

dmen

SACERDOS ELATA VOCE. Calicem au-

il

tem fanguinem navi teffamenti D. N. *Y. Chrifli. D 1A«

COÓNUS. dafcend te. Diaconi

SACERDOS ELA-

j UW

j

n

uU

TA vocr. Ut fiant nobis in. [an&tificationem. anime

€9 corporis, in commumionem vite eterne, in remi[-

It

l

fionem. peccatorum.

Val y

'

Solvuntur Objectiones.

, i

W w

OB]JICITUR I

Contra r. Concluf. Ifta

T.

(

verba: Hoc ef? corpus meum , jam fupponunt prz-

fentiam corporis Chrifti. 24nt. prob. Quando di-

IEG(F l

co ; boc eft lapis, boc objeCkum efl bomo ; ad verifi-

d (Cw

candam propofitionem jam prefupponitu

X1-

lv

2, Siin his verbis

ftentialapidis, hominis &c

M

confifteret forma Sacramenti, vel per particu-

D

]am demonftrativam

boc, fignificaretur fubítan-

tia panis, vel prefentia corporis Chrifti ? neu-

n

W)

(

trum po:eft dici

Ergo min. prob

Si fignifi-

[

caretur fubítantia panis, propofitio effet falfa

Ó

L

quia falfum. ett

fubftantiam panis effe corpus

Chrifti.

Si autem fignificaretur corpus Chrifti,

D

jam demonftraretur corpus Chrifi, antequam

effet

tte

i

DE MATERIA ET FORMA &c. HUJ. SACR.

201

dipm

Si enim Sacerdos

(5

effet ptefens corpus Chrifli.

pronuntiata hac particula demornftrativa more-

t

retur, non poneretur prafentia corporis Chrifti,

u

REsPONDEO.

m

ÀAD I. n. a. ad prob.c, a. n, c. & p. Difpa-

W

ritas eft ;

quia aliw propofitiones enuntiantur

a[Jertive,

Econtra hec propofitio: Hoc eft. cor-

pus meum , à Sacerdote tantum enuntiatur narra.

live, feu recitative, narrando quid Chriftus fece-

PUL

, prout in fequente quaflione dicetur.

AÀpn2. n. maj. & fuppofitum, quod hzc pro-

Dh

pofitio à Sacerdote proferatur affertive

Dico

p

enim, quod proferatur narratio

& fic ifta par

TUf

ticula non demonítrat aliquid prefens ; fed de-

L

monftrat, quid demonftratum fuerit à Chrifto.

A Chrifto autem demonftrandum fuit corpus

Chrift

non pofitum per formam facramenta-

lem, fed per a&ionem extra(acramentalem fa-

&am ante pronuntiationem horum verborum

ii a

immediate poft benediétionem panis.

li

lu

Ti

ï

f

O3]ICITUR 3

$i omittantur verba prze-

cedentia

Qui pridie quam pateretur, nonpote

PU

eft fciri, utrum Sacerdos loquatur nomine fuo,

vel-nomine Chrifti

Sed hoc non poteft dici.

Ergo etiam illa verba requ.runhur ad valorem

Sacramenti.

2. Hxc fola verba

: Hoc eft corpus

1

meum, potius fignificant corpus SlLCrdOtJS quam

n

corpus Chrifti

Ergo ea fola non poffünt fuffi-

cere ad rationem formz facramentalis

m

3. Chri-

ebidx

ftus ipfe in fua confecratione addidit

Quoed pra

j COï

vobis tradetur,

Ergo, qui hec verba omittit,

non facit, quod fec1t Chriftus; & coníequen-

sC

j

ter nec valide confecrat.

RE-

NSs

L d

]u

J

Abl

202

D5 PU T-ATIEO

II.

l!

g0)

REsPoNDEO. d. maj. non poteft hoc fciri,

U

l!

nii ipfe circumftantie actionum fufficienter ex-

j

j

primant hanc intentionem Sacerdotis. c. fecus. n.

Sic etiam in Matrimonio, aut in collatione or-

u

a

dinum , aut in abfolutione facramentali Minifter

"n

Al

non neceffario exprimit verbis, quod agat in

perfona Chrifti, fed fufficit, ut id exprimatur

j

n al

ipfis factis & rebus.

vdisra

A n 2. D. a. fignificant potius corpus Sacer-

dotis, nifi circumftantiae fufficienter oftendant,

pitatt

wektt

ea verba non proferri affertive authoritate pro-

*

pria, fed minifterialiter nomine alieno. c. fe-

[

cus n.

Nam fi Sacerdos in Miffa haec verba

proferat, intentio loquentis fufficientur expri-

mitur aCtionibus & verbis precedentibus.

Si

d?

r

h

autem extra Miffam Sacerdos vellet celebrare,

ea intentio deberet exprimi aliis fignis.

t

AD 3. D. Chriftus hocaddidit ad fignifican-

du v

Vs

dum effe&um facramentalem in affiftentibus Sa-

crificio, vel digne communicantibus. c. ad figni-

itinfi

Ad

ficandam prefentiam corporis Chrifti. n

YT

formam Sacramenti tantum pertinent ea verba,

que oftendunt, à Chrifto pofitam effe realem

Si enim hzc ver-

prefentiam corporis Chrifti.

!

ba nomine Chrifti proferuntur, fü, quod ipfe fe-

h

cit , fic promittente Chrifto, faltem quoad fub-

il

ftantiam a&tus, prout colligitur ex communi

j U]VC l

zftimatione Do&ctorum.

à ",

OBJICITUR 3.

Nifi addatur particuia cau-

M

falis, enim, non retinetur fenfus relativus ad

fs

hUM

precedentia acta, di&ta, & facta Chrifti.

Ergo

[/

per eam omiffionem mutatur effentialiter forma

Sacramenti.

ll

E

RE

DE MATERIA ET FORMA &c. HUJ. SACR.. 203

Itj

(

ResPoNDETUn. D. non retinetur fenfus

Uita

relativus, ita tamen ut'ille fenfus relativusnon

VU

mutet fignificatum principale, pertinens ad füb-

!

Uf

ftantiam hujus Sacramenti, nempe realem prz-

Iul

fentiam corporis Chriíli. c. ita ut mutet hoc fi-

l

gnificatum principale. n. In Sacramento Eucha-

riftie juxta communem aftimationem Do&o-

rum ad fubftantiam Sacramenti folum pertinet

hi

"

realis prafentia corporis Chrifti, non autem pro-

frtr

prietates relative corporis Chrifti.

Ea autem

Itn

przfentia corporis Chrifti a Chrifto pofita fuffi-

t

cienter exprimitür per illa verba : oc e[t corpus

tl

meum s bic eft calix [anguinis mei.

ii

Dicxs. Siin fyllogifmo omitteretur par-

n Sl

ticula illativa; Ergo, tolleretur tota ratio fyl-

UP

J

logifmi.

Ergo etiam in forma facramentali, fi

n

tollatur particula connexionalis ac caufalis, enitm,

i

lMM

tollitur ratio formz.

RzsPONDEO.c.a.n. c. &p. Difparitaseft,

EUA

quia in fyllogifmo principale objeétum attentio-

nis & probationis ac demonftrationis eft conne-

10

xio terminorum tanquam principale motivum af-

fenfionis conclufionalis.

f

Econtra principale fi-

(

i

gnificatum & obje&tum in Sacramento Euchari-

Ü

ftiz eft prefentia corporis Chrifti abfolute con-

J

j

fiderata, non proprietates relativz corporis vel

pru

fanguinis Chrifti, quz fignificantur per particu-

lam, enim.

a d

Diczs 2.

Licet proprietates relative cor-

n

n

$

poris Chrifti & fanguinis Chrifti ad paffionem Do-

minicam, ejusque oblationem non pertineant

h

tf

ad fubftantiam Euchariftie, pertinent tamen ad

fubftantiam Sacrificii, utpote effentialiter reme-

f

InOras

204

DI S BSUSBCATECIHO

l.

j f

m

j

Í

morativi paffionis Dominice, & oblationis cru-

ente in cruce, quod non fit per fola figna fa-

Mi

cramentalia.

Ergo fine illa particula relativa

non fitSacrificium

REsPONDEO. d.a. pertinent ad fübftantiam

facrificii

nifi rememoratio paffiouis Dominice

N

f

n i

& oblationis eruente in cruce habeatur per ver-

ba precedentia. c. fecus. n

Concedo proin,

T

quod ad valorem facrificii, ac confequenter ad

l

[i

valorem confecrationis facrificative requiratur

rememoratio paflionis Dominicz

Sicut enim

]

Chriftus ad valorem Sacramentorum per modum

u

"

conditionis requifivit intentionem Miniftri fa-

ciendi, quod facit Ecclefía; ita etiam Chriftus

ad valorem confecrationis, prafertim facrifica-

tiva, per modum conditionis exegiffe videtur

H

rememorationem explicatam paífionis Domini-

1 R

C

Id enim illa Chriíti verba indicare viden-

us

tur

.Hoc facite in meam commeimorationem

BI

iUR l

Cor. 11. v.25. Hoc facite, quotiescunque. biberitis ,

[ T.

n meam commemoratinem.

Quamvis enim hzc

1 411

verba folum explicari poffent de precepto, vide-

t

tur tamen, quod juxta Apoftolum potius fonent

conditionem.

Sic enim praefatis Chrifti verbis

Quotiescunque

Corinthios alloquens fubjungit.

enim manducabitis panem bunc, &g' calicem bzbem, Tor-

tem. Domini annuntiabitis donec veniat; quod forte

t

UT

falleret fepiffime, nifi faltem in celebrante per

1

W

"

modum conditionis exigeretur rememoratio paf-

" Wänth

fionis Dominice , eaque exprimeretur vel ante-

cedenter ad confecrationem, vel per particu-

*MNO

lam relativam enim concomitanter in confecra-

lt

tione, ita tamen ut ipfa particula relativa de-

tl

ter mi-

DE MATERIA ET FORMA &c

UJ. SACR

205

Ulc(»

terminate fumpta non poflit afferi neceffaria ad

| t [

valorem

i i

O3JICITUR 4

Contra ?. Concluf.. Ev GE

Nius IV

in Inftractjione ad Armenos dicit :

Forma bejus Sacramenti [unt verba. Salstoris quibus

boc Sacramentum conficit.

Sed ea verbaapud Matt.

26. funt ifta:

Hc eft calix. fanguinis "mei ,

novi ép

eterni teflamenti, qui pro wmultis effundetur in remzäza-

7501 peaatw um.

Ergoin omnibus his verbis con-

TUl

fiftit forma fecundz confecrationis.

2.inc. cum

UE GDf

Martbe dicitur : Si /]uæ verba funt in Canone Miffe,

J

que ab ]"mngeh/izs di&ta non fuerunt ,

credere debe-

mus, quod à Cbriflo Zipofloli, ab p ()/Zmzs fucce[[ores

u

accepevint

3. Verba illas novi & eternite[tamenti,

tl

in Miffali Romano exprimuniur eodem chara-

Vi

G&ere

quo przcedentia proferuntur, & eodem

Qu

ritu, fcilicet tenendo calicem in manibus , ne-

que prius calix deponi permittitur, antequam

omnia illa verba fuerint abfoluta.

Ergo omnia

illa verba zqualiter pertinent ad effentiam for-

ma

4. Illa verba; novi teflament? , interponun-

tur ab ipfó Chrifto in ipfis verbis effentialibus

Wi

foinze

Sic enim dicitur:

Hlc efl calix novum te-

"

i W

Jlamentum in. meo. [anguine , qui pro volis fundetur.

Ergo etiam ipfa pertinent ad effepntiam forma.

t

5. llla verba ; novi &7 eterni teflamenti

fünt quz-

(UC

dam determinatio predicati in confecratione ad

EI

fenfum determinatum

Ergo ficut predicatum

1"0 pdu

eft pars effentialis forme

ita etiam determina-

at

tivum predicati erit pars effentialis formsg,

W

pä

6. Si hzc verba , novi (9 eterni te[lamenti non per-

'0!11 r

tinerent ad effentiam forme , non effet ratio,

J*

cur Ecclefia hec verba adderet in fecunda con-

I

M

/,

fecra

*

D)

206

IXIIS pE E A DEIEQ

T.

ii

fecratione , & tamen confimilia verba : Quod

E

pro vobis tradetur , in prima confecratione omit-

m

teret.

Ergo cenfendum, quod ab Ecclefia ha-

nf

,Nt,:e

dl

'

beantur pro effentialibus.

jl

RESPONDEO.

rD&f

quní

A n 1. d. Forma hujus Sacramenti funt ver-

5, lb

ba Salvatoris, quibus hoc Sacramentum conficit

nunc in Sacrificio Miffe. c. quibus illa cónfecit

W

ye df

tunc in ultima cona. n. a. & fuppofitum, quod

Chriftus in ultima coena hoc Sacramentum con-

jnfüst

fecerit verbis.

Id enim quod per actionem fuze

qI

omnipotentie confecerat, à fe confectum effe

verbis declaravit , prout fuperius dictum eft.

REÉsPONDEO ?. c. maj. n. min.

Nam, fi fup-

)

ponatur cum uno & altero SS. Patrum , ipía ver-

ba Chrifti fuiffe operatoria, dico ; à Chrifto hoc

l

Sacramentum confettum fuiffe folis illis verbis:

Ü

-.'xäg

Hoc efl corpus meum 5 bic eft calix fangwinis mei ; quia

£m

jam ad verificationem horum verborum re-

r

EAC

quiritur realis prafentia corporis & fanguinis

Chrifti.

oj

A D 2. d. credere debemus, ea verba ab Apo-

lp

ftolis accepta fuiffe per modum precepti. c. per

(

ic:'

modum effentialis requifiti ac conftitutivi for-

mea. n.

AD 3. c.a. n. c. ratio enim zqualis charatte-

PU[]V

ris eft, ut intelligatur equalitas rigorofi prece-

ä

U

pti; vel ut inteliigatur indifferentia Ecclefize

TT

quoad has fententias; ne videatur pofitive ac-

*X ln

cedere uni fententiaz.

N

AD 4. inverto argumentum.

Apud M a4-

THIZUM & MancuM hec verba non interpo-

u

Ergo non pertinent

nuntur fed poftponuntur.

r

N

ad

DE MATERIA ET FORMA &c. HlJ. SACR.

207

H

ad effentiam forma.

RrsPoNDEO o.n.a. Ex

teftimonio enim D. MaTT H Z1, qui ultime Coe-

:

ln

nz interfuit, & ex teftimonio D. Marci, cujus

Evangelium D. Petrus approbavit, conftat, ea

verba fuiffe pottpofita.

D. LucAs autem, qui

tantum fequitur fenfum, non ordinem verbo-

rum, fibi narratorum, ea verba folum interpo-

nit per modum propofitionis incidentis ,. cui per-

inde eft, five interponatur, five poftponatur.

m

ll

(

Senfus enim eft: Hic eft calix, qui conftituit

zij

elfa

novum teftamentum in meo fanguine. v20 76

il Vi

7ro7l;7'gmr, i;,zouv:; diaÓraus iv TO (AUATI E , TO vmie

ld

r

Ujv £45,0VOJASVOV.

Ex quo manifeftum, quod

W

hoc participium, pro vobis effufus, referatur ad

AT

h

calicem cum fuo contento, adeoque jam fup-

W

ponat ibi fanguinem.

À D 5. d. funt determinativum pradicati ad

rationem confignificati accidentalis Sacramento

ii

Euchariftiz c. ad rationem fignificati effentialis

a

Sacramento n. Accidit fubftantiz Eucbariftiz,

feu prefentiz reali corporis & fanguinis Chrifti,

v

quod pro falute hominum hic effufus, illud tra-

CM

ditum fit.

Itaque, dum illa verba predicato

tUR

aliquod ejusmodi confignificatum adjiciunt, tan-

M

tum aliquid accidentale Sacramento fignificant,

If

ac eo ipfo non pertinent ad effentiam forma.

rrF

v

('?.

An 6.n.a. Ratio enim hec adjiciendi in

(

lt

fecunda confecratione, priora autem verba o-

u

mittendi in prima confecratione effe pote-

rat, ut in prima confecratione agnofceretur

li

u

mens Ecclefie propenfior circa effentialia Sacra-

re*ü

mento Euchariftie; in fecunda autem agnofce-

(l

rentur requifita necefTaria ad valorem Sacrificii,

nempe

208

DES p HATVA- T. O

il

n

? w

]

neipe rememoratio explicita Inftitutionis, Paf-

m

fionis, & oblationis Dominicz.

OBJICITUR 5.

D. Tuowas. ett manife-

fte contrarius.

Ergo. ant. prob. p. 3« q: 78. a. 3.

c. (ic fcribit: Dicendum , quod circa banc formam eft

MT f?f&

duplex opinio.

Quidam enim dixerunt, quod de fubflan-

sool

at

tia forme bujus efl boc folum, quod dicitur : . Hic eft

calix fangeinis mei, mon autem ea, qua fequuntur.

iif

Sed boc idetur inconveniens ; quia ea qu& f[equuntur,

a

ii

funt quedam deteriinationes pradicati, id eft, [angui-

nis Chrifli, unde. pertinent ad integritatem ejusdem lo-

bi

cutionis.

Et propter boc alii melius dicunt 5 omnia fe-

w m

queniia funt de fubfLantia forme ufque ad boc, quod po-

:rjämüþn

flea fequitur 5 Hoc quotiescunque feceritis ; quod perti-

!l

Unde non efl de fub[iantia

At

jl

net ad ufum Sacramenti.

forma.

Dicendum eft ergo , quod omnia preditta funt

l

IN

2. Sacramentum Euchariftiz

de fubflantia forme.

guly

non poteft valide confecrari, quin e& confecra-

1 Gl

j

d

tio fimul habeat rationem facrificii.

Sed ad ra-

siii i

tionem Sácrificii requiruntur omnia illa verba.

od

Érgo. maj. patet ex communi fenfu Do&torum,

ho

L

afferentium, rationem adequatam facrificii ha-

bl

1

beri per confecrationem utriusque fpeciei. min.

q

prob. partim ex conceflis, partim ex inftitutio»

né Chrifti, fuperius jam indicata.

jl

REsPONDEO. n. a. ad prob. d. requiruntuf

l

omnia illa verba ad formam confecrationis fpe-

il

n

&ate in ratione Sacrificii. c

in ratione facra.

nl

N

menti.n. Dico enim; facrificium nonfore come

r

eh

pletum per folam pofitionem corporis & fanguis

nis Chrifti fub fpecie panis & vini, fed etiam

Atv

neceffariam effe explicitam memoriam paffionis,

Lr

)

rifti in

c)ublationis, & pactionis teftamentarie Ch

WuOd y

M

cruce,

/A]Wr

DE MATERIA ET FORMA 8tc. HUJ. SACR.. 209

l

y

cruce. Et hunc fenfum attigiffe videtur eo ipfo

in textu, dum explicaturus priora verba ifta

n

fubjuneit: JDicendum, quod omnia preditta verba

T

fünt de. fubflantia forma.

Sed per. prima verba, cum

dicitur : Hic efl calix fanguinis mei, fignificatur. ipfa

l

conver[io ini in [anguinem , eo modo. quo diwum eft in

Per verba autem fequentia

forma con[ecrationis panis.

affignatur irtus fanguinis effufi in pa[ftone , que ope-

j

u

vatur in boc facramento ( videlicet in ratione facri-

i

k

ficii confiderato).

Z

ii

"n

24:D!2.-n.2.

Si enim Sacerdos moreretur

iM

h

poft primam confecrationem , vel in fecunda

confecratione ftatim poft illa verba: Zic eff ca-

lix fanguinis mei , daretur ratio Sacramenti, &

non daretur ratio facrificii.

Quod fi quis pror-

fus tueri velit, fufpendi transfubftantiationem

usque ad pronuntiationem totius formze, nihilo-

t

minus dicendum erit, fubfequentia verba non

d

requiri ad effentiain forme , puta per modum par-

tis conftitutivae, fed ea tantüm requiri ad valo-

Ua'rï:':';;

[l

vem, hoc eft, ad (übftantie pofitionem per mo-

dum conditionis feu vequifiti fofpenfivi operationis,

quam habet effentia formz in effe prattico, ita

I

ut a&u non moveat Deum ad phyfice ponendam

tranfubftantiationem vini ante pófitionem hujus

j

requifiti.

In hac fententia.fequitur, quod ca-

ls

lix non fit cultu adorationis honorandus ante

eïfa

(

integram pronuntiationem forme , & fi Sacer-

'etyt

dos moreretur ftatim poít pronuntiationem

g

priorum verborum , vinum tanquam nondum

j u

confecratum effet de novo confecrabile, & fi

gzüïüï

non adeffet Sacerdos pro füpplendo facrificio,

, quovis laico inftar alterius

Quj

quod poffet bibi à

"

D. Amort. Tra£t. de Eucbariftia.

O

vini.

put

210

D kS P'UEDbOA T IO.-B

(

vini.' Sed mihi prior fententia videtür ample-

&enda.

ü

W

:

41

J

OQU/ESTIO IIL

gv

gvï

Quenam fint alie partes bujus Sacramenti ?

^l

jiln

OTANDUM I.

Sacramentum -Euchariftiz

jl «

confiderari potTe in fieri, & in fatto e[fe. . Sic-

Dia

gl

utergo alia aflignantur principia corporis na-

turalis in fieri , & alia in faüo e[fe; ita etiam à

NU

DoGoribus variis affignariifolent alie partes Sa-

drnu,

cramenti Euchariftiz in fieri, & alie in fatto effe.

/]-

iNos ad prefcindendam omnem equivocationem

gl

quaftionem inftituimus deSacramento Euchari-

hn

ftiz, in fatto e[fe confiderato, quia fub hac con-

g

fideratione potiflfimum recurrit fermo de Eucha-

viem

riftia in Scriptoribus Ecclefis.

DI

NOTANDUM 2.

In hac re varias effe Do-

&orum fententias.

D MF

Nam. 1. Corpus & fangui-

Pn

&

nem Chrifti effe partem hujus Sacramenti, do-

Id ve-

»

Qig

cent D. THoMaAs hic, SUAREz & alii.

"

ro negant JMarfiius, Sotus, & alii, afferentes,

Ch

hoc Sacramentum confiftere in folis fpeciebus

i

L

Eucharifticis.

2. Verba confecrationis effe par-

tem hujus Sacramenti negant V ASQUEZ, BEL-

LARMINUS, Conink, Palavicinus & plures alii

contra D. Thomam , Suarez, Valentiam, Tan-

nerum, & plures alios.

3. Panem effe partem

Euchariftiz negat Suarez & alii communiter, id

W

affirmantibus HAvNoLDo & pluribus aliis.

4.

A&ionem converfivam panis & vini in corpus

l

w

i

M

& fanguinem Chrifti effe partem Sacramenti con-

tendit LuGQ cum aliis.

$uarez cum aliis id

MB

x&

negat.

DE MATERIA ET FORMA &c. HIIJ. SACR.

211

I

!

negat.

5. Quod fumptio fit pars Sacramenti Eu-

chariftiz afferit AgEoLUs; & quod fit pars fal-

tem integralis, etiam admittere videtur Dica-

ftillo Difp. r. n.36. Hxretici autem Lutherani,

cum negent realem przfentiam Chrifti, nifi in

a&tuali fumptione, eoipfo etiam pro parte Sacra-

menti admittunt ipfam fümptionem.

L]

[1]

;2

Dico r. Corpus & fanguis Chrifti funt pars

f

intrinfece conftitutiva Sacramenti Euchariftiz.

[:

!

u

PROBATUR I.

Authoritate Patrum, qui

^

if[8)

It

afferunt, hoc facramentum effe vere carpem fi-

'!l?üäf/"z

lii Dei.

Textus varii poffunt videri Difp. 1.

dütem

queft. 3.

N]

PROBATUR 2.

Sacramentum hoc eft cibus

n

anime, & adoratur.

Sole autem fpecies Eu-

V

chariftis non adorantur.

j

Dico 2.

Etiam fpecies panis & vini funt

j Ü

D

pars intrinfece conftitutiva hujus Sacramenti.

ts

P20osATUR . Authoritate INNOCEN TIX

V d

III. qui in c. cun Martbe , docet, in Sacramen-

j

to Euchariftie tria effe diftinguenda. z. formam

vifibilen, hoc eft, fpeciem panis & .vini. 2. ve-

[

vitatem corporis , videlicet corporis & fanguinis

ii

hrifti. 3. virtutem fpiritualem, hoc.eft, gratiam

1f I

211

fan&iüc

&i

tem.

lüter hec tria PRIMUM. Voca-

jrs d

tur Sacramentum tantum ; quia tantum fignificat,

j 1t

& non fignificatur ab alio. SEcUNDUM voca-

u

tur Secramentum & res Sacramenti, quia fimul fi-

ni;gr 1

gnificat, nempe Sacrificium Chrifti in cruce, &

A

fimul fignificatur, nempe a fpeciebus Euchari-

n.ar

flicis.

'TERTIUM Vocatur res Sacramenti , quia

g

tantum fignificatur, & non fignificat.

2

RO*

"T

1 D;HATI

219

D'USTP(UTATTO- E

PROBATUR 9.

f

Hoc Sacramenturn dicitur

a

frangi, comedi, bibi &c.

Ergo in hoc Sacra-

mento debet reperiri aliquod formale conftitu-

)

tivum, ratione cujus dicitur frangi , videri, gu-

i

!

ftari, &c. haud dubie per modum partis confti-

j

tutive. Sienim frangitur veftis, quz eft prz-

jiip

cife aliquid accidentale, vel quando frangitur

i þïHCI

pes, licet fit etiam pars integralis hominis, non

Y

tamen dicitur frangi homo. ant. prob. v. g. ex

Diu

Hymno Ecclefiz ; fratto demum Sacramento

usl

PROBATUR 3.

In aliis facramentis fignum

j

fenfibile invifibilis gratie eft pars Sacramenti.

j r

Ergo etiam in Euchariftia fpecies fenfibiles funt

j UM

aliqua pars hujus Sacramenti. C. prob. Tridenti-

jl

iV

ne

j

num Seff. 13. cap. 3. dicit : . Commune boc efl Eu-

Qu

JU

chariflie cum ceteris Sacramentis, Symbolum e[Je vei

f

)!

facre & invifibilis gratie formam vifibilem.

AU

D1co.3.

Etiam verba confecrationis funt

d

iV

pars intrinfece conftitutiva facràmenti Eucha-

1

Di)

riftie.

z

QU

PROBATUR. Verbaconfecrationis coxnüi-

!

M

tuurit formam hujus Sacramenti. .Ergo eoipío

hn

funt pars conftitutiva hujus Sacramenti. nt,

N

d

Jri

"]

patet ex di&tis queft. o.

C. prob. cujuslibet rei

L

forma eft conftitutivum illius rei.

Ergo.

PROBATUR .

J

Illud quod Euchariftiam

Atl

DW

formaliter conftituit in ratione figni fenfibilis,

illud eft pars conftitutiva hüjusSacramenti; fed

Dl

verba confecrationis id praftant.

Ergo. tin.

A Sa

prob. Sole fpeeies Euchariftice non fignifi-

M

1

cant przfentiam corporis Chtifti, fed potius

[

L

pyæfenziam panis & vini,

OO

[inre

Dico

DE MATERIA ET FORMA &c. HUJ,..SACR.

21$

lj

;

Dico4 Etiam voluntas Chrifti inftituen-

W

tis hoc Sacramentum eft pars conftitutiva hujus

u

Sacramenti.

PROBATUR.

Omnia figna fignificativa ex

beneplacito pro fua parte involvunt voluntatem

inftituentis.

Ergo etiam figna facramentalia

pro fui parte involvunt Chri(ti inftituentis hzc

figna pra&ica.

ZInt. patet. ex probatis in Tra&t.

)

de Sacramentis in genere Difp. IV.

]

Drxco.s:

Subítantia panis & vini non eft

r

|pars conftitutiva Sacramenti Euchariftiz.

mm'

PROBATUR.

T'otum ex quo aliquid fit per

illius corruptionem, non eft pars conftitutiva

ilius, quod fit. Ergo etiam fubftantia panis &

J

vini non eft pars Sacramenti Euchariftiz. C. pa-

u

iet, quia etiam fubftantia panis & vini eft tan.

tum terminus extrinfecus, à quo, per cujus de-

ftru&ionem tenditur ad pofitionem corporis

Chrifti.

Drico 6. Nec ipfa tranfubftantiatio feu

a&io converfiva panis in corpus Chrifti eft pars

Jisti

hujus Sacramenti.

PROBATUR.

A&io effe&iva cujuslibet rei

m

WI

j

non eft pars illius effectus, qui producitur. Er-

go etiam a&tio converfiva panis & vini in cor-

57/1

pus & fanguinem Chrifti non eft pars Sacramen-

! Atlam

ti Euchariftie in facto effe.

i

BDicó.7.

Neque Deus tanquam caufa ef-

ti;

fe&iva, neque Minifter, aut illiusintentio funt

0. mig

pars hujus Sacramenti.

l

PROBATUR.

Illud eft pars alicujus totius,

üæi

Y

quo folo formaliter non pofito non ponitur

formaliter totum , pofitis licet reliquis omnibus.

3

Sed

j

DiSPuTÉATLIOÓO'n

u

214

;ïum?

Sed neutrum horum eft id, quo fólo formaliter

gf

non pofito non ponitur formaliter totum. Er-

U

go. maj. patet ex regula partis. min. prob. In

PU

conceptu formali Eucharifti:s confiderate in fa-

Pt

&o effe nec importatur Deus ut caufa effectiva,

(

N

nec Minifter, nec ejus intentio.

Ergo.

Dico 8.

Nec ipfa fumptio eft pars Sacra-

2

menti Euchariftiz.

PROBXATUR I.

Àp

Ponitur formaliter fignum

eru

ii

fenfibile in a&tu primo collativum gratie Eucha-

Vi

riftice, quin in hoc conceptu formaliter impor-

tetur fumptio.

Ergo.

PROBATUR 2.

) Wj

Sumptio cibi, v.g. panis;

non eft pars ipfius panis.

Ergo etiam fumptio

D

IU

Euchariitie non eft pars Sacramenti Euchari-

i

ï

ftie, quod eft cibus fpiritualis anifnæ.

1l

A

Á

Solvuntur Objectiones.

i

OB3]JICITUR I-

Contra Concluf. Sole fpe-

)

cies Euchariftice funt fignum fenfibile ex intti-

at

tutione divina fignificans internam refectionem

anims.

Ergo in iis folis confiftit Sacramen-

"

tum Eucharittiz.

2. In c. cum Martbe , be fpe-

1

cies dicuntur Sacramentum tantum.

3. In c. Ego

Berengarius 42. de Confecr. Dift. ». in abjuratio-

nefuz herefis Berengarius dicit: Confiteor , pa-

nem &j vinum , que in altari ponuntur , poft. confecra-

n

l;

tionem non folum Sacramentum , fed etiam verum cor-

j

pus & fanguinem Chrifli e[fe.

Ergo Sacramentum

& corpus Chrifti inter fe diftinguuntur.

4. Pa-

l

"

tres fzpe afferunt, corpus Chrifti contineri in

ndr

hocSacramento. Ergo folz fpecies funt Sacra-

i

i

ii

mentum ;

DE MATERIA ET FORMA &c. H[If. SACR. 9IS

l

Ti

mentumi ; alioquinidem contineretur in feipfo, fi

It ]

etiam corpus & fanguis forent Sacramentum.

tl l

RzsPONDEOo. d. a. fole fpecies füunt fignum

*ih

refe&ionis internz fpeculativum c. practicum n.

if

Nam licet fpecies facramentales /?folis fignificent

refectionem animze; non tamen /e folis eam cau-

A l^

fant, fed caufant illam per fuum contentum,

nempe per corpus & fanguinem Chrifti.

,

À D 2. d. dicuntur Sacramentum tantum, con-

fideratum in ratione figni, c. confideratum in

tj

ratione caufe. n. Ibi Sacramenti terminus tantum

fumitur pro /igno myflico, abftrahendo , an fimul

fs

f& folo , & per feipfum caufet gratiam.

)

D 3. C. a. d. c.. Ergo facramentum inadz-

Atl

quate füumptum fub ratione figni fpeculativi, &

corpus Chrifti inter fe diftinguuntur. c. C. fum-

ptum etiam fub ratione figni pra&tici per feipfum

caufativi gratig. n.

Non enim fpecies Euchari-

ftice fe folis caufant gratiam, fed eam caufant

Wit

per corpus & fanguinem Chrifti tanquam imme-

a

n

diatam caufam faltem moralem, que ratione fui

T

movet Deum ad phyfice efficiendam in anima

(

gratiam.

hh

A D 4. d. Patres dicunt, corpus Chrifti con-

'l n

h

tineri in Sacramento , ínadequate fumpto fub

Yrcio

ratione figni fpeculativi. c. adequate fümpto et-

iam fub ratione figni pra&tici. n. Sic enim ctiam

r ii

Onjöu

[/

pe&us, & caput continentur in corpore huma.

no, licet fint pars precipua conftitutiva corpo-

TE

f

rishumani. lItaque etiam corpus Chriíti conti-

netur in Sacramento adequate fumpto tanquam

"

parsin toto, & in Sacramento inadequate fum-

j

l

tV

W

pto nempe in fpeciebus , continetur tanquam

4

con-

,

yH

216

D'ES.PAPI-A^CT PO

It

p

contentum locale in continente, v. g. tariq.uam

ii

civisin urbe, licet utraque fint conpartes re-

Ípectu ejusdem totius, nempe provinciz.

Contra eandem.

g

O5jgrgiruna .

Si preter

fpecies Eucharifticas etiam corpus Chrifti effet

1 pel

d

pars Sacramenti, etiam corpus Chrifti deberet

eífe fignum fenfibile; fed non eft fignüm fenfi-

f

(cenin

bile. Ergo.

2. Corpus Chrifti eft potius ipfum

fignificatum.

Ergo non eft fignum facramenta-

iT

le.

3. Sacramentum Euchariítie eft fignum re-

ao

memorativum paffionis Dominicaz.

Ergo cor-

hh

pus Chrifti non eft parshujus Sacramenti. c. prob.

ts

fi effet pars ejusmodi figni, fequeretur, quod

ficall

corpus Chrifti effet fignum fui ipfius.

4. Si cor-

u

pus Chrifti effet pars hujus Sacramenti, deberet

(f

effe aut materia aut forma.

Sed neutrum pot-

PT

eft dici.

Ergo. maj. prob. Nihil eft pars homi-

DI

WI

t

]

nis, horologii , domus , Reipublice, &c. nifi

yinisa

pertineat ad materiam vel formam talis totius.

denf

L

"m

RESPONDEO.

i i

A»p r. d. maj, deberet effe fignum fenfibile

ratione continentis, feu per accidens. c. debe-

FX.

ret effe fignum fenfibile ratione fui, ac per fe n.

Sicut enim materia prima & forma fubítantialis

"

v. g. ligni, animalis, hominis, non funt fenfi-

d

d

bilia per fe, ac ratione fui, fed ratione quanti-

n

tatis, ita etiam corpus Chrifti fpirituale eft fen-

fibile per aliquid fibi unitum.

Hinc fpecies Eu-

i

chariftice fibi invicem reddunt vicem.

INam

g

!

W

corpus Chrifti hoc habet ab accidentibus , ut fit

N

fignum fenfibile internz refe&ionis. Etviciffim

accidentia hoc habent a corpore Chrifti, ut fint

d

fignum practicum, feu collativum gratiz.

ag

AÀD 2.

DE MATERIA ET FORMA &c. HUJ.SACR. 917

tanïu,

Ap 2. d. eít fignificatum relate ad fignum

V

fpeculativum. c. relate ad fignum practicum. n.

j

Species enim Euchariftice, que corpus Chrifti

lp,i

It

fpeculative fignificant, fiunt fignum, practicum

lQ

^

gratie per ipfum corpus Chrifti.

ÀD 3. c. a, n. c. non enim repugnat, idem

effe fignum fui ipfius fub diverfa contideratione.

Sic enim Rex in Theatro, vel profectus in ter-

tas remotas incognitus poffet agere legatum vel

,

I

i

perfonam fui ipfius.

$0

AD 4. tr. maj. n. min.

Dico enim , quod

TO

corpus Chrifti fit materia hujus facramenti, &

qu

forma fub diverfa confideratione.

In quantum

i.

enim Sacramentum /ignum fenfibile, fic corpus

QU

Chrifti fe habet per modum materiz, quia fit

u

fenfibile per accidentia, ficut murus fit albus per

j f

t

albédinem, hoc folo difcrimine, quod unio al-

;

du

bedinis ad murum fit informativa; fed unio ac-

J

cidentium ad corpus Chrifti fit tantum localis.

Si vero facramentum accipiatur , in quantum

eft fiznum pratticum, fub hac confideratione ac

]

]&

(

ratione aecidentia Eucbariftica fe habent per

p

modum materie , quia fiunt pra£ctica per corpus

Jari

Chrifti; tanquam caufam moralem, qua movet

t l'rs,f;-

Deum ad efficiendam in anima gratianr.

f

i

Contra 9. Concluf. Patres

"

OBJICITUR 3.

j

M

abfolute dicunt, hoc Sacramentum effe corpus

Sed hoc non effet fimpli-

J5 Dd

& fanguinem Chrifti.

)Mü

citer verum ; fi hoc Sacramentum partialiter

m

confiftererin fpeciebus Eucharifticis. min. ptob.

Non eft fimpliciter verum dicere, v. g. homo

;vicïf:

j

eft corpus, vel anima.

2. Species Eucharifti-

l

unt

du

ca nonfüntcaufagratie. Ergo non conftitt

hoc

$

218

DiSPUTATIO H

( u y

hoc Sacramentum.

3. Species Euehariftie non

yds

funt cibus anima.

Ergo necfüntSacramentum.

g

4. In cibo naturali non nutriunt accidentia pa-

Duy

nis.

Ergo idem dicendum in cibo fpirituali.

,

RiEsPoNDEO.

[

1 uiUï 53

JASDT:

c. maj. n. min. ad prob. tr. a. n. c.

9d

& p. Diíparitas eft, quia in toto phyfico non

g.

fert confuetudo , ut totum dicatur de parte , aut

V

viciflim; econtra in compofitis moralibus ita fert

m

ufus; fic enim dicitur Sacerdos eft homo, Rex

D. Ti

eft homo, hoc album eft lac, &c.

IX D 27

fitatà

D. non funt caufa gratiz ratione fui

ac per feipfas. c. per corpus Chrifti. n.

Senfus

(

taii

patet ex prius dictis.

Apn 3. D. non funt cibus animz ratione fui

pd

IT

ac per feipfas. c. per corpus Chrifti. n.

Cum

jj

enim habeant unionem localem cum corpore

Chrifti, ac cumeo conftituant unum totum mo-

TUf

j

rale , movens Deum ad efficiendam in anima

tl

gratiam , etiam per fui conpartem, nempe per

Int

V

corpus Chrifti, funt cibus anime.

PCLATDCAE,

At

c. a. n. c. & p. Difparitas eft, quia

in toto phyfico accidentia nunquam tranfeuntin

A

Econtrain to-

j

]

principium er fe ac primo atioum.

to moraliilla entia, que in confideratione phy-

L Pu

AL

PU

fica , funt purum accidens, fiunt fubftantia,

feu principium fer fe ac primo moraliter attivum , feu

1

"

w

A

motivum, quo Deus movetur ad efficiendam in

l

anima gratiam.

*00

OsJrcrrvmR 4. OContra 3. Concluf.

Verba

M

confecrationis fola caufant gratiam prefentia

H

d

Chrifti. ^ Ergo fola funt Sacramentut

2. D.

""

m

THoMas in 4. dift. 9. q. 1. a. 1. qq. 1. dicit ; il-

Y

Cpgï

lud

DE MATERIA ET FORMA &c. HUJ. SACR.

219

h

!m

lud effe Sacramentum

per quod fan&ificatur

materia Sacramenti confecrationis.

Ergo

l h

&'

RESsPONDEO

UT

c. a. n. c. quia, dum Sacramenta di-

L

cuntur eíTe figna practica gratie

tantum eft fer-

mo de gratia interna ,

quz efficitur in ipfa

anima.

AD.9.

D. dicit, illud effe Sacramentum

inadequate fumptum. c. adequate fumptum. n.

D. Thomas per hoc folum oftendit, quod con-

Defi

fecratio fit pars Sacramenti Euchariftis.

enpus

OsnJrcrTrUR s. Contra eanden.. Confecratio

eft caufa efliciens Sacramenti Euchariftie

Er-

n f'"

go non eft illius pars

2. In Concilio Florenti-

n

no confecratio eodem modo affignatur pro for-

n

ma hujus Sacramenti, ficut affignatur panis &

'nm m

vinum pro materia

Ergo ficut panis & vinum

iE

non funt pars hujus Sacramenti; ita neque con-

j

fecratio eft pars illius

3. Sacramentum Eucha-

riftie dicitur adorari & affervari

Sed confe-

lg

cratio non adoratur & affervatur. 4. Confecra-

T

f

tioni non convenit, quod fit fignum collativum

if

I)

interioris gratize , faltem immediate

Ergo 5.

Il

Si panis & vinum modo füpernaturali fine confe-

cratione mutaretur in corpus & fanguinem Chri-

fti, daretur Sacramentum Euchariftie , & tamen

J

g

non daretur confecratio

m

RESPONDEO.

JCD"T

Nei

"

D. eft caufa Sacramenti inadequa-

al

te fumpti. C. adzquate fumpti n. non eft contra

rationem partis , quod efficiatur ab alia parte.

dm

Sic pater & filius funt partes ejusdem Reipublics.

D

220

D5 P U-E-A- v PO:U;

j N;ATEF

Apn 2.

qun ü

D. affignatur eodem- modo confi-

derando Sacramentum in:fieri, c. confiderando

at

Sacramentum ín fatto effe. n

Si fpe&etur Sacra.

jinils

mentum infieri, fic etiam panis & vinum erunt

jgeft

pars hujus Sacramenti.

INos autem confidera-

j qui

mus hoc Sacramentum in facto effe, prout eft

4 0L

fignum pra&icum gratie.

gv

D. dicitur adorari ratione aliarum

D 3.

T

partium c. ratione omnium partium. n.

Sic di-

iloto,

citur homo mortalis

etfi non omnes partes ho-

Qu

fninis fint mortales: & communitas vel mona-

Jes?

fterium, vel natio vituperatur , vel laudatur,

hi

etfi non omnes illius partes fint laude aut vitu-

[

n

A Ü

(fer n

W

perio digne.

at

Ap 4. n.a. Cum enimSacramenta fint tan-

stl

tum caufa moralis gratie , non repugnat, quin

"T

Deus ad efficiendum in anima gratiam finat fe

2

immediate moveri ab omnibus ac fingulis parti-

m

bus Sacramenti, tam prateritis, quam prafen-

p

tibus, prefertim cum omnia fint Deo phyfice

pitrf

praefentia in zternitate.

Apnp s.n.a. Talis enim Euchari

ftia nonþcon-

df

Mu

ferret infallibiliter ex opere operato gratiam, quia

OT

non comprehenderetur fub inftitutione & pro-

fb'

miífione divina.

OsjJriciTUR 6. Contra s. & 6. Concluf.

lllud eft pars, quo folo nonpofito, pofitislicet

Sed fo-

UE

reliquisomnibus, non ponitur totum.

lo pane & vino , vel tranfubftantiatione non

u

D

W j

pofita, non ponitur Sacramentum Euchariftie.

?. Non prgexiftente pa-

Ergo funt pars illius.

ïïl r'*'n

ne & vino non habetur ex folis accidentibus ra-

u

lh

tio cibi & potus,

Ergo panis & vinum funt in-

trinfe-

du

DE MATERIA ET FORMA &c. HUJ. SACR. 221

t

z

trinfecum conftitutivum Euchariftiz. ant. frob.,

accidentia panis & vini folum ideo nutriunt,

57Jc

quia in illis datur virtus nutriendirelictaex prge-

cedente fubftantia.

:

3. InaliisSacramentis actio

ila, quam forma facramentalis immediate figni-

n

ficat, eft pars Sacramenti.

Ergo etiam actio

converfiva panis & vini eft pars Sacramenti.

in

V

l

N

ant. patet ex baptifmo, Confirmatione &c. ubi ipía

(

ablutio, inun&io &c. eít materia proxima Sa-

cramenti.

TI0n

RESsPONDEO.

/

l

At

Ap r. d. min. Illud eft pars, quo folo for-

Vl

maliter non pofito non ponitur formaliter to-

tum. c. quo folo tantum realiter non pofito non

lt

ponitur realiter totum, n. maj. alias etiam Deus

i

effet pars füz creature , quia Deo non pofito

iib

non ponitur realiter creatura.

Ponitur tamen

hp

formaliter Sacramentum , licet formaliter non

p

ponatur tranfübítantiatio, ficutetiam Deusnon

p

ingreditur formalem conceptum creaturz.

Apn 2. d. in folis accidentibus non datur ra-

Donut

tio cibi & potus naturaliter. c. füpernaturaliter.

jü

n. non enim virtus à pane relicta nutrit, fed vir«

S

i þio-

tus$ fupernaturalis accidentibus panis & vini fu-

pertaddira.

Imo, etiamfi daretur ejufmodi natu-

Ti

ralis virtus nutriendi in pane relita, nontamen

i

fequeretur, panem fore partem Sacramenti , fed

$df

àd fummum fequeretur, panem importari in

e M

obliquo per modum connotati.

M

uritt

ÀD 3. c. a. n. C, & p. difparitas eft, quia

m

alia facrarnenta confiftunt in actione tranfeun-

u

te; Hoc autem Sacramentum con(ittit in re per-

Vi

manente.

Hinc in aliis Sacramentis ipfa fozmà

t« ]

Sacrá-

222

DISPIIATLO .JL

Sacramenti fignificat actionem tranfeuntem. v.g.

a

Econtra in hoc

Ego :e abluo &c. te inungo &c.

] ;nmo

Sacramento forma non fignificatatctionem , nem-

l

u

d

pe transfübflzntiationem , faltem directe , fed

aW

Verba enim Chrifti, verifi-

]i

u

rem permanentem.

cantur fufficienter, etiamfi in ultima Coena prius

um

iib

tranfuübítantiaffe füpponatur panem & vinum,

ac dein dixiffe : IJoc eff corpus meum 5 — bic eft calix

000

lii

fanguinis mei.

D

"

h

OBT]ICITUR

7

4

Contra 8. Concluf. Ipfa

s

fumptio eft fignum fenfibile infallibiliter collati-

ah»q *

2. Eu-

l

AT,

vum gratig.

Ergo eft Sacramentum.

chariftianon habet vim completam caufandi gra-

j

Mdl

tiam fine fumptione.

Ergo eft pars.

9« LiOC

i

Sacramentum fuit inftitutum per modum cibi &

OCU

potus. Erpo pro fui parte involvit fumptio-

Ditis

nem.

duv

At

RESPONDEO.

AUE (

A DCIOD. r

Sumptio enim folum fe habet

i

j

Wi

per modum conditionis feuapplicationis ad hoc,

irir

ii

N

ut caufa producat effectum , ficut applicatio

ignis ad lignum nil caufat , fed cantum applicat

m

ALE

caufam.

Apn 2. n. a. Sicut enim ignis habet in a&u

primo vim completam urendi fine approxima-

V

tione; ita etiamSacramentum Euchari(tiz babet

Ui

Pg[a

lh

in a&u primo vim completamreficiendi animam,

m

K

quamvis in a&u fecundo non caufet gratiam fine

AU

d

T

approximatione.

li 'Ig)

Ap 3. D. fuit inftitutum per modum cibi

!

&u fecun-

i

& potus in actu primo fpe&tati. c.in a

D

do fpe&tati c.

Sicut panis eft cibus, & vinum

ü

eft potus in a&u primo, etiamfi a&u non fuman-

Iæ E

tur,

DE MA'TER*A ET FORMA &c. Hlij. SACR. 923

em' V. !

tur, ita etiam Euchariftia eft cibus & potus in

ul

lu

a&u primo ante fumptionem.

Ad rationem ci-

bi & potus in a&u prijno fufficit, quod habeant

h l

W

ordinem ad fpiritualem refectionem anime.

Dzicszs T.

Ex hocfequeretur; quodetiam

in facramento baptifmi & Confirmationis &c.

ablutio & inun&io &c. poffint confiderari per

MJ

modum purz conditionis.

Sedhoc non poteft

dici.

Ergo.

LIE

RresPomNDEO n.min. quia in Sacramentis

aliis vis collativa gratiz adfcribitur a&ioni tran-

l

feunti , v. g. ablutioni , inun&ioni.

Econtra

in Euchariftia vis collativa grati: adfcribitur rei

xHN

permanenti, prout patet ex textibus Scripturze

& SS. Patrum addu&is.

it

E

DricErs 2. Si alicui Euchariftia miraculofe

poneretur in ftomacho, talis homo non confe-

queretur ex promiffione divina gratiam.

Ergo

iT

fumptio eft pars Sacramenti. ant.prob. In Evan-

gelio Joa. 6. tantum manducanti promittitur

d;)pw ]

gratia.

Si quis manducat huncpanem, vivetin

14)

Ltl

zternum.

RESPONDEO. C,.'3.n. c.'Exhocenin.] pra-

eP

[4.

cife fequitur, quod fumptio Euchariftie fit con-

Jri

ditio per voluntatem divinam requifita ad cau-

Mi

fandam gratiam, ficut approximatio ignis.

i

OsJriciTUR 7. Sacramentum Euchariftie

xüm[

Id

non eft unum fpecie.

Zrgo etiam debent affi-

gnari partes fpecie diverfze. ant. prob. Euchari-

m u

ftia füb fpecie panis eftaliud Sacramentum, quam

u gU

fub fpecie vini.

Ergo ant.prob. 1. Hz duz fpe-

A

cies habent diverfam materiam & formam. 2.1Il-

yn li

le caufant diverfas fpecie gratiss.

Ergo funt

etiam

j w

BOTS-PTUETDA TO

TT.

224

p

etiam diverfa facramenta. 3. Si fpecies panis &

iM

vini tantum conftitueret unum Sacramentum

T

" C.ü

adequatum & completum , fequeretur , quod

n

D l

Laici fub una fpecie tantum fümerent facramen-

g

tum inadequatum acincompletum. Sedhocnon

x

poteft dici , quia alias haberent juftam caufam

g

F

conquerendi, quod illis prebeatur Sacramentum

j f

tantum incompletum.

4.. In Colle&a Miffze poft

x

bt

fümptionem Sacerdos dicit: Purificent nos Sacra-

«

(ive

menta que fumpfimus.

gl

REsPONDEO h.. ad prob. n. a.

Jl

1

Ap r. D. a. Due fpecies habent diverfam

iil

materiam & formam ingenere Sacrificii. c.in ge-

Dm*

nere Sacramenti. n.

Ad rationem enim Sacra-

st

menti in ordine ad. collationem gratie fufficit

g. f

alterutra Species; fed ad rationem facrificii, in

if

quo ex inftitutione Chrifti debet reprafentari

1

EM

mors Chrifti in cruce , & feparatio fanguinis à

2 hst

corpore, debet neceffario poni utraque fpecies,

ln

in quarum prima vi verborum tantum corpus,

& fanguis per concomitantiam, in altera autem

n

dem

vi verborum ponitur fanguis & corpus per con-

comitantiam.

i

AE 2. n.a. Dico enim, quod utraque fpe-

cies eandem fpecie gratiam caufet.

AD 3. n. maj. & fuppofitum , quod juxta

j

!V

j

nos ambz fpecies fimul fumpte caufent unum

El

Sacramentüm completum & adequatum.

Dico

enim, quod quzlibet fpecies feorfim fumptafit

NG n

JJ

adequatum & completum facramentum.

Hinc

antiquitus infantes , & moribundi qui interdum

Mf,

accipiebant folum fanguinem , accipiebant to-

tum, completum , & adequatum Sacramentum.

ls

( d

l

AD 4

du

DE MATERIA ET FORMA &c. HUJ. SACR. | 225

DA

Ap 4. D.dicitur; Sacramenta, que fumpfi-

T

|n

mus €gc. intelligendo Sacramenta folo numero

il

Í

!

diverfa, c; fpecie diverfa. n

Sicut enim in plu-

'aïäü

ribus baptizatis , Confirmatis , &c. funt plura

1 tl

Sacramenta numero divería; itaindiverfis com-

municantibus, vel in eodem fepius communi-

cante dantur Sacramenta numero diverfa.

Hine

nïM

dico, facerdotem fumentem àmbas fpecies non

TU

aliter fe habere, ac eum , quifumeret fimul vel

fucceffive per unam adtionem continuam diver(as

hoftias, in quo verofimilitergratia non augeretur,

j

nifi ex opere operantis efficaciori tamen ex cir-

cumftantia convivii cum Chrifto.

g

M

Dricgs: Hoc Sacramentum infítitutum eft

per modum unius convivii completi , & refectio-

:

j

nis juftz.

Ergo non poteft dici, quod in una

fola fpecie habeatur ratio adequata & completa

Sacramenti. C. prob. Ratio completi convivii

i

ina

non habetur folum per cibum vel potum.

J

P

REsPONDEO.

LO

D. eft inftitutum per mo-

dum completi convivii fpiritualis. c. corporalis.

p

n. In convivio fpirituali non diftinguitur cibus

& potus.

j

li

QUASTIO IV.

j

f

j

Uirum verba forme proferantur. recitative X,

FUDUm

affertive, vel authoritative?

Du

K

OTANDUM I.

Triplici modo proferri pof-

Y

tl

PRriMoO veciative , mnarra-

fe aliqua verba.

tive , feu biflorice vel ut aliiloquuntur , materia-

yerit

xbau j

liter. v. g. quando dicimus : Ariftoteles dixit :

Mundus eft ab eterno.

Angelus ad Mariam

fj

JD. Zdmort Tra&.de Eucbarijftia.

P

dixit:

!

p

2926

DISP'[tTATIO I

dixit: Ave gratia plena.

Chriftus in cruce di-

f;ommäl

g

xit: Pater, 1gnofceillis.

SEcuNDO proferun-

tur ASSER TIVE feu formaliter , — & [/anificative ,

r

P

quando videlicet affirmamus , rem eo modo fe

habere, quo verba fonant. v. g. quando demon-

g

ftrantes hominem afferemus; hic eft Petrus , hic

gw,if.fatiw

eft Rex; hec herba eft fana &c.

'TreRTIO

gijni

niicd

poffunt verba proferri autboritative, quando vi-

hn

delicet verba proferuntur quidem a[Jertive, fed

iltorir

nomine alieno , v. g. dum in matrimonio Pro-

bt

curator contrahit nomine fui principalis, vel

ett

dum Legatus fancit feedera pacis nomine fui Re-

timi o

gis.

Quamvis enim Procurator vel Legatus di-

sst

cat: confentio; id enim non afferit fuo nomine,

AU

fed nomine & authoritate illius , qui mandatum

procuratorium dedit, & cujus voluntas ponen-

Manrt

nj

di effe&um , etiamíi actu tempore contra&tus

dormiat, virtualiter in actione Procuratoris vel

fl |

iif

Legati perfeverat.

Lj

NOoTANDUM 2.

Triplicem hac in contro-

r

m a

verfia reperiri fententiam. Nam Pnarwo Ix-

NOCENTIUS IlI. l.4.deEuch.C.17. DonaAN-

tone

DUs in 4. dift.8. q.-2. MAjJon. quzft. un.ado.

ii

Picus MinANDULANUS in;fua Apologia

Bu

queft. 10. AMBROSIUS CATHARINUSs in

Mjdgg

Opufc. de verbis confecrat. ALPHoNsusSArL-

tirifa

MERON S. J. tom. g. in Evang. Tra&. 13. &c.

Dd

docent; verba confecrationis tantum proferri

TT

recitative , marrative , feu biflorice-

SECUNDO

V

Marfilius , Gabrie], & alii, quos fequuntur V As-

QUEZ, Galii, exiftimant, ea affertive tantum,

Lï'x'zï.: nj

feu formaliter , & fignificative proferri.

'TER TIO

( T

D. THoMAs p. 3. q. 78. a. 5. cum communi

dl

M

D

'Tho-

DE MATERIA ET FORMA &c. HIIJ. SACR. 227

Til

Thomiftarum docet; verba confecrationis pro-

ïOfer;

ferri (imul recitative, & fignificative.

mfl

NoTaNDUM 3. Poffe effe aliam quartam

LT

fententiam , quod verba confecrationis profe-

Q

rantur quidem fimul recitative , & autboritative , &

i

1N

fignificative, quin tamen proferantur affertive fal.

i

tem a[fertione grammaticali , feu fignificatione gram-

ii

maticali.

Poteft enim concedi ; quod illa ver-

i

ba dire&te tantum proferantur PifZorice, referendo

if

hiftoriam in ultima ccna geftam ; ficut verba

ln

baptifni, confirmationis , matrimonii &c. di-

lf

re&te tantum fignificant a&tionem externam ablu-

lr

tionis corporalis, inunctionis corporalis, con-

tractus civilis &c.

Titt,

Quia tamen Chrifto placuit,

Witun

illas a&tiones & locutiones elevare ad rationem

us

Sacramentalem, hoc eft, ad novatm /enificatio-

yid

nem /ymbolicam earum rerum , qua in anima ge-

d

runtur, quin propterea verbis tribuatur nova

fignificatio grammaticalis ; ita poteft dici; quod

IQ

ipfa recenfio feu commemoratio hiftorica acto-

TM

rum à Chrifto in ultima cona elevata fuerit ad

rationem facramentalem , hoc eft , ad novam

Dl'ä:ä

du

fignificationem fymbolicam practicam, . inquan-

tum aquirunt à Deo virtutem tranfubftantivam

lp

INS 1

panis & vini in corpus & fanguinem Chrifti in

ultimo inftanti, quo Ecclefia in perfona & au-

Ui

45

thoritate Chrifti complere intendit fuam narra-

tionem feu recenfionem hiftoricam.

In hacfen-

p

(UNDI

tentia verba confecrationis in fenfu grammati-

cali fumpta proferuntur nomine proprio recita-

T

t

tive, narrative, ac biflorice; in fenfu autem fym-

bolico, quatenus fimul proferuntur nomine &

ul

authoritate Chrifti, reprefentant & fignificant

com»

2

1

p

228

DpisPUTA'-TIO

]II

id quod à Deogetitut, nempe tranfub&antiatioL

m

PT U

nem panis & vini in corpus & fanguinem Chri-

fti.

Cererum utrum hec fignificatio verborum

j

p :W (i

fymbolica poffit vocari locutio affertiva, poffet ef-

fe controverfia de nomine.

Proprie enim lo-

:,f,) rld [

m

quendo illa fola locutio videtur dici affertiva ,

quz in fenfü grammacicali id fignificat, quod ef-

yiit f

d

ficit, aut demonftrat.

Hinc obfervo ; D. Tho-

y du

mam 1. c. caute abítinuiffe ab hoc termino : af-

fertive.

Utitur enim tantum termino; /znif-

T pm;m ;

cative.

st

?

[

)

Drco r.

Verba confecrationis in fenfu

tll

grammaticali accepta tantum proferuntur recita-

tive, non afJertive.

PRosBATUR r. authoritate INNOCENTII

(

III. qui in 1.4. de myfteriis Miffe C. r7. fic fcri-

frtr,

bit: Queritur ,. quid demonftraverit Chriflus , cum

dixit : Hoc eft cofpus meun? db bujus quefLionis la-

i, d

a fod

queo facile fe abfoluit , qui dicit ,. quod Cbriflus tunc con-

fecit , cum benedixit.

Si opponatur ; quis tunc confe-

aítgiy

tl q

crat , cum Sacerdos illa 'oerba pronuntiat ? — Refponde-

tur , quod Sacerdos nibil demonflrat , cum illis verbis

lnd

J

M

[*

tll

(

non utatur enuntiatioe , [ed vecitative,

PROBATUR 2.

ratione DURANDTI.

Si

verba confecrationis in fenfu grammaticali pro-

nuntiarentur affertive , verba confecrationis fe-

in

[)

$

lj &

lt

cunde effent falfa.

Sed hoc non poteft dici,

r

Ergo maj. prob. In fecunda confecratione dicitur:

M j J'uvt

Hic eft calix fanguinis mei, qui pro vobis& pro

Vi ;

multis effundetur.

Sed hoc eft falfum in fenfü

G«-[

DunANDUS

D

grammaticali affertiveloquendo.

in 4. dift. 8. q. 2. ad r. fic fcribit: Quidam dixe-

AT

N

lii

DI

funt, quod praditta verba proferuntur à Sacerdote [o-

"

N

lum

DE MATERIA ET;FORMA &c. HUJ, SACR.

229

i

lum vecitative ,. & non fignificative , € ideo nibil fal-

i

fitatis continzant ; quia fic recitantur ,. ut di&ta fuerunt,

lt

INec oportet , quod pronomina demonflrativa , nunc , de-

I)

mon[irent aliquid ; quia non a[fumuntur. ad demonftran-

]

« ]

duta , - fed recitantur pro €0 ,. quod demonf[lrarverunt. Et

ifüud oerum eft ,' quia verba non proferuntur à Sacerdo-

te, nifi folum recitative , ut apparet ex bis , que ante-

j

cedunt «erba confecrationis.

Si enim nunc proferven-

J

0

tur aliquo modo fignificative , aut proferret. ea Sacerdos

u

w

]J:(

ex propria perfona, aut ut gerens perfonam Chrifli? Si

in propria per[ona; falfum diceret ; Hoc EsT COR-

Si

1 rf

PUS MEUM ; quia non eft ibi corpus Sacerdotis.

fj

il

auiem in perfona Chrifli, adbuc falfum diceretur in bis,

que con[equuntur formam confecrationis ; — quia. dicitur

Yi

ibi de [anguine Chrifüi , qui pro vobis & pro multis ef-

lr

fundetur.

Con[lat autem , quod àmunc in poflerum non

ln at

eff andetur .

lta Durandus ; quia tamen hoc ipfo

ii

]n loco , dum negat, verbaconfecrationis pro-

du

ferri fignificative, folum loquitur de fignificatione

rü)

feu fenfu grammaticali, non de fignificatione fym-

bolica, quam habent ex inftitutione Chrifti,

u

TUpA

NNam eam fignificationem hac ipfa in quaftione

admittit, dum ait : Sujfficit , quod verba confecratio-

i 1

nis fignificant corpus Chri[ti ibi e[Je ex in[litutione Cbri-

fli ordinantis & intentione Minifiri proferentis.

Suf-

tiolp

vtl

ficit ergo ,. quod voerba confecrationis fignificent id, quod

continetur in boc Sacramento non ex ferie. verborum pra-

g

d

cedentium , fed ex in[litutione Chrifi , &j intentione Mi-

nifiri gerentis perfonam Cbrifti.

yist

n

PRosBATUR 3.

Ratione alia JoANNrIs

Majonis, feu MAJERr.

Illa fententia eft

nANI

preferenda, qus eft, planior, rationi confor-

m

mior, atque ad complanandas omnes difficulta-

tates

;u:W'.l';

,

3

pul

256

bi$PUTATIO IF

tates accommodatior.

Sed talis eft hec noftra

:

st .fe

*r! l qma

fententia.

Ergo min. prob. partim ex folutione

NW

obje&ionum, partim ex ferie verborum hifto-

a

rica, quam per repentinam mutationem fenfus

non decet interrumpi, partim ex Liturgia Gre-

jug

l x

corum , qui tranfübftantiationem primum fup-

ne d

ponunt fieri poft noftra verba confecrationis &

invocationem Spiritus Sancti , fubfequentem ad

Ágitt

confecrationis verba.

unet

»

MAJoR dift. 8. q. un.

fic fcribit

C

Dico, quod illa verba proferun-

,ai

ia

»tur recitave , ac fi à Chrifto effent prolata;

»nec oportet, quod pronomen, Poc, aliquid

, Ua

t

» demonftret; ac fi dicerem : Chriftus dixit Pe-

»tro : Tues Petrus, & füper banc petram edificabo

p

Atdi

», Ecclefiam meam; per pronomen , hanc, non

» demonftro Petrum ; 1olum enim materialiter

At

af

, & recitative illa dicimus: Eodem modo non

,, eft neceffe, per pronomen, tu , demonftra-

as

, M

,1Le perfonam Petri, fed folum recitative illa

» Verba proferuntur.

Et ficnon eft confecrati-

n fj

$, Va oratio illa verba, nec falfa, feddatanobis

Jfini

,tanquam fignum , quod ipfa prolata ex pa&to

quila

.!

,divino corpus Chrifti incipit effe in Hoftia.

d

» Hec eft opinio D. Innocentii de Officio Mif-

D

n

1]

Et licet hic modus dicendi Innocentii à

s.

ii

, plerifque aliis impugnetur, inter reliquos mi-

ULI

» hi fatis placet ; . nec intelligo aliquem modum

U

, ab eis pofitum ita rationabilem.

hm

PROBATUR 4. Alia ratione Prcri Mr.

lg

RANDULANI.

Si verba confecrationis in fen-

[

fu grammaticali accepta pronuntiarentur afferti-

ve, in fecunda Confecratione Sacerdos fignifi-

r'f'-""jïf,na

A

caret, fanguinem Chrifti non effundi pro fe, fed

l Ceüm

pro

DE MATERIA ETFORMA &c.HUJ.SACR. 231

"N

pro aliis; fed hoc non poteft. dici.

Ergo min.

lIU'IO

patet;, quia dicit: Hic eft.calix fanguinis, qui

!

Picvs in

n

pro vobis & pro multis effundetur.

Mj

fua Apologia quieft. 10. fic fcribit : ,, Dixerunt

,ifti Magiftri, quod hec conclufio : Illa ver-

,,ba, hoceft corpus meum , qu& in confecra-

, ione dicuntur, materialiter tenentur, &non

du

»fignificative , eft fcandalofa, & contra com-

"

, munem opinionem Sanctorum Do&torum , &

TOl

,; opinio Gloffatoris in hoc non tenetur.

Ego

proy

, autem dico , quod füadeterminatio eft contra

du

, communem opinionem multorum Do&orum ,

TU

, & quod opinio Gloffatoris potius , quam eo-

t

,rum opinio in hoc eft tenenda. Et quod ita

: f

,fit patebit evidenter, habito intelle&u con-

t

,, clufionis.

Recitat enim Sacerdos, Chriftum

n w

, dixiffe Apoftolis : zcipite &? manducate (jc.. Sa-

&;mgmh

, cerdos enim confecrans nec loquitur Apofto-

,lis, nec dicit eis : Z4ccipite &9c.

Similiter ef-

u

,, fent falfa illa verba : Qui pro vobis & pro multis

»» effundetur &c.. fi fignificative fumerentur; eo

Wi

ge

j

5, quod fanguis Chrifti amodo non effundetur.

hd

, Ergo illa verba folum recitative fumuntur , &

fionii

»propterea vox illa alterius vocis recitatoria

, eft materialiter fumenda. Item, finonrecita-

nocerïc';i

»tive fed fignificative caperentur illa verba,

ss

, denotaretur fanguis Chrifti effundi pro aliis,

Deberet enim dici

,; & non pro confecrante.

(

, potius, quipronobis. Exquibus patet, quod

, opinio folennis Gloffatoris de Confecrat. dift.

jl

y d

,» 2. C. timorem. non eft rejicienda , fed appro-

, banda." ]taPicus , qui videtur ex ea caufa

wl

à Cenforibus Romanis tuliffe cenfuram ,. quod

profe.ïï';-'

P

non

232

DLS-PIiUTATTOUE

non diftinxerit inter fiznificationem verborum gram-

g

maticalem & facramentalem (eu fymbolicam , negando

j yih

(-vlüü,

ompimode , ea verba proferrifignificative. Dum

i

autem pro fe adducit authoritatem Gloffatoris,

(ommu

notandum , quod Gloffator ia Decretum Gra-

tiani fic L c.fcribat: Solet queri , quid demon[ire-

tj con

lM "

tur per boc pronomen , Ho c * aut panis , . aut corpus

Chrifli? 4d boc dico, quod per banc di&tionem , Ro C ,

r

nibil demonflratur.

INam ipfa materialiter ponitur ibi,

nl

Sed bic quero

borut

qualiter per ditionem mibil fignifican-

tem fiat tranfubflantiatio? 4d boc dico ,- quod ea vis da-

,tit)

hod

ta e/t ipfis verbis, quod ad eorum prolationem fiat trane

fübfl ;niiatio.

ltl

)

PRoBATUx s. Triplici ratione CATHA-

RINI

Nam r. Chriftus non confecravit per

M ïa le

hec verba

n

Hhoc eft corpus meum ,, fed per bene-

[

u

dictionem previam, feu orationem invocato-

f

riam. Ergo nec nos confecramus per illa verba

) Tiv

a[Jertive prolata.

2. Hec verbaaffertive prolata

Ailtori

non fignificant a&ionem tranfubftantiativam ,

»Dons

v.g. dum de meo corpore dico

hoceft corpus

l)UPOMx

meum : Deus vero , quando vult fignificare con-

nedid

verfionem unius in alterum

utitur potius ver-

r

bis preceptivis ; v. g. fiat lux ; fiat firmamentum,

TU

Gen. 1

Ergo hec verba : Hoc efl corpus meum ,

f

affertive prolata, nonfunt idonea forma Sacra-

0 ]

menct.

Si ea verba pronuntiarentur afferti-

AU

ve, Grzca Ecclefia erraret, que poft pronun-

ytnt o

tiationem horum verborum primum invocat Spi-

!

ritum Sanctum, ut transmutet panem & vinum

D E[M

in corpus & fanguinem Chrifti.

ltaque potius

) Mu

dicendum , quod benedictio invocatoria , qus

DT

apud Latinos precedit, apud Gracos fequitur,

) M

'Hw

tribuat

DE MATERIA ET FORMA &c. HUJ, SACR.

233

h

tribuat vim tranfubítantiativam verbis recitati-

ln

feu. commemorativis actorum. à

ve prolatis ,

a

Chrifto. Textus notabilis CA THARIN1 in Opu-

4400

fculo de verbis Confecfationis fic habet : ,, Eft

U

, communis opinio, quod Dominus iisdem ver-

.

L

, bis confecravit, quibus & nos; hoc eft, per

xm[

»ila verba: Hoc efl corpus meun.

Quidam ex

2

,, adverfo dixerunt, quod Chriftus, cum habe-

,,Tet poteftatem excellentiz , abfque omni ver-

a

, borum forma hocSacramentum confecit. Jam

lu w,

,, enim perfecto Sacramento protulit verba illa ;

,62 Itf

, Hoc eft corpus meum, quibus nihil effecit,

, fed folum enuntiavit, quod jam erat fa&tum.

AMN

, Sunt enim fuapte natura verba illa non effe.

U t

, &iva, fed enuntiativa, ut de fe patet.

Hec

at

, autem opinio fuit San&iffimi & Do&tiffimi viri

N

,» Innocentii Tertii.

Hanc tamen opinionem

riluei

;; B. Thomas non probat, fed putat effe contra

p

;; hiftoriam Evangelicam , ubi habetur , quod

Q

» Dominus benedixit ;

quam benediGionerm

dim

» oportet verbis aliquibus fuiffe expreffam. Be-

ficuna

, nedi&io autem illa non aliud fuit, quam con-

YO v

», fecratio.

Quo in loco animadvertendum eft,

u

» quod S. Do&tor non conclüdit (bene) ex Evan-

Quoniam Inno-

r

» gelio contra Innocentium.

ynot

Centius non negavit ,

Chriftum benedixitfe

ul

» aliquibus verbis, fed folum quod non obfer-

ia

, Vavit formam nobis traditam , nec certe ul-

(onit

,,lam, fed poteftate divina confecit, & poftea

o

]

» formam verborum praftituit , quibus pofteri

W p

» confecrarent.

Quare hxc opinio Innocentii

n ! d

, non eft alia ab illa,;quam idem B. Thomasre-

d

, Citat fecundo loco , & efteorum , qui aje-

I 3

, Dànt

234

DISPUTAATIO lT.

» bant, quod Chriítus aliis verbis benedixit,

j

, que non funt ab Evangeliftis commemorata.

;uql]e lll ]i

;guiï j*

, Verum contra hanc quoque opinionemarguit

, idem S. Do&or his verbis : Benedictio confe-

A

um.

,crationis nunc perficitur per imitationem eo-

,7um, quetunc a&a funt.

Ego vero cum ho-

dtem

) Thot

,nore & reverentiatanti Magiftri in gratiam ve-

, ritatis non video, quid vigoris habeat hoc ar-

du

»gumentum, cum illudfumat , circaquod ver-

ia

»» fatur difputatio.

Hoc eft enim, quod nega-

, contt

, Imus, videlicet in ea confecratione nos imi-

p

!

, tari Dominum.

Sic enim decebat , ut nos,

!

ii

iij

,u

,;020n ficutile , conficeremus cum imperio &

n

, authoritate , fed ut Miniftros alligatos certz

E

, formsg.

Praterea patet , quod juxta com-

u

,Ununem fententiam non imitamur Chriftum

ho

, conficiendo, etfi ejus verbis utamur.

Nos

ag

,,enim recitative commemoramus ejus acta &

ts

» verba.

Ipfe autem fua verba pronuntiabat

IT

»fignificando, non recitando, ut clare patet,

d r

, nifi velimus protervire, ficut video paratos

teit

» plerosque, quia jam funt addi&i & jurarunt in

suidg

, Verba Magiftri, atque ob iftam gratiam meri-

ytib

,,to notitia pulcherrime veritatis in nonnullis

J

d

,» femetipfos privant.

Non eft autem parve

At

, authoritatis Innocentius Tertius cum ratione

[l

l

At

i

, do&rinz & fan&titatis, tum etiam ratione Pon-

A

»» tificig celfitudinis.

Vidit hoc S. Do&or Tho-

UM

»mas, & excufans Pontificiam authoritatem di-

?*re*z

V]O

»Xit, quod illud locutus eft opinative , non de-

UM

», terminative.

Et nos fimiliter authoritatem B.

» l home excufamus, quod & ipfe dixerit non

)

;; determinative ,fedopinative. Attamenetiam

CH

) RPU

*

1nno-

DE MATERIA ET FORMA &c. HllJ. SACR.

235

n

, Innocentius Quartus, vir Pontificii gradus,

lj

, atque infigniter do&us, eam opinionem te-

LU

It

,nuitin Scriptis fuis fuper decret. ut iu ore

, duorum ac tantorum Pontificum ftet verbum

".

, verum.

Sed objiciet quis ex adverfío autho-

Qy.

, ritatem multorum Scholafticorum , qui cum

u

,; B. Thoma confentiunt.

Et preterea Conci-

d.

, lium Florentinum , ubi traditur doctrina Sa-

lh.

,'

,cramentorum, conteftatur, quod Dominus

(

, confecit verbis illis.

Cuirefpondemus inter-

105

, pretantes , quod ideo confeciffe illis verbis

l,

, Chriftus dicitur, non quia ipfe ea forma ver-

Ef

, borum ufus fuerit, cum vere ipfe confecit,

Sartg

,fed quia illa fua verba aptavit, ut,nos perilla

AT

», conficeremus.

Sicut cum dicitur , Spiritum

J

» Sanéctum gemere & poftulare pro nobis , pro-

"

», pterea quod gemere nos facit & poftulare, &

vb

, quoties nos conficimus, ipfe vere conficit.

TA

,; Simile quid proferimus dicentes : Zccipiens 62

ii

, bunc preclarum calicem €gc.

Quomodo enim ac-

o p

, cepit Jefus hunc calicem in ea coena , cum ca-

Qrdtuti

»lix ifte non effet? At quando Dominus in fuis

um t

» manibus accepit fuum calicem , omnes accepit,

QOQD

, quia virtutem dedit, ut poffent fuum fangui.

m p

» nem recipere.

Mitto, quod poteram etiam

mrttot

»refpondere; quiafas eft vera loqui, non ita

h

, cogi nos Conciliorum verba obfervare , ut

tT

, putemus, in multis non indigere benigpa in-

qend

» terpretatione, prefertim cum docent, &non

i

,, eX propofito certas queftiones difcutiunt, at-

wen!

» que determinant.

Cogor fic exiftimare pro-

i

, pter Scripture teftimonium.

Legimus enim

» »apud B. Lucam , quod Dominus accepto pane

t

I

/

»» Bra-

J

236

D.IS P;:USTACOTIO-T

p

ul

vt

» gratias egit, quodeft benedixiffe & confecraf-

$5 fe.

SlC legitur apud Paulum ; gratias agens ,

XL]OMUF

9b suxael"qo'a; B. Matthæus eodem ufus eft vo-

n[) que

, cabulo, évxegigzcas.

B. Marcus dicit : évxoyz-

lefendu

»ca£, poftquam benedixit, fregit &c. & de ca.

iione

, lice ait

accepto calice évxoeigzoas. poftquam

i. q

»» gratias egit

dedit eis

Scio ,. quod & hic

w

, occurrit D. Thomas exponens fic. Accipiens pa-

tte

, nem benedixit dicens

Hoc eftcorpusmeum;

Ünde|

,» & deinde fregit

& dedit difcipulis fuis

At

ymuia

»cum reverentia, hoc non eft exponere, fed

,ud

,mutare verba & cogere

Quod. & ipfemet

hüf! Lu

Sed idem fenfus haberi

»» perfpiciens adjungit

l Ti

» poteft verbis Evangelii non mutatis

Sed

il

, hie fenfus manifeftiffime adverfatur le&ioni

u

»Gr&ce, quz clare dicit; quod poftquam be-

ul

, nedixit,fregit, & dedit difcipulis fuis

Quam

Hf

,Ob rem nequeo definere mirari Scholaíticos

hw

, fere communiter in eam perfuafionem veniffe,

mb

», hifi quod plerumque ita folet

qua unus prior

T t

», pergit, illac etiam alios pergere

Verum per-

A

»» fpecta ratione quilibet faltem hserere deberet

p

, & dubitare

Nam quod Chriftus per ea ver-

pxüü [

, ba confecravit

Hoc eft corpus meum , — elt pro-

) ini J

, fe&o novum

nec ullum habet in Scriptura

iflM

f

»exemplum, ut fermo enuntiativus & demon-

wl

35 ftrativus accipiatur ut imperativus.

Dicere

At

15 Q

, enim , Hoc eft corpus meum , perinde eft juxta eo-

,rum intelhgentxam

ac fi dixiffet : Hoc fiat

NUOC

D

r

» Corpus meum , quod abfque exemplo dicitur,

?h !l

, Nam in rerum creatione non dixit :

Hec eft

Dixit , fiat

p |

y» lux, fed imperando dixit; fiat lux

tl

,,Jïrmamentum, non autem; bo: ef jïrmamentum. " .

Q-

l

DE MATERIA ET FORMA &c. HUJ. SACR, 237

Mi

»» Nofter intelligendi & loquendi modus abfque

» ullo ferupulo & inoffenfo pede incedit, ut om-

L

» nis quazftio & difficultas diffolvatur.

Sicenim

] ä,)wr;,",

t

»» defenditur mos Grecorum, qui in tanta cele-

» bratione myfterii poít recitata ea Chrifti ver-

s

» ba , quibus nos confecrationem perficimus,

L

t

» Ipfi vertunt orationem fuam ad Chriftum , ro-

..gantes eum , ut dignetur venire in hoftiam.

Jtgqr

Uj )

l

Unde fequitur , nifi in ritu eft error, eum

», nondum veniffe in hoftiam illis.

Et ideo non

lr

L

», Vis eft verborum, fed pacti & voluntatis divi-

»n&, Undenobis, qui ante oravimus , pro-

Ti

.M

» latis verbis füis confeftim adeft; Grecis vero,

» Qui poft recitata verba orant , ipía oratione

L:

» peracta adeffe dignatur. "

Hucusque Catha-

Qu ld

,rinus Épifcopus , qui Concilio Tridentino in-

i.f

N

us

Qul

, terfuit.

PRoBATUR 6. Variisrationibus ac obfer-

u

vationibus, quas P. Sar.mERoN S. J. difputan-

du

do in utramque partem, & füuze mentis propen-

Vetr

fionem ad noftram fententiam non obfcure indi-

a d

cando adducit. "TomoIX. Tra&. ;3. ficfcribit:

r a

, Non abs re erit quxrere, an Chriftus illa ea-

dr

, dem forma (qua nos utimur) ufus fuerit , an

n

8lia? Nam potuit aliis verbis conficere, &

d

» Dobis formam conficiendi illis verbis prafcri-

; Ditt

. bere; quemadmodum alia forma ufus eft in

[j

» promovendis Apoftolis ad Sacerdotium.

Et

oc

, fane utraque fententia fuis nititur rationibus.

Ts

, Prior illa, quam B. Thomas cum fus Affeclis

37

» fequitur , his fere argumentis confirmari po-

pisti

», teft &c.

Altera fententia füos habet autho-

»res & rationes, que illam non improbabilém

nanw:'i

per

DISP[iTATIO II

.

p

238

a.

s per fe oftendunt , nifi Concilium Florentinum,

ii

, & communis fenfüsadverfaretur. Étinprimis

, (:a fentit) Innocentius II Huic fententiee

1gpone

i

», (Innocentii tertii) fubfcribit Innocentius IV. in

qqio

, apparatu, quem edidit füper decretum. . Ex

!

,, Scholafticis vero Mayron , Gabriel Biel , & non-

iedpt

T

,,nulli alii pofteriores idem docent.

Et ante

lp

,,eos Odo Epifcopus Cameracenfis exponens

ol

,; Canonem Miffe ; Titelmanus longe pott Odo-

, QD

, nem Canonem Miffz interpretans. Hujusfen-

»

na

,, tentiam fecutus eft Micbael Epifcppus Mogun-

i

,tinus in expofitione Canonis Miffze.

Et ha-

pl

W

W

;; &enus de Do&oribus, qui etfi antiquitate &

r

,fan&itate non fint cum reliquis conferendi ,

vll

ol

, do&rina tamen & ratione minime füntinferio-

ii tes,

Idem evincitur ex textu Evangelico.

E

'

, Inprimis enim dicitur, quod Dominus accepit

gt

, panem, deinde benedixit; & poftea fregit,&

art

Cum igitur benedié&tio non fit

t

;; dedit difcipulis.

;; fuperflua; illa enim folet Dominus converte-

ynnu

,Ie cteaturas, ut conftat de quinque panibus

lil

,apud Matheum, & de feptem panibus apud

yJen

, eundem, nec dederit purum panem, nechor-

yi,

, tatus fit ad illum accipiendum, fequitur, quod

) fmm qü

, cum dedit , jam facta erat transmutatio , & ver-

id d

, ba illa, Hoceff corpus imeum , quid contineretur

o

,in pane, indicabant, non quid fieret , ita ut

«?Ufm, Q

, hec verba, Poc eff corpusmeum, non poffint re-

isn

» ferri ad benedi&ionem, fed ad porre&ionem.

ET

, Ut etiam apertiflime teftatur S'uftinus Martyr ,

v

,,ad Antoninum Pium in Apologia, & Epipha.

Ad hzec Lu-

) H le

!

, nius in Ancoratu prope finem.

)

n

,'c& ultimo Chriftus fola benedictione confe-

vj

, Crà-

DE MATERIA ET FORMA &c. HUJ. SACR. 239

Uj

u)

,Cravit, quando difcipulis'euntibus in Emaus

Al

i

» exhibuit corpus fuum.

Secundaratio eft, quia

tJ/

]

» oportet formam Sacramenti fignificare id, quod

» efficitur in Sacramento.

Ergo forma confe-

J

, Crationis debet fignificare ipfam converfionem,

n

» Sed profe&o illis verbis nequaquam converfio

W

......

PAU

»» fignificatur ex vi verborum ; alias qui diceret ;

, Hoc eft corpus meum , . demonftrando fuum

l pol

l

H["H(l

» Corpus , fignificaret converfionem alicujus rei

»,in corpus füum. Neque fignificatur conver.

j Müs.

, fio ratione fübje&s materix , nifi fübintelli-

E

» gatur przcedens converfio.

Atifta converfio

yitte

»» (precedens) ex verbisnon accipitur, firatio-

fered

», ne fubjecte materig fübintelligenda fuerat. At

Vfero

» premiffumeít, quod formaipfa verborum hoc

Va

» debebat fignificare. Hoc autem pa&o fignifi-

AW

l

, Catio potius venit à materia ipfa, & non de-

», Claratur per verba.

Tertio ex textu idem vi-

nl

» detur elici poffe. . Nam in hoc textu, Hoc eft

NUA

, Corpus meum , velto, ef[, proprie fümitur,

j r

» effe fignificat exiftere, five improprie, prout

A

» denotat rem ibi fieri five contineri ? Semper

],

,tamen, Ef/, de prefenti denotat rem effe,

j

», etiam cum incipitur fermo.

Ergo extraneum

jo,

» eft dicere, fignificare rem fieri, vel fore vel

TU

» contineri poft prolationem verborum. Non

g,

, enim, cum dicitur ; Ego fum homo, folum

p«

», fignificatur, quod ero autfiam homo poft pro-

ediont

"

a

», lationem verborum, fed etiam in ipfa verbo.

"

,rumprolatione. Agamusjamrationibus. Prima

&be

»fit. Chriftus in aliis Sácramentis fe preeditum

j

» poteftate excellentie oftendit , & nequaquam

g P*« '

» adftrictum verbis, que fuis Miniftris prafcri-

D

bebat.

240

DISPUTATIO

IT.

E

Sic enim abfolvebat.

Confide fili , ve.

S

, bebat.

, mittuntur tibi peccata. tua.

Conftituit etiam in

(j

» graduSacerdotali Apottolosjuxta omnium Do-

», &torum fententiam cum dixit : boc facite in meam

j T

aMive,

,, commemorationem.

Secundaratio , & illa quidem

,firma, eft. Quia illa pofitio magis eft ample-

ais

, &anda , que minores patitur difficultates. Sed

um

, qui afferunt , eisdem verbis , quibus nos be-

TLT

4

conil

, nedicimus , Chriftum confecifTe , in multosin-

» Ccidunt fcopulos pene inextricabiles, à quibus

'.fiIBlW )

,,evadunt, qui fententiam oppofitam confe-

tifind,

D

Ita SALMERON, licet in fine ad.

ii

,, &antur.

dats

hanc fententiam ob Decretum Concilii

n al

Florentini fibi non videri tutam.

nl

Dico 2.

Verba Confecrationis non tan-

NT

tum fümuntur recitative , fed etiam /ignificative fi-

15

gnificatione fymbolica.

alpiit

PROBATUR.

Chriftus in ultima Cena te-

at

ftatur; Sacerdotes faciendo fui commemoratio-

ET

nem idem effe&uros, quod ipfe effecit.

n

Ergo

cum ipfe effecerit converfionem panis & viniin

m

fuum corpus & fanguinem , manifeftum eft, ip-

Mi

fam illam ceremoniam commemorativam acto-

H

rum à Chrifto, habere quandam fignificationem

"rf

fymbolicamtranfubftantiationis ponende à Chri-

Vtttj

fto. ant.prob. Chriftus poft confecrationem te-

"Irtttt

fte Apoftolo r. Cor. 11. Difcipulis dixit : Hoc

r

facite in imeam commemorationem.

Unde etiam Sa-

lm

cerdos poft confecrationem , eam fignificatio-

Rn

nem facramentalem practicam ceremoniz confe-

fï*m':'üïïlbür

"m

cratorie conteftatur his verbis: Howc quotief-

J

A

gunque feceritis, in mei memoriam facietis.

2 jj Zml

Sol-

fmbüiiw' |

L

h

DE MATERIA ET FORMA &c. HIIJ. SACR. DAE

ii

TU

Solvuntur Objectiones.

i Em

OBJrcIfUR t. D. Thomas p. 3. q.78.a. s.

"Il

docet; verba confecrationis pronuntiari fimul

recitative, & affertive.

Ergo ant. prob. fic enim

ïe

l.c.fcribit : Quidam dixerunt ; quod ifla locutio : Hoc

MA M

hy

h

ef? corpus meum:, fumitur materialiter ,. cum recitative

proferatur,

Sed boc [Lare mon potef?; quia fecundum

du

t

boc verba bec non applicarentur ad materiam corporalem

L

prefentem ,. & ita non perficeretur Sacramentum. — Ma-

i (

!

nifeftum ef ,. quod non inaterialiter ,. fed fignificative

Lt d

(à Chrifto) fumebantur.

Fit ideo dicendum efd , quod

Conli

eliam, quando proferuntur à Sacerdote ,. fignificatiot ,

&j non tantum materialiter fumuntur.

WA

REsPONDEO. n. a. ad prob. d.a.

S. Tho-

ij

mas docet; verba confecrationis fumi fignifica-

tive fignificatione fimbolica feu facramentali. c,

du

fignificatione affertiva feu grammaticali, n, S,

TIr)

'Thomas ex eo, quod Chriftus his verbis ufüs

i. h

fuerit affertive , tantum infert, quod eadem

i

verba à Sacerdote prolata habere debeant figni-

ind)

ficationem faltem fymbolicam, feu facramenta-

dnnà

lem practicam, ut fignificent, idem fieri, quod

f

Chriftus in ultima Ccna fattum effe, aut fieri, in

lod

fenfu grammaticali afferuit,

Hzc explicatio col-

TOA

ligitur ex toto difcurfu & contextu S. Doétoris.

p

Nam admittit eam przcife fignificationem, que

fitil N

materiam Sacramenti de fe indifferentem deter-

gniücatijf

minat ad rationem facramentalem, & que pro-

j Qu

lationem verborum marerialem in ultimo inftan-

ti prolationis facit pra&ticam in effe facramenta-

j q'JOLï;,

li,

Hoc autem totum fit per fignificationem

facieü.ï.'

fymbolicam , feu facramentalem, quam ifta cze-

D. mnort Tra&t. de Euchariflia,

Q

remoe-

DftsPuTATIO L

put

242

remonia commemorativa habet ex inftitutione

g

Chrifti.

lm

OB3]JICITUR 2.

SS. Patresteftantur , quod

Amelqüide

in confecratione Sacerdotali verba Chrifti, in

g,

ultima Coena ufurpata, fint operativa & tranfub-

i, i

Ergo

x

ftantiativa, quia non poffunt effe falfa.

füpponunt, ea fumi affertive. ant.prob. r. S.

uN

AMBROSIUS l. 4. de Sacram. c. 4. fic fcribit :

btl

, Confecratio quibus verbis eft , & quibus fer-

s

,monibus? Domini Jefü. Nam, ubivenitur,

a

,, ut conficiatur venerabile Sacramentum , jam

ia

, non fuis fermonibus Sacerdos, fed utitur fer-

T

, monibus Chrifti.

Ergo fermo Chrifti conficit

dund,

,;hocSacramentum. Quisfermo Chrifti? Nem-

u d

,,peis, quo fa&a funt omnia.

Juffit Domi-

Antbls

dttn.

»,nus; & fa&um eft colum; juffit Dominus, &

»» facta eft terra ; juffit Dominus , & fa&ta funt

d

,, maria ;

jufit Dominus , & omnis creatura

dipiel

»generata eft. Videsergo, quam operatorius

In n

,, üit fermo Chrifti. Si ergo tanta vis eft infer-

Aitilod

;; mone Domini Jefu, ut inciperent effe, quz&

titl

,,«*.EID

'

,,non erant, quanto magis operatorius eft, ut

D

y

,fint, que erant, & in aliud commutentur?

i

t

,; Accipe ergo , quemadmodum fermo 'Chrifti

vän'ff

!

MA

f

:

,; creaturam omnem mutare confüeverir , & mu-

2. Di

d

,,tat, quando vult, inftituta naturg.

tin ij

/

», Chryfoflomus Hom. de proditione Judz ait: Ad-

Non enim eft ho-

Titey

;, eft nunc quoque Chriftus.

V

1ny

, mo, qui hzc munera facit corpus & fangui-

N

LU

()

,nem Chrifti , fed Chriftus. Sacerdos quidem

,; Verba pronuntiat, poteftas vero & gratia to-

; ta Chrifti eft. — Hoc eff corpus meum , ait: Hoc

"Nam

,, verbum res prOpo-ütas tranfmutat.

n

D

»quem

DE MATERIA ET FORMA &c. HUJ. SACR. 2293

d

, quemadmodum vox illa, qua di&m eft ; Cre-

i Qu

, fcite & multiplicamini & replete terram ,. fe-

il

; mel quidem dicta eft, femper autem fit ope-

d

)

, ITe, nature noítre vim przbens ad generan-

,; dum, ita hec quoque vox femel quidem dicta

Y 5]

NY

, hoc Sacramentum integre perficit.

3. Grego-

»» rius INy[Jenus de bapt.

Re&e panem divino

ls

T

QU

l [ N

» Verbo fan&ificatum in corpus Dominitranfmu-

» tari credimus; quemadmodum Apoftolus ait

liT

TTR

Ml

i

, 1. Tim. 4.) Santtificatur per verbum Dei & ora-

u

» lionem, non per cibum & potum procedens ad

ii

»,corpus verbi, fed a verbo , quemadmodum

Laf

», dictum eft, transmutatus, nempe boc eff corpus

fiNn

PPRUTITITR

4. Euftbius EmifJenus Hom. de Pafcha.

D D

, Invifibilis Sacerdos vifibiles creaturas in fub-

yri, l

, ftantiam corporis & fanguinis fui verbo fuo

tdt

»» fecreta poteftate convertit, ita dicens : Ac-

Q Qu

» cipite & manducate; Hoc eft corpus meum.

ia

]

,; Ego ficut ad nutum przcipientis repente ex

ii d

w

U

,» hihilo fubftiterunt excelía coelorum, pari po-

tf

!

» tentia in fpiritualibus Sacramentis Verbi pra-

ürisd

, Cipit virtus, & fervit effe&us.

Nin]en

RESPONDEO.

D. teftantur, quod verba

iem (

Chrifti mentalia & preceptiva fint operativa in

n t

hoc Sacramento. c. verba Chrifti vocalia &

m

affertiva. fabdif]. teftantur , quod nunc fint ope-

h

rativa vi mentalis verbi , tunc in ultima ccena

a d

per verba vocalia affertiva indire&te manifeftati.

T25

c. quod (intoperativa vi fue fignificationis gram-

ls qh'ffi'

maticalis prefentis. n.

Si quis attente confide-

ret omnes hos textus Patrum, patebit,eosnon

T

velle plus dicere , quam quod Chriftus in ulti-

j ülï:L

u

ma Cena fuis verbis, tunc affertive prolatis,

[

Q 2

impe-

! g

DTISPUTAITIDLO

lL.

244

Q

imperio mentali voluerit conferre perpetuam

qirito

virtutem Sacramentalem tranfubftantiativam ,

ia

quotiefcunque à Sacerdotibus in fui memoriam

gl W

recitative pronuntiantur.

j

Ap» 1. D. Operatoritls eftfermo Chrifti men-

slsv

talis, quo verbis fuis in ultima ccna affertive

sisdem

prolatis , & à Sacerdote recitative pronuntian-

d D

dis contulit vim tranfuübftantiandi. c. fermo Chri-

s. Cov

NamS.

fti vocalis in ultima Ceena prolatus. n.

Ambrofius manifefte loquitur de verbo mentis,

ïüjjJS NI

quo condita funt omnia.

À

Ap 2. D.lIllud verbum Chrifti. . Hoc eft

corpus meum, in ultima coena prolatum , Sa-

cramentum perficit ope imperii mentalis. c. fine

DL

a

tali imperio mentali. n.

Cum S. Chryfoftomus

34

vim conficiendi Sacramentum tribuat verbo

URT)

Chrifti femel prolato , manifeftum eft, " quod non

à ndi

loquatur de verbo Sacerdotum vocali, fed de

Anrenüo

'"verbo Chrifti mentali, manifeftato indire&te per

odf

illa verba enuntiativa in ultima Cena prolata.

3000

. Ap 3. D. credimus , transmutari panem

(nolis

per verbum Chrifti vocale ut fubftans verbo

bt

Chrifti mentali. c. ut non fubftans. n.

Conce-

b

ditur enim, quod per hzc verba recitative pro-

hi

lata accedente fignificatione Symbolica & verbo

?WU &tj

mentali Verbi transmutatur panis in corpus

& Mi

Chrifti, quin propterea illa verba debeant à Sa-

'"f id [0[35.

cerdote proferri affertive.

"fl

Anp 4. D. convertit fübftantiam verbo fuo

TY

vocali recitative prolato habente fuam vim à

li

f

"n

verbo Chrifti mentali. c. verbo fuo vocali affer-

v

tive per Sacerdotem prolato. n.

i

OBjr-

DE MATERIA'ET FORMA &c. HUJ. SACR. 247

M

OB]JICITUR 3.

Concilium Florentinum

lg

in Inftru&ione Armenorum , que ex confenfü

Eu

Romanz Ecclefie fcripta eft, ut patet ex Bulla

Eugenii IV. declarat, Chriftum confecraífe per

ila verba: JJoc ef] corpus meum. — Ergo cum Chri-

ftus illis verbis ufus fit affertive, & nunc Eccle-

vav

fia iisdem verbis in perfona Chrifti confecret,

etiam Ecclefia illis verbis utitur affertive. ant.

li

D nl

prob. Concilium Florentinum fic habet :

Forma

bujus Sacramenti Eucbariflie funt «erba Salvatoris ,

m

Bs

quibus confecit boc Sacramentum 5 . Sacerdos enim in per-:

fina Chrifli loquens boc conficit Sacramentum.

Nam

lhea

ipforum verborum virtute fubflantia panis in Corpus Cbri-

i, &

fli convertitur.

Ex quibus verbis colligitur ; à

TT

lu

Concilio per verba Chrifti intelligi.

Hoc eft cor-

pus 1T2€Uum.

M w

REsPONDEO. r.n. a. & füppofitum, quod

, Qu

illa Infiructio Zrmenorum fuerit edita à Concilio

Qd i

Florentino. Confiftit enim precife in Epiftola

]s

Paftorali Eugenii IV. ad Armenos, edita jam fi-

[l

qui

nito Concilio; unde etiam innoviffima Editione

ii

Conciliorum Veneta, viginti tribus tomisin fo-

Y

lio comprehenfa , illa /nfiru&io Zrmenorum inter

a

A&a Concilii Florentini omiffa eft. Neque do-

NU

&rina in illo Decreto contenta, licet prazmiffo

li

previo examine edita fit, pertinet ad Dogma

j a

fidei, quia Pontifex eam Inftru&ionem non di-

TE

rexit ad totam Ecclefiam, neque ad illius fidem

omnes fideles obligavit.

T

RrsPOoNDEO. 2. n.a. ad prob. n. a.

In

illo enim decreto non dicitur confecit , fed, con-

un t

ficit. veriffimum eft. —Chriftus enim nunc per il-

uié

la verba recitative prolata, quatenus ex inftitu-

tione

3

um

246

D«ISPUTA-TIOII.-

$n f

tione ipfius habent fignificationem fymbolicam,

m

feu Sacramentalem , vereconfíecrat. Quodenim

m

legendum fit, confiit, probatur ex editionibus

l?.

magis corre&tis, v. g. Binii, & Bailii ubilegimus,

In hac autem Lectione tolli omnem dif-

;r;'fxative |

conficit.

g. C

ficultatem , re&te obfervat P. SaL.MERoON his

verbis : Zdverba Concilii Florentinivefbendetur , quod

qut

so fiot

f illa effent , prout babentur in multis exemplaribus , fa-

Sic enim [latuit : lerba bujus Sacra-

3fmotio.

cilis e[Jzt folutio.

menti [unt verba Saloatoris , quibus boc conficit Sacra-

ganni

teride t

mentums Sacerdos enim. in perfona Chrifti loquens. boc

conficit Sacramentum.

Hoc ibi $ que fatis commode ex-

D n

at

ponuntur , fi dicatur , Chriftum conficere non quidem im-

mediate per fe , fed per Mimiftos illis verbis conficientes.

n d

Sicut enim dicitur , ipfumn baptizare nobis baptizantibus,

ita dicitur conficere nobis conficientibus. — Ya P. Salme-

VÀ UA

TO.

ï'lim ;æ

.OsjrcrTuR 4 Chriftus confecit hoc Sa-

thcston

B

cramentum aífertive illis verbis : Hoc eft Cor-

pus meum.

Ergo etiam Ecclefia conficit hoc

Ms

Sacramentum affertive illis verbis. c. patet. quia

o Ed

Ecclefia conficit hoc Sacramentum in perfona

Chrifti.

atf

Ergo in eodem fenfü utitur verbis Chri-

As

fti, in quo illis Chriftus ufus eft. ant. prob. 1o.

dinlg

TERTULLIANUS l.4. contra Marcionem c. 4.

Id

(Jitm.

dicit : Zdcceptum panem & diflributum Difcipulis cor-

Vil

D OE

us füum fecit , Hoc eft Corpus meum , dicendo.

Ü

AnMBRosIUS l. 4. de Sacram. c. 4. dicit : Sicuti

t

l

Q

verbis baptifini creatura in novam creaturamtranfit ; ita

VN

I

per illa verba Domini (Hoc eft Corpus meum) fa-

À

M

i

nis & vinum mutatur.

RzsPONDEO I.n.a.ad prob. D. corpus fuum

Ti

fecit , dicendo boc teftimonialiter de confecra-

As

tione

DE MATERIA ET FORMA &c. HUJ. SACR.

247

übolm

tione jam fa&a in priori inftanti vel figno ratio-

Mi

nis. c. dicendo hoc caufaliter feu efficienter. n.

qi!iombw

Hoc ipfüm eprim formaliffime eft in queftione.

3

À n 2. d. Per illa verba Domini recitative, &

A

Jignificative fignificatione fymbolica prolata panis

M

mutatur. c. per illa verba aflertive prolata panis

[

mutatur n.

Hoc ipfum enim eft in queftione.

MM

Imo ficut in baptifmo, & abfolutione, & ma-

i

trimonio verba pro priori figno rationis in fen-

j g,

fü grammaticali accepta conftituunt tantum ma-

ipar

teriale Sacramenti qua talis, in quantum eate-

m'mrlea-

nus rccipiunt non novum fenfüm grammatica-

lll

lem fed novam fignificationem fymbolicam, ac

J

virtutem facramentalem practicam ; ita. etiam

WT

verba Chrifti in fenfu grammaticali hiftorice fum-

Vs

pta ex inftitutione Chrifti non accipiunt novum

fenfum grammaticalem , fed tantum novam fi-

!

!

gnificationem fymbolicam & virtutem pra&ticam

j

2

!

|

facramentalem.

Yi

Il

REsPONDEO 2. tr.a. n. c. ad prob. c. a, n.c.

!

Nam Ecclefia poteft adhibere verba Chrifti et-

ilj

re

IC

jam hiftorice in Perfona Chrifti, ficut contra-

hentes matrimonium dicunt: accipio te in ma-

If

TOnE

ritum & conjugem, licet Chriftus non idem di-

cat in eodem fenfu.

/

Q5 ]JICITUR;S:

Formz Sacramentorum id

(; us

fignificant, quod efficiunt, & viciffim efficiunt,

"

Sed forma Euchariftie funt

if

j

)i

quod fignificant.

TRU

illa verba : Hoc ef? corpus meum.

Ergo hzc ver-

ba id fignificant , quod efficiunt.

Atqui non fi-

gnificarent id, quod efficiunt, nempe tranfub-

u

Qu

ftantiationem , nifi fumerentur affertive,, Ergo.

Q 4

RE

DISPUTATIO Il

E

$48

f

RzspeoNDEo. d. Id fignificant facramenta-

liter, feu fymbolice c. id fignificant grammati-

Pt

sünd

caliter n.

Ut enim re&e P. SALMERON arg. 3.

obfervat; nec forma matrimonii grammaticali-

0sj

ter füumpta, dum dicitur, accipio te in meam, fi-

PA

gnificatin fenfu grammaticali effe&tum facramen-

g, u

ti, fed tantum fignificatione fymbolica, quam

i: H

habet ex inftitutione Chrifti, & ex paéto. Idem

100 G

obfervatur circa characterem baptifmalem, &

r f

circa fanitatem corporalem, quze efficiuntur,

fomutt

quin grammaticaliter fignificentur per formam

IU'

baptifmi & extrema Un&ionis.

r ll

OnjrcrTuR 6. Ecclefia ex verbis confe-

[Inin

j

crationis, Zoc efl corpus meum , contra hereticos

?P

(

:

probat prefentiam Chrifti in Euchariftia. Atqui

u

a

id non poffet fieri, fi ea verba non fumerentur

i

affertive, fed tantum recitative.

LU

REsPONDEO.d. probat prefentiam Chrifti

ex iis verbis indireCte c. dire&te n. Eccle(ia con-

Wi

tra haereticos utitur hoc difcurfu.

In boc Sa-

u

cramento idem fit & efficitur, quod factum &

Vg

Sedin ultima cz-

effectum eft in ultima cena.

Tlet i

na fa&ta & effecta eft praefentia corporis Chri-

&f

lii

fti. Ergo.

Majerem Ecclefia probat ex textu

ii

Apoftoli r. Cor. 11. & ex traditione. Minor pro-

Hftin

batur ex verbis teftimonialibus Cbrifti : Hoc

&t f

eft corpus meum.

Ac certe ; fi quis Catholi.

n

corum contra hzreticos vellet probare prafen-

M drg

tiam Chrifti directe ex verbis forme, rideretur

:Fïfïüm i

profe&to ab hereticis.

Refponderent enim,

;

(

A

quod inter ipfos Catholicos graviflimi authores,

i

INNoczrzNrTIUsIII, INNocEeNTIUSIV, Ca-

THARINUSsin Tridentino Concilio promotus ad

p

DE MATERIA'ET FORMA &c. HUJ. SACR.

249

!l

Epifcopatum &c. doceant, ea verba pronuntia-

Tü.fwaj

ri tantum recitatioe, in quantum fümuntur prz-

cife dire&e in fenfu grammaticali.

i,

OsjicrTUR 7. Ipfemet Innocentius III.

relatus in c. cum Martbe. de celebratione Miffa-

(l

rum, teftatur , Chriftum confecraffe illis ver«

bis: Hoc eft corpus meum, — Ergo illa verba fumpfit

hi

non tantutm teftimonialiter, fed etiam caufali-

:

ter feu efficienter.

Fciumu,

Aï

Ergo etiam eodem modo

fs

fumuntur affertive à Sacerdote. ant. prob. ex tex-

tu'

Quafivifli, inquit , quis forme verborum, quam

T

ipfe Chriftus expre[Jit , cum in corpus [uum panem trans-

fubflantiavit , illud in Canone Mif]e quo. Ecclefia uti-

ag

tur generalis , adjecerit ; qui pro vobis &$' pro multis ef-

N

fundetur in vemi[fonem peccaterun. — Ergo füpponit

TR

Papa, Chriftum tranfubftantiaffe panem iisdem

verbis, & eadem forma , qua nunc Ecclefia

d

Qtelut

utitur.

T

REsPONDEO cum SALMERONE ]. c. n. a.

od

Nam Innocentius III. ut alias in fuis Epiftolis

| ulnrz".

folet, in hoc textu tantum recitat verba illius,

qui fibi dubium propofuit; cum autem de ver-

pori

ran

bis à Chrifto in fua confecratione adhibitis nul-

Mwrr

la fuerit quzftio , eam propofitionem interro-

ili;

gantis, folum incidentem , in fua refponfione

j (

inta&tam relinquit.

Imo, ut redte P. Sarwz-

T

RON advertit, textus ille ne hoc quidem dicit ;

ts

Chriftum illis verbis confeciffe Sacramentum ;

t d

fed quod ea verba protulerit, quando confecit

facramentum ; neque opus eft adverbia tempo-

ial

ris fumi mathematice,

UA

wmo

Qs

QUA.

DISPUTATIO II

DEWR

250

QUJESTIO V

Utrum aqua voino admixta per confecrationem ítm-

jnm

mm

mediate tran[eat im Janguinem

nf

ff

Cbrifri.

(

OTANDUMI

Ex more Ecclefie in Sacri-

NoT/

gb

ficio Miffe mifceri modicam aquam vino

confecrando

Hunc morem defcendere ex tra-

hmü qu

ditione Apoftolica, indubitatum eft; quia de

alert d

illo jam teftantur Patres fecundi, tertii, & quar-

N

ti fzculi.

S.]vusTINvs in Apolog. 2. defcri-

fri

bens coremonias in Sacrificio Miffz adhiberi

[

M

f

folitas. ait

Precibus finitis ( poft offertorium )

mutuis nos ofculis falutamus

Dein ei, qui fratribus

tAl:

praeft ,. offertur panis , & poculum aque & «ini. &.

T

2. S. Ireneus 1. 4. c

dicit

n

L

:

Quando panis &

iixtus calix percipit oerbum Dei, fit Euchariflia cor-

tb

Per mixtum calicem in-

A QY

poris & fanguinis Cbrifti

l

telligit vinum aqua mixtum.

Hinc in eodem

AUQQR

loco ait:

JDominus temperamentum calicis fuum e[Je

al r

Janguinem a[Jeveravit.

3. S. CvyPR1IANUS Ep. 63.

lo

ad Coecilium fcribit :

In calice offerendo Dominica

timo

iraditio fervetur , neque. aliud fiat à nobis , quam quod

fff Id 4M

ru

pro nobis Dominus prior fecit ,

ut. calix mnixtus vino of-

"AMXM!

feratur.

JNam & Dominus prmm &5 calicem mixtum

d

J;,] mI

vino obtulit.

ls

Sed €2' Spiritus Santkus typum Dominici

M

Sacrifici. pramonflrat. (Sap. 9.) Sapientia, inquit ,

Finum snixtum decla-

mifcuit in cratera oinum fuum.

tll a

vat, id eft calicem IDomini aqua &2 vino mixtum pro-

LO

li

phetica voce pranuniiat

4. Concilium CAR THA-

T

v[u

GINENSE ÍII. anno 397. ait: In Sacramento cor-

! lmü h ,,

poris & fanguinis Domini nibil amplius offeratur, quam

li na;«

Domni-

DEMATERIA ET FORMA &c. HUJ. SACR.

95I

Dominus tradidit , boc efl , panis &? vinum aqua mix-

n

l

tun — 5 Concilium TRvUrLLANUManno 692. Si

quis non fecundum ordinem ab Zpoflolis traditum facit,,

&j aquam vino miüfcens offert. facrificium ,. deponatur ,

ut imperfette my[lerium enuntians, &2 que tradita funt,

dnnovans.

NoTANDUM 2.

Per eam commixtionem

Ut

aquae & vini fignificari duo ab Ecclefia ; nempe

T

primo, quod ex latere Chrifti mortui in cruce

qii

exierit fanguis & aqua.

Secundo, unio populi

iU

Chriftiani cum Chrifto.

Ita de fecunda fignifi-

- (

catione teftatus S. Cyprianus l. c. n..37. ubi di-

A

cit: idemus in aqua populum intelligi, in vino vero

irüt)

oflendi [anguinem Chrifli,

Quando-autem in. calice voi-

r

5no agua wifcetur ,' Chrifto populus adunatur 5 qu& co-

wi g.

pulatio aque & vini fic mifcetur , ut commixtio illa. ab

ii g

invicem non po[fit feparari; unde Ecclefiam , id e[l, ple-

niir

bem in Ecclefia fideliter. &2 firmiter per[eoerantem nulla

Vi

1

ves feparare poterit à Cbriflo. Priorem autem fignifi-

Ia

cationem adjungit EucEN1U sIV. in Inftru&io-

t jar

ne ad Armenos.

tsb

NoTANDUM 3.

Quantitatem equz. vino

b

Wi

mifcende fuiffe variam.

Antiquitus fumebatur

;I

(u

tertia pars aqua.

Jta teftatur Concilium T n r-

RURIENSE anno 895. Can. 19. ubidicitur: Due

ll

i

fint partes vini; quia major efl maje[las fanguinis Cbri-

fü, quam fragilitas populi 5 tertia aque , per quam in-

^

l

"I

telligitur infirmitas bumane natura.

Sic etiam IHo-

,

norius III. circa annum 1217. in cap. in c. fer-

n

nitiofus.

De celebratione MifJarum, dicit: Pernitio-

Ev

f.æR)T:d,

Jus inolevit abufus , quod in amajori. quantitate de aqua

ponitur in Sacrificio, quam de vino;. cum fecundum va-

Atf ?;*

tionabilem confuetudinem Excclefie generalis plus in ipfo

[

yut

25*

DISPUTATIO j8n

fit de oino, quam de aqua ponendum. — Sed Eugemus

]i

IV. in Inftruétione Armenorum dicit :

V'ino an-

tita

te confecrationem aqua modici[Jima admifceri folet .

er

ji02/

NoTANDUM A. Queftionem in eo ver-

fari

d t

utrum aqua vino mixta debeat ante confe-

as

crationem phyfice mutari in vinum ; vel an fuf-

a Cl

ficiat, ut tantum moraliter mutetur in vinum,

s

ficut in eftimatione morali totum mixtum fim-

n 1[2 M

pliciter habeat denominationem vini? Quszftio

niiorl

eadem fub aliis terminis proponi folet; an aqua

immediate convertatur in fanguinem Chrifti ?

i

( 0*'

Phxlofophl Neoterici , qui exiftimant, vinum

etiam naturale in confideratione phyfxca tantum

"NI

M 4

efTe compoütum accidentale ex aqua naturali

& aliis principiis chymicis, omnium facillime fe

"N

expediunt ab hac quzftione

Similiter illi, qui

"DT

in compofitis naturalibus admittunt formas par-

Bo

i, U

tiales, feu partes fub diverfis formis fubftan-

tialibus heterogeneas, quales a Recentioribus

Wi r

tigt

admitti folent in corpore humano, etiam faci-

liter refpondent ,

partes aquæ per mixtionem

39 U

fieri partes vini fub propriis formis partialibus,

quarum nimia multiplicatione hebetatur aut o-

r'q-

mnino extinquituf forma principalis hujus com-

l AJ!'

pofiti, nempe forma vini

Et ita docui in PPi-

D mun

lofopbia Pollingana.

Verum Thomifte , qui füp-

Va i

ponubt ex Phbilofopbia, in uno compofito phyfi-

MT

co dari unicam formam fubítantialem, ad hoc,

"fmrg

ut dicatur confecrari vinum, neceffario cogun-

Wfs

tur admittere, aquam vino mixtam ante con-

hT yx

Pr

fecrationem debere mutari fubftantialiter à for-

vkg

ma àquz ad formam vini,

W

MIC

DiIco

lu "

DE MATERIA ET FöRMA &c. HUJ. SACR. 253

aEUgm "

A

Drico.

UT

Traditioni conformius eft, aquam

vino mixtam immediate converti in fanguinem

H

Chrifti.

:

u n

PROBATUR I, SS. Patres, quando loquun-

]

tur de traniubftantiatione, dicunt, panem &

vinum & aquam converti in corpus & fangui-

3

nem Chrifti.

Ergo ficut panem & vinum affe-

Itf

runt immediate fub rationefua fpecifica conver-

l

ti, ita etiam fupponunt, aquam immediate fub

j du

ratione fua fpecifica converti in fanguinem Chri-

fti.

Cl

ZAnt. prob.

I. S. JusriNvs in Apolog.2.

,TÍDUR

dicit: Dant unicuique eorum , qui adíunt , panem,

jei

vinum, €g aquam, que cum gratiarum attione confe-

Tityd

erata funt.

"Atque cibus bic apud nos Eucbariflia vo-

ais

catur.

4. S. AMBRosiUS l. 4. de Sacram. c.4.

Vinum cum aqua in calice mixtum fit fanguis confecra-

ts

m

ius.

Et c. s. ZInte verba Cbrifli calix efi vini & aque

n

pienus.

Ubi autem verba Cbrifti operata fuerint , ibi

VOT

fangwis. efficitur.

3. S. HyzRoNrIMUS, vel ut

eu d

alii citant Ven. BED A in c. 14. Marci. Format

mb

fanguinem fuum in calice oino & aqua mixtis, ut alio

4. S. D 4-

u

purgans à vitüs, alio vedimens a ponis.

A

MASCENUSs 1. 4. de fide orthod. c.14. Panis, vi-

num, €9 aqua per invocationem &^ adventum Spiritus

hij

i

Jan&ti. fupernaturaliter transmutantur in corpus & [an-

s.GREGORIUS PaATRIARCHA

h q";lü?

guinem Chrifli.

C. P. c. 4. de ufuSacramenti. Panis fit corpus Chri-

[

&? vinum €? aqua fanguis Chrifli fuperventu Spiritus

i lot

Santti. G. SAL MONAS Epifcopus Gazenfis. Chri-

p co p

nte (

Jius fub fpecie panis &2 vini & aque abditum corpus

fuum & fanguinem ad [umendum tradit. . 7.P AscmRA-

f 1 l]

s1Us Abbas Corfejenfis in l. de Sacram. altaris,

fed quod

Aquq confecratur , mon quod aqua pär'maneat :

con'oer-

D'FS PU TA TI1'O-"IEL

j XHTEF

254

]

A

convertatur in fanguinem.

Similes textus repe-

, (

riuntur in Zreneo, zdugu[lino, Gregorio M. Mar-

h;

li

W

tino Braccarenfi , Hüdeberto, Zlgerio, & aliis, de

quibus videri poteft Zfrefius in opufculo de Trans-

j

ii

fubftantiatione aqua.

g f

PRoBATUR 2. ex fenfu Ecclefiz.

Nam r.

j C

jufatel

fi Ecclefia requireret ante confecrationem aqu:e

converfionem in vinum, non potuiffet primis

n5oL

duodecim fzeculis admittere, ut vino admifcea-

d poü |

g du

tur pars tertia aquge, prout JVotando 3. oftenfum

eft, Neque enim potuiffet univerfaliter & cer-

d

to fupponere, tertiam partem aque intra tam

exiquum fpatium temporis etiam in aere frigi-

i

diffimo fubftantialiter converti in vinum, pra-

fertim in cafu, quo Sacerdos obliviofus, dum

(ortim

i

lr

prius fuerat oblitus affundere aquam, immedia-

te eam ante confecrationem affundit.

2. Cum

J d

Ecclefia nullam faciat diftin&ionem inter vinum

UA

debile ac forte, non potuiffet Ecclefia unifor-

tti D.

miter fine fcerupulo fua praxi veteri operari;

3 quag'

quia Sacramentum expofuiffet probabili pericu-

A0 4

lo nullitatis.

3, Converfio totius mixti ab Ec-

li

clefia habetur tanquam certa & indubitata.

Ea

autem non poffet haberi pro certa, fi alhigare-

i

;

tur ea fuppofitio converfioni incerte aque in

b2

1

vinum.

4. Ecclefia fupponit, totum poft con-

VX n

NC

fecrationem eífe adorandum, quod reper:tur

in calice; fed hoc non poffet fupponi, fi pra-

N Vi

fupponeretur fübftantialis mutatio aque in vi-

t

Tuj

num.

5. Si vera effet oppotita fententia, Ec-

clefia confecrando deberet habere intentionem

conditionatam, ac fuam intentionem alligare

l

huic conditioni,.fi aqua jam fuit fubftantialiter

[ h

con-

DE MATERIA ET FORMA &c. HUJ. SACR. 255

fUS Ieþe

convería in vinum. . Sed hoc eft contra pfaxin

M ls

Ecclefim. 6.5i oppofita fententia effet vera,

QJUS j da

debuiffet vetus Ecclefia uti eadem pracautione,

T

quà utuntur multi Patroni oppofite fententiz,

ut aqua ftatim ab initio Miffz affundatur vino.

XA" l

Séd hac cautione nunquam fuit ufa Ecclefia.

)D&Eïï;*g

Conftat enim ex S. JUs'r NT textu füperius N o-

ln

TANDO r. addu&to, quod finitis precibus , hoc

ltl

eft, poft noftrum offertorium, dum Catechu-

Qltafgn

a.

meni & Ponitentes jam fuerant dimiffi, panis,

L

vinum & aqua fuerint Prafidi oblata.

li (4f

^

tf

Solvuntur Objectiones.

hye

i du

O5]ICITUR I.

IuNocENTivusIIL inc.

Wi

cum Maribe. de Celebrat. Miff. docet, eam fen-

AC

tentiam eífe probabilem ,. quz afferit , aquam

W

prius in vinum, quam in fanguinem Chrifti com-

t t

mutari. Ergo.

2.ID EM l.c. fupponit tanquam

i

certum, quod vinum poft confecrationem vino

ilyi

confecrato affufum non convertatur in fangui-

d ïf

nem, fed maneat tantum circumfufum partibus

Ya d

vini confecrati.

Ergo, fi etiam aqua ante con-

[ dpe

fecrationem per juxtapofitionem tantum effet

TU

circumfufa partibus vini fine converfione fuüb-

yodum

ftantiali, non converteretur in fanguinem Chri-

fti.

3. InEM in l. 4. de Myfterio MifT c. 4. di-

[b j

j h pre

cit, quibusdam non videri abfürdum, quod aqua

g*

cum vino tranfeat in fanguinem ea ratione, quod

ri, D

aqua vino admixta tranfit in vinum.

ao

RESPONDEO.

] aiï';i'f

AnD r. n.a. nam Innocentius, IIl. tantum

refert tres fententias inter fe quoad terminum

,ïamie;"ï

D

con-

m

256

D-LS PU T.AST. IT O .L

4niii

converfionis, non quoad modum przcife oppo-

qiiidih»

fitas, inter quas fecundam ut probabiliorem ap-

robat.

"E

PR1IMA dicebat; aquam vino admix-

ii

tam tranfuübítantiariinaquam, que fluxit ex la-

f

mte*ï.

Y

tere Chrifti.

SECUNDA dicebat, eam conver-

m

il

ti in fanguinem Chrifti, idque vel mediate, vel

(4)

immediate.

TET

TERTIA dicebat aquam vino ad-

mixtam nec converti in fanguinem Chrifti, nec

st d

in aquam, quae ex latere fluxit ; fed remanere

;j.-ï

i

etiam poft confecrationem circumfufam parti-

bus vini. Inter has tres fententias prefert fe-

L]

pb h

cundam, non determinando modum, utrum

aqua immediate tranfeat in fanguinem , vel me-

J

AR

(

diate, quem pofteriorem modum obfervat effe

contrarium do&tring phyficorum.

L

m

À D 2. C. a. n. c. nam inferendum potius erit

il

contrarium.

Si enim aqua poft converfionem

TET

non convertitur in naturam vini, quod juxta

Ql

M

ij

adverfam fententiam connaturaliter deberet

01

ia

r

119)

fieri, fignum eft, quod etiam ante confecratio-

ll

nem aqua non convertatur in vinum; & nihilo-

|

(

minus ob moralem mutationem in zítimatione

hominum immediate convertatur in fanguinem,

4d)

ita volente Chrifto, licet poft confecrationem

Chriftus nolit amplius novas circumfufas parti-

'Textus

culas vini vel aquz tranfubftantiare.

notabilis Pape hunc fenfum confirmat.

Sic ha-

bet: Que/fivifli, utrum aqua cum vino in [anguinem

MENI

convertatur ?. Super boc autem opiniones apud Scbolofti-

cos variantur.

"Aliquibus enim «idetur , quod cum de

(

latere ChrifHi fluxerint ( fanguis & aqua, ) in illa duo

e&

vinum &$ aqua mutantur , ut in boc Sacramento plene

fit veritas (9 figura, — lii tenent , quod aqua cum vino

n

trans-

u ïmi:l

DE£ MATERIA ET FORMA &c. HUJ, SACR.

257

tranfübflantialiter in fanguinem ,. cum in *oinum trans-

]fem HP'

eat mixta vino ; licet Pbyfici contrarium a[[everent, qui

hj

aquam à vino per artificium po[Je a[ferunt faparari.

la [

Preterea pote[l dici, quod aqua (nec mediate nec

"Ui

immediate ) tranfit in fanguinem , fed remanet prioris

&

vini accidentibus circumfufa , ita quod vini faporem af-

d.

Jumit : quod inde cowoincitur , quia fi pof? calicis con-

M

fecrationem aliud oinum 1nittatur in calicem , illud non

femanïe

tranfit in fanguinem , nec fangvini commifcetur ,. fed ac-

Qu

cidentibus prieris vini commüxtum corporis, quod fub

vt

eis latet , undique circumfunditur , mon. madidans . cir-

rug

cunfufum.

Verum inter opiniones predittas illa proba-

W.

bilior judicatur , que a[Jerit , aquam cum «ino in. fan-

WL

guinen transmutari ( abftrahendo , an id mediate

fiat, vel immediate.) lta quoad fenfum Inno-

ts

centius III.

v

À D 3. d. dicit hoc narrative c. approbati-

yi j

ven.

Quienim refert aliorum fententiam, non.

t d

eoipfo illam approbat.

Dein aliud eft, appro-

J

bare

tanquam probabilem fententiam

ali-

i2

quam; &aliud eít, approbare rationem fen-

dini

tentis.

Pontifex folum agnofcit, probabilem

nl

effe fententiam, quod aqua transmutetur in fan-

guinem ; non vero approbat, fed potius impro-

r

i p

4 p

bat rationem fententie, nempe quod hoc ideo

. Ten

1l

fiat , quia prius aqua mutatur in vinum.

.j

r

h

O RDIODPER

Aqua non eft materia ido-

Mu

nea confecrationis; ergo non poteft immediate

tranfubítantiari in fanguinem Chrifti.

ZInt. prob.

i

ex concilio Florentino in Inftru&. Amen: ubi

i an

Eugenius IV. expreffe contradiftinguit mmate-

jl

Sic habet :

Tertium

riam Kuchariftie ab aqua.

u

eft Eucbariflie Sacramentum , cujus materia e[1 panis &

j a

[

D. zhmort. "TraGt. de Eucbariflia.

R

vinum,

u

258

DP S-POUTEOAST I2O073IPT.

vinum , cui aqua modici[[ma admifceri debet.

2, T,u-

s

1:.

I) nomi!

GENIUS IV.in texru proxime relato aquam mo-

diciffiupam requirit.

dinabon

Ergo fupponit , aquam

prius debere converti in vinum.

qumimo,

ln

REsPONDEO.

A»p 1. d. aqua moraliter confiderata, quam-

j ii

diu adhuc in eftimatione morali retinet deno-

p

minationem aquz c. phyfice fpeGtata. /ubd. per

stione I)

fe ac ratione füi. c. per concomitantiam n.

AD 2.c.a. n. c. ratio enim fummi Pontificis

; ol

a d

eft, quia nonnunquam reperiuntur vina adeo

b lv

o ij

put

debilia, jam prius à cauponibus Jympbata feu

afo, 1

adequata, ut fi in notabili quantitate affundatur

x iil

aqua, timendum fit, etiam in eftimatione mo-

Amn

rali ceffatarum nomen vini, ac futuram potius

aquam vinofam.

(iatm

(CA,

OBJICITUR 3.

Concilium Tridentinum

fiihvinum

Seff. 13. Can. 2. definit; in hocSacramento poft

yri, Q

confecrationem manere duntaxat [pecies panis C9.

df

vini.

Hoc autem non efífet verum in noftra

fententia.

In noftra fenten-

titr, l

Ergo. min. prob.

b ]

Wa

tia remanerent etiam fpecies aquz.

2. Idem

Concilium eadem Seff. Can. 3. definit; In hoc

Bo

Sacramento fb unaquaque [pecie, & [ub fingulis cu-

Dd

jusque fDeciei particulis [eparatione f a&ta totum Cbrifium

contineri.

Hoc autem non effet verum in noftra

TU N

Jirn

? N

j

W

fententia.

Ergo. m. prob.

In noftra fententia,

300dg.

fi fpecies aquz fepararentur à fpeciebus vini,

l

füb illis non amplius contineretur Chriftus,

KE

Mm

RESPONDEO.

Dv

At

Àpn 1. d. definit manere duntaxat fpecies

x

panis & vini confiderati in &ftimatione morali.

;

tlt?

n

ï

c. fpe-

DE MATERIA ET FORMA &c. HUJ. SACR.

259

Al

c. fpe&ati in confideratione phyfica n.

Conci-

ïïüamu(»,

4l

lium fub nomine vini intelligit omne id, quod

Qu

in eftimatione hominum comprehenditur füb

hoc termino , five reipfa partes hujus totius fen-

fibilis int fimilares & univocz, five heteroge-

i

n

M

l

nez, ac fpecie diverfa.

"W

LY

A n 2.d. definit füb unaquaque fpecie in efti-

i

!

matione morali fpectata Chriftum contineri c.

Eul

i

i

il

in confideratione phyfica fpectata. n

Senfus

Ti à

patet ex di&tis.

Hinc fi aliquando contingeret

particulas feu fpecies aque feparari à toto com-

gt f

fndqt

pofito, fub iis non amplius contineretur Chri-

ftus, quia in zftimatione morali non amplius re-

TO m

'

tinerent nomen vini ufualis.

ii

QbTIICITUR 4. D. THOMAS .A qo 7

a. 8. c. docet, aquam ante confecrationem con-

lt

vertiin vinum. Ergo.

2: CATECHISMUS RO-

At

MANUS, Concilii Tridentini juffü confcriptus

xin j

p. 2. C. 4. n. 16. non folum idem docet, fed et-

n nu

jam teftatur, hanc effe Scriptorum Ecclefiafticorum

Qul

fantentiam.

À.

RESPONDEO.

jt; l

if

A D r. d. docet, aquam ante confecrationem

j r

converti in vinum converfione morali c. con-

ni t

verfione phyfica n.

Ratio D. Thome, quod

:fitent

tantum modica aqua debeat affundi, plus non

a Vi

probat, quam ante confecrationem fieri debere

ts

converfionem moralem aque in vinum, ita ut

fiat perfeéta partium commixtio, que nulla fe-

u p

paratione partium operatione humana fola tolli

Si enim affunderetur aqua in ma.

J müf-'

poífit.

u

2

gna

260

DJsrpuTAOGUYOCM

gum

r

gna quantitate, partes aque non tam facile ab

invicem fepararentur, & fic remaneret aqua et-

um

iam in eftimatione morali, ita ut actione hu-

(uftus

P

mana à partibus vini juxtapofitis feparari poffet.

DL

g

Id etiam experimento facili demonftrari poteft.

g.

Nam fi mediante linteo lentiffime per marginem

ii

finatur delabi notabilis quantitas aquz in cali-

sntied

cem, in cujus fundo continetur vinum, vel ea

dfhYtone

ldele

in ctuftulum panis innatans vino fenfim immita-

tur, ea aqua, inftar olei & lactis, non ftatim

an n

permifcebitur vino, fed etiam adhuc extrahi,

p [l

& quoad fenfum aqua comprobari poterit.

freon

Drixr, fola operatione bumana.

Nam fi adhi-

hii

beatur operatio artificialis ope ignis, etiam ex

fittote m

fpiritu vini adhuc elici pura aqua poterit, pro-

ut defcribitur in A&tis Academie Regie Parifi-

vtritlm

enfis.

Si enim fumatur poculum ftanneum vi-

timtin

dlimatin

no aduíto plenum, illudque imponatur in me-

BIN

dio pelvis cuprez, aqua frigida continuo ex

fonte illabente usque ad füummum poculi ftan-

Ài

(

nei repletz, ac dein vinum aduftum, etiam o-

101,

h

ptimum, incendatur, poft exhalationem vini

remanebit ejus loco in fundo notabilis quantitas

aque, qua continebatur quidem in fpiritu vini,

N

fed ob frigus circumftans retinebatur, ne fimul

l!

W

evolaret cum vino.

uhm l

i

A D 2. d.docet, Scriptorum effe fententiam,

quod aqua ante coníecrationem convertatur in

]

l

vinum converfione morali c. converfione phy-

- MRU

!

fica n.

OjICITUR $. Si aqua immediate conver-

Q

teretur in fanguinem, daretur triplex materia

l

AH

con-

DE MATERIA ET FORMÁ &c. HUJ. SACR. 261

s

4 E

Wt

confecrationis, fed hoc eft faifum.

ZÍnt. prob.

MQD

]"

materia confecrabilis effet panis, vinum & aqua.

2. Chriftus in ultima cona folum dixit: JNVon bi-

TAl

t

bamn de boc genimine vitis, non vero dixit: £ ele-

A

[ Qu

qmenio aque.

3. C.cum omne. 7. de Confecrat. dift.

2. dicitur: Prater panem & vinum aliud offer-

QU t

re non licet.

um, ïäl jj

4. Aqua admifcetur vino non ex

inftitutione Chrifti , fed tantum ex precepto

Ti

10n hs

£cclefis. Ergo non poteft effe immediata ma-

teria coufecrationis. c. patet; quia Ecclefia non

Dwid

il

poteft inftituere materias Sacramentorum.

RESPONDEO.

WEwt

t

bori

A D 1. d. daretur triplex materia, fi aqua in

t

zítimatione morali fpectata immediate conver-

ia

teretur in fanguinem c. fi tantum convertitur in

ho

confideratione phyfica fpe&tata, ita tamen ut

muifs

in eftimatione morali comprehendatur fub ter-

COX

mino vini n. Senfus patet ex di&tis.

pit

A D 2. d. Chriftus hoc dixit degenimine vitis

D ti

mixto c. puro n.

Nam etiam Chriftus more Ju-

DOX

deorum vino lymphato in ultima coena ufus eft.

li qua

Imo raro habetur vinum tyrolenfe in noftra Ba-

fj

varia, cui non ftatim in prima fermentatione

j i

notabilis quantitas aquz affufa eft. — Verofimile

eft, idem fieri in vinis Palefting.

n

r

Ap 3. d. non licet aliud offerre , quod in

zftimatione morali non comprehenditur füb ter-

f

mino feu nomine vini c. aliud in confideratione

phyfica fpe&tatum n.

Je

Ut enim Ludovicus V eir in

A. a.

I m:

R5

Mat-

262

DISPHUTAT-DO.3E

! .le

b 0.

Matthevm, & UconrrNus, aliique obfervant,

ipfemet Chriftus more Judeorum ufus eft vino

j

]ymphato.

"A dUb!

a al

RrsPoNpEo 2.tr.a.d.c. Ergo aqua in

itium à

eftimatione morali fpe&ata adhuc retento no-

j u(uali;,

mine aque non poteft effe materia confecratio-

i 9

nis c. in confideratione phyfica fpectata, atta-

WE

du

Ti

men converfione morali mutata in vinum n.

) Do

Senfus patet ex dictis.

NDI

^ f

3

Ex noftrafententia feque-

DT

fjj

O5]ICITUR Ó.

ll

retur r. quod valida effet confecratio, fi vi-

nl

no generofo ante confccrationem affunderetur

aquain zquali vel etiam in majore quantitate.

T

U

(

TR

:

2. Quod, fi vino affundatur aqua rofacea, vel

fuccus abfinthii, vel alius fimilis liquor, etiam

um

ea aqua, vel fuccus immediate converteretur

|preur

as t

in fanguinem, quia hoc totum in zftimatione

morali

effet vinum.

3

uod etiam Mufca,

mi(cea

Ti

[l

pulvifculus , vel pilus, fi forte in calicem in-

cidant, immediate convertantur in fanguinem.

Il

/» REsPONDEO.

"n

«

A D r. d. fequeretur , quod ea confecra-

IT

tio effet dubie valida tr. certo valida n.

Cum

Md

,l

enim in tali cafu merito dubitandum effet, an

i L]

L

M

illud totum potius in eftimatione morali me-

reretur nomen oviíni |ympbati, vel aque baptizate ,

Em

Uiltgn

ea materia & confecratio pro dubia habenda

foret.

Ob hanc ipfam dubietatem Howo-

niuslIL JNotando3. relatus eum morem pernitio-

j

f abufum v ocavit.

Ap

" :

T

DE MATERIA ET FORMA &c. HUJ. SACR.

263

U

A 2. d. fequeretur, quod etiam hi liquo-

'J[tw

( i

resimmediate converterentur in fanguinem con-

verfione dubia. tr. converfione certa n.

Cum

m

enim in tali cafu dubium foret, utrum vinum

u

fic mixtum adhuc comprehendatur füb nomine

m

vini ufualis, etiam materia & confecratio foret

dubia.

Si quis autem contendat ; vinum ejus-

B

modi adhuc in eftimatione morali comprehendi

fub nomine vini, confequenter dicendum fo-

ret, etiam partes immixtas, utut folidas, pro-

NTIS

utfunt falia chymica in vino contenta, per

UMT

modum partium integrantium vini, immediate

jdeett

converti in fanguinem.

Hoc ipfum dicendum

Ed

foret, de vinis fulphuratis, qualia effe folent

At W

vina Auftriaca, vel de vinis medicatis per va-

yt, du

rias medicinas prefervativas, aut repárativas

J

v.g. per cremorem lactis, ova, faccarum, &c.

|

Dicendum enim eft, particulas immixtas, fi

t Y

perfe&te mifceantur, ita ut per precipitationem

um

il

artificialem facile feparari nequeant, immedia-

nf

ii

te converti in fanguinem.

Si autem non fue-

rit perfe&a mixtio , fed tantum juxtapofitio

partium , dicendum , ejusmodi particulas im-

mixtas nec immediate nec mediate converti in

& qu

fanguinem , fed remanere non confecratas,

ll

TT

!

a

Apn 3.n.a. quia manifeftum eft, ejusmodi

Em

nit

materias non commifceri per mixtionem perfe-

)

Gam, fed tantum per juxtapofitionem.

j

i

OBIICPTUR 7.

Aqua vino admixta divi-

t

(

n

ditur in minutiffimas particulas.

Ergo non pot-

eft diu refiftere aGtivitati agentis fortioris, fed

9. Ariftote-

neceffario convertitur in vinum.

R 4

les

(

264 DISPUTATIO II. DE MATERIA &c.

les l. r. de Generat. C. ult. dicit

Modicum vi

g

H;!H

num ab aquis in aquam converti; Ergo etiam

viciffim modicum aqui convertitur in vinum.

h

REsPONDEO

Ap r. tr. a. d. c. Ergo non poteft diu, hoc

eft, integro die, refiftere, quin tranfeat in vi-

hD)

num refractum per novas formas partiales aque.

ln

Q

c. diu, hoc eft, per aliquot Minuta.

Quan-

do enim immediate ante coníecrationem affun-

! QU]U ]

pl

ditur aqua in cafu commiffi defe&tus ex parte ma-

M MU

TT t

terig , prout praífcribunt Rubrice, inter affu-

fionem & confecrationem vix intercedit dimi-

dium Minutum

Dixr in vinum refratium, quia ex Phbilofopbia

(HNDU

Pollingana iuppouo $ quod partes aque alteratz

p

retentis tamen primariis proprietatibus fiant par-

tes integrantes nov1

iA ii

ita ut fub forma propria

AU g

partiali depende.mt tamen a forma principali

Uw E

ipfius vini,. cum ejusmodi formz partiales fub-

ordinantur.

/

A n 2. d. docet

m

hoc fieri fücceffive & poft

intervallum congruum temporis. c. in in(tanti n.

]

vel fubd. ita tamen, ut partes mixtx in novo

VM

compofito retineant diu fuas proprias formas

partiales, forme principali fubordinatas. c. ita

:J

ut eas non retineant

Quod enim ab ejufmodi

hij

partibus mixtis retineantur proprie earum for-

inze partiales, in przfata szlq/opbza ab experi-

Qf

entia oüenfum eft.

lt

vt

h

i

DIS-

L

A

Is

d yoCs

265

Udmm h

Xeoe E OX OXX kX ROX KEX E EOX X OX

1] n

AR K OE Ck o k o k E ob o o x x x x X G R G x xR K X oX

s

DISPUTATIO-HE

W

]u

De Tranfubftantiatione.

n hac Difputatione quzritur

l

1](

1. Quid fit tranfuübftantiatio ?

2. Quid fint accidentia Euchariflica ?

Lt

3, Refolvuntur varia dubia circa hoc myfte-

Itrf

rium & ejus proprietates.

(j dj

QUJSTIO I.

]à

d

NOTANDUM r. Effe defide, quod in Sacra-

UVT

mento Euchariftie fiat tranfübftantiatio pa-

nis & vini in corpus & fanguinem Chrifti.

]ta

m p

Id Df

definitum eft in Concilio Tridentino Seff. 13.

[

(s

Can. 2. ubi fic habetur : Si quis dixerit in Sa-

cramento Eucbarifiie emanere - fubflantiam. panis &

vini, una cum Corpore &$ Sanguine Domini mo-

[ire

l

n

Jiri S'efu Chrifti , negaveritque mirabilem illam €9 fin-

gl

gularem éonverfionem totius fabflantie panis in. corpus,

ts

&& totius fubflantie vini in fanguinem , manentibus

Ti 10f

duntaxat [peciebus panis & vini, quam quidem convcer-

u5 ol

fionem . Catbolica Exclefía. aptiffame tran[ubfiantiationem

$

j

?

appellat , anatbema fa.

NoTANDUM 2.

exmum t

Licet terminus tranfubftan-

a

tiationis in Scriptoribus Ecclefiafticis in primis

fieculis faltem apud Latinos, non videatur fuif-

fein ufu, res tamen ipfa per nomen fignificata

manifefte probatur ex conftanti traditione Ec-

!

R5

clefia,

j

266

D'US p TA IT nno

III.

ii

clefie. Cum enim Patres teftentur, bunc panem

PUTLAD

qui in altari eft, poft confecrationem effe corpus

r jü]l dUdU

Chrifli, ibi non amplius dari panem , qualis erat an-

m

te confecrationem ; panem fui[fe mutatum in corpus

I

Chrif/i, hic uniformis modus loquendi à Patribus

vjl d

ufitatus in fenfu proprio ac obvio non poteft

vt

intelligi fine mutatione faübftantiali unius in ali-

g, a

um, feu, quod idem eft , tranfubftantiatione.

Textus Patrum videri poffünt fuperius Difput. 1.

wjrt, t

iil

qu&ft. 3. prefertim S. uflini, Origenis n. s. Cy-

"..'.

villi Serofolymitani Catechefi s. S. A4mbrofii l. de ini-

"

tiandis c. 9. Zértulliani ]. 4. contra Marcionem,

ii

l

l

Gregorii INy[feni in Catechefi c. 37. & Orat. de

od

:

bapt. Gaudentii Brixienfis, S. Chryfoftomi Serm. 32.

z t

de proditione Jude, S. 4uguftini Serm. 87.. Cy-

illi Alexandrini in Joan. c. 13.. Eufebii Gallicani ,

fitt, ibo

sin Bu

& Liturgiarum, quas retuli Difp. 2. q.2.

Porro

etiam terminus tranfübftantiationis , uerzcíac ,

i, 1]

t bílen

reperitur in autbore ]. z. de celefti Hierarcb. c. 1.

f

qui vixit feculo quarto, aut certe quinto in-

eunte, ubi dicitur: Mens nofira ad celeftium con-

EIF ,!

templationem excitari mon pote[l, mift rerum corporearum

prefidio, per. Sfefa tranfubflantiationem , usracíav, di-

|

ving Eucbariflie perceptionem.

l

NorANDUM 3. Hanctranfubftantiationem

h

etiam àScriptoribus Catholicis diverfimode fuif-

lg

Mi

fe explicatam.

Nam

W

jl

I. RuPERTUS Abbas 1. 6. in ]oahnem cen-

l

fet, eam mutationem fieri per hoc, quod panis

Z

affumatur a Chrifto hypoftauice à Chrifto, ficut

nitura humana fuit affumpta in unitate fuppo-

At

nl

"UE

N

fiu. In $. Quomodo panis coleftis fit panis vifibilis ?

Af

NI

lC

DE TRANSUBSTANTIATIONE.

267

s

fic fcribit

Sicut verbum caro fattum efl , non muta-

'h;

tum in carnen, fed a[Jwnendo carnem . fic idipfum Ver-

*»Sertau

bum , jam dudum caro fattum , panis vifibilis fit, mon

j WJ

non mutatum in panem, fed a[[umendo & in unitatem

| T

perfone fue transferendo panem. — Proinde ficut de car-

W'Q*tü

ne noflra, quam Virgo Maria peperit, fatemur pro-

A

pier unitatem per[one , quia Deus eft , f tc de pane iflo

QUi

vifibili, quem Ferbi divinitas ajumem in carnem faam

i

transfert, vere & catbolice confitemur ,

quia corpus

JH)f

Chrifii efl. Eodem modo loquitur 1n1 2. de di-

1] d

vinis officiis c. 9.

Verum, quia in hac fententia

TCORAT

panis proprie non mutaretur in corpus Chrifti,

n &

fed manendo in fua natura folum affumeretur,

m

ficut natura humana in Chrifto per affümptio-

. (

nem non fuit mutata, ideo hzc fententia, pro-

m

ut jacet, ab omnibus refícitur.

Si vero Ruper-

j ?Oh

tus in Euchariftia admififfet aliud genus affum-

V Mrafi

ptionis, nempe talis, per quam non folum tol-

litur fübfiftentia, fed etiam individuatio rei pre-

Vr

quinh

exiftentis , forte mitius à Theologis fuiffet ha-

bita hec do&rina.

Sublata enim mdlv:duaüo-

J

ne rei faltem falvaretur, quod in Euchariftia

L C0 PW'A

U !M

non remaneat fübftantia panis, ficut juxta Tho-

miftas, qui in morte hominis docent fieri refo-

lutionem usque ad materiam primam, qu& non

Atict

eft pofitive, fed tantum negative una, ut P. Pbi-

imode

lippus de SS. Trinitate docet.

Verum eft dicere,

non manere idem numero corpus in tumulo,

quod fuit in vita.

Itaque tolleretur fübftantia

mem &

|

panis prioris ,

fi Rupertus admififfet, tolli etiam

quod

individuationem forme & materie panis, falva

iin, l

ge ll

earum fola effentia, quz juxta Thomiftas diftin-

f

quitur realiter ab ex1üent a, & à dimenfionibus

!

LU

indivi-

m d

n m

268

DISPITATIOCNMDU

individuantibus fubftantiam.

,Un j

Simile quid ad-

jagria

mitti debet in divifione continui, ubi fublata

du

priori individuationerei ponuntur duz vel plu-

res alie individuationes ; item in accidentibus

nl

if l

mutato fubjecto, v. g. aque calid in aerem ca-

smirid

lidum. Forte Cajetanus id infinuare voluit,

. B

l M

rl

dum in p. 3. q. 75. a. 4. fcripfit, nullam quidem

um

remanere partem fubitantie panis, remanere

tamen id, quod fuit panis.

Hec do&rina eo

g E n

datit iv

facilius admitti poffet ab-iis, qui docent, pre-

dicata accidentalia & fubftantialia non differte

ngyvqfäfmj

"f

/]

[/;

intrinfece , fed tantum

aícendi.

per diverfgm modum

l.

n

2. Alio modo explicavit tranfubftantiatio-

nem DuRnANDUs, qui docuit, in hac mutatio-

du m us

ne Euchariftica panis in'corpus Domini remane-

t t

Sicut enim in aliis

re materiam primam panis.

um

mutationibus fubftantialibus, v. g. ligniin ignem,

I

fit mutatio tolius im totum mullo fenfibili vemanente ,

W'?li, h 1

prout converfionem fübftantialem Ariftoteles

Ff*-zm*mke,

defcribit; ita cenfet, totum panem converti in

r Q

corpus Chrifti, licet materia prima panis rema-

W

neat; neque plus ex verbis Chrifti, vel ex tra-

.

t

ditione Patrum elici poffe.

In4. dift 11- 9-5

u

fic fcribit : Communiter dicitur , quod in conver[ione

l

fabflantie panis in corpus Cbrifli totum convertitur. in

* W

tptum. — Quod exponitur dupliciter.

Uno modo , quod

i

materia conoertitur in materiam , & forma in formam,

4 LU

É]

€ fic totum in fecundám proportionem. partiu:

Alio

ii

modo, quod tmateria panis convertitur im wateriam 69

dl

formam corporis ChrifHi, & forma panis familiter.. Utra-

iT

T

que tamen opinio ponit, quod mec wianeat materia mec

J

forma panis in fe, «el in corpore Chrifti poft. converfio-

]Ufan

C

netn,

.DE TRANSUBSTANTIATIONE,

269

W

mem. lNam im corpore Chrifli nec plus nec minus eft

m

)

1

poft comverfionem , quam . ante.

t

Salvo meliori judicio

li

poteft a timari , quod converfio fubflantie panis in cor-

1

Mdj

Iw

pus Chrifti fit per boc , quod corrupta forma panis mate-

"4

l

ria ejus fit ub forma cor

poris Chrifli virtute divina,

"

ficut materia alimenti fit [ub forma nutriti virtute natu-

;

K

i

r&. — Es boc tangit D AM ASCEN US l. 4. €. 5. quod

quemadmodum . naturaliter per. commeftionem panis , &

l

lu

vinum 69* aqua per totum, in corpus & fanguinem com-

l

i

n

edentis transmutatur ; ita proportionaliter panis €9 wvi-

I

1 df

num fupernaturaliter tranfit in corpus & fanguinem Do-

od

müni. INon tamen per . boc oporiet , corpus Dowini in

11 a.

aliquo mutari fubflantia

Lttvr

. (uia mec per advemum

AV

alimenti sutatur corpus mutriti fubflantialiter,

Prae-

od

dictus modus converfionis efl po[fibilis; alius autem mo-

dus, qui communiter tenetur , efz inintelligibilis, mec

im

unus iftorum e[t magis per Exclefiam approbatus , quam

Jje

alius, nec oportet, difücultates fidei difficultatibus fu-

peraddere, — .Ex bis patet ; quod proprius modus loquen-

Ad&

J:

diin bac materiaeft ; quod dicatur ;; quod fübftantia pa-

OR

mis comvertitur el comver[a eft in corpus Crifti.

S

puniii

autam dicatur , panis eft corpus Chrifti , falfa eft propo-

Yud

fitio, quia panis mon manet.

Si autem cicatur , quod

A II

panis fit corpus. Chrifli, vel ex pane fit corpus. Chrifli,

h a

valde improprie fünt locutiones ,. quia illud quod prá-

M

exiflit, non fu. —Verwmntamen, quia Santhi non. [am-

per ob[ervant proprietatem. locutienis , ideo alique de

ifi

pradittis locutionibus inveniuntur ditte à quibusdam San-

um À

&is, 9 maxime ab ZIhmnbrofto.

Ita Durandus.

Ve-

yinis|

rum, quia non eft verofimile, duas materias

i. l

effe fub forma corporis Chrifti

etiam hzc fen-

niti!

tentia rejicitur à ceteris Theologis.

Quod fi

Durandus admitteret , materiam deftru&ta fua

f

f W"

J

priori

DïTRAf

270

D:US37U T A T I:O TTE

g

priori individuafione manere fub forma corpo-

g,

ris Chrifti ficut manet in divifione continui de-

zime p

ftruéta priori individuatione juxta Thomiftarum

VN

& multorum aliorum fententiam , ad hoc, ut

n

daretur fübjectum accidentium, & omnium mu-

tationum in Éuchariftia confequentium , atte-

gun p

gyeniu

nuaretur quidem difficultas, fed remaneret di£-

aepnvet

ficultas explicandi propofitionem Wicleffi à Con-

j, vot,

cilio Conftantienfi damnatam , Z4ccidentia panis

zil

non anent. fine fubjetto, & propofitionem à Con-

fanie a

cilio Tridentino definitam, ubi dicitur, panem

converti in corpus Chrifti, manentibus duntaxat

?/mau

T.

fpesiebus panis, niü dicatur, ibi per ubje&um in-

[ J»«,

telligi determinate fubftantiam panis, & hic per

zotfle

particulam exclufivam duntaxat tantum excludi

fubftantiam panis.

&lb

r Q

3. Aliam explicationem refert, & fine cenfura

refutat S. Thomas p. 3. q.75. a. 6. c. ubi dicit:

u tl

Quidam po[uerunt , quod fatta confecratione mon folan

", t

vemanent accidentia panis , fed etiam forma [ubflantia-

i

lis ejus.

Sed boc e[Je non potef? ; quia f forma fub»

vidliün

ATYDUY

flaniialis vemaneret , nibil de pane converteretur in cor-

pus Chrilli, rifi fola materias. &2 ita equeretur , quod

F'enny

UMAT

non conoerteretur in corpus Cbrifli totum, . fed in ejus

materiam. lta D. 'Thomas, qui forme panis ibi-

du

dem ad 3. hanc propriam operationem tribuit,

t

v

quod confirmet cor hominis.

Caeterum, quod

* Q

materia panis fupernaturaliter non poffit con-

glv

verti, nifi in folam materiam corporis Chrifti,

if

]

nonomnesfatebuntur. Imo /EcrprusR oMa-

4l

NUs, alias fidelis Difcipulus D. Thome, in l.

"Tbeorematum de Corpore CbrifHi, propofitione 34. fu-

d

Ío^

EE

fe impugnat, quod panis poüit converti in

Uduh«

I

lam

]

DE TRANSUBSTANTIATIONE.

D

t

lam materiam corporis Chrifti, in ea videlicet

Mij

fuppofitione, quod in corpore Chrifti non den-

Dnmiüa;;

tur formz partiales.

illy,

NOoTANDUM 4. QuodkTheologi moderni

Wi

üln, «

conveniant, quideminter fe, tam materiam quam

formam panis convertiin corpus Chrifti, dif.

D d

conveniunttamen inter fe quoad modum a&lio-

Kf

nis converfiz.

Scotus , Bellarminus ; Vafquez; &

At

l

alii, volunt, eam actionem effe addutlivam

, ita

11 ,

ut Corpus Chrifti fücced

at ac fubítituatur fub-

l, n

ftantie panis füb iisdem accidentibus,

lalenzia

?

TU

Henriquez; & alii exiftimant , eam a&ionem e

ffe

li j

unitioam , ita ut Corpus Chrifti uniatur fpeciebus

Ui

panis.

Gabriel, Suarez & alii docent , eam a&io-

m erdi

nem confiftere in tali confervatione Corporis

Chrifti füb fpeciebus panis, qu2 illud de novo

Ttetulz

produceret, nifi jam prius exifteret. : Denique

CU

Cajetanus , & plures ex Recentioribus Thomiftis

n

affirmant, transfuübftantiationem effe veram pro-

w

du&ionem Corporis Chriti , non quidem fimpli-

]

citer , fed füb novo modo effendi.

J

ii

NoTANDUM 5. Ad converfionem unius

"

AT

l

rei in alteram ab authoribus requiri tres condi-

hn

M

tiones. I. ut ea verfetur inter duos terminos po-

j

fitivos. 2. ut terminus à quo aliquo modo defi-

m u

nat effe, & terminus ad quem aliquo modo inci-

E

piateffe de novo. 3. ut detur connexio inter de-

xl

fitionem termini 4 quo, & pofitionem termini ad

quem, quodfit, inquantum defitio unius eft cau-

u

fa alterius, ita ut fit una eademque a&tio . qua

oma, !

deftruitur unum & ponitur alterum.

$i enim

darentur duz aétiones , una deftru&iva , altera

n

productiva, non daretur converfio unius in

u

j

aliud

m

272

DISPUTATIO IL

"

aliud, prout BeLLARMINUs de Sacramentis

]. 3. c. 18. obfervat.

Ali cum Bellarmino ad

ao K

,a um

converfionem requirunt etiam quartam condi-

tionem, ut detur utrique converfionis termino

i d

aliquod communetertium , v. g. accidentia.. Sed

PT

GoNETUSs de Euchar. difp. 4. art. ?. n. 24. ob-

gga f

H

fervat; id non requiri.

4cet , inquit, idlud in

gin j

converfione Eucbariflica reperiatur , non ef tamen ne-

:'ä.eagm:im

TTR

ce[Jarium ad vationem. communem vere conoer[ionis ,

quia nulla apparet vepugnantia, quod Deus mediante vve-

p

M y n

u H

va converfine transformet totam [ubflantiam panis cum

accidentibus in Corpus Cbrifti , & tamen tunc nullumda-

l,

,

retur cominune utrique tertium.

1.l

;

"

NoTrANDUM Ó6. Licet panis definat effe ;

eutrioud

ab omnibus tamen ferme 'Theologis admitti,

UAU

M

[

quod fubftantia panis non annihiletur. D. Tho-

mas p. 3. q. 75. a. 3. ficfcribit : Quidam pofuerunt,

|

quod fubflantia panis & vini annibiletur 5 fed boc non

pl

M

fotefl. e[Je , quia converfio (panis in corpus Chrifti)

at

tollitur per. annibilationem fub[lantie panis.

Eodem

"Neftte

modo loquuntur alii Theologi.

Ratio autem,

tilo«

cur hec mutatio non vocetur annihilatio , fed

ts

converfio, ab authoribus non aflignatur eadem.

ROU !.'D

NambBellarminusl.c.putat, ideoillam actionem

f

il

non effe annihilativam , quia actio non termi-

fb

naturad non effe panis , fed ad pofitionem alte-

hi

Md

rius entis.

Sed D. Thomas p. 3. q. 75. a. 4. ad

N

3. videtur affignarealiam rationem , quiaincon-

1

1

verfione retinetur aliquod predicatum commu-

ne utrique converfionis termino , fublatis tan-

!

tum predicatis differentibus.

Sicut enim in

l

converfione naturali requiritur aliquid commu-

ne, nempe materia communis , cui una forma

diffe-

d

l

DE TRANSUBSTANTIATIONE,

273

(

t

ATting

differentialis aufertur, alia autem conjungitur,

ita in converfione füpernaturali requiritur pra-

D (

&t

dicatum cummune conftitutivum rei , cui alia

predicata differentialia tollantur, & alia nova

K

d

predieata differentialia uniantur.

"Textus D.

111

il

*)

b

Thoms fichabet: Vürtute agentis finiti non poteft

forma in formam mutari , necmateriain materiam. Sed

ABITTM

virtute agentis infiniti, quod babet attionem in totum e[t,

potef? talis converfio fieri , quia utrique forme & utri.

que materie eft communis natura entis , & id quod eft en-

T H

titatis inuna , poteft attor entis convertere inid , quodeft

entitatis inaltera, fublato eo , per quod ab illa diftingues

batuy.

idipfüm obfervat Cajetanus Cardinalis in

int df

Commentario ad Summam D. Thome, ubi inar-

s a

ticulum eitatum S. DoGoris fic fcribit : ,, Inre.

D

U

»» fponfione ad tertium (à D. Thoma) ratiocon-

i

», Vertibilitatis affignatur communicatio in natus

»;T2 entis.

Modus autem fübditur & eft, quod

J

Jl

(

» poteft authorentisid , quod eftentitatis in una

l

!f' E

,,Ie, convertere in id, quod eft entitatis inal-

to d

» tera, fublato eo, per quod abea diftingueba-

iilb

35 tU.l'.

Per naturam entis intelligit (S.''homas)

Qatu G

», €8s commune folis creaturis ,

quod nomine

[amdig

» Daturg (in textu) appellatum eft, quia hujus-

0 m

», modi ens fecundumauthoris doéctrinamfecun-

; dum naturas generum & fpeciem definitur. Eff

Qr.oaez'i:

» igiturratio convertibilitatis totiusuniusrei ia

»,alteram communicatio earum in nàtura ents

n

n

» Communis omnibus creaturis tantum.

Etbinc

»qu&libet creatura poteft converti in qüam-

nat

IQ

9

», cunque aliam cr

v OL

uram, quia creaturis om.

qmd

J

. nibus communis eft hujusmodi entis$ natura.

Wi

39 intet

N

n (D. Thomz) ad hoc tantum tendit,

Tratt. de Eucbariflía.

$

- quod

an

DI-SI;UTVATIO T1.

y TRW

y gt

», quod convertibilitas rerum eft fecundum id,

,üünquo communicant , & non fecundum ea,

al

fU

f

,,in quibus differunt. Dum tota res, quz& eft

j!fVCJ qm

,panis, convertitur in corpus Chrifti, forma-

fj:antia j

» lisratio naturz entis falvatur ; formalis vero ra-

stl

, tio proprii conftitutivi & diftin&ivi panis non

jRogAT

,» falvatur.

Sic enim verificatur, quod fit con-

?ïi(*mos m

» Verfio entitatis in entitatem, fublato eo, per

d 1

, quod diftinguebatur. Converfio quidem fitto-

gir: U

,, tius reiin totam rem alteram,fed inter rationes

ss

, feu conditiones fubftantiales communes , vel

sini, m

», proprias difparatas eft; quiares diverfa fic fe-

j

Y

,, cundum communia quafi falvatur, quod ite-

p

, rum füfcipit eorundem predicationem, fecun-

PU.

, dum vero propria non fübit eorundem przdi-

IOT

, cationem.

Hoc enim modo intelligitur fübla-

i, qi

,tum id, quod diftinguebatur, & totam rem

jvuo d

. Converti in totam rem.

In naturali conver-

t0t6lpt

» fione communis ratio eft convenientia in ma-

»teria, & differentia in formis; & materia

*f

$, f

,,Utrobique remanet, & forma non remanet.

,; Undeut proportionaliter de totali converfiore

i

» do&rina traderetur, pofuit (S. Thomas) in

l

!

t q

» convertibilibus hujusmodi naturam entis, in

l

» qua convenirent, & conftitutiva fpecifica , in

, quibus diftinguantur. **

Ita Cajetanus.

His

.l:,;gamäivuAsïe

prenotatis

6 eh

Dico. A&io tranfuübftantiativa eft quedam

N

a&io unius in aliud fub novo modo effendi crea-

tiva.

T

PROBATUR I.

'Talis a&io unius in aliud

T

jmshm |

fub novo modo effendi creativa eft poffibilis,

l!

[

nec datur alius convenientior modus explican-

Cllæm n

U

di

lnl

DE TRANSÜUBSTANTIATIONE,

273

ani:

di hoc myfterium.

Ergo dicendum , quod

ls

i

IBS, mæï

tranfübftaniatio ín tali a&ione confiftat, ant.prob.

negative, quia in tali a&tione non poteftoftendi

riüi, 10.]

Rn

implicantia , nec alius convenientior modus ex-

plicari poteft.

d

t

LT

PRoBATUR 2. ex Canone Miffz & ex D,

Cypriano, quiahabetur ex traditione primitivge

Iatoeu.;«

Ecclefie — Ibi enim ante orationem Dominicam

Uóni

It

dicitur: Domine, intra confortium (San&orum ) nos

admitte per Cbriftum D. IN. per quem bec omnia femper

4

if

bona creas , voioificas , &2 pre[lasmobis, — Similiter D.

Cyprianus, feu vetus author in Serm. de Coena

, Qui

M

otnini. n. 22. fcribit : Qui u/que bodie boc SS. cor-

pus fuum creat , & dividit.

at

lii

PRoOBATUR 3. llla aCtio eft creativa unius

in aliud, quz fine pracedente exigentia nature

Mi

Qdl t

confervato folum uno vel altero communiprae

tnintit

dicato rei fuperaddit per identitatem predicata

fpecifica alterius rei fub novo modo loci vel

TEU

Don

temporis , fed talis eft tranfübítantiatio. Ergo

maj. eft explicatio termini, min. patet ex do&ri-

Viconyd

M

pa D. Thomz, quamex Cajetano explicavi N o-

TANDO 6,

um d

uf

PnosATUR 4. AGio 1'efufcitati€a Ccorpo-

rum probabilius eft talis a&io creativa uniüus in

j

aliud. EÉrgo etiam tranfübftantiatio re&te dici-

tur e(fe talis a&io. ant. prob. Poteft contingere,

ul que

yendt

quod una eademque materia induerit individua

tionem Adami, Jude , & Antichrifti.

Ergo,

fi velitDeus refufcitare eorum corpora , proba-

yis d

bilius utetur taliactione creativa unius illius rna-

dp?

terie in trium hominum corpora.

(s eSFi'

$23

PRo:

276

D-IS P-E TAE

Tf

7145

gtl

PaoBATUR 5. Poteft Deus totummundum

funül cum omnibus hominibus per actionem no-

n"f

leh(i

vam créativam ponere in centum arenulis vel

pulvifculis , quin advertant ullam fibi contigiffe

atürt 1

inutationem.

Ergo etiam per talem a&ionem

i, QU

JIN

x

creativam poteft ponere corpus Chrifti in cen-

tum hoftiis vel particulis minimis. antecedens eft

105 Aïu v

mathematice demoníftratum à P. MALLEBRAN-

NU

cHE in l de Jnquirenda Veritate

ubi oftendit

Y

1 d

:i

j

m

i

hi

homines, fi ponerentur in tali mundo parvulo,

f

in quo reperitur eadem fymmetria partium, ha-

h

pun

lh

bituros prorfus easdem fenfationes ac nos, &

m

prorfus idem de quantitate feu magnitudine cor-

:

J

porum judicium, quale nos habemuc

Hoc ar-

Ü .Deul DN

H'T"!C

gumentum non folum debent admittere Peripa-

tet1c1

qui diftinguunt quantitatem ab effentia

$D Th

corporum, fed etiam Philofophi Neoterici , qui

irim dl

identificant trinam dimenfionem curm e'ïent,la

corporum.

Si enim Deus ab initio potuit creare

Mif

particulas minimas cujusque corporis in deter-

minata magnitudine , cur non poffit easdem par-

TT

ticulas nova a&ione creativa, feu confervatio-

i()

ne, que nil aliud eíft, quam continuata creatio,

creare fub magnitudine duplo

contuplo, mil

fo

Va

lecuplo &c. minore, obfíervata tamen femper

AT

fymmetria partium , & fubordinatione ad eandem

Hüledf

Ia

animam ?

i

af

PRoBATUR 6. Non implicat,

idem pre-

* f

dicatum extenfionis poni in ftatu materiali ac

h

fubítantiali per modum materie communis cor-

porum, & in ftatu accidentali per modum rei

V

hl

accidentalis ad corpus gloriofum.

Ergo etiam

2tmr

nonp implicat, panem per novam actionem crea-

Vl

tivan

M

[

DE TRANSUBSTANTIATIONE,

ia

mmü'h:

MT

tivam tranfübftantiari in corpus Chrifti. antece-

dens à me feit demonftratum in Pindiciis Pbilofo-

IU

lb'l W

bie Peripatetice quaft. 2. ubi oftenfum eft ; effen-

tias rerum in ftatu materiali & intelle&uali, vel

n

T

X

)

j

Il

fpirituali, quoad effe quidditatioun effe ejusdem

rationis.

imo ZABARELLA, princeps inter

IALiEw.

Latinos Ari(totelis interpretes, oftendit, jux-

ta do&rinam Ariftotelicam idem ex füo genere

Wi d

ens, v.g. calorem, tranfire à ftatu accidentali

MOi

in fübftantialem, & calorem in füummo gradu jam

futim

effe ipfum ignem.

Idem Zabarella cum Zfrifto-

41f

iele , Aoerrore, & Okamo, imo etiam ZEgidio Ro-

La

mano Theorematum propof. 28. 29. 34. docet, fal-

n

tem dimenfiones interminatas, identificari cum

n

materia prima; quam fententiam etiam videtur

b d

tf

adoptaffe D. 'homas , prout in Phyüca de ma-

teria prima often—di.

Ti

p

Solvuntur Objectiones,

Qs nà

l

V

0

as

OnjrcrTUm r. Poteft dici, quod tranfub-

) Cont

ftantiatio fit actio addu&tiva corporis Chrifti per

fuda t

replicationem definitivam in locum pauis fubla-

ta hujus confervatione,

2. Poteft dici , quod

otnglt

ub

tranfubftantiatio confiftat in a&ione unitiva cor-

p

poris Chrifti ad fpecies Eucharifticas, earumque

fuftentativa feu confervativa fine fubjecto. 3.

Poteft dici, quod tranfübftantiatio confiftat in

h idfhl!»

ii

unione quadam hypoftatiea temporanea ad fuüb-

ftantiam panis & vini, prout docuit Rupertus Zlb-

nununit

f müdtf

bas..4. Poteft dici, quod tranfubftantiatio con-

fiftat in deftru&ione folius formz panis, & fub-

o

ftitutione forme corporis Chrifti , remanente

äioneüf.

83

tamen

278

DISPUT/ATIO:IB,

g^

tamen eadem materia , prout docuit Durandus,

pH

. Poteft dici , quod tranfubftantiatio confiftat

4e

in deftru&ione folius materie panis retenta ta-

i

men ejus forma , ut detur principium omnium

ámiuri

operationum pani connaturalium

3 prout docui;

;äfurdum, |

quidam Joannes Parifienfis.

iDurt

REsPONDEO.

euradt

AD 1, n. 3. quia in hac fententia non falva-

gb

tur natura converfionis fubftantialis,

$i enim

g n

;

La

Deus una eademque actione deftrueret truncum,

h

& in ejus locum adduceret Petrum , non pro-

ag

pterea poffet dici, truncum effe tranfubftantia-

um

tum in Petrum.

t

' ÀD 2. h, a. quia etiam in hac fententia non

qutttns,

falvatur converfio fübftantialis unius in aliud.

adenis

Si enim Deus Domones, vel animas damnato-

n i

rumunirigni infernali, ve] angelos fpeciebus v.

. D. Zntonii , Xaverij, &c. non propterea ignis

hsa

infernalis tranfubftantiatur jn deemones , aut D.

vontiat

Antonius in Angelum,

ttotrdt

Apn 3. n. a. Si enim fübftantia panis przci-

n (

fe affumeretur hypoftatice à Verbo, vel à cor-

", (

pore Chrifti, maneret panis in füo effe indivi-

"eefif

duali, ficut natura humana affumpta à Chrifto

remanfit in fuo effe individuo nature. Hocau-

o

T

tem effet contra traditionem uniformem, juxta

1 (

quam panis convertitur in corpus Chrifti, nec

amplius manet panis.

Sequeretur etiam, quod

"t

r

fübftantia panis effet pars hujus totius, quodeft

Chriftus Eucharifticus, & quod vera effet pro-

"Uftrtum

"tl

pofitio

anis eft Deus , prout Bellarminus l. c. de-

ducit,

Á

&c autem repugnant conftanti ac uni-

Yi

formi traditioni.

9 Ht

s

4

A»

Wl

!

DE TRANSUBSTANTIATIONE.

279

ï.Dülaudu

An 4. n.a. quia, fi in materia panis rema-

I Q

neret ejus propria individuatio , darentur due

L

materie imo innumerz omnium Hoftiarum fimul

I t

confecratarum materiz in Chrifti corpore, quod

YO du

eft abfüurdum , & contra naturam rerum.

Si

enim Deus vellet confervare materiam fub ratio-

ne generica extenfionis deftru&aillius perfeitate,

if

& individuatione, longe convenientius per actio-

EE

nem creativam confervabit vel quantitatem il-

E

lius, fi eft diftin&a realiter , velejus pradica-

y D gt

tum genericum extenfionis, ficut D. Thomas &

T

Cajetanus, in NoTAND O 6. relati docent, in

tranfuübítantiatione falvari naturam entis com-

& tUt

munem creaturis, attamen in ftatu accidentali

i d

t m

relate ad corpus Chrifti gloriofum in ordine ad

formandam fpeciem , feu apparentiam panis.

A

u

Apn s. n.a. Sic enim re vera maneret for-

Qn, u

male conftitutivum panis , imo ratio panis , quod

eftcontra traditionem , & contra verba, & verita-

jptis p

tem verborum Chrifti : Hoc eff corpus meum 5 &

0 Vi

fequeretur , quod in corpore Chrifti darentur

j a

due forme fubftantiales non fubordinate ad in-

yiit

vicem; adeoque Chriftus effet monftrum. — Ita-

n k

queDeus, fi velit habere principium operatio-

m f

num alias connaturalium pani, longe facilius

: Chrl)

deftruere poterit perfeitatem acindividuationem

tl

forme , ac per a&tionem creativam retinere ra-

j,

tionem genericam feu a&ivitatem hujus form&

( d

in ftatu accidentali dependenter à corpore Chri-

wiithe

fti, tanquam principio füftentativo, ficut fpe-

futit

cies intentiones| colorum füftentantur ab ae-

re vel fpeculo.

]ta enim etiam D. Tbomas &

Caje-

8 4

p m

280

DPTSOUUUEA TO

Ht

Cajetanus , ut di&tum eft, docuerunt etiam falva- 'ïfmmd!

ri naturam entis communem.

gaine

gaume

BJICITUR 2. llla actio non eft creativa,

que jam prafupponit exiftentiam termini pro-

gium,.

ducendi. Sedtalis eft a&tio tranfuübftantiativa,

ig commi

Ergo; min. prob. corpusChrifti jam praexi(tit. 2.

g, QU

Illa a&io eft creativa, qua aliquid producitur ex

nihilo.

b

Sed tranfuübftantiatio non eft talis a&io.

qem od

Ergo min, prob. corpus Chritti fit ex pane. 9

wmmotit

A;

Quod creatur, tranfit de non effe ad effe.. Sed

Corpus Chrifti non tranfit de non effe ad effe.

foreur

At

Ergo. 4. Tranfübftantiatio eft effe&us corporis

Chrifti tanquam inftrumenti cum divinitate con-

vtbl

"P

N 6

Mi

m

jun&i.

Ergo tranfuübftantiatio non eft a&io

jl

n

creativa. c. prob.

Idem non ypote[ï creare fe-

«nï

ipfum.

REsPONDEO.

';ere ir;fuä

AÀD 1. d. m. illa a&io non eft creativa, que

"u)

Degs |

jam przfüpponit exiftentiam termini fub eo mo-

do & ftatu, quo producitur. c, quz prefuppo-

Euf

nit exiftentiam termini füb alio modo & ftatu. n.

" at

Corpus Chrifti exiftit quidem relative ad ftatum

m d

gloriofum in celo, fed non praexiftit relative

h,

ad ftatum definitivum in Euchariftia, exceden-

aírd)

a

tem non folum omnem exigentiam nature, fed

Rots

etiam capacitatem naturz praexiftentis pafli-

vam.

1

ï.,»«sæpedeä

[

Apn 2. D. Illa a&io eft creativa. fanpliciter ,

lt

qua producitur aliquid ex nihilo. c, eít creativa

ln

J

unius in aliud. n.

A&io creativa fimpliciter di&ta

Q

differt ab a£tione creativa unius in aliud ,. quod

illa ponatur fine ulla prefuppofitione & exigen-

tia natura.

Mi , |

Econtra a&io creativa unips in

aliud

Pfieta'.ueä

l

DE TRANSUBSTANTIATIONE.

281

fl

aliud fit quidem fine exigentia creature , non

tamen fine prefuppofitionecreature , Convenit

d frttis

s

tamen cum converfione naturali quoad rationem

genericam, in quantum attingit przdicata quae-

lais

enril

dam communia termino à quo & termino ad

quem, qus& confervat in termino ad quem.

Fal

j tj

A5 5

D. Tranfit de non effe quoad ali-

M

quem modum effendi, c. de non effe quoad om-

Ub

nem imnodum effendi.n. Senfus

patet ex Refpon-

fed i

fione ad z.

TY

ÀD 4. tr. a. n. c.ad prob. d, Idemnon poteft

Ytteny.

creare feipfum quoad omnem modum effendi. c.

d d

quoad aliquem modum effendi. /ubd. per modum

Ti

caufe principalis. tr. per modum caufz inftru-

mentalis. n.

Poteft enim caufa principalis im-

primere inftrumento, virtutem movendi fe in

alium ftatum determinatum.

r

1

&n,

U

nibat

DXIeES.

Quando Petrus per a&ionem mo-

1 as

tricem ponitur in alio modo & ftatu locali, non

dul

eft opus actione creativa

quia terminus hujus

QTE

actionis non eft novusPetrus, fed tantum nova

ubicatio Petri, feu novum hoc concretum : Pe-

xilit

i d

trus aliter ubicatus.

Ergo fi per tranfubftanuia-

n

tionem corpus Chrifti tantum ponitur in alio fta-

ifb d

tu, nempe definitivo , noneftopus a&ione crea-

tiva.

1

Ht

REsPONDEO, c.a.n. c. & p. Difparitaseft;

a

quia Petrus naturaliter poteft poni in alio ftatu

m

Jocali, quin mutari debeat aliquid identificatum

j

i, d

cum Petro.

Econtra corpus Chrifti non poteft

poni in ftatu definitivo , quin mutentur pro.

v

j

prietates effentiales corporis, nempe dimenfia.

$

nesg

"

DISPUTATIO III.

p

282

g, n

nes minimarum partium corporis, vel faltem

connaturalis exigentia ad a&tionem & paffionem

jre

g fme'

cum vicinis corporibus, ne fit in ftatu vio-

yum prat

lento.

g p

OnsjJrcrTUR 3. Si corpus Chrifti ponere-

opotet

tur per creationem feu reprodu&ionem füb no-

aindivid

vo modo effendi, daretur duplex actio totalis

du a

rodué&tiva ejusdem rei eodem tempore, imo,

j

fi fimul celebrantur mille Miffe, darentur fimul

pudi

mille aCctiones totales.

Sed hoc non poteft di-

qin um

ci. Ergo.

2. Si corpus Chrifti produceretur

trdfere

per tranfübftantiationem , vel produceretur ubi-

iif

que in colo füb iisdem przdicatis effentialibus

i pl

vel non? neutrum poteft dici.

Ergo. min.

ag

prob. Sidicatur, quod ubique producatur fub

ii

jisdem prezdicatis effentialibus, non eft opus

autive n

a€tione creativa , fed tantum addu&iva & uni-

tiva.

fitte lo

Si vero dicatur, quod producatur füb

2, roti

diverfis predicatis effentialibus , fequitur , quod

corpus Chrifti in celo , & corpus Chrifti in di-

24 J

verfis hoftiis effentialiter differant.

3. Si Apo-

d f

ftoli in triduo mortis confecraffent , non creaf-

rdy

fent nc , um corpus Chrifti cadavericum.

Ergo

aT

traniubftantiatio aliud eft, quam a&io creativa.

Al

RESPONDEO.

Apn r. tr. maj. n. min. contrarium enim füp-

póno ex Philofophia.

Drxr. tr. quia non re-

pugnat, ejusmodi a&tiones, dum attingunt cor-

pus Chrifti fub diverfo modo effendi , effe ad

invicem refpectivas, & eatenus partiales.

Apn 2. tr. maj. n. min. & dico, quod pro-

bus ab-

ducgtur füb iisdem przdicatis effentiali

folutis

DE TRANSUBSTANTIATIONE.

283

L

folutis, non tamen fub diverfis predicatis effen-

j

tialibus relativis.

Sic enim in corpore refufci-

g,

tando in fine mundi poterit dari per identitatem

novum przdicatum relativum ad feriem actio-

W p

num vel paffionum per zternitatem, quin in il-

Euffi lj

lo corporereprodu&o mutetur effentia abfoluta,

o tl

aütindividuatio corporis. Parimodojuxta Tho-

Ut i

miftas in caufis fecundis, v. g. inigne A , igne

t

B. & igne C. &c.

Datur diverfus ordo, feu re-

fpe&us effentialis ad diverfam feriem effe&tuum,

| od d

(utten

quin tamen omnes ignes dicantur fimplici-

TJtj-

ter differre effentialiter.

Illa enim fimpliciter

a

loqnendo differunt effentialiter, quz differunt in

aliquo predicato generico velípecifico, qualia

T. tl

non funt quidam refpe&us in replicatione repro-

yat f

du&iva rei identificati à Deo cum individuorei,

u

fpeculative refpectivo omnium ftatuum pro di-

i u

od

verfitate locorum & temporum rem attingen-

tium, prout in Logica de individuatione docui,

yitr, g

Jrifi ti

AD. ,

Dico, tunc füb novo modo effen-

; iil

di creandum fuiffe corpus Chrifti cadavericum,

m

Quia autem ejusmiodi confecratio ex multis cau-

m Ó

fis fuiffet inconveniens , non eft probabile, Apo-

Vi Cl

ftolos confecraíTe.

peinl?

TEUM

4-

.

t

E

j, d

€

P

dul

qui

ii

DIS.

J

*

k

284.

DI SJPUWT-A-T- TTV

u w wAuwn»unc uwAn AV WA uE 9v u

jnitts

gb

gt no

DISPUTATIO IV

gO

y, eiitt

ln quo confiflant dccidentia Eucbariflica ?

M

smanett [

OTANDUM. I.

Certum effe de fide; poft

, QU

confecrationem remanere fp»mes panis &

veferunt

v1n1

feu accidentia panis & vini.

Ita enim de-

m fs d

fmltum eft in Concilio Conftantienfi & 'Triden-

erat f

tino.

In Concilio. enim Con(tantienfi damnata

cuur

hm

eft hec propofitio /Ziclefi ordine fecunda ; 4c-

cidentia panis non manent [ine fübje&o in eodem Sacra-

1004 14

menio

Et in Concilio Tridentino feff. 13. can,

inini

2. habetur.

Si quis negaverit converfionem totius fub-

Yeun,

flantie panis in corpus ,. & totius fubflancie vini in fan-

if

guinein wnanentibus duntaxat [peciebus panis & vini , ana-

JGVm)

tbema fit.

Solum eft quzftio , quid fint 1llæfpe-

fet

cies, feu accidentia?

TW

NorANDpuw 2. Duas potiffimum hacmre

lat

dari fententias.

Unua eft Peripateticorum , qui

ln

at

docent , accidentia cujuslibet rei, videlicet quan-

titatem, colorem, faporem

humiditatem , fic-

Modmfp

citatem &c effe entitates à fubftantla rei fepa-

quo (l

rabiles ac realiter diftin&tas ; quas proin poft

i T l

confecrationem remanere exiftimant

ArL'TE-

Vtlny

RA fententia eft veterum Nominalium ,

qui

li

"

quantitatem cujuslibet rei cam materia identifi

b

!

d

cant, &univer(im omnium Philofophorum Neo-

9sl

"l

"

154

tericorum , qui nonfolam quantitatem , fed etiam

alia accidentia, putacolorem, faporem, humi-

N

ditatem &c. ex claífe accidentium abfolutorum

à materia ,

vel a&uali fenfatione diftinctorum

3

)

elimi-

DE AGCIDENTIBUS EUCHARISTICXS.

285

WMVM

eliminant.

At vero hi pofteriores , utSpecies

Eucharifticas explicent; in diverfas vias abeunt.

I

Fuerunt nonnulli in Sicilia, quos P.RAvNAU-

pusin fuo libro , de Exuviis panis & vini, refu-

tf

tat, exiftimantes, poft confecrationem folum

remanere particulas panis & vini in poris laten-

aüde; I

tes, qua poft interitum fubftantie ejus fpeciem

pl

praferant.

"E

Verum hec fententia fatis lepida

cum fuis authoribus ferme extincta eft.

/Alia

&T

erat fententia P. Howon ATr FABRY , quipoft

IT

confecrationem nil aliud remanere docuit , nifi

; A.

Verumetiam hzc fenten-

calorem & impetum.

nin.

tia nullos naéta eft Affeclas.

CanRTESIUS qui.

na

dem admifit, remanere fuperficiem panis & vi-

Lalujd

ni.

Verum, cum fe non fatis explicet4 utrum

iaj

ea füperficies realiter diftinguatur à fubítantia

muiu

panis & vini, nil folidítatis aut firmitatis obti-

ii

nuit ea fententia.

Plerisque proin tam Nomi-

nalibus antiquis duce OkAM 0 , quam Philofo-

W h«t

phis Neotericis duce MaraNANo verofimilis

;

anm, t

vifa eft ea fententia, quod poft confecrationem

Mi

nihil amplius reale fuperfit, preter corpus Chri-

üund

fti, quod in fpecie panis ac vini eo modo ap-

paret, quo olim Chriftus apparuit Magdalenz

gl

ypt

in fpecie hortulani, & in fpecie peregrini difci-

lt

pulis in Emaus euntibus, ita ut vel ipfe Deus,

,f

vel ipfum corpus Chrifti fenfus humanos fua ope-

QfId M

T

ratione fic afficiat, quo modo prius eos affece-

W

rat ipfe panis.ac vini fubftantia.

Ita quoad rem

jl

ii

fe explicat fzculo decimo quarto Joannes O & A-

,

MUS, lominalium princeps , dum Quodilibeto

Mi

4- queft. 3 r. fic fcribit : Quaritur, utrum per prin-

cipia fidei po[fit fufficienter probari , quod quantitas lires

Iilïin&ïi

V

abfüs

d

286

DISTUTATTO-T,

ll

B.

abfoluta à fub[lantia €? qualitate ? Dico, quod quanti-

L]

g )

tas illa, que eft fub[tantia panis . convertitur in corpus

din

Chrifli, ficut conceditur , quod fubjlantia panis conver-

;;magnitudu

titur in corpus Cbrifüi.

A9 OBJECTIONEM, in

g gt

qua dicitur; in hoftia interdum produci novam

Ergo de-

T

qualitatem , v.g. calorem vel frigus.

u &

bet dari paffum, in quo illa nova qualitas reci-

piatur; REsPoNDEo in primis retorquendo

difmm

qunit

in rarefattioue & conden[/atione quantitatis , ubi nonpo-

m j

tefl dari aliud fubjettum. — Ideo poteft de omnibus talibus

r

dici, quod omnia apparentia fenfui, que fiunt circa bo-

A n

Jliam non confecratam , per ordinationem. divinam fiunt

circa boftiam con[zcratam immediate & Deo ,. ex quo non

vt

ii i

po[Junt fieri à potentia creata.

Dico ergo ,. quod tam

augmentatio quam produ&tio nove. qualitatis fiunt totali-

iij

xilr ia

ter &j immediate à Deo.

Ifla conflant partim ex fide,

€9 partim ex ratione.

Ex fide enim tenemus , quod

digit)

titit ri

fübllantia panis non remaneat poft con[ecrationem. — Per

vationem 9ero tenemus ,. quod quantitas mon diftingui-

d n

tur à fubflantia &9 qualitate.

Et per. experientiam te-

av

nemus , quod cau[a creata pre[upponit pa[Jum in [ua

TT

attione.

Ex quibus fequitur , quod omnia talia fiunt

N

Ita Okamus.

iminediate à Deo.

tj (

NOoTANDUM 4.

A meex Philofophia fup-

Nj

poni; quod dimenfiones interminatz feu inde-

,(Wf&

terminate /altem realiter identificentur cum mate-

W;Wl

ria prima.

d enimfatis luculenter demonftravi

L

in Phy(ica generali ex Zfrifotele , doerroe, D.

"ürdlty

Tbona , & aliis Interpretibus Ariftotelis.

Idem

9t lii

non obícure docet /EGrbrivs RoMANUSs inl

um

'Tbeorematum de Euchariftia. Propofitiong 26. ubi

pnm/?i)v À

ait: Corpus, quod eft pars compofiti (in homine) fo-

Mj

lam materiam fignificare dignofcitur.

Corpus autem po-

M) m

[

DE ACCIDENTIBUS EUCHARISTICIS,

287

ts

teft tripliciter fumi.

Uno iodo. corpus eft ipfe tres di-

menfiones; ficut enim magnitudo babens unam dimen

um

fionem eft linea $; babens duas dimenfiones eft fuperficies ,

IONDY

fic magnitudo babens tres dimenfiones ef1 corpus.

Pro-

3

xdn

UO

"æ

L]

pter quod corpus. fic acceptum nibil aliud efd , quam tri-

.L

na dimenfío.

9. Secundo corpus mominat compofitum ex

lualitas:ä.

materia & forma corporeitatis.

Tértio modo corpus di-

BI

cit ipfam materiam.

Corpus primo modo fumptum eft

) ubim

quaniitas,

Efi enim in genere quantitatis fecundum re-

&am lineam.

Propter quod corpus fic. acceptum mec eft

mzm

Cor-

Ij

d

l

in genere fubflantie per fe , nec per redu&tionem.

Wmmr f

pus autem tertio modo acceptum , fecundum quod nomi-

ju

(

nat materiam organizatam ,. ef? in genere fubflantie non

dire&te (fub formalitate quanti habentis dimen-

, ln

t

fiones) /ed per redutiionem (in quantum habet fibi

realiter identificatam perfeitatem , feu rationem

rinci

Iw v

fubftantie.) Dein eandem identitatem realem

"ib

materie primc cum dimenfionibus quantitativis

tb

oftendit Propofitione 27. his verbis: Res unius

jradicamenti wodum alterius pradicamenti fufcipere po-

r

ia

tefl, licet forte in alio predicamento e[Jentialiter e[Je non

tit i

po[fit.. Materiaigitur corporis Chrifli licet inpredicamen-

to quantitatis (£ormaliter) efJe non po[Jit , pote[t eitamen

modus quantitatious competere.

Et Propofitione 28.

xilo.fov!ügï

Materia, que facundum vem efd in pradicamento fub-

o

jr um

füantie , prout modum quendam quantitativum induit ,

d

qui smodus fupra naturam materie nullam addit e[fentiam

(realiter diftin&tam?) otef? corporis appellationem fuf-

A'Wæ)W

cipere.

Poterit ergo dici , quod in corpus Cbrifli fit fa-

wf d

&a panis converfio , f in folam materiam (Chrifti cor-

uyil

poris) panis fabflantia convertatur.

Dicendomalteriam

in

quantam , duas e[Jentias nominamus , materie & quan-

|hor

titatis, C9 tertiam e[fentiam nullo modo dicimus , — quia

non

npma:a'."':

288 |

-DISPUTATIO IV.

y ii

gjgrti

non fit aliqua natura una (compofita) ex materia &2

quaniitate.

Et Propofitione 29. Sela ateria , prout

«iaen

«t

ei faperadditur quidam quantitatious modus absque addi-

tione alterius efJentie (realiter diftin&ae) quoddam to-

m

tum (tmetaphyficum) potefL congrue muncupari.

Si

j

s t

igitur in folam materiam exifientem in. Cbriflo panis fub-

flantia convertatur , dicetur ,. quod totius in totum [it

ais d

fa&ta conver[io.

Quidquide[t exten[imn ,. el eff quanti-

áilm df

ta$, vel boc babet ex quantitate , & ut induit quendam

tigilum

quantitatioum modum ; fed. bujusmodi modus- nullam ef-

quo, u

Jentiam (realiter diftin&tam ) addit fupra naturam rei,

J Ti

nec trabit rem extra predicamentum, --- Extenfto fic

af at,

accepta accidit materie (per modum accidentis me-

taphyfici, ut rationalitas animalitati) & e/fj ali-

quid receptum in e[Jentia materie , & aliquo modo di-

n,

verfificat materiam ,. mon tamen dicit. aliquam e[Jentiam

V

Jfuperadditam nature materie (realiter diftin&tam) fed

modum folum.

Ibidem tamen Propofit. 3o. ob-

] w

fervat, quod per illum modum quantitativum

w

( ib

materia diftinguatur in partes realiter diftinétas,

sz!]

ut fic fit corpus organizatum.

Nf

L

NOTANDUM $.

Quo

d licet juxta ngi;

Iæa()

dium materia non diftinguatur realiter à modo

tf

Is

quantitativo partium , ea tamen diftinguatur for-

TUI,

maliter per intelle&tum.

Exinde infert, quod

u

n

d

M

Deus per novam actionem converfivam feu crea-

Il

lum

tivam poflit ea feparare, ac fub modo effendi

"r

feparatim ponere, qus erant identificata.

Ex

hoc rurfus ulterius infert ; quod Deus dimen-

"Ltf

?

fiones panis tam indeterminatas, quibus reddi-

:äcï

æ

xjo

tur corpus organicum , quam dimenfiones de-

K

terminatas per confecrationem ,

hoc eft per

A

W

aClionem de novo productivam feu creativam ,

DVIUO [

pofüit

i

[ M'

Á

J

DE ACCIDENTIBUS EUCHARISTICIS.

289

? MW

li

l

!

poffit feparatim ponere fub modo effendi per fe,

licet dimenfiones ill& indeterminatz organica

i Ui

æv

l;

prius fuerint identificate cum partibus materiz

per modum accidentis metaphyfici.

Ita /Egi-

Ti

i

dius docet Propofit. 33. ubi fic fcribit : Partes,

J

!

TM

quas babe: materia, naturaliter at e[Je non po[funt [i-

ne partibus quantitátis.

lnielletus tamen propter. ef-

j g? u

fentialem differentiam féparat bas ab illis. — Poteyit er-

lj t

go aliquid converti in partes materie exiflentis in Chriflo

LU

ab[que eo , quod in quantitate ipfius aliquid convertatur.

t läg

Et Propofit. 44.

iNotandum ,. quod in oimni materia

Ij j

panis & voini, &g in materia omnium. generabilium eft

(b

duplex quantitas, &9 duplex genus dinenftonum. — Sunt

IT

enim ibi dimenfiones determinaie ( indeterminaie.

LTA

Quantitas illa, per quam materia eff T AN T A ,. pof-

i

hu ia funt. dici dimenfiones indeterminate ; féd dimenfiones , de-

N

terininate . dici po[Junt illa quantitas , per quam materia

g d

eccupat tantum locum. — In Sacramento. Zlltáris oporteb.

ts

il

L

y

vemanere utrafque. dimenflones panis & oini, deierimie

t dl

matas & aindeterminatas.

Dünenfiones indeterminaté

qon. folum precedunt dimenfiones determinatas , fed etiam

tjot

füant eis fubjie&te , & be fundantur in illis.

Dimenfío-

dileri g

mes indeterminate fo babent ut materia, € determinate

& babent ut forma.

Ete /Egidius.

Ex his omnie

figuti

jet,

bus autem fequitur, quod hic acerrimus difcie

[ t

pulus D. Thome in qualibet materia tria admit-

tat formaliter inter fe diftintta.

PRIiMO eXe

mr«äa'

eL"fnf

ii

tenfionem indefinitam , qute formaliter eft ipfa ma-

Dc;,( Glm.

teria, cui competit ratio fübftantis feu perfeita«

ubusrd

tis. SEcuw»o diünenftones indcterminatas quoad,

magnitudinem loci,:quamvis fint determinate

afonesd

Dot ü ,

quoad rationem organicamac divifivam pártium..

T'RTIO dimenfines determinatas quoad magnitü-

creariïf

D. dhmort Tratt,de Eucbarjtia.

T

&inem

DisPUTATIO IV,

290

'J X

dinemi 16€í.

Primurm & fecundum identifican-

kni fj

tur quidem realiter ; fed a&io tranfubftantiativa

od

attingit primam fofmalitatem formaliter; fecun-

OT

dam auteri forrháliter rior attingit, fed eam ita

relinquit, ut pet actiónem de novo produ&i-

ii a

gtl

vam illi tribuat modurn effendi per fe; acciden-

1pantium

talem tamen corpofi Chrifti , i quodfit tranfub-

afb

ftantiatio. Id infinuat Propofitione 27. ubi ait:

$pb |

l

,

n Sacramento Zltaris accidentia funt fine fubjetto. Quod

àbi fecundum vem e[1 accidens , babet quendam modum

i

ia

Jfübftantie , inquantum ei competit per feeffe ; & natu-

tomarte

va bumana in Cbrifto , licet facundum rem fit fubflantia,

tj

tamen quia advenit Verbo poft e[e completum , babet

tf

quendam modum accidentis.

Sic ergo , quod [e&cundum

|

vem e[L fubflantia , potef? babere quendam modum acciden-

m

l

i bend

talem ,. C econver[o.

His prenotatis

Drco r.

Dantur accidentia abfoluta in Sa-

ii T

cramento Euchariftie,

ia g

E

tpatine

PRoBATUR r. Illud, quod inSacramen-

to Euchariftiz cernitur, guítatur , & tangitur,

tht p

Mif

ex communi fenfu hominum eft aliquid reale,

exiftens à parterei, &non tantum in phantafia;

tf yins

prout fitin apparitionibus, Atqui non eft fub-

Eu

üantia.

Ergo eft accidens ex communi fenfu

frteidn

hominum. miz. prob. lllud non eft fübítantia

Ti w

panis, prout definitum eft in Concilio Conftan-

")*l*i:m]. ]1

tienfi, & Tridentino ; neque etiam eft corpus

Vülntn

Chrifti , quia hoc nec eft rotundum , nec al-

ïïä:;l kini

bum, neé fapidum , nec odorum &c.

"t

PRoBATUR 2. Poflfibile eft, dari acciden-

tia abfoluta in Sacramento Euchariftiz.

[

jt) l. SE

Ergo

RLT :

non eft ratio recedendi à communi Doctrina

m

"N

1

|

Theologotum & fenfu fidelium, ant. prob. nega-

'tive

i LT

l

DE ACCIDENTIBHS ELUCHARISTICIS.

291

Lt

i

J

tive ex folutione obje&ionum, quia in iis non

lg

poteft oftendi implicantia.

n

jl

"

PRoBATUR 3.

Si daretur ratio negandi

accidentia abfoluta in Saeramento Euchariftiz ,

i fes [

ea confifteret in hoc, quod quantitas dimenfi-

t

i

va partium ante confecrationem fit identificata

DEWR

cum fubftantia panis & vini.

Sed hec ratio ni-

F'"fuljel |

hil probat. Ergo. Min. prob. Poteft dici, quod

Ht

deflru&a fubftantia panis per actionem tranfüb.

'f'üïl;&'*

ftantiativam reproducatur quantitas dimenfiva

L

cum ordine a&tivo partium fine predicato per/ei-

hjj

tatis & fübfiflentie prius identificato cum quantita-

T

te dimenfiva, fed adiacenter fuüb fola fubfitten-

mdum:

tia corporis Chrifti, ficut fpecies intentionales

ij

funt in fpeculo fine effe informativo.

Ergo.

TTR

ant. prob. '"Talis reprodu&tio continua perfectio-

nis ex füo genere ejusdem futficit ad boc, ut in

eftimatione communi hominum cenfeatur rema-

T

Wi

nere eadem perfe&io.

Sic juxta "Thomiftas,

licetin morte hominis fiat refolutio usque ad

Hiqi

ii

materiam primam, ita ut nullum accidens idem

numero remaneat ,

ob convenientiam tamen

p

froning

priorum accidentium cum iis, qux funt in cada-

n

vere, dicitur remanere quantitas corporis, & du-

rities offium.

xb d

Idem contingit in divifione con-

m d n

tinui in fententia Thomiftarum , & aliorum, qui

docent, deftru&o priori individuo produci duo

,

15

vel tria nova individua.

Dico ». Sententia, qu- fpecies Euehare

iiv

Jl

fticas explicat per apparitionem Chrifti in fpecie

panis , non efthzretica, r

ui D

-efi propingua,

id e.

nec erronea, nec periculo:*

f pfob.::

-

d-2

PRo-

D'LSP U-TA-d109 IV

u Til

292

PRosATUR Exargumentis, quz afferunt

" ;zïqnus |

a

j

Patroni hujus fententie , & ex eorum Refpon-

fionibus ad objectiones Peripateticorum. .Ne-

n

f

que enim omni probabilitate deftitui videntur,

Lg if

a(

faltem ex parte.

"a

]o. :

ARGUMENTUM I. AbauthoritatePatrum

UE

Latinorum.

g

1. S. Hygnoui1Mvs in Epift. ad D. Ztuzu-

sl du

vib u

Jlinum fpecies Eucharifticas explicat per meras

impreffiones , quas Corpus Chrifti operatur in

lpv

Sic enim fcri-

(i

yill

fenfus intuentium & guítantium.

bit : lus veteris Legis Manna . unicuique fapiebat ,

quod defideriis concupierat ; aliudque erat ,. quod fume-

batur ; incifibiliterque fapor ille in fingulorum fenfibus

d i

eformabatur.

Si ergo illud Manna per multimodas fua-

ii

vitates generis füi excedebat intvitum ; & fi creaturam

nd.

Juam difpen[atio largitoris multimoda diverfitate condide-

Jneoyi

vat, ut praberet guflus , quod ignorabat afpettus,, quia

RORU

juxta recipientis defiderium efre movitas naftebatur ;

t Mi

ununquemque enim varis faporibus &j alienis veficiebat

211 D

illud donum , ideo quod ibi delettatio obtinebat in fauci-

ET

bus, bic beneditlio operatur in fenfibus.

]ta S. Hye-

tignr

M

ronimus. Sicut ergo tunc diverfi fapores non

Fa

erant realiter in ipfo Manpa ; ita etiam fapor,

albedo, & alia hujusmodi fenfibilia nil funtrea-

ib

le in Euchariftia.

g

2..S. Hir ARIUs l. 8. de Trinit. ait: Cor-

»"f-'»'W!, li

pus Chriflà , quod fumitur de altari , illa figura eft , dum

2 fj

N

M

n

li

panis & wuinum extra videtur.

Ergo non datur ro-

tunditas realiter, fed tantum intentionaliter in

m

j

Euchariftia.

1

.3. S. AvcusTINUs ex Ivone relatus in c.

P ii

INec fimi-

V

AM

Nos -autem. De confecrat. dift. ?. dicit :

liter

h

!

DE ACCIDENTIBUS EUICHARISTICIS.

293

liter pefamus bas duas [pecies , quemadmodum ante

DI

confecrationem pen[abamus ; cum fideliter fateamur , il-

tung, Y

las e[fe panem &? vimun, quas natura formavit ; bas

UI

Idem 1. 3. de Trini-

vero e[fe ipfum corpus Domini.

tate c. Io. fcribit :. JlJas nubes &2 ignes (in quibus

IN

angeli apparuerunt) quomodo a[Jumpferint angeli ,

uis novit mortalium ?. Sicut. infantes. mon noverunt ,

414

quod in altari ponitur.

E fi nunquam. difcant experi-

Cs

mento (per guftum) & nunquam fpeciem illam (Ho-

p

ftiz) videant , nifi in celebratione Sucramentorum ,. di-

Veintt

caturque illis gravilJina autboritate , cujus corpus &

j f

Janguis fit , mibil aliud credent , nifi omnino in illa [pe-

Ergo di-

dj

cie Dominum oculis apparui[Je mortalium.

inm [nj

&amen naturz eft tefte D. Auguftino , appari-

xyw.m i

tionem effe, ubi fubftantia rei, quas videtur ,

$]

non eft.

AncuMENTUM Il. Abauthoritate Patrum

Mi

Grecorum.

n

1. Macanius /EcvpPTIUs, qui floruit

diiti i

feculo 4. Hom.27.ait: In Ecclefía offertur panis

TR

Su-

&? vinum antitypon carnis & fanguinis ChrifH.

, duj

snenies de apparente pane carnem Dowini comedunt.

f( pot

F.E'mkæluBa'vostg &T2 d;æwoy.a'vz zïg'rx.

4 etm

o. S. EerPHANIUS in Ancorato de Eucha-

TET

riftia loquens ait : Dominum nofirum novimus to.

Al

tum fenfum , totum fenfitioun , totum Deun , totum

J

snoventem , totum operantem , iotum lucem, operan-

nj

do videlicet in fenfus noftros.

dänd

RLU

. S. CunvsosroMus Hom. 83. in c. 26.

ntiondi

Matth. Credamus , nibilnobis enfibile traditum à Cbri-

[io ; fed quidem rebus. [eufibilibus (pane & vino) om-

ereitui

nia vero qua tradidit infenfibilia [unt.

id: M

3

4. T REO-

294

DISTPILTA LLO IV.

y u

4. THEoponETUs in Dialogo de immu-

"2

tabili Dei natura ait : Signa my[lica poft. fanttifica-

g m

tionem à natura fua mon vecedunt,

Manent enin in

"m

priori figura & forma; & videri & tangi po[Juat , fi-

:'nflïfl"ï' ón;

cut && prius . intelliguntur autem ea efe ,. que fatia

um

funt & adorantur.

qiun CWJ'

5. GaEGOoRIUS NvssesNvus Hom. ro. in

Cantica.

ROU

Chriflus ei , qui querit alimentum perfe&iug,

|viritano

fit panis , qui non comeditur. cum la&ucis agrefibus,

d üni

Cujus rei certum efd. argumentum panis ,. qui poft refur-

nnfiii;äi!"

vettionem Domini apparuit. difcipulis in favo mellis con-

ditus.

ii

(oytttd

ARGUMENTUM llI.

Ex fenfu univerfali

Bo

Ecclefie Greca.

^

I. Grazci ditionis Venete apnno 1570. mife-

äfdiütüdei

runt ad Claudium Quifianum profeflionem feu

P.;irmw

formulam fidei, que à Romana Ecclefia fuit ac-

ceptata.

In ea inter alia fic habetur : Credimus

sinc Y

biltni

ac profitemur , panem in. Cbrifli corpus ac fimili ratione

]

vinum in. Chri[ti [anguinem itamuzari , ui neque panis,

n

C

neque fubflantie ipfius accidentia maneant. , fed in divi-

nam fuüb[tantiam tranfelementur ;; INon enim dixit Cbri-

f, )

W[W

us 5 boc eft fignum , f&d boc eft corpus meum.

2. LZACHARIAS CHRYSOPOLITANUS,

lum

H dfm

qui fcripfit feculo undecimo Commentaria in

quatuor Evangelia c. 156. fic habet : Sunt qui

'JMIH

cum daimnato Berengario derident illud , quod quidam

hii

1

dicant , panis &g 'vini [pecies in aere apparere ;; quidam

ORAT

veros fenfus corporeos falli.

Undse bene dicit Poeta :

Mif

Spiritus videt. & [entit munimentum corporis Domini.

:*Fï-ïïïä lia

3. THEoPHILACTUS, qui vixit fculo

d

]

1;'5 |

undecimo, in c. 26. Matthaei feribit : Panis con-

j

vertitur tnodo ineffabili, quamvis non definat. nobis ap-

i

,

x"

.?Jv

parere

li

IN

D£ ACCIDENTIBUS EUCHARISTICIS,

295

AT

W h

parere panis. Nam nos infirmi fine dubio difficulter man-

Wi";a»

ducaremus carnem crudam , maxime carnem bominis ; 69

1

ln

binc apparet nobis adbuc ut panis , licet vevera fit caro.

H)qm

A

&gros rlv Quwerw. — Idem in c. 14.. Marci. Quia

non [ine borrore apicere po[Jemus coram nobis carnem 9?

Iln . Janguinem , confervat apparentiam panis €? vini.

ATaj

. AcAPIUS Monachus in monte Athos,

qui vixit anno 1580. in l. de falute peccatorum,

L

fcribit :. Chriffus fubflantiam füam conperuit fub bis ap-

L

h]j

parentiis panis & oini. — Reveraadeft Jub(tantialiter [ub

apparentiis panis &j oini. £ig o éidoc v2Zgra,

CoNCILIUM PLENARIUM Ecclefie Orien-

'uï iil

talis, cui intererant quatuor Patriarchz, anno

o vl

(

1643. edidit fidei profeffionem , in qua fic ha-

betur :

ilnwo t

CTIT

PanTHENIUS JDvei gratia Zdfrchiepifcopus Con-

URU

]iantinopolitanus INove Roma , €g Patriarcba Oecume-

nicus.

Exclefía minoris Ruffie , quam ut [ororem dili-

t fnn

t

gimus in Sfefu Chriflo, miftt nobis librum , cuititulus :

Confe[fio fidei ortbodoxe Ecclefue Catbolice &$ Zpofto-

NT

lice fefu Chrifli,

Po[fiquam le&tus efl in prefentia fa-

T

)

cre Synodi Epiftoporum. noflre mediocritati affftentium

OLT

ac Cleri, eum reperimus conformem Dotring Ecclefia

efu ChrifHi, &9 [acrorum Canonum , quibus nibil cgn-

Vs

: Sm

trarium continet. — In cujus perpetuam fidein. [ubfvipfi-

imüs anno gratie 1643. 11. Martii.

ii

PaARaTHENIUS &c. ut fupra,

m (ui

pANNICIUS Dei gratia Papa & Patriarcha

T

y D

Magn:e Urbis Alexandrig , & Judex Univerfi.

Macanrus D. G.Patr. Antiochenus, ma-

viri t

gne Theopolis.

: D

Par1srus D. G. Patr. San&te Urbis Jerofo-

lyme. Poft fubfcriptionem reliquorum Epifco-

g

4

porum

D.LS:.P.U T-A TIO..1V.

! gt

296

porum confeffio Ruffica, p. 1. q. 106. fic ha-

A

jgriti

bet: Tértium Sacramentum eft fantta Eucbariflia ,. id

fl , corpus & fanguis Domini noflri S'efu Chrifti füb

;;l,wi TT

-apparentiis panis &j vini --- nam panis mutatur in erum

Ü Qr t

corpus Jefu Chrifli & vinum in ejus fanguinem , appa-

i E

ventiüs panis & vini remanentibus,

gb

ARGUMENTUM IV. Chriftus in Euchari-

a GO

ftia eodem modo tangitur, cernitur, & palpa-

flb

fimoint

tur, quomodo fuit palpatus à S. Magdalena poft

m

refurrectionem in fpecie hortulani, & àS. Tho-

fcoid

-M.LIL:

maApoftolo, dum in Scriptura Joa. 2o. appa-

tunmur dj

ruit Apoftolis; & dum apparuit difcipulis eun-

Fllucl/a

tibus in Emaus in fpecie peregrini.

Sed ibi non

dabantur accidentia realia hortulani vel pere-

!

grini in corpore Chrifti.

Ergo.nec dantur ta-

ij *

lia accidentia realia in Euchariftia.

Min. patet

j

ex Scriptura Luce 24. v. 16. ubi dicitur : Oculi

itdpatü

qutem eorum tenebantur , ne eum agnofcerent ; ex quo

fl

textu D. Hyeronimus & D. Auguftinus inferunt,

::c.czüonej

W

nullanr fuiffe fa&tam mutationem ex parte Cor-

DEU

poris Chrifti, fed tantum ex parte oculorum in-

tuentium.

1 VI

Maj. probatur authoritate Revela-

j

DN

tionum S. Dirgittz , vel potius authoritate eo-

P

AoT,

rum , quiillas revelationes approbarunt , tan-

'*"Wïe

quam nihil continentes erroneum , - berefi propin-

UM

ni

guum, autpericulofum in. fide.

Ibil.4. c.61. Chri-

Vl

ftus ad $. Dirgittam fic locutus fuiffe legitur :

^

I

"dbfque dubio fcias ,. quod boc corpus , quod de virginea

carne [fumpfi, idem efi in altari.

INam ficut. offendi sne

[

[

difcipulis euntibus. in Emaus in aliena forma ; fic fub

aliena forma oftendo me facerdotibus.

Jdeo indottis &

buwilibus oflendere volui invilibili effe&tu , — & «ifibili

;,

l

forma, quid f& 'fviübz'lzþ forma pamis, Ibidem

Chri-

ftus

il

N

DE ACCIDENTIBUS EUCHARISTICIS.

297

Mf f;nh

ftus 1. 4. c. 63. ad S. Birgittam dicit : Corpus meum

H

]

l

poft. vefurreGionem fanul fuit corporale & [pirituale , &2

binc potui intrare januis claufis, & etiam à S. Thoma

lj n [

zangi.

Cur ergo nunc non potero facere confimile mira-

du

culum? Ex his conftat ; illud quod immediate

tangitur & videtur, effe ipfum Chriftum.

J

ARGUMENTUM V. Zb autboritate Haymonis

Du

ia

Halberfladienfis , € Remigii Zntiffiodorenfis.

Pinus in fua Nouvelle Bibiiotheque des autheurs

T

Ecclefiaftiques refert inter. Pafchafium & Ra-

1 Q qn

trampum difputatum effe, an Corpus Chrifti in

RTR

Euchariftia fine velo & figuta prefens fit, itaut

Selilin

corporis oculis appareat? & an ita prefens fit

lii v

palpabile & vifibile ac in fepulchro , in Cruce,

STN

in utero virginis fuit ? Paíchafius dixit corpus

»br

Chrifti fine velo & figura prefens effe, & ex

üir: (

Pafchafii partibus fteterunt Remigius Anciffiodo-

ftma

renfis, &Haymo Halberftadienfis.

Hzc Dupi-

lii 1

pinus occafione Bertrami, cujus librum de cor-

a at

pore & fanguine Chrifti cum Ufferio & Mabillo-

TOU

nio Ratramno vindicat.

du i

ARGUMENTUM.VL . Ab authoritate Ro-

TTE

berti Hor koT , ordinis Przdicatorum, quiad-

nbawnï j

huc fieculo 14. teftatur , accidentia realia negari

)

l]j

peffe.

Nam in l. 4.Sent. q. 3. pun&o 4. fic fcri-

il

bit : Quarto differt (hzctransmutatio Eucharifti-

iil

Ca) ab aliis transmutationibus , quia omnia accidentia

poft transinutationem manent ,. quod non e[l in aliis mu-

talionibus : ex quo patet , quod accidentia fubftantiarum

smaterialium funt alia & diflin&ta ab ipfis fubflantiis : non

Ó 1

tamen, boc femper tenui , quia aliquando dicebam oppoft-

, 0

twn tamen pote[? dici, quod pof? confecrationetm vübilina-

net ibidem continve G regulaviter , fd intentiones foluin

hii

:

e

t

298

DISPUYTATTO' TV,

gt

69 fpecies accidentium ; unde folebant vocarii [becies paQ

,a

nis 69 vini, && non qualitates pofl confecrationem ;. &

gf du

ideo fen/us utitur fpeciebus pravebus ;. €9 fic judicat, idem

p

manere j nibil tamen dico bic a[[ertive.

jnguy

AncuMENTUM VIL. Ex fenfu fidelium. Fi.

$0 3

deles enim, quando elevatur Sacra Hoftia, ado-

stf

rant totum id, quodSacerdos tenet in manibus,

dirimi

& quod eft immediatum obje&tum vifus, nec

m at

difinguunt inter continens & contentum ,

quo modo diftinguunt facrum fanguinem à ca-

mui n

WDW:W AL

lice, in quo continetur.

Atqui deberent di-

v/l

A

ftinguere, fi accidentia Euchariftica effent ali-

( tj

quod involucrum reale, cui accidentaliter tan-

a U

tum uniretur Chriftus unione locali , itaut Chri-

i

ftus non foret principium phyficum earum fpe-

MT

cierum intentionalium , quz imprimuntur inno-

ftros fenfus. At verolonge connaturalius per

à Dd

vinmeda

a&um adorationis tenditur in corpus Chrifti, fi

dicatur, omnes illas impreffiones, quz fiuntin

MAT

UT

noftris fenfibus, immediate venire à corpore

Chrifti, tanquam fuo principio & caufa effe&li-

Otiin,

va immediata, ficut contigit, quando Chriftus

22 nedi

apparuit S. Magdalenz in fpecie hortulani, &

lt

difcipulis in fpecie peregrini.

t

ARgUMENTUM VIII. Quando Chriftus in

W

Euchariftia apparuit in fpecie infantuli , prout

tf

Yj

legitur contigiffe (zpius, velin fpecie carbonis,

-u r

fanguinis &c. tantum dabantur fpecies intentio-

t

Àj

nanes, quzles danturcoloresinride. Ergoidem

??.ïärechju

dicendum eft in Kuchariftia. c, prob.

Certum eft

t ls

ex moderna Philofophia, quod colores tranfeun-

j

*

ET

tes in Iride, & permanentes inaliis obje&is non

i

gifferant ; necctiam ftabilitas rei 4« fe tranfeun-

Mi

[

tis

N

DE ACCIDENTIBUS EUCHARISTICIS.

299

htj fPB

"i

tis mutat naturam rei. Ergo ex eo, quod ille

MM

l

li

apparitiones cibo tranfeant, econtraapparentia

MW)M

panis diu duret , non debet affiznari quoad na-

turam harum fpecierum diverfitas.

i

m !

AnRGUMENTUM IX. Ex Concilio Romanofuh

uT

Nicolao 2. Pontifice, in quo fuit Berengario

" mmll]l "

h

propofita fequens fidei formula: Ego Berengarius

] Uj

lt g

a'eteyzfar berefin, qu& a[huere conatur ,. panem é$ i.

Cüulenruml

num, quein altari ponuntur , poff confecrationem fo-

tj

lummodo facramentum , & non vverum corpus & fangui-

r d

nem Domini N. 3. Cbrifti effes. nec po[fe fenfualiter ,

htl

nifi in folo facramento ,. manibus facerdotum tratari ,

hittta,

vel frangi , vel fidelium dentibus atteri : Confentio au-

Ti

ien, Corpus Domini fenfualiter non folum in facramen-

Doy

to, fed in veritate manibus [acerdotum tratiari & fran-

gi, €9 fidelium dentibus atteri,

Hueufque formula

ATT

i

fidei. Ex hacficargumentor : r. denominatio,

quz immediate tribuitur Corpori Dominico,

J Qd

Ti

non convenit ei tantum mediate ; fed tra&iari ,

frangi, dentibus atteri , immediate tribuitur cor-

QTRU

Gu

pori Dominico , ergo non convenit ei tantum

i (

mediate , mediantibus nempe accidentibus rea-

ii

libus. 2. quod tantum unitur rei tra&abili, aut

frangibili, non dicitur tra&ari , aut frangi; er-

go, etiamfi corpus Dominicum uniatur rei tra-

j C

Yil m

&abili aut frangibili,. non propterea diceretur

traétari. ant. prob. anima unita brachio non di-

IU

vlb

citur tra&ari, frangi, dentibus atteri; etiamfi

tractetur brachium , idquefrangatur , dentibus

B

(&rurt

atteratur, Ergo. pb.3. Hi termini, :raftari,

frangi , dentibus atteri ex ufu homipum fere feme

eytratit

per verfantur circa immediatum fenfüum obje-

us

&um; ergo etiam in prefenti materia ducunt

in

[ trauff:'

300

DISP[ITATIö TV

Eu

in corpus Dominicum tanquam immediatum fen-

gt

fuumobje&um; quia pro illo fignificato ftat pre-

n

fumptio, quod regulariter verbo fubjicitur. pb.

igg P

4. Quando denominatio immediate tribuitur

sgrim 0

fübje&to, tunc forma denominans debet imme-

a $T

diate vel realiter vel apparenter recipi in fubje-

r at

&o : fed hec denominatio trattari, frangi , den-

tmon f

Libus atteri immediate t

.ribuitur corpori Domi-

m ucat

DicOo, ergo.

lr

ARGUMENTUM X. Quando virga Moyfis

tii

fuit converfa in ferpentem , terminus conver-

Anoy

fionis eza5 intus & extra ferpens.

Ergo etiam

[

M, gumï

[

quando- panis convertitur in corpus Chrifti , ter-

minus converfionis eft intus & extra Chriftus.

"

Hanc argumentationem videntur approbare aut

4

formare verba Dei ad S. Birgittam 1. 4. c. 63. ubi

i

Pai:chai"tu

Deo tribuitur hic difcurfus.

Virga Moyfis , cum

buungy

convertebatur in ferpentem , dic, utrum fimilitudo fuit

dncoyr

ferpentis, aut totum intus & extra ferpens. — INunquid

Torl t

difficilius efl mibi munc operari müraculum- confimile ?

02 CO

Quamvis autem ille Revelationes non fint in-

if

dubitatz, non funt tamen periculofe in fide.

tànlnil

ARGUMENTUM XI. SS. Patres paffim do-

yhs

cent, quod in hoc Sacramento fenfus fallantur.

j

nd

lta docet CyniL.LUvs J]eROsOLIMITANUS

M m ü(

Catechefi. 4. Myftagog. 7. S. AMBnosrUs l.

de initiandis. c. 9. TagoponzTvus Dial. 9.

Miti (s

u

n

[

J

EusEniUs Gall.Hom, «, dePafch. S.Cnunv-

sosroMus Hom. 83. jg Matth. & Hom. »4.in

, :RGEMEX:

Ep. r. ad Cor.

ldem continetur in vulgari

|

)

j

Rythmo , qui tribuitur D. Thomse, ubi dicitur:

Fifus, guflius , tattus in te fallitur.

Atqui ftri&te

lity l

í

M

N

loquendo fenfus non fallerentur , (i darentur

(

l

acci-

Qu

al

|

DE ACCIDäNTIBIIS EUCHARISTICIS.

3or

lm

ibf

n

j

accidentia realia, quae fünt objectum proprium

:

ac verum fenfuum.

Eft enim àxioma Philofo-

phorum Peripateticorum , quod fenfus circa

* t

proprium objectum non fallantur,

Q

Ita teftatur

ipfemet S. "Thomas Opufculo 57. ubi ex eo

dentur accidentalia in Euchariftia

quod

fi

15

, Infert, fei-

fus non falli.

"Icidentia , inquit, fine fubjetto in

Dori D

eodem Sacramento /ubfrfzunt ,

. ut fenfus à deceptione

veddantur immu

iM

molis.

es , qui de accidentibus judicant Jibi

I6 CQv

AncuMzNTUM XII.eftex Authoritate Pa4-

TAT

iil t

fchafii, quiin l. de corpore & fanguine Domini

D

a1t

*

Quia voluit, licet figura panis & vini bic Jit ,

r

omnino nibil, quem caro Chrifli &2 fanguis poft confe-

):mma»;

crationem credenda funt.

Itaque ipfa figura panis

ORUA

OY

IN

juxta Pafchafium realiter nil aliud eft, quam ip-

fum corpus Domini.

J

(

n

ARGUMENTUM XIII. In fententia oppofi-

ta Chriftus tantum effet cibus per accidens, in

i as

quantum concomitanter cum accidentibus reali-

t0n

nj

bus trajiceretur in ftomachum, ficut quando

cum cibo fimul ob concomitantiam fübintrataer,

wpdt

[ d

A

demon, pilus &c. fed hoc nonpoteft dici. Er-

go dicendum eft, Chriftum immediate ratione

DUTA

0sl

füi trajici in ftomachum. min. prob. Chriftus

Joa.6. dicit : Caro mea vere eft cibus ; & fanguis meus

, D

vere eft potus. v. 5s.

CRl

AncuMENTUM XIV. Si fpecies Euchari-

ml

ftice non fint reales, fed tantum intentionales,

n vi

longe connaturalius & magis proprie verifican-

j diti

tur verba Chrifti, ubiJoa. 13. dixit: Hoceficor-

[qu ?

pus meum; fenfus enim eft: Hoctotum fenfbi

le,

p t

& quidquid reale eft in hoc obje&o demonftra-

tionis,

)j

i

DISPuTA'i".IO 1V.

$02

zin

tionis, eft corpus meum.

Econtra in fenten-

düne

tia oppofita magis proprie verum effet? Subhoc

toto fenfibili eft corpus meum.

Id reéte obfer-

j; Al

vavit Quimundus Archiepifcopus Averfanus,

g o

]. 2. de oeritate Eucbariftie contra Berengarium fic

d amo

fcribit : Me audi[fe exiftimo , quod Berengarius depro-

sl

nomine B o c ad bunc modum ratiocinatur.

Hoc, in-

Mrentur £

wit, pronomen efb; pronomina autem. fabflantiam fine

lec n

qualitatibus fignificant. — t quis ef& . qui quotidianoufu

nelu, u

loquens reprebendatur , [iita dicat : INon fum ego ille ,

fasi

qui quondam fui.

Tu non es ille, qui folebas : cum ea-

u0d-

bt

dem tamen fubftantia fit ,. [&d qualitates diver[c.

flgptat

71$, & ILLE, & IDEM fronomina famt ,. &2

yipti

non femper fubflantiam , [ed & qualitates apud. Dotif-

Ti

fimos perfape fignificant , cur $ Hoc, pronomen

non po[Jit idem pati ?. /fn quia Berengario non babenti ,

i eftn

tb hum

unde [uam aliter muniat berefin, id non placet ?. Pla.

t difin

cuit tamen fumwe autboritatis quibusdam autboribus

Ex his colligitur, objectum

the

grammatice artis.

primo ac per fe , demonftrabile, eífe potius fta-

M

tum fenfibilem externum , quam infenfibilem ac

at g

internum rei.

Lpott r

tuy

AncuMENTUM XV. Chriftushabuitidem

motivum deftruendi accidentiarealia, quod ha-

&oonm

buit motivum deftruendi fubftantiam panis. Er-

«,'E:;dewrim

go prefumendum eft, quod etiam deftruxerit ac-

Z2l

"&t tj

cidentia. ant. prob. Motivum deftruendi fübftan-

tiam panis, prout Joannes de Ragufio in oratione

BI

coram Concilio Bafileenfi habita obfervat, eft, ut

Wi T

evitaretur occafio idololatrie , qua exhibetur

if

creaturz cultus Deo debitus.

Atqui hoc moti-

KT

"

vum zque urget circa accidentia realia. Sienim

D

:

N

cultus de fa&o abftrabit ab accidentibus, & dirigi-

im»;lie

tur

u

DE ACCIDENTIBUS ELICHARISTICIS.

393

n

tur ad contenturn füb accidentibus realibus, po-

hn N

tuiffet &que abftrahi à fubftantia panis, & cul-

[ [

tus dirigi ad Chriftum contentutm füb fübftantia

TU

panis.

Aliud motivum deftruendi fübftantiam

p

M

panis potuit Chriftus habere, ut fideles libetiori

[b

Tij

affe&tu amoris & adorationis fine multis ambagi-

^. Bo

bus abíftractionum circa continens & contentum

Sed

li

ferrentur ad. prefentem in Sacramento.

Utl

hec ratio etiam locum habet circa accidentia

realia, habentia modum effendi per fe, prout

ht

Bellarminus & alii concedunht.

Mïf;' m

Longe enim li-

d

berius & itnmediatius fertur affectus in Chriftum,

fifupponatur , Chriftum precife apparere füb

'i i

i

fpecie panis.

& p

AnGuMENTUM XVI.

Non eft verofimi-

le, Chriftum in myfterio jam aliunde difficili

m

TU

voluiffe humanz infirmitati multiplicare novas

im &i

credendi difficultates ex confervatione acciden-

tium fine fubje&o , idque fine neceffitate; cum

it, d

4..'

f potz

potuerit eligere modum prafentiz realis per ap-

paritionem, quem etiam infantes facile cape-

nlentbis

rent, prout ex S. Auguftino obfervatum eft.

Tib

AnóUMENTUM XVII. ab authoritace & ra-

tione GurMuNDI Archiepifcopi Averfani,

i qu

i p

qui l.2. deveritate Eucbarifiie ex inftituto probat,

du

Chriftum in hoc Sacramento immediate tangi,

& dentibus teri, ficut Chriftus immediate atta-

dl

j ona

&us eft poft refürreciionem à S. Magdalena, &

ab Apoftolo Thoma.

Oftendit etiam, quod,

d

dum dicitur facra Hoftia frangi, ea fra&tio non

) ejhil

uhot t

fit realis, fed tantum apparens, feu intentio-

nalis. Berengarium proin & ejus affeclas, qui

m

negabant, fas effe, Chriftum dentibus atteri,

allo-

bus,&ää

]

d

304.

D/PS: Pet- DAU p o

IV.

E fwn fU

alloquens fic ait: ,, Ego vero in primis quzro,

, quid dicantfignificare, atteri ? Si enim intel-

Jeut, q

jbl

,,ligunt, atteri, velut preffius tangi, aut for-

,1uspremi, quero, quare non fit fas, Chri-

gt

, ftüm dentibus atteri ? quare non poflit denti-

"r

, bus premi, qui manibus Thom: & poft refur-

aiicola

, re&ionem potuit attrectari ? & fanGe mulie-

allintt,

qutmett

», I€8, quibus occurrit poft returre&ionem, fcri-

, ptum eft, quia tenuerunt pedes ejüs : nulla

qecis

, namque ratio eft, cur non poffit tangere dens,

,no p

.Quod tangit manus ? Paulo poít author fic

pl

» Pergit , Intelligendum eft hoc, quod dicitur;

,Tf

€jus caro in falutem populi partitur, dictum

f UI

» €effe, non quia partiendo minuatur, fed pro-

aullelcs

», pter fimilitudinem fractionis; ficut immolari

o Y

» quotidie dicitur Chriftus propter fimilitudinem

eLoy

» paffionis; licet enim hec magni caufa mytte-

mvidebat

, tii quafi dividere videatur, nos tamen Domi-

j rolli; 4

,, num participatione fui ad diverfos credere de-

1

D

» bemus venientem, poffumus etiam dicere tan-

:

"m

,.tum effe in una quaf| particula , quantum

&l

,e€rat in hoftia tota ; ficut de manna legitur;

vrdnd

;», quia nec qui plus collegerat, habuit amplius ;

düm o

ï

,,nec, qui minus collegerat, habuerat minus;

u lol

,ita ergo tota hoftia ett corpus Chrifti, ut ni-

EU Hpþar

,hilominus unaquzque particula feparata fit

A ul

, totum corpus Chrifti, nec tamen tres particu-

3 qiff

, & feparatz funt tria corpora, fed unum cor-

,,pus: nec ipfe etiam particule à fe tanquam

mefemprl

b

du por

, plures differunt ; quia quod corporis totius

,,una eft, hoc & cetere funt.

Itaque jam nec

N en

V

QU

"Ut

» plures particule dicendz funt, fed una potius

UX

i

, hoftia integra, licet officio facerdotis videa-

J

LR

,itür

'1/"4', I

Á

L

DE ACCIDENTIBUS EUCHARISTICIS,

$o5

EM

nj

», tur quaf dividi propter manum, ut dixi, my-

;, fterium " quod ita oportuit celebrari.

Simi-

J

r

; liter & fi, dentibus, velaliquo alio modo hzc

N

i, (

» frangi videntur, intelligimus non hec frangi,

Hl

HO

» quia nihil aliud in tota, quam in qualibet celut

», particula credimus contineri; ne autem quis

ii

,, exiftimet ,^me hanc fententiam ex meo fenfü

ln f

, commentari.&c.* Itaque jam nulla ratio pro-

LURT

A d

» pter iftas-quafi partitiones obftare videtur, ut

,,non poffit Chriftus panem transferre in cor-

hn f

,, pus fuum. . Sicut opere tuo putas hoftiam di-

At r

», Vidi, fic putari poteft, facerdotum opere fie-

I diüm

,,ri, ut corpus Chrifti, quod in celisunum eft,

,

,in mille locis teneatur , fed ipfe eft, qui ope-

Limmyai

lil

, I€ Veftro,'non quod vifus zftimat, fed quod.

3 ipfe vult operatur ; nam fic violentia judeo-

ais

,jTum videbatur mori, &tamen ipfe dicit, ne-

tinen D

110 tollit animam meam à me, fed ego pono

O5l

,, eam à meipfo ; ita ergo cujuslibet fortaffe vio-

máeen:

,;lentia putatur frangi ; nec tamen, quod car-

i, QU

, nalis eftimat fenfus, fed quod ipfe vult Chri-

n l

»ftus, credendus eft operari; ficut fane poft

Yi aj

5 partitionem hoftiz fingula tibi minora viden-

Qerdt D

», tur, quam hoftia integra ; ita in omnibus Mif-

trifi t

,Ífis minus apparet corpus Domini, quam in

[

[

,,celis effe credatur; fed hoc tantum fecundum

prapat

» fenfüs , qui ficut in multis rebus aliis fzpe, ita

Juum a

,in hac re femper falluntur, fed nunquid fi hoc

at

», capere non poteft oculus carnis, extinquen-

yris t0

» dus ideo eft oculus mentis? cum enim Mag.

jejn?

,; dalenaad monumentum Domini plorans ipfum

; Dominum cerneret, nunquid non ipfe re ve-

m

myd

»ra Jefus erat, quiailla fecundum oculos dece-

D. Zfmort Tratt. de Euchari[lia,

U

DN

», ptà

gt

306

DISPUTATIO IV.

,

,ptahortulanum fe videre putabat?. aut cum

ii

gt

,ipfa die refürre&ionis fuc duobus. difcipulis

, ambulantibus in via fcripturas tanquam pere-

i, 000

dm 4

»grinus exponeret, nunquid aliud, quam ipfe

,erat, quia fcriptum eft; oculi eorum tene-

vt feri

, bantur, ne eum agnofcerent ? aut cum difci-

d anjert

»puli in mari laborantes eum fuper undas cer-

n

Aneul

,Derent ambulantem, quis audeat dicere, non

,,ipfum vere fuiffe, quia ipfi deceptis oculis

indls,

vim M

; phantafma effe putaverunt? quidigitur ? nun-

,;quid putandus eft eos joculariter delufiffe?

yowfire

,8bfit : ipfe enim ubique idem erat, ipfe ubi.

f p

,, que veritas erat.

Seníüus perfepe falli, cum

rcintnta

,veterum Philofophorum multa argumenta,

V enfntan

, tum quotidiana experientia pleniffime docent ;

s t

, fano namque cuivis comedoni, fi multum efu-

5 eutati

[

s,riat, etiam amara dulcia videntur, egroto

,,autem, aut multum faturo , etiam dulcia funt

dARGL')H!N

, amara; remum in aqua, fi interrogas oculos,

DT

,» fra&tum afferunt , quem mox extractum man-

LU

»» fiffe integrum teftantibus oculis ratio probat :

Attí f

,, x quo fit, ut contra rationabilem Ecclefie

mumefïe'

, fidem per hoc, quod infirmus & lippus ocu-

d

,,lus fe videre putat, nullatenus debeat impe-

ab

;; diri," l. 2. expreffe idem Guimundus docet,

M

fih

corruptionem fpecierum effe tantum apparen-

D li

tem. mNaum aliquando Patronus accidentium

Thfm [

realium hunc in modum locutus eft ?

ARGUMENTUM XVIII.

D. Thbomas & ve-

Ell«

dp] P

teres Theologi exiftentiam realium accidentium

in Euchariftia tantum probant ex naturali ratio-

ts !

lenmbbll lc

ne philofophica & ab experientia fenfuum, non

fi ex

«m p

d

Vero ïex Scriptura aut traditione. Ergo,

Philo-

U WW

]

DE ACCIDENTIBUS EUCHARISTICIS.

Jv

!u

i

j

l

Philofophia oftendatur, experientiam fenfuum

äää

lum

n

circa accidentia peripatetica ferme univerfim

T

fallere, non erit periculofum in fide, tueri op-

uj

BOTum [

pofitum. Z£nt. prob. . In fumma p. 3. q. 75. a.

f] ü

5. c. fic feribit: Dicendum, quod fenfui apparet ,

fatia confecratione omnia accidentia panis & vini re-

T Ug

1naneve.,

Á v

ARGUMENTUM XIX. . Petrus de Alliaco Cae-

f g

dinalis, qui prefedit Concilio Conftantienfi in

ii

primis Seffionibus, in quibus fuerunt damnate

tt duf

propofitiones Wicleffi circa accidentia Euchari-

^ o u

ftica, ipfemet fatetur in fuo. Commentario in

li,

Libros fententiarum intextu oljetione 2, referen-

RU

itedur

'do, exiftentiam accidentium realium in Eucha-

riflia effe tantum aliquod probabile pbilofüpbicum,

jmulud

Ergo contrarium tueri non eft periculofum in

Wi aj

fide.

a i

ARGUMENTUM XX, Author fermonis de

m

Cena Domini antiquus dicit : Mira funt , que bomo

JUCN T

fantit , magna , que videt.

Atqui non effent ma-

T0 p

£na aut mira, fi obje&tum immediatum ta&tus &

bilen 1

'Vifus tantum effet quantitas & color.

& o

"ARGUMENTUM XXI.

Si darentur acci-

s ob

dentia realia in Eucbariftia, tunc ibi exifterent

TUn

ii d

per modum fuübftantie; fed non exiftunt per

DAU d

"

modum fübftantie, ergo. maj. patet ex confef-

y ol

fione D. Thomne & Bellarmini.

D. THonaAs di-

[

cit accidentia Euchariftica exiftere per modum

W

fubítantie, per hoc, quod aquirant propriam

n

[/]

exiftentiam: BELLARMINUS vero dicit, acci-

Mi

dentia Euchariftica aquirere modum fubftantis,

Quf

fai

min. prob. r. fi accidentia Euchariflica exifte-

b

rent per modum fübftantie, tunc in eftimatio-

U 2

ne

p

308

DISPUTA T FO TV.

m

ne morali equivalerentfubftantie ; fed hoc non

r n

poteft dici, ergo maj. patet, quia fubrogatum

quoc

fapit naturam illius, cui fübrogatur; & quia

efítimatio hominum potius attendit ad modum

gptine

d

rei, ad funCtiones, a&iones, & paffiones &c.

adüos Y

quam ad phyficam entitatem rei. min. prob.

Chriftus noluit relinquere id, quod in aftima-

& qnh.)

tione morali equivalet fubftantiz, ergo 2. fi ac-

se t

cidentia Eucbariftica exifterent per modum fub-

foriofom d

i fl

ftantie, tuncreliquiffet Deus Vice- fübftantiam

fed hoc non poteft dici, ergo min. prob. nam

hi p

DN

1. Deus quafi exhaurit fuam omnipotentiam de-

ftruendo fübftantiam panis; ad quid opus omni-

b

( r

potentia, fi relinquitur Vicefübftantia? 29.re-

pugnat legibus prudentie, deponere regem, &

g, q

relinquere Vice-Regem, qui tueatur omnia jura

Vniti

fui depofiti regis.

3. Si Deus voluit populo

& qu

Chriftiano amovere Petram fcandali, fubítan-

xiee f

1041

tiam, ne fumerent occafionem idololatrie ; ut

Joannes de Ragufio in Concilio Bafileenfi habet:

n

cur relinqueret Vice Petram fcandali, Vicefüb-

77

ftantiam ? quid enim intereft pietati fidelium ,

ä'ï,FWM

ac teneris mentibus, impediri ab immediato cul-

tl

tu Domini füi per fubftantiam, aut per Vice-

ET

fubftantiam ? fi fubftantia repugnat teneritudini

g t

fidelium, & intentioni divinz, cur non & Vi-

r

cefübítantia? Igitur dicendum, in deftru&io-

"m l

ne fubftantie deftrui etiam Vicefubfítantiam ut

Em

accefforium fequatur fuum principale.

m

ARGUMENTUM XXII. 4 ratione.

Myfterio

tf

Euchariftico fine neceffitate affüitur myfterium

IN

accidentium realiim, ergo hoc non debet ad-

D

u

"

mitti. C.eiet; quia miracula & myfteria non

M

debent

vl

DE. ACCIDENTIRÜS EUCHARISTICIS.

309

[

] hOW

debept multiplicari fine neceffitate; & in expli-

ls

catione myfteriorum fidei femper eligenda. eft

W du

explicatio captu facilior, ac certior; ne huma-

l y W:

n& opiniones cum certiffimis fidei myfteriis com-

ts

mifceantur, ob quas fzpe ipfa myfteria apud in-

- mi[], pn

credulos vilefcunt , aut omnino rejiciuntur.

X if

ánt. prob. poteft myfterium Eucharifticum facil-

1OpIT

lime explicari, dicendo, quod corpus Chrifti

d

gloriofum habeat connaturaliter vim imprimen-

^l

di f«nfibus omnes qualitates fenfibiles.

Ergo.

l. Dr0),

dnt. prob.

r. Demones habent vim excitandi

OI54m d

odorem, ac feetorem , mentiendi mille formas,

loptscon

& commovendi humanos fenfus tam internos

Wi ew

quam externos; ergo fimilem vim habet corpus

"N

gloriofum, quod à S. Paulo dicitur fpirituale.

t m

2. Corpus gloriofum eminenter precontinet per-

Y

fectiones qualitatum fenfibilium, ergo poteft eas

nii, lt

imprimere fenfibus; Z£nt. prob. ex CaATECHIS-

Vbl

MORO M. in art. 12. Symb. ubi dicitur; beatam

Afleenl

caleftium vitam omnium earum rerum copüs, quecun-

dl Vi

que nobis jucunde in bac vita contingere , veletiam opta-

g D

vi queunt , five ad mentis cognitionem , froe ad perfe-

jmnedit

&um corporis babitum pertineant, longe Eminentius ab-

unduturam.

at

Accedit , quod accidentibus juxta

t

"homiftas competat virtus producendi fuübftan-

tiam, cur non concedamus corporibus gloriofis

qrmi

^

hls

vim faltem inftrumentalem producendi ac im-

primendi fenfibus qualitates fenfibiles ?

übfntd

ARGUMENTUM XXIII. 2 ratione.

Multi

p

effe&us in Euchariftia non poffünt uniformiter

n N

hr my

'.

j:

explicari per accidentia realia, ergo non dantur.

qon d

C. patet. quia tam Philofophi, quam Theologi

femper quarunt caufam uniformem effectuum

D

L

v:

U 3

conne-

D.rS:P-U-T-A-E 4$0:4Vi

Dl Aw

510

g

connexorum; & aliunde conítat, quod Deus

operari foleat modo fimpliciffimo, ac uniformi,

PO

ubi convenienter poteft haberi uniformitas.

Hinc etiam modus phyfice caufandi gratiam in

g

g,

facramentis à plurimis Theologis negatur ob

hanc rationem, quod ille modus non procedat

n i

uniformiter ac univerfaliter.

gantid

Int. prob.. 1. Va-

ri2 apparitiones, quibus Chriftus apparuit in

ireng

dencium.

Euchariftia v. g. in figuraagni, non poffunt ex-

plicari per accidentia realia, ut videbimus infra.

ieton,Á

venit 100

2. Hoftia corrupta convertitur in fübftantiam

aliti, in chylum, in carnem & fanguinem, ver-

p

mes &c,

vl

Sed hoc iterum non fit per actionem

áccidentium realium ; fed tantum per operatio-

vie, (

nem divinam.

3. Species vini licet oppofitum

qutràl

teneat Innocentius III. & D. Thomas, probabi-

EU

liter prorfus eo modo, quo egiffent fine confe-

1; qiy

cratione convertunt aquam infufam infe; quod

Pa

non poffunt per actionem propriam.

Quodfi

wl 1

quis hoc non concedat, eo ipfo erit opus actio-

virin

ne fupernaturali, qua hebetetur virtus acciden-

(0jtr

tium, ne agant in aquam infufam.

4.Sepe in

hoíftia producuntur nove qualitates, v. g. ca-

?modo

BUl

lor, frigus, impetus &c. actualis independen-

Ht (l

tia harum qualitatum a materia in füi productio-

CUM

ne iterum excedit vires accidentium realium,

lp

j

quia omnis naturalis produ&tio eft eductio é po-

i n

potentia materia.

5. Ipfa quantitas hoftige, qua

Ui

dicitur fubjectum aliorum accidentium, fepiffi-

me mutatur vel per mutationem figure, vel

&l

Vj

per rarefactionem, & condenfationem , vel per

divifionem ; a&tio ifta condenfativa, rarefaci-

fU[ lii .hh

l

ID ex.-

mmüfc J

va &c. cum qon habeat fubje&um, iteru

cedit

Lo

l

DE ACCIDENTIBUS EUCHARISTICIS.

$1I

Qu ..

cedit vires accidentium. — 6. Species vini repa-

u

rant qualitates deperditas; hsec reparatio exce-

lt

dit vires accidentium ; fi enim qualitates con-

ipitg

trarie poffent feipfas confervare in fuo tempe-

Mi

ramento, ac feipfas connaturaliter reparare,

JL p

non requireretur in compofito phyfico. forma

J u

fübftantialis, quz ideo requiritur, ut detur ra-

? a

dix exigitiva temperamenti & collectionis acci-

Q pofgs

dentium.

7. Gravitas non eft proprietas acci-

Hinsis

dentium, fed fubftaptiz; quia gravitas non con-

Vübntg

venit rotunditati , albedini &c. fed materic.

Ufen, ve

8. Ubicationes, durationes, aut aliz relationes

trdinet

poft confecrationem fierent intrinfece füperna-

GE

turales, quia non manent ezdem numero.

9'

kvl

Impenetrabilitas quantitatis poft confecratio-

it, oj

nem non habet amplius determinativum in ho-

t t

ftia; quia quantitas dimenfiva non eft ex feipfa

ininls «

impenetrabilis, fed tantum ob exigentiam fui

ru (

fubje&i.

1o. Intenfio & remiffio qualitatumnon

entoput

poteft fieri naturaliter; .Si enim intenfio confi-

vitus at

ftit in majore radicatione qualitatis in fuo fubje-

N

&o, quomodo poflibilis erit major radicatio it

ite, n

fübje&o ; cum accidertia exiftant fine fubje&to ?

jr t

fi intenfio confiftit in additione graduum hete-

Vi

rogeneorum, quis reproducet v. g. gradum fri-

Yium r

goris in fpeciebus vini, fi nulla adeft fübftantia

Mediii

exigitiva hujus gradus? fi intenfio confiftit in

ts hoflig»'

additione graduum homogeneorum, quis in de-

nium, £

fe&u fubftantie determinat numerum graduum?

aut quomodo verum erit dicere, remanere ea-

du

yan, *

dem numero accidentia? rr. Odor non diffundi-

tur fine vehiculo fubftantiali , quia eftevaporatio

y, It

fumofa, ut experimentalitet notum . eft; quo-

l, itenlif

UA

modo

p

312

D1SPUT'XT1O IV

fnodo ergo odor fpecierum vini diffundi poterit

[

s lat

1

gb

J

per a&ionem creatam ? 12. Panis nihil aliud eft,

quam compofitum accidentale, feu innumere

ämomnh

gis p

particulz farinacesz artificialiter interfeconjun-

&z: ergo tot deberent dari a&iones conferva-

lat

tive realiter inter fe diftin&e, quot dabantur

particula.

13. Forma panis eft modus fenfibi-

sbons 10

lis particularum minimarum, infeparabilis à fuo

4 mordi

fubje&o, quia omnis modus ac relatio eft infe-

s d)

parabilis à fuo fübje&to ; ergo non poteft re-

« d

manere eadem numero accidentalis forma ac

T

fenfibilis panis.

14. Nullum accidens poteft

aj

geatiet

educi ex alio ; ergo omnes alterationes hoftie

]

deberent efle creationes.

ZInt. prob. quia alias

150 00

tntem

non poffet probari neceffitas materie prime ;

& ARISTOTLEs 1. phyf. probat, nihil per fe

um u

fieri ex alio, quod jam eft a&u, in quantum eft

al

a&u, velquid, vel quale.

15, Hoftia fe habe-

, ünt

ret per modum rei exiftentis in vacuo ; quia fi

tf q

,

accidentia exifterent in vacuo, eodem modo exi-

1 f(üitte

fterent, ac nunc exiftuntin Euchariftia: ergo, fic-

u)

utin vacuonon poteft dari motus, quiaibi non da-

liren

tur materia, ita nec in hoftia poterit naturaliter

1nd

dari motus.

16. Corpus Chrifti debet habere

h

^—f€5p

aliquam unionem cum fpeciebus Eucharifticis ;

od

ergo hec unio, cum fit fupra omnem exigen-

LE

p

n

tiam creatam, unice poterit produci à Deo. 17.

1 Ym

In Manna figura Euchariftie pleraque. fiebant

y

ü

per folam actionem divinam; ergo etiam in ipfa

A

0

Euchariftia.

Zint. patet , quia in manna diverfi

U

f

fapores juxta defiderium cujusque fentiebantur,

üxw

"j

l

& qui plus collegerat, non habebat plus ; quod

ï

lt

NY

N

t

poteft.

EIDL N

cl

-foli virtuti diving operanti adícribi

ergo

v)

DE ACCIDENTIBUS ' EUCHARISTIICIS.

. 813

Atl

Ergo conftat, plurima fi non pleraque in hoc

Ddl

s

myíterio fola virtute divina peragi poífe; ac

proin omnia virtuti divinz adícribi debent, ut

ts

I QUf

modus operandi fit fimplex ac unifprmis.

t d

ARGUMENTUM XXIV. . Ratio naturalis

D [j

probans non dari accidentia realia peripatetica

tl

eft moraliter certa: & Ratio Theologica pro-

Pf d li

bans dari in Euchariftia talia non eft moraliter

pl

certa: ergo ftandum eft potius Rationi natura-

li.

]is Á ;

ZiInt. quoad 2. membrum. patebit ex folutione

Àty pot

objectionum.

Quoad 1. membrum prob. per enu-

006 lfl

merationem horum accidentium. Sic r. NEu-

. Qu dig

TOoNUSs demonftrat nullum dari colorem per-

Yi yinr

manentem in rebus ; fed omnem colotem adve-

y lp

nire cum iuce.

ZABARELLA pttat eum- pro-

u

duci abipíaluce; plurimi etiam Peripatetici pu-

Bsf

tant, eum confiftere in modificatione lucis; &

h0

pauci funt, qui defendunt colores permanentes ;

jemmol

igitur ratione naturali moraliter certum eft;

(ia:

hoc accidens non dari in Euchariftia.

2.Sapo-

quiaihiüï:

rem & odorem confiftere in figura particulerum

erittitus

minimarum docent cum antiquis fere omnibus

debe t

Recentiores plerique: ergo iterum hac duoac-

Bicad

cidentia non efTe realia in Euchariftia moraliter

m« u

€ertum eft.

3. Quantitatem identificarunt cum

xiaDa

materia prima precipui Peripatetici.

AvVER-

s

noEs in l. de fuübflantia orbis id expreffe docet :

j etm

ergo & Ariftoteles; qui aliunde corpus definit

ZLABARELLA intér

m d

per trinam dimenfionem.

fntidt

latinos Ariftotelis interpretes poft D. Thomam

tpiss?

fine controverfia Princeps non folum quantita-

tem identificat cum materia fed univerfim ne-

( P'

U ;

,

gat,

IDISPUTATIO IV.

d

314

j i

gat, accideentia à fubftantia feparari poffe. Oka-

q i

mus Nominalium Princeps pariter quantitatem

qpuns 0

identificat;cum materia; & rationes omnium ho-

xf d

rum authorum non funt enervate, fedab innu-

meris recentioribus Philofophis approbate;

r

tamor!

ergo ratione naturali moraliter certum eft, non

dari accidentia realia vulgo peripatetica in Eu-

dnohbis

s il

chariítia.

Hzc funt argumenta Philofophorum Neote-

ha

j r

ricorum, quorum /altem aliqua videntur id evin-

cere, non effe periculofam in fide eam fenten-

ij i

tiam, quod accidentia Euchariftica non fint rea-

W/ä?müfw

du

lia, fed tantum intentionalia, feu apparentia,

qualia furit colores in lride, aut illz fpecies,

u Dl

fub quibus apparent Deus, angeli, anime de-

rj

fun&orum, demones.

Sic legitur Lure 3. quod

VTa

Spiritus San&us defcenderit in fpecie columbe , &

riro

quod Chriftus apparuerit femel in /pecie bortulani,

& femel in /pecie peregvini.

Dixir liqua, quod

st

vt

enim non omniafint folida, fed plura eorum fa-

cilem patiantur refponfionem, fequentes obfer-

1 000 Jl

e

DArlfo

vationes monítrabunt.

i.

t me

OBSERVATIONES

ï*u'!äimu; G

Ümp ts

ZAd prafata argumenta. Pbilofopborum INeoteri-

Corttn.

gt

I. Circa autboritatem ex ver-

"Ad Argumentum .

ffmzïft, "

bis D. Hyeronimi dico ; ea verba non reperiri in

&

R, H

ulla Epiftola S. Hyeronimi. Reperiuntur enim

tantum in aliqua Homilia, qux reperitur qui-

M

dem inter opera D. Hyeronimi tom. 9. fub ti-

L

tulo :

!

DE ACCIDENTIBUS EUCHARISTICIS,

315

!

Ws g

tulo: omilia de corpore & [anguine Domini, fed

Waties

prout Oudinus in notis ad tomum 4. editionis

tl

Erafmiane obfervat, eff certo Faufli Rbegien[is

L

haétenus editi fub titulo Eufebii Emiffeni.

Ver-

lg,

ba tamen Homiliz iftius longe aliter fonant, ita

ut author illius potius videatur loqui de ope-

l a

rationibus Chrifti diverfis in fenfus internos,

quam in fenfus corporisexternos. Textusenim

fic habet : Sacrum Dei tui corpus bonora,, mente con-

TU i

tinge, cordis manu [ufcipe , & maxime bau[?u interiori

[f

a[Jume. — Sicut in Manna in corpore cibus. [apiebat, ita

Don fntrey

in pe&tore Deus credulitate proficiat.

ldeo quod ibi de-

t

le&atio obtinebat in faucibus , bic benedittio operetur in

le ds

fanfibus.

En! verbum operari, ponitur optative,

, uitte i

non afJertive.

i

2. Textus S. Hilario adfcriptus non reperi-

Wal

tur inter ejus opera.

1217

Aj

3. In textu, qui tribuitur S. 4uguflino à Gratia-

lürt r

no, &inter opera non extat, per nomen /e-

quenst

cierum non intelliguntur fpecies accidentales,

fed duz nature feu fubftantie fpecifice panis &

vini.

Sic D. Ambrofius fumit l. de initiandis

€..9.

Ibidem c. 4. dicit: Speciem pro veritate acci-

J

piendam legimus de . Chriflo : Specie inmventus ut bomo.

Ad alterum textum dico ; aliud judicium exfpe-

n M

Gari non potuiffe ab infante, qui füb hac fpe-

cie Chriftum tantum femel viderit.

Si autem

obfervaífet, ex pane fieri eum tranfitum, & fpe-

hnitient

ciem effe ftabilem, virilius judicium tuliffet et-

n

jam infans.

Hinc eoipfo, quod S. Auguftinus

eriunit

talem opinionem infanti tribuat, eam non ap.

p

i:-l

probat.

om. :

E

D'LS-PUT-A- T-FO-r:v.

a

316

u

"^ d rgumentum II. dico, etiam in noftrafen-

tentia verum effe, quod detur in altari apparens

u golo

qaspet

anis, & quod appareat efle panis; & quod Chri-

ftus fit fub apparentiis panis.

Sed hoc dicitur com-

g, U0

eulit i

paraie ad aliud, nempe ad fübftantiam panis,

not abfolute pro uuda apparitione.

Certe grz-

«pediato

cus terminus eidor, fzepius fignificat formam feu

j di

fpeciem realem alicujus rei, quam meram appa-

g u

t

ritionem.

D. Epipbanius ibi loquitur de divini-

i

a uniaá

De illa

A

tate Chrifti, non de corpore Chrifti.

dicit, quod fit fintiens , feu fenfitiva, non vero

wimd

Qul

quod fit fenfibilis.

D. Cbryfoflomus in hoc ipfo

textu agnofcit veras res, fub quibus nobis tradi-

POT

tur Chriftus.

Tbeodoretus fatis aperte fupponit,

EE

quod aliquid, quodreale panis vocat, remaneat. D.

du y

Gregorius pariter tantum loquitur de pane ap-

n d

parente comparative ad fubftantiam panis.

DEU

2, qe !

^ d Zrgumentun III. nego , eam profeffio-

nem fidei fuiffe acceptatam à Romana Ecclefia;

Á dn

15 qi

quia, ut obfervat P. ANsELMus Panrs inli-

bro gallico, de confenfu Orientalis Ecclefiz in

muli f

^i

articulo de imaginibus , de purgatorio, & de commu-

Eul

mione fub utraque [becie continet aperte contraria

do&rinz Romanz Ecclefis.

Ea profeffio etiam

fl

edita eft in Commentario rerum Mofcowitica-

EUY

rum à Leunclavio Calvinifta.

Zacharias Chryfop.

98, m

Wt

tantum invehitur in eos, qui cum Berengario

irrident omnes modos poffibiles falvandi trans-

ü Algwng

fübftantiationem.

Uil n

Ad Thbeopbylattum & dgapium

jam refponfum eft, eorum phrafes loquendi et-

lwm" d

Jf

jam à noftris authoribus admitti.

t

Iüï&

D

Idem refpon-

b

l

A

detur circa apparentias panis.

ü (

"Ad

j

DE ACCIDENTIBUS EUCHARISTICIS,

317

d

44ld Argumentum IV. conceditur , Chriftum

hi D

eodem modo tangi & videri quoad fubftantiam

Wi(y

Vr

veritatis per propofitionem importatz, quia et-

iam, dum tangitur homo , non tangitur homo

lmlam Y

immediate immediatione fubítantiz , fed tantum

(tte n

immediatione quantitatis dimen(ivz.

Perinde

du

autem eft in ordine ad veritatem propofitionis.

meram

quoad ta&tum, utrum quantitas fit unione phy-

ii dIUL

fica unita fubftantme five unione locali.

Il Dj

ld Argumentum V. Quzftionem tantum in eo

1, I0n

verfatam efle, an in Sacrificio Miffz facrificium

Id

Chrifti in cruce pera&tum tantum renovetur re-

10l tti

memorativeinfigura, ac velo, prout Ratramnus

^ i,

afferebat; an vero in reipfa, ita ut fit idem fa-

m ]

crificium, prout Pafchafius juxta do&ctrinam Ec-

r

clefiz* afferebat.

Non igitur fermo erat de velo

1

aut fipura accidentium relate ad füum conten-

tum, quz Pafchafius non negabat.

um p

n D

Ad Argumentum VI. Dico, ex hoc ipfo ag-

D

parere, quod jam eo tempore nullus Theolo-

gorum aufus fit, a[fertive contrarium tueri,

Jis t

MT

d Argumentum VII. dico,

homines tendere

in fubftantiam 1nv1übxlem,dum regem füb forma

pet u

rofeft

vifibili honorant, absque eo, quod cultus &

honor tendat per fe in accidentia regis

Idem

Maftor

ergo eft, dum adoratur Chriftus fub accidenti-

s

bus panis.

m ts

"d ZArgumentum VIII. Quamvis colores trans«

f t

euntes & permanentes formaliter non differant,

w J

datur tamen in his caufa fecunda ftabilis, de fe

lod

ex fua natura exigitiva talium effe&tuum. Qua-

Tiemr

lis in Euchariftia connaturaliter awgnarl nequít

fine quantitate dimenfiva;

A

J Til

318

CD-ES^PAITXT TO

IV.

Zd ZArgumentum IX. dicimus etiam nos, tan-

"

gi ac premi fubftantiam, dum immediate tangi-

tur quantitas ligni vel hominis, unita fübftantiz.

qgdintur

g

iNec refert, utrum illa unio fit phyfica in unita-

tem fübítantem, vel tantum localis & acciden-

igi provt

gl i

talis.

d Zirgunentum X..— Ibi tantum urgetur pa-

spercta

hm

ritas quoad veritatem interioris fubítantige, quod,

ficut ibi erat intus fub accidentibus ferpens, ita

at

PT

fic fit fub accidentibus vere corpus Chrifti.

d Zrgumentum XI. Dico, fenfus falli, in

jadnt e

'quantum illis przbetur occafio concurrendi ad

hg

judicium erroneum, nifi corrigatur aut preca.

tb eyt

veatur per fidem.

d t

hd Argumentum XII. | Pafchafius tantum di-

dicad o

'eit, nihil fubftantie adeffe, nifi corpus Chrifti.

mupot

d- Argumentum XIII. — Dico, quod Chriftus

gtumdt

non folum habeat unionem localem, fed etiam

A d

"unionem operationum cum accidentibus , in

vuor u

n

quantum ea confervat, iisque tribuit vim affi-

Vif

ciendi organa comeftionis & nutritionis.

'Tam

'ar&a unio non reperitur inter aerem, & cibum,

& demonem.

"Ad Argumentum XIV. Id nego ; quia per par-

A

d

il

ticulam demonflrativam fubftantie demonftrari

:mïn

dire&e qualitates fübftantiw, licet id aliquando

PIPUTTT

/v

d dv

l

J

fiat, tamen rarum eft.

ZAd Zrgumentun XV.. Id nego; quia, cum

AUE 9j

j

homines non tendanrt fuo cultu in accidentia rei,

at&tü, Q

non poteratex hoc motivo periculi dubium quo-

Ti

hl;

ad cultum moveri ad deftruenda accidentia panis.

"d Argumentum XVI. . 1n compendio omni-

D)

p |

lts

um mirabiium, ubi humanus intelle&us femel

admie

W.

DE ACCIDENTIBUS EUCHARISTICIS.

319

RTM

admiferit przfentiam Chrifti in Euchariftia, re-

TM

liquze minores difficultates facile ab hu milibus

liïlfllbüamäz

conceduntur.

NecDeus tenetur deferei:e fuam

m

conftantem methodum, ut feriei effe&turim con-

ZITSN

ftanti provideat de conftanti caufa fecurida, fi

modus caufalitatis hominibus circa intelle é&ualia

b

inexercitatis videatur imperceptibilis.

VA

Ad drgumentum XVII. Guimundus t:antum

RTT

vult per ejusmodi phrafes declarare reale m prze

iif

fentiara Chrifti.

Caterum, quod acciderntia rea-

IT

lia dentur, evidens eft legenti ejus libruim.

WP

Ad Zrgumentum XVIIL . Cum . exiftentia ac-

C p

cidentium. extra mentem pertineat ad g'enerale

di&amen naturale omnibus inditum, etiam hoc

Mu

fufficit ad formandam conclufionem tlieologi-

v Qd

cam ex premiffa una revelata & altera mioraliter

at

certa moraliter certam.

ln

Ad Argumentum XIX. — Addit tamen Cardina-

videntb,

lis, quod huic probabili Philofophico magis fa-

Tibut vimvt

veat Ecclefia.

ritonis !

ZAd Argumentum XX..— In ejusmodi locutioni-

CUM

bus refpiciunt homines ad fübftantiara obje&i,

non ad accidentia; nifi quis velit dicere, etiam

» Qu

modum exiftendi quoad hzc accidentia magnum

fie demo

quid & admiratione dignum effe.

« idig

Ad Argunentum XXI. Dico, non attendi ab

hominibus circa accidentia fublimem modum

( quiz, ]

exiftendi ; quia totam attentionem fidelium ab-

at

forbet dignitas obje&i principalis, nempe Chrifti.

jjdubiont

Ad Zirgumentum XXII. Dico, ex eo, quodali-

videntart

quot effectus in Euchariftia excedant virtutem

yendi

accidentium , non fequitur, quodetiam reliqui

[.

€

innu.-

nelle&us'

L

ï

IURT

D^LS P-UT ACI ISO VO

320

julier &

innumeri, qui poffunt habere caufam fecundam

jjpillimum -

proportionatam, debeant deftitui cauía fecun-

,

iU

j

timus, n

da pro portionata.

ye vocan

A rgumentum XXIII; Dico, omnes

enume- ,Cülidag fono

?atos effettus , preter r. 2. 3. & 11. produci de-sde4N

pendenteràdifpotitione diverfa quantitatis, qu£y. « mg

cum rion differat à materia prima, nifi quoad

p quantum

moduin effendi, nempe quoad perfeitatem, in

H

Ticlis mater?:

omnibus fungitur loco materis primz.

1

pet variaint

étiam «quoad effe&um 1. 2. 3. & 11. facilis

ft

mime, Mul

tranfitus quantitatis in materiam primam,in quan.

7

j probare,

tum nulla alia re ad produ&ionem nove mate

:, & dimenli

rie opus eft, nifi ut a&tio continuata creativa

! reuliter Cili

quz in pane dimenfionibus interminatis conta-

:

nifi Gu ultim

P

lit perfeitatem, poft confecrationem vero

vocut diverl

dem perfeitatem abftulit, corruptis fpeciebu

$

35 üiters f

panis & vini eandem perfeitatem illis denuo r

Aone retin i

ftituat.

Itaque ope actionis creative in fe cot

f

1

Conerndtia f

tinue; étiam dum vocatur confervatio rei, ea

dem ex (uo genere extenfio indefinita modo eri

4l

lo gtte p t

"

[l

"0 n af

ob perfeitatem materia prima fubftantialis, mo

do autem . füblata perfeitate & a&tivitate, quat

Wl

j fpumum f

D

tribuerat forma fuübftantialis propria panis & vi; 1 iij

ni, erit quantitas accidentalis, cujus tota ratic lt v

exiftendi &k a&tivitas poft confecrationem unicäïEEUIMincreaüsa

habetur à corpore Chrifti, cui per modum pa'"'lltlzis, u

ludamenti vel modi non informative fed confer 'iltinfy.

vative uniti accedit.

:';rerfa &detim f

T. qmje

Ad Argumentum XXIV. Dico, verum quidem

fl egd

effe, quod circa colores, fapores, odores,;

&t Iem'o.l

1

calores, fonos, &c. à Philofophis Neotericii

i

f

vix non demonftrative probetur, ejusmodi qua

&

litate|,, "

dlg

BU

DE ACCIDENTIBUS EUCHARISTICIS.

32r

nf

"

l

t

T tf f

litates formaliter acceptas, hoc eft, prout funt

aliquid fimillimum Ideis, quas de iis in noftra

mente fentimus, non reperiri permanenter in ob-

TM

je&is, que vocantur colorata, fapida, odori-

VL Wl

fera, calida, fonora, &c. attamen non proba-

A QU

tur efficaciter à Neotericis, nullo modo dari à

Wm jg parte rei extra mentem, faltem lucem & colo-

&l peritten

. rem, in quantum fequuntur ac comitantur mo-

geyg, | tum fübtilis materie cum actione refpe&tiva con-

iki, ii Einua per varia intermedia usque ad fenfus inter-

os anima.

Multo minus NNeoterici efficaciter

imprimma

1onem nove r F.

offunt probare, quantitatem organicam par-

Jotintata: Cred

ium, & dimenfiones terminatas non effe ali-

uid realiter diftin&tum ab extenfione indefini-

Qerminatis Qu

emtonem Vl

ta, nifi fiat ultimato queftio de nomine, ita ut

j

lii vocent diverfos modos ejusdem fübftantie

tomyi f

Q

ill

itnem ii denu

4 .

as diverfas figuras ac extenfiones, quim una

ne creativa in fe continua, feu, ut voca-

j i n

, confervativa fucceffive extenfioni infinite

eyfermto r C

x füo genere per relationem generalem indivi-

indefnita molt

iNos enim eam di-

[

ualem eidem adjunguntur.

s füblantia,

4

erfarum figurarum fucceffive intrantium tam à

LEU s ie vicem quam à fuübje&ta extenfione indefini-

QyiMiii. aiverfitatem vocamus diftinctionem realem.

s ul 6 o o enim in creatis admittimus quoddam my-

f m "Trinitatis, ut ea, quz inter fe non fo-

et od

qi p

um formaliter in fuo conceptu feu Idea eviden-

t

f cont

er diverfa fed etiam feparabiliafunt, v. g. figu-

arotunda, quadra, oblonga &c. eris vel ce-

i

L

!

(0, v«

qnqie, cum eodem tertio, nempe cum fubftantia

ors, 9

üeris vel cere, quoad particulas minimas phy-

u

o

N

vice indivifibiles fpe&ata realiter idem fit.

J

u m

j- D. dmort Tratt. de Eucbariftia,

X

Sol-

m

322

D-L9 PT ASPLEO LV.

Solvuntur Objectiones.

foUn T

y tl

OBJICITUR I.

Contra primam concluftonem.

i.

1. Certum eft ; non dari colores permanentes ,

, Wi

faporem, odorem &c. in Euchariftia. Ergohaec

gt

conclufio non eft univerfaliter vera. ant. prob,

i crp

Juxta modernos Philofophos ferme omnes , etiam

glüo f

Peripateticos , colores veniunt & abeunt cum

lentdlt

]uce modificata.

Sapor confiftit in figura diver-

nicti009

fafalium, que latent in pane , vel alio cibo.

g d

Odor confiftit in diverfis efluviis , feu potius

g

in diverfa figura falium volatilium.

yn duj

2. Materia prima confiftit in extenfione in-

tétaon

definita.

Ergo, fiin Euchariftia remaneretrea-

( &

lis quantitas panis, quz fine extenfione indefi-

bgrop

nita effe non poteít, remaneret etiam materia

Buf

panis.

itt, Qu

3. Impoffibile eft, ut pradicata inter fe rea-

ADGC DoLUR

liter identificata per tranfübítantiationem fepa-

ii u

rentur ac diftinguantur.

Sed materia panis &

A dl

ejus extenfio feu quantitas diverfiva partium an-

d

te confecrationem funtrealiter identificata inter

&il

fe.

Ergo per tranfübítantiationem non poffunt

oD

inter fe diftingui. tmin.prob. ldem femper manet

i. ].

idem ; necetiam divinitus poteft unquam diftin-

"i,

gui à feipfo.

U

4. Si materia panis poffet converti in cor-

TE

pus Chrifti, & dimenfiones materie cum illa

"tpytg

realiter identificate poffent remanere , deberet

3 ul

etiam concedi , quod Petri animalitas polffet tran-

UT

fubftantiari in corpus Chrifti, & remanere ejus

rationalitas identificata cum animalitate.

Idem

[

Eüli:.,þ: r

A

A

m gene-

iri

d.ebgret admitti circa quodvis przdicatu

ricum,

IVI

DE ACCIDENTIBUS EUCHARISTICIS.

323

:

ricum, ita ut eo tranfubftantiato remaneret ad -

1 WJJJFLKH

buc predicatum fpecificum; quod eft plane ab-

furdum.

Mu

iL W

5. Eft impoffibile, ut dimenfio interminata,

aut extenfio indeterminata panis tranfubftantia-

d Afj

IOmna

WE

N

"

ta in corpus Chrifti poft tranfüb(tantiationem

ex fuo genere eadem aquirat effendi modum ac-

f

ii

cidentalem refpe&tu corporis Chrifti.

Ergo ex-

plicatio noftraaccidentium Eucharifticorum non

X di d

poteft admitti, ant. prob. Effentiw rerum non

| ^ od

poffunt mutari.

Ergo quod ante confecratio-

nem eftin genere fubftantiali , non poteft per

ttfone t

U

confecrationem tranlire in genus accidentale.

6. Si effet vera hec explicatio, verz effent

MOA

A Dd

h& propofitiones.

Prino , quod poft confecra-

tionem remaneat natura panis, ficut verum eft

dicere , quod in Chrifto poft incarnationem re-

d t

manet natura humana.

Secundo. Quod corpus

AO

Chrifti uniatur nature panis, ficut in Chrifto

itri p

Xerbum eft unitum nature humanz.

Tértio ,

Ya p

quod natura panis fuerit affumpta à corpore

fntift

Chrifti.

Sedh&c omniafunt erronea, Ergo.

" RESPONDEO.

m nj

enpez

JASD) MTO

D. certum eft, non dari in Eucha-

Lunqitd

riftia colorem , faporem,. & odorem formalem.

tr. fundamentalem. n. cólor, fapor,. & odor

wett

formalis funt aliquid fimile noftris ideis , dum

ytrie (

concipimus colorem v.g.album, faporem, odo-

p

rem &c.

De his facile concedo, quod forma-

liter ac permanenter non reperiantur in obje&to,

ras o

ramal

fed oriantur & fequantur ad motum fübtilis ma-

terig, & falium , feu potius ad motionem fen-

at

Reperitur tamen in obje&to figura, &

edica:umiï

!

f

forii.

X2

plexus

2

"D-OES-P/ULT AE T O 3V;

J AE

fyss i

plexus feu textura diverfarum partium , idonea

ad caufandam talem motionem fenforii, & eam

3&'&!&300is &

difpofitionem partium , quz etiam in Euchari-

"Q. [ ; N(]u

ftia remanet quoad quantitatem , feu dimenfio-

A

nes organicas partium.

Eam difpofitionem par-

L ts t

tium quantitatis voco calorem , faporem , &

fomaturt.

odorem fundamentalem.

g |

- 2.

D. Extenfio indefinita eft materia

1e, gt

prima in hac providentia ob liberam determina-

jtotits i

tionem Dei, volentis extenfioni indefinite tri-

ao formdi

buere per/eitatem primo. c. ex füa effentia meta-

u i

phyfica, formaliter, ac intrinfece. n

Itaque

gautul

per tranfübftantiationem poteft Deus ab exten-

bj14

fione indefinita tollere perfeitatem primam in füb-

n vf

ftantiis corporeis , feu rationem materie prime ,

al

eique anne&dere modum effendi tantum depen-

silnbnr

denter ab alio, cum quo non conftituit unum

TEU

compofitum fubítantiale, nempe dependenter

defüog

à corpore Chrifti.

Itaque falfum eft, poftcon-

d plan

fecrationem remanere tmnateriam primam , feu id,

Angn,m

cui identificata eft perfeitas , licet remaneat id ex

tj tl

fuo genere, cui prius in individuo fuerat iden-

:ïmmï:uri

tificata perfeitas.

A

Àpnp 3. D.impoffibileeft, ut talia predica-

A

ta feparentur ftante priore individuatione. c.

fublata priori individuatione.n. Cum enimjuxta

EM

i5 qani]

"Thomittas tranfubftantiatio fit aCtio creativa,non

M

T

1 dm

eft impoflibile, ut predicata formaliter , feu ut

* pe

Thomifte loquuntur, virtualiter diverfa in novo

.....

ATR

termino actionis converfiva inter fe feparentur,

R

r

ita ut unum predicatum fit tranfuübftantiatum

mil,,gx W

formaliter in corpus Chrifti , alterum przdica-

tum formaliter non fittranfübftantiatum , prout

ü düüfüd

::

DA ThO'

(; li

r

D

DE ACCIDENTIBUS EUCHARISTICIS$,

325

UA

| üïii, &E

D. Thomas circa rationem entis , utrique termino

converfionis communem:oftendit, ut in hac di-

tD

Htj

fput.q.1. JNotando 6. oftenfum eft.

Anp 4. D. fi non daretur aliunde implican-

t

Ábme

tia. c. fecus. n. cum enim homo fit immortalis

exfua natura, tranfubftantiatio locum habere

l g

non poteft. In aliis autem compofitis v. g. in

leone, gemma, planta &c. concedo, quod ra-

V ts

tio totius poffet tranfübftantiari non tranfübftan-

Itfnjes

tiato formaliter uno aliquo ex fuo genere prae-

Ti n

dicato , adeoque confervabili feparatim per a&tio-

1. T

nem creativam, fi fit perfectio abfoluta.

tdertr

ApD $. n. a. ad prob. d. effentie reru m fim-

um j Qd

plices non poffünt mutari. c. compofite. /ubdi/f.

m W*'

fiante eodem individuo ac compofito. n. fic

Qu

i

enim deftru&ta ratione principii fenfitivi in leo-

ne per actionem tranfubftantiativam eft confer-

x ia

vabilis ex fuo genere ejus vitalitas , que eft com-

A

munis plantis.

LUN:

Apn 6. n. min. natura enim dicit fuübítan-

TeChangdi

tiam, cui ex fuogenere competit perfeitas , qua-

to f

lis eft natura humana in fuo conceptu formali.

Sed extenfio indefinita non eft talis natura, feu

Wrys

principium operandi de fe completum , etiamfi

jidoct

fumatur cum dimenfionibus organicis indetermi-

Cünert;

natis ; quamvis Theodoretus & Gelafius Papa

jo r

refpiciendo ad materiale nature forte in hoc fenfu

nir, i

dixerint, remanere naturam panis.

jrera t

OnjrciTUR 2. Contra conclufionem fecundam,

f fput

Definitum eft ab Ecclefia, in Euchariftia dari ac-

Yobfani

cidentia realia peripatetica fine fubjetto.

Ergo con-

rün pf

traria do&trina eft erronea. ant. prob. Haec pro-

tiatumvïf

pofitio : Zdccidentia panis in facramento altaris nonma-

]

A

neni

u Aub:

326

DISPUHTATIO IV.

"

[fgt.

nent fine fübjetto , eft damnata in Concilio Con-

ErUn

L

r

x

—

stem

ftantienfi feff. 9.

Ergo ipfius contradi&oria :

41

Onvok

"Accidentia panis manent fine fubjetto. eft defimita.

ag

REsPONDEO rI. n.ant. ad. pb.d. hec pro-

ánipo

pofitio eft damnata ut falía ac erronea n. ant. ut

fcandalofa, temeraria , aut piarum aurium of-

eiter 12

ia

fenfiva & feditiofa c. ant.

Proexplicatione hu-

jüs refponfionis No TANDUM eft r. A&a Con-

e&m

íci

f

cilii Conftantienfis ante ele&tionem Martini s.

non habere authoritatem Concilii Generalis.

Id

n

j

probat Cardinalis TunRECREMATA in fumma

u

u

de Ecclefia l. 2. c. qq. Bartholomeus CARRAN-

J

ZA in fumma Conciliorum ; Francifcus Loxco

ET

in fumma Conciliorum ; Ludovicus BArr in

fumma Conciliorum ;

BiNriUs; & fcriptores

Id

infallibilitatis Pontificie affertores plerique.

D7

NoTANDUM 2. à Martino s. folum con-

softQQ

firmata effe illa , qua Conciliariter gefta funt.

v g a

NoTANDUM 3. à Martino $. aliquas Pro-

1. At

pofitiones Wicleffi rejectas effe ut hzreticas ;

'n&:mm

alias vero , ut duntaxat fcandalofas, temerarias,

g

piarum aurium offenfivas , aut feditiofas ; ut

m

patet ex ipfa Bulla Martini 5.

His prenotatis,

z

dico, Propofitionem addu&am à Martino 5. non

bt

effe damnatam ut hereticam , fed tantum ut

Mp

fcandalofam ,

aut temerariam ; dein probo;

tiherfe

eandem propofitionem , non obftante , quod

&hnin q

tunc temporis fuerit fandalofa aut temeraria,

r

poffe effe veram.

Igitur hanc propofitionem

T0 li

non effe à Martino 5. damnatam ut hareticam

b

g*.'.tem (

fic oftendo: ManTiINUs s. in füa formula fi-

)

j

j

*

l

dei enumerat omnes propofitiones Wicleffi hze-

"ts

reticas, & tamen non ponit propofitionem ad-

aætiveadm

ductam,

E

DE ACCIDENTIBUS EUCHARISTICIS. -

327

( (s

du&tam, licet ponat propofitionem immediate

Ti

antecedentem ,

& immédiate confequentem ;

Wi !

ergo non voluit Martinus 5. propofitionem ad-

Álaty

ductam rationefui, in quantum facit fenfum di-

Fa

verfum à propofitione prima & tertia, nume-

üriün

rare inter hereticas. ant. prob. Martinus 5. in

It

fua formula fidei vult quemcunque de herefi fa-

Ms

fpe&um fic interrogari: Utrum credat , quod poft

! Mardnig

confecrationem facerdotis in facramento altaris fub *oela-

Terdi, ]

mento panis €9 vini non [it panis materialis &9' vinum

Hitfümm,

materiale 9. item utrum credat & a[ferat ,^ quod fatta

CintAy.

confecratione per facerdotem fub fola [pecie panis tantum,

SLox

€&? preter [peciem vini fit oera caro Cbrifli , & fanguis,

at

En! Martinus 5. non ju-

€8 anima €9 deitas &c.

k

bet interrogare füfpe&os de herefi ; anaccidentía

,

panis maneant. ine fubjctto : Wicleffus pofuit tres

. D

propofitiones . fequentes :

I. fubflantia pamis

vl

materialis & «vini materialis manent in facramento al-

. diut

taris.

2. ccidentia panis non smanent fine fubjetto

It herei

in eodem Sacramento.

3: Chriftus non eft in eodem [a-

, n

cramento identice C2 vealiter propria prefentia corpovali.

editiot

Si Martinus omnes has tres propofitiones judi-

càvit effe hzere&ticas, cur fufpe&os de herefi

s rent

farbos

tantum jubet interrogari de prima & tertia? alia

d tntt

ratio reddi non poteft, nifi quia fecundam tan-

din p

tum judicaviteffe fcandalofam , auttemerariam,

hts €

in quantum in contextu illo videbatur affirma-

J L00

J

re, vel approbarefalfitatem propofitionis primg

& tertie.

aydite

.l

Igitur probo , propofitionem contro-

j hat

verfam,licet cempore Concilii Conftantienfis fue-

rit Scandalofa, aut temeraria, poffe effe veram

a formi

Vil

féorfim extra illum contextum, fi non fumatur

. & füb-

J

relative ad propofition

n em antecedentem

Ü

ï

X

fequen-

DISPUTATITIO-tV.

yit

328

quentem.

Propofitio /candalefa dicitur, qus li«

jm gu lt

g

cet defe vera fit, ex ufu tamen ac acceptione

hominum in malo aut erroneo fenfu ufürpatur;

^g t

fic eam definit Lupovicus Bair in fumma

Aj

Conciliorum , qui fimul obfervat, hane cenfu-

semor

emiit, J

ramino nullo antea Concilio Generali fui(fe ufur-

patam.

Etiam La CRorx in Theologia Mo-

4 damnit

ralil. 1-c.2. Dub.2. n. 188..& n. 204. recte ob-

gvelild

fervat; propofitionem pofle effe fcandalofam,

gehatr

& tamen veram.n. 188. li fcribit : Certum e[fe vi-

dÀ

detur , po[Je propofitionem aliquam e[fe fcandalofam &

prapoü!igä

veram , uti fi occultam luxuriamonacbi revelares , vel

p

apud innocentes vera loquereris de peccatis luxurie. . Etn.

prml n

189. Propofitio piarum aurium offen[tva efd , qua in mate-

800 000

riareligionis dicitur aliquid , f non falfum , attamen inde-

vhte n

Cens.

Etn. 194. Propofitio fufpetta efl , que inrigo-

f ontiis

ve grammatico vera e[fe potef? , attamen innuere videtur

wpoftonen

1

Tfntenfs

latentem berefin. Et n.204. Lv Go de fide difp.20.

n.134. cum CANO de locis l. 12. c. 10.. fí. propoft-

Mfener

tionew , abíolute docent , propofüionem aliquam po[Je

n

damnari, ut fcandalofam, aut offenffvam piavum au-

ml

vrium, neque tamen inde inferri pofJe , e[Je falfam. . Si

j

lte

tamen damnetur ut temeraria, 9 aliquis abfque nova

j

ü

,

'.e

fif

vatione inventa judicaret e[Je oeram ,. e[fet error contra

ls

o

Jfidem ,. quia judicaret , nunc babere grave fundamen-

w , cujus oppofitum pro nunc judica[Jet. Ecclefia.

Ex

lm

his verbis patet, propofitionem fcandalofam in

Aüt dm

his circumftantiis, velintali contextu , poffe

f;

A Cqy

effe veram, & non fcandalofam, fi fpe&etur in

ï

i

aliis circumftantiis, velin alio contestu. Idem

DUIT

dicendum de propofitione temeraria, que po-

D)

XXDU

teft fieri non temeraria , fi ftabiliatur novis ac

^

1

n

[:

;

d

folidis fundamentis , qu& prius non apparebant,

u

aut

rl

DE ACCIDENTIBUS EUCHARISTICIS.

329

W [

: (

aut non fatis expendebantur.

Nam propofitio

temeraria eft, quz licet poffit effe vera, afferi-

U

U

!

L i ln

tur tamen contra communem opinionem fine

fufficienti fundamento.

Igitur etiamfi propofi-

o (s

tio controvería damnata fit, ut fcandalofa , aut

l fllllre U:.

temeraria, poteft tamen effe vera.

Sic inter ip-

tj

fas damnatas Wicleffi propofitiones occurrit

"Lf

unavelaltera, qua à modernis Catholicis plerif-

VM

que habetur pro vera.

Propofitio Wicleffi 38.

Grtumq,'m

eft hec : Decretales Epiflole funt apocrypbe. EHec

"if

propofitio a Concilio fuit damnata , ad minimum

n

tanquam fcandalofa aut temeraria; ideo nempe,

, f

quia tunc temporis Wicleffus fine fufficienti fun-

y Qimg

damento communi opinionicontradicebat: nunc

NU

veritate melius patefa&a Baronius cum eruditis

'c";'..ï quin

Vj

i

fere omnibus has epiftolas rejicit.

Dico proin,

propofitionem controverfam tempore Concilii

0d

Conftantienfis merito reje&tam eífe ut fcandalo-

2

fam & temerariam, quia pronum erat illi tribue-

n a.':ïjuiu'

refenfum erroneum a Wicleffo intentum , quod

Z

nempe in Euchariftia remaneat fubftantia panis,

dia

feu, ut ille intelligit , fubje&tum accidentium ;

qis dj

& quia fine fufficienti fundamento , quale nunc

temporis habetur, author contradixit communi

j "

u fs

opinioni.

i Laj

REsPONDEO 2. n.a.adpb. d. ant, hecpro-

(cunditi

pofitio fuit damnata in fenfu obvio ab authore

ueitd,

intento. c. ant. in fenfu rigorofo fcholaftico. n.

lii

ant. pro explicatione hujus refponfionis

ytesti

No'raNDUM I. Senfum propofitionis ob-

q, (

vium effe illum , quem aut verba fecundum fe,

[jatur D

aut circumítantie verborum ultro menti offe-

runt,

onaPPi"f

X 5$5

No-

Ji ACW

330

DISPUTATIO

IV.

NoTANDUM 2.

Propofitionem contro-

ul

a

verfam in his circumftantiis & hoc ordine fuitfe

r

propofitam: Propofitio Wicleffi' 1. erat hzec :

Sub[tantia panis materialis , 9^ vini materialis manent

D

yi

f

r ia

in facramento altaris.

2. Zccidentia panis nonmanent.

fine fabjetto in eodem facramento.

8. Chrifzus non e[l in

qaficin

fj cont

eodem [acramento identice & vealiter propria prafentia

corporai.

Dico, ex his circumftantiis cuivis ob- '

Soreitl

' vium effe, quid Wicleffus intendat , & intelli-

ya d

gat per fuum /ubjetium , nempe fubíftantiam panis,

du

"

'

ut fenfus fit; accidentia panis non manent fine fabflan-

l

li

J

y

fantel

ia panis: atque in hoc fenfu cuivis obvio & cer-

tiffime ab authore intento propofitionem fuiffe

4 T

damnatam , non vero in fenfu rigorofo fchola-

Dros t

ftico, fic PRoBO. r. Inillo tantum fenfu pro- ,

vmitt

pofitio fuit damnata , in quo fuit controverfa

n

& conciliariter examinata ; atqui tantum in hoc

yelo

fen(u obvio ab authore intento fuit controver-

Mgeoyn

fa & conciliariter examinata , ergo imnin. patet , quia

in Conciliis tantum definiri folent res cum hzre-

as

RAU (

ticis controverfie ;

& Martinus $. noluit a&a

Concilii confirmare, nifi que Conciliariter gefta

QO

1t d

fünt, id eft, cum debito examine ac difcu[fione , ut'

hunc terminum SroNDRATI $n Sacerd. Regali.-

"nf

explicat. min.pb. nonconítat , quod hzec propo-

a bfir

fitio füuerit examinata in fenfu rigorofo fcholafti-

r yerizag

l

co , in quo non neceffario debuit examinari,

lg

i60

quin potius debuit non examinari: ergo dicen-

dum, quod folum fuerit examinata in fenfu ob-

r

vio ab authore intento , in quo neceffario debuit

h

examinari.

2. lNon poteft dari expeditior ra-'

(uh

Me

tio, cur ManTINUS $. hanc propofitionem :

VR

ht

nifi quia :

in. fua formulafidei inta&am reliquerit ,

AUQU

M

quoad

l

DE ACCIDENTIBUS EUCHARISTICIS.

331

* ts

quoad verborum fenfum obvium coincidit cum

t

Qj

D

prima; ergo tantum fuit damnata in hoc fenfu.

[

3. Quandocunque conftat de fenfu verborum

l eraf l

A Mp

obvio ab authore intento certe erroneo, prze-

I mmm'.*z'

fumitur damnatio tantum afficere hunc fenfum,

UT

non afficiendo alium fenfum dubium; fed inhoc

J pj

cafü conítat de fenfu verborum obvio ab au-

lt r

thore intento certe erroneo, ergo: maj. conítat,

4 6l

quia damnationes funt ftri&te interpretationis;

QU

adeoque damnatio ad fenfum certo falfum re-

V j(ïMm:;

ftringi debet, nec extendi ad fenfum dubium

broen,

diu antecedenter in Ecclefia toleratum, & inter

m ff

ipfos Theologos controverfum.

Xfb o

Diczs r. Concilianonnunquam occafiona-

h n

Annttod

liter definiunt etiam ea, quz cum hzreticis con-

troverfa non fünt ; ergo potuit hoc etiam fieri

uml

OE

in prefenti.

AIUI

RzsPONDEO. c.ant.d. c. potuit hoc fieri,

ita ut prefumatur factum effe. n. c. ita ut non

"

prefuümatur. c. C. prefumptio fumitur à com-

. Rolti

muniter contingentibus; communiter Concilia

xc'zäiari;eig-:

non folent definire ea, que& cumhzreticis con-

IN«

troverfa non funt; igitur nec id przfumitur fa-

&um effe in prafenti.

Accedit, quod Conci-

J

lety

lia tales veritates occafionales non foleant defi-

yofoci

nire in iislocis, in quibus ex inflituto agunt

jt epto

contra hereticos; ficut feflione 8. Concilii Con-

m

god

ftant. factum eft.

if

TDYrTGES-—,

Senfüm propofitionis obvium

sf

à Wiecleffo intentum fuiffe hunc ; manet in fa-

mediit

cramento altaris fubftantia panis, quia acciden-

nopOflïfP'ï

tia panis fine fubje&o manere non poffunt; ita

ut

il n

!

PT

(E

332

DISPUTATIO IV.

ut hac fpeciali propofitione voluerit evertere

»

: Nlm &

fuppofitum Theologorum Catholicorum , ergo

fuit damnata in fenfu rigorofo fcholaftico.

L.

ä[, ir

$ fride h

REsPONDEO. n.ant.ratio negandi eft, quia

propofitio Wicleffi in terminis non eft caufalis,

dann d

ergo gratis fingitur eífe caufalis; fecundo, cir-

gt i

cumftantie propofitionis potius probant,Wiclef-

gut, d

fum ommi modo poflibili exprimere voluiffe ac

qi; 3

explicare doctrinam fuam, quam caufam imper-

agl m

tinentem adducere; quam enim diftorta foret

i, m perü

hzc probatio ? remanet fubflantia panis, — Quia acci-

yt, d

o

dentia non manent fine [ubjetto? Ponamus enim , acci-

dentia non poífe manere fine fubje&o , num

gt

nydo d

propterea remanebit fübftantia panis ? Igitur

prafumendum eft , Wicleffum non voluiffe po-

r m

nere caufalem adeoimpertinentem , maxime cum

15 i

nec proprietas verborum fuffrapetur , necullus

h p

fcriptor coevus de hoc Wicleffi difcurfu te-

tmoltio t

ftetur.

Tertio; Intentio Concilii non eratpro-

t proy

pofitionem damnare in hoc fenfu caufali Schola-

g Prog

ftico; igitur in hoc fenfu damnata non eft, cum

r 0

nec verba fignificent ultta intentionem profe-

t n

rentium, necdamnatio operetur ultra intentio-

Vr

nem damnantiums; ant:prob. Intentio Concilii ta-

Wt nj

lis fuit, qualis effe debuit ; fed talis effe debuit,

tUnir g

ut non vellet damnare propofitionem in hocfen-

DT

fu caufali fcholaftico , ergo maj.patet , quia in

311] lmw

omnibus, quod convenientius fieri debuit, prz-

tj

n

fumitur factum effe; ficut & Deo, quod melius

x&'&m,w /F

acfapientius videtur, tribuimus, ut advertit

S. Auguftinus. min. prob. Intentio Écclefi& non

L.

^l

M

AHL

eft deinire ea, que non pertinent ad fübftan-

'J'M hj

A

tiam fidei , fed hzc propofitio ; dantur accidentia

ID

n

realia,

W

j

DE ACCIDENTIBUS EUCHARISTICIS.

939

H Wt

n

i

realia non pertinet ad fuübítantiam fidei , ergo

Al

Q

Y

min. patet ex D. THoMaA 2. 2. q. 1. a. 7. & 1o.

ubi ait, à Conciliis ac Romano Pontifice non

:andiEü,qut

poffe ftri&te loquendo condi novos articulos fidei ;

Em

fed tantum articulos jam antecedenter revelatos

UI

explicari; idque , quod implicite in fcriptura

z

continetur, explicite Ecclefie credendum pro-

- Wl

poni; reliquas vero quaftiones , quz ne quidem

ällfam impa,

implicite continentur in articulis aliunde revela-

Ut [

tis, non pertinere ad fidem. min. prob. Haec

h Düg;

propofitio ,. dantur accidentia realia in. Eucbariflia

D

continetur implicite in nullo articulo revelato ,

30, um

ergo non pertinet ad fubftantiam fidei. ant.prob.

iy lgm

D)

ila propofitio continetur implicite in altera,

Vf

quz ex illa faltem probabiliter poteft deduci;

uloenr

aut cujus fubje&um & predicatum continetur

, QU

in fubje&o & predicato alterius propofitionis;

L üul:

fed propofitio controverfa neutro modo conti-

hr

netur in ulla propofitione revelata, ergo. Huc

AUf

facit, que Picus MiRANDULANUS quaft,

tl

7. apolog. pro falute Origenis affert.

Dico ,

Ionem

inquit, quod non videtur credendum , quod. Ecclefia

tlraitte

wnquam determinaverit,, animam Originis ad inferos

tioConcd

e[Je damnatam ; vatio eft bec : Deillo , quod certitudi-

is t

naliter determinari nift temerarie non poteft ,^ mon debet

wnipg

credi , fa&am e[Je determinationem ab Ecclefia : Sed de

i, d

boc quefito, urrum Origenes falous fit , an damnatus ;

jdebul p

deterininari altera pars ,. mifi temere mon poteft. [altem

i

ab[que reoelatione [Deciali Dei ; ergo cum de tali reve-

1 dié

latione mon con[tet , mon debet credi de boc fattam e[fe ab

fedefett

Ecclefia determinationem : M A yom eft nota, & op-

x atl

pofitum ejus e[Jet injuriofum Ecclefie credere , quod ali-

quid &b ea po|Jit incenfulte (* temere judicari,

Hucus-

W accidg;ï

ij

que

j qa0E

334

DISP[ITATIOïlV.

Nx Wïö

que Picus Mirandulanus.

Idem proportionali-

;a

!

10h^l^3

i

ter poteft dici de exiftentia accidentium realium

erfo l

Secundo.

Intentio Ecclefiz

ll

peripateticorum.

.gefis

non eft definire ea, circa quz nulla extat con-

i o

ftans ac uniformis Ecclefie traditio ; fed circa

hoc, an dentur accidentia realia Euchariftica ,

guver

nulla extat Ecciefiz traditio , ergo.

Min. patet,

fis lt

ii Wi

quia Catechifmus Romanus volens tradere exa-

&am credendorum regulam , nullam aliam addu-

gen gl

vl Ql

cit, nifi Scripturam & Traditionem. min. prob.

r. nulla poteft oftendi talis traditio; fed potius

uemiz Hu

[ 4 N

ex noftris probationibus oftenditur, contrariam

p

[

"TAUITI

viguiffe traditionem ; maxime cum Patres prin-

cipiis Platonicis imbuti nulla agnoverint acci-

Ó

3. D. THoMas, &

Imá

dentia realia peripatetica.

2

alii antiquiores fcholaftici non probant acciden-

tia realia Euchariftica à fcriptura, Patribus,aut

'raditione ; fed tantum ea probant ratione na-

;;Jnem 1j

fhddfum v

turali ex philofophia peripatetica; quin D. T Ho-

MAS refertopinionem veterum fibi contrariam ;

Mu A

ergo prefümendum eft , nullam extare traditio-

atre if

tionem; nec accidentia realia é fcriptura & Pa-

Vrbl

tribus deduci pofíe.

3. PETRvs de Anria-

EUR

co Cardinalis , cui totum Examen & cenfura

Mu

propofitionum Wicleffi à Concilio Conftant. de-

: Ti

mandata eft, exprefIe fatetur ; hoc, an dentur

h rl

?

accidentia realia à fubftantia diftincta, effe tan-

'M

I;iï

l

P

tum aliquid P/ilofopbicum probabile , communiter ve-

Tl

D

ceptum ab iis , qui fequuntur Philofopbiam Peripatetico-

rum; ergo hec quaftio non poterat ab Ecclefia

ih

definiri ex Traditione.

"i

N

);w

[j

Dicrs 3. Exiftentia accidentium Peripate-

Mmyw

y

ticorum fine fubjecto in Euchariftia fuit contro-

IN

*s Wll

verfa

J

DE ACCIDENTIBUS EUCHARISTICIS.

0335

Wt

verfa inter Wicleffaüm & Do&ores Catho!icos ;

tim ls

ergo probabilius Propofitio Wicleffiana in hoc

controve

rfo

& i.

fenfu fuit definita. ant. prob. lpfe-

TM

met Wicleffus teftatur, id inter fe effe contro-

0 i

verfum & fuos Adverfarios ; ergo erat re vera

Al

controverfum. ant.prob. ex confeffione , quam Wi-

Min.pa:g

cleffus edidit 1382. quamque Larroquius ex ma-

J

nufcripto Codice Univerfitatis Oxfordienfis in

1dany

Lucem protulit, ut refert Lenfant in Hiftoria

L D

Concilii Conftantienfis : Confeffio illa continet

0 o

fequentia Wicleffi verba : O quam magna eft diffe-

; Cl

rentia inter no$ , qui credimus , boc Sacramentum in fsa

TUCTIT

fpecie re vera e[Je panems && inter bereticos , qui nobis

OV t

dicunt ,. quod [it accidens fine fubjetto ! mam , priusquam

oUA

pater mendaciorum fuerat. folutus , id nulli unquam. bo-

WOW

minum in wentem venerat ; bec differentia plane magna

, hao

efL ; quia nos dicimus , boc Sacramentum in fua [pecie ve

X tuis

«verae[Je panem ,. & Sacramentaliter corpus Dei.. Eun-

i ia

dem Wicleffum coníftat dixiffe; ftercus effe me-

TOONC

lius Sacramento Romans Ecclefie; quia illud

extaretti

quidem foret fübítantia hoc vero tantum acci-

feipn

dens; ut refert Dellarminus.

U d

Idem confirmat Author Synchronus Venera-

no &

bilis Stephanus Prior Cartufie Bolanenfis in fua

f Cons

Medulla Tritici & R. P. Pez noviflime edita, in qua

Author ille ex inftituto refutat fingulos articu-

h, u£

los Wicleffi.

li, ü

Parte 1. c. 9. refert ex Trialogo

Iu

Wicleffi hec verba : inter oimnes berefes ,. que un-

U

quam in. Ecclefía pullulaverunt , mnunquam confidero:alt-

quam plus callide per. bypocritas introduciam ,. & multi-

ml

flicius populum defraudantem-, . quam ut credatur in Sa-

cramento Domini Corporis e[Je accidens [ine fubjetio. D'ein

vt

p

c. 10, Áuthor ponit hunc titulum: caibolici , dum

ff

die'z-ui;;,

CC(DN

336

D.LS:P.U T-A-T. DO

IV

D)

dicunt, in Sacramento Zllteris accidentia e[fe fime fubjetto.

j)e ewh

non dicunt , Sacramentum e[Je nibil,ut W^ icieff calummatur,

Similiter & Lutherus de Captiv. Dabyl. in du-

ujm, v

bium vocat , an color, quantitas &c. in Eucha-

[b

riftia (int accidentia , aitenim : Sed bic nata eft

4 lr t

Babylonia illa pbilofopbie if£ius de quantitate continua

j um

dz/imäa a fubflantia , doneceo ventum fit ,

ut ignorent

endt fi,

& ipfi, que fint accidentia. & ful"/iantm ; nam quis

Coxrmt

atlio C

certo monflraverít unquam , calorem , fvigus , luceim, pon-

dus , figuras, e[Je accidentia

Cathar. f. 27

geri, t

REsPONDEO.

Dift. Exiftentiaaccidentium

ii d

Peripateticorum erat ControverfaScholaftice. c.

[x l

i d

j

l

n

Concilialiter. n.ant. Wicleffus, ut baberet majo-

rem occafionem fubvertendi tranfubitantiatio-

IOIEMID

nem, impugnavit quidem modum tranfuübftantia-

) h: EX OW

!

tionis tunc in Scholis communiter receptum;

M

tyot

fed re vera veritas tranfübfítantiationis non de-

Qonem d

pendebat a modo tranfubftantiationis ;

& licet

p

"Theologi defenderint in fuis Scholis utrumque,

MIRATU

nempe tranfubftantiationem ipfam , & modum

ob

ejus; tamen Concilium de modo non erat foli-

ii &

citum; ut oftenfum eft.

Id confirmari poteft

UP

I. ex eo , quia Cenfüra Theologorum propofi-

QUE (

tionis fecunde Wicleffiane à Doctoribus Conci-

Atl

liilata tantum adftruit tranfubftantiationem , non

aol

modumillius. Cenfuraillareperitur in Colle&io-

rl

ne Conciliorum Feneta Coleti , in Codice M.S. Lip-

«nmm

fienfi , & editaefta CDon ber Jyarbo in Hift. Concil

lhI (y

Conftant. In hac cenfura propofitio dicitur falfa,

erronea , & Sapiens berefin univer [aliter intelle&ia. Ra-

d

iij

tio cenfure defümitur anonnullis textibus Lom-

Í

1

bardi, duobus Decretalibus Lucii 1181 , qui ex-

l

communicavit in genere omnes hzreticos diffen-

!

tientes

*/iml!

U l

l

DE ACCIDENTIBUS EUCHARISTICIS.

2297

h M:jä

LUg

tientes à Romana Ecclefia circa Euchariftiam,

M

& ex Decretali Innocentii IIT. 1. 5. tit. 7. c. 9. ad

vll

abolendum, ubiPontifex afferit tranfuübftantia-

tionem: Jam fic: Si ratio cenfüre non fe ex-

21

thftllf (

tendit ultra tranfubíftantiationem ad modum il-

lius, tum neque intentio Cenforum fe ulterius

/", U*gm

iij M

extendit, fed, ergo.

CoNFIRMATUR2,. Ex eo, quia Hufs in

, [JW, P

b

Concilio Conftantienfi concrematus, poftquam

z&ccfdentim

dixerat, tantum remanere fpecies panis fine ejus

fubftantia , objicit nonnullis Doctoribus Catho-

dodltet

licis tanquam abfurdum, quod faciant corpus

betnáj

Chrifti immediatum obje&um fenfüum confor-

Mlentit

aM

miter ad formulam Berengarianam, ut Lepfant

l. 3. n. 53. ex opufculis Hufli demonftrat ; ergo

1 E

Haretici tempore Concilii Conftantienfis no-

s unà

ftram opinionem deteftabantur tanquam Catho-

"TET

licam; ergo non fuit damnata à Concilio.

s t

CoNFIRMATUR 3. quia Hieronymus de

N

Praga, Jacobellus, & ipfe Hufs de doctrina Wi-

D0n dra

cleffiana fufpe&ti, & quoad precipuos articulos

firm j

accufati aut examinati, nunquam accufantur

o

vel examinantur de accidentibus Eucharifticis,

toribur (

fed folum de tranfubftantiatione, quod fieri non

jitioneny

debuit, fi propofitio Wicleffiana fecunda conti-

prin ob

net diftin&tam herefin à prima.

iM

CoNFIRMATUR 4. Ex cenfüra Theolo-

pBit u

gorum Concilii Conftantienfis diffufiori, quzx

pictri

extat in colle&ione Conciliorum venata Coleti ;

Ti

liil

ubi Theologi manifefte tantum intendunt loqui

ytbul

exn

de fubje&to panis, fic enim habent : Secundus ar-

rijid

ticulus ( Wicleffi ) ef? dire&te contra tranfubflantiatio-

d

nem in principio expofitam , de qua, ut di&um efl , 1o-

I

D. dmort Tract.de Eucbari[lia.

Y

quitur

u

D'ISPU'A T O-BV.

338

—

quitur. Ecclefia in verbis [ue fidei, C? determinationis

us

iU

n bac materia.

Ita illi 'heologi, qui omnes tres

ial J

primas propofitiones Wicleffi cenfurant tanquam

LL

bereticas , in quantum omnes negant tranfubftan-

gb d

tiationem ; hinciidem Theologi omnes tres pro-

«ndt,

pofitiones feu articulos tantum) impugnant uni-

ginsisin

co argumento , quo oftendunt dari tranfubftan-

lg r

tiationem.

Inter alia fic difcurrunt: vel manet

in hoc Sacramento ipía fübftantia panis vel non

$i I

[C!hteh qw"

manet? fi non manet, & tamen ibi remanet to-

lg i

ta fpecies per fe fenfibilis ipfius panis, que non

EE

poteft effe in aliquo alio fubje&to, quam in pa-

ne, fequitur, quod talis fpecies panis ftet ibi

ET

tihorin, (

fine fubjecto ( pane videlicet ) & quod ipfa fub-

ftantia panis tranfiverit in nihilum , quod eft ir-

IH

riria us

rationabile, aut tranfiverit in aliam rem feu cor-

pus Chrifti, & habetur intentum, quod ibi fiat

h u pogit

921,d

TUj

ff

tranfubftantiatio.

En! Theologi illud , quod

accidentia panis maneant fine fübjedo, & quod

ttilg

[

ä

!

!

PUA

maneant fine fubftantia panis, fumunt pro eo-

dem.

TMM

m,*qu

ne.

REsPONDEO 3. n.ant. adprob. d.ant. Hec

d

propofitio fuit damnata in fenfü conditionato.

t, ll

li

c. ant. in fenfu abfoluto. n. ant.

Dico, fenfum

EopuT.

Concilii effe hunc ; accidentia panis manent fi-

tunt

ne fubje&o , fi dantur aliqua accidentia panis

stl i

realiter à fubftantia diftin&ta, hunc fenfum con-

At i

ditionatum probo authoritate PETRI DE ArL-

Mu

LIACO Cardinalis Cameracenfis, in hac contro-

Str

verfia omni exceptione majoris , utpote cui non

!

NT

tantum conceffum eft prafidere toti Concilio in

u

* Rf

feflione 3. fed etiam per facrum Concilium commi[fa

RU

eft iateria fidei cum plena autboritate , quoad dottrinam

ipfius

D 'Gütm m

"

!

DE ACCIDENTIBUS EUCHARISTICIS.

339

dïf"minu«;k

ipfius S'oannis Wiclef , nec non Sfoannis Hufs ,. & fuo-

] Ut

vum [equacium.

Ejusdem judicio reliétus eft Mo-

Mi

dus procedendi fuper condemnatione articulorum 43. fa-

er maieria Joannis IV'icleffi.

Et formulam damna-

o

tionis ab eodem fcriptam Concilium approbavit

Ut

ac conclufit , ut refert BrNrIUs.

lr

i

Hic proin

Cardinalis in l. 4. fent. quaft. s. art. 3. de fenfu

U w

Ecclefiz circa propofitionem controverfam fic

Btth vl

fcribit.

» lertia opinio poffet imaginari talis,

Àf

»fcilicet, quod licet accidentia panis, fi effent

Dj qiet

5 aliqua diftincta à fubftantia panis, poflint fe-

p

» parari à fübjecto, & manere feparata: tamen

ts d j

» de fa&to non manent fine fubjecto ; quia dice-

bt

, ret ifta opinio, quod nulla funt accidentia di-

; quid

, ftin&a à fuübftantis, & per confequens nec

um at

,, accidentia panis : & ad determinationem Ec-

l i

, clefie, que ponit, quod corpus Chrifti eftfub

ji l,

» fpecie panis, diceret confequenter, quod de-

jtbn,

, bet intelligi fub Conditione , ícilicet, fuppo-

Umunt

» fito, quod fint alique fpecies accidentales di-

» ftin&te à fübftantiis : fed fi non (int tales, tunc

ob C

, fenfus eft, fub fpecie, id eft, ubi apparet ef-

p condit

. fe panis, & ubi prius erat: &, fi dicatur con-

Dio

, tra5 quod tunc effet ibi deceptio & illufio,

Xnis Dd

, cum appareant ibi effe fpecies feu accidentia:

» diceret ifta opinio confequenter; quod non

ycodety

pmc nl

» plus apparet ibi effe fpecies vel accidens pa-

'prRL D

»nis, quam fubítantia panis, & apparet, quod

in d

», comedatur & videatur panis, & tamen oppo-

» fitum judicatur per fidem : fic in propofito,

upottt

», Unde hic diceretur, ficut quedam opinio ,

oti as

jiim

» Quam recitat Magifler di(t. 12. refpondet de

od

» fracione, que ibi apgaret; Ícilicet, qu

ibi

u

i?

D'LSp UT ACTIO

LE

340

L

»ibi non eft fra&io; fed dicitur frangi, quia

jgio

, videtur : nec tamen fallit nos vifus; nec fal-

,litur; quod effet, fi crederet ita frangi, ut

» videtur; nec fit illufio, quia ad utilitatem fi-

u

a. Y

,; dei, non ad deceptionem fidei itafit; & po-

st t

, nit exemplum de Chrifto , qui fe oftendit duo-

s lat

» bus difcipulis in viain fpecie peregrini, nec

df u

, in eo tamen talis forma erat, fed oculi eorum

gt

, tenebantur.

Sed przdicta opinio effet extra-

gtl

,nea à communi Philofophia, quz ponit acci-

1

MW

H

, dentia effe res diftin&as à fubje&to, ficut al-

,[04["

vh;l

3,.

i

Tsl [

, bedo eft diftin&a à re alba, & albedo panis

-m r

fhx

l

,ab ejus fübftantia ; licet hoc non fit evidens.

ht

,»1ldeo, quamvis predicta negarentur, tamen

,,dubium eft, utrum debeant haberi tanquam

w g, (

af p

,heretica? Et videretur, quod non: Quia

»[ficut illa, quz inferuntur ex his, que funt

& enerdl

hencens i

» fidei, ficut ex Scriptura facray & per confe-

, quentiam non evidentem, fed folum probabi-

f pt1

qu df

55 J6mos

non videntur proprie pertinere ad

»fidem, nec eorum oppofita eíffe haretica

slne f

um efe4

,,in fide: fic illa, quae inferuntur per confe-

» quentiam evidentem, tamen virtute alicujus

d la

, medii vel affumpti in antecedente, quod non

ia vj

,; eft evidens, nec pertinens ad fidem; fed eít

At

,aliquid bilofopbicum probabile, & communiter

*

,; concellum; non videretur etiam pertinere ad

TT

P

» fidem, fic, quod oppofita eorum fint haben-

sR

; da ut heretica in fide.

Modo, quod acciden-

RetDoni

» tia panis maneant ibi, infertur ex hoc, quod

q

» prefupponitur, quod fübftantia panistranfub-

L

t

, ftantiatur; & accidentia panis funt alia ab ejus

Jl

Itj

»» fübftantia: iftud autem fecundum nec eft evi-

M

;

, dens;

!

[

DE ACCIDENTIBUS EUCHARISTICIS.

341

.ïrang

T

i

:

,, dens; nec eft in fcriptura expreffum, nec ab

;ïus

Yi

,; Ecclefia determinatum ; fed eft unum probalile

lt hangi);

,6eutrum, receptum communiter ab iis, qui

Ut

,, fequuntur Philofophiam communem Peripate-

itafu; b

, ticorum : Sed fi effet aliquis, qui diceret op-

ts

»pofitum hujus; non effet propter hoc tan-

pE

» quam hzreticus habendus ; aliter enim minus

ltll

, effet favor fidei ad doé&rinam Philofophi.

iO dites

» Quarta & communior opinio, & cui favet ma-

?* Ri z

» gis do&trina Ecclefie , eft, quod in facramen-

&60, [

,,to accidentia, quze fuerunt panis, remanent

db p

,, fine fubje&o, & in illis fit fra&tio; & hanc te-

D t eviden

25 neo',,

Hucusque Petrus de Alliaco.

lu t

ALLIACENSIS RESPONSIO CONFIRMA-

df g

TUR ex dialogis, quos tempore Concilii Con-

: (

ftantienfis vel paulo antea fcripfit contra Wi-

cleffum Venerabilis STEPHANvUvs Prior Cartu-

s u

TT

fie Olomucenfis in fuo libro, cui titulus, 74n-

lum

iyovicleffus. part. 1. c. 1o. de accidentibus Eucha-

rifticis cum Wicleffo fic difputat: ,, Dicis etiam,

P pertüe

, effe l

,, & nequiffime afferis quod nos credamus, fa-

,,cramentum effe accidens five nihil, o ftulte

Qu t

ii d

,magifter, difcerne, quzfo, fi accidens, & ni-

» hil idem fint, etíi in venerabili facramento il-

hnte, i

d fs

,,la adfíint, vel potius adeffe videantur acci-

,, dentia, nequaquam tamen admittimus corru-

r

» ptionem effe aliquam , fed tranfmutationem,

jampem;:-

,& quia venerabile facramentum corporis &

m n

; fanguinis Domini nihil effe reputas, in nihi-

L

,, lum redactus es.

Ecce, quam egregie difpu-

rex ho

, tà$, quod nos credamus facramentum Domi-

à pinitt

, nici corporis nihil effe ex eo, quia dicimus,

(ünt dit

, & credimus, quod ibi fint, vel potius effe vi-

3

, deantur

Qu uea';

542

DISPUTATIO TV

m

"

,» deantur accidentia fine fübjecto, fcilicet ma-

m

», terialis panis & vini.

Panis fubftantia non eft

g

, in nihilum commutata : imo catholica profef-

juro d

, fione fideliter & confidenter refero , quod, fi

jpseoM?

, poft prolationem verborum divinorum fenfus

a

,noftri carnales , vifus , guftus, tactus, &c.

?5

Aliud quidquam cujuscunque materig, pre-

nj D

4 u

» terquam coníftituti panis & vini, percepitfe fe

moli.

» difcernerent, nullatenus tranfubftantiatio in

n

,; corpus & fanguinem Chrifti fuiffet celebrata.

4Aliud effe credimus, quam videmus, quam

um

i, i

»» guítamus -- agitur iftud operante Domino, ut

», Vifibilis & carnalis fpecies panis & vini in ve-

s

s at

, rum corpus & fanguinem Chrifti penitus con-

us Conta

,, Vertatur-- divino miraculo aliud videtur effe

g,

,in ipfo ad apparentiam, aliud vero eft ad ef-

iib tstr

» fentiam-- quanquam caro hominis plerumque

ieeoxDd

, in fenfibus fuis naturaliter poteft falli, amplius

entartr

, ratione miraculi in eisdem fenfibus, vifu, gu-

te p

»ítu, velta&u pie, ut hic, & utiliter pot-

, eft decipi - - accidentia, qua nos fideles dici-

idi (

t

»mus effe, vel potius apparere in hoc facra-

, mento, fine fubje&o panis fcilicet & vini ma-

t Dry

» terialis, funt naturalia fenfuum obje&a, & his

Qimm v

temanentibus, ut diximus, apparenter, rea-

if d

liter & veraciter fubftantia panis tranfiit in

u

» corpus Chrifti, i fic Wicleff crederes, nequa-

'ttty d

.quam errares."

Hucusque author dialogi,

L

at

manifeíte infinuans, apud Ecclefiam Romanam

Mq

J

li

dubium effe, utrum accidentia re vera & rea-

lu

W f

liter fint in facramento, vel potius apparen-

ter, ut authori huic videtur. V. Anecdot, Pe-

.3'

h

hi

]

Á

211, t^ 4.

"ilo]

DricEss

!

'

DE ACCIDENTIBUS EUCHARISTICIS.

343

Driczs 1.

fu.

Petrum Zlliacenfem in libros fen-

mll nOTIE:j

tentiarum fcripfiffe ante Concilium Conftantien-

Ut

fe; ergo illum non poffe teftari de fenfu con-

T QUi

ditionato hujus Concilii.

ltoje

REesPoNDEo 1. n.ant. quia, ut GREGO-

1 [aElUS, 1

RIUS Ecocs in fua Purpura dotta teftatur, Petrus

o v

"Alliacenfs mortuus eft anno 1426. 6. Augufti,

| t

id eft, undecim annis, poít feflionem 8. hujus

at

Concilii.

Igitur intra hoc temporis fpatium

[ Ql

Commentarios fuos in libros fententiarum vel

RUT

non corrigendo probavit, vel eos primum con-

fcripfit, vel iisdem quadam de novo inferuit,

Votit

ETE

prout hoc fragmentum de Sacramento Euchari-

t

Ítie : certe verba magis videntur refpicere ad

iil

Conciliam Conftantienfe, quam ad Concilium

od u

Lateranenfe, cujus tempore hzc quzftio à Scho-

I n

lafticis fub his terminis nondum fuit agitata,

TM

REsPONDEO 2.tr.ant. n. c ponamus enim,

Commentarios fuos à Petro Zllliacenfi fcriptos ef-

ibu, v

& vtl

fe ante prefatum Concilium; prefuümendum ta-

s füt

men eft, hunc Cardinalem in cenfura propofi-

n boci

tionum Wicleffi non receffiffe à propria animi

jeer t

fententia.

BrwNivus teftatur; examen harum

n od

propofitionum, modum procedendi, & judicium

unice relié&tum effe arbitrio hujus Cardinalis;

purtay

quis credateundemretractaffe mentem fuam, &

us t

vl

illud nunc pro dogmate fidei obtrufiffe Ecclefiz,

quod prius tantum habuerat pro aliquo frobabili

u

jun s

pliülefüpbico ? quis credat, ex eodem ore nunc de-

finiri, oppofita fentientem habendum effe pro

pv

otius 4

heretico, ex quo paulo antea edocti fümus, ta-

lem non habendum effe pro heretico ? quis

A

credat , infignem Philofophum nunc penitus ne-

»

!

X 4

gle-

j

D-I/S.P-U-T ACTLO Dy75

344

, ,gfampPïO

glexiffe favorem fidei ad do&trinam Philofophi,

quem prius tantopere extulit ? lgitur, fi Allia-

"

[;rciTt

cénfis füos commentarios ícripfit ante Conci-

lium, mens Concilii non fuit damnare propofi-

j I

Aprum t

tionem Wicleffi in fenfu abfoluto fed conditio-

nato; non ut hzreticam, fed ut temerariam aut

fcandalofam ; non in fenfu fcholaftico, fed in

i,

TOE

fenfu obvio ab authore intento; mens enim

Concilii, & PeTRI AL LIACENSsiIS in hoc pun-

m

ayionujt

&o eadem fuit, quia hujus decifionibus ac con-

fitutionibus Concilium fubfcripfit, ut Binius

y Cunciur

"

teftatur.

ii i

/

1.

M

Í

sl

DicEs 2.

Petrum Alliacenfem tantum re-

ferre aliorum opiniones ; nihil tamen in eorum

slná d

favorem definire; Ergo exinde non poffe dedu-

Ti

al

ul

C

ci argumentum.

14

j

REsPONDEO. n. ant. quia tacet ad refpon-

2411 T

fionem opponentium , igitur eandem filentio

fuo approbat, ac confentit; dein exprefTe fate-

B !ïOIH

i5

tur , opinionem contrariam non effe oppofitam

D

10 AUj

Ecclefie, fed tantum Philofophige : ac denique

W end

ftatuendo fuam fententiam eam non probat ar-

M MT

gumento theologico, fed tantum philofophico.

l

- Igitur concludo, propofitionem controver-

ATU

]

fam potuiffe convenienter damnari in triplici

.1

D

1

fenfu in noftris refponfionibus explicato ; etiam-

(

A0f

E

fi forte potuerit etiam damnari in fenfu ab ad-

n

!l

verfariis Peripateticisintento ; fiquaris, in quo

CC

horum quatuor fenfuum poffibilium fuerit. da-

[^

mnata? Dico, juxta leges contingentium pre-

fumptionem potius ftare pro uno indeterminato,

y

Adeo-

V

ä

quam pro uno determinato, ac quarto.

que

:".-igozgm

l

DE ACCIDENTIBUS EUCHARISTICIS.

345

1

'

que przfumptio ftat pro.nobis; nihil Concilium

J d

Conftantienfe voluiffe hac in re definire.

ha u

OsjrcrTuR 2. EScriptura, Conciliis, &

Patribus.

LocutionesScripturz, Conciliorum,

l Q

& Patrum tantum conveniunt accidentibus rea-

Ti

libus, non intentionalibus; ergo illa dantur.

lii

; m

Znt. prob. ab enumeratione harum locutionum,

fic r. Luce 22. & r. ad Cor. zo. dicitur bec fa-

sst

cramentum frangi, participari.

Sed accidentia in-

iT

tentionalia non franguntur, nec participantur.

i, vl

2. Concilium Lateran. füub Innocentio 3. c. 1.

dicit, Chriflum fub [peciebus panis &^ vini vveraciter

contineri.

fem tun

Idem dicit Florentinum fub Eugenio

TAmenn

4. in Inftru&. Amen.

Concilium Tridentinum

od

Seff. 13. Can. 2. 3. & 4. dicit, remanere duntaxat

[pecies panis & vini; fub unaquaque [pecie ; fub fingu-

Lt d

lis cujusque fpeciei partibus , fub fingulis particulis: bo-

flie confecrate. remanere corpus Dominicum.

At hze

&is |

locutiones non verificantur de accidentibus in-

d ep

tentionalibus, neque enim murus v. g. dicitur

ndies

hig: qti

contineri fub fuis fpeciebus intentionalibus im-

preffis vel expreffis.

Accedit, quod idem Tri-

| non p

dentinum Carz. 7. dicat, hoc Sacramentum in fa-

m pl

crario a[fervari; at accidentia intentionalia ibi

Oner qu

non affervantur.

3. InterPatres S. AucusT1-

mar d

NUS l. de Catech. rud. c. 26. ait: Signacula qui-

pl

dem rerum divinarum effe vifibilia, fed resipfas

invifibiles 2n eis honorari.

Idem relatus à Gra-

jj f

fjgieri?

tiano c. hoc eft quod. de Confecrat. dift. 2. di-

cit, Sacrificium Ecclefie duobus conftare, vi-

li fi

ingn

fibili elementorum /pecie ,. & invifibili carne & fangui-

Author fermonis de Cena Domini,

d

ne Cbrifli.

vulgo D. Cyprianus ait: Jmmortalitatis alimonia

qUHTIO. ,

$

datur

! ACCIDB

346

DISPUTAGTIO. IV.

datur corporalis fubflantie vetinens [peciem.

CYRIL-

g

4 V

Lus Hierofol. Catech. 4. dicit : fub fjecie panis da-

tur tibi corpus, grece legitur, £v cvm« oniypo.

giüii', qum

gfoqueü l

S.Macanrus hom.27. vocat panem & vinum

Eucharifticum Zhntitypum carnis & fanguinis Do-

dub ul

mini.

HirpreBERTUSsin carmine de Miffa di-

iondt Y

cit, panis imaginem vemanere.

S. MaAxIMUs in

m 'müitutll

yeyis t

Myttagogia dicit: Largitur nobis arcbetypa myfleria,

que nobis bic per fymbola fub [enfum cadentia oflenfa :

(tsto ol

imt finu

AurnHoR HizRAR CHIE Ecclef. vulgo S. Dyo-

nifius Areop. ait: Sed tu o divinum [acramentum ob-

oj

yosiphd

dutta tibi per figna ob[curitatum quafi vela €&? tegumen-

ta &gc.

S. DAMASCENUS l. 4. fid. c. 14. fcri-

sn d

NT

bit : JNec panis & vinum corporis. Chrifüi figura funt,

verum ipfummet corpus Domini ; quippe cum Dominus

p

z8 0Dh

ipfe dixerit ; boc efL, mom corporis fignum , fed covpus.

ManTINUS 5. in formula fidei Conftant. jubet

amsind

1jat: n

fufpe&tos interrogari; m credant contineri corpus

Domini fub velamento panis 69 oini? Hec funt,

T

tLATRON

qus communiter adducuntur é Scriptura, Con-

ciliis, & Patribus, aut faltem poffunt adduci

d A

pro accidentibus realibus.

D

RrsPoNDEOo frimo. dit. E locutiones

1 ftin

non conveniunt accidentibus intentionalibus in

Mi

fenfu grammaticali rigorofiffimo. t. ant. in fenfu

at a

]

verborum obvio, proprio acufitato. n. ant. pro

V, j

explicatione hujus refponfionis

d )

NoTANDUM I.

Senfum verborum depen-

n

"

dere ab ufu loquentium, à fubje&a materia, &

üj

WO

lr

intentione proferentium : hic fenfus dicitur fen-

i

A

l

j

M

11

fus verborum obvius ac proprius.

Senfus vero,

ii

qui convenit verbis ex inftitutione verborum,

x

fitje

dicitur fenfus grammaticalis rigorofiffimus .Uni-

verfim

V,

DE ACCIDENTIBUS EUCHARISTICIS.

347

* n

verfim major eft prefumptio pro fenfu verbo-

LU

rum obvio ac proprio, quam pro fenfu gram-

AOT

n

maticali; quia penes arbitrium hominum eft nor-

maloquendi; & fignificatio verborum magis de-

Vi

t t

"n

pendet ab ufu & acceptatione hominum, qu&

efít fecunda verborum inftitutio ; quam à pri-

Mi

2

mezva inftitutione.

Dico proin, in noftro ca-

MT

fu textus intelligendos effe in fenfu obvio, ac

[

ufitato ; non in fenfu grammaticali rigorofiflimo

Trgi)

femper minus ufitato.

l ,fdirmm:r

NOoTANDUM 2. . Scripturam, Concila, &

(iï.*f*y ä [QE";

Patres in locis innumeris loqui de rebus non fe-

ToOIYT

cundum modum, quo fünt ; fed fecundum mo-

ï*'fffi fgw;

dum , quo apparent, aut quo concipiuntur;

p n

Scriptura innumeras tales locutiones continet,

m, fi

quas tamen omnes improprias dicere non licet.

i of

SaNcT1IUs in Ifaiam r3, 5. & in Zachariam c.

n a

9. n. 45. ait: Scriptura S. [epe non tam ad veritatem

? Bul

ipfam, quam ad bominum opinionem fermonem accome-

Serptus,

snodat.

S. THowas in Job. c.26p. exponens

illa verba : Z4quilonem extendit fuper vacuum ; Id di-

uluta

citur , inquit , quia de [uperiori bemifpberio nibil nobis

Tie lo

apparet , mifi [patium aere plenum , quod vulgares bomi-

1temiom]ïg

nes reputant vacuum ; loquitur enim Scriptura fecundum

Lant d

exiftunationem vulgarium. bominum , prout. efL mos in

S. HyznouiMUSs pluribus lo-

0 d

facra. Scriptura.

cis teftatur; multa in S. Scripturis dici juxta opi-

nionem temporis, quo gefta referuntur, & non

ebormt

f m

juxta id quod veritas continet, fic exponens il-

la verba Jerem. 28. dixit J'eremias Propbeta ad Z4na-

Yus dictt

- Senft

niam Propbetam.

Quomodo, inquit, Pxopbetam po«

L

terat appellare, quem mi[Jum à Domino denégabat ?. ed

one v

Cï*

bifterie veritas fervatur , ficut pradiximus , non juxta

oülïïm"z

d.

348

D LSPU TAT 10 LV.

PUA

id, quod erat, fed juxta id, quod illo tempore putaba-

[

j

iur.

Et in c. 14. Matthzi ita fcribit : znanias

qii ü

D

at

in S'eremia dicitur Propbeta , mon qui e[Jet , fed qui cre-

deretur . €? Sofepb in Exoangelio Pater Domini voca-

que n

iur; €9 ipfa Maria, que fciebat [e de Spiritu S. con-

cepi[Je, loquitur ad filium : Ecce Pater tuus €9' ego do-

jygEXRUS

Herodes etiam contrifcatus dici-

j r

lentes quevebamus te.

iur, quia boc difcumbentes putabant.

Hucusque S.

f n

S. AuGUSTINUS l. 1. de Trin,

Hyeronimus.

qu Dd

c. 12. ait : INullo locutionis genere utitur S. Scriptura,

n

quod in con[uetudine bominum mon inveniatur ,. quia uti-

o J

que bominibus loquitur.

GnEGORIUS NaAz. l. s.

fj d

'"Theol advertit, in Scriptura S. quedam cum

pts,

non fint, dici tamen ; alia, cum fint, non di-

EM:yfä Ti

ci: ficDeum, cum affe&tibus obnoxius non fit,

a5n, 6

Sacra tamen Scriptura ira/ci , dormire , [edere, am-

3040 d

bulare, dicit; ergo totum hoc genus, cum non

gir, vt

fit, affingitur ei.

Nec defunt exempla, in qui-

TEU

bus id, quod apparet, affirmatur abfolute tan-

dpuia

quam res exiftens. J'eremie 3s. v. & Genefis 15.

M0 UPU

V. 5. dicitur numerus ftellarum Znnwumerablilis,

3 t cdentl

CLAvrvs in c.1. fphere ait; id intelligendum

tl

eíle fecundum communem fententiam vulgi;

il

H

!

Tj

exiftimantis infinitam effe multitudinem ftella-

3. quteny

rum, dum eas no&te ferena confufe intuetur;

nam ut advertit FRANcC. BAco; fortius ope-

ii

IU

ratur pluralitas partium fi ordo abeft; nam in-

duit fimilitudinem infiniti, & impedit compre-

", (j

Rtm.

henfionem.

Sepe in Scriptura referuntur fines ceelorum,

-"-ï'.«'lunquaa

& terrz ; jta Chriftus dicit, Reginam deSABA

V

veniffe à finibus terre audire fapientiam Salo-

i lh

t

n

tit

^ QU

mqnis; patet tamen, ut SANCTIUS adver

in

T

, (,25

W

DE ACCIDENTIBUS EUCHRRISTICiS.

349

WW! WJ

l J Ah

in Ifaie c. 13. v. 5. id dici fecundum modum ap-

Wlä

parentem , aut conceptum vulgarem. Matthzi

f

7 ii

24. & Marci 13. dicitur ; ftellas é coelo cafuras;

hoc tamem tantum apparenter futurum effe, ple-

Ms

Dene & vere ait

LT

rumque interpretes afferunt.

MnsENNUs Comment. in Genef. c. r. mille

Uif

HHCU&qu».

talia Scripturz loca oftendi poffe.

His PRJENOTATIS DICO ; per textus al-

La

LA

legatos Euchariftiam nobis proponi fecundum

modum apparentem, non fecundum modum rea-

W, D

lem.

Hic fenfus, ut oftenfum eft, eft Scriptu-

1N ];

r& familiaris, obvius, ac ufitatus ; igitur eft et-

V qq

iam proprius, maxime, cum conftet, fcriptu-

TM

ram in hac ipfa materia loqui fecundum modum

NV

apparentem, & non fecundum modum realem ;

n lia

Quando enim dicit Apoftolus, Panis, qui de al-

RUT

tari fumitur , nonne participatio Domini efl ?. non de-

t br

notatur verus & realis panis, ut volunt Luthe.

EUTTE

rani, fed panis apparens tantum.

& n

RESPONDEO 2.

H locutiones non con-

D f

veniunt accidentibus intentionalibus caufaliter.

Lintelipe

n. ant. formaliter. n.ant.

Dico; Sacramentum

tentam Y

Euchariftie frangi, dividi, obfervari &c. C AUs A-

tudinm &

LITER, quatenus hoc Sacramentum eft caufa

fufe it

earundem affe&tionum ac fenfationum, quarum

y forüst

caufa forent accidentia realia : non tamen hanc

iefts n

fractionem, divifionem &c. fieriin Sacramento

FORMALITER.

Ratio hujus refponfionis eft;

pedt at

quia nonnunquam tribuimus objecto ea, quze

[ cæ]g;

fiuntin nobis, quando obje&um eft caufa talium

nam deo

affe&tionum.

Horum exempla occurruntin ipfa

AvcusTINUs l.4. de Genef. ad

jentdm-

fcriptura.

Ü T

Ü

litt. c. 9. ait: Cum ea, que non accidunt: Deo , tan-

quam

DISPUTATIO-'IV,

j

350

ii

J nOï) |

quam illi accidant , loquimur 5 eum facere agnofcimus,

í

ut nobis ea accidant.

Sicut rette dicitur Deus facere,

M

Jm PIO j

ms in teu

quidquid ipfo in nobis operante fecerimus ;. ita vee dici-

tur requiefcere , cum ejus munere requiefcimus.

Hoc

g d

$, Q

quidem re&te intelligimus , quia & verum efl, &2 non

magna intentione indiget, ut videamur ita dicere re-

"m

qo Dd

quiefcere Deum , cusm mos requiefcere facit ; ficut. dici-

tur cognofcere, cum efficit, ut cognofcamus : neque enim

untn

u

il

Deus temporaliter cognofcit , quod antea non noverat , &

?f

tamen dicit ad Zbrabam : — INunc cognovi, quoniam ti-

an

mes Deum ; ubi quid aliud accipimus , nifi, munc feci

Yi

ut cognofceretur ? 69 boc locutionis modo arbitror di.

J,wc(ï] Ti

fil

lIt

&um ab Zpoflolo ; nolite contriflari Spiritum S. Dei.

NT

"

INeque enim ipfa Spiritus S. fub[Tantia contriflari potefi ;

/

Jed quia ita in fanttis babitat, ut eos impleat. cbaritate,

PC

10; 1

L VOCUT

que nece[Je efd, ut bomines ex tempore gaudeant profe-

&u fidelium , &? bonis operibus , & ideo etiam nece[fe

tped,

eft , ut etiam contriflentur lapfa vel peccatis eorum , de

j o q

quorum fide ac pietate gaudebant ; que triflitia laudabi-

dn df

scdedra

lis ef?, quia 'venit ex dile&ione, quam Spiritus S. in-

fudit, proptevea ipfe Spiritus dicitur. contriflari ab eis,

lratione

qui fic agunt , ut eorum fattis contriflentur fantti , non

TW

non ob aliud , mifi quia Spiritum S. babent.

Hoc gene-

t n

ve locutionis rurfus idem Zdpoflolus mirabiliter unus eff,

&t a

^

ubi ait: lINunc autem cognofcentes Deum , imo cogniti

SNI L

lh 4

3f

ab eo.

INeque enim tunc eos cognoverat Deus , praco-

W.l Tobe

gnitos quidem ante con[titutionem mundi ,. [ed quia tunc

s b*(m,

ip[i cum illius munere non fuo merito vel facultate cogno-

Mi i

verant, maluit tropice loqui, ut tunc ab illo cogmitos

Hucuss

Ut l g

TM

diceret , cum eis cognofcendum fe prajlitit.

;

T

^N

uT

V

que S, Auguftinus.

Alia exempla occurrunt in

P

n

Philofophia & Theologia; fic enim tribuimus

W

N

obje&tis qualitates coloris permanentis licet hg

tr;

BI

1.'..

4

)

^H

quali-

N

DE ACCIDENTIBUS EUCHARISTICIS.

351

l] W*W

qualitates non fint in rebus ipfis permanentes.

A f

Jlli, qui pro immediato objecto adorationis aut

Ifä !

i

cultus in. re&o ítatuunt S. crucem , neceffario

ii

4

,

" ]

tenentur afferere in cruce confiderari aliquid di-

?wn e;ï1 j

i

vinum, quod tamen cruci tantum ineft relati-

7 j dictm

ve ac caufaliter.

Quare non repugnat Sacra-

LT

mento Euchariftis tribui illos effe&us, qui il-

li tantum conveniunt fundamentaliter ac cau-

M

faliter.

7 ii

RzsPONDEO 3. ad fingulos textus in par-

d mj

ticulari.

À tloy j

Ad ScniPTURAM dift. Sacramentum hoc

fimi r

dicitur frangi fraCtione activa. c. ant. fradtione

Til

paffiva. n. ant. etiamfi enim detur illa a&io, quee

m drii

vocatur fra&tio; non tamen datur revera paflio

tl

ila, que vocatur fractio; quia licet detur co-

natus frangendi, non tamen datur fubje&tum

A Ut

frangibile; ob quod Patres, ut in probationi-

bus oftenfum eít, hanc fractionem tantum ap-

! S'þin'!u;ä

parentem effe dixerunt.

INec mirum videri de-

nirlnii

bet, dari fra&ionem aGivam fine fra&tione paf-

mf!IT UM

fiva; quia a&tio finepaffioneintelligi poteft. v.g.

. li

poteft intelligi motus in vacuo, aut extenfio

(

brachii extra codlum in fpatia imaginaria, quo

tur, !

, m

cafü datur a&io fine paffione.

Raphael Ange-

1]

lus c. 12. l1. Tobiz dicit;. videbar quidem vobifcum

manducare 69 bibere, fed ego cibo invifibili utor... 1n

hoc cafu iterum datur activa applicatio ad or-

t

gana guítus & nutritionis, quin detur pafliva

i

ii HU»

receptio. lgitur fimili modo nonrepugnat dari

aCtivam fractionem fine paffiva, vel D1sTIN-

petimt

GUO 2. fic: hocSacramentum dicitur frangi mo«

p ts

Dico fraétio-

us

raliter. c. ant. phyfice. n. ant.

il

nem

y i

DISPUTATIO IV,

352

u

nem a&ivam moraliter caufare omnes illos effe-

ts *

&us fenüibiles, quos caufaret phyfice frattio paf-

u cole

fiva.

AG&io enim frangentis determinat mora-

jjï!!i&ia- ;

liter Deum ad fupplendos omnes effe&us fractio-

nis paffive, & hinc ficut Sacramenta fimpliciter

pl

dicuntur caufare gratiam, etiamfi hanc tantum

ag d iïm

"

caufent moraliter, ita etiam facramentum dici-

jj

tur moraliter frangi, etiamfi adtio frangentis tan-

;,;j:wen

.

]

tum moraliter determinet Deum ad fuum cor-

Caterum

pus in pluribus locis replicandum.

J

adverto, Luce 22. fractionem potius przcef-

fiffe ante confecrationem, quia Chriftus prinum

poft fractionem pronuntiavit verba confecra-

D

l

tionis, nec ex Ep. 1. ad Cor. c. 10. fufficienter

e i

j

conftat; an fra&io referatur ad panem verum ante

M

m*h":ä W

"

con[ecrationem , vel.tantum ad panem apparentem.

T , W

v

| d

gl n. di

Ad CowciLIA, in quibus corpus Chrifti

pogeu

dicitur contineri fab peciebus , aut remanere [peciebus

al in o

panis; Dico, per fpecies nil aliud intelligi, quam

i ftwim

panem apparentem, non aliquid reale, id pro-

Mi

batur innumeris exemplis.

Sic Spiritus S. dici-

citur apparuiffe in /pecie columbe , Chriftus in fpe-

LU [

NUUT

cie peregrini, bortulani: Chriftus in Euchariftia

dicitur apparuiffe in fpecie agni, infantis &c. ap-

d

t enliny

paritiones Angelorum, & San&orum femper di-

cuntur fieri in fpecie v. g. juvenis; & demones

TT

MLUTTM

in fpecie ethiopis v. g. Univerfim omnes ap-

paritiones exprimuntur nomine fpecierum, &

IT

quando adhibetur vocabulum fpecierum , ple-

'"x It ts

rumque denotatur tantum res apparens.

Igitur

j Ts

etiamin ore Conciliorum vox fpecierum Eucha-

sB

rifticarum nil aliud prefumitur fignificare nifi pa-

Wt

nem

ii

W,

DE ACCIDENTIBUS EUCHARISTICIS.

353

TA

nem apparentem. Sicut igitur in omnibus aliis

d

apparitionibus ex parte objecti non intervenit

"E r

res, aut collectio accidentium, ita neque in

Euchariftia.

Rnf

Modum hujusmodi apparitionum

li

docet ipfe RAYy NAUDUS de Apparitionibus Eu-

L lt n

charifticis. qusft. 6. ubificfcribit : Prior dubita-

QU

[

)

tjo, vereme an imaginarie tantum ChrifTus in- agni [pe-

Opi

cie apparuerit , facile expediri potef] juxta D. Thomam

4- p. d. 76. art. 8. que fert, quoties forme peregrine

tl «

oifz

, at

circa Eucbariftiam

V

mtur , formas illas mon e[fe rea-

Ex eo au-

QU

les, fed imaginarias tantum five objettivas.

tem, quod agni exbibitio mon fuerit mifi objetiva, ex-

Trprimr

1 Cubq.

pediri potefd. fecunda. dubitatio, an mutatio fit fatta in

fotentia videntis tantum ?. 4d. quam dico , nullam mu-

fcinm

d n (

tationem f'attam e[Je five in medio, five in objettos fad

füfficere wutationem omnium facillimam , fa&am in ocu-

g,

lis contuentis , vel etiam in pbantafía, vel intelle&tu.

ÍIpEgM queft. 7. dicit de aliis variis formis, vi-

a

delicet, eas tantum fuiffe apparentes per muta-

ag a

iteli g

tionem fa&tam in corporali oculo vel phantafia.

ANec aliter flatuendum eft , inquit, cum plures funt,

fede, i

quibus multiplex apparentia obfervatur , ita ut non unu$

yirius

tantum voideat aliquid peregrinum , fed plures contuean-

Critsi

iur varias peregrinas imagines, tunc inquam füufjcit ,

j Dd

ut in oculo «oel pbantafta unius cujusque fiat mutatio.

Pt

Vi

quzft. 9. explicans obje&tum talium przeceptio-

r i

mnum ait: /Von enim fen/atio externa apparentie., cui

s L

mon fubeft objettum reale fenfibile, cavet objc&to : fed ea

[im od

externa fenfatio babet pro termino extrinfzco ftoe objetto

iib

rem abfentem , imo non exiflentem , perinde ac fi ade[-

xrerum )

Necob-

fét &2 exifleret.

Hucusque Raynaudus.

r E

ftat, quod fpecies Euchariftice fint permanen-

jb

tes; quia duratio entis non rmutat fpeciem en-

D. Amort Tra&t. de Eucbariflia,

z

ttis ;

1ficaren»

M

354

D.LS P TOA T EO D

yil (

*is ; ficut colores permanentes non differunt à

j

1im

coloribus apparentibus.

AUb

Ad ConciLiuM 'Trid. in quo dic

/itur Tema-

n«b

nere Ípecies panis & vini. dift. remanent exdem

quenum

numero. n. ant. ezdem fpecie. c. ant. dicitur

quntorut

enim remanere etiam id, quodtantum idem fpe-

;.*äehus ia

cie remanet. Sic Thomifíte dicunt, poft mor-

gt 'mtend

tem remanere idem corpus Chrifti v.g. in fepul-

du

chro, etiamfi ob formas cadavericas non poffit

yiat [ u

dici remanere idem numero corpus.

lidem di-

m atj

cunt, in omni corruptione remanere commu-

v j

ne fubje&um, materiam; etiamfi nec exiftentia

ietiri t

prior, nec proin individuatio prior materiz re-

Ayrlni

maneat, Poftdivifionem continui v. g. ligni di-

vi ml

citur remanere lignum, etiamfi phyfice non re-

ls p

maneat idem numero lignum, ut fatentur plu.

qrimg

res Thomifte. Dicitur remanere idem locus,

x)pitia

etiamfi non remaneat eadem numero füperficies

ia ird

corporis ambientis, aut ubicatio ; fluvius dici-

dastumcon

tur effe idem, etiamfi unda fluat in omne volu-

bilis evum.

r

Sic etiam durare Iris, fonus cam-

SOatu at

pang, clamorpopuli, ventus, dolor, &c. et-

T um

fi omni momento fit alia numero qualitas vel

ipeabu]

Tnotio.

Igitur conftat, homines non attende-

100 u

re ad identitatem numericam , fed tantum ad

LT

identitatem fpecificam, eosque de hac fola lo-

tinhí

qui , dum de identitate loquuntur.

Concilia

vero univerfim utuntur modo loquendi vulgari

UL

" TWin (y

ac ufitato in iis, in quibus veritatem phylice

non examinant.

Nul]:

Em

Ad AUTHORITATEM SS.PATUM refpon-

:

deo; eos loqui fecundum modum apparentem;

IT

i

S.Avcvus TINUS VOCal accidentia Euchariftica

Jigna-

:*..Cïggm,

l

DE ACCIDENTIBUS EUCHARISTICIS.

ENDE

Q d

" fignacula rerüum divinarum, ficut Deus iridem

m diQitU[ h

vocat /ignum faederis; licet iris fatente D, 'Tho-

ma tantum confiftat in fpeciebus intentionalibus.

L

C d

i

Sacramentum Euchariftie dicitur conftare vifibili

facramentorum /ecie; id eft, apparentia, aut

TM

1

fpeciebus intentionalibus, ficut alia facramenta

conftant intentione miniftri.

CyPRIANUS in-

l M

telligendus eft depane apparente; idem feipfurn

Tl

explicat de ceena Domini , ubi ait : Corpus Domi-

I Mfm:

nicum fecundum formam «ifibilem manducari , non au-

HU t

tem tanducari ipfam formam vifibbilem , quo nihil

Itf

evidentius in rem noftram dici poffet.

Typus ,

U Derio n

& Zintitypus Cyrilli, & S. Macarii; & zmago Hil-

It ln

deberti melius explicantur de fpeciebus inten-

Mi

tionalibus, qua& proprie funt expreffe per mo-

Lt í

dum typi ac imaginis.

Symbola S. Maximi, &

NY

Signa S. Dyonifii conveniunt fpeciebus Euchari-

Ivl

fticis, ficut iridi convenit effe fignum feederis ,

ios furigi

etjamfi tantum confiftat in fpeciebus intentiona-

Lt on

libus.

ti, fny

Igitur Raynaudus fine fundamento affe-

rit ; Sententiam accidentium realium à traditio-

T004

ne vix non certam eífe; accedit, verum non

9 quii

effe, à grecis Patribus univerfim Sacramentum

& 00 d

Domiaicum vocari anütypon; prout fupponit

fed p

Raynaudus.

ANAS'TASIUS Antiochenus, qui

deliclt

floruit fzculo 6. adverfus Gainitas fcribens, ex-

p (

preffe ait : abfit, ut dicamus , fantlam commuminem

d

antitypon corporis Cbrifli, aut nudum panem , quin po-

fittn j

tius vere corpus & fanguinem Chrifl. |CONCILIUM

NiczENUN 2. a&. 6. fic habet: leras, quocunque

TO

vvoles, nunquam invenies , neque Dominum , neque 4po-

i apparffïf

flolos, neque Patres incruentum illud facrificium , quod

& Sacerdote offertur, imaginem dixi[Je, verum ipfum

i Eucäz:i

H

2

corpus

p

D-ISP-I - ATT Q TLv

356

s at

corpus , & ipfum fanguinem. — Zttamen ante fanttifica-

igri,

j

tionis confecrationem quibusdam Patribus pie ane vifum

f

g, erün

efl , avrirumov, boc efl, exemplar faniüs forme nomi-

gidita

nares quorum e numero Euflacbius , item Bafilius , bic

um ejpi

quidem exponens dictum illud in proverbiis Salomonis ,

iareser]

edite meum panem €c.. bic , inquit, per panem €g vi-

um Dbonym

mum antitypa membrorum corporalium Chrifii predicat.

j, Ven,

llle vero fic alicubi legit : confidentes tuo facro altari

stions, p

appropinquamus, & proponentes antitypa [an&i corporis

a. d

& [anguimis Chrifli tui , te deprecamur & invocamus ;

tin, quti

& que deinceps fequuntur , [ententiam amplius confir-

d Mj

]

mant, quod ante [anthificationem antitypa vocaverit.

1 i

i

;

£U

Hucusque Concilium. Nicenum.

In eundem

yudipe

fenfum PAcnv MERIUSs in c. 3. Dyonifii deEc-

cles. Hierarch. ait : ip/e Pontifex ad illa prototypa

ss

AAE CO

I

ipfum Domini venerabile corpus & fanguinem adducit z

ItemH ER EM1IASsPatriarchac. P. refponfione 2.

:::jJigat ]

!

W

fl

c. 4. de ufu facramenti ait : JNon ef? porro panis &

vinum typus corporis €g fanguinis Chrifii , fed :pJum

tüthe qm

corpus Domini deificatum ; non typus anguinis, fe

anpi Qp

Ex his omnibus textibus conftat à gra-

At rb

Janguis.

cis Patribus Sacramentum Eucharifti:& poft con-

lol

fecrationem non amplius vocari antitypon, pro-

t

totypon, typon; quo ftabilito nullum Raynau-

Antte

1 nf

do füpereft é grecis Patribus hac in re argu-

mentutn.

"t2 b

DicEs.

Id debet intelligi per nomen fpe-

"R

"M

n

ääu:rä

cierum, quod Patres & Theologi Conciliis pre-

iq

)

fentes intellexerunt; fed hi per nomen fpecie-

D

rum intellexerunt accidentia realia, ergo.

00

y

^

l

j

RrzsPoNDEOo dift. Id debet intelligi, in

X

quantum per nomen exprimitur; c.maj.in quan-

03]1

J Pno,

tum per nomen non exprimitur. n. maj. Patres

4 ]

b

enim

u

DE ACCIDENTIBUS EUCHARISTICIS.

357

du l

l

Wl

enim Conciliorum , dum proferunt nomen cu-

J

l

jusdam rei, non eoipfo definiupt quidditatem

Tj

[

h

illius rei, etiamfi ex privata opinione intelligant

Wm Ea !

4

m

talem quidditatem ; fic etiam per nomen fpecie-

Vij V

;la

.

rUm non exprimitur quidditas fpecierum, et-

P i

v

iam(i Patresex privata opinione putaverint quid-

Vff g

ditatem harum fpecierum confiftere in aliquo

TT

reali.. Verum, ut manifefta fiat falfitas hujus

1j a

obje&ionis, per modum retorfionis fic Argu-

T älfrm'

Mi

h

imentor.

Id debet intelligi per nomen Ange-

lorum, quod intellexerunt Patres Concilii Ni-

T

,

UET

cani 2.^ Sed hi per nomen Angelorum intelle-

( QU

xerunt fubftantiam corpoream, ergo. min. eft

J d

evidens ex a&ione 5. illius Concilii.

'Tales re-

[

[

N fm

toriones poffent fieri plures alie. v. g. SiPon-

tifex definiat contra hereticos gratiam, & per

d

on*i»o;

banc intelligat Premotionem phyficam ; feque-

tur eoipfo, definitam efTe Premotionem.

At Er-

n jmgs

(nfi,fi

ronez funt hz argumentationes ; igitur non eft

refpiciendum ad opinionem privatam , fed ad fi-

ii [rgit

as n

gnificationem verbi verbo ipfo expreffam. Often-

fum autem füpraeft; per nomen fpecierum non

wilit i

Funyn

exprimi determinate accidentia realia, ficut ani-

mal in fua ratione fignificata nec exprimit ratio-

mulinis

hicinat

nale, nec irrationale, quin potius dicendum

foret, nomen fpecierum analogice convenire

fpeciebus realibus & intentionalibus, ita tamen

p n

ut Analogato ac Significato fuo primario potius

;g;'Couci';j;

Ws

fign.ficent /pecies intentionales, utpote que non

habent aliud vocabulum proprium , ficut fpecies

j etm.

reales, quarum nomen proprium eft effe accidentia.

, inrelüg'l :

j

BJICITUR 4.

c ii

Confenfus Theologorum

fundat prefumptionem moraliter certam tam in

o L

3

deci-

d

mf

y i?

DISPUTATIO IV.

358

1

" h

decifione Controverüarum, quam in explicatio-

iil 'mw

neScripture, Conciliorum, & Patrum; at pro

j mb

accidentibus realibus ftat confenfus Theologo-

.þm, ad qW

rum, ergo.

:mpmü

CoxrIRMATUR. Confixio alicujus fenten-

f Qu T

tie fa&a ab Inquifitione Romana, aut Magiftro

gr, )

$. Palatii fundat magnam prefumptionem falfi-

dois)

tatis ; at fententie noftre extat talis confixio,

vl :arm

ergo. min. prob. Philofophia MA16xNAN1de

ii qmmut.

novo confixa eft anno 1709. 4. Mart. maxime

fem0!

ob eam rationem, ut dicitur, & fateri videtur

vediTutl

ipfe Maignanus in fua Philofophia naturali , ut

d

vocat, hoc eft, in Theologia, quod negaret

1 Ml

accidentia realia Euchariftica.

Prcus MiRAN-

.....

A

E

m

DULANUS in fua Zfologia fcribit, é fuis nongen-

peii df

tis propofitionibus tredecirm efTe damnatas, & in-

PILUT

ter has effe etiam fequentem. —Quidixerit, accidens

t m

exi[lere mon po[fe , nifi inexi[tat , Eucbariftie poterit fa«

cramentum tenere , etiam tenendo panis fub[Lantiam mon

tit, Tj

a

manere, ut tenet communis via.

RresPONDEO r. dift, Confenfus Theolo-

At f

t t

gorum fundat prefumptionem moraliter certam,

quando ille confenfüs habet conditiones requi-

At t

fitas. c. ant, Secus, n. ant.

"s,

A feno

PRrMo requiritur, ut confenfus feu opinio

fit communis; & ad hoc requiritur, ut autho-

d

res, quorum datur confenfus , fint liberi; alio-

"ts

quin mille authores tantum habendi effent pro

l&t m

"t l n

unico, cujus authoritatem fequuntur. Audia-

mus Eminent. CardinalemP r o L o Mu w in fua

A n

tT

Philofophia differt. 37. Logico-Phyfica ita diffe-

hi

S,qq

^

rentem ; Sepe audies in aliqug qua[iione dici ; Hac

d

li

e/1 opinio coumnunis , communiter ita fentiunt, autbores.

liaque

W

DE ACCIDENTIBUS FUCHARISTICIS.

359

J

dj tni

i

Ttaque communis opinio in aliqua. controver[ia eft , que

T

communiter a[Jeritur à Profe[Joribus & Dottoribus , boc

t Theoloä

eft à fere omnibus , qui profitentur. illam materiam feu

[cientiam , ad quam pertinet. objetum illius opinionis ,

li

quique ex profe[Jo &g' a[Jertive eam que[tionem pertra-

TEUUSI

Gant; quique ex nulla obligatione extrinfeca ( quali

tenentur, qui jurant in verba alicujus Claffici

Qf

tf

Do&oris ) adiguntur ad eam [ententiam fequendam :

omnes ifte conditiones requiruntur , ut *uere dici po[fit

MATGYAYI

M n

epinio communis.

Hucusque Eminent. Cardinalis.

fttr n

SEcuNDO requiritur; ut ii, qui profiten-

LU

tur fe effe'Theologos, fint vere Theologi. Ta-

les defcribit Melchior CANvs 1. 8. delocis Theo-

QU t

log.c.1. ntelligo, inquit.fui[Je in fcbola quosdam

iM

m

li

Theologos ad[criptitios , qui univer[as qua/ftiones frivo-

lis argumentis abfolverint.

Et cum in bis S. Bibliorum

Vanst

Jmi d

tefltimonia vari[fima (int , conciliorum mentio nulla, ni-

bil ex antiquis fanttis oleant &$c.

Scbolaflici tamen, fi

ürjuis

n fj

fuperis placet , Tbeologi vocantur , quos ego probare nec

debeo , nec po[]um.

'T£nTrio requiritur; ut obje&tum opinio-

nf T

orditt

nis communis pertineat ad Theologiam, nectan-

tum tra&etur argumentis Philofophicis, fed et-

mtonst

Has tres conditiones dico de-

iam Theologicis.

ficere in confenfu Theologorum allegato, nam

at

riur, d

circa prefens pun&um nec in fchola Thomiftica,

nec in Scotiftica, nec in fcholaSocietatis liber-

fnt u

tas datur.

Secunda conditio , cum contineat

j eïïi»!ï

qualitatem & capacitatem extraordinariam, non

TT

prefumi, fed probari debet, maxirae in moder-

Qu

nis Theologis, quorum plerique ad fümmum in

hvf

Indicibus Patrum verfati funt.

'Fertia condi-

d d

gis,

tio omüino deficit in antiquioribus 'Theolo

4

qui

fzmm;'»;

560

DISP[IT-A'I;IO IV.

qdit d

qui fuam in hac re opinionem tantum argumen-

U

tis philofophicis probaverunt, inter quos eft

L

u

D.TnHoxas, & PETRUS DE ÁLLIACO ex-

preffe docens, medium probandi accidentia rea-

';;fäpïowïf

g

lia tantum effe alquid pbilofopbicum probabile receptum

Pind Pfæm

communiter abiis, qui fequuntur Pbilofopbiam cowmunem

Peripateticorum. lgitur Theologi inhocpun&o po-

pl

;:e[pïetihüs

tius loquuntur ut Philofophi, quam Theologi.

Ào CoN

REzsPoNDEO 2. dift. Confenfus Theolo-

Jiy

inïc

gorum fundat prefumptionem moraliter certam,

n:ïni

m

l

quando illa prefumptio non vincitur per pre-

It

j

iV

i

f

/,

fumptionem contrariam. c. ant. fecus. n. ant.

Suppono, omnem prefümptionem elidi poífe

l

praefumptione contraria; igitur etiam prafum-

It

ptio fundata in confenfü Theologorum prefum-

ptione oppofita enervari poteft. Atque eam

ie

przfumptionem hac in re a&u enervari prefuüm-

0009

ptione oppofita, oftenditur ex authoritate Scri-

toroni

YO dl

pture, Patrum, & antiquiorum Theologorum,

quz longe fortiorem fundat prefumptionem,

at p

d

quam confenfus Theologorum Recentiorum.

"u

[

Dicrss: IpfamScripturam , & Patres intel-

dtin, ]u

ligendos efle juxta interpretationem Theologo-

äyrem "

rum Recentiorum.

[ JMligM

REsPOoNDEoO dift. Sunt inteïligendi juxta

4 o j

Theologorum Recentiorum interpretationem

A ld

regulariter ac plerumque. c. ant. femper & uni-

verfaliter. n. ant.

Wtj

Interpretatio 'Theologorum

U d

non eft infallibilis; igitur aliquando erroris con-

!

LPSUS IOT

vincipoteft; nunquam autem poffet erroris con-

WF]

)

vinci, fi non liceret proprietatem verborum in-

!

iM ",reü

Ípicere fecundum fe, independenter ab illa in-

AU

|

terpretatione. Adeoque etiam in noftro cafü

W g

licet

W.

DE ACCIDENTIBUS EUCHARISTICIS.

361

M

licet infiftere clare proprietati verborum contra

t i

interpretationem Theologorum, quia interpre-

tatio erronea melius convinci non poteft, nifi

"r

ex ipfa proprietate verborum.

Caterum adver-

"ls

to,interpretationem Theologorum tunc maxime

VUPï*izrn:m

fundare prefumptionem, quendo redditur fine

lr

refpe&u ad fübje&am controverfiam ; ut fit ab

interpretibus S. Scripturz.

ltl Ts

ADCONFIRMATIONEM dico; fententiam

Ttrtte

à

Maignapi ideo confixam effe, quia temere con-

X r

tra fenfum Theologorum fine efficaci ratione af-

bt a

feritfuam propofitionem. Certe cum effem Ro-

1 d pf

mz, & hanc qu&ftionem proponerem RR.mo P.

Ü um

Nicolao Ridolfi, tunc temporis Secretario S. Con-

unyelr

gregationis [ndicis, refpondit; fi precife defen-

hme t

datur, quod hzc fententia non fit heretica, aut

T

hzrefi propingua, aut periculofa in fide, eam

non fore prohibendam à S. Congregatione.

jTh

Obfervo etiam; quod non ipfa Philofophia

Yalimy

v(il

Maignani fit prohibita, prout edita eft ab autho-

Necenti

re, fed prouteditaeft & aucta à P. SaNQUvENS

Ti

Ord. Minim.

Ita enim fonat decretum confixio-

nen Ts

nis.

Syftema gratie autbore P. Sanquens.

Ejusdem

Pbilofopbia Maignani Scbolaflica in formam au&tiorem

digefla. Hinc, licet P. Maignan in fua Tbeolo-

neligena:

D

gia, quam ediditfub titulo : Pbilofopbia Sacra en-

tis fupernaturalis , fufe probet, quod in Euchari-

, fper

p Theotgt

ftia nulla dentur accidentia realia, fed omnes

ii ertori

impreffiones in noftros fenfus fiant immediate ab

yftetti

ipfo Chrifto , hec tamen ejus Theologia nun-

m vert

quam Rome eft confixa.

Caterum pro majori

yer di

elucidatione hujus refponfionis addo ; qu& Oka-

mus olim in defenfionem fuz caufz protulit :

iC

f nmh&f

Zs5

DISPUTATIO IV.

Ts

362

Hic Nominalium Princeps negaverat diftin&io- jjm"

nem quantitatis à materia; hinc in Eucharifítia

íiuim

difficultatem paffus, & à Theologis cenfüris ob-

" wPizïms

rutus eft; his opinionein fuam tanquam hzreti-

gt

"I

cam traducentibus fic refpondet : Aeflat videré

[

& oflendere ,. quod non oportet illam opinionem abjicere

sz

j

)pm

tanquam bereticam , quamvis multi moderni Dottores

inir, f

Primo,

r r

Jcribentes. iflam improbent , €9 impugnent.

quia nullus Do&or multum reputatus. if£am opinionem

» hi

damnat tanquam bereticam ; quamvis neget eam ,. icut

i

ceteras opiniones catbolicas €9^ pbilofopbicas , quas mon

hrj

intelligit e[fe veras , imo fi veputaret eam e[Je berezicam,

[

ud

L*

.

i u

ficut nullus eorum facit , non e[fet [Landum eorum j

u M/ïi D

cio, cum ad folam Romanam Ecclefiam pertineat qua-

:

.(fvdæqt

fliones fidei terminare.

Patet igitur, quod, cum con-

s

A

ini, u

trover[ia eft de aliquo fidei articulo, an fit confonus, an

:f

diJonus fidei chrifliane , ad fummum Pontificem e[Je ve-

sf Q

currendums cum enim officium Inquifitionis de bevetica

iptur;

fravitate aliquando non magnis dottis committatur , ab-

hnj 1

furdum videtur , quod ad talem Inquifitorem pertinet

tite l.

quamcunque difficilem que[Hionem & profundam de arti-

d

culis quibuscunque pertinentibus ad Theologiam autbori-

imin i

tate propria terminare, & quemcunque magnum in Tbeo-

u d

logia fomofum & dignum , tam reite vite quam fcien-

h f

iie Dottorem , offidio per. Univerfitatem folennem ap-

vl m

batum , fi fue opinioni contradicerct , tanquam bareti-

At Q

eum condemnare, videtur igitur ad Romanum Pontifi-

Ts

cem recurrendum, quando queflio ventilatur , de ali-

quo, quod non eff expre[]um in fcripturis: Canonicis ,

* qui

INon

T

sec eft per Exclefiam Romanam determinatum.

efl ergo flandum judicio modernorum aliquorum , qui

h

damnaverunt pradittam opinionem.

INon igitur pote[t

ajüquis redargui, etiam[i Dottores non autbenticatos ab

b lgf«';m

Kccle-

W,

DE ACCIDENTIBUS EUCHARISTICIS,

365

ffit diü'm&;.

i

Ecclefía Romana neget.

Unde eft aliquorum moder-

norum deteflanda Prefumnptio, qui fe fupra f& extol-

At

Wt s

lentes, cupientes foli vocari Rabbi, omnem opinionem

& fuis dogmatibus. di(fentientem agitati invidia damman-

! Mi

D

tes, quia per vationem ne[ciunt improbare , tanquam pe-

viculofam 69 beveticam caninis latratibus lacerant in-

Mni i

ZW. Pn'*:

ce[Janter , non attendentes , quod Pater San&ti[fmus &

JDDottor eximius B. Zfugu[linus mec fuis litteris nec alio-

n D

vum . Epifcoporum fic "voluit inferoiri, quin aliqua in

Q

eis po[fmt juflo judicio, && nulla temeritate culpari. - - -

l, u

(fitim

Ex iflis autboritatibus pluribusque aliis evidenter colligi

potefl , quod [iripta quorumcunque , antequam [int à Ro-

ng j

friti qu

mana Ecclefiía autbenticata , licitum ef1 veprobare atque

vefpueres & ideo quamvis multi teneant oppofitum pro-

LP T

Hucus-

pufit opinionis, non oportet, eam contemnere.

dnim

que Okamus Tra&. de corpore Chrifti. c. 56

nf

Huc pertinet, quod in vita BEL L ARMINICar-

j v

dinalis legitur; ejuslibros, quos fcripfit de Ro-

(

mano Pontifiie, in indicem librorum prohibito-

jfinan

rum relatos effe, eo quod fcripferit; Romanum

tfinimd

4

Pontificem in temporalia regnorum tantum ha-

L

bere dominium indire&tum : eosdem tamen an-

guni:

ho fequente denuo à cenfura abíolutos, & ex

vt m

Similia li-

indice illo cenforio expun&tos effe.

m fimti

brorum & dogmatum facta in hiftoria Ecclefia-

inpa ?

ftica plura occurrunt v.g. circa vocern egosoicv.

um I

Ex quo inferendum, confixiones ac prohibitio-

tütr,

nes parere quidem prafumptionem contra pro-

yi (f

pofitiones confixas, noh tamen moraliter cer-

n

tam.

Exempla afferunt de hac re varia Picus

[/ TU

Mirandulanus in füa Apologia, & Raynaudus,

Ton ]gm" ld

ubi agit de libris prohibitis.

"

OsJr-

364

DISP[ITATiO IV.

n

OsBjrcITUR 4. Sublatis accidentibus rea-

g d

7

libus tollitur natura Sacramenti Euchariftici,

j nf

ergo dantur.

nt prob. 1. Sublatis accidentibus

.mgl, æn

realibus non datur fignum fenfibile ; ergo tolli-

srelis I

tur natura Sacramenti, quod eft fignum fenfi-

gpítion

bile.

2. Sublatis accidentibus Sacrainenta veri-

ägmiimn ü

tatis chriftiane non differrent ab illufionibus,

U.

fpectris, & meris apparitionibus; at debent dif-

Azset

ferre juxta Patres, ergo.

3. Sublatis acciden-

afibie d

tibus realibus homines deciperentur judicando,

r [j

fe videre fpecies reales; at non decipiuntur,

n

quia à Sacramento veritatis abeffe debet omnis

puod, t

4. Sublatis accidentibus rea-

í

deceptio, ergo.

d fpi;!

libus Sacramentum Euchariftie faltem non fo-

»jgpfsgïi jl

ret fipnum ítabile; quia fpecies intentionales

g M

perpetuo mutantur. Ergo.

5. Sublatis acciden-

; Meint

tibus realibus non datur communis terminus

at t t

converfionis fubftantialis, at debet dari, ergo.

i pf

min. prob. converfio panis in corpus Domini

itnper

non eft puraannihilatio panis, fed tranfmutatio ;

a

"

!

Wi (

ergo debet dari commune tertium. . 5. Si non

nl )

remanerent accidentia realia, tunc daretur et-

r

iam transaccidentatio panis, at hoc eft falfum,

X Ms

ergo. min. patet, quia tantum datur tranfub-

, r

ftantiatio. 7.Sublatis accidentibus realibus non

daretur determinativum creatum ftabile ad ubi-

a, f

tht

cationes & alias proprietates facramentales, at

tale debet dari, ergo. min. prob. in cafu indif-

ER

ET.

ferentie Deus non folet operari effe&us ffabiles

fine determinativo creato , quando tale haberi

"i

poteft, at in Euchariftia datur femper indiffe-

::lfiï:*, ['m

rentia ad ubicationes, &c. & determinativum

Wä*,h |

LT

creatum haberi poteft, ergo. - 8. Solum corpus

Chrift

Vs

I

DE ACCIDENTIBUS EUCHARISTICIS,

365

lh "

10

lEu

fhil'lnm

Chrifti non eft totum Sacramentum; ergo da-

n 1

Jlb

D

tur aliud conftitutivum reale, quod fimul dica-

tur frangi, affervari &c.

9. Sublatis accidenti-

l;

hi

ï

ïüg

nj

bus realibus non potelt explicari fenfus hujus

propofitionis. ZucbarifHia efi figmum fenfibile fla-

ii

bile gratiam ex in[litutione divina fignificans €9.. con-

ferens.

lt

lr ij

REsPONDEO AD I. dift. non datur fignum

fenfibile diftindtum à fuo fignificato. t. ant. non

M

t

datur fignum indiftinéctum. n.apt. dico enim,

corpus Chrifti effe fimul fignum & fignificatum;

(eet r

tf

fignum eft, quatenvs fenfibus imprimit fpecies

fenfibiles figni; üignificarum eft, quatenus per

GU

Wtj

illas impreas fpecies fenfibiles indicat füi pre-

fentiam.

Necrepugnat, idem effe fuiipfius fi-

Md

Rex in theatro fuiipfius perfonam refer-

Vs r

gnum.

re poteft, hic terminus, Jox, eft fimul fuiipfius

hn w

fignum & fignificatum ; Signum eft, quod pre-

t D

ter id, quod ingerit fentibus, facit aliud in cogni-

Ti

tionem venire.

Corpus Chrifti ingerit fenfibus

n s

fpecies fenfibiles panis, & preter has facit infü-

nedarer

per in cognitionem venire feipfum.

LAN-

pced t

FRANCUS, ALGERUS, & GuiMUNDUS fufe

Qnbyr t

probant, corpus Domini fimul effe figuram, &

tiredit

figuratum, fignum & fignificatum , Sacramen-

blb

tum, & remSacramenti ; fignificat enim feipfum

vantot)

S.

in cruce, & fimuleft ipfa oblatio in cruce.

nl

AucusTINUS referente Lanfranco etiam vo-

fsf

cat corpus Domini fuiipfius iguram. | S. Hira-

j tl bgï.

RrUs dicit: Corpus Chrifli, quod fumitur de altari,

&t ]

figura efl , dum panis & vinum extra videtur ; otri-

L

wOb as autem , dum corpus &

interius creditur

fanguis Chrifli in veritate

olim CO

Rz-

PT

366

DISPUTATIO IV.

Áà d

RrzsPoxDEo 2.dift. Non datur fignum

g. Ut

fenfibile, ut quod, tranf. ant. fignum , wf quo.

n.

ant.

Species impreffe ac intentionales

, L demo

jnm J

funt fignum, wu£ quo, videlicet, quo mediante

sdis n

ducimur in cognitionem rei invifibilis; funtfor-

g iif

ma fenfibibilis, utquo; & tale fignum ut quo po-

ohobetli

tuit Deus requirere ad rationem Sacramenti, ta-

um t

le manifeftativum , ut quo, eft lumen externum,

Vs

& juxta multos ipfz expreffa.

REsroNDEoO 3. dift. non datur fignum phi-

st

iidi A

lofophicum. tranf. non datur fignum theologi-

cum ac Biblicum. n. ant. in prefenti, ubi agi-

, tl

tantum atten-

g

tur de figno divinitus inftituto

dere debemus , qualibus fignis

b

eus uti foleat.

st Ut

tl

Ex fcriptura conftat, eum communiter uti fignis

n o

intentionalibus; lrideufus eft in fignum federis,

& hoc fignum confiftit in fpeciebus intentiona-

yooiard

DEU

libus.

Deus íuis Prophetis plurima revelavit

per vifiones; he vifiones confiftebant in fpecie-

UMT

BO

bus intentionalibus, & tamen erant myfterium,

facramentum, ac fignumreifuturz &c. fic AGo-

tinfbie

rum Io. dicitur fuper Petrum cecidiffe mentis

mi It

exceffus, ac eum vidiffe linteum demitti de cc-

"EUR

lo &c.

Hoc figno Petrus ad vocationem gen-

llhbüe, n

tium vocatus eft.

Similiter, dum Joannes erat

ipeadfn

in fpiritu , fignificavit ei Deus , qu& oporteret

fieri cito.

Fa

Cur Deus abhorreret à tali figno ad

TT

demonftrandam przfentiam fui corporis ?

U D

1j

REsPONDEO ado. dift. Sacramenta veri-

Ato

ln

tatis non differrent ab illufionibus materialiter.

N

DA

tr. maj. formaliter. n. maj. facramenta non de-

?äm

!

bent.in oimnibus differre ab illufionibus, alio-

4

À

l

quin non deberent effe entia ; fed folum debent

dif-

qu" le t

)

)

DE ACCIDENTIBUSV EUCHARISTICIS,

367

t n

differre in eis , que fuünt formalia conftitutiva

g

illufionis.

Deus utitur fpeciebus intentionali-

" i

bus, & dcemon iis utitur; fed Deus iis utiturad

RO i

inftruendum ; doemon ad decipiendum

. igitur

W iv

fpecies intentionales habent fe per mo

dum ma-

j

teri& indifferentis ; fed inftru&io , aut dece-

lSacramgm'

ptio habet fe per modum formz ; in Euchariftia

U DMM

locum habet inftructio, igitur abeft illufio.

REzsPONDEO ad 3. dift. homines

decipe-

üritmo)

rentur à Deo.n. ant. à feipfis. "Trans.

Deus om-

u d

nibus dicit; Zloc eff corpus meum ; igitur fponte

Áni, dj

errat, qui boc non credit, fedpotiusaliamrem

fafün at

fuis fenfibus demonftrari arbitratur.

Dein non

At U g

foret major occafio errandi circa accidentia,

lilerdiy

Mnfei:

quam circa fübftantiam panis ; ficut fpecies im-

preff non folent darifine obje&o reali proprio,

Bu ii

ita accidentia realia non folent dari fine fubftan-

Juita n

tia; fi fides fufficit in uno, ne dicantur homines

lm

à Deo decipi, fufficiat eadem fides in altero.

rnt ml

REsPONDEO, ad 4. Eüchariftia non foret

re Vc It

fignum fenfibile ftabile ftabilitate ad rationem

tendife z

Sacramenti impertinente. c. maj. Stabilitate re-

mdenitit

quifita, n. ant. facramentum tantum dicitur fi-

IOGt0t

gnum ftabile, in quantum durat ftabiliter in Ec-

m

clefia ufque ad finem mundi ; & hanc ftabilitatem

qu g

habet facramentum Eucharifticum fine acciden-

tibus realibus ;

tll

Qu

DrcrEs.

Euchariftia affervata in facrario

non foret fignum fenfibile, ergo.

ao

j at

RzsPoNDEoO. Dift.non foret fignum fenfi-

bile in potentia proxime expedita. n.ant. in actu,

TT

fion

jonod.

c. ant. Corpus Chrifti affervatum in facrario eft

ol

D

j

&qux proxime expeditum ad caufandas impref-

ií

fiones

gt

368

I:)AISP[I*IV'A.TIO

IV.

'J,'Mm E.n 0£

fiones fenfüum, ficut ipfa forent accidentia ; fi-

yad, "

cut tamen accidentia non funt a&u fenfibilia,

gt

quando hoftia &ffervatur in facrario , ita nec

Corpus Chrifti.

dio, qu

ims d

RESsPONDEO ads.c. maj. n. min. ad prob.

c. ant. n. c. quia Converfio unius fubftantie in

[ yam t

aliam non requirit commune tertium, abftra-

iil delut

hendo à converfione naturali & fupernaturali.

a, n

BzLLARMINUSs de Sacramento Euchariftiz l.

ions Üntdo

n dieuuri

3. €. 18. fequendo communiorem & tutiorem

viam D. Thome , ut loquitur, omnes effentia-

gt qu

les conditiones converfionis facramentalis hunc

tib d

in modum enumerat.

Ad Converfionem requi-

wober t

rit quatuor conditiones.

Prima efl , inquit, ut

sipetrtum

ile, ut unum

zi Thone

aliquid definat e[Je ; mon enim et intelligib

convoertatur in aliud, mifi id , quod convertitur ,. definat

ducdpd

Secunda Conditio efl , ut ali-

Vi n

e[Je, quod antea erat.

quid fuccedat in locum ejus , quod definit e[fe , alioquin

TTE

mon effet converfio , fed corruptio vel annililatio , fiter-

t n f

minus illius attionis e[fet non e[fe rei ; atque boc fievifi-

nting,

camus , cum dicimus , unum converti in alterum ; indi-

hletitr

camus enin bis fententiis, unum alteri fucce[fi[je.

JTer-

fattpyrg f

tia Conditio eft , ut it connexio quedam C dependentia

1 Dit,n

dnter defitionem unius , & fucce[fionem alterius ; ita , ut

rl

unum definat , & alterum fuccedat , & vi defitionis fiat

liil )

fucce[fio 5 mam fi ifta non. e[Jent connexa ,' non. e[Jet una

AAE t

attio, que dici po[Jet converfio , fed e[Jent due attiones

!d o

per accidens concomitantes fe, quarum una annibilatio ,

altera creatio diceretur.

JAtque binc intelligi pote[t ,

"of

15:'235]]20 3

cur panis in. Eucbariftia re oera non annibilatur , licet

"p

mibil ejus-remaneat poft confecrationem ,. quia nimirum

Mig

attio, per quam panis definit efe , mon terminatur ad

aT

Tübil, fed ad aliquid , nimirum ad Corpus Domini ; an-

TCOHVQW ,

mibilatio

!

Md

LU

*t

N

DE ACCIDENTIBUS EUCHARISTICIS,

t

denm- |

369

ib

F p

nibilatio autem eft a&io , que terminatur adnibil.

uar-

D)

ia Conditio eft , ut tam terminus, à quo, quam termi-

IH

nus , ad quem , fit vere pofitivus.

Hucusque Bel.

Va j

larminus , qui fimul obfervat , converfionem ,

1 il

D

quatenus eft deftruétio panis, nontam effe actio-

j

llf d)

j

h

nem , quam negationem a&ionis; Deus enim,

inquit, deftruit panem , dum definit eum con-

L

D

fervare ; & licet negatio actionis, & pofitio

a&tionis fint duo, dicit tamen tranfubftantiatio-

4 E i

Ontes of

nem effe unam actionem , quia hzecactio eftuna

volitio Dei, qua non vult confervare panem ,

J

utin ejus locum fuccedat Corpus Domini. Pa-

rfonemrequi-

^j tnit, d

tet proin ex hac converfionis idea non requiri

l

.

i

commune tertium; & hoc conformiter ad do-

W

id)

1

Vr

i

[

&rinam D. 'Thome , qui 3. p. q. 35. art. g. affir-

mat, hanc Propofitionem, ex pane fit Corpus Chri-

L

7)

l

[j

fü, füfficienter verificari exeo , quod unim extremorum

NT

tran[eat ii alterum.

Caeterumadverto; hanccon-

t

l

verfionem etiam fieri poffe per duas a&iones,

; r

unam deftructivam , alteram creativam , modo

jin dl

f

prior fit effentialiterrefpectiva pofterioris , ficut

lia

:

|

l|n

inftantia temporis fücceffiva funt refpe&tiva ad

lm

invicem.

Dein, non habetur ratio requirendi

ml

commune tertium, fi enim Corpus Chrifti poni-

: fy'vidz»'u:'ï:

tur in Euchariftia per a&ionem creativam , ad

?I

g,r,;r,f-'.h

quid commune tertium? aGio certe converfiva

TT

non poteft dependere ab accidentibus, alio-

ii

J

DT

quin foret imperfectior actione generativa;

y

d

RzsPoNDEo ad 6.dift. daretur tranfacci-

] W,L",'.M

dentatio concomitanter c. per fe. n. ant. licet

"

W "

enim per fe tantum convertatur fubftautia panis

g m

in Corpus Chrifti viverborum, tamen comitan-

n

m*u D!mn'

ter convertuntur etiam accidentia, quia accel-

-

D. Zámort Tra&t.de Euchariflia,

Aa

forium

DISPUTXATTO IV.

u A Qog

379

gp0XDU

forium fequitur principale, licet denominatio

ju Phïücu

defumatur à principali, ut dicatur tranfubftan.

j ficme

tiatio.

Sic vi verborum tantum ponitur Cor-

& tamen concomitanter ponitur

a

pus Chrifti,

etiam anima.

Quando uxor Loth fuit conver-

fificat ia

snori, &

fa in ftatuam falis , ea converfio fuit fubftantia-

lis, non tamen dubitandum eft fimul fa&am ef-

:.

pietee t

e t

fe transa&ionem. gitur hec tranfaccidentatio

irrideri non debet, nifi à Luthero, & ejus dif-

a u

quitgi

cipulis.

u (ubd

RErsPONDEO ad 7. n. ant.

Dico enim;

fro, d

in Corpore Chrifti poni aliquem ordinem acci-

vldio p

dentalem ad omnes effe&tus facramentales ; ficut

gntents

zi

ii, qui volunt , à Sacramentis phyfice caufari

(

nnei

gr

atiam, dicunt facramentis à Deo imprimi vir-

dinem àccidentalem ad caufandam

iümore C

tutem ac or

a LO

gratiam.

Nec mirum videri debet, per confe-

D

0NDIO ;

crationem Corpori dominico imprimi talem vir-

gdpr

tutem feu ordinem accidentalem ; clarum enim

:

Adf]

eft, eidem Corpori per confecrationem adve-

Euuun

«

nire alia accidentia v. g. unionem ad accidentia

r

Euchariftica, & mediante hac unione alias rela-

tiones ad effe&us facramentales; cur igitur no-

hii f

jikkaW

bis non liceat Corpori Dominico attribuere ta-

lem virtutem accidentalem ad effeéctus facramen-

ïMe&pr

Uif

tales immediate producendos ? maxime cumip-

fa accidentia realia non füfficerent ad omnes ef-

"ER t

fe&us, ut in probationibus oftenfum eft. Ne-

T

que neceffe eft, multiplicari has virtutes , quia

iU

r

füfficit una fola, que refpiciat omnes effectus,

m

ficut caufa phyfica fuflicit ad diverfos effectus

Ti

ïiüatzg:';;,

|

producendos.v

LN

RE-

N

DE ACCIDENTIBUS EUCHARISTICIS,

371

REsPONDEO 2. dift. non daretur détermi-

um

Lt

nativum phyficum. tr. ant. morale. n. ant. fi enim

lr

in aliis facramentis- fufficit determinativum mo-

X fj :ok

rale ad caufandos effe&tus facramentales , Cur

non fufficiat in Euchariftia? v.g. Sacramentum

Jum

It n

matrimonii, & Ordinis caufat gratias actuales in

füfcipiente eo tempore, quo indiget; quo tem-

ts

pore hoc Sacramentum non amplius exiftit.

UE EJu

Dein quale datur ad producendos eos effe&tus ;

ad quos ne quidem ipfa accidentia realia fuffi-

Dit a

ciunt? Quale determinativum dabatur olim in

(tünen d

deferto , ubi Deus per 4o. annos produxit ef-

fe&us ftabiles panis omne dele&amentum & fa-

Kttls: d

G u

porem continentis? Poteft tamen dici, ftabile

j

determinativum effe virtutem phyficam refiden-

Ral

D d ia

tem in Corpore Chrifti ad miracula, & determi-

n

w

nationem voluntatis in Chrifto.

NU

Dyrtits

REsPONDEO ad8.&9. Sacramentum Eu-

1 n

charifiie eft res per fpécies fenfibilis, & per eaf-

Vrationen

dem fpecies gratiam fignificans , & per feipfam

ab

gratiam immediate conferens. Ex hac explica-

Ti d

tione conítat partes facramenti effe CorpusDo-

$, Q2

mini, & fpécies fenfibiles , juxta nos intentio-

04

m

.....

nales.

Net mirüm videri debet, has fpecies

fs t

tranfeuntes effe partem facramenti; quia etiam

intentio Chrifti inftituentis, & juxta aliquos in-

| m

j

Jl

tentio miniftri conferentis eft pars facramenti,

licet utraque tranfeat.

p

jf

Nzc ogsTAT, quod Sacramentum Eucha-

riftie dicatur affervari, circumferri & fpecies

Qmm

intentionales non dicantur affervari.

Quia de-

meni &

nominatio tribuitur toti compofito , etiafnfi illa

denominatio non conveniat fingulis partibus ;

Àa 2

€

uiim

3972

DISPUTATIO IV.

"u

fic enim facramentum Eucharifti& dicitur affer-

T»'mifefïl 2

vari, etiamfi intentio Chrifti inftitueptis, aut

'C'lemm !

miniftri confecrantis noón dicatur affervari ; ho-

j ii

mo dicitur mortalis , etiamfi anima fit immorta-

4 a

lis.

Poffet etiam defendi , Sacramentum Éucha-

gl ejk.c

riftig non habere alias partes effentiales , nifi

diures, QU

Corpus Dominicum, & virtutem feu phyficam

ífeu tnoralem caufandi effeétus facramentales.

J o her

Certe à multis Theologis Corpus Dominicum

zlhspoxnz

feorfim à fenfibilibus accidentibns fumptum vo-

T

catur Sacramentum. Apte in rem noftram lo-

vadi, g

quuntur INNOCENTIUS 3. in fumma de officio

tetptn

Miffe, JoaANNESs DE Racvstro in oratione

Juyni lt

ad Concilium Bafileenfe , quando adhuc eratle-

Triia, inquiunt, in boc facra-

t

gitimum, habita.

stho indil

mento continentur , forma vifibilis , veritas Corporis ,

zi on

Primum e[t Sacramentum ,. &9

&2 virtus [piritualis.

ET

non eft ves. — Secundum eft ves , & facramentum. . Tàr-

& Mi

tium eft ves , €9 eft [acramentum.

OsjgrcrTuR s. RAvyNauDUsin fu

is Éxu-

s Aptpa

do&trinam accidentium

;k,lmishhis;

viis panis &9 vini dicit ;

Est

realium femper fuiffe doctrinam Ecclefis , &ex-

p

reffe ait : Omnes ad banc diem Catbolici Dottores , uf

dndubitaium babuerunt , [pecies facramentales e[Je acci-

m

r

dentia fenfübilia panis &j oini, que deflru&tis per confe-

]

X

crationem eorum [ub[Lantiis per[everant revera (fenten-

FO

T

tia oppofita) ab omnibus ba&tenus Dottoribus Catbo-

licis eft veje&ta , nec ullus fuit inter or

tbodoxos , quijus Ui

"t d

meminerit, eumque non exploferit. Pun&o 2. S. 2.

Wi

Pun&o 7. vero dicit; JNota temeritatis , non video, i,

quomodo po[Jit. declinari , cum bac nova. do&trina fit con» g

ira torrentem do&torum , mec mitatur vationibus validis, "m

vel etiam probabilibus. — 4fddo infuper baberi debere er- mt?*i*,-i[m

(

roneam ,

N

DE ACCIDENTIBUS EUCHARISTICIS.

373

L

voneam , quandoquidem permanentia accidentium. panis

| i'.üemig, [

& vini manifefle eruitur ex principiis fidei , declinatio

.

LR

enim Conciliorum , ut ait Puntto 2. e[1 manifefle inanis.

T i

Pun&o 7. dicit, banc dettrinam non folum e[fe teme-

Tatnl

variam €$ erroneam , fcd etiam bereticam 5. atque acci-

lt

dentia realia e[fe de fide. Citat etiam quadraginta

Ti

Do&ores , .qui do&trinam fpecierum intentiona-

| ln

lium pro heretica habeant.

Ita definit Raynau-

dus.

D Donip

Ws

REsPONDEO 1. Raynaudum non effe fatis

Euf

felicem in definiendis novis articulis fidei no-

Xan; nf

vit orbis, quanta pro novo fuo articulo imma-

t r

culate conceptionis pertulerit, quintamen opta-

TE

tam Martyrii lauream affecutus fit; mirari non

"IT

decet, fi contra aliquot do&oresSiculos paulo

liberius fuo indulferit genio , qui cum varii ab

Wi

|

j m

eo editi libri Rome configerentur , videlicet r.

de communione pro moórtuis. 2. Heteroclita fpi-

Pa

ritualia. 3. Anamala pietatis. 4. De Martirio per

peftem. 5. Apopompszus tomus 2 edidit alium

vusint

inam «cdi

librum de bonis libris pariter noviter confixum, in

quo fuos vehementer fpiritus intra modum con-

nbedelt

tineri non poffe probavit.

Sed in hoc , quod

m

fuas opiniones pro do&Gtrina Ecclefie, oppofitas

gt

vero pro hzreticis vendiderit, nil a magnis viris

7 Mnätsgf

alienum commifit.

Etiam D. Cyprianus fuam

m

opinionem de rebaptizandis hereticis Epift. 70.

u rl

vocat eritatem 69 firmitatem Ecclefie . Catbolice,

gt

Sententiam , inquit , no[iram mon movam promimus ,

- Juio:

Jéd jam pridem ab antece[Joribus. noftris flatutam & à

yildiy, V

mobis obferoatam vobis communicamus , cen[entes &

Vi dæïti&f»

pro certo tenentes , neminem foris extra Ecclefiam Ba-

( pisari poffe , mefcio etiam , qua preefumtione ducantur

W hn

a 3

qui-

D AOCW

374

D'LSPUTATILIO.-tV.

quidam de collegis noftris , ut putent eos , qui aqud be-

[

jl

£, am

fen

veticos tin&ti [unt ,

quando ad eos venerint Baptizari non

oportere Ep. 71. & 73.

Idem Ep. 36. ad plebem

" m;maïes

fcribit :

Scire debetis, & pro certo credere ac tenere ,

[CnS P

occafum [aculi atque Antzcbrrjiz diem appropinqua[Je.. In.

sonlonet

Concilio Niceno 2. expreffe dicitur; de Zngelis

spri T j

ipfa Catbolica Efclef /a fic fentit ,

e[Je quidem intelligibi- ',

r u ]W

les, fed non omnino corporis expertes , ut vos geniiles

[

y

creditis , vevum tenui corpore preditos €? aereo [iue.

u [)3)

igneo.

Ex his apparet , non femper effeRomane

T

Ecclefie doctrinam, qug pro do&rina Ecclefize

(f bf.ll

etiam à magnis viris venditur; Cypriano accla-

TU [

marunt 70. Épifcopi;. Joanni Theffalonicenfi in

( CO0T

Niceno acclamavit totum Concilium; Raynau-

i,

Cum his condit

dus pro fe citat 40. do&tores.

lr

novum articulum fidei , quem tamen nemo te-

AU

neatur credere, nifi qui ignorat difcrimen inter

ünie &t

definitionem doctoralem , & Papalem.

Atvero

vilor d

nec 4o. DoGores ex parte Raynaudi militare re-

, It

peri

Bellarminus , Salmero , /Egidius Conink , Sua-

Mi

rius, Vafquius, Tànnerus , do&rinam fpecierum

intentionalium damnant tanquam hegreticam , ut

Tinrio

vult Raynaudus, reliquos plerofque Doctores, ;

IT

quos citat, in patria fua notiores effe credi-

lrl

derim, quam in Germania.

Igitur fruftra pla-

«F, iti lp)

cent fibi adverfarii in Chimerico numero Theo-

nl

^m

ads |

legorum, doGrinam,hanc de herefi poftulan-

Ri i

tium; audiendi potius forent Theologi modera-

"IQ g.

tiores maxime PETRUS DE ÁLLIACO, qui ;

m*wfamm

fatentur; accidentia realia Euchari(tica revera

Ac-

JEIu. i »ïdllm

niti folum. argumento.pbilofopbico probabil

LDE

NUf

cedit, quod Theologi à.Raynaudo citati ,. lo-

à k

quantur de omnibus accidentibus fenfibilibus,

T

cum

W M

—

W

DDE ACCIDENTIBUS EUCHARISTICIS.

375

Ml,m ;«:!

cum tamen hodie ea univerfalitas vix defendi

lg

poffit, cum fere omnes Philofophi negent , co.

LT| plen

lores formales permanentes dari.

Ttg

Drczs: Pro Raynpaudo ftat etiam Conci-

W v.!S»MFg

v

Ql à

u p

lium Colonienfe 1. parte 7. c. 15. ubi ait : Quid

enim panis , vinique fpecies aliud [unt pofl. confecratio-

n

nem, quam jpecies [acramentales , & accidentia fine fub-

[ ',:vf.ri 5('

jetto ?

! P y,

tlbl

RrzsPONDEO, in hoc Concilio anno 1536.

M

celebrato füb HzRMANNO Archiepifcopo, qui

Jiratoan

poftea ab Ecclefia defecit, nullam contineri de-

cifionem.

Determinat Concilium ; fub unatan-

rf i

tum fpecie communicandum effe ; & pro ratio-

lI lg

An ts

neadducit, quod hz fpecies nihili eftimande

VOR Yeny.

fint; hec ratio tantum difputative, non defini-

t n

tive eft propofita, ut patet legenti Concilium.

Etc aliunde ex Niceno 2». conítat , rationes

p d

Taydi n

Conciliorum difputative propofitas non effe de

fide, nec comprehendi generali approbatione

Zin n

ac definitione Conciliorum.

nian f

imberet

^

Igitur nullo argumento Theologico probari

ye D

(

fufficienter poteft, eam fententiam, quz negat,

xiore d

in Euchariftia dari accidentia realia peripatetica,

^

J

'

jr f

j

bereticam , berefi propinquam , erroneam , aut in fide

c numerafï

periculofam effe.

Dum vero in Philofophia Pol-

d

j

g

lingana in Phyfica Generali, ubi de exiftentia

lo

SLL

ptm

accidentium egi, probatione 4. €9.. 5. illam fenten-

AO

tiam periculofam in fide , & oppofitam fidei proximam

dit

(

afferui, necdum naturam tranfubftantiationis

T

tam exacté noveram , quod nempe confiftat in

|

j

jo dl

e&ione reprodu&tivafeu creativa, quz ficut po-

)

nit corpus füb modo novo eífendi, ita etiam

"j [EDüf»;

TUm 4

quan-

D/ISPHLTATIO 1V,

y ACUDFJ

976

j:

l

j

d

quantitatem panis fub modo novo effendi repro-

j

du

nsre

ducere queat.

ïl

OsjJrciTUR 6. Si fententia negans acci-

ln

dentia realia in Sacramento Euchariftie non eft

ov

erronea, aut periculofa in fide, non eftratio, cur

enur u

Aod um

Rome fuerit confixa.

Sed hoc non poteft di-

ci. Ergo.

d t

REsPONDEO. n. min. potuit enim merito

y at

deram t

prohiberi ideo , quia vel in iis authoribus, qui

eam ediderant ,

ratione contextus videbatur

tmfaniaf

ul fdnd

Jfcandalofa, vel quia contradicebat fine gravi fun-

damento & (ine idonea refponfione ad textus

ib

aisl

Conciliorum communi fenfuüi omnium ferme

"TTheologorum , adeoque tunc temporis cenferi

P

J V

ul

P

& prohiberi poterat faltem ut temeraria.

An ve-

s p

ro hoc noftro tempore notam temeritatis effugiat

& itDu

non eft meum, ferre judicium.

Mihi rro amo-

UT

re, quo feror erga ampliationem Romap: Ec-

t i

clefie, & quo vehementer cupio, ad ovile re-

*s Fecef

ia Ddon

duci viros do&os ex Anglia, Hollandia, Ger-

mhaDia, &c. omnes inftitutos Phyfica Neoteri-

1t2, i

corum Antiperipatetica, fuffecerit monftraffe,

tb d

eam Neotericoruu fententiam quoad hoc pun-

1 Qdf

&um nec effe hereticam, nec periculofam in fi-

&if n

de.

Refponfiones tamen, quas ad objeétiones

* n

Peripateticorum attuli, non eousque vim fuam

ïäï[et hi

extendere, ut efficiant, objc&iones Peripateti-

Vütafim

corum vanas ac futiles effe, easque non parere

V

prafumptionem fortem pro oppofita fententia,

hn

fequentes ORssERvATIONES oftendent. Nam

Vi

Àp oBJECTIONEM r. obfervo; falfum

effe, quod Wicleffus non moverit dire&e con-

T

g

troverfian de accidentibus Eucharifticis.

Ex-

h

H

l

Ut

t

preffe

N

DE ACCIDENTIBUS EtICHARISTICIS.

TT

meEendire?y,

preffeenim in argumentum fuierroris, quod fub-

ftantia panis remaneat, affumpfit , quia acciden-.

1 TT

tianon poffunt effe feparata à fubftantia; itaque

TM

valde conveniens erat, ut hec ipfius caufalis

iDiy

rejiceretur tanquam temeraria ad minimum.

ol

Quod autem conveniens erat, przfumitur fa-

&um effe, & ob hanc ipfam prefumptionem da

i

tur argumentum "Theologicum , quo dicitur,

UM

adverfam fententiam probabilius ut temerariem à

j

"

Conftantienfi Concilio reje&tam effe. Deinetiam

t

li

illud falfum eft, quod Ecclefía non poffit con-

It d

dere Gltem quoad modum novos articulos fidei,

D m

cum enim Ecclefia habeat fibi affiftentem eandem

ThUrs t

Spiritus San&. providentiam , qua dire&i funt

. lr

fcriptores hagiographi poterit dari ratio ac ne-

df

ceffitas , ut DeusEcclefiz revelet aliquam veri-

. Miivng

tatem, quz ex fcriptura, & conftanti traditio-

g o

ne tantum implicite acceptaeft ; & in tali cafü va-

Dio, aion

let fenfus Ecclefie ; quia prafumi poteft, hune

Holhndis

fenfüm Do&oribus Ecclefiz & populo effe in-

hia N

fpiratum , feu inditum per fpecialem providen-

'rit mord

tiam Dei dirigentem fyftema ingeniorum ome

quod

nium.

uodfi Petrus de Alliaco in Concilio

pericv!afzf'

Conftantienfi, magis perpenfis fequelis adverfze

al u

fentie, eam damnaffet ut temerariun , non con-

Qnsgu

tradixiffet fibiipi, cum prius tantum docuerit,

eam fententiam non habendam elífe pro ha-

Mons Pt

que n

retica.

af t

Ap 0BJECTIONEM 2. Obfervo; non hoc

ofeet

agi, utrum textus illi fcripture, Conciliorum,

o d

& Patrum poflint etiam explicari in alio fenfu;

fed qusritur, quis horum verborum feníus fit.

r d

magis'obvius, & ufitatior , cum enim prefum-

:'narilbcii,ïï

uo

E

Aa 5

u Ti

378

DISPUTATIO.IV.

ptio ftet pro fenfu magis obvio, & communio-

gt

jr m

re, argumentum Theologicum ex eo fenfu de-

fumi debet : jam in prefenti claram eft, fcri-

b P[æ u

&meto 0

pturam fzpius loqui de rebus, ut funt in feipfis,

quam ut precife apparent; itaque, dum proba-

ss Ut

glv

tur, fcripturam fxpeloqui de rebus, ut appa-

rent, non eft ad rem ;5 quia pro illo fenfu ftat

4 f'düdä['

prefumptio, qui frequentius verbis fubjicitur.

guin

Dein in iis ipfis locis , in quibus fcriptura lo-

i, t

quitur de rebus tantum , ut apparent, hoc col-

geg j Opfffï l

"

ais ,

ligi poteft ex natura objecti aliunde nota ; fed

/f

"

Jf

in prefenti ex natura obje&i non poteft nobis

yi

[

uf."; [

vryr r n

notum effe, quod fcriptura recedat à proprieta-

te verborum.

In fingulis textibus apparet , re-

lais ety

g, oonb

fponfiones ab adverfa fententia datas & ejus ex-

plicationes habere fenfum verborum minus fre-

os, It

zt, qi ]

quentem.

Circa obje&ionem s. obfervo , in fidei no-

zO OYE

fs vd

fire ducibus non .eíffe requirendas tam rigorofas

conditiones, cum hz ne quidem in multis anti-

ttrloge d

quorum Do&orum extiterint, adoranda eftfem-

iil q

per in fenfu communi Ecclefiz providentia Dei ,

1h

s

linin|

qua novit mille indo&tis Theologis unum prz-

DO

ficere, qui authoritate polleat : hunc potuit di-

At nj

vina providentia ducere per vias reGtas, donec

idtno (

illum educat ad fceptrum regni; potuit eadem

l qui

providentia vel docere preficiendum , vel do-

t&n qefo

"

k

otuit etiam dirigere mentes

&um praficere ;

^'«"ïifm eü ph

hominum indo&orum , prout etiam revera in

V. od d

|

antiquis Conciliis tales fuerunt plurimi, ut con-

Uein

tingenter in hanc potius quam illam cogitatio-

l

|

"l AU

nem inciderent.

Si hoc aut fimile aliud provi-

ts

dentia divinafacere potuit, etiam aliquid tale

a

Eïio[um:;w

N,

DE ACCIDENTIBUS EUCHARISTICIS.

379

Vg 3

ad ftabiliendam veritatem fecit, & ubicunque

"t

m

datur communis fenfus Theologorum, aut fide-

lium, prefumendum eft, latere cuniculos divi-

m

li

?m

B

ne fecreto operantis providentie ; hanc ego

uel LY h

pronus adoro. Ceaterum fi multi Theologorum

IQ

j Ug

I

non fünt verfati in Conciliis & Patribus , fupt

Vi i

V0 (Uh)lf

tamen fondati in aliis authoribus , qui.diligenter

excufferunt Patres & Concilia; parum autem in-

I ts

i

tereft, five ipfe é mineris aurum eruas , pur-

0 r

ges, opereris, & fic ad ufum adhibeas; fiveab

I

Ia

j

ï

aliis erutum , ac jam ab artifice preparatum in

! Pt nl

ufus affumas; utrum ipfe naviges maria, & the-

d

1

fauros ex Ophir mercesque compares [Índicas,

p w

vel ab aliis empta fine periculo fumas.

Qui di-

lo

1

cunt, ab omnibus Theologis legendos effe SS.

p

l

Patres, nefciunt, quid dicant, aut de quo lo-

guantur, quia hoc ipfum , quod ab aliis requi-

, ET

runt, nonfunt experti. Legi per plures annos

As

SS.Patres; vidi pauca in iis efe que non conti-

D i ml

neantur longe ordinatius in Theologis Scholafti-

d

cis iis faltem, qui cum methodoScbolaftica va-

rovident

ftum ftudium in Scriptis Patrum, Conciliis, &

hiftoria Ecclefiaftica fe collocaffe monítrant.

(f Ut

du

Si hi nunc nimis juniores videntur, cogita eos

ss d

effe Patrum filios, & ipfos aliquando futuros

T

Patres, & quod tandem in Do&oribus Ecclefiz

nip, v

ex etatum ac feculorum varietate difcrimen eft,

ürfre m

ubi eadem eft providentia? Idem Refpondetur

t a

ad id, quod dicitur de Romanis Cenforibus.

Quamvis enim non pretendant, fe effe ivfalli-

yiti, u

]um of

biles , id non prohibet, quin prefumptio ftet

contra fententiam Rome confixam.

Prafum-

e dijdf

ptio fumitur à communiter contingentibus , fola

g

Cer-

$80 DISPUT.IV. DE ACCIDENTIB. EUCHARIST.

p

certitudo ab iis, que femper accidunt.

Memi-

l"*i**

niffe oportet , argumentum noftrum Theologi-

cum non ja&are certitudinem, fed urgere pre-

fumptionem.

Àl

Ap OBJECTIONEM 4. Obfervo , longe

connaturalius omnia fieri juxta fenfüm obje&io-

gt

nis, quam refponfionis.

Connaturalius ea fie-

hi

ri dicimus , quorum habemus plura exempla in

natura, aut cui conformior eft modus operandi

communiter à Deo adhiberi folitus ; cum ergo

facilius talia credantur , que frequentius aut

propenfius fiunt , vincunt plerumque in fedatis

s

mentibus ille opiniones, qu&e connaturalius

Idem factum eft in pra-

ATRR

obje&ta reprefentant.

fenti.

Ea etiam de caufa fa&tum crediderim,

p M

cur in capitulo Generali Fratrum Minimorum

l

Tetis D

prohibitum fuerit omnibus Ordinis Profeffori-

3 t

bus, docereSyftema Maignani de Accidentibus,

gupdat v

ut teftatur D. Dupont in libro, cui titulus :

fit; Qu

Eloges des Philofophes, & ex eo acta Trevol-

iif

tien(ia 1727. menfe Junio.

ln

Pro Coronide addo tria Syftemata, nempe

bvTT

Cartefii, P. Fabri, & Maignani, quorum pri-

te i

mum fatis explicari nequit, niíidicatur, fuper-

: tj

ficiem corporis, quz prius erat identificata cum

j

fubftantia, per a&ionem creativam polfe fepa-

] QW Chj»(

rari ac feparatim confervari.

P.Fabri videtur,

h, m

illud retinuiffe in S. Hoftia loco accidentium ,

:w: Heg&[ïe;

quod in pane & quavis alia fubítantia vendiderat

vll

pro forma a&tiva rei.

R

Xoï

yi

AP-

1

Ug

EUtH,W

$ )o0(4

381

i, y

Ms

X Neoe OOX 3e dX ROX GK E ROU ORE OK

t

eoï&

X o GR KE ok o k o x X k o o o o 0X 0 0R o OX o UÀK OCOK o

3 mg

x

APPENDIiX

MWJW

ln Qj

Proponuntur Syflemata Cartefii, HHonorati fa-

ldiye t

m' Is

bri, Maignani circa accidentia

FEucbariffea.

Q

l

il

W QU

s.

M

TTR

Syfema CAR TESII

i

Lt

AR'TESIUS in fuis Opufculis Philofo-

phieis Refponf. 4. ad objett. 4. fequentibus

t Mtim

C

i hi

verbis mentem füam explicat. ,, Supe-

,reft, inquit, Sacramentum Euchariftie , cum

ld

, &t

, quo judicat vir Clar. meas opiniones non con-

, venire ; quia, inquit, fide credimus , ablata

9 h T

,ab Euchariftico pane fubftantia fola illic rema-

, nereaccidentia; putat autem me nulla acci-

lentt, t

, dentia realia admittere , fed tantum modos,

|, quuiz

,,qui abfque fübftantia, cui infunt, non pof-

dictt, o

,,funt intelligi, nec proin etiam abfque illa exi-

identi&czle:.

p ftere;

j pl

, Quam obje&ionem facile poffem eludere,

? i

, dicendo , me nunquam ha&tenus accidentia

4

M

l

u

,,realia negaffe; nam quamvis ipfis in Dioptri-

"m

, ca & Meteoris non ufus fimad ea, de quibus

, agebam , explicanda; dixitamen expreflis ver-

In

, bisin Meteoris p. 164. meilla non negare.

, his vero meditationibus fuppofui quidem, ip-

; fa à me nodum cognofci; fednon idcirco nul.

»là

A'BPEW/ODEX.

þ u x

382

gj

, la effe: modusenim fcribendi analyticus quem

»fecutus fum, id patitur , ut quedam interdum

W) aquæ.1

-gurom m

füpponantur, qu& nondum fint fatis explora-

amiqu'

,»ta, ut patet in prima meditatione , in qua

g N

,,multa affumpferam, qua dein in fequentibus

g g

,Tefutavi, nec fane hic quidquam de natura

, accidentium volui ftabilire, fed ea tantum,

,

ais abUl

,que de ipfis tanquam prima fronte apparue-

,,TUnt, propofui.

Ac denique ex eo, quod

um o

yticiedat

, dixerim, modos abfque aliqua fübftantia, cui

JJ'l

Tl

,,infunt, non polfe intelligi, non debet infer-

)Ii

y

MIMUHV

,

jc n

,1i, me negaffe illos abfque ipfa per divinam

; p()fäf!üs [/

» potentiam poni nonpoffe; quia planeaflirmo,

a p

»&credo, Deum multa poffe efficere , quie

a gt

,nosintelligere non poffumus.

Sed , ut hic

z ao

,agam liberalius, non diffimulabo, me mihi

fpeicis

» perfuadete, nihil aliud plane effe, à quo fen-

JAorADt

n dter

, fus noftri afficiantur , preter folam illam fu-

, perficiem, quz eft terminus dimenfionum ejus

remulun

,corporis, quod fentitur: in fola enim fuper-

1 dem

», ficie fit conta&us; & nullum fenfum afficini-

Euf

,,li per conta&tum non ego folus , fed omnes

t in

,fere Philofophi cum Ariftotele affirmant; ita

NUUT

,, ut e. g. panis & vinum non fentiatur , nifi qua-

Ut qi

, tenus ejus fuperficies vel immediate à fenfus

tf uj

, Organo, vel mediante aere, aliisque corpori-

0T

f'.tili

lridel

, bus, vel, ut aiunt plerique Philofophi, me-

ssl

», diantibus fpeciebus intentionalibus attingitur.

t

i

, Notandum autem eft, iftam corporum füper-

YR Ü

» ficiem, non ex fola corporum figura externa,

ii

T

t

», qua digitus.tradtatur , effe eftimandam ; fed

MU

t

,», confiderandos etiam efTe omnes illos exiguos

Qsl

t

» meatus, quiinter pulvifculos farinee

x quibus

»ä&ug

"W

» panis

u

DE ACC!DENTIBUS EUCHARISTICIS,

383

]WUS

.. panis conflatus eft, atque inter particulas fpi-

m n

lt

W

u

N

»ritus, aque, aceti, & fecum feu tartari, ex

t

» quorum miftura vinum conftat, itemque in-

Tofe

vm[

J

j

,terreliquorum corporum minutias reperiun-

d)

j tur.

];

!

QT

Notandum etiam eft hanc füperficiem

[

vï

» (que fingulis particulis eft immediate circum-

&t

TOl

» pofita) non modo totam moveri, cum totus

» panis ab uno loco in alium transfertur, fed

aeïEOJL

, etiam moveri ex parte, cum alique panis par-

»ticuleabaere, alisque corporibus ejus poros

Dur

, ingredientibus agitantur; adeo utíi que cor-

p

», pora talis naturg fint, ut vel alique vel om-

ï

Ti i

», hes earum partes affidue moveantur (quod de

X wï u

»plerifque partibus panis , & de omnibus vini

N

u

lu

» Verum exiftimo) intelligenda etiam fit ipfo-

SILY

,rum füperficies in continuo motu elfe,

[

Ml

eg;wï-:

»NOTANDUM denique perfüperficiem pa-

Birulird

» nis & vini alteriusve corporis non hic intelli-

140

UMl

"

etini

» gi partem ullam fubftantiz , ne quidem quan-

,,litatis ejusdem corporis , nec etíam partem

Vinftmd

», Ccorporum circumiacentium, fedtantummodo

i, du

, terminum illum, qui medius effe concipitur

Je m

»» inter fingulas ejusparticulas, & corpora ipfas

» ambientia, quique nullam plane habet entita-

:ntiatur,tfä:

ml

», tem nifi modalem.

Docet autem Ecclefia in

disqetr

, Concilio Trident. feff. 13. c. . & 4. conver-

hii

4

», lionem fieri totius fübftantie panis in fübftan-

Yl

ii

j

», tiam corporis Chrifti manente duntaxat fpecie

j

»panis Ubinon video, quidnam poffit intel-

cc.pov

a

:

»ligi per fpeciem panis, preter illam füperfi-

(

; ciem, que media eftinter fingulas ejus parti-

s1los &

», cülas & corpora ipfas ambientia; ut enim jam

» di&um eft, in hac fola fuperficie fit conta&us,

du f

L

& fa-

p

384.

APPENDIX

y

as

,, & fatente ipfo Ariftotele , non modo fenfus

R yet C?.D-

, ille qui fpecialiter ta&us vocatur , fed & alii

) qul eu

, fenfüs ta&u fentiunt ; & nemo eft , qui per

(j um

, fpeciem hic aliud intelligat, quam przcife id,

al

, quod requiritur ad fenfus afficiendos; &nemo

,

etiam eft qui czedat converfionem panis in

,, corpus Chrifti, quin fimul hoc corpus Chrifti

, füb eadem accurate fuperficie contineri cre-

a )

,,dat, füb qua coptineretur panis, fi adeffet,

,; Hucusque Cartefius , opinionem fuam magni

DW

,, eftimans.

S1 QU RAs, àn CanTEsiUs füos modos

figites

fur: At

re ver5 à fub(tantia diftinxerit ?. Refpondeo,

eum probabilitét modos à fubftantia faltem di-

fo, i

ftin&ione modali diftinxiffe.

Id Colligo ex Epi-

, t (

ftola r 16. 'Ep. part. r. in hàc admittit tres diftin-

z8 u

&iones, nempe Realem , que& eit inter duas fub-

Al ao

ftantias; Modalem, que eftinter fubftantiam &

ATR

modum fubítantie ; ac denique di/Linctionem ratio-

a li

nit ratiocinate , quxe fit per intelle&um cum fun-

nitr

damento in re.

Igitur. Cartefius opponendo

m (

diftin&tionem modalem diftinétioni rationis ra-

o

tiocinate agnofcit, eam dari à parte rei. Es

vt f

quo confequitur, hos modos poffe divinitus fe-

t&tenfone

parari à fubftantia faltem per actionem creati-

&i

vam, feu reproduttivam modo fine reprodu&tione

At ii

fubftantiz, non obftante quod fint entia moda-

":HU&UH] (

lia.

uia etiam Scotus fatetur entia relativa

:'"'F) Qu

divinitus feparata ab omni fübje&o exiftere pof-

Ceterum adverto, fententiam Cartefii non

"tl

Ti

fe

LU

J

multum differre ab eorum fententia, qui dicunt

N

LA

t

in Euchariftia remanere folam quantitatem pa*

Wi

ium ;

j Od DI

nis, qu& fupleat v-ices reliquorum accident

hanc

)rï*

ü

DE ACCIDENTIBUS EUCHARISTICIS-'

385

d

h

t (

hanc edo&tus füm à meo Col. D. Profeffore Igna-

Qd

tio Rainer Can. Reg. Rottenb. in mea Philófo-

Uf

phia, qui eandem fe à R. P. Tofepho'VoGrER

Qum

ftnj

ij

W

S. J. in univerfitate Ingolftadiana celebriProfef-

)

fore accepiffe afferuit.

ln

A

*

( COTPIB l

« (

Ti

K E

Hnls, üädf

Sylena P. HONORATI FABRI

El lfl li

Soc. Sfefu.

R. P. Honoratus Fasa1 S. J. in fua Summn-

^ lnsmujy

la T'beologica de Sacramentis traét.8. c. . n. 9. fic

Ti

loquitur : ,, Accidentia modalia (qualiafuntex-

X ln d

.tenfio, impenetrabilitas , durities , humidi-

dl

,tà$, ubicatio, opacitas, figura &c.) in hoc

i dl

, facramento adherent non modalibus.

Hinc

kore st

» t8odo fit aliquod accidens non modale, quod

r n

»Íemper remaneat, cuialia modalia adhereant,

ii

» fpecies facramentales fuíficienter falvantur.

a um

» Ubi deftruitur fubftantia panis, hoc eft, tota

ls 0pput

.,elementorum fubítantia

ex quibus conítat

9Q r

» panis, remanet calor primarius, itemque im-

pate .

. petus innatus, fed inftatu corporis , hoceft,

Yfe db

», cum extenfione impenetrabili; nempe fingula

Guon

» pun&a caloris primarii fingulis punctis ignis

jinerant; igitur deftru&to puncto ignis confer-

d

m a

, Vatur punétum caloris, qui ipfi inerat , per

i t

, &&tionem, qua eodem prorfus modo extendi-

paiduep.

, tür, & in eo ftatu ponitur, in quo per fuam

» extenfionem pun&um ignis erat, hoc eft, in

yanddir

a, qul li

5; ordine ad raritatem , ficcitatem, figuras, alios-

», que ftatus, qui ex ipfa extenfione refültant.

iaf

, Quod dico de pun&o caloris primarii , idem

,accideüï

l

ïL.'

é

D. zdmort Ti att. de Eucbariftia,

Bb

dicen-

APPENDIX

u Ti

586

» dicendum eft dealiis, itemque de pun&isphy-

Mogi.' N

»» ficis impetus innati.

Hac autem pun&a tam

st

, impetus innati , quam caloris primarii eodem

d um

»prorfus modo implicantur; hinc impetus in-

du !

, natus poft confecrationem nulli fubje&to inhe-

ageyus d

,ret; idem dico de calore primario ; hinc fuo

,Liitine

», plexu e[fe fenfibile panis prferunt; hincreliqua

Bul

,, accidentia ipfis infunt; de modalibus conftat

ilent t

, €X di&is.

De aliis vero, que de novo pro-

fs p

l

; ducuntur, ut color fecundarius , & impetus

cidenti

1

,impreffus, etiam conítat, ne multiplicemus

trn)

[

l

ii

M

f

,miracula; hinc impetus impreffüs & calor fe.

lgt dnt

,, cundarius périnde in primariis illis fpeciebus

wl (

, recipiuntur, ac fi vera panis fübftantia adeffet,

nimqid

, Hucusque R.P. Fabri,

j iquy

BI

ROE

idtp

Syflema P. Emanuclis Maignani Ord. Minimorum,

hao

|

D at

Explicationem accidentium Eucharifticorum

ä

:1

i

Y

i

&

traditam à MArGxNAxO in fua Philofophia na-

)l

[

turali recitat & impugnat RAv NAupvs in fuis

b

v

Exuviüsfeulibro, quem vocat, Exwvie panis &

tU od

"vini.

At cum ipfe Maignanus fateatur, feinPhi-

BN

lofophia fua nondum fatis adcurate explicaffe

do&rinam fuam, proponam hic aliam Explica-

&

j f

R f

?

Y

Vl

"

tionem, à Maignanotraditam in fua Theologia feu

ll

b

l

Pbilofophia Sacra Cap. 22. propos. 6. ubi fic ait:

"a

lh(w

; De his accidentibus egi in Philofophia Natu-

rali variis locis; verum quia meam hac de re

1]

l

l

t

,nentem forte non fàtis aperui , contigit, ut

» ld aliqui durius acceperint, ac vifus fim ipfe

V J,Uü

YU

G

,» aliter loqui, & fentire, quam fentiant omnes

'Theo-

hr

T

h

l

"

DE ACCIDENTIBUS RUCHARISTICI. — $87

:

, lheologi. Sed ego certe in re Theologica &

lt

» Precipue in hac ne latum quidem unguem dif-

E

, cefli quoad fenfüum ; nunc autem fpero me ef-

]xl Ub

J

Al

fe&urum, ut nec in modo loquendi videar

[mifm' (l

,, ullatenus difceffiffe, '

uf

lity

Jl

, Exiftimo remanere tantum accidentia fen-

Ol

» fibilia ut quo, non vero fenfibilia »t quod.. Ac-

» Cidentia fenübilia uz quo funt, quibus median-

CT

LA

"

» tibus panis prebetfe percipiendumfenfui. Ac-

[l

, cidentia fenfibilia ut quod funt quz identifican-

Ut

l

I d aj

, tur cum fübítantia.

Hiac concipientifunt duo

» apores, duo colores, due gravitates, figure

sf

il

, humiditates , quantitates &c. nempe unus fa-

»» por &t quo qui eft pani extrinfecus ac acciden-

»talis, & quo panis fe prebet percipiendum

,» fenfui füb ratione fapidi.

Alter fapor eft uz

» (uod, qui eft pani intrinfecus, eique' identifi-

TA

» Catur, & quo panis eft intrinfece fapidus.

,» Hic, ut patet , folum quzftio effe poteftde

od

La

, accidentibus fenfibilibus immediate per fe & vt

» (/0 , non vero de ipfis propr:etatibus fübftan-

NAUDUS

I

», tialibus , feu accidentibus fenfibilibus ut quod;

, cum enim accidentia panis non requirantur,

ttit

» nifi ut Sacramentum fiatfenfibile, evidenseft,

Qu t

»tàm parum requiri proprietates fubftantiales

ciun Dy

» Panis, feu accidentiaut quod, quam parum re-

[07]

» Quiritur ipfa fubftantia panis; queftio ergo eft

f Uil

», de accidentibus wf quo qu: tantum funt figna,

ia

»,non res juxta id, quod in Profa Miffz SS. Sa-

um d

» Cramenti dicitur j /ub diver/is fpeciebus fignis tan-

, Quf

» (um , C non rebus latent ves eximie,

vifis l!

» Solum controverfia effe poteft pure phyfi-

» Cà fintne de facto duo hujusmodi fapores , duó

fentiamcï

Ó

2

$, colo-

APPENDIX

388

, colores , duz gravitates , figure , humidita-

od

g n

,tes, quantitates &c. Mihi quidem vifum eft

, Variis locis in Philofophia Natur.

Eas affe-

orro J

, &tiones feu proprietates faporem , colorem &c.

j

fear

, idem effe cum fubítantia corporis ; fed cum

ziäï

1 qu

»ita exiftimaverim , nufquam tamen negavi,

» quin potius innui non femel; aut fi fortenon

Manta m

,» latis expreffi, nunc expreffius dico, aliudcor-

ii d

» poribus effe genusfaporis, coloris, quantita-

i, qui

»tis, figure &c. que non modo fint immedia-

five, TUf

, te fenfibilia ut quo , verum etiam fint proprie

vt

»» di&ta fubftantiz corporec accidentia : & quam-

(epto at

,» vis naturaliter exiftere non poffint fine fubítan-

ln

» tia, divina tamen poteftate effe poffint fine

vf

Emi

, omni fubje&to ac de fa&to itamaneantin Eucha-

»riftia poft confecrationem, & per ea fic rema-

&tros n

», nentia tanquam per veras panis & vini fpecies

inp i

»Íenfbiles Euchariftiam effe vere fenfibile fa-

p

feterz a

, Ccramentum, nullamque in eo effe , vel fieri

»» fenfibus externis fallaciam aut illufionem. Sed

BO

, intereft, ut explicem , quid rei phyfice fint

ailgdo

, hec ipfa fecundi generis accidentia, fapor,

RI

» Color, figura, humiditas, gravitas &c.

82, ff

,» Inprimis itaque hzc fecundi generis acci-

titis u

, dentia nihil aliud fünt , quam fpecies panis,

ia

», per quas panis fit fenfibilis ; fi enim effent ali-

t

» Quid aliud, tunc fierent tantum fenfibilia me-

nf

, diate, nempe mediantibus fpeciebus à fe di-

RL

,ftinétis, & re vera per accidentia in Euchari-

"r

» ftia remanentia intelligi tantunt fpecies, patet

,

» €X €e0, quia tota antiquitas cum Conciliis La-

f

üteg

&

fi

teranenfi, Florentino, Conftantienfi, & Tri-

T

j

[

» denüno folo nomine fpecierum ufa eft , adeo-

Ri

» que

DE ACCIDENTIBUS EUCHARISTICIS.

389

) ræ! hm*f

, que Scholaftici, qui voci fpecierum fubftitue-

li D

1

i ]

,Tünt vocem accidentium , idem fignificatum

,retinere debuerunt, & voluerunt.

em) COIU

f

frpon,] hi

, Porro fpecies ifte impreffze , perquas fub-

, ftantia fe exponit fenfibus, non aliud effe pof-

n

Vütf

l,

,[ünt, quam operationes objeGive , quibus

, fübítantia movet fenfus formaliter , & ab eis

i i

l

QQng qu

,5 fe facit percipi; fi enim dicantur effe aliquid

,»8liud , quam hujusmodi operationes obje-

0 Nmæi

,€Give, tunc ille fpecies non forent ratio for-

l

t

malis movendifenfum , quodtamen eft decon-

;lj i

li

, ceptu accidentis ut quo, fenfu quo formaliter

li

, obje&tum fe facit fentiri : quin , nifi fpecies

lt þ(:f[w f

, impreffa confifteret in operatione objedtiva,

at Dj

, foret omnino inutilis, quia fola prefentiafpe-

TCR

,» Ciei alterius fine operatione non moveret fen-

IT h

,Íum, v.g. fpecies foni non magis faceret au-

vt ln

» dire aurem vigilem, quam fomno fopitam.

od

hi

,Preterea hec accidentia , feu hz fpecies

tillote

, ànte confecrationem funt in pane & vino tan-

ftiphy

» quam in fubjeé&to non per edu&ionem de ejus

ln

» potentia, & fubje&tationem paffivam , feu in-

as t

, hefionem, fed folumratione originis & deno-

t a

» minationis; quatenus funt à pane activé, ve-

,lut ejus quedam emanationespropriz, &eum

n f

La dit

» denominant, actuque fenfibilem conftituunt

at

» per modum formz ; imo fi effent in pane, ita

du t

», üt eis fübftaret panis , non redderent panem

at

» formaliter fenfibilem, nec effent proprie lo-

fs

» quendo ejus fpecies, quia fpecies neceffario

» imprimitur fenfui, quod fieri non poteft nifi

Corc

vieni, l

» recipiatur in fenfu : cum igiturid, quodreci-

» pitur in fenfu , non poffit fimul recipi ac fub-

xufaeü,ff

,

Bb 3

jeca-

i ]E ACCIDR

399

APPENDIX

»je&ari in obje&o fenfibili feu pane , neceffe

ii

i o

», eft, ut hec accidentia ante confecrationem

, non aliter fint in pane ut in fubjecto , quam

ifionet

à d

,,Uut in obje&o, nempe fecundum quod ab illo

.Oriuntur, & ipfum per fe formaliter confti-

snre «t

»tuunt in eíTe fenfibilis actu,

fs ag !

Hs igitur fpecies, licet naturaliter fine

g, d

, fuo fenfibili fubje&o denominationis & origi-

en (

,,nis effe non poflint, pofíünt tamen à divina

gn n

» Virtute fupernaturaliter produci ac confervari

», fine ullo fübje&o eorum fenfibili proprio, &

aU.

[ jbl

» in tali cafu fenfus moveur, &fitfenfatio, ac

»» fl fubeffet obje&tum fenfibile proprium , quam-

sr p

n

» Vis non fubfit nifi alienum , nempe corpus

g m

», Chrifti, quod ideo dicitur effe fub fpeciebus,

TU

»» feu accidentibus panis.

'Tali autem cafu fpe-

j

» Cies fuperfunt, ac remanent, nonphyficeez-

i

* ia d

E

"

, dem numero , fedtantum equivalenter eedem,

t

, adeoque zftimative ac moraliter eedem, qua-

gt p

tlre

», tenus à divina virtute producuntur prioribus

;»,fimiles, ad eum fere modum , quo in fenten-

tf

k aum

, tia Thomiftarum manent in cadavere acciden-

Tl

» tia, non numero, fed «ftimative , equivalen-

» ter ac moraliter eadem, eo quod omnino fi-

a, ii

» milia füccedunt in locum priorum.

Tderen

» Addo tamen, fi prorfus neceffe fit fervare

ROT

»» &adem individualiter accidentia faltem aliqua-

Ut

, tenus, bene poffe meetiamin hoc fatisfacere;

ttí

Ccum enim fpecies ille, quibus panis movebat

RUE e

» fenfum, nullatenus à pane provenire potue-

li

e

l

»Iint fine concurfü Dei immediato ; neceffe

M

(Ih

»fuit, ut fimul cum obje&tiva panis a&ione in

[

» fenfum adeffet quoque a&io Dei, fimul cum

l

» pane

DE ACCIDENTIBUS EUCHARISTICIS.

391

me) T

"h

( B[EC[

ENT

, pane in fenfum agentis. Poft confecrationem

» perfeverat fola illa actio Dei motiva fenfüum

""Müx [

J

» fine a&ione panis, & quiaex di&tis in philofo.

, phia naturali conftat , a&ionem Dei effe ac

, manere eandem, five per illam a&tionem Deus

,,folus agat, five agat cum alia creatura , con-

Wt

Rn k )

» fequitur, quod fpecies panis poft confecratio-

, hem fit eadem numero , in quantum aGtio ob-

ET

f

j

)

il

» jectiva motiva fenfaum intelligitur effe eadem.

iC.iQC (

l

U!

» Do&rina tradita confirmari po'teft ex eo,

»Qquia in hoftia remanet vis nutritiva , que ta-

Ti

t qum

,men prius identificabatur cum fubftantia pa-

, nis, fi nulla fiat diftin&io virtutis nutritivz

M

p

,mediate & immediate. Visnutritivaimmedia.

W .

, ta eft ipfa a&tio Dei concurrens cum actione

ol

, panis ; illa actio Dei poft confecrationem re-

Vr

5, manet, & eatenus dicitur remanere vis nutriti-

ltrean.

» Và; patet proin in hac hypothefi , in qua per

ADtU p

, accidentia & reliquas affectiones fenfibiles pa

, qinl

,,nis intelligitar objeGiva Dei operatio in fen-

1

(ATRIOd

» fus &c. modum loquendi magis eífe univerfa-

»lem, quam in hypothefi accidentium peripa-

Jf qi

n

, teticorum, in qua vis nutritiva non intelligi-

i

,, tur proprie remanere.

(

m

fi

$1 D1CAS I. operationes illas obje&i-

alenai

1

, Vas effe entitates modales, adeoque eas non

hl

» poffe manere fine fubje&to.

Refpondetur ,

DAL

ss

?

, etiam aliquas entitates modales poffe manere

v p

, fine omni fübjecto ; id oftenditur ex a&tione

03 D*

, creativa , que eft entitas modalis, & tamen

nis a

, nullum prefüpponit fubje&um, imo eft prior

l

» ad omne fubjectum.

",

[

Bb 4

DO

APPENDIX

392

591 DICAS 2. manere debere eadem nu-

007

u

,,mero accidentia, fed operationes obje&tive

.,non manent eedem numero.

Refpondetur,

h041

j [ vinid

» totum hoc arguzientum conftare propofitio-

» hibus naturaliter cognitis & phyficis , adeo-

si conti

amationem

. que totum falva fide poffe negari; quod enim

», €X verbulo revelato to manere non poflit in-

vftütuot u

» ferri identitas numerica, oftenfum eít, quia

; gt

», Verbuli illius proprietas falvatur in mille aliis

m elt

. locutionibus propriis ,

ubi non importatur

iyftoqun:

, identitas numerica. **

Hucusque R. P. Ema-

i lt

nuel Maignan Ordinis Minimorum, quifufe co-

u Wtl

D

natur oftendere fuam opinionem non theologi-

/

ii

ce , fed tantum philofophice differre à mentere-

rüm, at

liquorum Theologorum.

1 um

Hec omnia ex mente aliorum potius quam

Vg tit,

mea proponere volui, folum eo fine , ut con-

m m

ftet, quid in hac materia dicatur , aut dici pof-

n [

fit; &, quid, certum incertumque fit, cognof-

catur.

, qujn

Poffent quidem recenferi adhuc plures

Vr

explicationes à modernis Philofophis adinven-

Mul

te&; Aloyfius Temmik feu Kimmet Soc. Jefu dia-

LUC TT

logo r. De Euchariftia fere ample&titur fenten-

"p ]

tiam Cartefii deremanente fuperficie , licet quo-

ad modum loquendi parum differat.

M. Dvc-

d

l

du i

y

RAND in fua Hiftoria fpecierum Euchariftica-

"

M

rum Gallice edita defideranti plgra dabit.

Wtj

al GW

l

QUJESTIUNCULJE MISCELLANEJE.

u

Tut

A

De variüs proprietatibus Euchariflie.

«t

li

ERITUR 1. AnSacramentum Euchariftie

T

Q*

:

Mi

füb fpecie panis & vini fit unum fpecieSa-

Vl

[

M

cramentum ?

E-

DE ACCIDENTIBUS EUCHARISTICIS.

393

MR

ln

müþ )

D

RrsPONDEO. Eftunum fpecieSacramen-

tum.

nj

AE

PRnosnATUR ratione D. Thoms.

j

alt Y

u

Species

panis & vini coordinantur ad invicem in ordi-

Aj

EUl

drll c, (

ne ad conftituendum in effe fymbolico adequa-

tam rationem convivii.

Ergo füb ea ratione

W

il

QU

E

conftituunt unum fpecie Sacramentum. c. pa-

££ , quia ordo feu coordinatio partium materia-

AL l]

10]

lium ad eundem finem in omni compofito tam

lj

phyfico quam artificiali tribuit formam ac Spe-

ciem rei.

Ita difcurrit D. 'Thomas p. 3. q. 73.

] if

a.2. ubi fic fcribit : Unum dicitur ,. non folum quod

li fheaia;;.

e[t indivifibile , vel quod efd continuum , fed etiam quod

f t

eft perfe&tum , ficut. dicitur una domus , & unus bomo.

o

Eft autem. untan in perfeGione , ad cujus integritatem

concurrunt omnia ,. que vequiruntur ad finem ejusdem ;

tssv

ficut bomo integratur ex omnibus membris nece[Jariis ad

[ at

operationem anime , €9 domus integratur ex omnibus

Qd

partibus, que funt nece[Jarie ad inbabitandum.

E fic

Ti

boc Sacramentum dicitur unum.

Ordinatur enim ad

Á

JDiritualem vefeGionem , que corporaliconformatur. — 4d

t

corporalem auiem vefettionem duo requiruntur ,. fcilicet

itri

cibus €9 potus.

Et ideo etiam ad integritatem bujus

yie, t

Sacramenti duo concurrunt , fcilicet fpiritualis cibus &

t Mi

Jpiritualis potus , fecundum illud. oa. 6.. Caro snea ve-

2 fa.

re eft cibus, & fanguis meus vere. eft potus. Ergo boc

g d

Sacramentum wulta quidem eft inaterialiter , fed unum

formaliter &? perfe&ive.

1

LLAN E:

QUJERITUR 2. AÁn laici communicantes

fub una fpecieaccipiant totum Sacramentum ?

ynfu.

REsPONDEO.

Ab iis accipi totum Sacra-

Eu

mentum totalitate effentiali , non vero totali-

uj

tate integrali, faltem integritate figni; feufym-

bs

bOlio

A PPEN IIX

p

394

o

boli. iNam quod accipiant totum Sacramentum

:szorporis

integritate fignificati , feu effectus, quin defrau-

ii

dentur ulla vel minima gratia , oftendetur in pro-

xima difputatione.

Sic homo truncatus mani-

hopam

bus ac pedibus eft nihilominus totus homo tota-

sittoo p

litate effentiali , & integritate effe&tus interni.

g haunc pnr

Neque enim eft femihomo, aut femirationalis.

seCorti d

QUJAERITUR 3.

An Sacramentum Eucha-

r Donax

riftiz fit etiam numero unum in toto mundo ,

1

n p

cum fit ubique unus Chriftus ?

Qd tg9U

Sacramentum Euchariftie

7

RESPONDEO.

dJommond

eft numero multiplex; ficut baptifmi funt plures

,

numero in toto mundo.

ii

PROBATUR.

Concreta multiplicantur nu-

3600 j5

mero juxta multiplicationem materie; fic enim

aC

effent duo alba, vel rotunda , etiamfi eadem

tlf

albedo fimul vel fücceffive ponatur in pluribus

tdmyto d

materiis.

Ergo cum fpecies Sacramentales , que

àte miit

in hoc Sacramento fe habent materialiter ad re»

3 mft

cipiendum effe facramentale, fint numero plu-

T65.,

1 s if

etiam Sacramentum erit numero mglti«

20 p

plex.

^QUZERITUR 4

An tranfubftantiatio effi-

h Deim

TIDELLE

caciter probari poffit ex illis verbis : ZToc efd cor-

pus teum?

UmrT

t d

REsPONDEO.

Poteft ex his verbis effica-

citer probari,

:j-;.:aticam t

L p bt

PRoBATUR exConcilio Tridentino, quod

feff. 13. cap. 4. fic habet : Quoniam Chriftus cor-

i

pus fuum id, quod fub fpecie panis offerebat,

& HTUR

vere effe dixit; ideo perfuafum femper in Ec-

Tj

*

Wvls

Ü

clefia Dei fuit, idque nunc denuo hec fan&a

$ynodus declarat, per confecrationem panis &

I

"Mi

vini

)

L

DE ACCIDENTIBUS EUCHARISTICIS.

395

MTLIM

L

vini converfionem fieri totius panis in fübítan-

ln

tiam Corporis Chrifti, & totius fubítantige vini

Atrin

in fubftantiam fanguinis ejus,

[TUHH'ug t

PROBATUR 9.

Si non poneretur tranfüb-

fG.Ush mor

i,

ftantiatio panis, deberet neceffario ad verifican-

dam hanc propofitionem fubftantia panis à cor-

Ltj

EWWUH] EU[

pore Chrifti affumi in unitatem fuppofiti , ficut

ROT

natura humana fuit affumpta à Verbo in unita-

tem perfona.

Sed hocnon poteft dici, partim

i Dorri

[H

quia repugnat traditioni, ex qua fcimus, Chri-

m

ftum nonelegiffe huncmodum; partim quia non

decet, talem fübftantiam panis à corpore Chri-

fto affumi , & ftatim iterum poft corruptionem

iettn ,

Miv u

fpecierum panis dimitti, aut Chriftum in homi-

ne communicante, etiam impio, phyfice tran-

vl d

r W

fire in fubftantiam aliti; partim denique, quia

talis affumptio eft abfolutio impoffibilis fine de-

mmenz

»lö,;]

P

E

;

"

J

ftru&tione individui prius habentis fubfiftentiam

[ U

!

]

propriam; prafertim cum ipfum Corpus Chrifti,

à quo panis aflümeretur, non habeat fubfi-

TUTo

ftentiam propriam , fed ipfummet fuübfiftat in

Verbo.,

Ea etiam de caufa admitti nequit fen-

pobanttt

tentia FADEzLLEX, qui, ut refert P. GnAvr-

jio: L

NA in Synopfi Theologiv veterum Patrum n.

b

Jj

622. docuit, doemones torqueri per unionem

hypoftaticam cum igne infernali, ita ut deemon

fubfiftat per fubfiftentiam ignis , ficque demon

10 0

"

li

j

fattus fit ignis & converfus in ignem.

(

(

u

ii

il

PnonaTUR 3. Si panis non convertere-

gj f

tur in Corpus Chrifti, Chriftus debuiffet potius

lm

latl

dicere; /ub boc pane , velim boc pane eft corpus

meum; quam, boce[t corpus meum , proutin Grae

co

Qd pu

t

396

APPENDIX

co habetur 6d , non eós.

Quamvis enim ali-

du

quando per particulam demonftrativam , bor,

" qini

"

demonftremus potius contentum , quam conti-

TARU

P ERRE E

dnspoy)

nens, v.g. quando oftendendo dolium dici

ilu».

Hoc e[i vinum.

Hoc eft oleum.

Hoc e[l cerevifia ;

sico vett

illo tamen modo loquendi tunc folum utimur,

ifiea vodt

quando aliunde evideüns eft, rem oftenfam ex

nmiit t

l

r

fua natura ordinari àDeo, velab arte ad con-

foalte

E

ifitionen 4

tinendum aliud, ita ut potius per modum figni

j

Í

ducat in notitiam contenti.

nf

umï'a

QUXRITUR $5.

An fubftantia panis & vi-

UO

jl

ni definat per annihilationem ?

BEU

RrsPoxDEO. Id quidem Scotifte affirmant,

i p

fi Goneto credimus, attamen Thomiftze & alii

Ts U

plerique Theologi, nifi fiat queftio de nomine,

Annihilatio enim eft actio,

viti

merito id negant.

It

quz ita tendit in non eife rei, ut in ejus nihilo

Si vero a&io deftru&iva rei ita ten-

us

quiefcat.

1640 40j

dat in nihilum rei, utloco ejus ponat aliud , eft

At Gopef

potius a&tio converfiva unius inaliud, quam an-

mililativa.

Itaque licet panis incipiat fieri nihi-

lo

lum panis, non tamen actio quiefcit in ejus ni-

T

hilo.

Forte etiam poffet inter annihilationem

itroyp

& converfionemi ftatui hoc difcrimen ; quia ut

D. Thomas , fupra relatus quaeff. r.

ANotan-

&t i

b

do 6. obfervat , in converfione falvatur faltem

A

PU

unum vel alterum predicatum rei deftru&e ,

N

I

b

ISA

quod ex fuo genere fiat commune termino con-

n (

verfionis ; econtra in annihilatione deítruitur

l T

1G

res fub omni predicato pofitivo, ita ut vi actio-

BMruü

TU

nis non folvetur ullum predicatum in alio ente,

TU i

i

l

quod fübftituitur, Si quis nicaT: Nullam

A

re-

DE ACCIDENTIBUS EUCHARISTICIS.

ii

397

! nxm

| UM

requiri aut dari poffe a&ionem deftru&ivam rei ;

lm N

ad hoc enim fufficere

J T*MW

fervativa rei.

» fifübtrahatur a&io con-

Ui

RESPONDEO.

1 U

Id quidem in rigore meta-

fGN

phyfico verum effe.

In confideratione tamen

phyfica vocatur illa a&io deftru&iva rei, quze

T lj

ita tendit ad ponendum effe&um pofitivum, ut

* od f

effentisliter exigat, prefüppoat, ac refpiciat

defitionem a&tionis confervativ& relate ad op-

pofitum fui effe&us.

lp t

l

QuzRITUR 6. ' Quid inconfecratione po-

natur vj verborum?

r

REsPoNDEO r. Inconfecratione pánis vi

mmf

qerborum ponitur folum Corpus Chrifti , non au-

& NI

tem fanguis aut anima Chrifti, faltem fub ratio-

DN

n dd

ne principii vitalis.

Thomifte enim, qui nul-

lam admittunt formam corporeitatis, nec for-

Vg

Bin rj

mas partiales ,'admittunt], quod vi verborum po-

pout al

natur etiam anima, prout dat effe corporeum.

Ita docet Gonetus hic Difp. 5.a. r.

Àtd, qut

tpit n

RESPONDEO 2.

In confecratione vini vi

dina

verborum ponitur folus fanguis Chrifti.

annih'u'a»*j

RESPONDEO 3.

Attamen etiam in con-

ing; (j

fecratione panis Chrifti; & viciffim in confecra-

ij ]

fl d

tione panis ponitur fer concomitantiam etiam fan-

guis Chrifti ; & viciffi in confecratione vini

u

T

ponitur etiam Corpus Chrifti per concomitantiam.

In utraque autem confecratione per concomitan-

g ii

Hec omnia

tiam ponitur fimul anima Chrifti.

n

quoad rem declarantur à Concilio Tridentino

in 1 &

felf. 13./

g !NL

PnRo-

p a

APPENDIX

398

um i

RrzsPoNDEo 4. Divinitas Chrifti ,

aut

j p

perfonalitas Verbi in hoc Sacramento vi ver-

: gpet

borum non ponitur aut continetur, fed tantum

continetur concomitanter.

Hoc iterum decia-

eu t

qen eptt

ratur à Tridentino l. c.

Textus Concilii cap.3.

1edorem J

fic fcribit: Semper bec fides in Ecclefía Dei fuit , [la-

ial

tim po[t confécrationem voerum Domini noflri corpus , ve-

spmen ol

vunue ejus fanguinem fub panis & oini [pecie una cum

qee innd

ipftus anima 6 divinitate exiflere ; ed corpus quidem

w dl

Jub jBecie panis , & fanguinem fuüb ini [pecie ex vi ver-

VITU

,

borums ipfum autem corpus fub Qecie vini , & Janguinem

iab

füb [pecie panis , animamque |fub utraque i naturalis

zfallin j

ilis connexionis & concomitantie , qua partes Cbrifli

Domini inter fe copulantur : Dioinitatem porro propter

u p

Th0S0n0.

admirabilein illam ejus cum corpore & anima bypo[iati-

cam unionem.

Quapropter voerifimum ef? , tantundem

melntim

fb alterutra fpecie , atque fab utraque contineri .

AoRATUR

QuxRITUR 7. AnChriftus in Euchariftia

tnen fl

toties contineatur, quot in Sacra Hof(tia repe-

stj

riuntur particule panis realiter diftin&te ?

A us

!

ii

REsPONDEO.

Chriftum füb una quoad

UA

fenfum Hoftia tantum femel contineri.

Ratio

;ï;efünt. l

:]

eít, quia intentio confecranus fertur ad confi-

ciendum unum nümero Sacramentum juxta fta-

ETUT

tumHoftie objectivum quoad fenfus hic & nunc

At d

fibi fenfibilem; ac etiam vero fimile eft, Chri-

?'xurfm ha

ftum attemperaffe effe&tum confecrationis huic

f;;acrament

int:entioni, ut vitentur abfurda innumera. '

RT

l

PROBATUR

9

-

Si vera effet fententia op-

1

'El tbim

T

polita, toties in una hoftia daretur Chriftu:,

t

quot dantur ibi particule farinacez , aut certe.

UP

l

quot darentur binaria , aut trinaria talium

L

A

par-

DE ACCIDENTIBUS FUCHARISTICIS,

(

Al

399

l

)«

particularum farins.

Sed hoc eft abfüurdum.

&Emvo ;

Hh hr

Ergo. maj. prob.

Certum eft, in pane co&o

tantum reperiri juxtapofitionem

(t]

partium farine,

easque manere realiter diftin&as, cum facile ab

M

!

invicem feparari poffint.

j

Et quamvis perignem

vel calorem particule fa

rine immutentur, fi

lal

quis ita loqui amet , etia

m fübftantialiter, per

hoctamen non tollitur, quin illz particulz fari-

i

fe realiter diftinCte.

nacez in naturam panis converfie maneantinter

QuizRrTUR 8. An particule panis aut vi-

1l

ni poft divifionem tam exiguze, ut amittant fta-

tum fenfibilem panis aut vini ufualis ,

eoipfo

amittant prefentiam Corporis Chrifti ?

RESPONDEO.

In ejusmodi particulis de-

u

finere prefentiam Chrifti.

Ita docet Alenfis,

PRosATUR r. Tales particule ,. nifi per

collectionem facile poffint reduci ad ftatum fen-

U

bilem , amittunt in eftimatione morali denomi-

rc;ltin&æ:?

nationem panis ufualis , etiam in actu primo,

|

h

H

4

) U (

cum nunquam in actum fecundum, ut ponitur,

N

Mi

reduci pofiint.

Ergo amittunt rationem Sacra-

Y

1

w d

menti.

j

f

M

D 1

a': u

1

7

PRosBATUR 9. ex abfurdo,

Si enim op-

nl

pofita fententia effet vera, fequeretur , quod

fnid, Q

per odorem feu exhalationem partium vini vo-

N

Ü

latilium Sacramentum transferretur etiam in na-

j

M

n

m

Yi

res hominum & canum; aut quod , ficut exha-

]u

)l

lationes vini ubique vagantur inaere, itaetiam

d

qeyt

Sacramentum ubique vagaretur in aere.

Que

y od

omnia, cum fint abfurda, haud dubie ab inten-

u E*

tione Chrifti inftituentis remotiffima funt.

T ü

Quz-

400

AZBOPOE NODOIGX

j Tul?

An Chriftus in S. Hoftia

QU ZERITUR 9.

f

pofit movere oculos, labia, linguam , pe. jdW"

des &c. - Item, an poflit videre, &audire, que

»

, g

funt in vicinia?

gj p

RESPONDEO.

Id non repugnat.

Ratio

1

qm ag

igiis d

eft, quia, prout di&um eft, Chrittus eft in füa

naturali ftatura & ftatu hoc fola diverfitate , quod

g A

partes corporis fint create füb minore termino

ü p

magnitudinis in S. Hoftia, quafi in alio Univer-

n POHeu W

fo fervata Symmetria partium.

irgo hec om-

datinted

nia non repugnant, etiamíi comparative ad no-

ii

ftrum univerfum tota magnitudo non excedat

wiljt

magnitudinem pun&di. JAdhuc enim falvari po-

ssb

teft adtio & paffio cum vicinis corporibus de-

1f

pendens ab arbitrio mentis exiftentis in corpo-

19 tUt

re gloriofo. Exhocetiam fequitur, quodocu-

1 a

lus hominis poffit fupernaturaliter elevari ad vi-

sitm qud

dendum Chriftum Eucharifticum in. fuo ftatu

tsb a

connaturali magnitudinisinterne.

n

QUJERITUR IoO.

Quamdiu ordinarie ma-

gt

neat prefentia Chrifti fub S. Hoftia?

Mirtin,

ttn, wl

REsPONDEO.

In communicantibus Spe-

titiom m

cies panis probabiliter adhuc manent per dimi-

ob

diam horam.

d n

Conftat

PROBATUR r. ab experientia.

d'noutte

enim , eosj qui poft Sacrum fumpferunt Medi-

Wi

iT

It

cinam, licet alioquin habuerint fortiflimum fto-

TUf

g

machum , poft dimidiam circiter horam reddi-

N

atl

diffe per vomitum integram ferme hoftiam,

!

[

0l

prout mihi Sacerdos retulit, cui hoc con-

»

?

l

1

tigit.

ii

]

d

1

Pgo-

D,Ammdx

DE ACCIDENTIBUS EUCHARISTICIS. 4or

J

! mgugm

PaoBATUR 2. Raro reperitur ftomachus

H

jl

[ n

ab omni cibo vel chylo vacuus; & quando va-

cuus eft, exigua particula Hoftie non fufficien-

D

, Q

ter' vellicat parietes ftomachi ad provocandum

recentem ex glandulis liquorum gaftricum:

Er-

udi

go facilis eft. confervatio Hoftiz ultra horam

ïn:

rEtaie,c,

T

:

&Bæn

dimidiam. Fatendum tamen, durationemejus-

i fhal

ld)

m

modi per regulam univerfalem — determinari

(

Unltet

non poffe, cüm ea dependeat à majori vel.mi-

'Ji«'

7

1

nori activitate ftomachi , juxta cujus difpofitio-

j

[

IT

j

i

nem in uno citius in alio ferius corrumpuntur.

)j

!

ü' fï;fc'z

Lugo hic Difp. ro.n. 54. teftatur quidem, peri-

ul LEU

tiffimos Medicos hac de re confultos cenfuiffe ;

a

minorem hoftiam à ftomacho mediocriter con-

SOny

coCtivo.communiter intra unum minutum , ma-

, qui

d

jorem vero cum fpeciebus vini à Sacerdote in-

tra medium quadrantem hore ita confumi, ut

nüt

n

Chriftus ibi prefens effe definat : Sed hec do-

i

&rina illorum Medicorum non videtur effe fuf-

fulta per experientiam.

Conftatenim , hoftiam

")

.qxïordiuaria

non confecratam, fi projiciatur pro maceratio-

Md

nein acetum , vel alium liquorem menftruum ,

1

t

u

non ftatim intra minutum confumi : neque iíti

dl

mpti

Medici id probantex fectionibus cadaverum, vel

animalium, v. g. ultimo füpplicio affe&orum,

(

quibus paulo ante mortem poffet porrigi hoftia

en:ia"

j

"

W

major vel minor non confecrata.

Dein Lugo

confuluit tantum Medicos Italie vel Hifpaniz,

f

T v

in quibus regionibus vigent temperamenta cali-

q l

(is

da, ubi etiam ftomachionerari folent duplo aut

triplo minori ciborum copia, quam in Germa-

myw

nia ob clima frigidius.

f[v

Cc

D, Amort Tratt. de Eucbarjtia.

Qu-

T

APPENDIX

402

" (

UJERITUR II.

Qualis mutatio in.fpe-

gt

€«iebus Eucharitfticis fufficiat ad tollendam Chri-

h*f.*ïfl dige

fti prefentiam?

aium, 1

RzsroNDEO. lllamutatiofufficit, quafit,

ajfe f

ut hoftia non amplius in eftimatione morali ve-

at v

niat nomine panis ufualis vel nutrivi.

Hinclicet

Pt

fape fiat, ut in Ecclefiis humidis ex Hoftiis af

a

fervatis nafcantur vermiculi, feu potius pedicu-

qion, Val

li albi vix libero oculo difcernibiles , nondum

ipoteta d

videtur corrupta hoftia , quia hec animalcula

i li

forte folum nata funt ex nonnullis particulis ho-

nj u

ftie minus compactis intra poros latentibus , vel

ia j

ex particulis folum extimis.

UZRITUR I2.

j atj d

Quomodo ex fpeciebus

t i

Eucharifticis producatur novus cbylus, ver-

mes &c.

prgrts

REsPONDEO.

In tali cafü tam materiam,

[LEETEI

quam formam fübftantialem novz fubftantie

produci a&ione converfiva per virtutem fuper-

I

naturalem in quantitate hoftie refidentem.

PROBATUR.

Ex una parte talis virtus fu-

hr

pernaturalis convertendi accidentia in fübftan-

tiam per aCtionem creativam dependenter à

1 D

difpofitione caufe create non repugnat; &

Ain &

ex altera parte conformius eft methodo fapien-

tie divinz etiam in ordine gratie ,. ut pro con-

"tl uf

ftanti ferie effectuum adhibeatur feu ordinetur

Ug

caufa fecunda.

Ergo debet hoc dici, quodtam

materia quam forma nove fübftantie creetur à

Vg

quantitate Euchariftica exfe. Min.patet. ex meis

t;aäï;qm's(,

Pripncipiis Philofophicis , in quibus oftenditur,

J

totam aétivitatem caufarum fecundarum nihil

Perinde

t

"ep;ii

aliud eiï"e,' quam ordinem exiftendi.

auitem

DE ACCIDENTIBUS EUCHARISTICIS,

403

L t

autem eit, five Deus ordinem exiftendi produ-

[

Ml

&ivum effe&us alliget difpofitionibus materiz,

five eumalliget difpofitionibus accidentium prz-

Mi "

exiftentium , five eum alliget difpofitionibus fo-

mlDHE rj

lius caufze fecundaz.

Solum poffet fieti quaftio

LE

de nomine, utrum talis a&io produ&iva fub-

lirhg

ftantie novz tam quoad materiam quam formam

flritte loquendo debeat vocari converfiva, vel

IN

creativa , veleduttiva, ita ut fubftantia educatur

ex potentia accidentium. Mihi videtur, vo-

Ht uj

candam illam a&ionem effe creatioan, latius fü-

TU

mendo hunc terminum, in quantum fipnificat

*ia.'embus, |

aCionem produétivam effedus non quidem ex

H d

nihilo omnis caufz fecunde, produ&ivam ta-

men effe&tus ex nihilo materiz.

l th'ms, !

ln u

M*KOGk OR OX X & X X Rok ROE k OR k Xox ROR GR o XOX R

M Gk k K ok k k t R G B d x M G6 0 X 6 6 6G 0 3A 0R 0X

re ii

TAU

.DISPUTATIO V.

tilden

de tj

De effectu & necepftate Euchariflia.

jnrcind

at

n hac Difputatione quasritur

J n

l

1. Utrum Sacramentum Euchariftis ali-

odl

quando caufet primam gratiam ?

jp, n

rl

2. Án Sacramentum fub utraque fpecie plus

caufet gratie , quam fub una fpecie?

ái, l

T

3. Quo tempore in fufcipiente caufetur gra-

n

tia ? Et qualis ad fuüfcipiendam gratiam hu-

ys oltt

jus Sacramenti in fufcipiente adulto requi-

CU

.

"

ratur difpofitio?

«

[

Cc a

A. Àn

n

404

DISPUTATIO V.

P

4.. Àn & quomodo hoc Sacramentum fit ne-

ggranes

ceffarium.? prefertim fub utraque fpecie?

,j0CmD2A

s. Utrum in facra communione anima Chri-

fti uniatur phyfice unione ftabili cum ani-

a Qu

2020

1na communicantis ?

a d

6. An, & quibus fuadenda fit frequens com-

smiün,

munio ?

worament

n

7. An ad fructum ex Euchariftia impetran-

fv

dum neceffaria fit in' recipiente devotio ?

p Lt

tanei p

8. Queftiuncule de obligatione communio-

Joruypuy.

nis, de Miniftro, & difpofitione requifita

sun ts

ex parte communicantium.

pirim

alie coné

QUJESTIO 1.

; avero

1 hiids

^

Utrum Sacramentum Fucbarifiee aliquando cau-

TA

[

É

fet primam gratiam.

1fuD t

ii T.

OTANDUMI. Per gratiam primam intelligi

gratiam juftificationis, remiflivam peccati

x gl

r

»i!bh Sk

mortalis; dum videlicet conítitutus in peccato

mortali per infufionem gratic fan&tificantis ob-

1 p

TT

tinet remiffionem peccatotum mortalium, de

quibus eft-vere attritus.

Wij p

Ut g t

NoTANDUM 2.

Primam gratiam in fenfü

9 fig

przfato acceptam duplici modo conferri

poffe,

!t

tj

l

nempe per fe, & per accidens.

PER sE . in Sacra-

W

Af

mentis confertur, quando Sacramentum dire-

]

&e à Chrifto eft ipfitutum, ad conferendam

il

À

W

N W

omnibus

L

W,

DE EFFECTU ET NECESSITATE ElCHAR. : 405

Wrt. omnibus vere attritis juftificationis gratiam. Et

Ut fp

j

talia Sacramenta funt baptifmus & poenitentia,

qu& propterea vocantur Sacramenta Toriuorum.

l m (

li

"RO

PzR ACCIDENS autem dicitur conferri prima

anh Q

gratia, quando Sacramentum non eft dire&te in-

ftivutum ad conferendam juftificationis gratiam,

!

W" Wi

fed tantum ad conferendum juftificatis augmen-

tum gratie, itatameh , ut, fi quis bona fide ta-

le Sacramentum fufcipiat, exiftimans, fe jam

r

Yithy

AUL

effe in ftatu gratiz, licet juftificatus necdum fit,

ff

AV

& Tl

pofita vera attritione accipiat juftificationis gra-

tiam.

Et tale effe Sacramentum Euchariftiz,

^ t

multorum eft opinio.

]

Dd

NoTANDUM 3.

Duplicem effe in hac re

fententiam. ,Prima eft D. Thome, Scoti, Sua-

rezii, & plurium aliorum, quod inSacramento

I

Euchariftie conferatur. gratia prima per acci-

dens. At vero Gabriel; Lugo, Efparza, Hau-

noldus, & alii id negant.

*? du

Dico.

Sacramentum Euchariftiz! caufat

lh

gratiam primam per accidens.

PRosPRATUR r. authoritate D. Thome &

f t

t

Scoti. Angelicus in 4. dift. 9. q. 1. a.3. qq. 2.

5

c. ficfcribit: Si aliquis fatta diligenti difcu[fione fue;

"ORDS

f

u

"

con[cientie , quamvis fovte mon fufficienti, ad corpus

Chrifi devote accedat aliquo peccato mortali in ipfo wma-

TT

nente , quod ejus cognitionem praterfugiat, non peccat,

imo magis ex vi facramenti peccati remiffionem . confe-

d

il

quitur.

Unde etiam. duguflinus babet in. quodam fer-

aert p

mone; Quod quando corpus Chrifti manducatur , ivi-

LE n

, ficat mortuos.

Scotus vero in 4. dift. 9. fic fcri-

bit : Dicendum , quod aliquis potef? e[Je in peccato mor-

tali tripliciter. — Primo in a&u, quia tunc peccat wor-

Lcouferï:

e:3

taliter.

)

f EFECm ï

DISTUWATIO Vr

406

j Jl

[

l

ialiter,

Secundo quia pofl peccatum mortale pveteritum,

"T

de quo non vecolit , non penituit , nec penitet.

De fc-

j [

cundo dico , fi negligentia , propter quam mon recolit pec-

T

catum , mon lit cra[Ja, puta, quia prace[Jit examinatio

dmitit,

fufficiens , & mullum occurrit peccatum , de quo non

g, £ m

fuerit ve]. fit. contritus & confe[Jus prius , mon peccat

gtl

communicando,

Propter quod dico, quod diligenti in-

inr. d

quifitione fatta fecundum po[ibilitatem noftre fragilita-

6!

í

tis , & premi[Ja contritione & confe[fione , quantum vi-

j aj

j

j

l

J

detur bomini fufficere , fi tunc communicet , non. peccat ;

t

imo fi aliqua alia peccata. lateant , per iftud Sacramen-

i. J

ium etiam remittuntur.

In hunc textum Hiquzus

du

fic commentatur ; Sententia & conclufio Dottoris

gtf

eft , accedente bona fide & premi[Ja fujficienti difcu[fio-

eut d i

ne [ui peccati non peccare ,. licet in re ipfa babeat aliquod

1 initt

eccatum grave, quod mon' occurrit wnemorie ; &2 ulte-

vius ipfi remitti peccatum virtute facramenti s unde col-

din) (j

Mibttmur

ligitur ; boc facramentum in cafu dare primam gratiam

pv accidens,

wthn

T. 5

lii

PnRoBATUR 2. authoritate Patrum,

CunvysosToMus Hom. 83. in Matth. compa-

ii O

V,

rans Sacramentum Eucharifti? cum veteri Sacra-

mento Agni Pafchalis dicit: Si boc ( Sacramen-

timn,

r

tum N, T.) remifionem peccati facit , ficut, certe fa-

£, fupervacaneum omnino illud eft. Et Hom. 45.

:M'Hmn !

Hic noftrarum animarum falus efi ;

in Joan,

hoc layatur ; hoc ornatur,

2.S. AMBROSIUS

&t (l

Panis bic vemi[fo

L. de bénediét, Patriarch. c. g.

hNU

peccatorum eff, Et Serm. r5. in Pfal. 118.

"Acce-

a

Tlly

MT

dat ad illud poculum , quo inebriatur affe&tus. fidelium,

A N

? leutjam induat de remi[fone. peccati.

3. 9. CX«

n

Wal

WPJW

PRIANUS Epift. 63. n. 35. ad illa verba: Calix

tuus inebriens quam preclarus ef?, fcribit, — Quia ebrie-

LIT

U

i

as

lY

DE£.EFFECTU ET NäCES'SITATE EUCHAR. ..407

mmbWï

tas. Domninici calicis non. ef? talis, qualis ebrietas «vini

j

Jecularis, addidit, QUAM PRJECLARUS EST,

n

mltl

quod [riicet calix Domini fic inebriet, ut fobrios fa-

n

?w[

JH

1

tj

ciat ; C? epoto fangwine Domini exuatur memoria u-

:T.:afi

) i N

ieris bominis , & fiat oblivio conver[ationis priftine fa-

f

nj

cularis, & muo[lum pet&tus ac trifle, quod prius pecca-

w*tM

M UT

ts ingertibus premebatur , divine indulgentie letitia

1

vefokvatur.

4. Author vetus Serm. de Cena Domi-

fii. 3..6. 7. 9^ LT. T5»-9.

Panis eft efca , fanguis

N

vita, caro fubflantia, corpus Ecclefia.

Panis propter

J

lil

muirimenti congvuentiam , fanguis propter vioificationis

M

Ts P

UiL

ejficientiam.

Panis bic mos ta&u, fanttificat.

Et ficut

panis communis vita eft corporis , ita panis t/Te fuperfub-

Jflantialis ita eft anime 69 fanitatis mentis. — fliis [unt

bec munera odor «ite in vitam , aliis odor mortis in

mos 8

moriem.

Sanguis animalium temporalis tantum babet

Bibimus autem .de [anguine

( v

vioificationis . effe&twm.

Chrifli, vite eterne cum ipfo €2 per ipfum participes. Qui

n m

manducat ex boc pane , ultra mon efurit, quoniam my-

Jlerii bujus fic fufficit gratia ut cuicunque tante vei inno-

Pirtn

V at

tuerit plenitudo , Chrifti baculus ipfum ferat in pettore,

ipfum gerat in mente, &2 ommi tempore babitatori [uo

m vett

(ü

laudes decantet.

In bujus pre[entia mon fupercacue

jj

]

WA

mendicant lacrime veniam , nec unquam patitur contriti

cordis bolocauftum repulfam.

5.S. JoaNNzs D 4-

j li

yus li

MASCENUS 1. 4. de fidé orthodoxa l. 4. c. 14.

ut refertur à Suarezio.

lis qui facramentum boc

S gt

per fidem digne fufcipiunt , ini peccatorum vemi[Jionem ,

hk "

& vitam &ternam animeque € corporis cedit , eamque

jlb /

Il

Wi

vim babet , ut omnem [purcitiam ab[lergat , neque , in

j|

j

uv

mu J

quibus fumus peccatis , confideret , fed egrotos curat,

&2 ficut paftor bonus , qui animam fuam pro ovibus dat,

o

Mirum autem in modum

ab omni nos erigit ca[u.

)

j u

CC

ab

CHDSESrPPAU ET ACUPGUOY $V

um

498

ab hoc textu variat nova verfio P. Lequien, que

in 4g uml

s m

greco textui conformior eft, fic habet: Copus

u ä büïvï(

é&g fanguis Cbïi[i,i-e/i in noftri tum animi , tum corporis

m i

vegetaliontth , susaciw, Cedens , quod ommigene labis

jpropulfationem , omnisque purcitiei, güms, deterfio-

jnty i d

finp

mem, ut fi adulteratum. deprebendat , per explorantem

m nl

judicii inflammationem illud purget , me in. futuro facu-

lo damnemur.

Ultima verba de Paftore bono

;ägficizï: li

m

g.

prorífus defunt in textu greco, illa enim verba

funt Cyrilli, non Damaíceni.

6. Cyrillus Ale-

Mil

Á

t

L

4 j

Xandrinus in Joan. 1. 4. c. 16.. Verus potus eft. fan-

guis Chrifii, quo radicitus mors evertitur atque deftrui-

7

(

7j

(

Lt

tur. JEflenim fanguis ilius, qui naturali vite con-

f

61

(

junttus vita effetus efl. . Et c. 17. explicans illa

verba: Qui manducat carnem meam & bibit

tss

fanguinem meum, in me manet, & ego in illo;

gicf

fic fcribit: Sicut, fi quis liquefatte cere aliam infu-

st prof

derit , alteram cum altera per iotum commifceri nece[fe

aym. T

eft ; fic [i quis carnem & fanguinem Domini recipit, ne-

»it di,

ce[Je pariter efl , ut cum illo ita conjungatur , ut Chri-

tbet [

&

Jfius in ipfo & ipfe in Chriflo inveniatur.

Sicut. par-

BI

40

vum fermentum. totam ma[Jam fermentat , fic paroula

Mi

U

LY

beneditkio totum. bominem in [eipfum attrabit, & fua

gratia veplet , C9' boc modo Chriflus in nobis manet, &

ET

nos in ChrifIo . mibi crede , mon mortem [olum, fed et-

"itptt,

jam worbos ommes depellit; mec im quibus fumus . pecca-

timp T

BRU

tis confiderat , fad fizut bonus paftor , qui animam fuam

«J».l',]k

UT

pro ovibus pofuit , ab omni nos erigit cafu.

7. S. Au-

—lï Ergo»

guftinus relatus c. 70. Invitat. de confecr. dicit ;

itip d

d

Quando Chriftus manducatur, vita manducatur 5

läE pl' 4

ul

n

^

ec occiditur ut manducetür, fed mortuos vi-

] p(

m

Til

vificat. Etin]. deEcclef. Dogmat. collecto ex

pb N

fententiis S. Auguftinic.33.dicitur: Quotidie Eu-

D

"W

)

chariftie

"

DE EFFECTU ET NECESSITATE EUCHAR.

409

i

P.b1

J

d.

cheriflie communionem percipere , nec laudo , nec vitu-

Tj

jero ; omnibus tamen Dominicis diebus communicandam

yry

Uj [

h

Juadeo , & bortor : [i tamen wnens [ine. affeftu peccandi

fít. INam babentem adhuc «oluntatem peccandi, gra-

) (Jïg [/]

1-,

vari magis dico Eucbariflie perceptione , quam purifica-

h

W

ri, t ideo quamois quis peccato mordeatur , peccandi

." L1 Dl j'!(]urgïi

de ce&tero mon babeat *ooluntatem , &$ communicaturus

19. P*[lorn )

fatisfaciat lacbrimis &$ orationibus , &? confidens de Do-

mini miferatiore , qui peccata pie confe[[oni donare con-

a ïiia D

j

l

fuevit , fed accedat. ad.Eucbariftiatn intrepidus & fecu-

Í

TUs.

il

Sed boc de illo: dico, quem capitalia &$ mortalia

peccata, ( pro quibus agenda eft folennis poni-

tentia-). non gravant.

Hic notabilistextus refer-

D

T

"

tur etiam c. 13. Quotidie. de Confecr. dift. ».

PROBATUR 3. ex inftitutione hujus Sacra-

à Mgmïïï

menti c. 26. ubi Chriftus dicit: Hic eft fanguis

;

meus, qui pro multis effundetur in remiffionem

peceatoruüm.

In greco textu habetur: sxxzvo-

n

psvev , hoc eft, effufus, vel potius, qui effundi-

fagir t

für,

tur, ut habeat fenfum am

differentias temporum.

pliativum ad omnes

D

Wij

H

[

PnosnATUnA. Primis quinque fxculis vi-

1 d!

p

gebat communio quotidiana fidelium, quin fide-

les eo tempore, nifi in graviora crimina incide-

.

l

rent refervata Ecclefie ad ponitentiam folen-

qw i

MW

n

nem.quotidie recurrerent ad facramentum po-

4 :v' m:y:' l

l

nitentis.

j o^

Ergo cum in tanta multitudine pre-

fümendum effet, reperiri rhultos, qui in pecca-

ia

dul

ta gravia lapfi ftatum füum vel non agnofcerent,

vel per contritionem perfectam necdum fatis de-

PU

leverant, vetus Ecclefia fuppofuit; per ÉEucha-

g.

"

riftiam conferri per accidens primam gratiam.

y. Q

MI,W

[

n

|

Cc 5

PRo-

AIO

piSpPuUuTATTO. V.

L

n

PROBATUR 5. Sacramentum Euchariftie

i

n

dire&e eft inftitutum ad exercendas & augendas

g. 1*

operationes vitz fpiritualis,

Ergo ubi reperit

fübjectum ad vitam difpofitum remoto obice,

TE

Vi

N

[

cum alio modo ad finem fuz inftitutionis pertin-

guhil

gere nequeat, eo ipfo conferet vitam.

D) ci[nm; ,

PROBATURÓ. Ponitentia in veteri tefta-

fs

gii

mento, nifi fuerat valde perfe&ta etiam mate-

rm E

rialiter, tantum per hoc differt à penitentia fa-

j quoïicïm::;

cramentali novi Teftamenti, quia ibi deficiente

i

b u

promiffione incerta erat obtentio venie, nunc

iU

Gil)

autem certa eft pofitis ad arbitrium judicis facri

!

j

conditionibus.

Ergo cum in Sacramento Eu-

1 d

i

chariftie videatur plenitudo bonitatis divinz

r

Z

l

iil

I

ï

tquare difpofitionem perfectiorem alias requi-

.';1,57:!41

Ü

!

fitam penitentis, nec, prout D. CyPRIANUS

yrjrint,

in ferm. de Cena Domini obfervat, in praefentia

u doim

Salvatoris deceat repelli lachrimas penitentis ,

[

P

j

ï

MC pR

prefümendum eft, à quovis vere attrito obti-

in H

neri per accidens in hoc facramento gratiam.

Jeoyni

Bene autem notandum eft, à me ad veram at-

hia

tritionem requiri dilectionem initialem Dei.

P

';

;

i

nlb

dtondl

solvuntur Objectiones,

.:cqwnüac.[

[

ELD

OAT

OsjiciTUR r. nullus effe&us tribuendus

"

Y

eft facramento, de quo non conftat ex Scriptu-

ra & traditione Patrum.

DoCAT

|

.m

Sed de remiffione pec-

hn

catorum mortalium in receptione Euchariftiz

2. Conciliam 'Triden-

Mi

fic non conftat.

Ergo.

;

.u.:

tinum Selff. 13. Can. 5. anathema dicit afferenti ;

n

precipuum fru&um hujus Sacramenti effe remif-

fionem peccatorum, fic habet: Si quis dixerit ,

vU Bf;X S'!

vtl

f

)

!

DE EFFECTU ET NECESSITATE EUCHAR. AII

hp

i

j

| Maügeng

vel pracipuum fru&um SS. Euchariftie e[fe vemiffionem

ïgo LCI f

feccatorum , *el ex ea non alios effettus provenire, ana-

RUT

thema fit, Idem ConciliumSetT. 13: cap. ?. Effe-

é&tus hujus Sacramenti enumerans ait: Saloator

Hïutiorze;e

"

!l

i

d

:-

u voluit Sacramentum boc , tanquam [piritualem ani-

marum cibum, quo alantur, €9 confortentur vita il-

i

"um

lius, qui dixit : Qui manducat me , & ipfe vivet pro-

ter mes €9 tanquam antidotum , quo liberemur à cul-

1

iptri

l

4]

Vi

——

pis quotidianis, &g à peccatis mortalibus prefervemur.

L:2 nu

Ergo cum inter hos effe&tus non enumeretur et-

jamremiffio peccatorum mortalium, non datur

D n

hic effe&tus.

t D

4. Idem Concilium cap. 1. c. ait:

Patres docuerunt , quosdam [acramentaliter. duntaxat

IN

Y

boc (acramentum fumere , ut peccatores ; alios facramen-

taliter famul & fpiritualiter,

Hi autem fünt, qui ità

TU

&

fe prius probant, & in[iruunt, ut ve[lem muptialem

M

induti ad divinam banc menfam accedant.

Sed attriti

l

p

EUR

funt adhuc peccatores, peque habent vefte

nuptlalem.

Ergo.

T0 g

( Va

REsPONDEO,

A D 1. tr. maj. n. min,

Contrarium patet ex

ii

probationibus.

Drxz. tranfat, Poffet enim d.

effe&tus non eft afferendus, de quo tantum cer-

J

to non conftat. n. de quo verofimiliter non con-

ftat. fubdifl. non eft afferendus tanquam certus,

n

]l

lu Irfg

c. tanquam verofimilis n.

|

"

(f

u

j

AD2.c.a.n.c. nos enim non dicimue, quod

]i

i

remiffio peccati mottalis fit precipuus fru&tus

Bird

hujus facramentum, cum tantum fit fruétus per

dim T

accidens.

j t

ApD 3. d. dicit hoc Tridentinum loquendo

aidis

de effectibus Sacramenti per fe, c. loquendo de

al a!

effe&tibus per accidens. n.

ADp

412

DISPUTATILEO.V.

ymm

A » 4. d. maj.

Patres ita docuerüntloquen-

do de difpofitionibus per fe requifitis. c.loquen-

jn.

do de difpofitionibus requifitis per accidens. n.

]55205

Si refpexiffent ad difpofitionem fufficientem per

jo1.0

accidens , comprebendiffent in poftremo divifio-

j cu

nis membro etiam eos, qui ignorant fe effe

sfervatts

peccatores, & putant, fe habere veftem nu-

gv

ptialem.

hii

qom d

O'B]ICITUR 9. Sacramentum Euchariltie

dilemino

fuit inftitutum per modum cibi & potus.

Sed

2, Sa-

ls o f

cibus aut potus non refufcitat mortuos.

n adicl

cramenta non caufant gratiam , nifi quam fym-

quisrian,

bolice fignificant; fed Sacramentum Euchariftie

non fignificat collationem prime gratie, feu re-

byia

miffonem peccati mortalis.

Ergo.

3. Si hoc

t fümpt

stbre r

Sacramentum caufaret primam gratiam, caufa-

ret illam per fe, fed hoc non poteft dici. Ergo.

at firame

maj. prob. Si caufaret hanc gratiam , caufaret

n d

illam ex intentione. Ergo. C.fatet. Illud enim

x Lal

Lattordn

dicitur fieri fer fe, quod juxta intentionem fit,

fieri autem fer accidens dicitur, quod przter in-

LICpinte

tentionem fit.

thenfimg

4. Si hoc Sacramentum caufaret

primam gratiam, eífet Sacramentum mortuo-

PT

,

H

rum.

Sedhoc nonpoteftdici; quia dantur tan-

tum duo facramenta mortuorum, baptifmus &

) Ll 'mj

penitentia.

5. Si textus Patrum aliquid proba-

"QDN

rent, fequeretur, quod remiffio peccati morta-

W i

lis effet per fe effe&tus Sacramenti, etiam dum

UT

homo fcit, fe commififfe grave peccatum. Sed

Ergo ita funt explicandi,

Vti n

hoc non poteft dici.

Ht

vt dicantur tantum loqui de remiffione peccato-

t

rum quoad reatum pene, vel de collatione gra-

uz

W Pfü-' "

J

DE EFFECTU ET NECESSITATE EUCHAR; 413

!

Tif

J

( lque

ti& a&tualis difponentis ad penitentiam juftifi-

El [

cativam.

s

'U!E

M

Tm

REsPONDEO.

ii

]f

A D 1. d. eft inftitutum per modum cibi &

at p

)P

potus continentis vitam. c. tantum difpofitive

* Vr

confervantis vitam. n.

Nam cibus per effen-

tiam vita poteft etiam conferre vitam.

A»p 2. d. nifi quam fignificant indire&e, c.

tautum direGte..n

Dl

Eoipío quod per cibum vi-

QUl

&

fibilem in hoc facramento dire&e fignificetur ta-

UMAT

lis cibus fpiritualis, qui eft per effentiam vita,

iga

etiam indirecte fignificatur virtus conferendi

mortuis vitam.

tl

QOT

A p 3. d. caufaret illam fer fé, perfeitate re-

NV

lative fumpta ad intentionem inftituentis.. tr.

pm, ul

perfeitate relative fumpta ad intentionem reci-

ul

pientis facramentum. n.

Nam Chriftus quidem

1iuD, Q

refpiciendo ad omnes cafus poffibiles, ordina-

at Ts

rios, & extraordinarios, intendit quidem pro

Yentoneg

cafu extraordinario remiffionem peccati morta-

qui p

lis in recipiente; fed recipiens facramentum,

Senom u

cum fe exiftimet conftitutum in ftatu gratiz, in-

um D

tentione abfoluta tantum intendit augmentum

l

qUat4

ü'-

gratis.

m

li

AD 4. n.'maj. Sacramenta enim mortuorum

(

dN

fic denominantur à fine Sacramenti per fe , dirette,

"

7Il

fit

ac primario intento.

"

AD 5.d. fequeretur hoc ex textibus Patrum,

l

nifi ex fübje&ta materia , & aliis textibus conftet

jape

m

de alia intentione loquentium tr. fecus. n. maj.

j pEC(»

Qd

Conftat enim ex aliis textibus Patrum, quod gra-

V

(

viter peccet coumunicans, nifi ita probatus per

examen

D.I5.PILT.ATIO.V.

nszïïcw

414

examen & di&amen conífcientiz, ut fe exiftimet

fopa!

effe in ftatu gratiz.

X

Mfgcrameï

jl &

QUJESTIO Il.

Jigrato.

sls hl

An Sacramentum Eucbariflie plus caufet gratiee

ni, Täpfïif |

füb utraque fpecie, quam [ub una

Paont!

pecie.

g aduto

OTANDUM r. Euchariftiam confiderari pof-

g acprt

* fefub duplici refpe&u, videlicet in ratio-

m 4

ne facramenti & in ratione facrifci, Ratio S 4-

iis prod

CRAMENTI collativi gratiz falvatur in una fpe-

o gt

Pugitü

cie, prout patet ex praxi Ecclefiz: ex qua con-

fequitur, etiam effe&um correfpondentem Eu-

-Amyiare Q

chariftie in ratione.facramenti poffe effe com-

hr

pletum & adeq

uatum fub una fpecie.

At vero

a, u

ratio SacRiFICcir à Chrifto inftituti non falva-

df

tur fub una fpecies quia Chriftusinfacrificio No-

iM opt

vi Teftamenti voluit fuam mortem & facrifi-

fitrptit

cium cruentum in cruce exhiberi per reprafen-

ss putin

tatioriem fui fanguinis ut feparati à corpore.

ttty

ltaque cum ratio facrificii non habeatur per

ts uX

unam fpeciem, etiam effe&tus correfpondens fa-

t

crificio non videtur haberi per unam fpeciem.

MBATUE

NorANDuM 2. Duas effe in hac re fene

aisf

teutias.

Non obtineri plus gratis& docent com-

atb

muniter Thomi(te , Suarez , Bellarminus, Sal-

As ure

meron & alii.

Plus grati& obtineri affirmant

"n (

Vafquez, Lugo, Dicaftillo, Haunoldus, Ma-

Ms

ftrius, & alii.

D 160,

S

acramentum Éuchariftiz in ratio-

hNTLR

DI

TOf

ne facramenti fpectatum non confert plus grae

i

lg

tiz fub utraque fpecie , quam fub una fpecie.

R O*

ij h

D

lm

n

DE EFFECTU ET NECESSITATE EUCHAR.

a Vi

415

PROBXATUR I.

In Manna, quod erat fi-

gura facramenti Euchariftie , non conferebatur

l

pius illis, qui plus collegerant.

Ergo idem fit

inifigurato. .4mt. prob. Exodi 16. dicitur :: INon

L

TU

amplius babuit , qui plus collegerat , nec qui minus

verat, veperit minus.

lgara-

PROBATUR 2.

Si quis integra hora conti-

tf

nuo a&tu comederet fucceffive centum hoftias,

TT

non acciperet plus gratie , quam qui comederat

unam, Ergo nec plus accipit gratiz , qui fumit

1 bj

duas fpecies. C. prob. INon latet plus fub altera

tràigjy

»

fpecie, quam fub altera hoftia.

^ u

at

PROBATUR 3.

Sumptio alterius fpeciei ex

inftitutione Chrifti non habet alium finem, nifi

ïg,

dlb

l

ut in facerdotibus fit confummatio facrificii, in

E

|

il

laicis vero, ut fit proteftatio realis participan-

n

di de fru&u facrificii, fed eatenus non conf'ert

ii

w t

ex opere operato plus gratie. Érgo. maj prob.

partim negative, quia plus intentionis probati

i MT

nequit; partim pofitive; quia communio fuüb

t 0

Y

l

utraque fpecie primis decem ficulis extra cafum

/

l

li

du

neceffitatis nunquam erat in ufü nifi durante &

j

st

füb ipfo facrificio Miffa,

Ts

PROBATUR 4.

Non eft vero fimile, Ec-

fe o ht

clefiam laicos fpoliaturam fuiffe ufu calicis, aut

mædïf?"

approbaturam fuiffe confuetudinem laicorum,

15 «

jam prius ante Decreta Ecclefix ab ufu calicis

if

abftinentium, fi conferretur plus gratiz füb utra-

j

äUS, iï

que fpecie.

PRoBATURS. Chriftus communicanti fub

yilie at

una fpecie promifit eandem gratiam, quam pro-

ia p

mifit utrique fpeciei.

Ergo eft idem effe&tus.

4Int. prob. Joan. 6. v. 33. de una fpecie panis lo-

bunaïPf;'

quens

4

416

DISPUHTATTO'Y.

Bo

m i

quens ait: Pater meus dat vobis panem verum. — Pa-

MT

vüis verus efl , qui de calo defcendit , &z' dat vitam mun-

j B

do.-. Ego fum panis vite ; Hic eft panis de celo de-

;; p

fiendens , ut fi quis. €x ipfo manducaverit , non moria-

qdis, QU

tur.-- Si quis manducaverit ex boc pane, oroet in cter-

ces p

num. Panis, quem ego dabo , caro mea eft pro mundi

fis; vt

vita. -- Qui manducat bunc panem., «oroet in eternum.

ayionef

PROBATURÓ. Exprefüior fignificatio gra-

dptiusciis

tie vel caufe non auget effedtum. Sed com-

2 &päf[ifü

munio fub utraque fpecie eft tantum expreflior

yetdn. 2

fignificatio facrificii cruenti in cruce, quod erat

yp, ia

caufa gratis.

Ergo non confert plus gratiz.

atm aol

maj. patet ex variis fignis contra&tuum, v. g.

y i

matrimonii, donationis &c. in quibus aliqua

m de lia

fiunt fignis, fcripturis, aut verbis. min. prob.

jetit t

plus fignificationis in utraque fpecie probari

355 Ht

non poteft.

; bone

fioxDat

Solvuntur Objectiones.

li. Tride

Onjrerrun;. Tridentinum Seff. 21. c. 3.

d. detr

tantum negat, laicos per prohibitionem calicis

TET

defraudari gratia ad falutem neceffaria. Ergo

J

agnofcit, eosíaltem privari gratia utili. — Znt.

1]ago;qrgijugïiæ

N

Wa

prob. ex textu.

Sacra Synodus, inquit, declarat,

&f tonfn

fatendum e[fe, etiam fub altera tantum [pecie totum

g Trdm

Chriflum , verumque facramentum fumi, ac propterea

E

T»;äzntum a

quod ad fru&tum attinet , nulla gratia ad falutem necef-

(un

faria ad falutem eos defraudari, qui unam Jpeciem folam

V]

'iteqt

tf

accipiunt.

2. Clemens IV. dum per Bullam Regi

Gallie concedit facultatem communicandi füb

Dontond

M

jl

utraque fpecie, dicit, fe hoc privilegium illi

iU

concedere ad majus gratie augmentum. . Ergo com-

ratia.

munio füb utraque fpecie plus confert g

3. 9-

Dl

N

ul

W

Y

DE EFFECTU ET NECESSITATE EUCHAR. 4I7

3. Sacramenta id caufant, quod fignificant; fed

utraque fpecies plus fignificat gratie , quam una

nl

i

fpecies.

Ergo. min. prob. utraque fpecies fi-

*WSL»?(

UT h

gnificat plenitudinem convivii feu refe&ionis

4 LT

fpiritualis, quod una fpecies non fignificat.

4-

Mif

Si fpecies panis & vini non caufarent diverías

Ts

gratias ; vel tota gratia facerdoti conferretur in

um

fumptione folius primz fpeciei; vel in fumptio-

nefoliuscalicis? vel partim in fumptione S. Ho-

U n

Md

ftie, & partim in fumptione calicis ? neutrum

TU

poteft dici.

Ergo. min. prob. ^i dicatur pri-

mum, fequeretur, ufum calicis non effe facra-

TR

T»entum collativum gratiz.

Si dicatur fecun-

AO W

dum, fequeretur viciffim, fumptionem S. Ho-

qin d.

A

ftie non effe facramentum collativum gratiz.

Si dicatur tertium , non poteft dari ratio, cur

fyit u

fumptio S. Hoftiz laico ftatim conferat totam

gratiam, & non etiam facerdoti.

(

REsPONDEO.

,

u

T ASI.

"Tridentinum hoc dicit dofirinaliter in

v

capitulis , declarando fenfum Ecclefig univer-

falem circa ea, que omnium Catholicorum

tf |

1tà t

"Theologorum judicio cenfentür elfe certa. c. di-

J

cit hoc definitive determinando limites gratie in

i, d

Euchariftia conferende. c.

Ita folet obfervare

hii

Concilium Tridentinum, ut in capitulis do&tri-

W

l,

2

],;' LM'

nalibus tantum exprimat fenfum univerfalem Ec-

cletiz.

Cum itaque fciverit, à nonnullis Theo-

!

i

i Y

logis hac de re moveri controverfiam, fatiu

duxit, abftrahere ab hac queílione, & relin

äqnicanä |

quere aliorum prudenti judicio, an fübtraétio

jribfut:

alicujus gratie utilis facta fit, aut prudenter fieri

; um*

potuerit per compenfationem majoris reveren-

D. zdAmort Tratt.de EucharifLia»

Dd

Ua

at e

DISP^UTAUUTO y.

Qmm

418

tiz erga SS. Sacramentum, & majoris gratiz ex

"u

um

faciliori ac frequentiori ufu hujus facramenti,

quz redundat in omnes fideles.

)

i20)

A» 2. d. conceditur hoc privilegium ad ma-

4g oDl

ju: gratie augmentum , affequendum ex opere &

fervore operantis,

ie fperando à chriftianiffi-

( odf

jentiton

mo rege intuitu tam fingularis privilegii c. affe-

quendum ex opero operato. n.

Senfus Bulle

, a

Drest

& Pontificis eft, fe hoc privilegium concedere,

fpe, illud ob fpecialem Regis devotionem cef-

ll

i

t

fürum in majus augmentum gratiz.

iil

AD 3. c. maj. n. min. ad prob. n. a. utraque

ii

1) LA

!L/

U

enim fpecies fignificat plenitudinem refectionis

lj

?ce:emæ

g anmatu

fpiritualis ; quia in fpiritualibus cibus & potus

non diftinguuntur juxta illud Matth. 5.

Qui efu-

nl

( d

Hoc folum conceditur,

viunt &j [itiunt juflitiam.

1

quod utraque fpecies plenius & expre[Jus fignificet

yiteng

plenitudinem interioris convivii.

Sed plenior

u Dr

& expreffior fignificatio rei non mutat aut ple-

bl

"Ü

nf

A

niorem reddit collationem effe&tus, prout pa-

w

h(

tet in fignis matrimonii ineundi, promiflionis,

bX hi

vel donationis.

EU

lenn

AVUl

j

A D 4. tr. maj. n. min. & dico, totum effe-

Eul

&um /acramentalem couferri in prima fpecie ; fru-

bt

mf

j

Vvl

&um autem /acrifiialen conferri tantum in fe-

"r

cunda fpecie; quia ficut facrificium completur

effentialiter in fecunda confecratione, ita et-

iam participatio facrificii completur in fumptione

Q

calicis.

DicEs. In Parafceve facerdos in oblatio-

LKETITQ;G Z"'

m )A'F

ne affirmat, fe offerre facrificium , & tamen

non confecrat nec fumit facrum fanguinem. Er-

a

go collatio gratie& etiam füb ratione facrificii

non

D o o

o

[

DE EFFECTU ET NECESSITATE EUCHAR.,

419

maïUIïS h

non poteftalligaritantum fecundzfpeciei. Idem

*A"Fä [

poteft formari argumentum de triduo mortis, fi

Apoftoli in Sabbato fan&to celebraffent.

QR

i

[

l

ResPONDEO d. affürmat, fe offerre facri-

]

ficium oblatione mentali, c. oblatione reali. n.

2 d

realis oblatio facrificii fieri non poteft fine tran-

Ht

fubftantiatione, qu& tamen in Parafceve non

l. af

fit, cum offeratur Hoftia priori die confecrata.

TUD (v

C.h'ön:w

Drcs 2.

Ex hac ipfa omiffione veri facri-

ficii in toto orbe, per quam & animz fidelium

& animze purgantes privantur immenfo fru&u,

[

l

lAf

f

colligitur, ab Ecclefia interdum honeftatem ali-

cujus ceremoniz folennis eftimari plus, quam

Mtw

fru&um animarum utut alias maximum.

Ergo

XQF

idem poteft dici de augmento gratie per fecun-

Ym r

dam fpeciem, etiamfi Ecclefia illo fideles privet

ob honeftatem geueralem.

M

RzsproNDEo; id omnino poffe dici, fi ali-

( TU alL

unde tam certum effet augmentum gratiz ex fe-

fs. r

cunda fpecie, quam certus eft frué&tus facrificii.

d pl

Dire&e autem potius refpondeo, per hanc pu-

blicam ac folennem commemorationem luctuo-

QOU

hh

fam cruenti facrificii in cruce ex opere operan-

D

j

tium compenfari fru&um facrificii qui obtinere-

tur ex opere operato facrificii.

ij WA

m m

:'1

AUf

j

QIJ ESTIO ITI.

4 &? quomodo boc Sacramentum fit. ueceljarium,

s m

l

prafartim füb utraque fpecie ?

iuul v

gt

ico r. Obligatio fümendi Euchariftiam eft

M

juris divini.

i

PRo-

Dd s

m

ym

DIS PU T &TTO-v

420

"m

PROoBATUR r1. exScriptura.

Chriftus enim

1 v 1 Y

Joan. 6. dicit: Nifi manducaveritis carnem filii

n M

hominis, & biberitis ejus fanguinem , non habe-

jico

bitis vitam in vobis.

PRosATUR 2.authoritate D. Thome, qui

qminione

P- 3. q. 8o. a. 11. fic fcribit: Manifeftum eft , quod

OM

bomo tenetur boc [acramentum fimere , non. [olum ex fta-

sl

tuto Ecclefie , fed ex mandato -Domini dicentis Luc. 22.

d B

, t O0

Hoc facite in meam commemorationem.

Drco 2.

Hec obligatio urget faltem in ar-

TE

ticulo mortis.

PROBATUR ex Concilio Niceno Can. 15.

&i

quod fic habet: JDe bis, qui recedunt ex corpore ,

antique legis regula obfervabitur nunc etiam , ut fi for-

QbytcITO

te quis recedat ex corpore , mece[Jario vite fue mon de-

fraudetur. viatico.

'1;?izm ulun?*

"

11

IDreo s.

Datur przceptum Ecclefie com-

lii lm

municandi in Pafchate.

A41)

PRosATUR ex C. Omnis utriusque fexus, ubi

hoc in Concilio Lateranenfi IV. fub Innocentio

lii

1 n

III. ftatuitur; quod ftatutum renovatum eft in

MiLE DA

:

d,

Concilio Tridentino Seff. 13. Can. 9. his verbis:

LAT:

Si quis negaverit , omnes & fingulos Chrifti fideles utri-

90020

ufque fexus , cum ad annos difcretionis pervenerint , te-

PT

neri fingulis annis faltem in Pafcbate ad communican-

dum juxta preceptum [antke Matris Ecclefie , anatbe-

2 qum älj

Ubi tamen advertendum eft, à Conci-

l; u

ma fit.

A

lio Lateranenfi non fuiffe introdu&tam obligatio-

AO

i

nem novam, fed potius moderationem ac rela-

Q

xationem legis veteris.

Certum enim eft ex Ca-

pitularibus Caroli M. & variis Conciliis fieculi

VIIL illis temporibus viguiffe confuetudinem

WU

li

ac legem univerfalem Ecclefiw, vi cujus omnes

jl

N

S

laici

ov

DE EFFECTU ET NECESSITATE EUCHAR. 4or

MT

laici adftringebantur ad communicandum faltem

[: n

I

il

ter in anno, videlicet in nativitate Domini, in

umem]nw 1

Pafchate, & in Pentecofte.

Dico 4. Ecclefia non erravit ftatuendo

I

A

communionem fub una fpecie.

j

fjj "T

J

j

PROBATUR.

Ecclefia nec probatur egiffe

L

contra legem divinam, nec contra mentem pri-

in d, m

mitivz Ecclefie, nec contra naturam facramen-

!l)'

ti, nec contra rationem.

Ergo non erravit.

M

4Int, prob. ex folutione obje&ionem.

] Ga l

Solvuntur Objectiones.

/

]

(

o

OBJICITUR I.

Chriftus Joan. cap. 6. prz-

" N

cipit etiam ufum Calicis, dicendo : JVifi mandu-

caveritis carnem filii bominis &j biberitis ejus [anguinem,

»u

m

DA

L,

non babebitis vitam in «obis.

2. Ibidem folis illis

M

1

promittit vitam eternam, qui etiam fumunt ca-

licem, dicit enim : Qui manducat neam carnem €9

W I'L'

bibit meum fanguinem , babet vitam eternam.

ltem:

D

ü?:

ui manducat meam carnem g bibit meum fanguinem ,

z

M

inine manet , €9 ego in illo.

RESPONDEO I.

Non effe certum , quod

m

".

particula & hoc loco potius habeat fenfum co-

F

pulatioum quam difjunttivum : merito enim dubi-

tari poteft ; utrum non forte hicfit fenfus.

INi-

inm df d

(i

fi. manducaveritis carnem . filii bominis , aut biberitis

ejus fanguinem.

Qui manducat meam carnem , aut. bi-

«mact

bit meum fanguinem.

Hanc zquivocationem,. &

jd

REA

niii

indifferentiam particulz & tam ad fenfum disjun-

(

&ivum quam copulativum probo ex ufuScriptu-

v

1525

rticula utitur in fenfu

r& , que frequenter illa

,ij a

Dd 3

dis-

vicujus&;;'

[

as

422

DISPUTATIO V.

Al |

disjun&ivo, prout patet ex fequentibus exem-

hi

L.

£ j

plis Novi Teftamenti.

T

enus

1. IMattb. s. Beati eftis ,. cum maledixerint voobis

« Muth

bomines €9' perfecuti vos fuerint , & dixerint omne ma-

g jl

lum adoerfum *«wos , entientes propter me.

Hoc

ji fjumimz

loco ad beatitudinem iftam promerendam uti-

silim,

que fufficit unum é tribus, aut maledicta homi-

sivum, !

num, autperfecutiones, aut calumniz ; necre-

jn u

quiritur, ut omnia horum malorum genera in

qu) d

idem fübjectum concurrant.

A

2. Matib. s. Omnis," qui dimiferit uxorem . fuam

ylatí

Jj

extepta caufa fornicationis , facit eam macbari ; & qui

dimifJam duxerit, adulterat.

Hoc loco particula

T

&j iterum habet fenfuüm disjunctivum , prout

fuppono ex aliunde probatis deSacramento Ma-

Mi

1 10

[]

trimonii.

H

[j

].4y

iM

nl

3. Mattb. 6.. Cum facis eleemofinam , noli tuba ca-

nere ante te, ficut. Hypocrite faciunt in. Synagogis &

)

&it,

]WIïCE

vicis-- Cum oratis, mon eritis ficut Hhypocrite , qui

sibm ha

amant in Synagogis & in angulis platearum [Llantes ora-

ï»

Al

]

T€.

li.

Hic effe fenfum disjun&tivum clarum eft ;

itinm i

ad conftituendum enim Hypocritam fufficit, fi

tno f

in alterutro locorum tuba canat ante fe in Sy-

ET

nagogis aut viciss fi ftans inSynagogis aut angu-

ütt

lis platearum amet orare.

MO

4. Mattb. 6.. INolite tbefaurizare tbefauros im ter-

hag

va, ubi erugo & tinea. demolitur , & ubi fures effo-

UR

diunt €9 furantur.

Ad fenfüm hujus textus veri-

hi

t

ficandum fuflicit fenfus disjun&tivus, ita ut fen-

Utb !

fusfit, ubi erugo vel tinea demolitur, ubi fu-

Duy,

res vel effodiendo, vel clam fuübintrando tol-

wjl! P'* »

lunt.

Mi

h

l

1

»

5. Mattb.

OY

DE EFFECTU ET NECESSITATE EUCHAR. 423

quïllubu

b

5. Matib. 7.. In quo judicio judicaveritis , judica-

bimini, €9 in qua menfura men[i fueritis , remetietur

! W'I;m*

vobis.

Senfus eft, aut in qua menfura &c.

) )

6. Matib.7. Sümilis ef viro ftulto ,. qui edificavit

n

Wt

domum fuam fuper arenam ,. C? defcendit pluvia , & ve-

Utte

nerunt flumnina , &2 flaverunt xventi , & irruerunt in do-

li

M

mum illam, €9 cecidit.

Hoc loco effe fenfum dis-

AL

AUTDP w

jun&ivum , res ipfa loquitur; ad evertendam

RUT

li

enim ejusmodi domum fufficit aut vis imbrium

terram arenofam excavantium, aut alluvio flu-

1"/

L

"i

minum, aut ventorum impetus ; prout explica-

tur Luce 6. ubi dicitur : Siímiülis efl bomini edifi,

);,V

canti domum /uam fuper ierram fine fundamento, in

UJ

Ahmx

N

quam illifus eft. flwvius , & continuo cecidit , & fatta

eft ruina domus illius magna.

ecenl

7. Mattb. 1o. Quicunque non receperit vos , neque

audierit fermones ve[lros , exeuntes de domo el civita-

TU

te excutite pulverem de pedibus vefiris : fenfus eft, qui

non receperit, aut non audierit ; alterutrum

L

"

enim folum haud dubie meretur derelictionem.

AUUO t

9. Matib. 13. Solicitudo feculi ifltius , &g^ falla-

u cla.L

cia divitiarum faffocat verbum: una harum duarum

eim d

caufarum fufficit ad fuffocandum verbum Dei,

w at

Itaque neceffe eft, fenfum effe disjun&tivum aut

p

fallacia &c.

. Quod Proverbiorum 30. dicitur. — Qui maledi-

r

J

i

cit Patri juo €? Matri , extinguetur lucerna ejus in me-

L

f

düs ienebris , idem. Levitici 20. &2 Mattbei 15. red-

j

h

v

ditur disjun&ive his verbis: Qui maledixerit patri

1f

AW

vel mairi wmorte moriatur.

j^

n u

Io, Luce r2. dicitur.

Si [ezrous ( malus ) ce-

lii

perit. percutere feroos & ancillas, C edere Cg bibere

€9 inebriari.

Matth. 24. idem redditur : .. S; ma-

lus

Dd 4

424

DISPUTATLIO V.

MWMU

í fic.6.

lus ferous coperit percutere confervos fuos, manducet

autem &9 bibat cum ebriofis.

Ad malitiam fervi non

g

")

requiritur, ut omnia ifta malorum genera con-

EMüw

jungat

Senfus ergo eft disjun&ivus; fi coepe-

rit percutere, aut inebriari cum ebriofis &c.

d

gunm s

1r. Quod Mattb. 13. dicitur copulative,

ut

yf. Dit

fper. peirofa feminatus eft -- eft temporalis, fa&a au-

tem tribulatione €9^ per[ecutione continuo fcandalizatur.

" j um

vt r

Hic effe fenfum disjunctivum, patet ex ipfa na-

tura fubje&:e materie, & ex D. Marco cap. 4.

g

ubi redditur disjunctive his verbis: Orta tribula-

[kgvgngeïv .'

tione vel per[ecutione continuo [candalizantur.

n ht

12. Marcüi4. /EÉrumnne faculi, & deceptio divi-

v u

tarum ,

€9 reliqua concupifcentie fuffocant ver.

| ;,g',uffd'.

bum: ideft, vel erumnz, vel deceptio divitia-

Ó utnt

rum, vel concupifcentiz fuffocant.

ihmpit,

ielaris

13. Marci 9. Spiritus ( malus) frequenter eum

n ignem (9 aquam wifii, ut eum perderet :| utique

Anm

[4

non fimul in ignem & aquam miffus fuerit: fen-

pre

fus ergo eft disjun&tivus : in ignem vel aquam.

il

LC

14. Marci 10. Zhmen dico vobis, nemo efl, qui

d m

veliguerit domum , aut fratres aut forores aut patrem

10 t

aut matrem aut filios aut agros propter me , qui non ac-

t n

1

cipiet centies tantum munc in tempore boc, domos 9

Kl

i

N

(

fraires & forores & matres & filios & agros cum per-

ln

fecutionibus &c. in fceculo futuro oitam eternam.

Hic

& r

eft fenfüs disjun&tivus dupliciter ; eft enim fen-

l

fus, talem recepturum aut centuplam id eft mul-

5-';& tf

TT

tiplicem remunerationem in hoc tempore, re-

RU

cipiendo aut domos , aut fratres, aut forores,

t

aut vitam cternam; quod fi non placet duplex

L lg

ifta disjun&io, faltem una circa domos vel fvatres

Ts

Md

T

&c. vitari non poteft.

aj (

&w

1s.Luc.

Vr n

N

DE EFFECTU ET NECESSITATE EUCHAR.

225

J

)N

"Q

gl

l

15. Luc.6. Bentieflis , cum vos oderint bomines,

& cum feparaverint vos && exprobraverint, 63 ejece-

U w

.

vint nomen vefirum tanquam malum.

Senfus eft ne-

I lts

ceffario disjunctivus, alioquin de illa beatitudi-

ii

ne gaudere & exultare non poffent, quibus tan-

Wplliztire,

tum unum & alterum obtingeret.

mM'h ! '5;,

16. Luce 14. Qui non odit patrem fuum & ma-

t

trein 6 uxorem €9 filios & frawes & forores &gc. non

ter

n

W

oteft meus effe difcipulus.

Senfus eft fimul

UT

disjun&ivus & conditionalis, patrem «el matrem,

J (j

fj Evangelio repugnaverit.

4

17. Luce 21. Jrademini à parentibus, & fva-

DL

;/AJ

tribus & cognatis &2 amicis; id eft, vel fratribus ,

w

«tl cognatis.

ji

18. Luce 21. Zittendite, ne graventur corda ve-

W.

Y

flva in crapula, &2 ebrietate , C? curis bujus vite ; id

) tl

eft, vel curis bujus vita.

1 ;2!

19. Züorun s. S.Petrus ad Ananiam frau-

ii

dantem de pretio agri venditi dicit: JVonne ma-

w u

nens tibi wanebat , €g venundatim in tua erat poteftate,

"T.

Senfus eft, nonne liberum tibi erat retinere to-

tum agrum, aut totum ejus pretium ?

LLET

n a

20. Zforum 7. Quod verfu 27. ponitur co-

Quis te coi

p i

pulative.

5

nflituit principem &2 judicem fu-

per 105 ? ftatim poftea verfu 35. redditur disjun-

M

ménts, :

&tive.

Quis te conflituit principem aut judicem ?

i d

21. Quod Züorum 10. ponitur copulative :

INunquam comedi omne commune & immundum ; hoc

:upisaia'aïmu

908 !

ftatim cap. rr. verfa 8. redditur disjun&ive :

Commune aut immundum nunquam introioit in os meum.

, u f

22, Zfüorum 17. D. Paulus dicit: JNon debe-

a:placet dy*,ï

1

lm

mus exiflimare, auro & argento aut lapidi divinum e[Je

fanile.

Cum eadem fit ratio argenti & lapidis in

ordi-

M

Dd s

426

b1SPIULTATLUO:'Ww

ordine ad fimilisudinem Dei exprimendam, cla-

"d

FP "

rum eft, etiam in argento eífe fenfum disjun-

Givum.

f Apcca'.

;'ifïlm PW"

23. ldem dicendum,' ubi A&orum 2o. dicitur:

«2 DC

Zirgentum & aurum, aut veflem mullius concupivi.

T llbns

Senfus enim eft, aut aurum.

: *

M

Wl

j

l,

24. 4d Rom. 14. Regnum Dei non eft efca &2

at o

jotus , id eft vel potüs.

hh

n

Q 4

25. z4d Epbef. s. Fornicatio & omnis immunditia,

ajntiMn t

aut avariia nec nominetur in vobis.

Cum avaritia

NU

uN

V'rhï |

ponatur disjun&ive, etiam precedentia intelli-

L

genda erunt disjun&ive.

26. /4d Colo[J. 1. v. 16. dicitur: JIn ipfo condita

Jfant unicer[a in colis &2 in terra , vifibilia & invifibi-

lia.

Sed v. 20. ponitur disjun&ive.

Omnia pa-

n

li

cificans five que in terris frve que in celis funt.

1li e*gü

27. lbidem cap. 2.. 1Ne quis vos decipiat per pbilo-

tripti

fopbiam & inanem fallaciam ; id eft: vel per aliam

YU

1

fallaciam.

PAOR

28. Zdd Titum . INon intendentes Sfudaicis fabu-

t t

lis, &9 mandatis bominum : id eft, vel mandatis.

n

29. Zdd Hebraos cap. 9. & cap. 10. promifcue

leoyr

fümitur (&, & vel: v.12. JNeque per fanguinem

m

bircorum aut *oitulorum fed per proprium [anguinem in-

Mi

h

i

trotoit.in Santa.

Dein v. 13. dicitur: Si enim

1 p

M

fanguis bircorum & taurorum £ cinis vitule afper[us

prefi

inquinatos fanttificat , quanto magis fanguis Cbrifti. Et

Vet

v.19. dccipiens [anguinem vitulorum Cs bircorum po-

[

(

pulum afperfit. Etcap. 1o. v.4. JImpof[fibile eft, fan-

1

guine taurorum 6 bircorum auferri peccata.

qu

i

30. I. joan. 2. Omme, quod ef inwnundo, concupi-

IN

M

fcentia carnis ef? , & concupifcentia oculorum ; & fu-

"n

LTA

perbia

o

. DE EFFECTU ET NECESSITATE EUCHAR. 427

DI

j

Wlm

AV

perbia vite ; id eft vel concupifcentia carnis , vel

MW] dl

oculorum, vel fuperbia vita.

31. pocalypfis cap. 1. .Beatus, qui legit & au-

Urum [ dl

dit verba propbetie bujus.

Clarum eft, ad beatitu-

dinem hánc non requiri determinate le&ionem

hujus libri, fed fufficere auditionem cum obfer-

D*:r

J

vantia, ita ut fenfus fit, qui legit vel audit, &

Jervat. Cg'c.

ii

32. Zpocal. 21. JNon intrabit in eam aliquid coin-

quinatum aut abominationem faciens 9 mendacium.

u

t

lt

Ad exclufionem à colo fufficit abominatio fola

aut mendacium id eft, injuftitia gravis.

33. Zdpoc. 22. Foris canes , €9 omnis, qui amat,

& facit mendacium ; quo loco iterum ad damna-

tionem fufficit amare illud, de quo Scriptura

fuo more loquitur, mendacium.

Ex his ergo & pluribus fimilibus textibus pa-

]

tet, inScriptura particulam & frequenter habe-

iT

I

re fenfum disjunctivum.

Itaque ex proprietate

ac fignificatione illius convincenter probari non

V

poteft, in textu controverfo à Chrifto intendi

, T

fenfum copulativum.

d

RESPONDEO 9.

Nonfolum fenfüm copu-

-

1L

lativum ex proprietate particule &? convincen-

ter probari non poffe, fed etiam pofitivas hoc

TÀ

loco haberi prefumptiones pro fenfu disjun&i-

vO, quz prefumptiones faltem fufficient ad hoc,

l

ut fenfus verborum Chrifti etiam in fenfu disjun-

EU

&ivo appareat congruus & contextui, & fubje-

Przefum.

LUUT

l

& materi2, & intentioni loquentis.

j

ptiones pro fenfu disjunctivo funt fequentes.

&n;undo,ccga

1. Quandocunque ex ratione aut revelatione conflat.,

effe&um aut pradicatum . terminis copulatis convenire

um

etiain

j

428

DOLSoP LT AUTYO-V.

etiam feorfim feu disjunttim fumptis , poteft effe eque

L J[u;'lfäfiï '

fenfus disjun&tivus, ac diftributivus. .Sic in ad-

qiun d-

ductis exemplis perinde eft, five loquens ten-

, iil

dat modo diftributivo five disjunctivo: Non

; Argià

intrabit aliquid coinquinatum aut abominatio-

55[0, prOUï'j

nem faciens & mendacium ; potuit enim vice

gin, df

verfa dici.

NNon intrabit aliquid coinquinatum,

ao m

& abominationem faciens aut mendacium.

Sic-

n Vg

ut & Apoftolus potuit dicere: Non poffidebunt

[zqu*: IW

regnum cclorum fures, & adulteri, & homici-

m eyrint

dz, aut blafphemi &c.

Jàm vero in textu con-

iu o «

troverfo ex ratione & revelatione conftat, ef-

ili, um

fe&tum à Chrifto Euchariftize promiffum conve-

vit, f m

nire terminis copulatis , manducationi videlicet,

«f ial

& potationi, feorfim fumptis, ergo poteft effe

Effe-

las p

fenfus disjun&ivus.

Minor probatur.

s

&us enim à Chrifto promiffus eft babere vitam in

X rariation

femetipfo.

Atqui hic effe&tus ab ipfomet Chrifto

Mb du

adícribitur manducationi & potationi feorfim

d adrert

fumptis, dicit enim v. $1. Ego fum panis vious ,

vitt n

qui de celo defcendi.

Si quis manducavverit ex boc pane ,

i

vivet in eternum ; €$ panis quem ego dabo caro mea ejt

n

]

RRRCURID

pro mundi vita.

Et v.57. Ego vivo propter patrem,

à pra

€$ qui manducat me, & ipfe oivet. propter 1ne.

Etv;

"

4

t edr

58. Hic efl panis de celo defcendens 5 -- qui manducat

bunc panem, vivet in aternum.

Et v.5o, Mu

MO

Voedus d

janis de celo defcendens , ut fi. quis ex ipfo manducave-

vi, mon moriatur.

s du

Ex hoc patet, eundem effe.

&um, qui uno loco alligatur terminis copula-

T

tis, in quatuor locis tribui uni termino feorfim

g

S,.P'

fumpto.

Atf

f

2. Quandocunque Scriptura variat , tribuendo in

n

wuno loco terminis disjunttis ,. quod in alio loco tribuit ter-

il

minis

"m

(

ha

P

DE EFFECTU ET NECESSITATE EUCHAR.

i Effgef Y

429

"It

DN

Vi

minis copulatis , preefumendum eft, particulam co-

IT

pulativam 6 fumi in fenfu disjunGtivo, prout

patet ex addu&is exemplis n. 6. n. 9. 11. 20. 2 1.

26. Atqui hoc ipfum reipfa fit intextu contro-

verfo , prout proxime oftenfum eft: ergo. Idem

ii f

dicendum , dum in uno loco infifHit terminis copulatis ,

in altero vero loco tantum infifTit uni terminorum copu-

du

latorum: v. g. dum Matth. 7. dicitur: Orate pro

" vMW

perfequentibus & calumniantibus *oos.

Et Luc. 6. fo-

IV

]um exprimitur unus terminus: Ovrate pro calumni-

Tfato

antibus v0$: aut dum Matth. 5. dicitur: Peati

d

1 (tjg

eflis , cum maledixerint vobis bomines , & per[ecuti vos

fuerint , 9 dixerint. omne malum adver[um vos.

Et

Vib

^

I.Oül

w

M

b

!

Luc.6. dicitur : JBeati eritis cum *vos oderint bomines,

w

I

& cum feparaverint vos, £5 exprobraverint, & eje-

cerint nomen ve[irum tanquam malum.

H & hujus-

modi variationes oftendunt , terminos fumen-

dos effe disjun&ive, fic ut orandum fit pro o-

AV M

mnibus adverfantibus, five fint perfequentes,

hi

j/

five fint calumniantes; & beatos fore eos, qui

patiuntur pro Chrifto, five per maledi&a, five

ToiL.

per perfecutiones, five per calumnias, five per

odia, five per exilia, five per condemnationes.

Cum ergo eadem variatio reperiatur circa tex-

(

tum controverfum , idem fenfüs disjunétivus

prefumendus eft.

4

3. Quando ea eft natura terminorum copulatorum ,

ut quod utrisque fimul fumptis ad[cribitur , per fe con-

:

gruat fingulis , prefumendus e[f] fenfus disjun&ivus.

jl

;

frot

Sic fi edificantibus in folo fabulofo dicerem ;

nifi edificaveritis in petra, & in folo compa&o,

, tri'wiïfï

non fubfiftet edificium veftrum; aut fi laboran-

j

tibus fcorbuto dicerem: nifi comederitis dul

(

cia,

a

D'ISP/UTATEO-'WV

430

gen H ft Co

cia, & pinguia, & fpirituofa , & carnes recen-

j JG Jile emn

tes, -& panes falubres, & alia prefcribi folita à

medicis non fervabitis vitam

non eft fenfus

PL

Umendun

collectivus, ita ut neceffe fit imul zdificare in

n ex m ]F'Cl

petra & gleba compa&a; aut omnia fimul adhi-

Od dubl À

bere falubritatis media.

Atquiin textu cont

Apottl

verfo vita, que manducantibus carnem & bi-

F Wt" h

bentibus fanguinem promittitur, vque congruit

IOba t

manducantibus Chriftumin pane confecrato ; 4€

hm r l

congrüit illum bibentibus in vino confecrato;

I

quia major non eft vis corporis Chrifti, quam

POgul

lj

fanguinis; aut utriufque fimul fumpti

quam

fi

[/

unius; cum tota vis five phyfica five moralis

caufandi vitam unice dependeat à toto Chrifte,

n if

non à folo corpore, cujus folum partes funt ca-

(

IfT

ro & fanguis.

fitrii

4« Quando de intentione loquentis aliunde cenflat ,

TU

quod nec præceþzln,z nec effectum volue rzt alligare termi-

mis copulatis [imul þmzjms

enfus eft

disjun&ivuss

wpitetr

Qmef

atqui in prefenti textu id conftat ahu*]de de in-

Amle fjl

tentione Chrifti loquentis:

nam r.Ipfemet Chri-

Iu

ftus in ipfo contextu totum eífe&tum alligavit

gtl

81 f

"RW]

quatuor vicibus foli manducationi , prout iupra

oftenfum eft.

2. Ex una parte merito dubitari

MT

poteít, an non ipfe Chriftus & Apoftoli etiam

iv M

extra cafum neceflitatis adminiftraverint Eucha-

imü

riftiam fuüb una fpecie; ubi id exegerat precife

u

E-3

i h

utilitas aut opportunitas fidelium; exaltera par-

AUtfur r

te certum eft ; Ecclefiam primitivain jam fecun-

6» *cm &

do & tertio fecalo agnoviffe li

itum ufum Éu-

fb Hn

E

Q pD1

['nr

Chariftiz fub una fpecie pr

v o

ife ob utilitatem &

5 Ut

Opportuuitatem fideliums; ergo,

cum praxis ac

a

fenfus fecundi & tertii iæcu i uniformis przfu-

o Y

mendus

l

/4DE EFFECTU ET NECESSITATE EUCHAR, 431

x&"

mendus fit conformis traditioni Apoftolorum,

u

M.

adeoque etiam intentioni Chrifti inre, queob

continuum ufum non facile admittit novitatem,

prefumendum', hanc doGrinam ac praxin flu.

xiffe ex intentione Chrifti perfpe&ta Apoftolis.

Quod dubitari poffit, an non ipfemet Chriftus

i

t^

& Apoftoli eam in variis circumftan

U

lis pro op-

j

[i]

l;

portunitate fidelium prebuerint unam fpeciem,

probatur r. quia Luce 24. dicitur : Faüum eft,

dum recumberet cum. eis (Chriftus cum difcipulis

euntibus in EEmaus) accepit panem , . & benedixit ac

fregit , C2 porrigebat illis. — Et aperti funt oculi &0ttit,

V

€&9 cognoverunt eum , €g ipfe evanuit ex oculis eorum:

& fürgentes regve[] funt in S'erufalem , & invenerunt

AW

u

congregatos undecim , & eos, qui cum illis erant, di-

centes : Quod furrexit Dominus vere & apparuit Simo-

n)i; 9 ipfi narrabant, que gefla Junt in via, €9 quo-

modo cognoverunt eum in frattione panis. . Si hic tex-

tus comparetur cum iis, que Chriftus fecit

in inftitutione Euchariftie , apparebit, a&iones

Chrifti effe fimillimas.

Utrinque cenabatur ad

vefperam. $Si enim dicitur Matth. 26,

Vejpere

autem fatto difcumbebat cum duodecim difiipulis, Et

Luce 24, Duo difcipuli ad Chriftum in. fpecie peregri-

ni dicunt : Mane nobifcum , quoniam adve[perafcit , &

inclinata eft jam dies, Similiter utrinque reperitur

panis acceptio, benedi&bio , fratkio , porrettio.

Sic

(

enim dicitur Matth. 26. Cenantibus eis accepit

Jefüs panem, & benedixit , ac fregit , deditque dif-

Á

ii

cipulis fuis.

Hic vero dicitür :

Dum recumbe-

t

j

T

T

l

i

j

rel cum eis, accepit panem , & benedixit , acfre-

git, & porrigebat illis.

Si igitur fimilia objecta

36

v.g.animalia , herbas, lapides, fi habeant col-

le&tio-

DISPUTATIO'^"'Ys

n

432

t Nin

le&ionem fenfibilium proprietatum confimilem,

hi

, ul

:udicamus effe ejufdem nature , cur non habea-

PL

mus faltem prudens dubium, an in prefenti ca.

j p mot

fu a&iones confimiles fuerint confimilis propo-

s p

fiti ac inftituti? Dobium confirmat paritas operatio-

iperotram

nis & effettus ;

eo quod Chriftus ipfi huic circum-

ftantix fra&tionis voluerit conj

ungere manifefta-

, Cutli

m cott

tionem fui.

Agnoverunt. eun in. frattione panis ,

tio vel annotatio vi-

fus, t !

quz circumftantige obferva

su. p

deretur otiofa non apparente alia caufa obvia &

:

flioey t

congrua, nifi fupponatur, Eucharifticam fuitfe

u

illam fra&ionem.

Emnt

dps commUn

o. Alorum 2. de primis fidelibus. dicitur :

«dpoftolorum , & communica-

tin mj

perfeverantes in. dottrina

Cumhoc

i gl

tione , €9 frattione panis ,

g oblationibus.

i cuuf aéctionibus

CUT

loco fra&tio panis conjungatt

vini t«

facris & conventu Ecclefiaftico

, prefumptio eft,

a, utique Eu-

dde pra

etiam agi de fra&tione panis facr

t intent

chariftica. Quod ipfum forte ex

tendendum ad

t Crftm

verfum fequentem ubi dicitur: (erant) quotidie

in templo, & frangentes circa

1 peco

perdurantes unanimiter

domos (xov' ci«ov, id

eft, domi) panem fumebant ci-

ii

bum cum exultatione & fümplicitate cordis ,

collaudan

lieoom

tes Deum.

Cum ergo hoc loco mentio fiat de

L: T

l roc

fola fra&ione panis, dubitari poteft , an laicis

illis quotidie fimul cum pane confecrato admini-

"ii dj

ftratus fueritufus calicis, quod fuiffet plane pro

"tf

more & conditione illorum temporum commu-

p

nitati pauperum one

rofum, fi vinum confecra-

WUfb d

tum fimul cum pane con

fecrato debuiffet diftri-

Tj

u

ii v

bui fidelibus ut afportaretur domum.

|

3. Divus Paulus v. Cor. 11. non fruftra juxta

?mü

J

[

textum orieinalem gracum videtur uti termino

) hhr»(

Iï& |

disjun-

N

n

'

DE EFFECTU ET NECESSITATE BUCHAR. 44

3

"tl

ii

disjunctivo dicens : ltaque qui manducat bunc pa-

nem, aut Libit bunc calicem Domini indigne, reus eft

m

corporis & fanguinis Domini.

Igitur dubitari po-

Conüm.ii

W

teít, an non infinuare voluerit praxim & licen-

hm

j

l

tiam, pro divería opportunitate fidelium fumen-

"

T Qu

di alterutram fpeciem. (&c &94; 2 «ív4)

4. Conftat, fecundo & tertio fzculo folum

J m

panem confecratum delatum effe domum a fi-

delibus, ut manducaretur privatim quotidie,

n

prout patebit ex Tertulliano & Cypriano Ob-

je&ione 3. referendis 5 fimiliter folus panis con-

fecratus deferebatur in carceres, licet in eaquo-

tidiana communione nulla fuerit neceffitas, fed

ol

tantum major utilitas & commoditas.

Similiter

infantibus geftatis inter brachia infundebaturfo-

w

NNUL

la fpecies vini, quamvis necinhis appareat prz-

cepti divini neceflitas.

Itaque cum primitive

4 WA

Ecclefi& praxis fit anthentica interpres de vo-

"

IT

Ti

luntate & intentione Chrifti , merito prefümen-

|

."ïm/:

dum, Chriftum noluiffe laicos obligaread ufum

| 55mgml;

utriufque fpeciei , aut fru&tum Sacramenti fuf.

T M

I

ceptioni utriufque fpeciei alligare.

H

REsPoNDpEo 3. Noneffecertum, an Chri-

ftus verba illa : INifi manducaveritis (gc. & biberi-

0

tis, non direxerit ad totam Ecclefiam in fenfu

diftributivo diftributione accommoda & refpe-

&iva diverforum ftatuum, perfonarum , loco-

gum

rum, & temporum.

Sepe enim fit in Scriptu-

ra; ut obje&ta difparata precipiantur toti alicui

confelïf

j

l

communitati vel toti Ecclefiz, obligatione ta-

men diftributiva & refpe&iva diverforum homi-

"

num ftatuum & temporum.

taque non repu-

jj Eruimfïï

gnat, hunc eífe verborum Chriíti fenfum : Nifi

H

gU

D. 4dnort dratt. de Eucharilia,

" Ee

in

n

434

DISPUTATIO V.

)j

in nova Ecclefia manducaveritis carnem filii ho-

|

i

a

minis & biberitis ejus fanguinem diftributione ,

efiy um

loco, tempore, & modo juxta exigentiami cir-

D

j qu

r

cumftantiarum ,

& determinationem Ecclefize

int pr0

Hunc

debitis, non habebitis vitam in vobis.

v Bul 1

o

modum implicite effe imbibitum , & fubintelli-

,',ïffmäl 1 8

gendum in plurimis precepuüs divinis, patet ab

TA

inductione ejufmodi Legum divinarum plurima-

at fün

rum , prefertim talium , quarum obfervantia

yt [

pertinet ad actus externos implexos variis cir-

rit, r

cumftantiis congruitatem fuam contemperanti-

bus, dj

bus & variantibus pro diverfitatelocorum & tem-

T C

porum.

Cum enim Legislatores aut non poffint

tU

previdere, aut non poflint convenienter expri-

Lb n

mere omnes circumítantias, ad quas devolvitur

i i

obligatio legum , neceffe eft, ut hunc modum

zij

tacite fupponant & apponant fuis legibus : /oco,

21 gt in

tempore , modo , & in circum[lantiis debitis juxta deter-

nglr l

minationem Prefidentium.

Ac re vera Deum tam

in Veteri Teftamento, quam in Novo pofuiffe

Vinboo.

varias füb boc tacito modo tendendi leges, pro-

NI

batur ex Inductione.

Sic dicitur

1

r d

I. Gen. 17. Hoc e(l patttum meum , quod obferva-

Vprptigt

bitis inter e &j vos. & femen tuum pofl te.

Circum-

& fetqi

.....

^H

cidetur ex *vobis omnemafculinum , & circumcidetis car-

ht

nem praputii vefiri , ut fit in fignum federis inter me

iv ]

€g vos.

Hic omnibus datur preceptum , Circum-

* n

cidetis , fed refpe&tive ad perfonas pro hoc mu-

'Uifilg, J

nere idoneas ,

& determinandas à familiarum

P

Prafe&is.

Wyse

2. Exodi 10. Pharao conformiter ad precep-

Bu Y

* g

tum divinum Moyfen & Aaron alloquens , ac

ül ]ES vr þu

fermonem ad univerfos Ifraelitas dirigens, dicit:

aQ

RUT

Ite,

o

Wüem "

DE EFFECTU ET NECESSITATE EUCHAR. 435

Vil

Ite, facrificate Domino; oves tanhm vefire & armenta

remaneant ; parvuli veftri eant vobifrum. Clarum eft,

emge ;

li

Jfn N

omnibus quidem przcipi , ut facrificent ; nonin

ln

*

perfona propria, fed per conftitutos.

1, Mübn

3. Exod. 19. Loquimini ad univer[um cotum filio-

[

L^

]

J n

;

ruim Ifrael, & diciteeis : Tollat unufquifque agnum per

familias &9 domos fuas --- immolabitque. eum univer(a

Ts

At (j

multititudo filirum Ifrael ; & fument de fanguine ejus,

phay [

i

ac ponent fuper utrumque poflem. ---- Si quid refiduum

Bo

fuerit , igne comburetis.

Hec, que dicuütur om-

nibus , obligabant tamen perfonaliter ordine

rl

Af

executionis conftitutos folum à lege vel Prafi-

dentibus.

K uj

LURT

4. Exodi 12. Cum introieritis terram , obferoabi-

tis ceremonias iflas.

Omnium ceremoniarum ob-

Ut ey

fis hia

fervatio injungitur omnibus, cum tamen alique

earum v. gr. immolatio refpicerent prefidentes,

lu

fenDg

aliz v. gr. efus Z4gni contingerent etiam laicos.

w

5. Exodi 20. Dixit Dominus ad. Moyfen :

H dices filiis Ifrael: dltare de terra facietis mibi, &

tiad lr

j

IU

offeretis fuper eo bolocau[ta & pacifica veftra. --.. INon

a[cendes per gradus ad altare meum , me reveletur turpi-

NT

iudo tua.

n 6

Hec quz dicuntur ad omnes, tantum

"

exequenda erant perfonaliter à Sacerdotibus.

Jem

"f"('

Pt 21

j:

6. Exodi e7. Precipe filiüs Ifrael, ut afferant ti-

bioleum : utique per determinandos,

[it

d

w [:"!

3

7. Exodi 9. Vade ad populum; & fanttifica illos,

laventque vefTimenta fua.

Similes textus , ubi,

Áciit

quod przecipitur omnibus, exequendum erat à

"d

particularibus membris communitatis , obvii

g

"

funt legenti Scripturam Veteris T'eftamenti, ad-

j oto

ducam nonnullos etiam ex INovo Teftamento.

singi *

Ee2

$. Mat-

436

D LS PU TANTHEO:)VS

g

gt

8. Mattbei 7f Inducuntur multi dicentes :

ANonne in nomine tüo propbetavimus., €9* in nomine tuo

as

damonia ejecimus , & n nomine tuo virtutes wultas fe-

D J

cimus ; ubi tamen hoc intelligendum refpective

-

W

"

ad diverfos, eo quod regulariter dona ejufmodi

, 4

non dentur uni perfonge , juxta illud Divi Pauli

n Ejznïi? j

1. Corinth. 12.. Divifiones gratiarum funt. . lii (da-

wl j'l.ffï» t

; (ctiment

tur) gratia fanitatum --- alii propbetia Cg'c.

. Mattb. 1o. Chriftus omnibus Apoftolis di-

vfenfnutit

cit : Jradent vos in Concilüs, €9 in Synagogis fuis

y, J

flagellabunt vos, & ad Prafides & Reges ducemini :

fi- yr?f ] !

quamvis hzc omnia verofimiliter non contige-

[/7]

fiftil

rint omnibus Apoftolis.

Idem dicendum , dum

;']?/r:».'f: ä:. l;

4dGor. 1. dicitur : Eritis mibi tefles in. S'eruJalem &

ti gea

in omni Sudea &2 Samaria & u[que ad ultimumterre.,

j um

10. Mattb. 24. Sicut erant in diebus ante diluvium,

f Duim,

Gul am: i

comedentes C9 bibentes, mubentes, C9 muptui tradentes

u/que ad diem ,. quo iniravit INoe in arcam ; ubi ite-

i. ]

rum ,quod dicitur de omnibus, in ftatus diverfos

à agj

hominum.

Rn m

1r. Marcii 16. Signa autem eos , qui crediderint,

1 lfl

bec fequentur : In momine meo demonia ejicient ; lin-

ET

guis loquentur novis ; ferpentes tollent ; ? fi mortiferum

ib qu

quid biberint , non eis nocebits fupra egros manus im-

tht

ponent, & bene babebunt,

Hac, licet fidelibus

Iit, tfan

omnibus promittantur , adminiftrantur tamen

"t

folum ab iis, qui hec dona & quidem divifim,

N n

accipiunt.

:Jïla, (ed [

12. Luce 20. Zíttendite à Scribis , qui colunt am-

U

ii

bulare in ftolis && amant falutationes in foro, & primas

Catbedras in Synagogis, &9^ primos difcubitus in convi-

Ro

E

üümmc

viis, qui devorani douos viduarum : ubi iterum ag-

. gregatum vitiorum, quod tribuitur toti ftatui,

lfhæ

Vero-

R

Ó

DE EFFECTU ET NECESSITATE EUCHAR. 437

Imuif

a

verofimiliter intelligendum . eft per diftributio-

g

JMU- "

nem in fingulos.

13. Zdüerum 9. Propbetabunt filii veflri && filie

hi ?

lt

t

A U

BIl

vefira.

L

(

14. Z4ü.7. Quem Propbetarum non funt perfecuti

AUL

]" m

ü

paires oefiri ? &5 occiderunt eos ,. qui prenuntiabant de

Iun

adoentt ju[ti , cujus vos nunc proditores ? bomicide fui-

!

D

flis, & tamen non omnes perfecuti, nec omnes

W.

li

|

J

confenferunt in necem Prophetarum & Chrifti.

ïj

15. 4dd Roman 1. Jradidit illos Deus in vepro-

bum --- fenfum repletos omni iniquitate, malitia , forni-

1t ()j

catione, avaritia, bomicidio , paventibus mon obedientes,

ARQUU

üt

ab/que federe C'c.. qu& omnia utique diftribuenda

"

fünt in perfonas & ftatus diverfos.

Alios tex-

a LIMJRA?W

tus fimiles quivisreperiet in Novo Teftamento.

n

N

16. Deuteron. s. Vocavit Moyfés omnem Ifraelem,

€&? dixit ad eum : dudi Ifrael ceremonias atque judicia ,

DEU

lul

que ego loquor. --- Ext cap.6. Hec funt precepta atque

;:s, hr

ceremonie , aique judicia. --- Precepitque nobis Domi-

nus , ut faciamus omnia legitima becs eritque no[tvi mi-

TA

fericors , i cuflodierimus 69 fecerimus omnia pracepta

n

ejus.

Servanda hic omnia precepta inculcantur

omni populo, quamvis aliqua pertinuerint ad fo-

ïïldg

los Sacerdotes aut Levitas.

u

ltaque , etiamüi Chriftus conjun&tim preci-

ii

peret manducationem & potationem fuz Eccle-

fie, non effet certum, id preceptum pertinere

ad fingulos, fed ad membra illa Ecclefie, qui-

i

h

bus congruit id preftare nomine totius Ecclefie

in Sacrificio Miffze ad reprefentandam diftinétius

paffionem Dominicam.

0 u

Wi

OnjiciTUR 2, Chriftus in inftitutione Eu.

JM

T

charifti& precipit omnibus etiam fumptionem

Mi s

cali-

D L|$/PjU TA TL O^ Yy;

438

jut eong

calicis : nam Matth. 26. dicitur; Jccipiens calicem

gratias egit , && dedit illis diceng : .Bibite ex boc omnes.

s pra:ci

g, &ap

REsPOoNDEO 1. Non effe certum , quod

Chriftus hoc loco fermonem ac intentionem di-

g alici,

rigat ad ablentes; fed potius dari pofitivas pre-

gvideturi

siione pri

fumptiones, quod tantum refpexerit eo manda-

to przfentes: r.quia in Luca non obícure ex-

g, u

plicatur , queznam fuerit ea univerfalitas , quam

ii ls

Chriftus fub omnium idea comprehendit.

Poft-

vadpraa

quam enim Chriftus , tefte Matthzo dixerat:

aniu L

Bibite ex eo omnes: Lucas addit : é9 biberunt ex illo

yeíriur

omnes , utique prafentes.

Itaque cum prafu-

s r p

mendum, terminum à duobusauthoribus relatum

wananme

juxtaeafdem circumftantias fumi in eadem notio-

d d

tehonem f

ne atque extenfione, co omnes etiam in Matthzo

tantum àd przfentes referendurn eft.

Id confir-

x obtinen

matur ex e05 quia verbaMatthai probabilius lecta

1 necef

fuerant à Luca, üt proin connaturale fit, in Lu-

um

ca referri inpletum, quod à Domino in Matthzo

18 f t

legitur conflitutum , quo pofito neceffe eft, ter-

OAT f

minos mandati & impleti habere eandem extenfio-

AU jj

nem.

2. Ínmandatis ea habenda eft regula; ut fi

hip, qust

mandatum verfetur circa actionem exequendam

Toteqili

in continenti ; regulariter referatur ad prafentes

r

tantum , faltem quoad circumftantias ad finem

d y

mandati generalis indífferentes; ratio efít, quia

302 v

cum actiones poni non poffint nifi in circumftan-

"h

m

tiis determinatis, neceífe eft, ut mandans man-

det etiam circumítantias hic & nunc actioni in

ET

lu

At

continenti exequendz congruas : itaqueà priori

conftat, modum mandati pro finelegis generali-

| m

ii

l:

ter non neceffarium non przecipi abfentibus , fed

RI

lt

prefentibus pro exigentia circumftantiarum pre&-

fenti

MM

GE

.

t

DE EFFECTU ET NECESSITATE EUICHAR. 439

r, A»'Wur

fenti aut congruentia. Jam vero in cafu con-

Hf Q

troverfo precipiebatur aétio ponenda in conti-

us

nenti; & expreffio Dominice Paffionis per ufum

Cltly

WUM

!

N

m

i

etiam calicis , quz in jugi Sacrificio fieri debet,

!

non videtur neceffaria effein figno in omni com-

Fl

Jf

munione privata, quam decet potius effe expe-

'cu.

ditam, ac facile parabilem , prout videbimus

L

UM

obje&t. 4. & 5.

Ergo hic modus mandati perti-

nl

net ad prafentes, non ad laicos abfentes.

m

i (|

j

3. I

omnibus Legibus aut Conttitutionibus , in quibus

J

prafcribitur forma contra&ibus vel a&ionibus',

igüf ldE

p

ea cenfentur pertinere ad valorem actus, dui-

;jüfl[**f

j

bus tanquam mediis ad finem generalemlegis mo-

raliter neceífariis Legislator cenfetur alligaffe

um

l

"

intentionem fuam & valorem aCtus : econtra

iud

|

M

s p

qu& ad obtinendum finem generalem legis non

funt ita neceffaria, in dubio non prefumuntur

dl

Juaoiiz

à Legislatore ad formam effentialem & valorem

aCtus, fed tantum ad formam accidentalem &

tteded,

ad decentiam variabilem pro diverfitatelocorum

tapott

& temporum; ergo pari modo difcurrendum eft

d

"]

i

M

in dubio, quas circumítantias & quam formam

Qu dige

Chriftus requifierit ad conftantem licentiam ad-

feript

miniftrationis Euchariftice ; quas vero requifie-

gt

rit tantum ad przefentem vel temporaneam di-

LEM

fciplinam, variandam libere pro diverfitate lo-

]i

':

UM

eadem enim eatenus eft

corum & temporum ;

| ugio

ratio ad accidentalia valori, & ad accidentalia

T.

RU

conftanti licentie vel obligationi.

Cum itaque

r

u

ad finem communionis private nec ex natura

W

D lk

aCtionis, necex aliquo decreto divino aliunde

li

certo requiratur, ut fit realis, analoga, folen-

;

nis, ac Ecclefie fymbolica reprefentatio paflio-

mftaumruz;

nis

Ee 4

d

440

DISiPU T'AT-LOSV.

) ] (T

RE POM

nis Dominice, & facrificii in cruceoblati , prout

tamen requiritur ad naturam Sacrificii novz le-

g etm

nfamen (

gis; fed fufficiat, ut ferviat ad vitam communi-

cantis , quem effe&tum Chriftus connaturaliter

v1bus ii

nullo motivo retrahente, imo multiplici mo-

tivo fuadente alligare potuit cuilibetfpeciei , non

3is Chri

imatim I

eft prefumendum , intentionem Chrifti com-

munionem przcipientis obligationem alligatfe

yne oDl

ad illam circumítantiam fpeciei fimultanee,

lipetlg

Ífed eam. pertinere ad formam accidentalem

jein m

& ad accidentalia mandato

aynon g

4. Quia in re-

bus majoris momenti , in quibus ipfa perpetuitas

B d

wrtion

Do&rine aut conítituti non eft per fe ex natura

objeéti evidens, Chriftus addidit, feloqui etiam

, 0

Quod *vo-

ad abfentes; fic enim Marci 13. dicit

dp Qpt

bis dico , omnibus dico, vigilate.

Sic & in plu*xbus

& D. Dl

aliis locis expreffe fua verba refert ad eos, qui

igo l

credituri füunt' per Apoftolos.

Ergo, cum ex

nrebon

natura objecti nulla appareat neceffitas, cur fi-

titacciden

multas ambarum fpecierum debeat in La1c1s effe

me MW'H

perpetua, & Chriftus non monuerit ,

fe id ob-

lribn dii

fervatum velle ab omnibus fidehbus, dubitare

fitpreln

licet, an fua verba dirigere voluerit ad abfentes.

AT

5. Chriftus ad eofdem retulit illa verba confe-

U RU

quentia : Bibite ex boc omnes , ad quos retulit

tl

verba immediate antecedentia : 4J4oc facite im

j

qmeam commemoraiionem.

Atqui hec verba non

VMM]

retulit ad abfentes Laicos ; ergo nec priora.

M

æ('

Minor prob. Per ifta verba tradere videtur Chri-

Raj d

i

ftus poteftatem confecrandi Euchariftiam , qu&

[c'lt;m' (

poteítas tunc non eft collata laicis abfentibus,

df

LT [

fed Apoftolis pr zfentibus,per quos collatione po-

iDosd)

teítatis ordinaria defcendlc folum ad Sacerdotes

'l[uf li

d

N. Teftam.

RE

IOV

DE EFFECTU ET NECESSITATE EUCHAR.

441

mela

h

RESPONDEO 2.

Etiamfi illa verba Chrifti

m!ül l

fuiffent etiam directa ad omnes laicos ac fideles,

i Wim W

non tamen foret certum, fuiffe ad omnes dire-

ltu: LO di Lr

i IW h

&a per modum pracepti perpetuis futuris tem-

poribus inviolabiliter obfervandi ; ratio eff. r.

U*W"ge "

Quia Chriftus fuo mandato indivifim ac indifcri-

[DCP mæ

minatim involvit totam formam à fe in Inftitu-

d Uüm El

tione obfervatam , fed ad totam formam noluit

AR LW! li

obligarelege ftabili; quia, licet dixerit

Hoc fa-

AMc fionh

ia

cite in meam commemorationem ,. & dubitari potuerit

J(A,Un

an non etiam circumftantia cene , & temporis

P odj

no&urni pertineat ad fignum expreffioris com-

Wt

memorationis, imo etiam aliquandiu fuerit ob-

| vt

fervata , non tamen diu ea obfervantia perfti-

ts

tit, fed propter abufus & variaincommoda, de

xm W"

quibus D. Paulus r. Cor. 11. penitusobfervati de-

nl [

fiit

Siergo heccircumftantia, quamvis aliquan-

ina

do comprehenderetur mandato, defit, aut fuit

Fs

tantum accidentalis, fic, ut nunquam reipfa com-

at in L

prehenderetur mandato preceptivo, curnon

a,

poflit idem dici de fimultate fpecierum, ut aut

Shu,

non comprehendatur mandato przceptivo, fed

ol Qerit ' 1H

difpofitivo tantum & directivo; aut fi compre-

Ma vt

hendatur mandato preceptivo

fed difpofitivo

tantum & dizeGivo ; aut (i comprehendatur man-

), u L«C

.I þi p

dato preceptivo, hoc non neceffario fit perpe-

tuum ? 9. Quando dubitatur de perpetuitate alicujus

"

A

j)

precepti

hzc adhiberi poteft Regula: Quan-

Ü

do precepta divina vel Apoftolica verfanturcir-

li

,

ca objectum ,

CU]»N tota bonitas non requm ur

n

MM

i

W

abfolute ac conftanter ad obtinendos generales

fines à Deo preftabilitos, fed ad tantum requi-

«Oxcolhfw

p

ritur ad majorem decentiam, vel ad majorem

Ee s

util

442

DESSULT A&TIO!yv.

E

utilitatem Ecclefie , crefcentem vel decrefcen-

tem pro congruentia temporum ; ipfa etiam fub-

gam

dmdit,

ftantia legis fubjacet difpenfationi aut variatio-

ni pro diverfitate locorum & temporum ; ergo

. Tut:

multo magis id locum habebit circa modum le-

gprim

gis , quo fublato aut variato adhuc affignabile

st*

eít aliquid in lege dignius per modum fubttan-

l

i

tie, quod maneat conftans acinvariatum, prout

du

fitin przfenti , ubi, licet tollatur fpecierum fi-

Mepmot

1

multas, manet tamen fimultas omnium partium

Zn-

ri hacot

conftitutivarum Chrifti in qualibet fpecie.

w Ut

tecedens probatur ab indu&tione. Sic enim

set04, CU

I. Dedit Chriflus Zpoflolis. varia temporanea

r, elitl

precepta. Matth.ro. JMifit S'efus duodecim praci-

u

T

piens eis, dicens : In viam gentium ne abieritis , & in

i

Qu

ciuitates Samaritanorum ne intraveritis , fed potius ite

9

20f

Mor. tl

ad oves qua perierunt domus Jfrael.

Hoc non ob-

2 Lt

ftante poftmodum tum per vifionem Petro often-

DEITIS

fam tum per alia miracula Apoftoli fine fcripto

aliquo contrario mandato abrogante per infpi-

IN T

rationem uniformem Spiritus San&ti intellexe-

"99

runt, eíTe predicandum in gentibus.

LE

2. lbidem dicitur : INolite po[fidere aurum , neque

tdntigr

argentum , neque pecuniam in Zonis ve[iris ; non peram

od

in via, neque duas tunicas , neque calceamenta , meque

t

virgam.

Miniftri Proteftantium non afferent,

a

LE

hoc preceptum vel effe univerfale, aut faltem

I Aityru

in Predicantibus perpetuum ; imo ne quidem

"n li

erat-perpetuum quoad Apoftolos , dicit enim

4 |

Chriftus Luce 22. — Quando tnifí vos. fine facculo. &?

Tv m

pera €$ calceamentis , munquid aliquid. defuit vobis? ---

LUA

C

mdïd

d wimc qui babet facculum ,. tollat fimiliter & peram ;

RI

w(.]l

& qu non babet , vendat tunicam fuam , & emat gladium.

d m;'tl

HOV

DE EFFECTU ET NECESSITATE EUCHAR. 443

KTY

MTA

Etdivus Paulus ?. Timoth. 4. oftendit, fe habuif.

RU

Rn

fe peram pro libris, & Penulam ; & r. Corinth.

[l w

1

(f

AU

9. oftendit, fe non vixifTe ex eleemofinis.

Á

4 0

3. Luce 10. dicitur ad 72. Difcipulos : Nemi-

! Zuþ [[w

l1

nein per *oiam f[alutaveritis ; in quamcumque domum in-

iraveritis --- in eadem domo manete , edentes & biben-

M

tes, que apud illos funt ; dignus eft enim operarius mer-

cede [ua5 & in quamcumque civitatem. intraveritis &

AR

H

fufceperint vos, manducate, que apponuntur vobis. Quame

]I.'b:ï Iþfm h4

vis hzc ordinatio foret aliquo modo precepti-

At

va, &non purepermiffiva, non tamen fuit per-

m Apot

petua; cum Divus Paulus r. Corinth. 9. teíte-

tur, fe fine fumptu (fidelium) pofuiffe Evange-

LOT

hii d

lium : neque verofimile eft, Apoftolos in iti-

nere nunquam invififfe ad falutandum amicos;

Ti l i

MY

cum A&or. 21.dicatur; Defcendimus Ptolemai-

lod

dam, & falutatis fratribus manfimus die una apud

f

illos; alia die profecti venimus Cafaream.

polol r

yyut i

4. I. Tim. 3. dicitur : Oportet Epifcopum e[fe unius

d i

txoris virum, non neopbytum -- Diaconi fint unius uxo-

AU

risviri. Et tamcn hec non funt. ita neceffaria,

!

ut inveniant frequentes difpenfationes ; imo

ï""m'am, w

D)

apud Proteftantes ne quidem indigeant ullius di-

r

fpenfatione.

1l

5X Timass dicitur:: Vz'dua«deligatur non minus

i

tl

Jéxaginta annorum , que fuerit unius viri uxor , in ope-

n

j«'

1

al

n

Mi

ribus bonis tefzimonium babens ; i bofpitio vecepit , fi

iM

U

10

San&torun. pedes lavit , fi tribulationem patientibus fub-

Iu

minifiravit , fi omne opus bonum fubfecuta et. . Si hec

iM

lex in rigore deberet aut debuiffet femper ob-

Bw

Vi

i Md

fervari, difficile fuiffet aut foret ejufmodi füb-

jecta invenire,

MLA

ld

6. Ih-

pum

444

D'^LES PiUTATTIO:!YV

6. lbidem dicitur : . Volo juniores (viduas) nubere,

fl

j

TU

»

Si hec verba aliquando habuerunt vim prece-

1[IIn i

pti, forte ob nimiamincontinentiam Corinthio.

jgrini N

rum & fimilium gentium , certe non fuit per-

petua.

putre p

!

7. lbidem cap. s. dicitur : Z4dverfus Presbyterum

g

g, & l

accu[ationem noli recipere , mifi fab duobus aut tribus te-

iibus o

flibus.

In variis criminibus v.] g. folicitationis

ii À

in Confeffionali, Iefe Majeftatis, proditionis,

que uX t

hzerefis &c. etiam folet admitti unus teftis omni

deis df

exceptione major faltem ad accufationem reci-

qo r

piendam.

FUOT

8. Idem videre licet ex illo folemni mandato

DITUTTA

at

confimillimo , in ipfaultima Cena edito Joan. 13.

poftquam enim Chriftus laverat fuorum Difcipu-

gt

lorum pedes, addit: Scitis, quid fecerim vobis- Si

1. Qrilr

ergo ego- lavi pedes veftros Dominus & Magifler ,. &

tin, £

vos debetis alter alterius lavare. pedes ; exemplum enin

t mp]

dedi vobis, ut quemadmodum ego feci vobis; ita & vos

faciatis.

Wi n

n

L

Hoc, inquam, mandatum eft mandato

n

li

Euchariftico quoad modum tendendi fimilli-

i. f

j

mum; imo & fortius.

In Euchariftia dicitur :

h 0

Hoc (quod ego feci) facite in meam commemoratio-

]i

d

nem --- bibiteex eo ommes.

Ethic dicit : £t vos debi-

L if m

ng,d

tis alter alterius lavare fedes --- ut quemadmodum ego

Mib D

feci volis ita & vos faciatis.

Utrumque profertur

M

modo preceptivo, & tamen in altero eft fenfüs

tantum dire&tivus , aut forte ad tempus difpofi-

LT

u

tivus

"t [le

ergo fi non aliunde evincitur rigorofum

(

conftans ac perpetuo conftitutivum pra&ceptum

[

m«'«'r.ec l

N

quoad ufum utriufque fpeciei, proutre veranon

It |

evincitur , verba inítitutionis ad rigorofum

m

Mnda[u;

*ämgi

utriuf-

*

É

]

|) Y

DE EFFECTU ET NECESSITATE EUCHAR.

hfs

445

i

N

m

u'riufque fpeciei ufum convincenter trahi non

"s

poffunt.

i

D

f

H

I

9. n Zdtis Apoftolorum cap. 15. dicitur: Pifum

V

l

eft Spiritui Sano &^ mobis , nibil ultra (jam alias ju-

re naturz prohibita) vobis imponere oneris , quam

44:2;*-4?":?;:»

bec nece[Jaria ; ut abftineatis vos ab immolatis Simula-

"4 Md n

crorum , C5 fuffocato, & formicatione ; quce à Gen-

tilibus non docebatur tanquam jure naturz pro-

dU

hibita.

Atqui hzc lex abftinendi à füffocato,

MU)

lol

qu& tunc temporis ob communionem cum Ju-

'fL'f.ä.ïOE;'ü [;[;

deis ad fidem quidem converfis, & ab ejusmodi

cibo abhorrentibus , aut ob honeftatem coram

gentilibus expediebat, licet in variis locis dura-

lr

A

n

verit adhuc feculo 10. prout patet ex antiquis

AR

l

Penitentialibus, defiit tamen ipfis Proteftanti-

V

Ui

bus leginon reclamantibus.

Io. Chriffus Mattb.Yo. dicit : Quinon accipit cru-

Mi

Éu

Quj

cem [uam , €9 fequitur £ , non eft medignus. EtLu-

j tj

ca 14. Qui non bajulat crucem fuam & vvenit poft the ,

tl il

non potef? e[Je meus Difcipulus --- Omnis ex vobis, qui

ndez

non venuntiat omnibus que

polidet , mon poteft meus e[fe

db f

Difapulus. Et Matth. 1

9. Si vis perfettus e[fe , va-

Mura d

de , vende omnia que babes (2 da pauperibus.. Marci

m

1o. abfolute dicitur: Unum tibi deefl , vade, qua-

(

cunque babes , vende , & da pauperibus , & veni , ac

"

Jequere me.

Hec partim fuerunt przecepta tan-

IÀ

tum perfonalia refpeciu illius Juvenis, partim

fuerunt particularia ac reftri&ta ad Apottolos,

jj

cum utique fuerint alii multi divites Difci

puii

Qf

Chrifti ,

& nec hoc ipfum preceptum Apoftoli-

s a

jos

cum tranfiit perpetuo ad Succeffores Apoftolo-

Ti

«l

rum. Exiftis omnibus patet, ad difcernéendum

E

fl

gO!(.

mandatum rigorofum , generale ac perpetuum à prae-

cepto

gt

446

DISIUOC- A TILO: W.

gin

m i

cepto particulari, aut temporaneo , ac difpofiti

U&I,

dire&ivo, vel folum permiffoo non effe infpicien-

ii

40 Q

dum folum modum tentendi, fed potiffimum in-

tentionem loquentis, & fubjedtam materiam,

ar o

qins 16

cujus bonitas, fi,non requiratur conftanter ad

qui d

fines à Legislatore przeftabilitos, prefumenda

giis n p

eít potius fubftare legi dire&i;ve , aut ad tempus

ae n

difpofitioe , quam perpetuitate inviolabili atque

invariabili con/Titutiva.

giliun, !

OnjrciTUR 3. Apoftolus r. Cor. 11. pre-

einigits

ceptum bibendi Calicem refert etiam ad laicos;

iexpnidi

dicit enim : Ego enim accepi à Doinino, quod & tra-

ii p t

i, d Qu

didi cobis; quoniam Dominus Sefus, in qua notle tra-

1

n

J

n

]i

[

debatur , accepit panem , €9 gratias agens fregit , &y

li

-

Y

u

dixit : Zccipite boc efl Corpus meum quod pro vobis tra-

detur ; boc facite in meam commemorationem . fimiliter

drendendi d

AIDHCUTRS

& Calicem , poflquam cenavit dicens: .Hic Calix no-

vum Téflamentum eft in. meo fanguine ; boc facite, quo-

ts CC d

tiescunque bibetis in tmeam commemorationem.

Quo-

1iote ol

OX rania

tiescunque enim manducabitis panem bunc & Calicemn bi-

betis , mortem Domini annuntiabitis , donec veniat. . Ita-

d À

véreio L

que quicunque manducaverit panem bunc vel biberit. Ca-

licem Domini indigne , reus erit Corporis &2 Sanguinis

rptug

Domini.

"of

.....

REsPONDEO, negando antecedens, quod

E

i ia

nempe Apofítolus preceptum fumendi Calicem

Ehrgh l

fimul cum pane Enchariítico tranítulerit ad Lai-

Q ff

COS.

Adeo enim hoc ex prefatis verbis evinci

NT

non poteft, ut etiam non obfícure colligatur é

CT

diametro oppofitum.

Intentio Apoftoli non

Voluit

I,Q,q

g

poteft oftendi fuiffe alia, quam ifta.

30

NU

nempe monftrare rei indignitatem, dum menfze

) d h,u

A

Euchariftice à nonnullis conjungebatur ccna

i

pri-

*MBM

J IN

DE EFFECTU ET NECESSITATE EUCHAR. 447

l

)

privata non fine ebrietatibus & fcandalis ex las-

Utbat

fione charitatis. Indignitatem autem rei often-

J

"tl

dit ex eo, quod in menfa Euchariftica vere fu-

840 tv

URT

matur Corpus & Sanguis Chrifti: hoc demon-

Nh[

ll

i j il

J

ftraturus recenfet ipfa verba Chrifti cum toto

contextu ex Evangelio Luce, ejus individui

! la

f ]j]wo:ab, l

comitis in peregrinationibus Apoftolicis.

De-

nique concludit, five fumant folum panem Eu-

TY

charifticum , five bibant Calicem folum, fem-

per indigna tractatione violari reverentiam Chri-

d

fti corpori aut fanguini debitam.

In hac expo-

! nj

fitione plane manifeftum eft, Apoftolum apud

iuston.

Laicos, ad quos dirigit applicationem in con

u

CA

clufione difcurfus per particulam Ztzgue, tendere

disjunttive , quicunque manducaverit , vl biberit , qui

modus tendendi disjunctivus longe frequentius,

i

"

ac connaturalius coajungitur cum füppofitione

U

i

)

LOT

optionis circa alterutrum duorum, quam cum

n

fuppofitione obligationis ad utrumque duorum,

xl

ut cuilibet manifeftum eft , & facile oftendi pof-

j n

fet induétione. Neque obítat, quod Apofto-

T

lus, referendo Laicis verba inftitutionis, in il-

üpri f

lis conjungat utramque fpeciem ; ut enim in Re-

fponfione ad obje&ionem 2. num. 5. oftenfum eft,

D

i

Chriftus in ultima cena inftituit primario Sacri-

WUU

ficium novz Legis, quod debuit effe modo quo-

T

iril

dam reali ac fenfibili reprefentativum Sacrificii

j

oblati in cruce; itaque in Sacrificio confecran-

J

tes Euchariftiam obligantur ad fumendam utram-

At

que fpeciem , que obligatio, cum includatur in-

;X(

feparabiliter in contextu applicato laicis ab Apo.

, QU lJ

ftolo ad probandam prafentjam tam Corporis,

f

iL

quam Sanguinis in utralibet fpecie, eoipfo de-

buit

DISEUTATIO:V.

]j [[FICTU l

448

j

buit attingi, non.tanquam objectum per fe dire-

&um ad laicos, fed tanquam pars contextus con-

fg:abilemu U

wfevoCan l

venienter non feparabilis à toto textu, dire&o

ad laicos.

às Lt

Jam fic argumentor: Datur expofi-

tio necefífaria, ac füfficiens textus Apoftolici

TOE

,pemi

fine obligatione laicorum ad utramque fpeciem ;

ergo ex ifto textu non evincitur , Ecclefiam erraf-

vne t

o non ot)

fe

Antecedens probatur, quia in data expo-

fitione nihil ponitur, quod non neceffario de-

fngendn

beatadmitti; nec in textu quidpiam occurrat,

« mj

"i

cujus juxta prefatam expofitionem habeatur fuf-

Jsþï?üfu

ü

ficiens ratio.

i

OBJICITUR 4.

Etiamfi ufus Calicis non

sijrem f

fuiffet à Chrifto Laicis preceptus, fed tantum

tlonn r

ermiffus, eoipfo tamen Laici ex Teftamento

3 dtue, u

Chrifti habuiffent jus ad ufum Calicis.

Itaque

!

fl

Til

tt, p

erravit Ecclefia Romana rumpendo Teftamen-

irimmm a

tum Chrifti, & fübtrahendo filiis hzreditatem à

u um i

j

Mediatore relictam.

dude d)

j

"

al

'

1

RzsPONDEO, Antecedens effe falfiffimum ;

Q t m

non enim omnis Superiorum aut Legislatorum

Vi

permiffio tribuit fübditis jus pofitivum ad a&tio-

iobetione

nem que permittitur.

Sic enim pater permittit

niit, o

filiis quotidie innumera; maritus uxori, Domi-

f?iïmilüonem;

nus famulo, Magifter difcipulo , amicus amico,

( r

vicinus vicino, princeps fübdito, nec tamen

"t

ea permiffione tribuitur jus v. g. invehendi mer-

AT

ces exteras aut evehendi patrias; ducendi cur-

rum per fundum alienum, altius zdificandi, ex-

W. IN

Al H

eundi domo : &c.

Itaque ficut in (imilibus per-

d A

A

miffionibus, pater, maritus, Dominus, Magi-

1 g

T

*j

fter, amicus, vicinus, Princeps, &c. dat per-

It i

miffio-

W

m

L

4

DE EFFECTU ET NECESSITATE EUCHAR,

449

!mmmke

i

Q

miffionem ad nutum à fe vel fuis füccefforibug

AU

n

lj l

* Q

revocabilem, utpote implicite refervata pote-

ftate revocandi, ita etiam ex eo przcife, quod

du D

QU lxl

Chriftus Laicis ponatur permififfe üfum Calic

i$,

D

non fibi aut fuis Succefforibus abftulit potefta.

!

j

tem, permiflionem revocandi, ubi id pro bono

At

regimine Ecclefie vifum fuerit expediens. Quia

ergo non omnis permiffio tribuit jus pofitivum,

O tf

diftinguendum eft inter permiffonem facultatis, &

io

D

li

inter permiffonem juris.

:fäbaäezrm

Quando obje&tum eft

ejus nature, ut vel ex confuetudine /i resmere

facultatis, vel ut expediat eam remanere tanquam

I

W

rem mere facultatis, tunc prefumitur, fieri folam

IN

permiffionem facultatis, non permiffionem fey

conceflionem juris.

3!'

Iu

m

Econtra quando objcé

M&am

|

eft ejus nature, ut non foleat permitti fine con-

b

cefone, permiffione aut fuppofitione juris,

Kk

tunc primum preefumendum , fa&tam effe perzi/-

fionem . juris.

]am vero in przfenti ufus Calicis

non eft tale obje£&tum, ut eam expediat neceffa-

vll

rio concedi per modum juris, aut per modum

u lr

f

privilegii irrevocabilis ; prout patebit ex refpon-

m

[

ägi

1

fione ad obje&ionem fequentem ; ergo non eft

u

prefumendum, eam permiflionem, fi qua fuit,

tOSUOR

4j U^

fuiffe permiflionem juris.

lta fic argumentorz Si

m

W

ufüs Calicis nec ex fua natura petit indulgeri

]

JIMA

( n

laicis permiflione juris, fed nuda permiflione fa-

i

cultatis ;

neque etiam circa illum concurrunt

u

circumftantiz permi[fionem juris regulariter conco-

f

]

mitantes, tunc prafumendum eft, eum íolum

ii

mll

Laicis permiffum effe permiffone facultatis ; fed ,

ommos, M

ergo.

Minor quoad primum mewbrum patelit ex R e-

]

)

& fponfione ad fequentem obje&tionem.

—

[

D. ZÁmort Tratt. de Eucbariflia,

F

h

£

szï?

sE

DI1SPUTATIO.V.

j

450

iil

facundum autem membrum probatur. . Quando fubdi-

tis aliqua permittuntur permiffione aut concef.

f 4 inm'—ï

ag df

fione juris, folent concurrere fequentes circum-

ftantia.

1. Verba permiflionis feu conceffionis

[

gOt u

diriguntur immediate ad ipfos fubditos, non ad

(irt,

as fequlr.

eorum Superiores ac Rectores; aut certe ad

utrosque fimul, illis jus conferendo, his exe-

i

cutionem demandando.

Atqui in prefenti ver-

j ii

ba conceílionis diriguntur immediate non ad

sym, &

amti exettt

ipfos Laicos, fed tantum ad Apoftolos, prout

2. In concef-

m fugwforïb:

ad obje&ionem 2. oftenfum eft.

nrï (sl

l

[

fione juris aut privilegii, aut in Teftamento fit

clara demonftratio h&redis, aut donatarii ex-

al

j

fl'*;'

i.'es.

hn

primendo nomen heredis , & donatarii, aut alio

f

zil

*

figno non zquivoco illum defignando, fed in

hoc Teftamento Salvatoris adeo non exprimi-

n d

tur nomen fidelium Laicorum, aut alio figno

ÜgICITUR

defignantur indubio , ut etiam longe probabilius

inim 14 |

defignentur foli Apoftoli; qui foli fine ullo aiio

T ettern

laico videntur fuiffe prafentes.

3. In conceffio-

n

28, QUe f

ne juris vel privilegii per modum Teftamenti

tUtl vl

quod conceditur immediate in füirpes, feu in

tf

patresfamilias, non conceditur in capita feu li-

n

[

:»

T

!

ïagnox Ü

beros, quos illi reprefentant, nifi fub libera di-

[

;

V

Ts vel

Ípofitione parentum. Atqui in prefenti infti-

4

ï.-fvmoxw

tutio direGte fit in ftirpes, nempe in Apoftolos;

Bu

ergo quod tranfit in liberos, feu fideles cateros,

)üo

id tranfit fub modo liberz difpofitionis Apofto-

lL. QU

lorum inomnibus quenon nonrepugnant inten-

"t

tioni Teftatoris aliunde notz.

4. In difpofitio-

A'Odiu

ne teftamenptaria ex pimuntur bona aut jura, quo-

rum heredes funt capaces; atqui in prefenti

i m

Q ü

U*M(

exprimitur poteftas confecrandi Euchariftiam ,

,

cujus

0

DE EFFECTU ET NECESSITATE E!ICHAR. 451

|

* li

"ll

hümii [

cujus laici non funt capaces.

5. In conceffione

V

Elï-que

'

]

lts

juris, aut inftitutione hzredis non adhibetur in

articulo effentiali ac principali forma precepti-

ms(ffu(cacg[i;

va, prout tamen fit in prafenti, ubi dicitur ;

LUM

Hoc facite , manducate, bibite.

Itaque ex his om-

RETS

nibus fequitur , Teftamentum Chrifti conftare

N

in derelictione jugis hoftie , quam tam in Sacri-

t ii

ficio perenni, quam in communione admini-

Vf n

ftrandam, ac, diftribuendam reliquit fui Tefta-

Hl v

menti executoribus, Apoftolis videlicet & eo-

Í i

rum fuccefforibus, quibus proin eo ipfo, quod

l T;.'?zmsïm;

i

fint Teftamenti executores, reli&a eft libera di-

|/

!

fponendi facultas in omnibus, in quibus eorum

poteftas réftridta non eft, & in quibus non vio-

Q W

R

W

latar fübftantia Teftamenti, nempe jugis hoftie

confecrande , offerende , & fumendz fuübftantia.

u

T

OBJICITUR $.

Antiqua Ecclefia usque

IOT

ad íxculum 14. permífit ufum calicis.Laicis,

!

quamvis extiterint eedem irreverentie & diffi-

^Ml

n

qu

cultates, quiz feculo 14. in ufü calicis; ergo

AU

NT

n Té

prior Ecclefia vel agnovit preceptum ad ufum

ais

utriusque fpeciei, faltem extra cafum neceffita-

tis; vel agnovit in laicis jus optionis ad alteru-

tram fpeciem; vel agnovit, ea motiva, quie

feculo r4. permovebant Ecclefiam Romanam ad

abrogandum ufíum calicis, non effe fufficientia.

REsPONDEO, ex praxi veteris Ecclefiae

É

necevinci 1. quod agnoverit preceptum ad fum-

n

ptionem utriusque fpeciei'extra cafum neceffita-

tis. 2. nec quod in Laicis agnoverit jus optio-

nis ad alterutram fpeciem ; nec 3. quod agno-

" präfi

verit motiva abrogandi ufum calicis effe infuffi-

cientia,

If2

INon

m

452

DISPUTATI-O Y.

INon primum , quia ipfamet Ecclefia ordinavit

jjin 000

aut permifit ufum unius fpeciei nulla ad id co-

gt Ua

gente neceffitate. Id enim fa&tum r. in commu-

yjis o

nione quotidiana domeftica. 2. in communione

vOfferrut

infirmorum, & viventium in defertis. 3. in com-

doitarum; !

munione infantium. 4. in variis aliis occafioni-

p

bus.

Exempla ejusmodi communionum fub una

genie, i

fpecie funt fequentia.

1. Tertullianus lib. 2. ad Uxorem cap. 5. ubi

fe at

M. p

recenfet incommoda , fi mulieres Chriftiane

contrahant matrimonium cum maritis gentili-

q p

"

it, n

H

il

"f

bus, obfervat etiam hoc, quod mulieres Chri-

nb

ftiane adhuc jejunz fumant domi panem Eucha-

:"e(«.'onif

2f IH

hl

II

l

rifticum quotidie, quod fi maritus viderit, erit

diei tEm

p

illi fufpeétum.

Latebisne , inquit, iu, cum corpu-

tür djri

Jéulum tuum fignas ?. cum etiam per moüem exurgis ora-

ium? C? non magie aliquid videberis operari? INon

Mualm ,

i, À

Jciet maritus , quid fecreto ante omnem cibum gu[les ?

Et fi fciverit, panem ; non. illum credit e[Je , qui dici-

IT

tur.

Et bec ignorans quisque vationem fimpliciter fu-

a i d

flinebit. ( captivabit intelle&um ) fine gemitu, fine

um d

fufpicione panis an veneni? ldem lib. de Oratione

LUl

j

cap. 14. reprebendit eos , qui illis diebus, in

?lt*liüm

ji

LT

quibus ex privata devotione jejunant, publice

1 (

in Sacrificio Miffe prze humilitate jejunii, quafi

Wil

[Ju

exiftentes in ftatu poenitentie, abítinent ab ofcu-

1m;ifnr,,

lo pacis: his enim fuadet,. ut in publico fervent

n D

lo

morem oículi, domi autem, ubi non poffunt

T

;

"

facile latere domefticos jejunando, abftineant à

i

communione ofculi.

ldem fuadet circa ufum

;mirg'

Euchariftie in diebus Stationum feu penitentie

communis.

Aliqui enim exiftimaDant, in die-

bus Stationum, feu poenitentix generalis in Qua-

i

dra-

Wl

TE

DE EFFECTU ET NECESSITATE EUCHAR,

453

l

"Ut

t

dragefima , non effe communicandum , & ob

n T

MUT,[.

hoc ipfum non effe, perfiftendum in Sacrificio

Q

Miffe poít Offertorium , nec effe manendum

10

MU

cum aliis fidelibus tempore Orationum Miffze

i

[

lj

ul

poft Offertorium usque ad communionem reci-

Mi

tari folitarum ; ratio illorum erat, quia per fum-

AU d

ptionem Euchariftie confueverat finiri ftatus

ponitentig.

His ergo fuadet, ut in Sacrificio

H u

Miffz permaneant, non tamen publice commu-

Ui

nih

nicent, fed Euchariftiam domum reportent,

T DAR fon)

ficeque privatim communicent.

lia jam , in-

(!

quit, con[uetudo imvaluit ; jejunantes babita ( poft

f

j us

Offertorium in Sacrificio ) oratione cum fratribus

T

A.

fübtrabunt. ofculum. pacis- - Quecunque ratio fit ( ita

1]

fubtrahendi tempore jejunii privati ofculum )

J

non erit potior obferoatione precepti, quo jubemur je-

E

junia noftra celare , jam enim de ab[tinentia ofculi agno-

fcinur jejunantes.

Sed & fi qua ratio efl, ne tamen

buic precepto tu obfis, potes Domi, fovte inter. quos

latere jejuniumi n totum mon datur, differre pacem :

il

ubicunque autem alibi operationem tuam ( jejunii) ab-

&t

fcondere. potes , debes memini[Je pracepti ( abfconden-

do per ofculum jejunium ). Jta & difcipline fo-

Y

ris, (9' confuetudini domi [atisfacies. -- Similiter de

J

Stationum diebus non putant plerique Sacrificiorum ora.

tionibus interveniendum , quod Statio folvenda fit acce-

to corpore. Domini.

Ergo devotum .Deo obfequium

wllt

Eucbariflia vefokoit ? án. magis Deo obliget ?. INonne

€7 folennior erit [latio tua , fi & ad aram Dei fletevis?

a

"dccepto Corpore Domini & referoato utrumque faloum

efl, & participatio Sacrificii , &9 executio Officii.

'To-

jl i f'tn

tum

contextum adduxi , ut appareat,

eo

1044

modo, quo Tertullianus fuadet privatam abfti-

quil

I6T,.3

nen-

us

454

DISPUTATIO V.

g

TUHUL

nentiam ab ofculo, non publicam, ne violetur

m

J

if pubhue

obfervantia publica, fuaderi etiam communio-

nem privatam, qua exiftimat non folvi Statio-

4, f d

fe;enï fige

nem publicam.

Jam vero, cum appareat, eam

guorminicé

Euchariftie communionem privatam conftitiffe

in una fpecie panis, nec ulla fuerit neceffitas

::rrzlnaunïü

u

u

nl

|

falutis vel preeepti ad ejusmodi communionem

"I

privatam , patet, fola majoris utilitatis cauía

j

LL I

Ij

ex frequenti communione inductam fuiffe com-

J

/

munionem fub una fpecie.

yuli

2. Certum efl , antiquitus fidelibus liberum

1.

fuiffe, fecum afportare domum Euchariftiam

fub fpecie panis, nec extat aut prohibitio aut

lj Uf IDITJ '

Ül

ratio , ob quam prohiberentur eam, quando

D

m

!

vellent, fumere: fic r. Cyprianus lib. de Spe-

'1.

um

&aculis num. 7. redarguit eos , qui recenter à

v/ffpma

Sacrificio dimiffi, afportabant fecum Euchari-

ftiam, & immediate recta ex Ecclefia currebant

atb hr

ad Spectacula, in quibus meretrices compare-

U mm*h.n

bant.

J

!

Qui, inquit, fefLinans ad Spettaculum dimif-

us ( e Dominico, prout in alio Manufcripto ha-

Wüm ia

hopm

betur) 6 adbuc fecum gerefis, ut af]olet , Eucbari-

]dem

-",'

H

fliam , inier corpora obfcgna meretricum tulit.

Serm. de Lapís num. 92. de muliere narrat:

"

Y t

m

Cum quedam arcam fuam , in qua Domini fanttum fuit,

manibus indignis tenta[Jet aperire, igne inde furgente

iU

deterrita efd ; me auderet. attingere.

Vide num. fe-

d

t

quentem.

uvH

LP

* Q

3. S. Bafilius Epift. 93. alias 289. ad Ciefariam

N

Patritiam expreffe teftatur, eum morem com-

munionis privatz füb una fpecie in multis vige-

re Ecclefiis , etiam ceffante perfecutione, & fo-

Vf

lum

: .M

NMEA

j

DE EFFECTU ET-NI;E-CES/SXTATE EUCHAR. 455

d

b

li

lum devotionis caufa, ut, ubi non communi-

cabatur publice in Ecclefia aliquoties in hebdo-

As

im

1

mada, ficut fiebat in ejus Ecclefia Cafarienfi,

ii

haberent fideles commoditatem , faltim priva-

vm dam EO.

tim communicandi : fic babet: Sinpulis etiam die-

[51 $j

DEG

bus communicare , ac participem e[Je fanti corporis &

Vr

Janguinis Cbrifti bonum eft ? perutile, cum ipfe per-

I

M

fpicue dicat :. Qui comedit. meam carnem & bibit meum

Waf

]

m

Janguinem , babet vitam eternam.

Quis enim dubitat,

quin vite continenter e[Je participem nibil aliud fit, quam

li

L

l

1l

multiplici ratione vivere.

INos quidem quater' fingulis

hi

bebdomadibus communicamus ,. Dominica die ,. quarta

11

AUt]|

die, in Parafceve , €g Sabbato, & alüs diebus, ff

L

Santti alicujus memorta recolatur.

Quod autem perfe-

W] u&ï

N

M

cutionum temporibus cogitur quis abfente Sacerdote aut

Diacono communionem fua ipfius manu accipere , id gra-

ve non e[fe fupervacuum e[t oftendere ; quia boc diutur-

L

na confuetudo rebus ipfis confirmat.

Omnes enim in fo-

litudinibus monachi; ubi non efl. Sacerdos , cominunio-

ICV

nem domi feroantes fuis ipforum manibus fumunt. — fle-

)

n

! n

M

n

xandrie autem C in /Egypto unusquisque etiam de plebe

u

l

ut plurimum babet domi communionem , &2 quando

d u

j4

vult, per fe ipfum fit illius particeps.

Pofiquam enim

L

à

ii

Sacerdos Hofliam (6vciav ) pevfecit , & porrexit, qui

illam accipit ut totam fimul (ac dein ) quotidie ( ex

L

illa privatim ) communicat , ( nihilominus ) tnerito

u

s ln *

credere debet , fe ab eo, qui dedit, participare & acci-

pere: nam & in Ecclefía facerdos porrigit partem, quam

qui fufcipit, cum ommi poteflate retinet ,. && fic ori ad-

j d

tmovet propria manu.

Iteque idem valet , fice quis par-

tem unam à facerdote accipiat , five multas fimul partes.

; o

In hoc textu obferva, Bafilium principaliter tan-

p ii

tum refpondere ad difficultatem , an conveniat,

l'e:unose.ï

BI

Eucha-

DISPUTArTIO V.

mchuE

456

yji

I*lüchgriftiam accipi é manu laica? Hóc autem

g pfebm

convenire, probat ex eo, quod id faétum fit

tempore perfecutionum, übi non poterat faci-

j s g

qiirio p

]e fine periculo quotidié recipi é manu Sacerdo-

tis vel Diaconi; imo idem obfervari à mona-

"

chis, & in /Egypto, ubi tamen non deerant Sa-

; at j

al

cerdotes & Diaconi, ad quos facilis erat accef-

"

füs.

Exinde sutem duo deduco. r. quod illa

il

] ]anIr,

l

privata communio fa&a fit in una fpecie ; quía

!V

tradita eft in manum communicantis hoftia iila,

n

A

quam licebat deferre domum. 2. quod ea com-

Mi

5

tnunio facta fit non caufa neceffitatis , fed tan-

tum rnajoris fpiritualis utilitatis: nec enim, et-

!

jam tempore perfecutionum, multo minus in

D)

defertis monachorum, aut Alexandrie cuiquam

P

neceffarium erat quotidie aut fingulis o&tiduis,

( |

L

vel menfibus communicare.

ltaque ea necef.

fitas utendi tina fpecie non erat abfíoluta, fed

:E

j

i!?oria: |

tantum conditionata feu ex fuppofitione, ex

deAmufierf

fuppofito videlicet , quod Ecclefia ejusmodi fi-

arde at

delibus vellet indulgere quotidianam aut faltem

t v

frequentem communionem, cum qua difficilli-

& I g

me conjungi potuiffet ufus utriusque fpeciei,

tf prlo'a:

"tl r

4. Certum eft, primis feculis Hoftiam facram

fuiffe porre&tam in manus communicantium,

36 f

T!

eamque folitam fuiffe refervari à multis ea inten-

:-;ml h

L

EY

E

tione, ut illam fumerent privatim: ad illum

morem alludit D.Zfmbrofiusin exhortatione Theo-

F'Mh

dofii Imperatoris, poft cedem Theffalonicen.

fium ftatim afpirantis àd communionem ; nam,

[/

[

ut refert 'Theodoretus lib. 5. cap. 17. his eum

alloquebatur verbis : J/lbac ne adbuc [lillantes inju-

Wg.

fie

J 1"2

DE EFFECTU ET NECESSITATE EUCHAR. 457

N

fie cedis cruore manus extendes, 6 üis San&ti(fimi Do-

i I

li

mini corpus prebendes ? E.. Cyprianus Serm. de la-

j

pfis: Zdlius qui & ipfe maculatus facrifiio à Sacer-

ldl W

lj

dote celebrato pariem cum ceieris aufus efl latenter

Lu. ib

u

[

accipere ; fantkum | Domini edere, & contre&are mon

potuit ; cinerem [ ferre apertis. manibus imvenit. Et

in eodem Sermone fepius idem teftatur.

4 Dia-

lUi

boliaris, inquit, revertentes ad [anttum Domini for-

didis &9^ infeüis midore manibus accedunt : wortife-

ros idolorum cibos adbuc pene ruttantes corpus Do-

'!u

miüni imvadunt-- éy plus modo in Dominum wani-

I

bus aique ore delinquunt , quam. cum. Dominum ne-

gaverunt -- Quid de eo boni fentias, quem mec per-

LU

V]

fecutio ipfa veformavit? -- S'acens flantibus. minatur,

€g quod.non [latim Domini corpus inquinatis mami-

bus accipiat , aut polluto ore Dowini fanguimem bi-

j

üt

bat, facerdotibus [acrilegus irafcitur.

Idem proba-

&t O0

tur ex Hiftoria, quam narrat Sozomenus lib. g.

J

cap.5. de muliere haretica, quae loco hoftiz

fibi porre&ze alium panem fibi ab ancilla por-

PUf

re&um fumere voluit.

Jempore . communioris ,

a

inquit, quod acceperat continens «elut. oratura pro-

cumbit.

ml

Hec probant, corpus Domini in ma-

nus Domini dari folitam, ut affervari poffet,

il

Til

fi quis vellet, fanguinem autem in ora fuiffe

iNunc

i

prebitum , ut affervari non poffet.

ex Zinbrofo videamus , corpus Domini ideo

affervatum , ut privatim fümeretur.

Oratio-

ael

ne de Obitu Pratris fui Satyri dicit :

Priufquam

f

IU

perfettioribus e[Jet. initiatus Sacramentis , in. naufra-

gio conflitutus cum ea qua veberetur mavis fcopulofo

m

ht

iülifa vado (2 urgentibus binc atque inde fiutlibus

MP

7

Jolveretur , non qmortem etuens , fed ne vacuus my-

h

J

i

Ef5

fierii

u

DISPUTAVTIO V.

gt

458

fleriüi exiret e vita , quos initiatos e[Je cognoverat ,

u L

ab bis illud dioimum fidelium . Sacramentum popofcit ,

ul L

non ut curiofos eculos infereret arcanis, fed wut fidei

ggnah DI

füe confequeretur auxilium ; etenim ligari fecit. in

«deit d)

gl eamam d

evavio , &9 orarium involoit collo, atque ita fe deje-

cit in mare -- primus feroatus efl. — Ex hoc textu

gmmeo f

patet, navigantes Chriftianos fecum portafle in

gt tudit

jo &if p

Ípecie panis Euchariftiam, & propterea id petiit

fibi mutuari Satyrus, ut non vacuus tanto my-

ato ts

& Venli

fterio exiret é vita, fiin fluGibus crefceret mor-

d

tis periculum. . Cum ergo navigantibus concef-

|

ljl v'r

J: fr

fa fuerit Euchariftia fub una fpecie , & nemo

J

".E'H

lp Ut

vitftms, (

cenfeat, eos periclitari de falute, qui in itinere

slmodet

absque fua negligentia fine communione ob-

eunt, clarum eft ; communionem fub una fpe-

s p

cie conceffam effe non caufa neceffitatis, fed

*folo m

caufa majoris folatii & fruétus ex frequentiore

pttr Saf.*a.:.

communione.

Hdö

s. INulla erat unquam neceffitas falutis vel pre-

!

cepti, communicandi infantes ; hi tamen nihilo-

J

li

Sic

"w

minus communicabantur füb una fpecie.

]i

Oyprianus Serm. de lapfis teftatur, puelle, que

A

adhuc geftabatur forte brachiis, infufam effe

l;

r D

Euchariftiam ; wbi, inquit, olemnibus adimpletis

calicem offerre Diaconus prefentibus cepit , g^ accipien-

ün

tibus ceteris locus ejus advenit, faciem [uam paroula

...-zummi*;tzarir

inflintiu divine m

dj

/

eíl

712

atis avertere, os labüis obiuranti-

,

bus premere, calicem recufare; per[titit tamen Diaco-

l

(

nus, éy reluCtanti licet , de Sacramento Calicis inj udit :

Pl

obfervat idem Cyprianus, hanc parvulam pre

l

l,

e&tate nondum potuiffe loqui', nec carnem com-

edere; & eandem à nutrice ad magiítratum gen-

Ts

Orta

A

tilem p

vVáived

tam effe, quz circumítantie fatis in-

]E[Zg [*

&

LY

finuant,

)

'

DEEFFECTU ET NEC.ESSITATE EUCHAR. 459

!

W

It

finuant, eam nec Euchariftiam fub fpecie panis

H j lf )

accepiffe.

Parentes, inquit, fugientes fub mutri-

i b

cis alimento paroulam filiam veliquerunt ; relittam nu-

trix detulit ad Magiftratum ; illi ei apud idolum,

b n T

h

Wt

quod carnem necdum poffet edere per etatem,

panem mero mixtum, quod de immolatione fu-

finnyn

fjl

perat, tradiderunt.

Quod fi & in Ecclefia par-

A

!

n

vulo fuiffet porre&us facer panis vino confe-

'crato mixtus, non diceretur infundi Euchari-

u

iL

ftia.

Verofimile eft, etiam infirmis fezpe por-

AIIT

"

Lt

rc&am effe Euchariftiam fuüb una fpecie, tum

quia diffcile erat affervari vinum confecratum

jj

pro infirmis, tum etiam, quia, dum in hiftori-

NTRU ;»5

cis eft fermo de communione infirmorum, qui

IY

AW

adhuc poterant deglutire, nonnunquam fit men-

tio de folo corpore Domini, quo communiter

[

defignatur Sacramentum in fpecie panis.

Sic

Paulinus in vita S. Ambrofii teftatur, quodHo-

l

IN

fl

li

oratus Vercellenfis Epifcopus Ambrofio mo-

rienti Corpus Domini obtulerit , quod ubi accepit , emi-

u t

f&t fpiritum.

M?"

"

DricEs: Quando infirmis vel il]fanfibus por-

rigebatur Éuchariftia fub una fpecie, erat cafus

neceffitatis, eo quod illis füb bina fpecie com-

mode adminiftrari non poffet.

Ergo adhuc ve-

rum manet, juxta fenfum veteris Ecclefiz fem-

per adminiftrandam effe Euchariftiam fub duplici

Al Dh

fpecie, nifi in cafu neceffitatis.

lu

REsPoNpEO, Duplicem hic confiderari

poffe neceffitatem ; unam communionis , & abf(o-

Evïmem j

i

Jutam ; alteram unius fpeciei & conditionatam:

Ne-

d

l

u |

ceflitas comimunionis refpe&u infantium non da-

batur,

D 15-«PSUEJE.A T-]b O-.V.

460

batur, prout ipfimet Proteftantes agnofcunt,

"

PT.

1ní

ipgi

kj

illam antiquam communicandi infan-

gj

qui &

tes praxin abrogarunt : neque etiam data foret

P

, ii

refpe&tu infirmorum aut morientium, qui utram-

que fpeciem fumere non poterant, fi extitiffet

eofirim,

syftione 11

rigorofalex divina communicandi fub utraque

fpecie, ficut datur lex facrificandi fub bina fpe-

aipfib b

cie; nam non datur obligatio celebrandi fub una

«roltcs D

fpecie, quando fub utraque celebrari non pot-

iil

eft. Hoe ergo fuppofito, quod in ejusmodi ca-

iüg, d

feedimmetd

fibus non extiterit lex communicandi, eoipfo

pertinuit ad arbitrium & Difciplinam Ecclefiz,

Tif o

an vellet admittere communionem fub una fpe-

bt

ciein tali; & dum hoc admifit, non potuit pro

fEOQDmODIOCR

motivo habere neceffitatem, utpote non ante-

ahatis, eo

cedentem ad fui determinationem, fed tantum

lol

confequentem.

Habuit ergo pro motivo tan-

vv

tum majus folatium fidelium, autfru&um. — Zfr-

t fümendan

gumentum pote[L inoertihoc modo :. Quandocunque

tsf

ipía conditio non eft neceffaria fed in libera de-

Virer a

terminatione concedentis , tunc etiam conditio-

Auft s (j

natum quod fub conditione ponitur, non dici-

t m

tur fimpliciter neceffarium, fedliberum ; ficenim

WO ag

fi pater non tenetur dare confenfum in perma-

ET

turas nuptias fuz filie adhuc in poteftate patria

IT

conítitute , quo tamen confenfu femel pofito

V0 of

neceffarium eft affignare dotem , nemo dicit , ab-

folute ac fimpliciter neceffariam effe affignatio-

tl

nem paternam dotis pro puella nubili fuomet ar-

itrio volente contrahere pramaturas nuptias,

A T*M?nichæo

aut ejusmodi puellam fimpliciter habere jus ad

, ] (amh

dotem.

Hocenim,

E

il«

Atqui idem fit in prefenti.

quod infantibus, aut aliis v. g. inhrmis, mona-

M

chis

L

uY

DE EFFECTU ET NECESSITATE EUCHAR.

A6tY

] M

chis in folitudine, itinerantibus, domi ob per-

um

fecutiones, vel alia caufa fe detinentibus & com-

li

I

lmx th

m

mode utrámque fpeciem participare non valen-

tibus, indulgeatur communio , non eft abfolu-

MM

i ub

TA

te neceffarium, fed Ecclefie liberum, faltem in

fuppofitione Proteftantium , quod Chriftus eo

ul [[xb b n /

j

modo fub bina fpecie fine exceptione iiftitue.

li

J

l

I

rit pro laicis Euchariftiam, quo modo irnftituit

fub bina fpecie facrificium; ergoetiam non pot-

d

eft dici, effe neceflarium , feu quod idem eft,

]

tj

lr'.

j

effe cafum neceffitatis, ut in prafatis circumftan-

a fjf

tiis fiat communio fuüb una fpecie.

Itaque cum

TuTa

1

Ecclefia antiqua nulla cogente neceffitate indul-

Ut

ferit communionem fub una fpecie in variis cir-

i

EAEN

cumftantiis, eoipfo fufficienter probata eft pri-

h

Vi

ma Refponfionis pars, ex praxi veteris Ecclefize

p at

non evinci Ecclefiam agnoviffe preceptum divi-

"r

num ad fumendam utramque fpeciem extra Ca-

(

fum neceffitatis.

iil

Sed nec ex illa veteri praxi evincitur, Läi—

C 540 0E

cos habuiffe jus optionis ad utramque, aut al-

QUi D

o

terutram fpeciem; nullum enim proferri poteft

Í

documentum aut minimum indicium, quod ul-

!(D

jiuli

lus laicorum in publico aut privato communio:

1

nis actu petierit & obtinuerit fpeciem quam vo-

j

luerit: imo potius colligitur contrarium ; dum

I

San&tus Leo oftendit, ex hoc poffe agnofci Ma-

Iu

]^

nichzos, fià fpecie vini abftineant, & Gelafius

J

jl

r

Papa eam Manicheorum abftinentiam propterea

f

"

1 u

$Ti

damnat, quia facrilegum eft, dividere myfíte-

dj

rium; quam fui Decreti caufam edere non po-

j h

tuiffet, fi propria authoritate in publica Syna-

Xi cuilibet licuiffet, abítinereà vinifpecie. Ad-

gt

dit

D'L:6 BU r A-T POP^M.

gt

462

M

40

m

dit etiam tantum quofdam ex füperftitione à fpe-

cie vini abítinere, quod de Catholicis dici non

[

l

ä

ia a

rl

potuiffet, fi fui

et id licitum & practicatum et-

gj

jm erutu

iam à probis propriaauthoritat

itaque de fo-

lis Manicheis ibi fermo eft, qui in turbis à Sa-

NLM ]

gpfrramtit

cerdote accipiebant Corpus Domin

fed ad Dia

sdeife m

conum, qui porrigebat Calicem ;. inter turbas

J

non accedebant, ut proin non ni(i à valde cu-

) [

!

cila i

riofis aut attentis obfervatoribus fciri potuerit,

f mojdt

utrum quis inter turbas poft receffum à Sacerdo-

te etiam accefferit ad Diaconum

Neque fave-

jients i ;

[ a,

re adverfariis prefumendum eft illud Gelafii, !

quod dicat facrilege dividi myfterium; quia tunc

í m/af [

1

f

i d

temporis communicabatur tantum fub ipfo Mif

!

(ufiten

fe facrificio & communio fidelium erat aliqua

par

accidentalis Miffe, ita ut communio fide-

t

du ulb

lium debuerit conformari facrificio quoad repre-

fentationem explicitam paffionis Dominice tum

1600v

ES

ex lege decentix intrinfeca

vi cujus pars con-

du E

formanda eft toti

tum ex perpetua confuctudi-

.nM M urpnm

ne adeoque tacita lege Ecclefise; traCtare autem

üinitem

tantum myfterium cum violatione legum utique

ztr pf

T'extus S. Leonis & Gelafii funt fe-

facrilegum

i MC

quentes.

$. Leo Serm. 4. de Quadrag. de Mani-

& Al

clíeis loquens, ait

Cuin ad tegendum infidelitatem

WAL d[]er u

fuam noflris audeant. intere[Je my[leriis, ita in Sacra-

æl le&.(

mentorum communione [e tempemnc

ut interdum tutius

lateant

T

ETU n

ore indigno corpus Cbrifli accipiunt , fangui-

nem autem redemptionis noflre baurire ommino decli-

4 *imum, pe

l

At u

nanít.

Quod ideo ve[lram volumus fcire [anttitatem, ut

li

hi

i

qobis bu]ufccmodz bomines €g' bis manifeflentur z'zdvms,

lm

Cü'* al

DO!af

& quorum depreben/a fuerit facrilega fimulatio

4 San-

Gorum focietate facerdotali autboritate pellantur. S Ge-

f g

l

lafius

)w'hp

N

DE EFFECTU ET NECESSITATE EUCHAR. 463

I

M

i

lafius autem, prout refertur à Gratiano de Con-

l!

fecrat. dift2. cap. 22. fic habet : Comperimus, quod

&]

quidam fumpta tantummodo corporis facri portione à ca-

tJ"*

[

lice facri cruoris abflineant. — Qui procul dubio, quo-

niam, nefcio qua fuper[titione docentur. obflringi aut. in-

Y

tegra facramenta percipiant , aut ab integvis arceantur

Vl

quia divifto unius ejusdeque wy[terii fine gvandi facri-

legio non potef?. provenire.

Nec denique evincitur

ex illa antiqua praxi, , Ecclefiam antiquam agno-

viffe, motiva abrogandi ufum Calicis effe infuf-

ficientia; poteft enim affignari alia caufa poffibi-

lis, exiftens, &fufficiens, ex qua Ecclefia po-

tuit moveri ad retinendum ufum Calicis, qua

L

ceffante ceffare convenientius poterat ufus Ca-

NI

W

licis.

Caufa nempe motiva poterat effe hec;

Primi fideles erant ab ipfis Apoftolis inftitüti ad

exhibendam ultimam Salvatoris Ccenam per mo-

dum veri convivii, in quo cum aliis cibis etiam

adminiftrabatur Euchariftia3 ratio fic faciendi

t cenfiil:

forte erat, ut primis fidelibus rudibus memoria

» ia

Coenz Dominice modo quodam fenfibili impri-

lm

?

meretur profundius cum commendatione com-

Muf r

munis vitz, & Chriftianz in egenos omnia equan-

4

uj

ü

^

tis charitatis.

Abrogata fenfim propter abufus

illa coafuetudine retenta nihilominus fuitexpref

fior fignificatio & expreffio convivii Dominici

perhoc, quod populus, femper tenax priorum

confuetudinum, perrmiffus fit faltem in facrificio

Miffe tanquam in publico fpirituali convivio,

retinere figna externa veri convivii, nempe man-

ht

ducationem & potationem. Sed poftquam ipfe-

D

]

met populus fine ullo precedente Decreto Ec.-

i

TR

^

clefiz, velhortatu privatorum vel infpiratione

INumi-

D'ISPIULTATIIO V.

464

"TM

Numinis, vel ex utriusque concurfu, ultro fe

gjis i

abdicavit ufu calicis, aut faltem tranquille per-

mifit, hinc inde introduci confuetudinem com-

, antum

g, I

munionis fub una fpecie, donec ea confuetudo

fa&ta fuerit ferme univerfalis, tuic prinum Ec-

seconmod

d

clefia eam confuetudinem tanquam rationabilem

sne obltepe

fufpexit, & jam nullo retrahente motivo con-

trario ex tenacitate populari ad ritus$ veteres eam

ge, 00 U

i ocd

ma

uv

adoptavit, & contra inquietos pauculos Bohe-

aminionis d

mos, jam ex aliis articulis haereticos, univerfa-

j

li rationabili confuetudini hucusque jam per du-

3

0100

centos ad minimum annos tranquille tolerate,

tanquam erronez obftrepentes publica lege de-

Vi

fendit & fanxit.

Itaque motiva ab ufu utrius-

A

fioneadn

que fpeciei retrahentia nempe irreverentia Sa-

cramenti, & erroris remota occafio verofimili-

4 n d

mOrdindtz t

ter femper erant eadem, fed non manferunt ea-

dem motiva oppófita ufum duplicis fpeciei non

21 f r

attentis irreverentiis € errorum periculis intro-

RYOTI

ür. ?. Dotj

ducendi & diu retinendi: motiva introducendi

illum ufum per modum convivii proutdixi, ve-

EUOET,

rofimiliter effe poterant r. Coene Dominice ex-

qaventur

preffior fignificatio : 2. communis vite: ac 3.

FTT

Chriftiane charitatis in egenos. commendatio.

-».Jïue p()p

Ti

Motivum coptam confuetudinem, quamvis cef-

ARU

fante complexo horum trium motivorum, fal-

j

At

tem aliqualiter retinendi in Sacrificio, quamvis

30 D |

fine forma materialis convivii, effe poterat tum

"DAT em

aliqualis faltem decentia fervandi expreffiorem

N

reprefentationem Coenz feu convivii ultimi Do-

Til

T

minici, tum ipfa confuetudo, quam non expe-

Ü

dit facile mutari ubi timetur murmur populi ca-

1

tholici, non capacis ad penetrandas Superiorum

fatio-

u

DE EFFECTU ET NECESkSITATE EUCHAR. 465.

u n

rationes; quia, ut bene S. Auguftinus alicubi

QIF mhquille Y

in fimilibus obfervat, immutatio confuetudinis

Ti

f»pe, quantum ratione fanat, tantum novitate

MT

Wf

T

perturbat.

Itaque ceffante etiam hoc motivo ,

nempe commotione populi fidelis, dum fenfim

DEU

i

UT

per ducentos & amplius annos ufus unius fpeciei

Vw

nomine obftrepente, murmurante, vel fcanda-

T

T&

lizaute, imo, ut verofimile eft, ipfomet popu-

ï

:

NU

;

lo ob occafionem frequentioris ac expeditioris

TRU Q

communionis idipfum collaudante, in populo

T

fideli fumma tranquillitate usque ad tempora hz-

il

Mi

reticorum in Bohemia introdu&tus eft, folum mo-

tivum fignificantius etiam in communione pri-

E

]v

vata reprefentandi convivium Dominicum in

M

V

comparatione ad innumeras irreverentias nec vi-

W

M

Qu

fum eft, nec oftendi poteft effe tanti ponderis

mawlexw

in libra ordinate rationis, ut przvalere debue-

j

l

W

ritfolum r. tam gravibus & innumeris irreveren-

inpe

tiis ac inconvenientiis, quz in ufu Calicis com-

jot od

mittuntur: 2. bonis, quz per frequentiorem

j t

communionem ex ufu unius fpeciei confecutu-

veDoniti

ram, promoventur: 3. fcandalo confecuturo,

TOR

fi Ecclefia ufum Calicis jam per ducentos annos

Q Gu

confuetudine populi fidelis abrogatum przcife

ob murmur hominum ex aliis articulis heretico-

".

UO

rum priorem praxin ac confuetudinem jam ul-

Wi

AU

tra ducentos annos toleratam ac tacite appro-

t

l

batam tanquam erroneam blafphemantium re-

AUIC

duxiffet. In bac Refponfione, cum catera at-

yiulini

tento & indifferenti animo exiftimem plana effe,

g n

duo folum :ihi probanda videntur: r. quod

j

j

al

ufus Calicis ','mr- uitra ducentos apnos ante Con-

cilium Bafileen

& affentiente tranquille ipfomet

masSuperiï

D. zhmnort. Tratt. de Euchariftia.

Gg

po-

7u

M

ssMl J

466

VDISPUTATIO V.

it æypus CF

opulo in defüetudinem abjerit: ». quod exin

»

at

'

de fequatur frequentior communio conformiter

j

r

1j

ad praxin primitiva Ecclefie, & ex frequenti

De illa

[ E) hls(

communione innumera immenfa bona.

grat o

jam priori defuetudine teftantur

dpetiecud

1. Zllexander de /les , quifcripfit circa annum

a Det

1240. Part. 4. quaft. 11. art. 4. $. 3. fic habet:

diam j

Dicendum , quod quia Cbriftus integre famitur fub utra-

sinaem n

que [pecie , bene licet. fumere corpus Chrifti fub [pecie pa-

gie, t pr

nis tantum , ficut fere ubique fit à laicis in Ecclefía.

uod

autem dicit Canon ibi : COMPERIMUS €&c. inteli-

s nl

d pus

itur de conficiente.

Ecclefía autem iflud Sacramentum

La

difpenare confuevit fb [pecie panis tantum.

n n

2. Petrus de Tarantafio, qui fcripfit circa an-

ve erulo u

num 1260. & rexit totam Ecclefiam fub nomine

s CU

Innocentii V. in 4. dift. 11.fic habet: Cum in boc

ürbot: n

Sacramento fit vatio caufe feu caufalitas pertinens ad

tie uf n

gratiam , C& quia gratia ef. omnibus nece[Jaria, ideo

hr 10 qui

omnibus traditur [ub una [peciei perfeGtione caufativa gra-

V, f

tie : fub qua fub majori cautela feu reverentia pote[t tra-

ia fotecon

di.

Sed fapientia (id eft ratio figni) non eff fic om-

o frgát,

nibus nece[Jaria , ideo à folis Presbyteris vel miniftris

t n

altaris famitur füb utraque [becie, " quia tnajorem caute-

] Egde

lam & reverentiam fervare [ciunt.

Y

n d;!

N

"v

d

3. INicolaus de Lyra, qui fcripfit circa annum

EUTTE

1320. in 1. Cor. cap. 11. de Euchariftia loquens

3

DT

ait: n prünitiva Ecclefía dabatur fidelibus (fub du-

"

D

Af

plici fpecie) /fed propter periculum effufionis [anguinis

A

Ms

modo datur tantum fub [pecie panis.

Nm

Is

11

4. Thomas de Zirgentina ,. qui fcripfit circa an-

num 1350. in4.dift. g. dicit , Propter unionem cor-

M

:

DT

(i

poris & fanguinis Chrifli fub utraque [Decie vecipiens ba-

WY

bet

0Y

.DE EFFECTU ET NECESSITATE EUCHAR. 467

i j

W

I

bet totum . corpus Chrifti & totum fanguinem : ideo com-

Atf

muni populo. fecundum confuetudinem. Romane Ecclefue

TET

l

n b)na

veritas corporis &? [anguinis Cbrifli datur ub [Deciepanis

ID:

tantum.

Ex his & pluribus aliisteftimoniis, qua

i

enumerat Joannes de Ragufio in Sermone de utra-

iil

(

que fpecie coram Concilio Dafileenfi habito , pa-

M

n

tet, ante Decretum Ecclefie ac Romanorum

i

v]m[, )

Pontificum jam przceffiffe confuetudinem prz-

I

dominantem in Ecclefia communicandi füb una

Jf

,

l,

fpecie, ut proin falfum fit, Romanum Pontifi-

]

Ui

cem abrogaffe ufüm Calicis, fed potius confue-

ATaf

tudinem precedentem ut rationabilem confir-

ij

matle.

Supereft ultimum. Refponfionis :nembrum: | quod

ia

nempe ex ufu unius fpeciei faciliorreddatur fre-

TM

quens communio, & ex hac innumera confe-

s n

quantur bona : namfi communio non permitte-

ul

ä

E!"

retur fine ufu calicis, fequeretur r. In illis re-

TA R

g

1l

"

,

4

í

fin

j

gionibus, in quibus vinum ob nimium calorem

/

/

brevi acefcit, ficutfit in Abyffinia, populo dif-

Tvl

ficillimum fore confervare vinumin copia. ».In

p)mi

regionibus frigidis , in quibusnullum vinum na-

UEL

fcitur, plebirufticang pauperi magno ftaret pre-

gunm

tio.

3. Eadem difficultas foret in America &

Altianis multis provinciis, in quibus non repe-

4. Vinum deberet con-

Dbrpud

7)

l

riuntur plantatz vinez.

d

j

I

!

Tl

i

fecrari in magna quantitate, cum Sacerdos nec

hii

V

numerum communicantium fcire poffet, prefer-

tim in Ecclefiis Regularium, nec cujuslibet com-

municantis in fumendo facro fanguine modum. s.

)

^

Cum in Ecclefiis ruralibus non habeantur Dia-

|

[

(

E

H:l

j

u

W

;

d

coni, utramque fpeciem deberet adminiftrare

I

i

ipfe facerdos, quod foret incommodum, &ob-

t

Gg 2

noxium

u

468

bE)LS PÁ(UU R AW DOUM

noxium variis abufibus.

6. Communio redde

Ágeacm!

retur difficilis communicantibus extra fuam pa-

«ginionet

rochiam v. g. navigantibus , 1t.nerantxbus, pe-

! [epugïlap

regrinantibus &c.

Econtra panis azymus facile

; C

fervatur, facile comparatur, facile ubique ter-

firi p

f h[( Pl

rarum afportatur , ut proin facillima reddatur

frequens communio.

Quanta autem exinde fe-

LTan

h

llf

p r

quantür bona, non poteft effe obfcurum atten-

tius conüderantl : cum illa connaturaliter con-

]1 T»H[

neGitur r. Major gratia ad vitam Chriftianam in

if diel, d

fpiritu & veritate condecenter tranfigendam. 2.

TU Wfif

Major fenfuum & cordis puritas tum pracedens

(j

n n

C(

ad condigne tantum hofpitem recipiendum , tum

confequens ad digne pro tanto beneficio con-

ii

lii Wif

fervandum.

3. Avocatio populi ab aliis con-

verfationibus vanis , lafcivis, otiofis,,

aut pe-

riculofis diebus feftis.

4 1*1eqmnr10r difcutfio

QU

confcientie , frequentior peccatorum deteftatio,

V'

L

TOU

& frequentius renovande vite propofitum,

quod alioquin langueret, fi non urgeret p1æfcns

M/

femetipfum probandi ex frequentioris commu-

IDUM ]

nionis ufu neceflitas

5. Exinde autem fcqmtur

NI

pravarum habitudinum animi, paffionum , ini-

WS )mns

micitiarum, lafciviarum

n

injuftitiarum &c. re-

t

preffio frequens, &ex frequenti repreffionetan-

dem pravarum inclinationum manfuefa&tio , con-

d

Y

I

temperatio, & ad bonam confuetudinem 'redu-

o

dl

étio.

6. Sequitur etiam frequentior paflionis

Dominicz recordatio

AH

ratitudinis,amoris, imi-

M

tationis, & variarum aliarum virtutum confo-

"

* VUUI

i Uff]

ill

IK

ciantium exercitatio ; qug

omnia bona, tanquam

connaturales fructus autfouæ frequentis devote

l

&

communionis, qualis in plerifque eíIe folet , fua-

u

dent

VR

ROE

)u

Bu

DE EFFECTU ET NECESSITATE EUCHAR. 469

lo

A Q] n

:

1

dent fane ac moventad facilitandam frequentem

communionem, ex qua fequuntur , in quantum id

Mp

u

iU

ls

nec repugnante. decretis aliunde preftabilitis

|

^

Deo, necreclamante fideli populo fieri poteft:

prout fieri potuiffe hucufque oftenfum eft.

U

SAML BI

lx his autem patet, quam mifere erret Pe-

trus Francifcus Le Cowrager, quiin libro : Defenfe

I) l

Q Wil

TUl

(

de la nowvelle tradu&tion de I Hifloire du Concile de "Tren-

te. $. 13. afferit; à Concilio Tridentino nonde-

buiffe dici, antiquitus ufum communionis fub

utraque fpecie fuifle frequentem.

Debuiffe enim

r.l

u

H

n

dici; eum fuiffe generalem, ita ut ante fzeculum

Il

0

XII. nullus cafus communionis fub una fpecie af-

fignabilis fit, nifi cafus neceffitatis.

[ dN

QUJESTIO IV.

!

t

Utrum in communione anima Cbrifli uniatur phy-

ll

li V

M

fice unione [Tabili cum anima communicantis ?

:e::ïozis Q

lOTANDUM I.

Huic queftioni anfam de-

diffe Eminentiffudum Cardinalem Crew-

lt kL

FUEGOS Societatis Jefu, quianno 1728. Romsg

V

edidit librum hoc titulo : ita ab[condita , feu fpe-

Y for

ciebus Eucbariflicis velata, à Chriflo indefinenter exer-

cita.

In hoc vaftiffimo Opere , ab Em. Cardina-

[Ü

li BeLLUGA &aliis Romanis Theologis appro-

bato, Em. Author tria potiffimum docet.

PRiMO, quod Chriftus in Euchariftia exer-

j

ceat ad extra omnes operationes vitales inftar

cujusvis alterius hominis, v.g. auditionem , vi-

N

fionem. &c,

Itaque Chriftus in Euchariftia jux-

s

Ww

ta hanc fenteptiam, licet fit totus in toto, &

GE

totus

/

m

470

DISf[ITATIO V.

(rrjvt

totus in fingulis partibus fpatii, omnia, qus& in

vicinia S. Hoftie fiunt , videt & audit inftar al-

" f

terius regis prefentis , qui fereddidiffetinvifibi-

fuyay (

Jem.

t eyertet

Ex hoc principio deducit, quod Chriftus

in Euchariftia fit fpeciali veneratione ac cultu

vpnmut

honorandus.

semoum

SEcuNDo docet, Sacrificium Miffe in

ganr i

hoc coníitere,

quod Chriftus in confecra-

ierimo 1

tione fufpendat in momento omnes operationes

f poie

vitales , nec eas refumat ante commixtionem

particule Hoftie confecrate cum vino confe-

Spcud

enflati

I

"o

I

crato.

n d

TrnRT1I0, quod confümptis in ftomacho

m rb

fpeciebus anima Chrifti fe uniat phyfice cumani-

f x

ma communicantis; & quod ea unio fit eatenus

fimilis unioni hypoftatice , in quantum vi illius

i, qu

anima Chrifti ita affumit animam hominis com-

grlit n

municantis, ut verum fitdicere, Chriftum ope-

jettnem adi

1ittsad Dl

rari in tali anima omnes ejus aCtiones, & omnes

st f

bonas actiones animz humane effe vere ac pro-

prie a&iones Chrifti.

Ea ratione docet Em. Au-

VECTT]

thorfieri, ut anima humana , dum omnes ejus

dindin, T

tlf

potentie affumuntur & reguntur ab anima Chri-

l

Ml

Lj

fti tanquam füo motore, per a&tiones deiformes

'iïil

TT

^

transformetur in perfe&am imaginem Dei. Co-

[

terum eam unionem animae Chrifti cum humana

J üþ

Aj

anima non efTe fubftantialem fed tantum acciden-

Wn,

talem ac corruptibilem, eamque a&u deftrui per

"a g

peccatum mortale; licet iterum renovetur per

hü !f,*?m;;

novam communionem ,. ac dein iterum non fo-

ftiy

j

Fim

lum in vita, fed etiam per totam eternitatem

TUl

1

maneat, nifi denuo deftruatur per peccatum ;

NUA

ll

mortale.

d

UM

N

O-

ov

DE EFFECTU ET NECESSITATE EUCHAR.

471

|

T

NoTANDUM 2.

uj

A me non defendi pri-

V

mam & fecundam thefin hujus doctrinz.

li

L

PnuriMAM quidem, quod Chriftus in Eucha-

mf

riftia exerceat omnes actiones vitales , habeat-

R v

que communicationem mutuam , actionem & paf-

fionem cum vicinis corporibus, non quidem de-

Ti

m

pendenter àlegibus nature , fed dependenter

àliberrimo arbitrio mentis, cenfeo, probabiliter

W:Gp n

4

ii

VL

m

M

i

i

defendi poffe.

A g

SECUNDAM autem , quod ratio facrificii

confiftat in repentina fufpenfione actionum vita-

!f

lium Chrifti Euchariftici, neutiquam admitto ex

T

AU

variis rationibas.

Ratio mea eft 1. quia tali

E

modo in Miffa non perageretur à Chrifto idem

LY

Y

facrificium , quod peractum eft in cruce, fed

n n

perageretur novum genus facrificii per novam

O

fufpenfionem a&ctionum vitalium , cum tamen

£n, t

Apoftolus ad Heb. 9. dicat: Chriffus per proprium

2deve

fanguinem introivit [anel in fan&a eterna vedemptione

i

inventa.

Non in manufa&a fantta S'efus introivit , fed

in ipfum celum , ut apparcat nunc vultui Dei pro nobis ;

, t um

WE

neque ut fape offerat femetipfum ;. alioquin oportebat eum

frequenter pati ab origine mundi ; nunc autem [emel in

i

confummationem feculorum ad de[litutionem, peccati per

maginemD:L

Oif

boftiam faam apparuit .

Et quemadmodum [latutum eft

bominibus femel mori, f & Chriftus femel oblatus eft

Ms

od

ad multorum exbatrienda peccata. . Etc. 10. Hicunam

1

pro peccatis cfferens bofliam in [empiternum fedet in

g r

jimnx

dextera Dei.

Una enim oblatione confummavit in

Ex hoc patet, in Mif

i vt

Jempiternum fanctificatos.

fa non poffe admitti novum genus facrificii ,

ry ph'

[

fed replicari tantum incruento modo illud,

Gg 4

quod

D-LSPiUT ATOW

DF vFFCTu

472

quod in cruce oblatum eft, prout etiam Triden-

hi

P ( ao

tinum Seff. 22. Cap. 4- Declarat

2, Hec fen-

L(u

j5, &

tentiarepugnattraditioni, que dum agnofcit fo-

sepon pO

lum facrificium in cruce oblatum , hoc novum

omunerm :

genus facrificii refpuit

3. Si poneretur hec

fufpenfio actionum vitalium in confecratione,

ii genus I

m al

Chriftus in elevatione S. Hoftie , & deinceps

Tarenus

usque ad commixtionem particule in calicem nec

videret nec audiret fideles preientes in Ecclefia;

u ao

vf AY

& fic nec obtineretur finis, quem Em. Author

intendit

nempe modus connaturalis colendi

L»METM M

regem praientem

Quomodo enim aulici ad

Jj

Á

reverentiam erga regem prafeptem animmarentur,

fi nec videt

nec audit ? 4. hoc modo Chriftus

v

!

nciufus in tabernaculo eílTet inftar inclufi in car-

ü

cere

qui oculos habet , nec lucem folis, nec

)

hominem afpicere permittitur.

s. Hzc fufpen-

CILIUM

»?

fio nec convenienter ponitur in prima confe-

HIDOTUt]

cratione, nec in fecunda.

Cur enim potius in

in hac quam illa? 6. Si fimul in eodem inftanti

AU

fiunt centum confecrationes, non poffunt fieri

j

centum negationes earundem actionum in eodem

1

A.

fubje&o. Ob has rationes , licet ad textum Apo-

N

ftoli Em. Authoerfput 6, Se€. 2. fol. 445. va-

ib L i

ria tentet effugia, uti adaliasrationes, cenfeo,

AC Jb

non poffe admitti hanc comoediam , antmmtatl

WMP [

ignotam. Quod vero attinet tertiam Thefin,

À QUs hn

Dico, Non eft impoffibile, dari unionem

SLUUIUS N

phyficam de fe perpetuam inter animam Chrifti

i

& animam digne communicantis.

ii

I'v

w

PRonATUR r.

$i :

;on datur talis pbyfica ,

IU

[I-Im ,

A

tunc in hoc Sacramento folum datur unio cum

Chri-

li j

&U

u

DE EFFECTU ET NECESSITATE EUCHAR. 473

*UUAE

w-qT

U ,

[

läL

Chrifto affe&tiva , moralis ac myflica , nempe pef^

t dLE

fidem & amorem , per augmentum gratiz fan&i-

h

"0

u

Q

M

ficantis, & per donum gratiarum a&tualium ; fed

i

hoc non poteft dici.

a

Ergo. Min. prob. Juxta

DEU

|vir

communem fíenfum Eccle(ie & SS. Patrum datur

U

aliud genus unionis cum Chrifto in Euchariftia

quam.in aliis Sacramentis.

Ergo cum in aliis

Sacramentis detur unio cum Chrifto affzüiva ;

moralis, ac myflica, dabitur in Euchariftia unio

1]

phyfica. ANT. PROE. ex Phrafi locutionis ab

N

d

Ecclefia & Patribus non ufürpata in aliis Sacra.

mentis. I. S. AUGUSTINUS traét. 26. in Joa.

de Euchariftia loquens exclamat : .O fienum uni-

I

T

L

tatis ! o vinculum charitatis ! 29. T AaIDENTINUM

Seff. 13. cap. 8. Oumes in boc unitatis fizno , in. boc

vinculo cbaritatis , in boc concordie fymbolo comveniant,

3.CoNcrLiIUM FLonENTINUM in Inftru&io-

ne Armenorum per Eugenium.IV. Hujus Sacra-

a

wenti effedus ,. quem in anima. operatur digne fumentis,

i

!d

efl adunatio boininis ad Deum.

Etpauloante. Mix-

TU

Wo aque cum «ino convenit ad fiznificandum bujus Sa-

T

cramenti effe&um ,. qui eft unio populi Crifliani ad Chri-

&il tg;u;

fium.

4. CoNcitLiUM LATERANENSE füb

Innocentio III. in C. firmiter de Summa Trinit.

Q V

vocat Euchariftiam myflerium unitatis.

5. San&t.

THoMas p.3. q. 74. a.6. C. Vino debet aqua

mifceri, quia hoc convenit ad fignificandum ef-

fettum hujus Sacramenti, qui eft unio populi

Chriftiani ad. Chriftum.

6. S. BONAVEN TU-

RA iHi*4. dift. 12. p. 2-a- . q.3

Cum hoc Sa-

cramentum fit unionis, effe&us ejus primusaut

g

eft unire, aut magis ünire, fed non de novo

du

unire , fed jam unito magis unire.

7. CYRIL-

:

85

LUS

DISPUTATIO V.

amm

474

gf

LUs ALEx. in Epift. ad Colofyrinm. — Decebat,

eum noftris quodamodo uniri corporibus per [acram ejus

d

l] Pattem

carnem 69 [anguinem.

8. CaATEcHIsMUS Ro-

MANUS p. 2. C.4. n. 39. ex S. Cyrillo affirmat;

gunonen

in Eucbariflia Cbriftum miro quodam modo uniri corpo-

y B

Cum ergo hzc fpe-

gt u

vibus per carnem & [anguinem.

cialis unio corporis ad corpus non poffit effe

um ii

suicd t

immediata, videtar probabile, quod detur quedam

unio mediata etiam corporum, in quantum anima

m d

g TUM

Cnhrifti immediate unitur ad animam digne com-

municantis.

( gt

/

J

Mimnttr

PROBATUR 2.

Ex una parte unio trans:

t

m

"

formativa,, qua Chriftus affumit animam cum

DL

M

:x

|

ejus potentiis per modum motoris, eamque mo-

um

vet ad aétus transformativos anime in fui ima-

autndi

ginem per vitam & aétus füupernaturales , eft pof-

( Ori

fibilis ac decens Deum

ex altera parte per hanc

i, &j

unionem longe melius explicantur varii textus

1 Df

Ergo debet admitti. ent. q. r. m.

Scriptura.

LU

probatur negative , quia non poteft oftendi im-

lp

plicantia in tali unione: prefertim cum D. Pau-

LITT

lus ad Gal. ». v.20. infinuet , in fe a&tu extitiffe

1 4ITW

talem unionem, dum ait: J/vo autemjatm non ego,

t Inie

ivit veroinme Cbriftus.

Quoad 2. membrum pro-

"U gt

batur ex illo textu [oa. 6. ubi Chriftus dicit : Qui

Wi

imanducat neam carnem , & bibit meum fanguinem , in

"htr uy

me manet , g ego in illo.

Et rurfus ibidem in alio

Um

textu.

*'WCUBS(

Sicut wüfit vne vivens Pater ,. &2 egovivopro-

qh

EY

pier patrem , && qui manducat me, €9 ipfe oivet pro-

llf

"m

pier me. — Jam vero hos textus in fenfu obvio ac

AJILS I

proprio longe connaturalius intelligi de unione

li

li

aliqua naturali feu phyfica, quam morali , proba-

ïüls

tur

J

Y

DE EFFECTI ET NECESSITATE EUCHAR. 475

[mm' Dh'

whmp

tur ex fenfu Patrum & Do&orum Ecclefiz. INam

1. S. Hilarius 1. 8. de Trinit. confutans eos, qui

ECHHW

inter Patrem & Filium divinum tantum admitte-

; ETiEu aüm

M

T

bant unionem affeCtivam feu moralem, fic fcri-

bit: Éos nunc, qui inter Patrem C* Filium voluntatis

Mp

ingerunt unitatem , interrogo , utrumne per nature *ve-

T

vitatem bodie Cbriflus in nobis fit, anper concordiam vo-

lg,

E

luntatis?. Si enim vvere Verbum caro fattum efl ,. & nos

D uttg

vere Virbum carnem cibo Dominico fumimus , quomodo

D t

non NATURALITER tmanere in nobis exiftimandus

efl , qui &? naturam carnis nofire jam infeparabilem fi-

bi bomo natus a[Jumpfit ,. €? naturam carnis fue ad na-

(

Alr

V Wd)

Eu

turam cternitais [ub facramento nobis communicande

u

carnis admifcuit? [ta enim omnes unum [umus , quia in

x,wu

u

)

Chriflo pater ef , & Cbriflus in mobis eft..— Quisquis

ergo naturaliter Patrem n Chriflo negabit , neget prius

A

vel fe in Chriflo, vel Chriftum fibi ine[fe , quiain Cbri-

u

W

Jlo pater , &? Chriflus in nobis unum in bis e[fe mon fa-

Vi

ciunt.

Et infra.

Quam autem maturalis in mobis bac

101

unitas fit, ipfe ita teftatus efe : Qui edit carnemmeam,

i ii

g bibit [anguinem meum , in me imanet , & ego inillo.

qu)

INon enim quis in eo erit , mifi in quo ipfe fuerit 5 ejus

n

b

tantum in fe

ea

umptam babens carnem ,

qui [uam fum-

!

Ub

pferit.

Perfette autem bujus unitatis fJacramentum fa-

fà

T

perius jam docuerat dicens : Sicutmifit me vivens pater,

Al

f

€9 ego vivo €jc.

Vioit ergo per patrem , eodem

r

J

Hucusque D.

modo nos per carnem ejus vivimus.

Hilarius, cujus expofitio haud dubie potius lo-

FT

J

n

quitur de aliquo genere unionis phyfice feu na-

j

lu

qu

turalis , quam moralis.

2. S;, CYRILLUS AÀALE-

j n

XANDRINUS l. 1o. in Joa. C. 13. ait : Confide-

vandum efi, non babitudine folum , que per cbaritatem

j t

inteliigitur , Cbriftum in nobise[Je 5 verum etiam & par-

mmüiaüup[(i

tici-

476

D2DLS PUU/EATILOCVW

ii !

ticipatione naturali.

INam fi quis igne. liquefattam ce-

ram alii cere füniliter liquefatke ita mifcuerit , ut unum

ämrionem

quid ex utrisque fattum *videatur ; — fic communicatione

ftoBATU

Corporis & Sanguinis Chrifli ipfe in nobis eft ,. & mos

niim Ui

in iplo.

Et1.11.in Joa. C. 26. circa finem.

Jliud

fj

z

gnia u

Tiec

g

J

Jav

[

0 dicamus , cum Cbriftus per fubflantialem , quam

ji, ncina

cum P atre babet, unitatem in fe,imodo fanili voluit nos quo-

Barssc

queinter nos unitate Trinitatis, quantumnature nofire li-

sionem fer

cet, tniri.

Ecl. 11. C. 27.. Corporaliter filius per

tUpio a

benedi&tionem wmyflicam nobis ut bomo unitur , [piritua-

liter tamen ut. .Deus.

In hoctextu benenotandum

v atl

li

eft, quod D. Cyrillus admittat fummam unio-

T

Vl

Id enim ver-

nem, quantacunque eft poffibilis.

MW

baillaimportant; quantum nature nofire licet. 3.

S. CsunvysosroMus Hom.45.in]oa. | Ut non

folum. per. diletionem ,. [ed. veipfa in illam carnem con-

veriamur , per cibum id ejicitur , quem nobis. largitus

1 !W!!lü, [

e/f ;

Guin enim fuum in mos amorem indicare vellet , per

':"Jäff')ïfïpf !

l

corpus fuum fe nobis commifcuit , & in unum nobis eum

4 C*Jr

Et Hom. 46.

À

vedegit ,-ut corpus cum capite uniretur.

*

ibidem. Cun dixiffet , qui manducat carnem meam ,

iil

& bibit fanguinem meum , in memanet , non abfurde pro-

l

fequitur 5 ficut mifit me ovens Pater , & ego vivoprop-

ll E"

D

ter Patrem.

Nan, cum [ape repeii[Jet oitam aternam ,

S;

i Q R

ad id confirmandum addit : IN ME MANET.

l

1f

enim ia me manet , quiivo, per[picuum eft , etiam eum

d t

vitturum , qui inmesnanet, Ex Hom. $5. adpopulum

It

ll

BI

W

Antioch.

Manduca me , dixi , bibemej, & te fuvfum

Non fatis. eft. tibi,

T

babeo ,. & deor[um tibi conne&or.

connettor.

INon fatis eft tibi, qu

J

i0d tui primitias [urfum

babeo.

Hoc non tui fatiat defiderium 5 & ideo deor[um

fE t

((

defcendi , nec fanpliciter iibi commifceor ,. fed connettor.

À

z

A

. S. lrenzus l. 4. C. 34. ait:. ANos. in Euchariflia

N

e

U

'

DE EFFECTU ET NECESSITATE EUCHAR.

j7

L lr

WVW

ei offerimus ea, que [unt ejus , confitentes congruenter

lg

[

cominunicationem & uniiatem carnis & [piritus.

LT

PROBATUR 3.

Scriptura teftatur , dari

10

quandam unionem transformativam anims in

Deum ita ut Chriftus omnia bona Operetur in

Vl

nobis, inclinans , non neceffitans vol

Af

Untatem,

& Patres ac Do&ores docent,

talem transfor-

mationem fieri in Euchariftia, Érgo datür ftabi.

lis unio animz Chrifti ad animam communican-

A.

tis. ant. q. . m. probatur ex illo ad Gal.

z

Vi-

vo autem jam non ego &c. que verl

li

a D..Chry-

foftomus explicans dicit : Non dixit ;

vivo Chrifto.

ftd quad longe majus erat , dixit ;

viuit in me Chriflus.

in

Quemadmodum . enim. peccatum ,

f vicerit , ipfum CU

quod vivit in bomine ,

animum, ad que oult pertrabens ;

ita fiillo mortuo, que Chrifto funt placita, fiant, mec

bumana deinceps efl ejusmodi vita, videl

icet ipfo Cbriflo

vivente in mobis, boc eft, agente,

& operante,

Ec

D

j

Apoftolus 9. Cor, 3. fcribit.

INos revelata (per

fidem) facie gloriam Domini [pe

culantes in eandem ima-

LA

ginem transformamur tanquam à Domini /pir

iu. Quo-

Wi

ad ». membrum Probatur ex Patr

ibus.

Sic D.

Leo Papa Ep. 22. n illa myftica dif]

ribitione [piri-

tualis alimonie hoc fumitur, ut accij

Doientes virtu-

tem celeftis cibi in carnem i

pfus, qui caro no-

ftra factus eft, tranfeamus.

2. PAscHAsIUS

exponens illud Matth. 26. Cexa

ntibus illis , ficfcri-

bit: Admiremur,

atque intelligamus, quod B,

Hilarius intellexit

» quO artificio, utitaloquar,

nos Chriftus in fec

olligit, vel quo myfterio unum

in fe nos effe natural

iter voluit ,

non per con-

cordiam folummodo voluntatis

!]

.

PRo

DISPUTATIO V.'

p

478

j gyit.

PROBATUR 4.

Datur quedam fpecialis

agratid

unio Spiritus S. ad animam, dum confert gra-

!EQdUO, i

tiam fanctificantem.

Ergo etiam datur fpecialis

unio animz Chrifti ad animam digne communi-

i Don

snelct

cantis. C. patet ex variis textibus Scripture &

st r

Patrüm partim jam relatis , partim referendis,

aiDo,

in quibus infinuatur fpecialis unio Chrifti ad com-

al t

municantem , qui non eft communis toti SS.

(rinitati, qualis eft illa unio ad animam, dum

yjadi m

t , m

confertur gratia fanctificans. — /Znt. prob. ex con-

n um

fenfu fere omnium Theologorum, de quo tefta-

PAl

tur SUAREZ De Deo. l. 12. C. 5. n. 8. his verbis:

Wi

Dico tertio; quando Deus infundit anime dona gratiee

eópiiundux

fa

n&ificantis , non folum creata dona , Jed ipfemet divi-

sánm cuni

na per[one

bomini dantur , & animam ejus inbabitare

ày d

incipiunt ,

& ideo talium donorum interventu Spiritus

fanttus i

nvifibiliter iütitur .

Ita docent Dottores Scho-

L

t in Deor

la[tici ,

adeo ceriam reputant banc veritatem , ut D.

'THOMAS p. I. 43. à. 3. ERROR

EM appellaverit

Vrj n

t i

ententiam dicentium ; mon

dari Spiritum San&tum ,. fed

Idem fenfit ALE Ns1s p.1. q.73. memb.

tytrtid o

[

ejus dona.

Eflque

4. a. I. & alii Tbeologi in 1. dift. 14. &. 13.

r qui

communis fententia Patrum. — Videri potel LE o Serm.

tht ( i

9. Pentecoftes AMBRos1Us l. 1. de Spiritu S.

At f

C. 4. &. $. AuGUs TINUS l. 5. de Trinit. C.26.

& tra&t. 32. &. 74. in Joa.

Ratio pracipua e[l , quia

Vr

ita loquitur expre[Je Scriptura 1. Cor. 6. INe[citis , quia

Vrj

templum Dei eflis , €? Sp

iritus Dei babitat in vobis ? Si

em templum Dei violaverit , di[perdet illum

j'»:ïäonis it

quis aui

IW&I

Deus.

Tanplum enim Dei fantum eft.— Prafertim

t

Pt

b

Al

fant optima verba illa Pauli 1 .Cor.6. Nefcitis , quo-

X

ll

niam corpora veftra membra funt Chrifti? tol-

Tneres

AU (

lens ergo membra Chriíti faciam membra

tricis

»Ww

l

]

DE EFFECTU ET NECESSITATE EUCHAR. 479

n [W

tricis? abfit.

(

li

müfh

An nefcitis, quoniam qui adhz-

ret meretrici, unum corpus efficitur? Erunt

]33] a'upn

j

1

lj xec

if

enim duo, inquit, in carne una.

Qui autem

|

CT]D' "

adhzeret Domino , unus fpiritus eft. & iterum.

Àn nefcitis , quoniam membra veftra templum

P ?mm l EI:EFETj

r

funt SpiritusSan&i , quiin vobis eft, quem ha-

!

betis àDeo, & non eftis veftri? Quenonpo[Junt

ïm

!

1j (j

intelligi de donis creatis; tum quia de ipfa perfona Spiri-

ag t

tus [an&i fermo ef1, tum etiam, quia templum foli Deo

4 ]

M

f(

m

dicatur , mon donis creatis , que accidentia quedam fant ;

A.J.,L

/

unde ex bujusinodi locis folent Patres communiter Spiri..

tus Santti divinitatem probare.

Eft etiam infigne tefti-

monium illud ad Rom. s. Charitas Dei diffufa eft

per Spiritum San&tum , qui datus eft nobis.. bj

enim donum cbaritatis creatum à Spiritu San&o diflin-

guitur, diciturque, e[fe effe&tum Spiritus San&ti nobis

dati. Et 1. oa. 4. dicitur : Qui manet in cha-

lk V

i, f'

ritate, in Deo manet , & Deus in eo.

ui er-

&o in cbaritate manet , non folum babet donum creatum,

M

hi

fed illo mediante ita Deo conjungitur , ut vere Deus fit

erQ M

ineo, juxtaillud Joa.14.. Ad eum veniemus, &

ul d

manfionem apud eum faciemus. Z ilud. Apud

vos manebit & in vobis erit.

He igitur & fimi-

L. ag

les locutiones. frequenter in Scviptura veretite verificari

non po[Junt per folam infufionem gratie create,

^ äeTrin:ï:IC;

UM

Ergo

7

oportet fateri, aliquo wodo magis proprio ipfammet per-

fonam divinam mitti.

TT

ItaSuarez , quamvis modum

o

illum unionis inter animam & Spiritum San&um

W

J ^

D. I2. n. I3. & 14, non reécteexplicet, durahanc

nl: Pm*rr

unionem confiderat , tanquam aliud confequens

Vi

ad gratiam fan&ificatem. — Manifeftum enim eft

!

l

tam ex Scriptura quam ex D. Thoma in r. dift.

! (hri

d

14. & 15. quod collatio Spiritus fan&i ejusque

unio

DISPiITATI(')- V.

nilfTECTü

48o

t t

unio ad animam fit faltem formaliter aut natura

,:5' ylelicet

prior ad gratiam fanétificantem in effe abfoluto

siim. 1

ífpe&atam. Prius enim juxta Apoftolum Rom.

3RINUS,

s. eft dari Spiritum , quam diffundi charita-

giiniate

tem , que eft concretum ex amore & gratia

jfb

fan&ificante, prout in Tra&. de Charitate often-

gt

fum efít.

PROBATUR s. Nifi daretur quedam unio

vt du

TM

ftabilis inter animam Chriíti & animam commu-

i

nicantis, non daretur proprie loquendo phyfi-

hg )

!

cus influxus narurz humanz Chrifti in nos. Sed

H

Trinidi

hoc non poteft dici.

Ergo maj patet, quia fo-

lus inüuxus moralis proprie loquendo non eft

d aiint

»?

l

L)

i

phyficus. min. prob. ex verbis Chrifti juxta SS.

]

hriftus in Sermone imme-

FE

::ï

Patres explicatis.

diate poft inftitutionem Eucbariftie , habito [oa.

KV.IMI..

lj

rs.ficait: Ego um oitis vera , & Pater meus Agri-

':(Chriüus f

A fiam vj

"

[

cola efl. — Omnem palmitem in me non ferentem fru&um,

&

tollet eum.

Manete in me ,

i

$ ego in vobis.

Sicut

t quni

M

vüft man-

palmes non poteft ferre frutum à femetip[o ,

Ajnirsit,

Ego

ferit in-vite ; [ic mec os ,. mifi in me inanferitis.

TLTA

fum vitis , 'o0s palmites.

-

Qui manet in me, & ego in

1f ddum

eo, bic fert fru&tum multum.

Quia fine me nibil pote-

LOU

fiis facere.

Si quis in me mon manferit , wittetur fo-

Wal

vas , ficut palnes, & arefcet , & colligent eum , & in

DLT

Hic textus, licet fuum fignifica-

ignem müttent.

"'s (pi

tum importet ultimato in fenfu morali feu my-

: HWWI

ftico, cum utique verificetur de omnibus Chri-

N

ftianis, etiamfi nunquam communicaverint, vi-

NUj

detur tamen fenfum illum myfticum fignificare

er

Til

l IW

fymbolice mediante eo , quod importatur in fen-

-Ji

fu phylico , nempe mediante infuxu phyfico in

1

corpus Ecclefie , quatenushoc corpus Ecclefiz,

N

repra-

n

) dn

D

D

DE EFFECTU ET NECESSITATE EUCHAR. 481

T 1

h

l

i

reprafentatur per majorem ac digniorem ejus par-

l AP

^i

m

tem , videlicet per colle&tionem omnium commu-

u

Q

n Ill

nicantium. Itafentirevidetur CYvnzrLLvs Arg

XANDRINUS,quiconfutans Arium,hzec verba de

l QU h

fola divinitate Chrifti explicantem, 1.10. in Joa.C,

: At

13. fic fcribit: Cur fecundum carnem nos palmites

1l^n,

dici pernegat? n non convenienter dici potefl , vitem

bumanitatem ejus e[fe , & nos palmites propter identita-

n AUT

tem nature ? — Ejusdem. enim natura. vitis & palmites

funt. — Ita C2 [piritualiter &? corporaliter nos palinites ,

& Cbriflus vitis el. Similiter D. HrrARIvs l.

9. de Trinit. ait :. Cbriflfus carnem a[fumpfit ,. ut illi

D

quaf, viti nos bomines carni quafi palmites inferi. po[Je-

D

mus,. Et D. AucusTINvs tra&. 8rz. in Joa.

Quam«is vitis non effet , mifi bomo e[Jet ;; tamen iflam

gratiam palmitibus non praberet , nifi Deus e[fet.. Cum

ergo Chriftus fecundum humanitatem vitis fit ,

nullibi fuam. vitalitatem palmitibus magis com-

municat, quam in Euchariftia juxta illud Joa.6,

Ego fum panis vite. — Et rurfus.

Ego fum panis «i.

vus, qui de celo defcendit.

Siquis snanducaverit ex boc

pane, «ivet in eternum.

Qui manducat carnem meam,

d

& bibit meum fanguinem ,. babet vitam eternam,

iNi-

fi manducaveritis carnem filii bominis , && biberitis ejus

Janguinem ,. non babebitis vitam in vobis,

Hinc D,

'TuoMas Opufc. 58. De Sacram. C 25. fcribit:

il

Pavticipatione corporis & fanguinis Cbrifli bomo vivit ,

u

d

10n fumens tantum Sacramentum , quod (2 mali faciunt,

fed pertingens ufque ad fpiritus pavticipationem , ut in

corpore Domini tanquam membruim maneat ,. €2 ejus

At

| jpiritu oegetetur.

Et ConNErnivs à Laperpg

M

in C. 6. Joa. v. st.

Idem eft ac fi Chriftus dice-

ret: Sum panis vivus in sne ipfo, £? me vivum come-

at

D. Zmort Tratt.de EucharifLia,

Hh

denteui

M

um

pore p UuT ASWDPOSV.

482

.quUa umm

dentem voioificans , eiquemeam vitam communicans , cum

JWFIA Chm

Manna e[[et inanime , ideoque vitam comedentibus fe tri-

abus d

buere non po[Jet.

UR

Chriftus affirmat talem uni-

PROBATUR 7.

1

ä

ür pl

y

tatem fui cum Ecclefia, qualis eft unitas fui cum

vll

T

Patre.

Cum ergo ifta unitas fit realis, etiamil-

g M

la unitas erit realis. ant. patet ex illo textu Chri-

iniitudo c

fti Joa. 17. ubi rogans Patrem ait : Rogo, ut om-

nes unum fint , ficut tu Pater in me, C? ego in te, ut

aim m

yhis,

& ipfi in nobis unum fint.. . Ad quse verba Torr.

n unizacg

TUs Cardinalis in Joa. C. 17. annot. 12. fic fcri-

bit : ,, Ut Athanafius ferm. 4. contra Arianos re-

o

ni, Ll

»fert; Arius dicebat fic : Si nos fumus unum,

f

, ficut Pater & Filiusunum funt ; igiturnon erunt

wiig 1

ia Dd

, Pater & filius confübftantiales, aut certe nos

Rurfus fi

Qtem

,erimus confübftantiales inter nos.

s aferi !

,nos fumus in Deo , & Deus in nobis, ficut

s

i

liT

;; Pater eft in Filio & Filius in Patre : igitur non

,, eft dicendus filius in Patre & Pater in Filio ef-

. Qu

Ui

, fe propter identitatem nature , ficut nec nos

n

, dicimur effe in eo , & ipfe in nobis propter

El

OIL'FJUH;C

U PATNJ

v

, naturam eandem. Sed audiamus Cyrilli Zllex. 1.

t

, I 1. C. 26. refponfionem. — Ut igitur inter nos &

,Deum fingulos uniret, quamvis corporefimul

& einC

um f

, & anima diftemus. Suo enim corpore creden-

il

,,tes.& fecum & inter nos unum , unumnos cor-

j UL

li

»pus efficit. Quis enim eos , qui unius fan&i

u mm k

Quf

», Corporis unione in uno Chrifto uniti funt, ab

l If

u

hi

, hac naturali unione alienos putabit ? Nam fi

W

lii

,, 0mnes unum panem manducamus, unumom-

t *i il

,nes corpus efficimur.

Dividi enim atque fe-

ætl J E)

J

ICi

,jungi à feipfo Chriftus non patitur.

Pofi banc

,» t'éfponfioneni Cyrillà Toletus fic pergit : Hoec unitas,

an d h

,in

u

DE EFFECTU ET NECESSITATE FÜCHAR. 483

Wl

W

,in qua uniuntur, & efficiuntur unum, eítca-

]i d

, ro ipfa Chrifti realiter in Sacramento ipfis cre-

,, dentibus data , ut non participatione unum

n 1Uln

fint, ut fa&um eft in priori unitate, in qua

m

T

, dabatur Spiritus fan&tus ratione donorum , fed

i

&vl

,,realiter & fübftantialiter Chriftus ipfein cibum

t

», detur,

Rationeautem hujus unitatis major eft

j

^L

», fimilitudo cum unitate Patris & Filii: perhane

TET

L

, enim carnem & fanguinem Chriítus realiter in

21

Hy

,hobis, & nos in ipfo manemus.

Hanc ean-

1001

vll

(t

,; dem unitatem ton folum Cyrillus, fed & Hi-

i

R

,, latius 1. 8. de Trinit. his verbis fignificati affir-

Mhm)

, Tat.

Et fane vera DoGrina eft, & expofitio

WW

NI

"

, legitima.

In hoc tamen uno diffentio ab his

WU

, duobus DoGoribus, prefertim à Cyrillo, qui

Wi

, unitatem talem animarum & corporurm figni-

UM

», ficari afferit verbis hifce : Ut omnes unum

»ünt, "

Ita Toletus, cui libenter ex parte ac-

cedo.

al

Quamvis enim in Euchariftia caufetur

aliqua realis unio feu unitas inter animam Chri-

, n

l

DI

i

fti & communicantes ,

non tamen arbitror ,

Chriftüm PRiMARIO illis verbis ad hancunio-

fed tantum sECUNDARIO,

lt ;D.E' k

nem refpexiffe ,

Primario enim Chriftus illis verbis. tefpexit ad

p

p

beatitudinem finalem , feu ad vifioném Dei per

e[fentiam , ubi datar fumma unio effentiz divi-

d

[i]

ne cum anima beati,

utpote unite per mo-

Ut

dum fpeciei impreffe & expreffe , que unio

M

tanta eft , ut fit quedam deificatio contingens

intempore, illius &mula , que eft neceffaria

VO

ab eterno inter Patrem & Filium , adeoque

[ULM

per confubftantialitatem:

Et ideo direéte re-

i. I

fpondendum erat Ario.

Hha

Pno-

j: a

DTSPUTATIO'*

p

484.

PROBATUR 8.

Chriftus & Patres teftan-

g Ff

giectl

tur, quod Euchariftia fit caufa refurre&tionis &

immortalitatis corporum. Hujus autem caufa-

s Pa

guimand

U

litatis nulla apparet ratio aut connexio, nifi di-

catur, inter animam Chrifti & animam commu-

j « vil

^ limbore

nicantis dari unionem ftabilem refufcitativam

corporum, & ex corpore Chrifti mediate unito

u qi

collativam immortalitatis. maj. prob. .

g.

[. Ex verbis Chrifti , qui Joa. 6. fic ait :

jdit m

» Non Moyfes dedit vobis panem de clo; fed

d i W

qm amift

,Pater meus dat vobis panem de colo verum.

, Panis enim verus , qui de celo defcendit ,

dm s p

Hac eft enim voluntas

»dat vitam mundo.

at r

,ejus, qui mifit me, Patris, ut omne , quod

UTO

285 utfn.

, dedit mihi, non perdam ex eo , fed refufci-

Atà, qu

, tem illud in noviffimo die. --- Nemo poteft ve-

,nire ad me, nifi Pater, qui mifit me , traxe-

1 C0GUDI

,rit eum, & ego refüfcitabo eum in noviflimo

g pus n

m

», die.

Patres veftri manducaverunt Manna in

u

Wrtde re

, deferto, &mortuifunt. HHic eftpanis dece-

tijizsen

!

, lo defcendens, ut fi quis ex ipfo manducave-

D

i

Trm ij

,,rit, non moriatur,

Si quis manducaveritex

lm

Et panis quem

, hoc pane , vivet in zternum.

Bol mdur

,ego dabo , caromeaeft promundivita. Amen

Atrlinho

, Amen dico vobis, nifi manducaveritis car-

, nem filii hominis & biberitis ejus fanguinem,

Ls

d CWPWH

,,non habebitis vitam in vobis.

Qui mandu-

,,cat meam carnem & bibit meum fanguinem,

T t

r

[

, habet vitam eternam, & ego refüfcitabo eum

VET

, in noviffimo die.

Qui manducat meam car-

"Ui oy

,,nem & bibit meum fanguinem, in me manet,

l

W

u

Sicut mifit me vivens Pater,

Ehe 4k

&

,» & ego in illo.

M

; & ego vivo propter Patrem, &qui manducat

&f

me

"A

S;

ov

DE EFFECTU ET NECESSITATE E'A['TC)HAR. 48 5

Vs

u

refm

E

,me, & ipfe vivet propter me.

Hic eft panis

iNon ficut manduca-

]UIL» 1

if

,,qui de cclo defcendit.

CDWX'D Y

, verunt Patres veftri Manna & mortui fünt.

Euj

F

(

; Quimanducathuncpanem, vivetinzternum.

,,Si ergo videritis filium hominis afcendentem

D o

il [

» (ex limborefurgentem) ubi erat prius. Spiri.

A

,, tuseft, qui vivificat.

Caro non prodeft quid-

ï

»» quam. ?

Qui hec verba bene expenderit,

LT

videbit manifefte, id aperte doceri à Chrifto,

Ti

lg

quod ficut per efum fru&tus vetiti genus huma-

)jaf

[

1]

num amifit immortalitatem corporis, ita per

&n

efüm hujus panis eandem recuperaturum fit,

il

ll

L

idque ea ratione, qua Chriftus non carne, fed

. qui

fpiritu feu anima fua perpetuo in anima commu-

. R il

nicantis manfurus eft.

Inde enim eventurum ,

u

utea vita, quam à Patre Chriftus accepit, ex

!

|

l

1

li

ii

L

ht

anima comrmunicantis in corpus ejus migratura,

J hi

l

ficque corpus in vitam &ternam refufcitatura,

nV

acimmortale redditura fit.

Caro enim fola,

p

[I

J

que à Judais crucifigi, & tumulari poteft, ad

n ( CQ

bunc effe&um nil profutura eft, fed anima Chri-

j menäuczg:

fti, que fuum proprium corpus refufcitavit, ac

"

Ts

denuo in mundum, ubi erat prius, ac dein in

J

celum ex limbo Patrum afcendit.

u

II. D. Thomas Opufc.58. C.6. — d eiernam

[

Jalvationem corporis & anime unus cibus exigitar , cu-

jus "virtute anima ad vitam cterne beatitudinis perve-

lat

a U

i

i

miat, €9 corpus tandem ploriofe vefurgat.

JDe boc cibo

J

M

1

foa. 6. Caro mea vere e[t cibus oalens anime C coypori.

f

III. D. GaEconrivs Nyffenus in Orat. Ca-

)5

QU

techet. ,, Corpus immortale, cum fuerit intra

u

;

(s*

,€um, qui fumpfiti , univerfum quoque trans-

Á

9

mutat

DISPUTATIO V.

i gma

486

NÀ

, rnutat in fuam naturam.

Sed fieriinon poteft,

40

h

, utfitaliquid aliter intre corpus , nifi per efüm &

s

; potionem mifceatur vifceribus. Neceffe efter-

T

» £0,c0 modo , quo natura poteft, fpiritus vivifi-

,5 cam fufcipere virtutem.,

Cumautem folumil-

as ii

ii

,lud corpus quod Deum füfcepit, hancgratiam

, acceperit, oftenfum fit autem, aliter fierinon

jl za.'i:zrr

» poffe, ut noftrum corpus fit in immortalita-

lgb !

jl

J þ]!w

[

l

,, t€, nifi per communionem cum immortali fa-

süuedintm

,,Gum fit particeps incorruptionis ,

oportet

», Confiderare.

"

.M

4 (f

f:f:

IV. ArLcERUs de Sacram. 1. 1. C, 3. Ut

il

rl P

fignetur, animas noftras & corpora animz Chri-

fti & corpori uniri, & conformari debere , fi-

)

n

,

M

l

mul eorpus & fanguis fumitur à fidelibus, ut

[

fumpto corpore & anima Chrifti, toto Chrifto

i

I.dül

2'n!

totus homo in anima & corpore vivificetur,

s Cnfef

PRoBATUR 9. Eguchariftia , prout tradi-

i Mf

tur à Patribus & Do&oribus , eft aliqua exten-

d d

1.

fio Incarnationis.

Sed extenfio Incarnationis

L RUT

proprie non habetur fine unione reali Chrifti ad

pngi r

fideles, , Ergo (fine ea unione nec habetur Eu-

BI

chariftia, min. prob. r. D, CunYvsosToMUus

DA

Hom. 61. ad populum ait : Unicuique fidelium fe-

i mj

metipfum per my[terium commifcet , €? pér [emetipfum

Htf

nuirit. & boc tibi per[uadens , quod carnem tuam af-

VUf

!N

funpfit &c.' Ytem Hom.83. inMatth. — IVos alit &

fj

1

fibi conjungit , atq

[

"D

conglutinat.

2. S, LE o Serm,

ii

Wi

J

15.de Paflione ait ; Sacramentum nobis dari , ut in

jj

id, quod [umimus , tranfeamus.

3. D. GaEGO-

|

Ri1US lNaAz,.

JNobis comedendum proponit , ut cum

l

l

ipfum acceperimus , id fiamus , quod ipfeeftl, — 4. D.

!

Im »

TA I

l

CypRiANUS de Cona, ait, fpirituali tranfitione

L

905

3J£4.w.

!

DE EFFECTU ET NECESSITATE EUCHAR. 487

Eüümmh u

*

)U&]u'

nos Cbriflo uniri.

5. ALBERTUS M. de Euchar,

"

t

dift. 2. tra&t. 3. C. 2. Chriflus ait , in me manet ex-

V i ECi'T: Ü

E

T

tra fetranspofitus , 69 in ipfo maneo transpofitus ex-

?If&,fþirm;

]

]

]

tra meipfum. & -dift. 3. tra&. z. C. 8. Comimu-

RL

nicans infertus efl im bonam olioam & focius vadicis

LA

& pinguedinis fa(tus ,. quia omnia bona , que fiunt, à

n d

Chriflo taliter unit? percipiunt.

6. D. THoMas

O

Opufc. 58. Hec eft. proprietas furculi bone arboris f

B

Vf

l

5

l

trunco inferatur [yloefiri , quod illius amaritudinem in

OLD !

[

j-EI

Jui dulcedinem convertit.

Sic corpus Chrifti nobis infi-

tum in fuam mos bonitatem trabit , ut quales ipfe fruttus

TTE

jultitie facit , & nos per eum faciamus. . Et Opuf.28.

J

utr(y

de Sacram. C. 2o.

Spiritus f[antkus medullam cedri

l

ific

fümpfit , quia . Chriflus Incarnationem. fecit , (2 bunc

quafà furculum plantat , cumfidelibus Dominici Corporis

w

Mi

tribuit Sacramentum.

Hinc dium efl 4ugu[lini ;

o

(1. 7. Confeff. C. xo.) cibus fum gradium ; crefce &

(s

manduca ; nec ego mutabor in te, [ed tu mutaberis in

;

ddüg

qme.

7. S. AMzaROsiIUs l. 6. de Sacram. C. r.

:I ]

lens

:

Dominus Sfefus confors. eft divinitatis && corporis , &g

;

EU

r

tu, qui accipis carnem ejus , divine. ejns fubflantie in

|

D

v d

illo participas alimento.

8. TAvLERUs Serm.-3:

CR

]i

de Ven.Sacram.

Cibus bic vitalis cum bomine mivo

d

quodam modo unitur , adeoque eundem totum in fe trabit,

"

V

é&9 in fe transformat , ut mulla po[fit unio conjuntiior ,

nec transformatio xoerior , perfeciorque cogitari , cum

hd

longe verius anima bic uniatur Deo , quam gutiula una

W

aque ingenti dolio infufa mutetur in vinum , aut anima

1*,,0

"m

1") )

copuletur corpori.

9.MicHAEL ViviEN in Ter-

6

tulliano predicante tom. 1. Conc. 5. deEuchar.

fcribit: In Eucbariflia unimur Chriflo tanquam corpus

t

capiti coaptatum ; non unitate perfone , ut in Incarna-

';;

tione, féd quadam wntonis [pecie , majoriea , qua wmy-

pr«.nwau L

4

Jtico

488

g

D'ISPUTATIO V.

INon tan-

D

y U

ftico Ecclefie corpori conjungitur Chriftus.

tum (unione myftica) fed re ipfa nos fuum corpus effi-

i u

«giatt

cit (ut loquitur Chryfoftomus Hom. 61. ad pop.)

g p

Hanc unionem Cyrillus Sferofol. appellat concorporatio-

nem; Cyrillus 4dlexand. incorporationem ;; .D. Hilarius

grprimud

^

gipre

nüxtionem , Tertullianus concarnationem ;. Pafcbafius in.

«ifcerationem.

Unio Sacramenti bypoflaticam emula-

yla nij

tur unionem.

Invvenit enim amor dioinus alterum amo-

gio duori

vem fibi maxime familem , per quem fingulis uniretur bo-

iium nX

gim Cori

münibus, ut unio illa bypo[Latica extenderetur ad omnes

pariter & ad fingulos.

Dei Filius non debuit. fibi per.

au;manez: 6'

Jonaliter unire fingulas buinanitates 5 in Incarnatione a[-

[

wiepri

n

fuimpfit bumanitatein , cui mos unümur in Sacramento

unione adeo pevfeGa, ut imütetur indi[Jolubilitatem bu-

du rpu

qanitatis Chrili cum Verbo divino.

Io. LvuDovr-

DESTO)

cUS DE PowNTE De perfe&ione. tract. 4.c.r.

i Critiy

S. 9«

Ut S. Thomas perpendit ; non decebat Dei «na-

at phy(

jeflatem , perfonaliter fe unire cum fingulis , quemadmo-

4 D.

dum cum bumanitate Chrifti fefe univit ; nec ejus chari-

uite

tas continere fe potuit ,. ut folus unus bomo tanto illo bo-

idltr p

no frueretur , nifi etiam ad ceteros aliquo modo deriva-

p er ?

Telul .

Ad boc igitur celeflem banc iam $9. confilium

a2 Cor

invenit, ut Deus & bomo fub forma cibi fe collocaret ,

titgtsin

quo ad fingulos illi pateret aditus , && per. boc Sacramen-

f0f5 QUi

tuin fingulis f conjungeret. Hxc funt argumenta,

&l utuy

qui& pro tuenda probabiliter hac fententia ab

Emin. Cardinali partim adducuntur, partim in-

ET qn

REU

finuantur.

Ego vero in ARGuwENTO OcTA-

TT

[

AR v

vo magnam vim agnofco.

Verner

Solvuntur Objectiones.

lt

N

OsjyrcrTuR r. SianimaChrifti permane-

tlf

M

Mi

reg' phyfice unita cum anima communican

tis,

vel

m

o

Ul[ïm !

DE EFFECTU ET NECESSITATE EUCHAR. 489

iij Al'!f

vel anima Chrifti poft corruptas Species Eucha-

rifticas maneret phyfice prefens in anima com-

QT v

municantis, vel non maneret phyfice przfens?

h U

Neutrum poteftdici. Ergo ; maj. prob.

Si di-

lt

li

catur primum , quod anima Chrifti non maneat

Ü

l

iL

1

phyfice prefens, fequeretur, quod detur unio

phyfica in dif/ans , fed hoc non poteft dici, quia

D

1j

unio duorum in fuo formali conceptu dicit prz-

j

Yif

fentiam unitorum.

Si dicatur fecundum , quod

Axi.»u:f:m.gj(:

anima Chrifti maneat prefens , fequeretur, quod

& f

i

aut maneat etiam illius corpus prefens ; aut quod

1

Chriftus poft corrüptas fpecies fit adhuc inadz-

Á

quate prafens, & inadequate non fit prefens. Sed

utrumque repugnat communi fenfüi Ecclefis.

Y

REsPONDEO c. maj.n. min. & dico, quod

anima Chrifti poft corruptas fpeciesnon amplius

]

maneat phyfice ac localiter prefens.

Ad prob.

A W

c.maj. n. min.

Nonenimeftimpoffibile, füper-

Wt

naturaliter poffe dari unionem in diftans, ficut

t ii

fupernaliter poteft dari a&tio in diftans , prout

TT

fuppono ex Philofophia.

Sic enim etiam D.

a d

Paulus 2. Cor. 12. dubitat, utrum fola anima

m j

fuerit raptus in tertium colum , five fimul cum

D

W

corpore; quin tamen exiftimet, fe fuiffe mor.

duf

f

]

"

U

li

tuum, ita ut unio inter animam & corpus perie-

f

!

h

MM

ii

rit.

Sive in corpore, inquit, füve extra corpus , ne-

n

mlf

fcio.

Si ergo in anima Pauli rapta ad tertium

QOn

!

m

colum potuit remanere ünio ad corpus, etiam

poterit remanere in anima Chrifti unio ad ani-

inam communicantis.

15)

Driczs, faltem fequeretur,quod anima com-

municantis remaneret unita mediate cum cor-

M

u

pore Chrifti exiftente naturaliter in coelo , &

Hh 5

non

DI SPUTATIO-V.

490

non effet mediate unita cum corpore Chrifii

g

exiftente in aliis hoftiis confecratis in Afia vel

3 0nitat

America; fed hoc non poteft ldici.

Ergo. min.

giconm

A (

ü

prob.effe unitum unione mediata , ,& non effe

unitum unione mediatafunt contradictoria,

i M

jana conf

XESPONDEO. n.min. q. 2. m.

Dico enim,

TMUE

quod anima communicantis unione mediatama-

neat unita cum corpore Chrifti, ubicunqueexi-

jslippol

o st i

ftat.

Neque neceffe eft, ut replicatis corpore

D

& anima Chrifti multiplicetur illa unio Chrifti

fi, i

ad animam communicantis, velut unio commu-

i, d

[

nicantis ad animam Chrifti aquirat novum refpe-

&um ad animam & corpus Chrifti noviter repli-

gt

catum in Afia vel America.

Unio enim illa ter-

Layitri 1

minatur ad animam Chriíti precifive fpectatam,

tübn,

loe d

in quantum abftrahit ab omni differentia tempo-

rum & locorum.

tunmnio

Quod vero entia relativa, v.

g.acio, unio &c. preícindant, ut ita dicam,

à npat

!t a

formaliter, fuppono ex Philofophia & patet ex

Sq

i!ïfgm

ipfa unione hypoftatica, quzrefpicit formaliter

UM

perfonalitatem Verbi , quin formaliter refpiciat

110

naturam divinam.

It

U

ii

OsjICITUR 2.

Si communicantes aquire-

m

n

rent unionem phyficam cum anima Chrifti, Eccle-

IT

* licalmr. 1

fia non amplius effet corpus Chrifti myfticum,

fed phyficum.

Sed hoc non poteft dici. Ergo.

] S V&kïe*

! COR

min. prob.

Ubi datur caufalitas phyfica, non

datur inoralis feu myfítica.

Ergo idem dicendum

l0

de unione.

Y

um

tj

RzsProxDpEO.n.maj Myftiecum enim vo-

tf

ll

catur hoc corpus, quia licet in pluribus fideli-

Ls

bus detur ex digna communione unio phyfica

cum

)

L

DE EFFECTU ET NECESSITATE EUCHAR. 49I

BUTI

le;

ceum anima Chrifti, illa tamen non eft fübíftan-

A

tialis in unitatem fuppofiti feu perfone, fedtan-

l

tum in communionem operationis, in quantum

, g;

anima Chrifti fe habet per modum motoris ex-

r

trinfeci.

Non autem repugnat, idem totum

fub una confideratione effe phyficum f£otum acci-

ï*m' Djïof';

o

dentale, füb alia vero confideratione in ratione

j

ij

unius füppofiti effe totum moralefeu myfticum,

prout patet in aggregato accidentium in Eucha-

L:

l

J

T C,

riftia, quod fimul eft totum phyficum acciden-

Ha

It

tale, in effe vero facramentali eft totum mo-

rale.

,.

D

l

OB]JICITUR 3.

In hac fententia non po-

i

1

l

NS

teft explicari r. Quid à communicante aquira-

turinfecunda, tertia, & ulteriori communio-

i

ne; fed hoc debet poffe explicari, alioquin ite-

1

iM

ratee communiones effent fuperflug. Ergo ; min,

Mi

prob, Non poteft ad unionem in prima commu-

nione aquifitam fuperaddi alia unio.

2. INon

( p

vtf

poteftexplicari, an hec unio per peccatum mor-

tale amifía remoto obice revivifcat,

Si enim

vt

nonrevivifcit, fequitur, quod juftificatus per

contritionem perfe&am vel abfolutionem non

If

p

haberet jus ad refufcitationem corporum.

Si

autem dicatur, quod revivifcat, id probandum

eft.

3. Sivaleretargumentum octavum, feque-

retur , quod communio etiam parvulis effet ne-

ceffaria ad obtinendam refufcitationem corpo-

D

rumin vitamimmortalem. 4.Sequeretur, com-

munionem omnibus fidelibus effe neceffariam

neceffitate medii ad obtinendam gloriofam re-

fan eni;

j

furre&ionem corporis, fed hoc non poteft di-

i 3. Sequeretur, quod omnes fideles pecca-

"TU r v

rent

DISPUTATIO;V.

g

492

a d

rent mortaliter negligendo aut procraftinando

communionem , etfi jam effent conftituti infta-

jgiioln

6. Non habetur finis aut. effe&tus

D

U

ET

tu gratiz.,

hujus unionis in altera vita.

Ergo faltem non

du D

i recu

debet admitti, quod hzec unio duret per totam

zternitatem.

jreítentet

finprotun

REzsPoNDEO n. maj aquiritur enim per

novas communiones nova extenfio unionis in

It

ordine ad novas operationes intelle&tuales &

mpe ton

volitivas magis deiformes, ita ut anima Chrifti

À df

liberius & latius operetur in potentiis animz om-

um

nibus.

Sicut dum in embrione perficiuntur or-

YTH

gana, unio animz fit extenfive major, veldum

t Crif 1

vigor anime redit in membra apople&tici, para-

trphtámats

lytici , vel alias infirmi.

zudand

AD 2.

Dico, quod hecunio non recupe-

ls (

retur, nifi per novam communionem.

Reftuf-

citantur quidem czteri fidelesintuitu communio-

i, df

nis habite in voto, non tamen habituri funtil-

ttors p

]

Jetha il

-

lml

lam gloriam accidentzem , quam obtinebunt

habentes actualem unionem.

1 tneol

tüi n

AD 3.

Dico , Deum fupplere in parvulis

defe&tum communionis ob eorumimpotentiam,

h f 14,

1

& rationejuris, quod habent ex gratia fan&ifi-

Dehles n

cante obtento in baptifmo.

INon tamen affe-

T la

quentur illam gloriam accidentalem , quz com-

ïï;'fris

fl

]

municantibus confertur ex illa unione phyfica.

L

h)

lm

Neque tamen fequitur, quod Ecclefia erret,

hr

fubtrahendo parvulis communionem ufque ad

Llnr de

Bl

ufum fufficientem rationis; quia etiam parvulis,

N

VA

qui more veteris Écclefie communicarunt, li-

n

M

cet habeant unionem phyficam cum anima Chri-

W

d R

fti, illa nullum fpeciale gaudium illis in altera

vita

"Ti

Üv

DE EFFECTU ET .NECESSITATVEZ EUCHAR.

493

vita allátura eft, quia vident, eam in vita fuif

Nl

fe fibi otiofam, necprofuiffe ad operationes dei-

r Eïïf:

formes , ad quas effentialiter ex fua natura erat

ID

ordinata. lllud tamen fequitur , praxin in Ger-

) Q j

mania receptam communicandi parvulos ftatim

allucefcente ufurationis etiam dubio adhuc

Vr ts

,non

f

effe improbandam, fed commendandam.

]

TA

j t

D

hj

AÀp 4. n. maj. obtinebunt enim refurre&tio.

nem per communionem in voto, fti

H

patam gra-

tia fanctificante ,

qu& tribuit jus remotum ad

i

gloriam. Gloriam tamen accidentalem, quzin al-

Y

tera vita confertur preditis unione

phyfica cum

AU

1

anima Chrifti,

T

AC W

non affequentur; & inordinead

hanc gloriamaccidentalem concedo, communio-

t

nem actualem effe neceffariam neceffitate medii,

Apnp s. Concedo,

peccaturum graviter ,

Ill

qui, cum afpiret ad gloriofam refürrectionem

fui corporis per communionem in voto ; ex mera ne-

Qu od

gligentia illam lon

go moraliter tempore procra-

ftinat, ficque oftendit, füuum votum reci

piende

communis non effe ferium & efficax.

y

ij

J

Apn 6. n.a. Nam prater illum effe&um,

quod habentes unionem phyficam cum anima

N

Chrifti habeant refürrectionem gloriofam fui

corporis titulo juris, ac tanquam ger fe ac conna-

turaliter debitam, quod alii beati carentes illa

bl

unione nonhabent; acceditalius effectus

»quod

(

participent de gloria Chrifti,

tanquam de re fibi

u

per participationem phyficam propria ,

cujus

qpiam

participationis fic phyfice proprie effe&

us eft

::

u^

inexplicabilis letitia, dulcedo 3

& voluptas,

gpibo

Eminentiflimus Cardinalis Cienfueg

0$ exiftimat,

quod

DISPUTATIO V.

D;M

494

n

quod

habentes ejustodi unionem phyficam cum

Chrifti vifuri fint eadem vifione beatifica,

üdi atl

anima

qua

videt intuitive Deum ipfa anima Chrifti;

j ( hat

i fspïicati i

que

tes nec eft impoffibilis nec omnino impro-

babilis.

Licet enim vifio ex fua ratione gene-

que H

g diqi

ricà fit a&io effentialiter immanens fuo fübje&o

is poffit reddi capax vifionis

jginriel

individuo ; nec lap

enatr o

per vifion

em aliena

m; quia ipfi deeft ratio ge-

dentie vitalis , non tamen videtur

a

pnerica tep

impoiïibile , ut tendentia vitalis vifiva generica

itrore d

fontena

in beato affumatur à vifione altioris ordinis, ab

eaque accipiat rationem fpecificam vifionis per

Mumana,

inrrent: h

identitatem.

Sic enim magis verum erit illud

Tlnd

Vita veftra abfcondita eft cum

16

Apoftoli ad Col. 3.

.im

Chriflo in Deo ; cum vero Chriftus apparuerit o

itave[ira,

)

jli]

i

Et illud

UT

Ü

E

tunc &? vos apparebitis cum ipfo in gloria.

T. Cor. 15. V. 24.

In Chriflo omnes vivificabuntur ,

t nj

" Cum tradiderit regnum Deo patri.

Cum

deinde finis.

ul Mu

tradiderit vegnum | Deo patri.

Cum autem fübjetta illi

ug nf

fuerint omnia , tunc & ipfe filius fubje&tus erit ei 5 ut

Ml

D

Deus omnia in omnibus, in quantum videlicet

m

!

)

[

ft

n

per vifionem feu fruition

em beatificam ipfa ef-

L: gazia' ]

j

fentia divina loco fpeciei creatze immediate uni-

n

L

u

tur menti beatorum , mediante videlicet mente

"Inhn

feu anima Chrifti.

rl ?

Dicss. Hec tota fententia eft nova. Et-

". (

go merito fufpecta.

LU

ü (VM

]

RESPONDEO.

D. eft nova quoad evolu-

T

ll Em!m

tionem Do&rine veterisinScriptura, Patribus,

« i &(

& antiquis Theologis involuts. c. quoad füb-

LT

À gun

ftantiam rei. n. ficut pallium , aut pannum phry-

tum

gii operis involutum &evolutum feu explica

non

lt

DE EFFECTU ET NECESSITATE EUCHAR. 495

mpbïüüa(

L

hi

non differunt quoad fübftantiam , fic in myfte-

Ht s (

riis fidei articuli per coordinationem principio-

rum, & harmoniam plurium veritatum evoluti

x

;

ütiye

DTN

ac explicati non differunt quoad rem à tradito

dogmate. Eminentiffimus Cardinalis refpondet;

AUA

i

Qu i

etiam aliquid privilegii novitati indulgendum,

* ldl

ubi agitur deimmenfa gloriaPrincipis, ne, dum

damnatur novitas , culmen gloriz Principis tan-

quam reum & falfitatis convié&tum in tenebras

exteriores dejiciatur.

In ejusmodi circumftan-

tia intentanti feralem i&um foluta lingua libere

inclamandum , quod miles antea mutus hofti in-

"y

clamaverat : O bomo , cave, Crefum interficias, Ufür-

1

pat etiam illud D. Nazianeni orat. 26

JNon no-

vun vobis fontem prerupimus , quemadmodum Moyfés ;

Y

féd abfconditum & abfirufum aperuimus , ut olim

fervoi

:

Jfaac.

Item illud Tertul

liani l. de velandis vir-

gin. C. I.

Regula quidem fidei na omnino eft ; illa

immobilis & irreformabilis,

Hac lege fidei manente

cetera jam di/cipline €? conver[ationis admittunt novi-

guma

W

n

tatem correttionis, operante [uilicet &? proficiente ufque

in fimem gratia Deis cun propterea Paracletum mifevit

um

"

Dominus , ut , quoniam bumana mediocritas omnia

Jimul

d) eli»:u

capere non poterat , paulatim dirigeretur , & ad perfe.

&unf perducevetur difiiplina ab illo Vicario Dom

ini ,

Spiritu. Santto.

yni'ï iM H

Que efl Paracleti ad miniflratio nifi

bec, quod difciplina dirigitur , quod Scripture revelan.

tur, quod intelle&tus reformatur , quod ad meliova jro-

"L

Jicitur ?. Ita Eminentiffimus Cienfuegos ref5;on-

h

det fol. 662. & 663. ubi de utili vel inutiji no-

quu

vitate do&trinarum plura erudite differit,

WW

du

j

li

QU E.

.DISPUTATIO V.

Ü Emm

495

«

QUJESTIO V.

t

M

1

faadenda frequens communio, þræ-

An, €? quibus

!

fartim quotidiana?

f J!

OTANDUM I.

Hanc controverfiam cum

J d iil /

4 i

ipfa Societate Jefu exortam effe, valde mul-

tis Theologis, prefertim ex Societate Jefu, fre-

Wil

uentem communionem aperte commendanti-

Inter priores

!y

bus, aliis eam impugnantibus.

eminet P. CHnisToPHoRUS MADRIDIUS,

delih d

T

unus ex primis S. Ignatii fociis, qui edidit libel-

lum de frequenti ufü. Eucbariflie , primum INeapoli

? « bl

editum, dein recufum Dilingz anno 1557. uno

videlicet anno poft mortem S. Ignatii.

Ex eo

tempore non folum fervide difputatum eft de fre«

[

quenti communionis ufu, fed etiam communio quo-

tidiana in nonnullis Dicecefibus indifcriminatim

Hv

introdu&a eft refpe&u laicorum. 'T'andem In-

nocentius XI. anno 1679. huic controverfiz mo-

deratos limites pofuit Decreto à feedito, in quo

Dt)

declarat, etiam communionem quotidianam iis

QG feqU

permittendam & füadendam effe, quibus ea uti«

:) u fmm

lis ac profutura vifà fuerit.

Integrum tenorem

£t uj

Decreti adjungo ad finem hujus quaftionis.

A t

NoTANDUM 2.

Convenire otmnes, etiam

Ój

i

10 rb

alioquin fautores quotidianz communionis, pre-

M; M RW

"r

fertim poft Decretum Innocentii Xl. quod com-

munio quotidiana non fit concedenda indifcri-

gu

ij

minatim omnibus.

L.T

Quales tamen ad eam indul-

LO

gendam conditiones exigendz fint, non conve-

u

"

niunt.

Quidam eam quotidianam communio-

l

nem concedunt etiam iis, qui labuntur in fre-

quentia

o

DE EFFECTU ET N ECESSITATE EUCHAR. 497

quentia peccata venialia. Aliiid negant; P. M -

DRIDIUS C. 1. fuam mentem his tribus propo-

Wm.::io,;;

"H

fitionibus proponit. PRrMo, Quamvis in perfo-

nis tam religiofis quam facularibus , que non mimis oc-

D

n

cupate fuerint megotüs profanis facularibus, mentem

1one ld

it

lT

[

l

à divinis nimium avocantibus ,. laudabilis ac fru&wuofa

Ms

fit quotidiana communio , nibilominus faltem ottaco quo-

i()

que die digne accedentibus laudabiliorem , utiliorem , ac

v Ut

jfru&uoftorem ,. quam ab[tinentiam à tali frequentatiore,

hm

ljl

e[Je cenfemus.

SEcuNDO. JNon cenfemus , ab[Linen-

tes à frequenti communione aliquo propterea peccato ob-

(ü

firingi.

TrnTr0. d bor, ut ipfi dicantur. digne

"i

W

accedere, mon requiritur ea dignitas, que confiflat in

quadam perfettione «irtutum ac. donorum, & im deve-

à uv

tione; ifla enim cum fint dona. Dei, in frequentatione

idi

Q

il

bujus Sacramenti primum donantur , unde, ut obferoat

Ger[on, qui nolunt accedere. ad. boc ty[terium. fine tali-

bus donis, finiles funt frigidis , qui nolunt accedere ad

i

1

"

!

ignem , quim pvius fint calidi, mec ad Medicum , mif

prius fint fani.

Ita P. Madridius.

,;3ïge

ilti

n

NOTANDUM 3.

Eos authores, qui com-

u

1

Mi

U

mendant frequentiam communionis, non inten-

j i

dere, ut ftatim introducatur confuetudo com-

p

munionis quotidiape cum fítrepitu, & contra

Nam D. HygRoN1IMUS ad

m

morem regionis.

Lucinium fcribens ait: De Eucbariflia quotidie ac-

j:

(je u

cipienda, quod Remanorum Ecclefie &? Hifpanice ob-

(

Qu

fervare perbibentur , [cripfit quidem Hyppolitus vir di-

iM

fertiffmus , & carptim diverfi fcriptores ex variis au-

«

iboribus

edidere ; fed ego illud te breoiter admonendum

Quv

puto. "Traditiones Ecclefiaflicas , pre[ertim. que fidei

TO

Tin "Ziïf?z'ant, ita obfervandas , ut à majoribus traditee

j v

funt , nec. aliorum confuetudinem aliorum contrario Àore

li

f[ab-

D. edmort Tratt. de Euchariftia,

DDS PUL AVET O V.

p

498

füboerti. — dtque utinam po[femus Eucbariftiam absque

r iffl

condemnatione no[iri & pungente femper accipere! Eun-

Aff ii

dem in fenfüum P. MA pRIDIUS C. 4. fcribit:

4inmuno

Fatendum tamen , in introducenda in populos fideles fre-

atb i

quenti communione rationem «el maximam temporum ,

i j

Aptem 0m

locorum , & per[onarim babendam , ut fine fcandalo,

rixa, €g contentione, & cum quam maximo poteft fra-

u$ -2

!

&u, atque edificatione introducatur , atque recipiatur.

a, qus

Jllud etiam affirmamus ; in. quibusdam regionibus , ubi

omunid

confuetudo. communicandi mom viget , ufum frequentis

d qui

communionis differre fatius e[Je ,^ quam cum pufülorum

pitoqua

offenfione inducere : tanti[per tamen , dum C2 per ver-

TisH

aol

bi divini concionatores , vel piorum bominum confuetu-

dinem tam Prepofiti, quam fubditi bene de "veritate at-

triferga

que utilitate ejus frequentationis edotti eandem cum gau-

r

dio ac [pirituali confolatione vecipiant ; €g' alii aliorum

Aadi qu

exemplo ad falutiferam bujus Sacramenti [ufceptionem

j m N

ducantur &j invitentur.

Cum enim populus rudis & ad

SORQTDODICÉT

divina munera cognofcenda tardus fit , aliquorum magis

difimur

exemplo, quorum car tetigerit Dominus , commoveri ,

Wferhe o

quam Difputazionibus , rationibusque impelli (olet.

Ca-

r re

vendum etiam efL , ne ab ea frequentia abftinentes vepre-

$" Inp]

bendantur , oel irritentur ,. fed potius in [piritu lenitatis

DICO, li

edoceantur &g informentur.

Que omnia , ne fingula

tj i

per/equamur , pio && prudenti difpen[atori confideranda

fo,ïm jjg, Ql

1

€g' exequenda relinquimus.

Ita Madridius.

T d

NoTANDUM 4.

AP.r4CRorr, qui

Wf

:':iv Vg [e

fcripfit poft Decretum Innocentii XI. circa fre-

n

-;ïiw!se: fef, j

quentem communionem 1. 6. p. 1. n. 664 668.

U

669. fequentes tradi regulas.

» I. Dicendum

LT

"um

;

RUT

»cum S. Thoma, quamvis unicuique expediat

jl

»quotidiana communio, fi adfit ftatus grati,

"u

"h.'e;

r

, a&ualis devotio, & debita reverentia; tamen

;; quia

0Y

DE EFFECTU ET NECESSITATE EUCHAR.

499

BWMHW

[

M Lp?m« [

» quia difficile eft, ut omnes, praefertim fiecu-

JIUS

"L

» lares, ifta quotidie habeant, hinc quotidiana

» communio abfolute loquendo non expedit o-

LT

MX(M][ l

, mnibus indifferenter, fed hoc relinquendum

, €ft judicio prudentis confeffarii.

Abfolute

Wümn

,8utem omnibus adultis convenit valde fre-

A

n

»Qquens. 2. Poffunt confeffarii devotis perfo-

P

al

,nis, quas dirigunt, determinare dies, quibus

^l

» communicent.

N

A

T

Sed petentibus fzpius aut et-

,Jlam quotidie negari non poteft communio,

L.

lr

U D

4

» pofito quod digna judicentur; neque deterre-

» i debent à quotidiana communione, ut patet

W í

äw

» ex Decreto Innocentii XI.

3. Si tales perfo-

Ü

A

N

»

» nz interrogent , quoties communicare poffint,

» negari non debet, quod habeant jus commu-

, hicandi quotidie, f! nempe judicentur digng.

»5i tamen non judicentur difpofite ad toties

A 1

[

»communicandum, quoties forte vellent, pot-

» eft diffimulari vel negari communio ; quiaPon-

i, (f

» tifex hoc totum, ut fiat frequenter vel infre-

» quenter, reliquit judicio confeffarii & Paro-

hi

Ita P.1a Croix.

His prenotatis,

L

l

Drico,

Per fe & regulariter communio fal-

n

|41

LY

tem menfirua fuadenda éft omnibus Chriftianis ;

Ottiduana iis , qui raro incidunt in peccata venia-

]

o

lia plene deliberata, aut fcandalofa, v. g. men-

jj 1

dacia, verba ícandalofa, rixofa, turpia, &c.

M

d

n

Jingulis diebus feftis eiiam continuis iis, qui rariffime

aut vix unquam incidunt in peccata venialia ple-

d

ne deliberata, aut fcandaloías quotidiana vero iis

Y

tantum , qui clarent eminentia quadam virtutum

1

ac donorum fupernaturalium.

Ita quoad fub.-

ftantiam Card. Luco Difp. 17.

i

y

li2

Dix:

DASPlTATITO-^V.

m

5co

g [

Dixrz, per fe & regulariter.

Quia non nego;

in cafü extraordinario poffe fperari utilitatem

g

communicantis adhuc fepius incidentis in pecca-

y linpo

(ttl

ta venialia plene delibérata ; aut poffe concedi

jm

TT gil

frequentiorem communionem perfonis non adeo

at tj

eminentibus in virtute.

PROBATUR I.

Innocentius XI. in Decre-

!

m lo

to vult, communionem quotidianam vel alias

gt A

ypentoin

frequentem tantum effe concedendam iis, qui-

bus ea frequentia utilis futura eft. — Atqui utili-

o

l.

tas tantum zítimari poteft ex effe&ibus in Con-

clufione enumeratis ab experientia Confeffario

ï.ïeïl

[

[

velParocho notis.

Ergo ; min. patet.

Sienim

i(d

hll

communio octiduana nullum longo tempore ha-

buit effe&um ad diminuenda peccata venialia

frequentia plene deliberata, quis alius ex fre-

i

quentiori communione effe&us fperari poterit,

771 LUAULE

]

nifi vilipenfio Sacramenti, & major indignatio

TEITU]

jl

WE

T

Dei erga tepidum ?

y M

"

PRoBATUR 2. ex tenore Decreti Innocentia-

j

']

"i, cui per hanc conclufionem omnium optime

l

AU

& decentiffime, & cum szdificatione fidelium fa-

11 u

tisfieri videtur.

'Tenorem habes ad finem hujus

ïï;"um m."m q

quaftionis.

]

/|

PRoBATUR 3. authoritate S. FRANCISCI

SaLEÉsiI, qui in fua Philothea part. 1. c.2. fic

10 Ti

J

fcribit : Quotidie Eucbariflie communionem accipere

Ia

Omni-

( cum Auguftino ) nec laudo nec reprebendo.

VU l

L

bus tamen diebus Dominicis communicandum [uadeo &

ATUI

Hoc

bortor , fi tamen mens fine ajfettu. peccandi fit.

ergo, quia poteris , facito, — Cum enim te ab omni tum

rk M

d

((

mortalis tum vvenialis peccati afJ eu alienam exifTimem ,

quam dduguflinus requirit , anüni aj etionem &j prapa-

yrl,(

Talio-

0Y

DE EFFECTU IET' NECESSITATE EUCHAR. 504:

(

Q

[PW

rationem es adepta.

Deinde c. 22. explicat, quid

intelligat per hunc affectum ad peccatum venia-

15[

T

l

le.

Longe; inquit, differunt peccatum veniale, €9

^

l

Qu Q

F IOURE[L

Z

affe&tus peccati vvenialis.

Venialia enim & levia pecca-

ia omnino vitare nunquam po[Jumus , ab ipfo vero affe-

&u cavere po[Jumus.

Dein peccatum veniale com-

!

DIl

R

parat mufez deguftanti unguentum & ftatim avo-

wgiiü m

Janti.

Atfe&um vero peccati comparat mufcze

?

:gmem i

unguento inherenti , & in eo immorienti. Idem

H d

Uif

]. 2. c. 38. loquens de puella'parvula ad ejus ma-

trem dicit: JNolo filiam tuam ad frequentem adeo com-

munionem adducas , nifi antea ,. quid. fit communio fre-

D

a

M

quens, reGbe perpendere moverit.

Zliud eft , commu-

À

l

M

u

nionew ab aliarum verum perceptione , aliud, commu-

AWU

nionem frequentem à rariori fecernere.

$7 tenella illa

U

N

i

anina [atis per[piciat , ad boc myflerium crebrius adeun-

duim magna mentis puritate, magnaque fragrantia opus

e[Je ; 1 ad eam excitatur ; fi fefe ca puritate ornare ftu-

deat ; tum vero fapius, boc efi, decimo quinto quoquo

]i

die eam ad illud admittendam afJentior.

Sin «vero com-

munionis tantum percipiende , mon autem levium pue-

vilis etatis macularnm eluendarum [iudio tenetur , con-

EH

fiteri eam o&tavo quoque die , & wuna tanttm intra men-

fem communione . uti commodius cenfeo.

Sacra-commu-

f

i

nio fummo quidem. ad perfectionem adjumento eft , fad

eam.ita à nobis adiri opovtet , ut, quidguid Deo, quem

veperire volumus, di[plicet , evellendi atque amovendi

fiudium acre ac diligens affcramus.

T

PRoBA'TTUR 4. authoritate D. Thomz, qui

P- 3- 9. 80. a? Io. C. fic fcribit: ,, Circa hujus Sa-

, Ccramenti perceptionem poffunt duo confide-

,rari; unum quidem ex parte ipfius Sacramen-

"M.

»ti, cujus virtus eft hominibus falutaris

-; &

li

2

9]

,ideo

502

pisPUTATÍO V,

m

hop TU

»,ideo utile eft quotidie ipfum fumere, ut homo

,Quotidie ejus fru&um percipiat. Unde Am-

g J

g,

, brofius dixit ( /. 4. de facram. c.6.) Si, quoties-

» cunque effunditur fanguis Chrifti, in remiffio-

d d

j i t

, nem peccatorum effunditur , debeo femper

4, quid

,,accipere; qui femper pecco, debeo femper

, habere medicinam.

Alio modo poteft confi-

a ldl

dim; ln

», derari ex parte fumentis, in quo requiritur, ut

,,cum magna devotione & reverentia ad hocSa-

mmedio mo

,, cramentum accedat.

Et ideo fi aliquis fe quo-

r cdiqi

,,tidie ad hoc paratum inveniat, laudabile eft,

qeneer, d

»,quod quotidie fumat.

Unde Auguftinus, cum

lür moroy (

» dixiffet. ( ferm. 28. de verbis Domini.)' Accipe,

Monor; bt

» quod quotidie tibi profit, fübjungit; Sic vi-

qun midri,

Sed quia

» Ve, ut quotidie merearis accipere.

sj dne.

, multoties in pluribus hominum multa impedi-

4 xDUS

n

HO0DATUM

» mentahujus devotionis occurrunt propter cor-

» poris indifpofitionem vel animz, non eft uti-

mmiyr, quo

,;le omnibus hominibus quotidie ad hoc Sacra-

1 pttrno

, mentum accedere, fed quotiescunque fe ad il-

AUs TOR

, lud homo ipvenerit preparatum.

Unde in l.

mtre Dein

, de Ecclef. Dogmatibus (C 53.) dicitur: Quo-

trln ooni

», die Euchariftie communionem accipere, nec

It

»laudo, nec vitupero."

IpEM in 4. dift. 12.

lt

d.:3.8«1499. 2. ait:

»,9i aliquis experimenta-

Wtl

,,liter*cognofceret , ex quotidiana fumptione

,;fervorem amoris augeri, & reverentiam non

1tilinlr

*ofi, t

,,1Thinui , talis deberet quotidie communicare.

,Si autem fentiret, per quotidianam frequen-

ia ij

«ïpes $ S)'r.rJ(

,tationem reverentiam minui, & fervorem non

ts

,,multum augeri, talis deberet interdum abfti-

, nere, ut cum majori reverentia & devotione

"r e

Sütitr

»poftmodum accederet.

PRo-

DE EFFECTU ET NECESSITATE EUCHAR. 503

Hmmmü

À

1

h

PROoBATUR 5. authoritate D. BoNAVEN-

À

TURÉE.

In 4. dift. 12. p. 2. q. 2. ficfcribit: ,,Si

£

LU

Iili

Il

ii

;qusritur, utrum expediat frequentare Eucha-

m

»riftiam alicui? Dicendum, quod fi videat, fe

» l

»effe in ftatu Ecclefie primitive, laudandum

311 dfhfü ff:

VO Md

, eft, quotidie communicare. Si autem in fta-

,tu Ecclefzm finalis, utpote frigidum, & tar-

ä"öfgquirïiu

Si autem

"

» dum; laudandum eft, quod raro.

AO.

,»in medio modo; medio modo debet fe habe-

'M «fe

t

»re; & aliquando debet ceffare, ut addifcat

» H d

,revereri, aliquando accedere, ut inflamme-

if

.L"S.ïfüi

,tur amore; quia tali hofpiti debetur amor &

j

l

((

i

»honor; &fecundumillam partem, fecundum

;

T

»Quam viderit, fe melius proficere, ad illam

K W

Ym

, magis declinet."

Similia habent ALENsis,

Wi

l

u.thrh

& RicHARDUsàÀàLvcowNE relati.

TO

PRoBATUnÓ.authoritate Coxcrrri1 T nr-

WA

DENTINI, quod Seff. 13. c.8. fic habet: ,,De-

dC

.1mmum paterno affe&tu admonet S. Synodus,

u d

»hortatur, rogat, & obfíecrat per vifcera mi-

. Ui

»fericordie Dei noftri, ut omnes & finguli, qui

y ld

» Chriftiano nomine cenfentur, hec SS. myfte-

us

»fteria corporis & fanguinis ejus ea fidei con-

uid

»ftantia & firmitate, ea animi devotione, ea

» pietate & cultu credant & venerentur, ut pa-

qju;se

x;erfm:

(hn

» nem illum fuper(ubftantialem frequenter fufci-

f

I

» pere poffint, & is vere fit eis animz vitds «

jputit

» perpetua fanitas mentis.

Et Se[T. 99. c.6. dicit:

" iïeqïlf

», Optaret S. Synodus, ut in fingulie Miffis fide-

m

» les adftantes non folum fpirituali affe&tu, fed

g

?

facramentali etiam Euchariftie perceptione

u

» communicarent, quo ad eoshujus SSmi. facri-

^

», ficii fru&us uberior perveniret.

»

JNec tamen

l

l

li 4

Dïfl

a

FECTU |

504

D:ESPUTATIO*V

» lmam'll

»Íi id non femper fiat, propterea Miffas illas

» damnat."

Ita Tridentinum.

jl, W P(M

io men

i 5

Solvuntur Objectiones.

xintanum

i[,ge EW

O3jrciTUn r. In primitivaEcclefia omnes

fideles quotidie communicabant indifciminatim,

:h( ) n

quin verofimile fit, eos habuiffe rigorofas illas

AeooM

J qïl()ud !

conditiones, à nobis ad quotidianam commu-

nionem requifitas

Ergo omnes fideles, nifi fue-

Qnorum, &

rint in ftatu peccati mortalis, füunt admittendi

$ amort V

uerint qui

ad quotidianam cotnmmunionem. .nt. prob

I. IN AcT1s ÀÁPosTOLOnRUM C.2.depri-

endürhut t

rant au-

WUR A[ [

mis fidelibus Jerofolymitanis lcgitur.

tem per/everantes àn. doGtrina Zdpoflolorum , & commu-

&tVOrm pe

micatione , ég fïaäzone pams , €g orationibus.

Per

z Crilta

-

840vf

eríüs Y

fra&ionem autem panis ex ufu veteris Ecclefie

inte

444

1l

gitur Euchariftia.

Inferius autem dicitur:

r rqu jri d

Erant quotidie frangentes panem circa domos

Ul

J [[7

2. D. CvPn1aNUvSs in explicatione oratio-

?|

nis Dominice ait

Chriflus nofler panis el. — Hunc

n

f

autem panem quotidie in cibum falutis accipimus, - abflen-

AU

tià Cbrifli corpore feparemur.

Wil

t

M

3. D. AuMznRosrvus l. 4. de Sacram. C. 6.

ln

"

li

"dccipe quotidie , quod quotidie tibi profit ; fic oive , ut

W

quotidie merearis accipere

Qui mon meretur quotidie

Á

acotpere , non meretur /JO/i annum accipeve.

'J

Usm

4. D. BaAsrrrus ad Cefaream Patritiam.

HW

Communicare fingulis diebus , & [anttum Cbrifti COrDUs .

Qui

Tsm

percipere , preclarum ef? & utile

cutm ipfe dicat

MH

Ej

]

manducat meam carnem , 6j bibitmewun fanguinem, ba-

bet vitam eternam

: Qny

Quis ergo ambigat , vitam afJidue

participare ? — INos autem quater n bebdomadas fingulas

]v

h

" AW

Ti

divina

)u

DE EFFEQTU ET NECESSITATE EUCHAR. 505

*

al

divina facramenta pavticipamus , .Dominica die, feria

quarta, in Parafieve, & in Sabbato, g^ aliis diebus,

fí quando memoria Santi alicujus fuerit.

sl

s. S. HvERnoNiIMUSs in Apologia contra

Jovinianum.

Scio; Reme banc e[fe confuetudinem,

od

i t[i3

ut fideles femper corpus Chrifli accipiant 5 quod mec ve-

J

Quilibet in fuo fenfa. abundat.

;

prebendo , nec. latudo.

^ij

RESPONDEO. tr. à.n. c. & p. ibi enim, cum

T Q

fideles quotidie parati erantad ja&turam omnium

bonorum , exilia, carceres, & acerbiffimas mor-

f[m F

tes amore Chrifti perferendas, merito muniri

Át, nj

debuerant quotidie cibo fortium.

Eadem ratio

h

perdurabat Romz adhuc fzculo quarto ob per-

l

[

fecutiones Arrianorum, & Juliani Apoftate,

Q

aut fervorem perfeverantem populi.

Sed poft-

quam Chriftiapnis fuperefle tantum ccpit lu&ta-

ARA

men adverfus vitia, major puritas ac devotio

merito requiri cepit.

Dzixr, tranfeat.

Quia ex aliis Patribus con-

QUE

ftat, in pluribus locis communionem non fuiffe

At

l

quotidianam , fed tantum e&iduanam, vel alias

h

T

Id

frequentem.

Sic 1. S.TeN A TIvs M. in Epiftola ad Ephef.

I

V

n

(ti

n. 12. fcribit: ,, Date operam, ut crebrius ad

,, Euchariftiam conveniatis.

Quando enim fz-

» pefic convenitis, infringuntur vires doemonis.

2. JusriNvus M. in Apolog. 2.

, Die fo-

TA

,,lisabiis, qui velin oppidis, vel ruri degunt,

,,in eundem locum conventus fit.

Precibus

» pera&is panis offertur & vinum & aqua, & di-

, ftributio, communicatioque fit eorum cuique

IU

» prafenti.

Abfentibus autem. per Diaconos

, Inittitur.

Neminem autem licet Euchariftie

j

liv

li 5

»» P2T-

5o6

DiDSCEPMU P ACTUOSV

jaiml

, participem fieri, quin confentane:;ïm prece-

!

,» ptionibus Chrifti vitam agat.

yrüm, 1

s ho

3. S. Cun YysosToMvs Hom. de $. Philo-

, Multi Chriftiani in tantam vzcordiam

qun t

gonio.

«ontmdicd

. Venerunt, ut, cur innumeris fcateant malis,

,qotdan

,1ilam tamen vite fuz& curam habeant; fed

, in diebus feftis negligenter & temere ad hanc

G

irime:ltet

,.menfam accedant, non intelligentes, quod

eeCuritipe

,, communlionis tempus non eft feftum, neque

,celebritas, fed conícientia pura, vitaque à

g, i

,f

, peccatis repurgata. Quemadmodum enim, qui

,fibi nuliius mali confcius eft, hunc oportet

u

RUAU

», fingulis diebus accedere; fic qui peccatis oc-

l, Mi

, cupatus eft, nec penitet eum , eum nec in fe-

», ftis quidem accedere juvat ( xegaAMc).

sipim ecrü

IpnrM in Epift..ad Hebr.

Quid ergo;

iil centori

teum fiumí

, quos magis acceptabimus ?. Eos, qui hoc Sa-

» cralnentum in anno femel, an eos, qui fpius,

M dj

,,anillos, qui rarius accipiunt? Neque illos, qui

eoSdrator

ao nfi

» femel, neque qui fepius,neque qui raro,fed eos,

; qui cum munda confcientia, qui cum mundo

n i,

,,corde. Cumvitairreprehenfibili ifti femper ac-

tütenon f

UTY

,,cedant. Quiverotales non funt, neque femel.

, H&c dicens non ab una receptione vos veto;

Vu(Q

u fhm

San&is hac

,,;fed volo vos femper accedere.

^. tf

, conceffa fünt.

w TO w

l

4. S. HyeRoNIMUs in Epift. ad Gal. ,,Sic-

.AMM,

T

ATU

J

A, (

,,ut nóbis licet femper jejunare, vel femper

»0rare, & diem Dominicam accepto Chrifti

V

, Qod

TU

, Corpore indefinenter celebrare, non ita & Ju-

,; deis fas eft Agnum Pafchalem femper immo!are.

efg

s. S. AvucusTINUS in Epift. 118. ad. Ja-

1

nuarium.

, Dixerit aliquis , non quotidie ac-

"RRU Q

t:

» Cipi-

|

j

DE EFFECTU ET NECESSITATE EUCHAR. 507

,, Cipiendam Euchariftiam.

Quaefiveris, quare ?

,. Quoniam, inquit, eligendi funt dies, quibus

lcm &

», purius homo, continentiusque vivat, quo ad

5Pïämvzcgi

, tantum Sacramentum dignius accedat.

Alius

l

,; econtra dicet, quod homo non debeat feipfum

1 i

du

n

1

,,à quotidiana medicina Dominici corporis fe-

», parare.

ReGius fortaífle inter eos quispiam

4

l

» dirimet litem, qui monet, ut precipue jn pa-

Hlb

:

», Ce Chrifti permaneant; faciat autem unusquis-

n v

» que, quod fecundum fidem fuam pie credit

TE

. effefaciendum. — Neuter enim eorum exhono-

dMntoys

, rat corpus & fanguinem Domini, fi faluberri-

It

,; mum Sacramentum certatim honorare conten-

j peude-

,dunt. Neque enimlitigaverunt intérfe, aut

» quispiam eorum alteri fe prepofuit, Zacheus

T

u

» &ille centurio, cum alter eorum gaudens in

» domum fuam fufcepit Dominum , alter dixit :

», Non fum dignus, ut intres fub te&tum meum,

, ambo Salvatorem honorificantes, ambo mife-

4

,ri, ambo mifericordiam confecuti."

Ex his

f

n

ä

omnibus patet, confuetudinem communionis

quotidiane non fuiffe univerfalem.

OBJICITUR 2.

Euchariftia eft cibus, fed

cibus quotidie fumitur licite.

Ergo & Euchari-

ftia.

2.In orationeDominica juxta textum Gre-

MM

cum quotidie petimus, JPanem noftrum fuperfub-

")

t

Jlantialem da nobis bodie, quod D. Cyprianus, D.

N

Ambrofius, & alii de Euchariftia exponunt.

3. Manna, quod erat figura Euchariftie , debuit

quotidie colligi.

4. Communio femper ex ope-

m

re operato auget gratiam. Ergo nunquam eft

u

prohibenda.

5. Eadem tribuit femper occafio-

ij

nem augendi merita, proficiendi in virtute , ex-

) Wï

ercendi

[

508

DOLSPUaTATIO*Y

diet, €

ercendi a&tus fidei, fpei, & charitatis, deflendi .

peccata,

renovandi propofita. &c.

Ergo quo-

l) ais Ori

i, 00

tidie eft bona.

RESPONDEO. C. maj. d. min. quamdiu fto-

spota Qu

qun ag

macho vitiofo reperitur falubris. c. fecus. n.

À n 2. d. quotidie petimus hunc panem in fenfu . !

verreo ls

Jitterali, c. in fenfu myftico n.

In fenfu litterali

q rl

Pl plhres

tantum petitur panis fubftantiofus valde, hoc

eft,. valdenutritivus

AÀp 3.retorqueo. lllud

diorefltO

Qta venial

non debüit colligi in Sabbato

Ergo nec Éucha-

riftia debet fumi die Dominico

Ex hoc patet,,

m tll

no Car.. jl

tantum przfiguratum fuiffe, quotidie efurienti-

bus in facrificio Miffe noviter parari hunc pa-

CIZ (' htlec

nem

À D 4. d. auget pratiam rite difpofitis. c.

iniilie m

A p s. d.tribüit occafio-

j

T

non rite difpofitis. n

fionem ad talia bona per fe. c. per accidens. n.

BEU

Ritdnus Qu

JNam ob mdxfpoüc;onem habitualem hominum

feve impediuntur hzc bona.

Itaque fapientif-

xn nx

Pmb

fime limites pofuit in Decreto fequenti.

y DUDQUG

D

be

Decretum

Qn

(2

cre Con gregationis

l

O

Cardinalium Sacu Concilii Tridentini

IU]

duf

Intérprecum.

Y

Vi

&

i

Circa Communionem quotidianam.

VM

Al ul

4j

"um ad aures SS. D. N. fide dignorum tefti-

hü e*) M'T:T

55

monio pervmerxt in quibusdam Diccefi-

Ommm lI fet

»bus vigere ufüm quotidiane Communionis,

^ i f

, etiam in Feria Sexta Parafceve, & fimul affir-

1 I]Ego i

mari, eandem quotidianam Communionem

glæ

D pra ceptam effe à jure divino, quin etiam in

"Mm d

»lüius admxm[trdmone aliquos abufus inoluiffe, |

ol es

,, vide-

Y

[

DE EFFECTU ET NECESSITATE EUCHAR.

C'og

m

s

" videlicet , quod aliqui non in Ecclefa, fed in

[: l

» privatis Oratoriis, & domi, imo cubantes in

;,le&o, & non laborantes ulla gravis infirmita

Hin, Qurz,

n

» tis nota fumant Sacro-San&tam Euchariftiam,

, quam argentea theca inclufam in crumena, aut

r

l

»Secreto illis deferunt Sacerdotes fieculares ,

, aut regulares; aliique in Communione acci-

» piant plures formas, ac particulas, velgran-

4

» dioresífolito , ac tandem quis confiteatur pec-

ii

» cata venialia fimplici Sacerdoti non approba-

U

»to ab Epifcopo, aut ordinario.

Cum autem

, he&c San&iffimus confideranda commiferit Sa-

n

» €r& Congregationi Cardinalium Concilii Tri-

, dentini Interpretum , eadem Sacra Congrega-

T

» o , previamatura difcuffione fuper pra-di&tis,

, unanimi fententia ita cenfuit: Etfi frequens,

» quotidianusque Sacro.Sanécte Euchariftiz ufüs

» à San&tis Patribus fuerit femper in Ecclefia pro:

» batus, nunquam tamen, aut fepius illam perci-

» piendi, autab ea abftinendi certos fingulis men-

!W"U

ULLV

1

» fibus, aut hebdomadis dies ftatuerunt, quos

ïïl

n

u

»nec Concilium Tridentinum prefcripfit ; fed

» quafi humanam infirmitatem fecum reputaret,

n

, nihil precipiens, quid cuperet, tantum indi-

,Cavit, cum inquit : Optaret quidem Sacro-

,9an&da Synodus, ut in fingulis Miflis fideles

»,adítantes facramentali Euchariftie perceptio-

,necommunicarent; idquenonimmerito, mul-

J

» liplices enim fünt confcientiarum receffus, va-

j L?-tjf

»ri& ob negotia Spiritus alienationes , multze

, €contra gratie , & Dei dona parvulis concef-

»fa, que cum humanis oculis fcrutari non poft-

[

)

Ü

)

j lügï

,»fümus, nihil certi de cujusque dignitate, at-

»que

lr)ISkPUTATIO V.

ym

510

P

, que integritate, & confequenter de frequen-

graopi

,tiori, aut quotidiano vitalis panis efu poteft

«iriust

, conftitui : & propterea, quod negotiatores

sj u quo

»ipfos attinet, frequens ad facram alimoniam

stione Ti

» percipiendam acceffus, Confeffariorum fecre-

semitiattf.

,,tà cordis explorantium judicio eft relinquen-

vn, &Co

,,dus, qui ex confcientiarum puritate, & fre-

» quentie fructu, & ad pietatem proceffu Laicis

g (oncion

tm hibet

» Negotiatoribus, & Conjugatis, quod profpi-

qument fre

, cient eorum faluti profuturum, id illis prefcri-

tenttit

» bere debebunt.

In conjugatis autem hoc am-

»plius animadvertant, cum beatus Apoftolus

, DeMdum p

n

Alvi d

o

tigu

, nolit eos invicem fraudari, nifi forte ex con-

,,fenfu ad tempus, ut vacent orationi, eos fe-

quntire,

,,rio admoneant, tanto magis ob facratiffimaz

1 funptoten

, [e

, Euchariftie reverentiam continentie vacan-

,dum, puriorique mente ad coleftium epula-

aygai, f

M Iirmita

,rum communionem effe conveniendum. In

, hocigitur Paftorum diligentia potiffimum invi-

tinii la

;v

;

»gilabit, non ut à frequenti aut quotidiana Sa-

1. inqu

»cre Communionis fumptione unica przcepti

u ginug

»» formula aliqui deterreantur, aut fumendi dies

l

u cd

;

h

«

» generaliter conftituantur ; fed magis quid fin-

d

» gulis permittendum per fe, aut Parochos, aut

MUU

" M

lr

,» Confeffarios fibi decernendum putet; illudque

WE'

, omnino provideat, ut nemo à facro Convi-

M t

» Vio, feu fiequenter feu quotidie accefferit ,

"oret

,Trepelletur, & nihilominus det operam , ut

M l

, unusquisque digne pro devotionis & prepa-

*v tl

,rationis modo rarius, aut crebrius Dominici

"litinge

, Corporis fuavitatem deguftet.

Itidem Monia-

, Ti

,les, quotidie facram Comimunionem petentes,

*'äque) ac (

,,admonende erupt, ut in diebus ex earum Or-

N quOd äbum

, dinis

L

DE EFFECTU ET NECESSITATE EUCHAR. 51II

r

b

j

, dinis inftituto preftitutis communicent ; fi

e&*.

:

» qu& vero puritate mentis eniteant, & fervo.

UI

!

w

j;

i

,Ie Spiritus ita incaluerint, ut digne frequen-

, tiori aut quotidianaSanüiffimi Sacramenti pet-

farolum

» Ceptione videri poffint, id illisà Superioribus

Md

h

» permittatur.

Proderit etiam preter Parocho-

Í

Vif

"fl

, rum, & Confeffariorum diligentiam opera quo-

» que Concionatorum uti, & cum eis conftitu-

')C'JUVF

,tum haberi, ut cum fideles ad San&iffimi Sa-

s

ff

,cramenti frequentiam (quod facere debent

Lsf

(l

,.accenderint, ftatim de magna ad illud fu-

TWIWI

,.1umendum przparatione orationem habea

fits,

»generatimque oftendant , eos, qui ad fre-

lv

»quentiorem , aut quotidianam falutiferi ci-

,»bi fumptionem devoto ftudio excitantur,

D

, debere, five Laici Negotiatores fint, five

, Cconjugati, five quicunque alii, fuam agno-

WUR

A

,;ícere infirmitatem , üt dignitate Sacramenti,

ä

,,ac divini judicii formidine difcant Coleftem

AC

» Menfam, in qua Chriftus eft, revereri, & fi

ij

E

» quando fe minus paratos fenferint, ab ea ab.

1l

Al

»tinere, feque ad majorem przparationem ac-

» Cingere. Epifcopi autem, in quorum Dic.

TL

» cefibus viget hujusmodi devotio erga fan&tif.

»fimum Sacramentum, pro illa gratias Deo a-

E

»Bant, eamque ipfo adhibito prudentiz & judi.

» cii temperamento alere debebunt, & ab eo.

m

,rum officio poftulari fibi maxime perfüade-

W

d

ld

; bunt, nulli labori, aut diligentiz parcendum,

JDo

u

, Ut omnis irreverentia, & (candali füfpicio in

li

:mN l

» Veri & immaculati Agni perceptione tollatur,

m

y

; Virtutesque, ac dona in fumentibus augean-

4 u

» r: quod abunde continget, fiii, qui de-

kak

"

23 VOïO

a

DEIS PIDTACOTd 0O V

512

P

,; voto hujusmodi ftudio, divina przeftante gra-

jitoporut

»tia, tenentur , feque facratiffimo pane fre-

sufüm aDi

»quentius reficere cupiunt, fuas vires expen-

an Mu

, dere, feque probare cum timore & charitate

uibus Chriftam Dominum, qui

yeipls EP;"!

,, affueverint.

sum a

,Íe fidelibus manducandum, & fe pretium in

hUt

, morte tradidit, atque in celeftiregno fe pre.

, mium eft daturus, precatur facra Congrega'tio,

»

f fda

lo«l verb

, ut fuam opem ad dignam preparationem &

Porro Epifcopi , &

ht C P

,,fumptionem largiatur.

,; Parochi feu Confeffarii redarguant aíicrentes

güblari 0

pe z f

» Communionerh quotidianam effe de jure divi-

,,no; doceant in Ecclefiis, feu Oratoriis priva-

J

» tis ex difpenfatione feu Privilegio Pontificio de

$r

, manu Sacerdotis fumendam fan&iflimam Eu-

, chariftiam , nec eam ullo modo deferendam in

,crumena, aut fecreto ad exiftentes domi, vel

,cubantes in le&o, preterquam ad infirmos,

À

» qui ad illam fufcipiendam ad loca predi&a ac-

[

M

:

, cedere non valeant, & ad eos, fi ab Ecclefia

Ms

,,deferatur, publice & cum pompa juxta for-

T

itj

,mam Ritualis Romani; fi vero ab Oratorio

Curent et-

*eïrequ

» privilegiato , cum forma decenti.

, iam, ut circa Communionem in feria fexta Pa-

A

lefie Roma-

li

.HUI]

, rafceve Miffalis Rubrice, & Ecc

i

0.l

,ne ufüsferventur. Infuper admoneant nulli

,, tradendás plures Euchariftiz fo

rmas, feu par-

tf (

i

V.

, ticulas, neque grandiores , fed confuetas.

lr

,;INon permittant, ut venialium Confeffio fiat

A in loti

,, fimplici Sacerdoti n

on approbato ab Epifco-

iun]

Si Parochi & Confeffarii,

,», po aut Ordinario.

"t r

, etiam Regulares, aut quicunque alii Sacerdotes

iï.»

!

d if

» fecus egerint, fciant, fe Deo Optimo Maximo

ratio-

q( q'üi,da:n AI

"n

|

L

E

'

DE EFFECTU ET NECESSITATE FUCHAR. 5I3

à mïüäüi&;

ationem reddituros effe, neque défuturam

j ']":

Wi)

, Epifcoporum, & Ordinariorum juftam ac ri-

» gorofam animadverfionem in contrafacientes,

n

,etiam Regulares , etiam Societatis Jefu , facul-

, tate ipfis Epifcopis, & Ordinariis per hoc De-

, cretum per Sedem Apoftolicam fpecialiter at-

,, tributa.

,, Et fa&a de premiffis omnibus, ac de ver-

, bo ad verbum relatione , Sanctitas füa appro-

H

]

»bavit, ac prafens Decretum typis dari, ac

, publicari voluit; inquorum &c.

Datum Ro-

, T 12. Februarii 1679.

F. Card. Columna Praf.

S. Archiepifcopus Brancaccius Epifc. Viter-

bien. Secretaríus,

Animadverfio

l

3l

Circa quendam librum, editum Parifiis, Leo-

dii, &c. à P. JoaNNE Picuon S. J.

QU

de frequenti communione.

p

aucis abhinc annis, nempe 1746. edidit Pari-

fiis P. JBoaxNNESs Prcuoe S. J. librum fub

titulo : L/Efprit de Sefus Chrifl. & de l'Eglife fur la

frequente Communion.

Altero ftatim anno, nem-

pe 1747. liber recufus eft Leodii.

Verum cum

Qv

fententiz in hoclibro contente incurrerent cen-

nl

furam quorundam Epifcoporum Gallie, author

fuum librum corre&iorem in Alfatia edidit. Li-

:

ber fcriptus eft in forma Dialogi.. Interlocuto-

i

L

n

resfünt quidam A n2As, Tbeopbilus, & Doütor,

D. Zmort, Tratt. de Eucbariftia.

Kk

cu-

DISPUTATIO V.

s

$14

;m'yna d

cujus poftremi P. PrcHoN perfonam affumit.

Ih

m mun

DriALoco XIX. fic habetur :

App4y

, ABBAS.

Fateor, frequentem communio-

gpunion

am jure divino; fed

, nem effe quidem precept

gad comm

,; Chriftus non determinavit, quoties per heb-

senn d

1

,domadam, menfem, vel annum ea lex obli-

"

llis

x [rpis

suEÉE S

»

Docro

Verum eft, quod hocprzce-

5,DocTOoR.

W pracet

» ptum divinum non prafigat determinatum nu-

m t

merum communionum, adquas Chriftiani per

u i

,;hebdomadam, menfem, vel annum adftrin-

rapnd

», gantur.

'Tradit tamen generalem regulam;

f

,,qu& banc queftionem detiniat.

Regula illa

fl

iM

M

"r

!

eümman

W.H.lluuv.

» fumitur à fine hujus Pracepti & Inftitutionis

,Sacramenti. Finis autem precepti & inftitu-

m

fitgt

atio à peccato & confer-

, tionis illius eft preferv

Tuntont

, Vatio in ftatu gratic.

Itaque Chriftus preci-

I

h

1Vi

» Cipit, toties fümi communionem, quoties ed

!hi

DN

neceífaria eft ad perfeverandum in gratia, at-

BU

?

,que ad nos prefervandos à peccato mortali ,

Qf Ál I

, & peccamus toties quoties, quando recufamus

, Chrifto obedire in hoc pun&o.

AUl

, ÀABBAS.

Hoc quidem verum effet, fi com-

y

, munio foret folum & unicum medium vitandi

At vero habemus plura alia media

, peccatum.

, perfeverandi in gratia. Talia füntoratio, au.

N

, fteritates , eleemofyna , jejunium , folitudo,

luas j

Plerique Chriftiani moraliter

,DocTOoR.

'tii T

» loquendo vix habent alia falutis media, quam

nn

-;inP

A Cid

»frequentem & valde frequentem communio-

J

?,0 L

,mDem. Quotenim funt, qui non poffunt jeju-

D

Mi

»

,nare? vellongis orationibus vacare? Klee-

, mofyna

n

DE EFFECTU ET NECESSITATE EUCHAR. srs

fl .

, mofyna eft impoffibilis pauperibus. Solitudo

,, & fuga mundi non convenit conjugatis.:

, ABBAS. Ecclefia preceptum frequentis

J

» communionis divinum determinavit ac reftrin-

BU

Ils

li

, Xit ad communionem Pafchalem annuam. Ita-

d M ]

AE

, que non eft peccatum, fi quis non communi-

, nicet fepius, quam in Pafchate.

Qdl

H

» 1061 0R

Verum quidem eft, quod de-

ij

, tur preceptum Ecclefiafticum communicandi /al-

l

G

, ten in Pafcbate ( Conc. Trid. Seff. 13. Can. 9.)

!

p

,]ed independenter à precepto Ecclefiaftico

, preceptum divinum eft frequenter communicandi,

,,(1.c.c.8.) Ecclefia fub comminatione ex-

N

, communicationis &privationis fepulturz prz-

, cipit communionem in Pafchate; fed per hoc

, non reítringit preceptum divinum frequentis

,, communionis , fed folum reftringit peenam ex-

, communicationis.

, ÀABBAsS.

Ecclefia à me plus non poftulat

( A

n

»quam communionem Pafchalem.

Itaque non

, pecco mortaliter, fi non communico, nifi in

n

, Pafchate.

M

f

,.lDaecrTOom

Ecclefia non plus poftulat fub

l:

Uf u

|

,. excommunicatione , nifi communionem paícha-

Tl

,,lem, fed fine excommunicatione poftulat fre-

»quentiorem communionem ( plus fouvent, )

AUl

,.ad hoc ut homo perfeveret in gratia.

MUU

, À BBAS.

Explica mihi hunc terminum

, (Concilii Tridentini ) Fideles communicent

, altem in Pafchate.

qJ

Qu

,DocToR.

Senfus eft iíte.

Communi-

ügnpblïmïg

, ces in Pafcbate , && tam [epe, ac communio tibi

non.peccandum , atque

» fuerit nec?H'aria ad

j W; 1

Kk.2

» d

!

DLPST USTATIO:^-V

g

S16

jj Mum

,,ad perfeverandum in gratia.

Severe te pu-

hoct

, niam, fi non communices in Pafchate.

Quan-

"

4itiy tf

, tum attinet ad alias communiones pro tua fa-

aerationis,

, lute neceffarias, te relinquo judicio Dei, &c.

a od

Ita P. PrcHoN, qui tamen non determinat,

st C

quoties homo communicareteneatur perannum

snl nl

Si enim non vellet atten-

generaliter Yoquendo.

aipx &t

di ad periculum generale incidendi intra annum in

h

peccátum mortale, atque excidendi amicitia di-

Norix

vina, quale periculum reperitur in omni Chri-

a d

ftiano, bono & malo, juvene & fene, conju-

u u

gato & foluto; & tantum attendendum effet ad

lMi

nar

t d

periculum perfonale , ea quaftio facile potfet refol-

nf i r

vi à Confeffariis refpectu cujuslibet poenitentis.

RTT

Mihi videtur; hanc do&Grinam P. P rcHow, fi

umf fe

exa&tius proponeretur feparando propofitiones

2:iones 4 n

nimis generales ac nimis indeterminatas, & pro-

diftti, q

bationes non firingentes, quas plurimas affert,

m edbrin

fervire poffe Confeffariis faltem ad hoc, ut fi

M

poenitentibus aliquando pro remedio injungant

h]

TAh'IïL'!

T

confeffionem & communionem menítruam, fi-

i

mul iis dec/arent , quatenus opus fuerit, ipfos

Y

m

non folum ob poenitentiam injunGtam , fed etiam

W

m

At

per fe ac jure divino ad hoc obligari.

ü

[

E

) 0X

QUJESTIO VI.

Mpl

1

Zn ad fru&um bujus Sacramenti impetrandum

Ánij daxïd

"i ht

in recipiente requiratur devotio ?

Fiï'äl'eäo, "

OTANDUM I. Duplicem effe inhac re fen-

tentiam.

MTM

Veteres Theologi ferme univer-

i

fim docent, prorfus nullum ex hoc Sacramento

t

per-

)Y

DE EFFECTU ET NECESSITATE EUCHAR. 517

Y

D

n

Lj

A

'ïu[e

percipi fru&um , nifi in recipiente detur attualis

d

devotio ,. hoc eft, aliquis a&tus internus cujusdam

j TIQ

|

Til

"VW

virtutis erga Chriftum, v. g. fiducie, amoris,

)

venerationis, gratitudinis, &c.

At vero mul-

ts

tiex modernis 'Theologis docent , in fumptione

:

Euchariftie conferri ex opere operato gratiam,

V

u

etiamfi nulla in recipiente detur devotio, dum-

Ef]

l

modo non detur obex gratie perpeccatum mor-

VC

tale.

!tl

(

NoTANDUM 2. àGoneto,&aliisduplicem

d/*r

in Euchariftia diftingui gratiam ; nempe Pabitua-

lem & a£ttualem.

Tf

m

Aílerit proin, in Euchariftia

femper conferri augmentum gratiz habitualis ,

D

etiamfi in recipiente nulla reperiatur devotio.

At vero concedit; ejusmodi communicantinul-

las conferri fpeciales gratias actuales, feu illu-

;

n

U

þ.

T

ftrationes ac incitamenta ad bene operandum ;

A nil

& ideofieri, quod fine devotione communican-

9 d

ïI[Päs

l

OCA

tes vel celebrantes nunquam fiant meliores.

NoTANDUM 3.

Aliud effe, quod /fine de-

T0 IU

W

votione communicans nullam recipiat; & aliud, quod

j

WU

fri

cuim peccato oeniali commus

E

Iman

ans nullam accipiat gra-

li

tiam.

Nam poteft durante communione actu

L

j

i

committi peccatum veniale, v. g. negligentiain

j

]g

repellendis diftractionibus, vana complacentia

de feipfo, appetitus inanis gloriz , prefumptio

J

in poftulandis gratiis gratis darifolitis, &c. &ta-

At

men fimul dari devotio a&ualis erga Chriftum.

INeque enim hec duo incompatibilia funt in eo-

dem fübje&o, affe&tus peccati venialis, & de-

votio, feu a&us virtutis.

Imo in Tra&. de Zti-

J

p

i

bus bumanig ex D. BERNARDO oftendi, eun-

d

dem a&um quoad dive

rfas intentiones fpectatum,

" Sa';raïï

Kk 3

v. g

e

518

DPISPHTATIO: -XX

j E9

v.g. erogationern eleemofyne , poffe effe fimul

EX

meritorium & demeritorium.

Drco.

In Euchariftia à recipiente prorfus

g. 9

nullus obtinetur fru&us feu gratia, nifiin eore-

jp ii if

periatur devotio.

geraonet

PRosATUR r. authoritate Theologorum

dorsinped

veterum.

Dicendut,

I. S. THowAs in 4. dift. 12. q. 2. a. r. qq.

[ ïm&jü :

31

,; Dicendum, quod omnis perfe&tio aqui-

Amild,

, renda impeditur per remotionem propriz di-

»» fpofitionis.

Sicut autem difpofitiones mate-

at

jj A

,riales fe habent ad perfetctionem forme, ita

,,a&us fe habent ad perfectionem finis.

Unde

TM

i

t 101 l&

» cuin hoc Sacramentum perficiat conjungendo

Qu e

»fini, ad hoc quod effe&tum fuum plene habeat

,,in füumente, oportet quod adfit a&ualis devo-

wielinà

& Of

5$ tl O.

Etquiainterdum absque mortali peccato

, attualis devotio impediri poteft, cum diftra-

gal ultm.

at ofen

WUP

, &iones varie ipfam impediant, & peccata ve-

, hialia virtutum a&tum tollant, absque pecca-

Qu

l«

jul?q

,,to mortali poteft effe&us hujus Sacramenti

i

i

d

,,impediri; ita quod aliquis augmentum gratia

Dn

, non confequatur.

NNec tamenreatum peccati

yu

, mortalis incurret; fed forte reatum venialis

..peccati; ex hoc, quod imparatus accedit.

l

D

ff

1

Et AD 1. ubi ex S. Ambrofio objiciebatur; eum

15 (

v»'W'" 'Dw

AUL U

Jpiritualiter ynanducare, ac proin confequi gratiam

j

Wi

Sacramenti, qui innocentiam , hoc eft, carentiam

X denoty

peccati mortalis, ad altare portat , fic refpondet :

*Hlld, Qu

,, Dicendum, quod innocentiam portans fpiri-

'fil'n&'eni!ur

, tualiter manducat habitu, fed non femper actu,

l M&'

TU

» & ad hoc , quod effe&um Sacramenti perci-

|

l

$o

» piat, oportet, quod a&u fpiritualiter mandu-

C* )DAC

s

2 6Eb

VI

DE EFFECTU ET NECESSITATE EUCHAR. 3I9

, C8E.

Et Ap 2. Effe&us baptifmi non impe-

, ditur, nifi per propofitum peccati mortalis

jin

IN

, committendi, quod dire&te vitz fpirituali op-

r

», ponitur.

Sed in hoc Sacramento fit conjun-

,.io ad finem , que debet effe per debitam

Tj

, operationem.

Et ideo defe&tus talis opera-

,, tionis impedit effe&tum Sacramenti. ,Et AD 3.

M

,; Dicendum , quod non omne peccatum venia-

Mi

,le impedit effe&tum hujus facramenti, fed fo-

,,lum illud ,. quod tollit a&ualem devotionem,

Vr

, quz exigitur in hoc facramento.

1I. ArLENSIS part 4. q. 1o. membro. 8. $.2.

| faïff

A

fic fcribit:. ,, Refpondeo, quod hoc facramen-

,ttum non femper habet efficaciam in juftis.

Y UV

, Quandoque enim juftus accedit ad altare ita

, tepide & indevote, X ita fine debita reveren-

E

,tia & timore, & cum tanta diftractione animi,

:l

, quod nullum reportat commodum, licet non

,;incurrat offenfam mortalem.

Requiritur er-

V

y

Vi

»g0, quod juftus ad hoc, quod hoc facramen-

jj

j u

1

, tum habeat efficaciam in eo,,ita quod ex eo

1

,, commodum reportet; quod praparat fe, con-

ECU'.UELf

DAT

, fiderando, ad quid accedat, ut cum devotio-

Ut ergo non impe-

VW

»ne & reverentia accedat.

p

», diatur efficacia hujus facramenti, debet acce-

,, dens cibum iftum ab aliis difcernere a&u fidei,

, deinde feipfum examinare & purgare; demum

t

,cum devotione & reverentia illum affumere.

J

$i

, Adillud, quod objicitur; quod in viro jufto

(

,non invenitur obexs dicendum; quodomif-

j

» fio preparationis obex eft.

IILl. S. BoNAVENTURA Ín 4. dift. 12. a. 1.

q

n

q.1. C. ,, Dicendum, quod facramentum hoc

fU

«t

»non

H

KkE4-

n

526

D.ISPUTATTO:^V.

[n[. Hu]us

,,non habet efficaciam in aliquo ; nifi in digne

, accedente.

Digne autem accedere in hoc con-

jpuis t

isfos men

» fiftit, quod homo fe preparet, ficut debet.

» lantum enim Sacramentum recipere, ficut re-

Atl

, cipitur alius cibus, non eft congruum, nec

ngl

RUY

»fru&uofuüm. Et quia in hoc facramento pre-

, fens eft divina majeftas, & fumma exprimitur

xl i

, Cliaritas ; ideo debet recipi cum honore & de-

d'inpeti

, Votione.

Ad hoc ergo, quod facramentum

Atf p€1 0

, hoc habeat in aliquo efficaciam ; primo opor-

,pedt it du

t, o

»tet cibum illum ab aliis difcernere per fidem;

?

, fecundo hofpitium preparare per fuiipfius pree-

, QUE 4

ia d h

lia

» parationem; tertio in hofpitium paratum re-

-

»Cipere cum honore & devotione.

Et AD.I.

EADeDCU.

,; Ad illud, quod quieritur, utrum vir juftus re-

Dausopert

A R0m0 C

, cipiat efficaciam, dicendum, quod fi fe debi-

te pré&paret, recipit :

alzoqum , fiex quodam

inte ampl

»; torpore, vel ex diftractione non fe debite pra-

quinpedi

Mm

. paret, aut nullam, aut modicam reportat ef-

,,ficaciam, quamvis non incurrat mortalem of-

VUURAN

, fenfionem. ,Anp 2. ad illud, quod objicitur

At (

, de obice, dicendum , quod ad illud facramen-

j

P

|

,,tum requiritur liberi arbitrii cooperatio ; &

E

,ideo omiffio obex eft; & non tantum pecca-

U U

.tum, verum etiam fohcxtudo vel diftra&tio.

fLJI vt

» ÀD 3. Vir juftus tunc fpiritualiter manducat

IUW [

, quando movetur motu fidei & charitatis, quia

f äoc M

» Quia tunc mafticat

Et ideo fi negligit, non

Wl

od

f 6s

reportat effectum.

AD 4. adillud, quod ob-

iEf

,Jicitur de carbone ignito, dicendum, quod

Vr d

;Operaturjn fenfumrarione órgani

Sedfiope-

iWl

Aái

,raretur in fe

TD8]

um ratione fui , tunc fenfus oc-

OM

M

,; cupatus circa aliud non fentiret

nec calefie-

mn um H

» TE

At

0Y

DE EFFECLF[I ET NECESSITATE E[[&IHAR. : 52I

IT

d

il

j

, ret.

Hujus autem exemplum eft in vifu, quan-

j

, do quis dormit, vel occupatur alibi.

$i ergo

'ül'þ«

,» fenfus mentis noftre vult ab hoc carbone in-

t

, lammari, necefle habet ad ipfum converti &

FOD

M

Mu

[

Tf

», dirigi.

(&Cï&men:].

IV. ParUvDANUS A. diftrs.g.r,459.

concluf. 3. ait : ,; Effectus hujus facramenti pot-

AUre

, eft impediri per peccatum veniale; non qui-

, dem per omne, fed folum per illud, quodim-

», pedit actualem devotionem & diftrahit men-

,,tem, ne- actu feratur in Deum; ficut debet;

A

P

»,quia ad hoc, quod aliquid nutriatur, opor-

», tet ipfum cooperari; quia nutriens agit in nu-

ä

trimentum. Unde in ifto nutrimento, licet

, Deus operetur principaliter, oportet tamen,

A

y

» quod homo cooperetur inftrumentaliter, ipfum

lil

», devote amplectendo.

Wi

lliud igitur veniale,

, quod impedit actualem devotionem, impedit

Kl

,» fructum.

V. DvRANDUS in 4. dift. 12. q. 4. ad ».

)

, Dicendum , quod effe&us hujus facramenti

Ll

, impeditur per.peccatum veniale; non quidem,

«00

, fifitin nobis folum fecundum reatum ; fed

"'Tale

T u

» quando in nobis eft fecundum actum.

ov

,, enim peccatum veniale impedit debitam devo-

,tionem, quam a&ualiter debet habere fufci-

,piens hoc Sacramentum, & per confequens

, impedit ejus effe&um; quia quamvis non op-

M

, Ponitur gratie vel charitati, opponitur tamen

,:€jus fervori & devotioni accidentali, quam re-

D] Ü

N

l!

» Qquirit facramentum.

i

u

VE S CANTONINUSD.$.t.13. 670-q.8.

r

vv

, 9Secundum, quod requiritur ad idoneum cele-

j i

Kk 5

, Uratio-

ymon

522

DrLrS.PUTACUTOV

(l P

,, brationem vel communicationem , eft a&ua-

»,lis devotio.

Ad hoc enim, ut aliquid nutri-

;cPapæ n

g

,,8t, oportet ipfum aliquid cooperari; quia

Cum ergo iftud

il

.RButriens agit in nutritum.

amen coni

,, facramentum detur ad nutriendum fpirituali-

venialia, (

,»ter, licet Deus operetur principaliter, opor-

Qormittun

,,tet tamen , quod homo operetur inftrumenta-

Q entrame

», liter, ipfum devote amplectendo.

Non ergo

», quodlibet veniale, fed illud, quod impedit

,venidi,

smaet?

,, a&ualiter devotionem , id eft, quod diftrahit

ytiltt, d

,mentem, ne a&u feratur in Deum, impedit

, facramenti fru&um; nec tamen facit incurre-

Das T

li. (

,,Te mortale. Dicitur autem devote communi-

,,care, fi conatur omnem diftra&tionem & eva-

hunt d'comn

,:gationem mentis expellere, & non deliberate

t t

, eam tenet, fi occurrat; & quia meditatio paf-

epericit

licet f

, fionis Chrifti multum eft inductiva devotionis

«. Un

,fuper alia, ideo accedenti ad communionem

, multum congruit ipfam meditari.

ybtur d

v u

VIL SvrivEsTER V. Euchariftia in fine.

f

, Effe&um Euchariftie impedijunt peccata ve-

?:fxlï'

M

ïügä

!

^

i

c

nialia prefentia quoad refe&ionem dulcedi-

VAU

ä

A

,, nis fpiritualis, non autem quoad augmentum

l

Tl

,,gratiz habitualis: aliqua tamen venialia impe-

iT

, diunt gratie augmentum , fcilicet que faci-

U

j

1 p

, unt mentis diftra&ionem, & tollunt devotio:

ï,

y

,1em aG&ualem.

Nec tamen tunc incurritur

MT

[HIUIL(]ml

, neceffario peccatum mortale, fed veniale tan-

ltDam

,tum: ut habet D. Thomas p. 3. q. 79 a8.3. &

, in 4. dift, 12. q. 2. a. 1. qq. 3. Peccata tamen

OCttro

xlmb []r |

,venialia praeterita nullo modo hunc effedum

,, impegiunt.

LE

.u,l'

?

VIII.

"t

]

DE EFFECTU ET NECESSITATE EUCHAR.

523

JM Ü i

Uil

. VHI. PeTRUs Soro, primarius Theolo:

gus Papz in Concilio Tridentino in l. De Infti-

:üo?fïiïi;

ET

tutione Sacerdotum. De Eucharift. Le&.ro. .,Fie-

»ri poteft, ut quisnon peccetaccipiendo, nec

» tamen confequatur fructum. --- Circa peccata

W

I,z;

» Vvenialia, quae in ipfa fumptione Sacramenti

Tf

[ Nonl

» committuntur, qualis eft mentis evagatio cir-

» Ca extranea, five licita five illicita, modo fit

Qu i

l

» Venialis, quzritur, an impediant fru&um fa-

quid

5 cramenti ? Eít vero gravium authorum fen-

]

i

U

M

» tentia, quod procul dubio impediant-

y*

Ita

l

MAU

t

ï

:

J

[

» Deatus Thomas, Bonaventura, & Alexander

» de Ales.

Quod & manifeftiffima ratione pro-

jsu R

»bant & communi ; quam füpra explicavimus.

» Homo, inquiunt, ficut non juftificatur, ita

» nec perficitur'à Deo , nifi ipfo cooperante,

», ut fcilicet fervetur ordo fuavis difpofitionis

, rerum.

Unde & Sacramenta ipfa non aliter

&

», Ooperari diximus, quam mentem excitando ad

» effectum faum confequendum.

M

Al

Cum itaque

» charitas non augeatur, niíi cum augetur af-

AO

i

», fe&us ipfe & conatus; hunc vero impediat

d m

» etiam peccatum veniale; non putant, eo ma-

Qu

» nente augeri charitatem.

Multo vero minus

M

» credunt, poffe alios effe&us haberi, fpiritua-

» lis videlicet refe&ionis, confolationis, &gu-

» ftus divinge dulcedinis, que procul dubio exi-

[

» gunt multo majorem animipuritatem , & quie-

, tem in Deum.

Eft etiam fpecialis & major ra-

[

ul

» ioinhocfacramento quam inaliis. Hocenim

» Cum cibus fit fpiritus, requirit a&tum fpiritua-

us

»lis vite, hoc eft, manducationem a&ualem,

Y

, üLoperetur; ficut corporalis cibus non nifi à

»; ViVen-

FECTU

524

DISPUTATIO S—YVY

Jmend j fc

,, Vivente füumptus operatur.

Ceterum quiaip-

» fe B. 'Thomas poftea in p. 3. Summz q. 97. a.

nenna n

. d cijis

5 8. aperte afferuit,

hoc peccatum evagationis

,animi, ficut non oppomtur habituali charita-

sgid, Q

j amort

, &gratiz,

ita necimpedire augmentum ejus,

ET confequenter poffe per hoc facramentum

Vl G

, augeri habitum gratia & charitatis , reddithanc

00219.)

»rem dubiam

j tota ha

quz tamen non longa difputa-

, tione, aut controverfia, fed prudenti mode-

fucharilis

,ratione expendenda eft. Putamus igitur, fe-

pinti Í

, quentia poffe affirmari citratemeritatem & pe-

J Qd

,riculum.

,prirta

, PRIMUM

Aliquam eífe tantam mentis

Mt, gt

»€vagadonem, quz non folum totum fructum

fent Q 4 UAU

, facramenti impediat

fed reum etiam faciat

prtoc a

»» gravioris peccati

& qua& fumentem non par-

Anis faca

», VO periculo exponat, etiamfi preter intentio-

quia il

,0em & fine peccato mortali contingat.

Hoc

t aduals

,enim probat ratio illa fuperius adducta pro

NU

» priori fententia

& omnis procul dubio Chri-

dur

, ftianus fenfus, qui magnamtepiditatem, & ex

MORAV

,,f£alongam oblivionem in hoc tantze fanctita

A feion

,: tis opere fugit & timet

au'em Atmen

»S9ECUNDUM. Potelttnihilominus tam par-

l mxixgm

,, Va evagatio effe, tam preterintentionem , ut

Deum mifericordem non

Ra

, merito credi poffi

bftuah

, 0mnino avertere faciem, & gratiam fuam pro-

.uom Qu

pter hanc, quzfolainfirmitas efthumana. Igi-

,. tur hec non impediet

fed tanquam levis quz-

g

Qlæal

, dam nebula diffolvetur virtute devotionis pre-

,, terite

Et nonnunquam fit

ut etiam in ipfa

"J l. Pm]

, evagatione duret nonnullum defiderium fer-

'4'4! W n

Wf "t li

, Voris & charitatis , vel faltem voluntas ipfa

1lumen

E

0Y

n

DE EFFECTU ET NECESSITATE E[ICHAR..- 525

m

,,fumendi facramentum , de quo illa B. Thom-

umm?q f

Ita Petrus de So-

mlf'] w

,Íententia intelligi poteft. ?

räb..ugi

N

!^

to, ad cujus do&trinam contremifcant Sacerdo-

Etg

u

bt

tes tepidi, quotidie celebrantes ex confuetudi-

IT

ne aut amore ftipendii fine ulla devotione.

»famf

]

M

j

VIIL CagsTANUS Cardinalis in Commen-

] ]an

i

J

tario ad p. 3. q. 79. a. 1. fic fcribit : ,, Intelligo

nh

d

»in tota hac materia per tempus fumptionis

AU J

, Euchariftiz;non illam folam morulam , qua de-

» glutitur ; fed cum confequente temporis fpatio,

l

» quo Chrifti corpus facramentaliter in fumente

» perfeverat. — D. Thomas in 4. dift. 12. te-

Ym Tbf

»net, augmentum gratie impediri ex impedi-

mento actualis converfionis animz ad Deum,

Qu h

» aC per hoc fentit, quod idem eft tempus fum-

» ptionis facramenti, & tempus augmenti gra-

»ti£; quia illud conftat effe tempus transforma-

»» tionis attualis anime in Deum.

Iü hac autem

» quzftioneart. 8. verba D. Thomz fonant op-

!;u'f dibin

,

» pofitum, dum dicit, quod mentis diftra&tio

», per peccata venialia in a&utollit quidem actua-

J

,lem refe&ionem fpiritualis dulcedinis , non

, autem augmentum gratige habitualis.

Et rur-

wa'nl

lUA

WT

»füsin REsPONSs. 1. inquit; ille, qui cum a&u

ha

»» peccati venialis ad hoc facramentum accedit,

» habitualiter quidem manducat fpiritualiter,

» fednon a&ualiter, &ideo habitualem effe&um

» hujus facramenti percipit, non autem a&tua-

3 lem.

Quz authoris verba poffunt tripliciter

Omligïl

intelligi. Primo, ut fonant fecundam fuper-

m

» liciem, ut per hoc facramentum augeatur in-

fiüJ

»intenfive habitualis gratia tunc cum fumitur,

U

» etiamfi nullus interior charitatis aé&tus ob men-

:!l'

35 118

Dd$9P UWTATrO:V.

gt

526

jis, 8

ssts diftractionem interveniat; & hocex virtu-

ifibitu

,,te ipfius facramenti caufantis hujusmodi aug.

icelt, Q

, mentum in anima, nullum huic habituali aug-

;ugmentun

,jmento impedimentum preffante. . Et hic fen

tepore,

», fus favorabilis eft , & demulcens aures multi-

mdum D

, tudinis innumerabilium facerdotum , quafi quo-

TM

,, tidie aut frequentiffime celebrantium, qui ta-

IeTUI y

,, men feipfis meliores non quotidiefiunt. Mihi

, autem ifte fenfus verus non apparet.

Sienim

J

l pol.

s p «

,, qualibet fumptione Eucbariítize augeretur gra-

hum

,, tia infinitorum pene facerdotum, quos credi-

,,mus vere in gratia celebrare, charitas jam

um n

d

,,effet major intenfive, quam credi rationa.

, bile fit, cum tanta magnitudo charitatis in

um J

tenllem

,tanta multitudine otiofa appoareat, quoniam

pl denot

, nec extra apparent , nec intus de feipíis te-

,ftantur a&tus fimiles ferventifims charita.

itmen ey

,ti$; & tamen certum eít, quod ficut amor

Noiptur d

» Dei non eft otiofus, fed operatur magna , fi

tsf

,,eft, itatam magna augmentatio amoris Dei

VUagtentu

M

NT

:M

d ef

, non eft otiofa, fed operatur multo majora,

, quam prius, proportionaliter, fi eft, & con-

kl fin

; fequenter fi longe majora operari renuit, lon-

[ TY

yp

"

&

,ge major charitas non eft. Preter hanc ab

ttq

, experientia conjecturam in promptu ratio cum

lii W

, authoritate fuffragatur.

Sacramentum hoc,

BUTCTS

, quia datur per modum cibi & potus, nonnu-

DETIS

, trit nifi per modum nutrimenti. Sedfineattu

b

;J!eflenda |

, vitali nutriti tam cibus quam potus nec nutrit

,, nec auget.

Ergo fine operatione vitali fpiri-

'-:fOHATUR

,tuali ánime, que nutritur, cibusifte nec nu-

Ptf

Aliter ergo intelliguntur ver-

, trit nec auget.

M ie lnyi

;; ba D. Thom:e de perceptione habituali, ut fit

ss febfüs.

q Wt

D

o

DE EFFECTU ET NECESSITATE EUCHAR.

327

Jl

j

li

»fenfus, quod talis diftra&us non a&ualiter,

», fed habitualiter percipit effe&tum habitualem,

, hoc eft, quod per hancfumptioncm mereatur

M 'h&x

F:

,8ugmentum charitatis , exequendum tamen

tempore, quoad hoc erit difpofitus.

Etfe.

Y

», cundum hunc fenfum tempus augmenti chari-

Jn,q

»» tàtis eft, quando fumens eft difpofitus ad aug-

D

Ti

.mnentum, five hoc fit tem

pore fumptionis,

» five poft.

Tertius fenfus eft, quod D. Tho.

, mas per adualem manducationem non intelli-

u V

Bl

» git quamcunque a&ualem devotionem, fedil-

»1lam folam , que fpiritualis delectatio animze

;; eft:

Et fecundum hunc fenfüm plana funt

n

0mnia. Siquidem augmentum habitualis gra-

» ti valde multis credimus contingere, qui di-

z

» gne & devote ad hoc facramentum accedunt,

» & tamen expertes funt fpiritualis dulcedinis,

q

, Non igitur docet hoc D. Thomas , quod fu-

,,mens abfque omni a&uali devotione confequi.

A

» tür augmentum gratiz.

Sed quod fumens abf-

» que actuali refe&tione delectationis fpiritualis,

;r mgï:g E

l

» & hoc ex füa.culpa veniali, fi quoad alios

, à&us devote accedit , habituale augmentum

I

» &ratie confequi ex hoc non impeditur ; quod

»tamen poflet aliunde impediri, putaex tam

»Parva devotione , ut non füufficiat difpone-

,,Te ad augmentum gratiz,

Et hec expofitio

N

, ample&enda videtur. "

Hucusque Caje-

W

tanus.

a

J

PROBATUR 2.

Si Euchariftia ex opere

N

n

operato conferret augmentum gratix habitualis

j

etiam fine devotione , fequeretur, quod com-

iUl

munio quotidiana omnibus fidelibus effet utilis,

dum-

DJIS/ U JTJ3:A-F1 O Ve

um

528

mharitatis

dummodo nonexiftant in ftatu peccati mortalis,

etiam(i accederent tepide ex confuetudine , &

n dipo

Sed hoc non poteft dici.

qRos DP

fine ulla devotione.

Ergo min.prob.

Hoc eft contra fenfum Eccletz

ytertu ad

"T LUE

& Do&orum, prout patet ex DECRETO Ix-

f

NockN TII Xl. & ex D. Bonaventura que/

1one

m d

precedente velatis , in quibus fupponitur, aliqui-

i ijrn

bus quotidianam communionem effe utilem , aliis

gendi ex

Dicitur enim ; illis tan-

eam non effe utilem.

LOU

tum communionem quotidianam faadendam au

qm, 6

:

permiuen

dam effe quibus fuerit. utilis-

3 m

PROBATUR 3.

Augmentum gratie feu

w i,

Va t

charitatis babitualis nunquam fit fine augmento cha-

ritatis actualis.

Atqui augmentum charitatis

sà, p

a&ualis fieri nequit fine a&u interno devotionis,

o ia

feu boni motus tendentis ad Deum.

Ergo; min.

tifu, d

patet. maj. prob.

Nunquam infunditur homini

ii

charitas habitualis (ine actu charitatis, quifeha-

ag

beat per modum difpofitionis ad charitatem ha-

:m it ii

bitualem. Ergo etiamaugmentum charitatis ha-

Vr f

bitualis nunquam fit fine augmento charitatis

3 thnlg,

[

[

a&ualis, qus& fe habeat per modum difpofitionis

o

"

i

ad augmentum charitatis habitual

is. ant. & tota

uf

argumentatio eft D. Thome , & Cajetani, &

IT

Petri de Soto, prout patet ex eorum textibus.

'.w H

Nam D. Thomas docet; quod nulla perfe&io

Utj i j

aquiratur fine difpofitione ; & eam difpofitio-

D)

nem materialem ad habitum charitatis docet eífe

motum charitatis in Deum, excitatum per gra-

N

tiam actualem ; ad augmentum vero charitatis

docet difpofitionem materialem confiftere in de-

,Uallmvn

votione, & CAJETANUSs ex augmento chari-

tatis habitualis infert , neceffarium effe augmen-

"Ptin.

tum

d

n

D!

án g

u

DE EFFEGTU- ET NECESSITATE EUCHAR. 529

t lh

l

|

Pa

tum charitatis a&tualis, utpote que fe habeat per

modum difpofitionis ad charitatem habitualem.

n

PETRUs-DE $070 autem , qui fe remittit in

li

fuo textu ad ea, que prjus fupra dixerat , iLett.

9.-de effe&iu Sacramentorum 9 gratia fic fcribit:

DT

Quartum denique non eft pretermittendum; | quod vide-

!l

sl

licet ita. a[Jerimus banc virtutem Sacramentorum (con-

m

D

ferendi ex opere operato gratiam, ) ut tamen aper-

te doceamus , nece[Jariam e[Je in. adultis. difpofitionem

ij

propriam , & atum liberi arbitrii cooperantem gratie

&9 facramentis.

Zdtque ita beretici aperte conoincuntur

? il

",

nobis imponere , qui dicunt , nos ex bac predicata (a-

cramentorum oirtute occafionem dare negligentie & fo-

cordie , quafi abfque bono aliquo motu anime noftre fa-

eramenta operentur.

In paroulis quidem boc credit to-

n

ta Ecclefía, fed de adultis nullus , qui prudenter loqui-

tur , boc af]erit.

Hec eft. B. Thome fententia manife-

flifma 1.2. & p. 3. ubi ait ; adulto non remitti pecca-

ta, etiam in baptifino ,. fine aGtuali mutatione animi ,

1

r

l

é

que fit per penitentiam.

Et de remi[fone. venialium

I cï"..z:

loquens eodem loco , ait; gratiam mec dari nec augeri ,

i

,«K

nec peccatum remitti adultis , etiam «eniale , fine motu

cordis &g preparatione. (ita S.'Thomas. 1.2. q. 113.

a.3. Et p.3. q. 86. a. 2. & q. 87.) B. Benaventu-

ul

vain 4.difl. 17. q. 2. idem diligenter. confirmat &

"dlexander de J4les p. 4. q. 72.

Hucusque Petrus

i

3

de Soto.

ür

M

j

t

Solvuntur Objectiones,

J1

J

IU

OBJjICITUR I.

Si communicantes fine de-

a

votione/nullum obtinerent effectum facramenta-

st

lem vel augmentum gratiz habitualis, fequere-

L1

tur

D. «dniort. dra&t. de Eucbari(iz'a.

DpISPUTATIO'v

g R

$39 .

gt

tur, quod omnes ejusmodi communicantes pec-

&ofdei a

carent mortaliter.

Sed hoc non poteft dici.

Ergo; maj.prob. Omnes ejusmodicommunican-

g jntt

Sed

«eutom m

tes fruftrarent Sacramentum fuo effe&tu.

ÀD 1.

fruftrantes facramentum fuo effe&u peccant mor-

vfaltem X

taliter. Ergo.

2. llle eft capax gratiz facra-

Sed

iicem pol

mentalis, qui non ponit obicem grati.

o de3ot

communicans in ftatu gratie, etiamfi nullam ha-

h

1aCragm

en

beat devotionem, nullum ponit obicem gratiz.

Ergo. maj. prob. ex parvulis baptizatis, & ex iis,

mqutitür d

tuiiter pr

qui in phrenefi, delirio , aut fomno accipiunt

qrament

gratiam facramentalem abfolutionis, commu-

nionis, extreme unctionis; matrimonii contra-

Qp

vantlm]

&i per procuratorem &c.

RrsPONDEO d.maj.fequeretur , quod pec-

Jptt. .

carent mortaliter, fi hoc faciant ex confuetudi-

n n

ne, velcum contemptu interpretativo. c. fecus.

riüi, fd

n.maj. Quod enim facerdotes ex confuetudine

iint;

celebrantes fine ulla devotione peccent morta-

Tj

Idem concedo de commu-

Vuimallr

taliter, non dubito.

nicantibus precife ex refpectu humano fine ullo

i Diem

bono actu interno antecedente ac virtualiter pet-

"i gj

feverante, vel concomitante aéctum indevotio-

ii í

nis, autfubfequente, quamdiu adhucremanent

LT

Id enim indicare videtur Petrusde So-

fpecies.

[7) A(m:,w['

to, & Cajetanus.

De aliis vero , qui Chrifto fal-

UER

Ü

tem in a&tu exercito exhibent actum fidei ac re-

"6 t

ligionis ; fpei & fiducie , feu actum proteftati-

EWL l. (

vum fux unionis ad Ecclefiam, dico, quodpec-

f

"t gj j

cent quidem venialiter, & nutriantur faltem in

ïhm.boffüm

habitu fidei & fpei , non tamen in habitu chari-

ii

tatis, utpote in quo fe non movent dilpofitive

TT

ad obtinendum ejus augmentum.

Ceaterum fi

' lls

quis

Y

DE EFFECTU ET NECESSITATE EIUCHAR,

53f

Mi

quis fcienter & advertenter nec poneret faltem

dT

t

actum fidei aut fpei pro fe velaliis, idforetcon-

1

cemptus interpretativus hujus facramenti , &

d

y

peccatum mortale.

It

! lgt

A D. 2. d. maj. qui nullum ponitobicem gra-

tiz faltem negativum. c. qui tantum non ponit

quis

obicem pofitivum. n.

Ut enim oftenfum eft ex

tinl]

Petro de Soto, Cajetano, & D. Thoma, etiam

Uenm

in facramentis ad obtinendam gratiam in adultis

MT

requiritur difpofitio pofitiva , que faltem vir-

10 4j

tualiter perferveret & exiftat in fufceptione Sa-

1 Qp

cramenti.

Vif

OBJICITUR 2.

D. Thomas in Summa re-

tractavit fuam priorem fententiam.

Ergo; ant.

du

prob. part. 3. q. 79. a. 8. C. dicit : — Effettus. bujus

Av

Sacramenti non. [olum efL adeptio babitualis gratie «el

t.t

cbaritatis, fed eiam quedam attualis vefe&tio fpiritua-

RTOA

lis dulcedinis ;; quee quidem impeditur . fi aliquis accedat

T

ad boc facramentum per peccata venialia wnente diflre&tus.

TT

ANon autem tollitur augmentum babitualis gratie velcba-

hao

riiati. Ibidem AD r. dicit: Jlle, qui cum attu

agvïx:qzä

peccati venialis ad boc [acramentum accedit , babitualiter

pl

I

quidem mandaucat [piritualiter ,. ed non a&ualiter.

It

pde

ideo babitualem ejfe&um . bujus [acramenti percipit , non

auiem attualem,

2. Etiam ALENsis concedit

jett

hw

j

augmentum gratiz habitualis in eo, qui fine de-

(

votione accedit.

Ergo non bere citatur. emt,

prob. part. 4. q. ro. memb. 8. art. 3. ad 5. dicit ;

;

;»y;l' l

W

Cum, quantum ad piura, attendaiur augsuentum virtutum

-,-

l *;alze;

conferri in boc facramento 5 fortafJe quantum ad aliquid

u

eorumn . conferenda eft ejus efficacia àn. cafu propofito ,. vit-

n

y

pote quantum ad robur contra tentationes ,. el aliquod

i

"

aliud. — Exiftimo enim [ineprajudicio , quod juflus acce-

17152

dens

DISPUTA- r-LO V.

p

532

g v

dens ad communionem facram ,. licet negligens fuerit in

j ii

præparando

f& modo debito & [ujficienti , dummodo non

ifidel,

cadat à juftitia , affequatur aliquo modo ejfettum . princi-

egrtutit

palem bujus facramenti , fcilicet unionem firmioren cum

g, etim

capite & cuim membris , &2 ex unione illa firmioni for-

& r

Hoc opinando dico , non

n

tior efficitur contra tentationes.

vfeveranti

a[Jerendo.

1ls

RrsPONDEO. n.à.

hp 1.

An r, d.Per peccatum veniale non tollitur

ieineo, Q

augmentum gratiz habitualis , fi cum peccato

Anum at

veniali antecedenter, concomitanter , vel fub-

dine 41 od

fequenter concurrat a&us internus devotionis

dmdite

in ratione fidei, fpei, vel charitatis. c. fi non

concurrat. n. D. Thomas folum oftendit , quod

tantes oltin

per peccatum veniale non neceffario ac per fe

od od

a. D

tollatur augmentum gratiz habitualis, quia pec-

catum veniale in uno genere compatitur bonum

utino à

Et fic etiam obfervat

irdrelpio

affe&tum in alio genere.

S. Bonaventura in 4. dift. 12. q. 1. a. . q. 3. ad

taper m

ao r

3. ubi obfervat, per peccatum veniale non ir-

ritari effe&umhujusfacramenti, quia unum pec-

etxiyem q

Ad

m

catum veniale poteft remitti fine altero.

!

alterum textum

1

V, q

REsPOoNDEO d. dicit hoc S. Thomas, fu-

3 i

mendo to babitualiter pro virtualiter. c. fumendo

lil g

hunc terminum precife pro actu preterito non

-:.»äi:ad Ti

retraé&tato. n.

Quod D. Thomas hunc termi-

!

num babitualiter , vel babitualis , aliquando pro eo-

ttP0yyr

dem fumat , ac virtualiter, vel virtualis, manife-

$l

fte oftendi in Tra&. de actibus bumanis, ubiegi de

f

attu indijferenti.

Itaque etiam hoc loco poteft

"i u

fic accipi, ut fenfus fit; eum quiante actualem

GE

fümptionem Euchariftis fe preparavit ad com-

A p

munio-

du

DE EFFECTU ET NECESSITATE EUCHAR. 553

rj

]

munionem v. g. jejunando , orando, mundan-

z

do, fle&endo, ficque in a&u exercito eliciendo

"T

J

aCtus fidei, fpei, velreligionis , charitatis , ad-

lm*rmm

Jl

huc viriualiter retinere hanc devotionem inter-

!

g

nam, etiamfi füb ipfa fumptione actu diftra&tus

Aj

fit; & fic ratione illius devotionis virtualiter

perfeverantis obtinebit augmentum gratiz habi-

tualis.

lt

À» 2. D. Alenfis concedit augmentum gra-

iuco

tiv in eo , qui accedit fine ulla devotione. n. qui

"

tantum accedit fine fufficienti devotione in or-

Mintiri

dine ad totum effectum. n.

Alenfis hoc loco

MT

idem docet, quodfupra docui, nempecommu-

nicantes obtinere gratie augmentum proportio-

ul

w&æ

natum ad fpeciem virtutis, per quam fe quisque

*

difpofuit.

Hinc cum nullus fine contemptu in-

terpretativo accedat faltem fine a&u fidei vel

AQUU

fpei vel religionis, fufpicatur, intalicommuni-

IAM

cante augeri gratiam habitualem fidei & fpei , feu

i

habitum charitatis extenfive ad a&us fidei & fpei

per firmiorem unionem ad Ecclefiam,

qiunit

p d.

OBJICITUR 3!

S. Damafcenus 1.4. d. fide.

C. 14. dicit, quod caro Chrifti fit ficut carbo

$n

J

ignitus. Ergoficutcarbo ignitus calefacit, quod

i. C d

f

nihil habet caloris; ita etiam corpus Chrifti ac-

w p zHV*

!

lj

cendit ad virtutem eos, qui nihil habent devo-

1l

tionis.

J

RESPONDEO. C.a.n.C. &p. Difparitas eft,

s« t

"

quam datS. Bonaventura , quia videlicet fubje-

&um calefa&ionis fe habet paffive, non autem

j

die

ho p

fubje&um amoris divini erga hominem haber fe

paffive fed a&tive.

Eft enim impoffibile, quod

jad

Deus amet hominem, vel eum magis amet amo-

PHIW iï:

D

]B EE

re

D;bSP UT ANTpO Y

g

534

fosno*

re amicitie, quin viciffim detur aut crefcat re-

ciprocus amor amicitia&.

j19d

Itaque ejusmodi tepi-

g

de fine devotione communicantibus congruitil-

lud OnrcEeNrs Hom. 2. in Pfíal. 37. ubi ait:

at i

gyfia. :

Cominunicare non times corpus Cbrifti , accedens ad Eu-

charifliam quafi mundus ac purus , quafinibil in te fit in-

PRoBT

PT

digni , & in bis omnibus putas , quod effugies judicium

Dei? Non recordaris illud quod. fcriptum eft :

uia

qulir, 6X Q

uare

frpitus 0

propterea in vobis multi infirmi , & imbecilles ?

multi infirmi ? Quoniam mon feipfos dijudicant , neque

s qu

gin ao

intelligunt ,. quid efl attendere ad ianta my[leria ?. Pa-

tiuntur boc, quod febricitantes pati [olent , cum fana-

furrebionen

fipezan a

rum cibos prafumunt , fibimetipfis inferentes exz;tium.

QuguIm

xepum Don

$. VL

TesooxD

QUJAESTIUNCUL X.

agtatos

gt r

l. Circa obligationem communicandi jure di-

hiopTU.

vino.

tibpienda

II. Circaobligationem communicandi jure Ec-

dityumer

clefiaftico in Pafchate.

AE

III. Circa Miniftrum Euchariftiz.

irtnj, f

IV. Circa jejunium requifitum.

t od ol

tUt qp

V. Circa alias difpofitiones ex parte commu-

Ua

nicantis requifitas.

$ fümmi|

n

s n

! j

Circa obligationem communicandi jure dioino ?

* gl

U

AZXNITUR ) E.

.;' Ll'lgj) &C

An detur preceptum divi-

fim C()mmum

Q

num fumendi Euchariftiam ?

RE-

"Ug ObhE

)Vl

DEEFFECTU ET NECESSITATE EUCHAR. j 535

s

REsPONDEO.

Datur.

Ita D. THowaAs

Atyi

in 4. d 9. & nunc omnes DoGores; licet illud

lt

olim negaverit Alenfis p.4. q. 51. n. 4.

D. Bo

um

naventura in 4. dift. 72. a. ult. q. 1. Sylvefler V.

j Mw'mï

Eucbariflia. |5.

fl

PRoBATUR ex verbis Chrifti Joa. 6.. if

TU

/'Um

L

n

manducaveritis carnem filii bominis , non babebitis oitam

"

in vobis. ex quo patet Euchariftiam efTe medium

divinitus ordinatum ad vitam & quidem medium

n

fine quo non ,

quod proin , five intellipetur de

niny?

vita anine , five de vita &terna corporis per re-

f /W/M)

furrectionem & donum immortalitatis, finegra-

TA

vi peccato contemni nequit.

QuzxRITUR 2. An hoc preceptum obli-

get etiam non baptizatos ?

R£gsPONDEO. Probabiliuseo obligari etiam

d

non baptizatos.

Ita Suarez, Va[quez, Lugo , &c.

contra Sotum in 4. Bonacinam , Leandrum &c.

at

PROBATUR.

Qui obligatur ad aliquem fta-

tum fufcipiendum , eodem jure obligatur etiam

j u

ad omnia annexa illi ftatui.

Ergo, qui jure di:

vino obligatur ad fufcipiendum ftatum hominis

ld

Chriftiani, feu baptifmum , tenetur etiam eo-

dem jure ad obligationes hominis Chriftiani , ju-

Yif

re divino annexas huic ftatui.

p

OUXRITUR 3.

Quotiesin vita detur obli-

gatio fumendi Euchariftiam ?

REsPONDEO.

Paludanus , Cajetanus , Ledef-

ma , Viüoria exiftimant , fufficere, fi in vita ac-

Sed D. THonAs, Suarez , 'af-

cipiatur femel.

n iv

quez, Lugo, &c. docent, dari obligationem,

Cenfeo , jure

fepius communicandi in vita.

;'æcepmm Ü

divino dari obligationem fiepius communicandi

!

D

L14

in

um

536

D'!ISTU-TATrIO"W

in vita, ita tamen, ut quoties relinquatur deter-

y, n

ul

ITR

minationi Ecclefize

aque ea obligatio erit ju

ris divini quoad fubftantiam, feu quoad ratio

AO

y

(i non &

nem genericam frequentationis , fed quoad modum,

feu rationem fpecificam numeri erit juris Eccle-

jgetione

g extraorü

fiaftici.

QUJERITUR 4

An hoc preceptum obli-

n r

get in articulo mortis fpecialiter, etiamfi quis

ii at e

jam communicaverit in Pafchate?

J modo t

REsPONDEO.,

ld negant D. Beonaventura ,

j minumur

Paludanus

"rmilla

jfitas o

Cajetanus , Sylvefter

Ledef-

Vi&loria

Rodrique

G»raffis

Econtra id a£-

Onm

Viati

ii

firmant uterque Sotus, Durandus , Suarez ,. Vaf-

quez, Falentia , Lugo , Leander

& alii relati à

tUt er

Leandro

loseoyo

cujus funt etiam alie citationes au-

thorum, quas in omnibus his quzftiunculis ci-

As Cojk

to

uod femel monuitfe fufficiat

Cenfeo,

w, Lu,

eam obligationem

fi abfit contemptus, afcen-

a Drttd)

nifi ne-

dere ad minimum ad culpam venialem

d gl

glgentiam excufet difficultas advocandi Mini.

TU

ftrum.

Imo per accidens ratione imminentis ago-

1 al

nis graviffimi cum demoneineundi, &ratione

exercendi aétus charitatis in articulo mortis, ti-

f

T

"

Q

mendum, netemeritatem & teporem, przfer

ATE QO

tim relative ad pre&cedentia vite acta , habeat

ilite (

pro obje&o gravis difplicentie, & pro defe&tu

aritatis.

r

Titt

h J

i, |

QuzRITUR 5. An ille, qui paulo ante-

hn Ij

quam incideretin articulum mortis, communi-

WOyDE

cavit, teneatur rurfus communicare in ipfo mor-

RL R

tis articulo ?

RESPONDEO

Id negant Paludanus , Znge-

J*MAM ]

!j Ad

lu$, Suarez , Henrique

Conink , Reginaldus , Lay.

tnán ,

3 qma Ti

)v

DE EFFECTU ET NECESSITATE EUCHAR.

M

537

lii

man, Donacina, Fagundez, Granadus, Lugo é$c.

Sed Pafquez, Hurtado, Leander , &c. idaffirmant.

jl Wi t

Wal

Cenfeo; priori fententie concedendum, in tali

cafu non dari obligationem ger fe, dari tamen

Fl

obligationem per accidens ratione imminentis ago-

"t

nis extraordinarii ac omnium graviffimi cum dee-

Fï, &pl

mone, & ratione exercendi actus charitatis , quze

ferio ac efficaciter tendit ad fui unionem cum

Deo modo meliori, quo poteft. Ea obligatio

D BW-W,*

u [j

ad minimum obligat fub veniali, nifi excufet

difficultas obtinendi Miniftrum.

Ij

QUARITUR 6.

An debeat aut faltem poffit

li, j

Viaticum fumereille, qui eadem die jam com-

Üj

municavit ex devotione?

n w

RESPONDEO.

Utrumque negant Suarez,

JIErgidius Conink, Fagundeg , Zambrana , Granadus ^

Layman, Lugo, Diana , "Trullencb.

Id vero affir-

inant Zurtado , Vafqueg , Mendoza ,

u

LLeander . & alii.

Türrianus ,

n

Cenfeo , talem poffe fumere

ihwndil

communionem per modum viatici, fed non te-

Tl

neri, nifi valde tepide communicaverit, utexi-

Wi &m',

guum inde fperet fru&um & robur pro imminen-

K0 001

te agone, aut nifi omiferit in communione exer-

yna, t

1

cere actum competentem charitatis tendentis ad

TM

unionem cum Chrifto,

, hi

QuzRITUR 7. Andeturobligatioiterum

communicandi, fi egrotus fumpto femel viatico

AE

poftea mortaliter peccet?

Jf

REsPONDEO.

Id affirmant Zfrmilla & . Ta-

d

j

biena. Sed id negant Suarez, Henriquez , 4Egi-

dius, Bonacima, Hurtado, Lugo, Filliutius , Léan-

m

der, & alii. Adducit Leander pro fe praxin Ec-

clefi& ; quia nullus Parochus audet hodie dare

Rïgi!m'w*w.rif

Ls

via-

yu EFFECT

538

DI"SPUTATI(O V.

viaticum illi, cui heri dederat.

Cenfeo ; in

m' Wlll, I

POP

tali egroto eo fortiorem dari obligationem de

yrtis t

novo communicandi , fi id abfque fcandalo fieri

convenienter poflit, quo experitur fe infirmio-

! 5)'102""

jnuo &

rem & imparatiorem pro imminenti agone, &

apnavit pr

quo majorem in fe advertitteporem charitatis.

UJERITUR. $.

An ille , qui in articulo

1gia ute

au,ucin

mortis culpabiliter vel inculpabiliter non com-

municavit, teneatur illo tranfacto communica-

sdivino.

QuiAT

re ad implendum preceptum ?

RESsPONDEO.

Nontenetur fupplere. lta

morti o

Henriquez , Bonacina , Lugo, Leander.

tenpus (02

An hoc preceptum obli-

ateirtm, dl

QUJZRITUR 9.

aniapi?

get pro articulo mortis, fi mors eft authoritate

Aosooy)

judicis infligenda?

; dv

RzsPONDEO, Obligat.

Ita Suarez; , Henri-

s; Diufi

quez .. Fagundez , Trullencb ,. .Leander , Dicaftillo ,

qui addit, poft decretum S. Pr1 V. editum an-

àylità vi

no 1569. non pofíe damnatisad mortem Sacram

ile, fs

Euchariftiam negari.

1tUt p

QUJERITUR IO.

Anille, cui Judex ju-

filus p

bet mortem inferri eadem die abfque ulla dila-

t 0 oe

tione , teneatur comm

T r

uyicare etiam non je-

junus?

Düite t i

RESPONDEO.

Id negat Navarrus , & Pitto-

('im

vellus.

Sed Leander refpondet , teneri etiam non

t p N

jejunum. Ab eocitatur Suarez , Henriques;, Zamn-

1.ESPOX3[

branis, Layman, Syloius , Reginaldus, /Egidius,

'fl'mj J ü [

Diana, Lugo.

:?3*;'02,/;, ]

Q.11. Anm Judex teneatur füb mortali con-

J;g.:æ IT

cedere reo tempus ad fümendam Euchariftiam ?

r

RESPONDEO

Id negant Paludanus, Sotus,

r

à

ü:ä!i&i& da[

ia

biena , Navarrus , Covarruvias , Vittoria ,. Ledef-

Ri

"a,

U

DE EFFECTU ET NECESSITATE EUCHAR,

if

539

j

ma, Zerola, Filiutius.

Id affirmant faltem feclu-

dg)

!

J

Qd

fo periculo alicujus damni , aut alia jüfta caufa,

]0*)

tf lh

Suarez , Henriquez, Bonacina, Fagundes, Reginal-

».nlc

f

dus, Syloefler ,. Hurtado , Dicaftillo , Leander , cu-

ALb

jus ràtio eft, quia contrariam confuetuüdinem

damnavit pro Hifpania Prus V. anrno 1559.

QR uf

lttint

Et quia Judex per fe hoc tribuere Chriftiano te-

netur, ut impleat, ad quod adftringitur precep-

1ttmy;

to divino.

QUJERITUR I2.

An Judex teneatur füb

ii ]

mortali homini ad mortem damnato concedere

tempus communicándi, quo certo fcit, eum

RD Q

evafurum, aut timet erupturum occafione com-

t

munionis?

RrsPoNDEO. ld affirmant Bonacina , Fa-

N

|

gundez.

Id vero merito negat Petrus Navarra ,

Setus ,. Dicaflillo , Reginaldus , Leander.

Ratio eft,

quia juftitia vindicativa eft bonum generale Rei-

Z'CA :

:

publice, falus autem plectendi ultimo fupplicio

eft bonum privatum.

Itaque, fi utraque peri-

&i n

1

clitatur , illius periculum precavendum eft ; pra-

fe d

fertim cum hoc feria ponitentia , dummodo

& N

reus velit, averti poffit, illud vero nullo alio

fufficiente aut idoneo remedio.

,JIM ,

QUJERITUR I3.

An ipfo die mortis ad il-

lam damnatis poffit miniftrari Euchariftia?

RrsPoNDEo. ldnegant Zerola, Vega , 9tu-

lius Clarüs , & alii.

Id vero affirmant Sancius ,

Sa, Majolus, Diana, Leander, & Navarrus, qui

u

W

[j

ita Rome fervari teftatur.

QUZERITUR 14. Anetiam miniftrari pof-

fit Euchariftia dam

Mj

Vnatis una hora, antequamoc-

lwïï

"

cidantur ?

PRo-

yum

540

DISPUTATiO V.

RESPONDEO.

Id negant Henriquez , Ortiz.

iil o

Id vero affirmant JNavarrus , Sa , PFagundez,

gl d

Sancius, Sayr, Sotus , Diana, Dicaftillo, Leander.

« ulti

g C

Cenfeo , in tali cafu feftinationis reum magis di-

fponendum ad ea, quz funt magis neceffaria ad

"

Mente,

falutem , puta confeffionem , contritionem ,

a&um charitatis perfe&tze.

Cum enim animus

ipolommmo

Rnspo

fit turbatus, forte feapplicando ad devotionem

procommunione negligeretillaneceffaria. Aliud

V, Bl

Dnint,

dicendum , fi fciretur jam prius optime difpo-

fitus.

l, Con

fidtt, Qu

QUuERITUR 15. An]udex teneatur à mor-

te liberare reum , qui non 'vult Sacramen-

tiojudiae

tum Ponitentig & Euchariftie recipere , &

v r

fic fcitur, certo in ftatu peccati mortalis decef-

!

1 pravt

furus ?

RESsPONDEO.

Judex non tenetur illum li-

berare , fed potius tenetur, illum morti adjudi-

"

l

!

Ug

care.

l1ta Sotus, Reginaldus , Bonacina , Navarra ,

Dicaftillo.

Obfervat tamen Bonacina, & Dica-

ftillo , Judicem ex charitate obligari ad indul-

TIRTTU|

gendum unum, duos, veltres dies, fi fperetur

Q

dlicum

poitentiam a&turus intra hunc terminum.

limoyr

QuERITUR 16. An hoc przcepto in arti-

t Gtnen

ticalo mortis obligetur puer adepto ufu perfe-

tnyi.

&z difcretionis, fi nunquam antea recepit hoc

Sacramentum ?

t n

"o

RESPONDE O.

Leander quidem id negat.

Sed contrarium cenfeo effe certum. — Quia Chri-

"Uj

4in [

*Q.

vi LU

ftus inftituit hoc Sacramentum tanquam furcu-

lum immortalitatis, & tanquam medium fer fe ad

IN

"m g

hunc effe&um ordinatum , prout Quefl. 5. Pro-

baione $. oftenfum eft. Ergo datur gravis obli-

"i

"i

gatio

i

DE EFFECTU ET NECESSITATE EUCHAR.

£41

"

x

,al

gatio ad hoc medium recipiendum in omni eo,

quiillius capax eft. Accedit, quod confortati-

4

,1 bfz

T

vo ad ultimum agonem , & conteftativo fuüiamo-

ris erga Chriftum etiam puer indigeat.

AUs

Q. 17. Àn qui fingulis annis communicat in

]

u

Pafchate, fatisfaciat precepto divino, extraar-

l

f2—

ticulum mortis aliquoties communicandi in vita?

ATUL

RESPONDEO.

Eer[?'lä li

Id negant alentia, Petrus

Soto ,. Filliuccius , Lugo, Id vero affirmat Suarez,,

Qritedi

DBenacina , Reginaldus , Hurtado , Granadus , Lean-

der,

Cenfeo , fatisfieri per fe , non tamen per ac-

Müriny.

ciden$ , quo judicio prudentis confeffarii commu-

n

Vr

nio judicaretur effe medium neceffarium ad fu-

"MY

j

Y W«M

perandam pravam confíuetudinem , velad fupe-

randas graves tentationes.

$. 2.

i

iv

r

Circa obligationem communicandi jure. Exclefra-

ü

Jfico in Pafcbate.

l

UXRITUR I. ÁÀn detur prece

l

N

M)

li

ptum Eccle-

fiafticum communicandi in Pafchate.

].

RzsPoNDEo. Datur. ldpatet ex conftitu-

temin:

]

!

i

tione Generalis CoxczLix LATERANENSIS

|

g

IV. celebrati anno 1215. ubi Can.2r. fic habe-

tur.

j n

Omnis utriusque fexus fidelis ,. poftquam ad an-

nos difcretionis pervenerit omnia Jua peccata confiteatur

u

Jaltem famel in anno proprio facerdoti , fufcipiens veve-

t (V

renter ad minus in Pafcba. Euchariflie Sacramentum ,

;

nifi forte de Confilio proprii facerdotis ob aliquam rationa-

)

,ï,(.

bilem caufam ad tempus ab ejus perceptione duxerit ab[ti-

1

nendum; alioquin &? vivens ab ingre[Ju arceatur , &

CowciniUM

?

g'avu.iï

moriens. Chrifliana. careat fépultura.

vero

p

DIWSPVUTATIO V.

542

vero TarbENTINUM Seff. 13. Can. 9. fic ha-

gl

giyitisi

bet: Siquis negaverit , omnes & fimgulos Cbrifli fide-

jderiftia

les, cum ad. annos difcretionis pervenerint , teneri , [in-

tionem

gulis annis, faltem. in Pafcbate ad communicandum ,

v Rrtta

guxta praceptum fantte matris Ecclefie , anatbema fit.

m put

QUJAERITUR 2.

An preceptum communi-

candi quoad perfonas religiofas obliget plus quam

DITUN

v t i

femel in anno ?

REsPONDEO.

Id affirmant Tabiena & Na-

sim abo

wnc d

varrus.

Ratio eorum eft , quia in CLEMEN-

qTINA in agro de Statu Monacb. Benedictinis

frentiam

Ti

precipitur, ut fingulis menfibus communicent;

& in Tridentino Seff. 25. C. 10. de Regul. idem

Qu

ETU

precipitur Monialibus.

Id vero negant Corioja-

nus, Filiutius, Fagundez, Trullencb, Leander , ac

stinis at

Taspoy

communis.

QUJERITUR 3.

An infantes ufu rationis

biu, Cra

n Digf

carentes teneantur hoc precepto?

RESPONDEO.

Non tenentur.

[ta defini-

ieilimant

tum eft in 'Tridentino Seff. 13. Can. 4.

Si quis

D2 ufque

dixerit , parvoulis, antequam ad annos difcretionis per

ie, &(

venerint , mece[Jariam e[Je Eucbariftie: communionem ,

tiead

anatbema fit.

tl Vero

UERITUR 4. Aninfantes , faltemnunc,

4 D

poflint effe capaces fruétus Sacramenti Eucha-

L] Palao,

riftie ?

*l

REsSPONDEO.

Id negant Zlexander , Palu-

EHO,[

ii apud

danus , Major , Petrus Soto, Cajetanus , & al

m 0

Vasquez, propter Ecclefiz, inquiunt , prohi-

AA n

bitionem.

Id vero affirmant Suarez , Vafquez;,

Prohibitio enim

if qe

Lugo, Leander, & communis.

Ecclefie folum afficit ac reddit indifpofitos Mi-

b um Cm.p

Utilitatem au«

MT

niftros Ecclefie , non infántes.

b e&

tem

Y

DE EFFECTU ET NECESSITATE EUCHAR. 543

( M

tem provenire infantibus, colligunt'ex eo , quia

KTP

i.

antiquitus in primitiva Ecclefia erat confuetudo

Euchariftiam miniftrandi infantibus , cujus rei

ï (WTM!K;;

* lg

rationem Tridentinum Seff. 15. Cap. 4. affignans

ait: Forte cau[a erat impietas tyrannorum , que tunc

u

etiam in pueros fc'viebat , 6 ideo illos communicabant ,

Jiigetpius;

ut ex tanto Sacramento oirtutem €$^ fortitudinem elice-

Ti

vent ad fabeundum martirium pro Chrifli nomine. | Ve-

rum authores oppofite fententig refpondebunt,

b

hunc fru&um fuiffe extrafacramentalem ob con-

p

fidentiam parentum & pietatem Chrifti Eucha-

ITCUD

riftici.

QuZERITUR 5. An pueri obligentur prz-

Reg'ulri;ïm

(l

cepto annuz communionis ftatim, ac annos di-

n

fcretionis attigerint?

REsPONDEO.

Id negant Suarez , Bonacin

h vt

4Egidius , Granadus , Lugo , Diana , "Trullencb., Ca-

)

jetanus, Dicaflilld. — Alii cum Soto, Valentia, Con-

v l

rado exiftimant, pueros non obligari ad commu-

M.

nionem ufque ad annum duodecimum.

Imo

At

Rodriquez , & Chapeavilla putant, eos non obli-

W

m

gari ufque ad quatuordecim vel quindecim an-

nos. ld vero affitmant D. THowas p. 3. q.

g, m

80.a.9. Paludanus , D. Zfntoninus , Tabiena , 5foa.

vt

Sancius, Palao, Philippus à Cruce, Leander , & alii.

Hec pofterior fententia unice tenenda eft non

m

folum ex eo , quia Concilium Lateranenfe , &

"

Tridentinum obligat omnes fideles, qui ad annos

tj

"

ld

difcretionis pervenerint , fed etiam ideo , quia Eu-

j

[

Iw

chariftia eft medium divinitus ordinatum ad con-

iine

ferendum corporibus femen immortalitatis ,

gl

prout quzft. 5. probat. 8. & in obje&tionibus

oftenfum eft.

L'u'hwem;

| Qvua-

DLSTITATIOrv,

Eu

544

DI

UZXRITUR Ó.

Anpueri prius obligentur

;ya;.LeW

precepto confeffionis, quam communionis?

jedir,

REsPONDEO.

Id affirmant Suarez , Vafquez,

» viaticum

Diana, Hurtadus,' Corduba, Prepofitus , "Irullencb.

j edam 0

Sed id negant Henriquez ,. ZIrmilla , Tannerus , Ca-

n$$.r (

jetanus , Salas , Reginaldus , INunnus, INavarrus ,

UET

Vivaldus , Diana , Sancius , Lugo, Leander, &

at n s

& alii, qui docent, adminiftrandam effe pueris

gndum at

Euchariftiam in articulo mortis ftatim ac funt

Aesbo)

capaces recipiendi Sacramentum poenitentig,

s. ag

Cenfeo, minorem ufum quidem rationis requiri

Ti n

ad fcienda neceffaria pro Sacramento poeniten-

(naum

tiz, quam Euchariftie , minime tamen errare

f05 pbl

eos, qui pueris in articulo mortis, quampri-

ETO

mum confitentur, in dubio de fufficienti difcre-

tione miniftrant Euchariftiam, prout quaft. 5.

;üc Conti

X

D

MH

in obje&t. & Prob. 3. oftenfum eft.

(raum

QuEzRITUR 7. Ánpeccent mortaliter con-

rgwe intel

feffarii & parentes puerorum, non permittendo

UPONDE

illos ftatim communicare ftatim ac capaces funt

t'duintg

doli?

tl

RESPONDEO.

Id negant Suarez, Vafquez ,

*b etefa

Id autem affirmant

Bonacina, Filliutius & alii.

LUR

Sancius , Leander.

Cenfeo; in particulari deter-

a

minationem, utrum hi vel illi pueri confideratis

rbtelii

particularibus circumftantiis locorum & tempo-

oD

ruu habeant vel prefumantur habere fufficien-

'tirod

tem difcretionem, relinquendam effe judicio Su-

At tujf

periorum.

'::: hTiRun

UXRITUR 8: An pueris debeat dari Eu-

Sun

chariftia pro Viatico, quando dubitatur de eo-

Relits

à

rum capacitate ?

;? lahem fll()

-

Rz-

»flmm Tm

DE EFFECTU ET NECESSITATE EUCHA.R.

545

i li

REsPONDEO.

Id confequenter negabit

xmmumu-üï

Y

Vafquez. Leander affirmat cum Lugone , & Henriques;

poífe dari, fed non dari obligationem , dandi

hi

tale viaticum. — Égo vero certum effe exiftimo ;

h

m;

dari etiam obligationem dandi viaticum ob ra-

J M.ï',«

tioncs $. 1. q. 16. indicatas.

] JM

QUZRITUR 9. An pueri non communi-

n

cantes in Pafchate ligentur penis Canonicis, fi

nondum attigerunt pubertatem ?

ln t l

RESPONDEO.

Id affirmant ZEzidius & Hur-

D

iado. ld autem affirmant Suarez,

Diana, Leander & alii.

Vafqyez A

Dd

lr

QUEZERITUR IO.

Àn preceptum commu-

[

M

1

N

nionis obliget determinate in Pafchate.

;

14&

REsPONDEO.

Id certum effe.

Expreffum

enim fic continetur in Concilio Lat. & Trid. re-

g

W

|

latis q. r.

AÀn nomine Pafchatis de-

Boritt

QUJERITUR II.

terminate intelligatur Dominica Refurre&tionis?

n

RzsPowDpEo. Idaffirmat Panormitanus. Sed

t

per Pafcha intelligi (imul o&o dies precedentes

& o&o fübfequentes declaravit univerfalis con-

"

fuetudo Ecclefie, necnon Eugenius IV ut refert

quo d

Sylvefler V. Euchariftia. n.3.

viun

QUJRITUR I2.

An vi confuetudinis per

d

Paícha intelligi poffit tota Quadragefima?

REsPONDEO.

Ubi ab immemoriali tem-

g g ,w;a

W

[

pore jam introducta eft, licet fe illi conformare

l]

s

IU

accedente cauía rationabili.

Qui enim amant

Deum, Chriftum, & ejus Ecclefiam, conantur

fe conformare, & confuetudines obliquas pri-

m

gt

mitus neceffitate aut improbitate introdu&tas fua-

viter faltem fuo exemplo & monitione reduce-

[

l

D. zdmort Tratt.de Euchariflia.

Mm

re

m

546

DISPUTATTO!YM

gt

re ad vigorem univerfalium legum Ecclefie,

qin, qX

congruentium adhuc prefenti ftatui Ecclefie.

inbus COf

'Talem confüetudinem Zrullencb teftatur vigere

Mediolani & Conimbrict&.

INavarrus & alii Do-

m

g, I

&ores teftantur, eam vigere in tota Lufitania.

Asor , Vivoaldus , & Rodriquez teftantur, tale ex-

i ao

Qm

tare privilegium Clementis VIL pro tota Hifpa-

nia, cui tunc etiam fubdita erat etiam Lufita-

joptr t

DT

nia, & Mediolanum. Quamvis in regnis Caftel-

le, Navarrz, & Arragonie nullum vigere ufum

i, hj

sitooppo

hujus privilegii , teftetur Leander, cum ibi tan-

um uf-

tum fatisfiat precepto à Dominica Palmar

d Mf

que ad Dominicam in Albis inclufive.

Quod

firain if

DEDIU]

etiam obfervari folet in Germania.

UZRITUR I3.

An fideles teneantur ad

& prhun

Communionem Pafchalem tempore interdicti ?

thtj

RESPONDE O.

Id negant D .Zntoninus, Syl-

$ Lübur

Id vero affirmant

st poffn

vefler , Sotus ,' Cavarruvias.

INavarrus , & Leander.

Ratio eft, quia jure no-

gtf

vo in C. Zlma mater , conftat , quod Interdidtum

Ütiren

7»»

l

non obliget in quatuor anni feftivitatibus, ex

Ut

J

/

quibus una eft Pafcha.

A

UJXRITUR I4.

An hoc preceptum im-

Vg

pleri debeat in prop

ria parochia.

At omm

RzsPoNDEO. lImplendum effe in propria

Qs t

parochia.

Ita omnes Do&tores, moti partim ex

t m

textu Concilii Lateranenfis , quod ficut vult

ETU

confeflionem deponi proprio Sacerdoti , hoc eft,

! Trmï'emb1

parocho juxta ftylum loquendi in Seculo 13.ita

3 a

etiam in contextu continuo videtur receptio-

Wï ilimi

nem Euchariftie alligare ad proprium Sacerdotem ;

i'i'.ilonem i

partim ex declaratione Congregationis Triden-

Vi

tini edita 13. Januarii 1586. qua fuit declaratum,

äinüaum

non

u

DE EFFECTU ET NECESSITATE FUCHAR.

547

U

non fatisfieri nifiin propriaparochia. NEc onm-

n m

STAT, quod hoc tem

J

ZHU;

pore ob privilegia Regu-

laribus conceffa

fatisfiat precepto confeffionis

Mmg&z

LU s

annug, fi deponatur apud Regularem privile-

giatum. Privilegium enim illud tantum exten-

AU

m

ditur ad confeffionem, non ad communionem.

l

Wi

t

QUZRITUR r5. An fatisfiat huic prace-

l]

sinregnis

—

1

pto per communionem in in Ecclefia Cathedrali?

RrEsPONDEO.. Id affirmant quidem Maba-

lt Ti

, Utj 1

do, Po[Jeoinus, Piafecius, Barbofa, Sa. Sed me-

rito oppofitum tenent Bonacina, Trullencb, San-

T

cbez, BaJeus, Dicaftille, Diana , Leander.

Pror-

j (ti

fus enim improbabile eft, Concilium Lateranen-

Wt

fe, à cujus intentione modus hujus legis depen-

v

det, per hanc rimam fubvertere voluiíTe vigo-

RORN

rem hujus legis in Eccleliis parochialibus urbica-

D A'J!f[öïiif -x

nis, & fuburbicanis, quas parochiani facile de:

U

clinare poffent fub prztextu communionis rece-

] qijc

pte in Ecclefia Cathedrali.

Neque etiam verum

T

eft, in jure nomine Ecclefiz parochialis venire

RUA

cathedralem , nifi in privilegiis generalibus com-

munibus.

p

QuzRITUR 16. An fatisfiat huic prece-

K

j

pto per communionem in Ecclefia Re

gularium,

jdii

fi

l

t

ï.

Parochus tribuat Parochianis licentiam gene-

ralem communicandi, ubi maluerint ?

]ïQ

RrzsPoNDEO. ld affimant Zor, Fagun-

q

i

dez, Tiullencb, Leander, & communis.

Cenfeo

901

tamen, Parochum peccare tribuendo tam gene-

u

" ;ec&

ralem & illimitatem licentiam, quia agit contra

NUA

"

u

intentionem duorum Conciliorum Generalium,

jns TH(

ea communicatione folenni de uno pane volen-

tium inftaurare vinculum unitatis in plebe.

imtöedataïä

Mm 2

Quz-

nEEFFECT

D ISPJIFTzA-FPILO V.

548

i | h ( 42..

UXRITUR 17. Utruüm advene & P&re--

i Pont

grini fatisfaciant huic precepto, fi Euchariftiam

agl

Pafchalem fumant in Ecclefiis Regularium! Men-

:

ribus Mi

dicantium ?

jiom, n

REsPONDEO.

Id negant D. Zntoninus, Syl-

Sed melius id affirmant

lius,

vefler , Vittoria, & alii.

hais

Henriquez , Sotus, Sancbez , Rodriquez , Portelus,

Fagundez , Granadus, Navarrus, Lugo, Leander,

nl

iM

& alii.

Ratio eft, quia hic locorum, ubi ver-

fantur, non habent proprium parochum , aut

, renün

n a

parochiam.

ylh4 p

QUJERITUR I8.

An fatisfaciat huic pre-

cepto, qui in Ecclefia Mendicantium commu-

d

,Ii, tf

Afl

nicat ex tacita vel prefumpta licentia fui Pa-

rochi ?

qago

RESPONDEO.

Id affirmant Navarrus, Hen-

i dietü

aum ad

viquez , Sotus, Rodriquez , Fagundez , Sancbez , Por-

telus, Suarez , Granadus , Diana , Lugo, Leander,

atum f

& alii.

Cenfeo tamen, à taliter communicante

9 lg

peccari venialiter contra modum precepti; quia

st des|

Concilium Lateranenfe ordinarie requirit licen-

sfatderen

tiam expreffam , ubi commode poteft haberi,

Ws d

fic ejus mentem dirigente, & exigente prudentia

[

i lemg

legislativa.

UZERITUR IQ., ET 20.

An Regulares

3 m

tempore Pafchali poflint diftribuere Euchari-

db &

ftiam ? Et an hoc illis poffit interdici ab Epifco-

8 dicuf

po pro ipfo die Pafchatis ?

"ïfml', Que

RESPONDE O.

Epifcopi non poffunt Re-

7 ab

gularibus interdicere diftributionem Euchariftig

m n

tempore Pafchali , poteft tamen hoc illis ab Epi-

^ ttünf

fcopo interdici pro ipfo die Pafchatis. Ita do-

Vttti

cet SS. D. N. BENEDIcTUs XIV. in l. de Syno-

Wi amu

do.

i

DE EFFECTU ET NECESSITATE EUCHAR. 549

;

u

do. l, 7. C/42. n. 3. 4. & 5. ubi fic fcribit : ,,Sum-

J

t

ï

, mus Pontifex Paulus IV. in fua conftitutione

Mi

li

|

, impreffa in Bullario Rodriquez , permifit Fra-

,,tribus Minoribus diftribuere facram Euchari-

14' Ww)k

s

,ftiam, in fuis Ecclefiis, omnibus Chrifti fide-

Ut

»libus, illam petentibus, fola excepta die Pa-

W«

*j

Is

»fchatis Refurrectionis Dominice , ejusmodi

M n

» privilegium , confirmatum à S. Pio V. ad om-

I Q

lia

,,nes Regulares, per communicationem , ut ajunt,

d

4

, extenfum eft. "Verum, quia Eugenius IV.

»in fua conftitutione fide digna ((29. pag. 318.

, tom. 3. part. 3. Bullar.) jam pridem declarave-

T

ii

»rat, tempus Pafchale, intra quod integrum

"n

, eft fidelibus, annuz perceptionis Euchariftie

» precepto fatisfacere, non unius, fed quin-

am, l

, decim dierum fpatio, hoc eft à Dominica Pal-

,marum ad Dominicam in Albis, intercludi,

A ia

li

, dubitatum fuit, an füb limitatione privati pri-

» Vilegii, Regularibus conceffi, fola intelligen-

:ommuni::j

tj t

», da effet dies Pafchatis, an potius omnes com-

» prehenderentur predicti quindecim dies. Con-

gt

yd

, troverfia, de qua plura Diana tom. 2. edit.

, coord. de Ecclef. commun. refolut. 17. usque

a

5 ad24. Lezana oper. tom. 2, V. Euchariftia.

l; M

» quoad Regulares, num. 2. & Tamburin. de

(

» Jur. Abbat. tom. 2. difput. 3. q. 3. num. 2. & 3.

wl

!

jti "n

» fepius difcuffa fuit, in facra congregatione

, concilii, quz cenfuit, fola die folennitatis Pa-

zi

N

» Íchatis, abfolute prohiberiRegulares, ne Eu-

(hat

», Chariftiam in fuüis Ecclefiis porrigant feculari-

j

» bus, etiamf(i ifti jam antea annue& communio-

lls

)

s !

i

t

,.his preceptum in propria Parochia imple-

, Verint: aliis vero diebus impediri non poffe,

n

Mm 3

, qUuo

qum

550

DISPUTAT'IO' V.

Jjoci

.. quo minus illam diftribuant, modo feculares,

,',

jgtemp

,; Eucháriftico pane in eorum Ecclefiis refe&i,

glrate

, non fe folutos arbitrentur ab obligatione illum

ldr

Qctam

» percipiendi à proprio Sacerdote.

Ex muiltis,

jrismot

» que proferri poffent, duo feligimus facrz con-

» gregationis decreta : Primum prodiit in caufa

tie Bl

Ticats p

»; Burdigalen. 9. Julii 1644. iterumque confirma-

, tum fujt in una Senonen. rr. Junii 1650. lib.

ais Jet

refandid

» 19. decretor. pag. 54. cujus verba funt: Sa-

», Crà congregatio concilii, poft maturam difcut-

lo faa

,,fionem , cenfuüit, Archiepifcopum Durdiga-

,qUE,&P

,;lenfem non poffe prohibere Regularibus, ha-

, ho de

, bentibus privilegia Apoftolica, ut à Domini-

fodin

, ca Palmarum, usque ad Dominicam in Albis

1à, i

duiliamà

,inclufive, non valeant miniftrare perfonis fz-

, cularibus Sacramentam communionis; poffe

s Prmin

,, tamen iisdem prohibere, ut perfonis fzcula-

juxplo,

; ribus, die Pafchatis, non adminiftrent dictum

,j ver

, Euchariftig Sacramentum, etiamfi dicte per-

o

, fonz faculares fatisfeciffent pr&cepto Eccle-

ytincan

,,fi&e,hacdereedito. Alterum emanavitin cau-

d t

, fa Mechlinien. anno 1682. quod in facre con-

Uif at

»» gregationis aGtis ita legitur adnotatum: Paro-

m o

, rochi loci Lovanii conquerentes , fanctifimum

T verbo:

, Euchariftie facramentum perfonis fzcularibus

n

,» miniftrari à DominicaPalmarum usque ad Do-

snfiam i

,,minicam in Albis, à Regularibus, & preter-

za»:'ftrandi,

»,tim Societatis Jefu, pratextu privilegiorum,

iritea

,üUnde arguunt, Juribus Parochialibus praju-

, dicium inferri, & Ecclefie preceptum eludi,

r qi

-j:dii, di

,, cum non defint falfo afferentes, fe in Ecclefiis

» Regularium illi fatisfeciffe; libellum porrexe-

'V!'Jïïïionem (

:*:äautem Re;

, runt San&iffimo Domino noftro, ut hifce ma-

5 li$

L

!

DE EFFECTU ET NECESSITATE EUCHAR. s55I

,,lis occurreret, vetando Regularibus, ne prg-

lf lh

, fato tempore dl&um facramentum audeant mi-

HU Uijb

», niftrare.

Cum autem fan&itati fug placuerit,

J EM

N

, ad facram congregationem Concilii remittere

lf

dlI[ lt

, hujusmodi preces, Patri Procuratori Provin-

, cie Belgice Societatis Jefu fucceffive commu-

QU

ll 16w^

, nicatas, proponitur dubium; an PatresSocie-

,,tatis Jefu, aliique Regulares poflint miniftra-

U

, re fanctiffimum Euchariftie Sacramentum per-

i (

»fonis fzcularibus, à Dominica Palmarum uf-

n J

Cui

»que, & per totam Dominicam in Albis

(

T

» dubio die 31. Januarii ejusdem anni 1682. re-

ii

»fponfum fuit affirmative, excepto die Pafcha-

i

ib As

, tis, ita tamen, ut in aliis diebus fumentes Eu-

W

D

chariftiam à Regularibus, intra duas hebdoma-

xn

»,das Palmarum, & Paíchatis, non fatisfaciant

C

»» pr&cepto.

IG

», Jarh vero his decretis, fzpius à facra con-

1 (

»gregatione renovatis, etiam die r4. Januarii

ml

»» 1736. in caufaSueffana, Jurium Parochialium,

P

, de qua in thefaur. Refolut. Tom. 7. pag. 16r.

n

»; & 181. aperte contrarie dicebant Regulares,

Vr

, prefatam conftitutionem Epifcopi Midenfis,

.) l.nu

Ól

cujus verba adeo generalia erant, ut videren-

,, tur liberam facultatem ipfis auferre, etiam Eu-

»» chariftiam , in fuis Ecclefiis , qualibet anni die

»

, miniftrandi.

Et quiaSynodalis conftitutionis

»» Verbis rite expenfis, jüfta deprehenfa eft Re«

, gularium querimonia, ideo facra congregatio

, Concilii, die 24. Augufti 1686. eandem con-

b vnEu 4

; ftitutionem corrigi ,

& reformari juflit.

Nul-

,lus autem Regularlum querimoniz effet locus,

J W

, uthï-"

» fi Epifcopus illis interdiceret, ne folemni Re:

Mm 4

$2 fut-

p

552

DISPUTA;Tro:v.

, furre&ionis die, ulli Secularium facrafn Eu-

ub

» Chariftiam audeant miniftrare, aut, fi feverif-

Irptoy.

,fimis peenis , eorum refrenaret infolentiam,

n IT

» Qui eam falfam, nec certe tolerandam do&ri-

UER

, Dam in vulgus diffeminarent, annus fcilicet

sst hulcj

» communionis precepto pofle fideles in eorum

soue t

; Ecclefiisfatisfacere : etenim hec propofitio,

JuspoA

»,honfolum eft aperte contraria Decretali In-

ia

». Docentii 1lI. in cap. omnis utriusqne fexus , ejus-

i, M

» demque Decretalis communi, ufuque compro-

i tht

, bate acceptioni, verum etiam contradicit

od

»pfismet Apoftolicis ,, de quibus gloriantur ,

ipurtep

»privilegiis, in his enim facultas fit Regulari-

f

7

J

Aitiot

"

, bus miniftrandi in fuis Ecclefiis facram Éucha-

EUEn

[

|

» riftiam perfonis fzcularibus, expreffe, & no-

m gne

» minatim excepta die Pafchatis Refurre&ionis

» Domini, uti audivimus.

Quare cum circa

(uzu

Ariculo g

..annum 1630. quidam Patritius Cahil Paro-

»chus Dublinenfis, inter ceteras propofitio-

&t o

5,nes, quas à nonnullis Regularibus in Hiber-

liteoy

Wa lcite

» nia degentibus doceri, ac fpargi audierat, &

» quarum judicium à facultate 'Theologica Aca-

i det]c

» demiz Sorbonenfis poftulavit, hanc etiam ab

?z:cfaus. ]

»lisdem Regularibus prolatam, ad eandem fa-

i, Lj

, cultatem detuliffet : JParocbiani moh tenentur. in

pnvifo)

» propria Parocbia comnunicare in Pafibate , et(i Re-

3 Bul |

»gulares, qui ceteroquin alias propofitiones,

ET

» de quibus accufabantur, unquam à fe affertas

t pj

,,negabant, hanc unam, confueto fuorum pri-

* Conf)

», Vilegiorum obtentu, pro viribus, nifi fint de-

, WRIT

» fendere, impedire nihilominus non valuerunt,

s

»ne eidem hec, quam jure merebatur, inure-

"tb

»Tetur cenfura propofitio falfa, [candalofa, & te-

, meraria.

ïfüviäticiï

)

DE EFFECTU ET NECESSITATEEUCHAR. s55

LU

IN

» Wraria. - Quemadmodum refertur in opere in-

»» fcripto, colle&tio judiciorum, &?c. edito Parifiis

&il

h n b

; 8nnO I727. pag. 324. 329. & 356.

u

UJERITUR 21. An viBulle Cruciatz fa-

ii

n'

tisfiat huic precepto, fi quis communicet in qua-

& Droy. )

cunque Ecclefia ?

l

REsPONDEO.

U

Certum effe, non fatisfieri.

L

]

!

A

lta Leander, & alii contra Suarez, & Vasquez , &

A

Dianam.

bt

Ratio eft, quia Bulla cruciata non tri-

D OO

buit facultatem communicandiin qualibet Eccle-

f

fia ad implendum preceptum communionis; fed

tantum recipiendi communionem de manu cujus-

1777

CUT

vis facerdotis etiam tempore interdi&ti,

Privi-

legia autem eximentia à conftitutionibus conci-

R Y

M

M

M

liorum generalium fünt ftri&e interpretationis.

i

QUJERITUR 29.

An Religiofi fiecularibus

aQ

u

inarticulo mortis poffint miniftrare Euchariftiam,

etiam per modum viatici ?

!s pyd

REsPONDEO.

ui'gus

Sine licentia Parochi non

l:

poffunt licite miniftrare Euchariftiam morienti-

u

j

bus, fi ea licentia poffit haberi, aut vocari ipfe

Parochus.

hr

]

Ita Navarrus, Henriquez , Fagundez,,

d a

Suarez, Leander, & aliicommuniter. Ratio eft,

quia provifio Moribundi eft a&us proprius Paro-

; " W*

cho.

Dulla PAvL: lV. qua dicitur Minoritis

conceffa ea facultas, non habuit ha&tenus obfer-

vantiam publicam ac continuam, fed potius ge-

um

neralis confuetudo contraria.

"

QUJAERITUR 23.

An deficiente, aut no:

T d

u

lente Euchariftiam miniftrare Parocho, poflit

l Uï,-'

jl

eam quilibet Sacerdos miniítrare etiam per mo-

dum viatici ?

a

"

Mm 5

RE

£

$54

DISP[ITA'i'IO V.

p

REsPONDEO.

C

Id poffe fieri à quovis Sa-

cerdote fecrete erga moribundum , quoties por-

1 &Sit

Jrinis,.

re&ionem Euchariftie irrationabiliter denegat

Parochus.

Ita quoad rem Henriquez , Fagundez,

g pl

dimile €

Lugo, Suarez, Leauder, Palao.

Deducitur per

argumentum à pari ex C. quod in te. de Peenit. &

qttà COD

remiff. ubi cuivis Sacerdoti conceditur admini-

shendun

ftratio facramenti poenitenti& , prefertim cum

UET

w

juxta dicta Difp. 4. q. 1. facramentum Euchari-

fti& per accidens etíam conferat primam gratiam.

Aisfacie

Y

QuzxRITUR 24. An Parocho irrationabi-

liter recufante porrigere Euchariftiam in Pafcha-

àm.in l

te poflint eam porrigere Regulares etiam in or-

, (

dine ad fatisfaciendum precepto communionis

18 1090

Pafchalis ?

AUUF COT

RESsPONDEO.

Id merito negari à INNavarro,

tte 0blj

Contrarium irra-

Syloefiro, Fagundez, & aliis.

i Piroc

tionabiliter defenditur à [Leandro contra mentem

i oleg

Ecclefia.

Parochianus enim, fi illi negetur it-

w

rationabiliter communio , habet fuum recurfum

kaur

ad Ordinarium.

Neque Regularium eft dijudi-

E*

TEanis n

care vel condemnare a&a Parochi, utpote qui

124 Eec

non tenetur Regularibus vel aliis aperire moti-

ligoyi

va recufationis omnia, aut circumftantias omnes

lir, ]

condeterminantes ad ejusmodi refolutionem.

ünreci

Contraria etiam praxis vergeret in perturbatio-

"ii

nem ordinis & fubordinationis debitz.

Aiï.m[ïv

UJERITUR 25.

An Religiofi poffint Eu-

chariftiam miniftrare in Pafchate & in articulo

il

mortis fuis familiaribus & famulis a&u intra mona-

Aj.iP(]xD

fterium commorantibus ?

RESsPONDEO.

Nitmin

Id negant Sa, Bonacina, Fa-

-l?ljimx th

gundez ; Sed immerito.

Id enim conceífum eft

n

à CAn-

"u T

LT

DE EFFECTU ET NECESSITATE EUCHAR. 555

nq vl

IU

n! unW

à CrLzMENTE IV. Benedi&infs, ab Innocentio

A

b

VI. &Sixto IV. Auguftinianis, & à Leone X.

Minimis, & per communicationem privilegio-

üt*) Fxlx

kl

rum privilegiatis ceteris.

Id tamen non eft ve-

rofimile extendi ad famulos conjugatos no&u

1 Pæg

ilrá

extra conventum dormientibus; quia non com-

prehenduntur fub termino familiarium.

Vi

UJERITUR. 26.

An Sacerdotes tenean-

i Dd

D

tur in Pafchate celebrare in parochia propria ad

fatisfaciendum precepto communionis ?

Tj

RESsPONDEO.

Non tenentur ad celebran-

Til

dum in Parochia propria.

lta Henriguez , Sa,

i.

Donacina , Granadus, Dicaflille, Leander.

Si ta-

Lt

men tempore Pafchali non celebrent alibi, te-

nentur communicare in Parochia propria. Imo

Y

Romz obligantur Sacerdotes ad communican-

dum in Parochia propria in Ceena Domini, etiam-

M.IE"V ,

fi alias foleant celebrare reliquo Pafchali tem-

pore ?

r

?KTL

:,',

UXRITUR 27.

An Parochi poflint fuis

tl

l

Parochianis in Pafchate miniftrare Eucha

in aliena Ecclefia ?

yi&iam

(id!

RESsPONDEO.

Id poffunt.

Ita Fagundez ,

& Leander.

Ratio eft, quia in Concilio Later.

[

tantum precipitur, ut quis Euchariftiam acci-

l

m

)

j

ii

piat à proprio Sacerdote.

JUZERITUR 98.

M

Àn in Pafchate prece-

]i

pto Ecclefiz fatisfiat per communionem facri-

i

j

legam ?

h

"

u

REsPONDEO.

Afüirmativam quidem de-

fendi à Leandro, qui pro fe citat Sotum, J4eor,

BMW

Vasquezium , Suarezium,, Filliutium , Henriquez;, Sa,

j

Granadum , JTrulencb, Lugonem, Bonacinam, Fa-

:oncelï;i

iv

f

gundez,

o

DI S P'HCR-AST-IFOUVU

556

(EM

gundez , Villalobos , Dianam. Sed ea fententia da-

mnata eft ab Innocentio XI. qui anno 1679. da-

srn i.

sgarit d

mnavit hanc propofitionem : Precepto commu-

nionis annue fatisfit per. [acrilegam Domini inanduca-

w ten

g

tionem.

Arspo

QuusERITUR 29. An qui in Pafchate non

$Qu

communicat, teneatur poít Pafcha communi-

ih, Df

care ?

us àDi

RESPONDEO.

Id negant Sotus, Sylveffer,

fficienten

Zrmilla, Tabiena, Vitoria, Henriquez , Sa, Tole-

vantia Q

Econtra id affir-

tus , Ortiz , Medina, & alii.

bonun, pe

mant D. THuoMAs in4. dift. 13. q. 1. a. 1. qq. 2.

dbren, d

INavarrus , INunnus , Zzor, Suarez, Layman, Syl-

Fl

vius, Reginaldus, Filliutius, Fagundez, Flurtado,

Coriolanus , Lugo, Vilalobos, Trullencb, Dicaflillo.

(vanm

dnpot d

Res hec dependet ab intentione Ecclefiz per

Per confuetudinem

ttitebdo

confuetudinem explicata.

lit?ox]

ii, qui non communicarunt in Pafchate v. g.

fid L4p

2grou, vel reduces ex locis Proteftantium, à

Pittio F

Parochis ad fupplendam communionem obli-

hl

*

KT Cor

gantur.

(raam

"

QUERITUR 30.

An qui previdet, fe non

Vercufe

E

poffe communicare tempore Pafíchali, teneatur

prevenire communionem ?

lmoypy

RESPONDEO.

Id affirmant Pasquez, INun-

Vittüfnto

nus, Sylvius, Fagundem, Layman, Hurtado, Dia-

8l m ] n

Id tamen negant .Zzor,

na, Clarus, Cruz , Lugo

Suarez , Filiutius, Reginaldus, Z/Egidius, Molfe-

;i.Aw, l

[ius , Bonacina, Vi&torellus, Sa, Coriolamus, Dica-

?)Emu

flilo, Leander & alii.

Res denuo dependet ab

"d r

intentione Ecclefie per confuetudinem explica-

'HPOXDE

ta.

Conífuetudo autem ftat pro parte negativa.

w']! Nüï'am

Quz-

A

Vl

DE EFFECTUI ET NECESSITATE FIICHAR. $57

QUJERITUR gT.

An .qui bona fide ob fu-

iüïl()lüj;.

turum impedimentum in Pafchate fecuturum an-

k a

;

jn

li

ticipavit communionem , non fecuto impedi-

13

mento teneatur in Pafchate iterum communi-

care ?

P äfh 1

RrEsPoNDEO. Id negat Diana citans pro

p |

fe Suariun. Sed merito id affirmat Lugo, Hur-

tado , Dicaflillo, Leander, & ipfe Suarius, male

Y o

j u

citatus à Diana.

Neque Ecclefiahabetrationem

"M

P

"]

füfficientem ad talem eximendum à lege & obfer-

if

LE

vantia univerfali fidelium ob ultroneu

m opus

bonum

H7Jv

4

» pera&um ex di&tamine erroneo implen-

f )

Vr

dilegem, cum re vera nulla extiterit lex antici-

pandi.

QuXERITUR 32. An qui videt fe impedi-

endum poft diem Pafchatis ,

teneatur communi-

care in hebdomada fancta ?

n

REsPONDEO. ld reécte affirmant Bonacina,

i

Trullencb, Leander, & communis.

Id enim exi-

AO

git intentio Ecclefi&, regulata per leges pruden-

ti, & per confuetudinem explicata.

QUEZRITUR 33.

Anexcommunicati & in-

nit i

terdi&i excufentur à precepto Communionis Pa-

:

g

Íchalis?

n

REsPONDEO,

Si per eos non ftet abfolu-

tio, excufantur.

Secus autem, fi fueririt ne-

gligentes in impetranda abfolutione.

Ita Na-

varrus , Zízor , Fag

undes , Trullencb, Dicaflillo, Le-

M

ander.

]

n

d

QUXERITUR 34.

An Papa teneatur fuüb

(ay

w

ni

mortali ad preceptum Communionis Pafchalis ?

W

mj

RrsPoNDEO. Id negantRichardus, Scotus,

AT

Feinus, Navarrus. Sed affirmant Fasundez, Le-

ander,

pE

558

DISPUTATI-O Vi

ander , & alii.

siondo

Cenfeo , cum hoc preceptum fit

f drcutm

juris divini quoad fuübftantiam , juris Ecclefiafti-

ci autem quoad modum & determinationem tem-

(vz

poris, Papam poffe difpenfare fecum ipfo quo-

«in od

ad tempus implendi precepti in duobus Conci-

mymmuni

liis Generalibus conftitutum.

Rn

QUERITUR 35.

An qui omittit commu-

i. &

nionem in Pafchate , incurrat aliquam cenfuram

o

ipfo fa&o ?

ts l

RESsPONDEO.

Nonincurrit cenfuram ipfo

Germuni:

fa&o; quia in Concilio Lat. tantum ftatuitur

to, f

cenfura ferende fententige. —2rceatur ab ingreffu

cilis a

Ecclefie , Careat fepultura.

Ita Filliutius, Bo-

(ugu

nacina, Leander.

Frumm

QuzRITUR 36. An huic precepto fatis-

TrspoN

fiat per communionem materialiter facrilegam ?

dfferatu

v.g. fi quis cum invincibili inadvertentia com-

municavit in ftatu peccati mortalis ?

yitioni

ftbUmiCen

REsPONDEO,

Satisfieri.

Ecclefia enim

Ym Be

precipit, ne quis accedat cum confcientia, vel

lidis: ]

errore vincibili ad hocfacramentum in Pafchate.

Alioquin fequeretur, quod plurimi fideles non

9 M

fatisfaciant huic precepto, qui putant fe in Sa-

Mjru,

cramento poenitentie juftificatos, & tamen ob

(ogrr

defe&um amoris initialis non funt juftificati.

t nj

UJERITUR 37.

An ille, qui in fua paro-

imy at fä

chia accepit Communionem Pafchalem facrilege,

usv

teneatur füpplere defe&um in propria parochia ?

w Qj

RESPONDEO.

Non tenetur fupplere in

d Capa

parochia; quia hoc preceptum ex fua natura eft

"t p

divifibile, & prudentia legislativa, ne oriantur

confufiones & fcandala, exigit, ut Ecclefia ha-

um,

beat intentionem fic dividendi hoc pracept

Emgendi Q

vel

)vl

DE EFFECTU E&' NECESSITATE EUCHAR. 559

T

Mi

vel condonandi compenfationem quoad modum

feu circumftantiam loci.

!jüifiünïg

dU D

QUJERITUR 38.

An Convictores habitan-

d

tes in Seminariis Societatis Jefu fatisfaciant, fi

communicent apud Jefuitas.

REsPONDEO.

Id negat P. /a Croix 1. 6. n.

s l

W

635. & 636. citans pro fe Lugonem.

Id intelli-

gendum, nifi detur particularis conceffio, vel

Mlinm

tacita licentia Parochi, qualis conniventia in

Germania in plerisque locis datur; idque meri-

t fj

jiy

T

D

J

to, faltem ordinarie, quia Profeffores longe fa-

cilius obfervant defectus communicantium.

"

QUERITUR 39. An puerpere fint domi

communicanda ?

t

Vi

RrzsPowDEo. Videtur major decentia , fi

vl..

W

]

illis differatur communio usque ad expletos dies

)!

purificationis, ita tamen ut in parochia propria

Ti

communicent.

Synodus tamen Colonienfis fub Ma-

tf

ximiliano Henrico id judicio Parochi relinquit

N

I

l

his verbis: Pa[cbalem Communionem domi faltem fa-

"ii

mant, neque, donec in Ecclefíam introdutte

fuerint ,

e(!e

eam differant , mifi Parocho aliud videatur.

þh[dm D!

] Hü

UJERITUR 40.

An Communio Pafchalis

L

UIVRV w

fit danda femifatuo, habenti caput indocile, ftu-

F i

pidum , aut fatuo habenti lucida intervalla ?

qu

RrsPoNDEO. Regula generalis eft ; qui-

4

cunque eft capax abfolutionis, etiam conditio-

J

nate, eft capax Communionis Pafchalis, dum-

i at

modo abfit periculum irreverentia.

Ita quoad

l

rem P. /a Croix 1.6. n.658. & 659.

N rl

u küa

bfo

QuZERITUR 41. Anetiam

phreneticis fit

n

porrigenda communio ?

qp

It

j

RE-

p

56o

Db SiPHTATTO-YV.

du p

RrzsPoNDEo. Si eam ante phrenefin pe-

iE c

tierint, & abfit periculum irreverentiz, tantum

ais p

moribundis porrigenda eft; alias non eft porri-

afo, 1l

enda.

Ratioeft, quia juxta veram fententiam

"T

ad percipiendum fru&tum hujusSacramehti in re-

aprfülfa

cipiente requiritur devotio antecedens vel con-

jds, u

comitans.

Ita difcurrit S. T HoMAs p. 3. q.8o.

um foret

a. 9. C. ubi fic fcribit : 4liqui dicuntur non. babere

jerasimpe

ufum rationis dupliciter.

Uno modo , quia babent debi-

lem ufum rationis.

Et quia tales po[Junt aliquam devo-

nane f

j as d

tionem bujus Sacramenti concipere , non e[l eis boc Sa-

cramentum denegandum.

dlio 1nodo dicuntur aliqui

uxdáqu

b m

non babere totaliter ufum vationis.

Zut igitur mun-

quam babuerunt ufum vationis? & talibus non e[l exbi-

ifelri

bendum Sacramentum.

Quia in eis nullo modo prace[Jitt

(ogun

Zdut non femper caruerunt

st Epifto

bujus Sacramenti devotio.

lisooy]

ufurationis? Et tunc, fi prius, quando erant compotes

tstecarfü

fu. mentis, in eis apparuit devotio bujus Sacramenti ,

debet eis in articulo mortis boc Sacramentum exbiberi ,

iperEy

Vitunref

nifi forte timeatur periculum «oomitus vel expuitionis.

Unde in Concilio Cartbaginenfi (AV.. C. 76.) legitur :

H lr

fs

Is, qui in infirimitate penitentiam petit, fi cafu, dum

ad eum. Sacerdos invitatus venit, oppre[Jus infrmitate

ttonis i

obmutuerit, vel in pbrenefin conver[us fuerit , dent te-

ü la(

flimonium qui eum audierunt , & accipiat penitentiam,

* per t

&2 fi continuo creditur moriturus , veconcilietur per mna-

r pl

nus impofitionem , €? infundatur ori ejus Euchariftia.

stpo (

UAZERITUR 42.

Aniis, qui à nativitate

T

totaliter furdi & muti funt, fit porrigenda Eu-

cbariftia ?

"uf

Ri

REsPONDEO.

Si poflint per figna eousque

ij

difponi, ut intelligant Euchariftiam faltem füb

i p

ratione generica alicujus rei facramentalis, ani-

mabus

MM

"&

l

DE EFFECTU ET NECESSITATE EUCHAR. 561

thfh !

]

mabus proficur, & reddantur capaces faltem

j

)

eliciend& contritionis, aut omnino confeflionis

d

Fij fEI] )

generalis per figna & abfolutionis conditionate,

cenfeo , illi poffe porrigi communionem Pafcha-

irili

lem. Ad hanc enim recipiendam in adulto vi-

adfn* n

detur fufficere baptifmus, contritio, & fides im-

"M

plicita, ubi explicita haberi non poteft. Opti-

Wa

mum foret , fi Parochus horas à negotiis aliis li-

u

r

beras impenderet pro inftruétione ejusmodi pueri

n

in arte fcribendi, preemonftrando ad fingula ver-

ï

»

ba eas actiones vel objeéta

, que ügniücantur,

Atl

quodà quodam Patre in fuo filio ànativitate fur-

[ //a

h

do & muto tandem diuturna induftria effectum

M

fuiffe legi.

j

QUXZRIRUR 43.

An tem

pus Pafchale pof-

"

fit per Epifcopos extendi ?

À

RrEsPoNDEO. Ex caufagravi, ubinon eft

u m

facilis recurfus ad fümmum Pontificem, poteft

vim aï.j.":

extendi per Epifcopos, aut confuetudinem.

Ita

"

quoad rem refpondet £a Croix 1.6. n. 641. Ii

I/fung.

(f

&c. Idferi obfervant, faltem inregionib

us ul-

; h

tramontanis extra Italiam, quando feftum An-

nuntiationis incidit in Sabbatum ante diem Pal.

!

l

marum. La Croix ]. c. affert etiam Decretum ex-

n

[

D

tenfionis per totam Quadragefimam & quatuor-

decim dies poft Pa(cha, editum 4 Ferdinando Ar-

chiepifcopo Colonienfi anno 1681. occafione Mif-

hi

J

fionum. Ne mifío, inquit, primis quinque bebdo-

"

madis quadragefime cum. magno animarum detrimento

T

cogatur interquie[cere, quandoquidem ruftici in quadra-

ii

gefima confe[f; & SS. Eucbariftia vefetti vix adigi po[-

y t

Jünt , ut eadem Pafcbali tempore iterato reciplant Sacra-

menta. égc.

Verum obfervo; in füperiori Ger-

: D. zfmort. Tratt. de Eucbariftia.

Nn

Ina-

' pE

DISPUTATIO V.

562

à Supeti«

mania, ubi vigetufus frequens Sacramentorum,

n

Deo fintlaudes , ceffat hoc motivum faltem pro

MP

extenfione generali.

Ms

$. 3.

wre doce

ibrare, f

De Miniflro Euchariflie.

iedi, 1

If

UXERITUR I. Quis fit Minifter hujus Sa-

. cramenti in conficiendo ?

te ol

RESPONDEO.

Solus Sacerdos.

Id. con-

Sacerdot

As

ftat ex traditione. . Neque enim ulli Diacono-

rum unquam conceffa eít poteftas confecrandi,

-t lh

hina,

nifi fuerit fimul Sacerdos, prout nunc fünt Car-

dinales Diaconi, fic dicti à titulo vel officio.

inon «t

UZERITUR 2.

An ad licite confecran-

Ed

dum in Neomyfta requiratur fpecialis licentia

(v

ab ordinario ?

Tiler egt

W

RrsPoNDEO. ld videntur negare Gavan-

tus & Sancius.

Id vero affirmant Suarez , Lugo,

: lisoy

Cenfeo, fufficere taci-

lerifin

Leander , & communis.

tam, nifi ordinarius expreffam exigat.

Hujus

; ;xäl lu

enim retentionis poteft dari prudens motivum,

&if

v. g. ut fit certus de fufficienti notitia & obfer-

(teuT

vantia Rubricarum in Neomifta.

Kf nec

UZRITUR 3.

An Sacerdos Regularis in-

108)]

digeat licentia Paiochi ad celebrandum in aliena

VO T

Ecclefia ?

li

REsPowDEO. ld negant Lugo, Dicaflillo,

Mde

Leander.

Videat autem Regularis, unde fumat

"Avïllltio fi

Calicem, & Paramenta, quorum cura Parocho

commiífa eft à fuo Epifcopo.

*b qui

An Sacerdos fecularis

&T

QUZRITUR 4.

Vs

in Ecclefia Regularium indigeat expreffa licen-

tia

h Wïnpet-;

)

!

DE EFFECTU ET NECESSITATE EUCHAR. $64

mee;m

tia Superioris ad difpenfandam aliis Euchari-

ftiam ?

RzsPoNDEO. ld affirmat Se, Medina. Ro-

driques , Granadus.

Sed licentiam tacitam fuffi-

cere docet Lcander.

Cui enim conceffum eft ce-

æ'

lebrare, etiam per fe conceffa eft facultas diítri-

buendi, nifi expreffe reftringatur.

kj

QuRITUR $. AnhabensBullam Crucia-

te poffit fufcipere Euchariftiam à quocunque

j ME

Sacerdote fine licentia Parochi ?

J

j

"zcar,;

RrzsPoNDpEo: Id affirmant Zasquez, Tan-

Yaj

merus, Zdoila, Trullencb.

Sed id negat Swarez,

[ild

Bulla enim

WSM

Rodriquez , Lugo, Dicaflillo, Leander.

id non concedit, &, cum fit contra Jus commu-

Ws

ne, eft ftri& interpretationis.

ii

QUJERITUR Ó

An Diaconus poffit effe

Minifter extraordinarius Euchariftie im difpen-

t

[ando ?

p L

ResPONDEO.

Diaconus poteft difpenfare

i

d

Euchariftiam ex commiffione Epifcopi, vel Pa-

1

4 n

rochi.

Ita habetur in C. Diaconos. & in C. Pre-.

5

n

fénite. dift. 93.

15 00 l

VN

i

QuRITUR 7. Anea comrhiflio licite fiat

fine cauía neceffaria vel rationabili ?

REsoNDEO

iasRegü'if?

Id negare videtur SZ, Zrmil«

la, fed D. T Honas in 4. dift. 13. q. 1. à. 3. qq.

2. & alii DoGtores diftinguunt. Conceduntenim,

r;aü

quod fine cafu neceflitàtis illi poffit committi

difpenfatio fanguinis , non autem difpenfatio

r

i

corporis; quia in hoc requiritur attactus imme-

diatus.

D. Thomas l c. fic feribit: Difpen[atio

Sed

d t

bujus Sacramenti proprie ad Sacerdotem pertinet.

I

Diacono competit ex offcio fanguinem Domini difpen-

qi

n2a

fare ;

564.

DISPUTATIO V.

p

j d

fare ; fed non corpus. — Quia difpenfator corporis opor-

tet, quod ipfum corpus tangat , non. autem difpen[ator

;egändi in

Diacono autem non licet corpus Chrifti tan-

ijb not

Janguinis.

gere, cum non babeat manus facratas; & ideo non de-

ii g

bet corpus Chrifli difpenfare , mifi de mandato presbyte-

giteret L

vi, vel Epifcopi , el presbytero longe pofito in cafu ne«

Qvgn

ce[Jitatis.

Hac refponfio confirmatur ex . CoN-

g st ne

sfrmis?

ciLIO CARTHAGINENSsI IV. ubi Can. 38. di-

citur : Diaconus prefente presbytero Eucbarifliam Cor-

us

mv um

poris. Chrifli populo, fi mece[ftas cogat, ju[Jus eroget.

LrANDER cenfet, cauíam.juftam efle, fi Sa-

Qcg

cerdos fit debilis, infirmus, auct aliis exercitiis

fiti, l]

impeditus, aut fi non poflit communicare tot

ftconis n

homines, & non fit alius Sacerdos, qui id com-

Tisoot

mode poffit efficere.

üini, j

QUJERITUR $.

An abfente presbytero

hr /a

pofit Diaconus Euchariftiam infirmis di(pen-

hu R

fare ?

ul

RESPONDEO.

Id afürmant Suarez , Henri-

V& Luli

quez , Fagundez , Hurtado , Sylvefler ,| Granadus;

ls Avf

Lugo, Toletus, Vasquez, Leander.

Ratio eft; quia

UTTT

in tali cafu datur tacita vel prefumpta licentia

tl

Parochi; & quia ita habetur in Concilio Nice-

t leyen

no Can. 14.

AÀn idem liceat Diacono

dN

UJXRITUR 9.

i f*

prafente quidem presbytero , fed nolente Eu-

EATY

chariftiam e&groto dare per fe aut Diaconum ?

"t pin

RESPONDEO.

Id negat Poffevinus & Sylve-

Sed id affirmat Suarez, Henriquex, Hurta-

*(0 it

fier.

Pl q

do, Valentia, Lugo, Leander.

Ratio eft, quia,

in tali cenfetur Diaconus habere commiflionem

" i ll

m

à Papa vel Epifcopo.

Verum id tantum conce-

NI w

di poffet Diacono in cafu, quo presbyter evi-

denter

n Dü

l

DE.EFFECTU ET NECESSITATE EUCHAR.

565

"| Qj

ln j

L

denter nullam habet rationem probabilem de-

Imsc

negandi infirmo Communionem.

In cafu enim

TT

dubio non eft Diaconi corrigere Presbyterum ;

i

Lf

/'M

neque Papa vel Epifcopus pro cafu dubio com-

mitteret Diacono talem correctionem.

Mi

J U

QUJRITUR Io.

An etiam Subdiaconus

ii .

in cafu neceffitatis poffec Euchariftiam deferre

infirmis ?

REsPONDEO.

( lt

Id aliqui negant. . Sed Le-

IT

ander cum aliis pluribus id affirmat.

QUXERTUR II.

Anin cafü extremz necef-

))L»'va,refalv;

li

fitatis, fi Minifter idoneus non adfit, poffit Sub-

diaconus vellaicus feipfüm communicare ?

WT

REsPooDEOo. ld negant Henriquez , Sa,

n

Vioria, Po[Jevinus , Sylvefler , Vasquez, Bonacina,

l u--hn

Valdus, Zambrarius, Hurtado, Fagundez, Lugo,

Prepofitus , Fauftus , Serra, Dicaftillo.

Sed affir-

V

Jl

mat Suavez, Piliutius ,. Valentia, Reginaldus , Gra-

nadus, Lublinus, Laywan , Vi&orellus, Po[fevinus ,

ir, (

od

Diana, Zverfo, Francifcus Lugo, Leander, & alii.

In hac re id üunum obfervo, exemplum STv-

Àoy

ART Z Reginz Scotie, quo utuntur Patroni fe-

andio?

cundz fententie , non effe ad rem ; quia, pro-

ut fcribit P. HazanT in Hift. Ecclef. Anglie,

du

illa habuit fpecialem conceffionem à Papa. Fe-

AR

licius hi authores uterentur exemplo primitivee

Ecclefiz primis quatuor fzculis, ubi Chriftianis

in mundo Cinteolo Euchariftia dabatur domum

reportanda, quam etiam fecum in itinere porta-

lt

bant, vel collo.appendebant, ut illam in necef-

i

1 L(mm

fitate, irao etiam extra cafum neceffitatis fume-

|ound

rent, prout patet ex Tertulliano, & D. Ambro-

h

) Fms

,r,'Bï:

fio, relatis Difp. 1. q. 3.

D

n 3

Qvz-

n

DISPUTATIO V.

566

UJRITUR I9.

An in eodem cafu necef-

U

Y

fitatis poffit laicus etiam alios communicare ?

REsPONDEO. lId negant preter Doctores

jl

imme

proxime pro contraria fententia relatos etiam

Sotus , Catbarinus , Fagundez , Filliutius , Lugo , Lub-

st mor

as folen

linus.

Sed etiam affirmant Suarez, PFalektia, Vi-

Gorellus, Granadus, Mercerus, Chapeaville , Regi-

ike totat

Dfor

naldus. Lefius, Palaus, Tb. Hurtado, Leander.

QUJIERITUR I3.

An Sacerdos poffit com-

ylsten

üüiam, (

mupicare feipfum etiam extra cafum neceflitatis,

Y

fi non adíit alius facerdos, qui id preftare poflit

giuj, U

aut velit ?

REsPONDEO,

Id negant Zfrmilla , Cajeta:

J r

Sed id affirmant Sua-

u ,

nus, Piülutius, Villalabos.

rez, lVasquez., Hurtado, Fagunden, Syloius, Lugo,

s a

nmr

Diana, Leywan, /Ezidius, Bonacima, Leander.

s dl

QuxzRiTUR 14. An, fiin predi&o cafü

fs f

adeffet Diaconus , poffet Sacerdos feipfum pro-

priis manibus commu

nicare ?

3d, drt

RESPONDEO.

Id negant Fagundez , Prapo-

n£, g

fitus ,. Diana.

Id tamen concedunt Diara, F.

Vslobet

liutius , Vittorellus , Durandus , Chapeaville , T'b. Hur-

(teum

tado, Leander.

qpupedt

QUZRITUR I$5.

An etiam Diaconus ex-

feipo!lice&

tra urgentem neceffitatem abfente presbytero

tül

pofli* feipfum communicare?

ltsoy

REsPONDEO. ld negat Sa, fed concedunt

Vgi,

Fasquez , Dicaftillo , Leander.

L

Ui

UZXRITUR 16. Àn ad communicandum

jv

laicum ob folam devotionem poflit celebrans par-

eARITI

tem fuz Holtie dividere, & illi prebere ?

fohUS,

RzsPoxDrEo. Id quidem concedit Lean-

ul

m

quos

:

der citans pro fe plures authores, inter

Suae

ROE

VI

DE EFFECTUI ET NECESSITATE EUCHAR. 567

dem üfm

Suarez , Gavantus, Bonacina.

Sed contrarium do-

U

cent Zanardus , Grafjis , Zambranus , Paludanus ,

tl

Syloefler , D. ZIntoninus , Henrviquez..

Etjuxta mo-

[

dernam confuetudinem Ecclefie meo judicio pec-

j ] b*i*.

caret mortaliter, qui fic practicaret , utpote mu-

17

tans folennem Rubricam, quz vult fumi àSacer-

Z

dote totam Hoftiam.

ln

QUJERITUR. I7.

An Parochus tempore

! pl

peftis teneatur fuis Parochianis miniftrare Eucha-

I

riftiam, etiam cum periculo vitz ?

tlcyi

REsPONDEO.

Id negant Molfefius , Pof[fe-

Sed hec fententia eft improba-

«inus , & Major.

(f

bilis.

Parochum ad id teneri docet JVavarrus ,

N

Suarez, Sa, Sylvius ,. Toletus , -Rodriquez , Vittorel-

L

lus, Fagundez.

Contrarii authores forte folum

^

loquuntur de Parochis Manualibus , nec inftitu-

u

tis in Beneficio ftabili; quamvis etiam in eo ca-

Y d

p

fu falüiffima fit hzc fententia.

Nam boni Pafto-

ris eft, dare vitam pro ovibus, & Parochi mu-

i,

nus eft

Sacramenta miniftrare Parochianis ,. à

b

abet fuftentationem.

If

quibus

QUERITUR I8.

An Sacerdos , qui Chi-

/ N'Mi,

H

ragra impeditur non poteft Euchariftiam porri-

i Dlæg

VU

gere pollice & indice, poffit eam conferre aliis,

d

J

r

digitis ?

RrzsPONDEO. ld negant Poffvinus , Diana,

Sed id concedit Leander ; Ratio-

h

fej l dul

Pranc. Lugo.

nem dat, quia tota manus Sacerdotis eft con-

u

fecrata.

«

[

&UE

QUJIRITUR Ig.

Antempore peftis liceat

Sacerdotibus, xgrotis Euchariftiam miniftrare

g

ld

( ^m

D

in Cochleari argenteo, ut fic effugiant conta-

gium ?

;IP.S, m'iï*'

RE-

Nn4A

DTISPUTATIO V

p

568

RESPONDBO.

Id negant Diana, Chapeavil

aob

Qn5,

le, Marchinus, Bartb. à Faufto, & Po[fevinus. Sed

re&e id concedit JLeander (2 Prepofitus.

Ratio

gunicat

urltie

eít, quia Deus & Ecclefia re&o ordine charita-.

tis in tali cafu potius volunt confülere fecurita-

Qui

n pECCHW

ti Parochorum in bonum omnium parochiano-

rum, quam infiftere.Rubricz ac ceremoniz adia-

geccatur

k

phorg; prafertim cum fciamus , antiquitus uni-

verfim per fiphonem laicos attraxiffe facrum

w D

Suri,

fanguinem, prout Berlendis in l. de oblatione , o-

ftendit

v N

lia Qs

QUIERITUR 20

An tempore peftis vel

alterius infirmitatis contagiofze liceat Sacerdoti,

tntum

Euchariftiam ponere in loco decenti, ut inde

u

proprio ore aut manibus infirmorum capiatur?

At d

RESPONDEO.

Id negant Henriquez , Catba-

i, fuim

vinus, Fagundez, Diana, Cbhapeaville, & alii.

Id

s L

tamen concedit Leander, Cajetanus , Boit, Manci-

'MW

nus, Sfac. Marcbantius.

Cenfeo, id licitum fore,

wi M Jk:

fi forteinfecto Parocho alii Sacerdotes facile ha-

qr'tam|

beri non poffent, aut alias bonum commune

THRUNGO

exigit confervationem parochi.

Á n! MM

QUJERITUR 2I.

An in articulo mortls li-

fl

z

citum fit accipere Euchariftiam de manu facer-

46 Q0Dd

dotis hzretici

Íchismatici

vel excommunicatt

D uj

jn defectu alterius Sacerdotis ?

[

i

REsPONDEO.

Id negant Sylvefler

Henri-

J[ïp

Q

quez;, Fagundes;

Si vero abfit fcandalum prefen-

* Ut

tibus, nec fequatur infamia religionis

nec he-

$P0

reticus per hoc animetur ad permanendum in

fua religione, id concedunt Navarrus, Suárez ,

", ]/

URT

Diana, Serra, Leander.

Cenfeo, ab heretico

[ au(hü

nullum unquam petendum effe facramentum, ex-

B

) (

cepto

DE EFFECTU ET NECESSITATE EUCHAR. 569

1 Q

cepto baptifmo , ob generale periculum perver-

LUf

fionis, quia reguntur à deemone.

Ab excom-

J

municato vero Sacramentum penitentie & Eu-

li.

chariftie peti poffet.

lnb

QUJERITUR 22.

An tangere Euchariftiam

La

in peccato mortali ob rationabilem caufam fit

"i

peccatum mortale ?

As

RESPONDEO.

Id affirmat Zdrienus , cui

TM

favet D. Bonaventura &9 Sotus.

Id. vero negant

i

Suarez , Pillüutius, Henriqueg , INavarrus , .Bonaci-

na, Fagundes, Leander, qui pro hac fua fenten-

ff

i n

tia citat etiam D. Thomam; Nam S. Thomas id

(

tantum permittit n cafu nece[fitatis ; Sic enim p. 3.

u

j

q. 82. a.3. fcribit: JNulli alteri ( nifi facerdoti )

H'N

tangere licet ( corpus Chrifti ) nifi in nece[fitate ; pu-

ta2, ficaderet in terram , vel in aliquo. alio nece[fitatis

i

cafu. Etin 4. dift. 13. q. 1. a.3. qq. 1. ad3.

i

Jàngere corpus Chrifti ex officio foli facerdoti competit ;

i

Jed in cafa neceffitatis poteft && debe corpus Chrifli tan-

Ds d

gere (euiam laicus) etizmfi fit peccator ; ut ft in aliquo

J r

loco immundo jaceret.

Itaque non quzlibet ratio-

nabilis caufa füfficit, fed mecefftas imo etiam in

jto gt

hoc cafu laicus peccaret mortaliter, nifi prius

ln

elicere conaretur contritionem per feftam, fi ne-

as

ceffitas patitur moram.

An Diaconus vel Sacer-

QUZRITUR 23.

ln

dos in peccato mortali miniftrans Euchariftiam

peccet mortaliter ?

;»ræïe

d

REsPONDEO.

Id merito affirmant Suarez ,

jl

uf

Filiutius , Valentia, ZEgidius , Fagundez; , -Bonacina,

ii

m

N

Granadus ; nec audiendi fünt Leander cum lafquez;,

& aliis authoribus, qui id negant.

Valde autem

g

u

j

mirum eft, dum Leander q. 26. doce

rdo-

Nn $5

.H Sace

tem

pE ERf

wDISPUTATIO N

479

T

tem peccare mortaliter, fi miniftret Eucbariftiam

hii

fine fuperpelliceo, & q. 25. tuetur, eum non

r

peccare mortaliter, fi in Miffa vel extra Miffam

miniftret Éuchariftiam in peccato mortali, hoc

f Conol

"m

eft, fine vefte nuptiali & habitu charitatis.

y u

u

$« 4.

valiit

De Jrejunio ad communionem prerequifito.

PT

UJZRITUR I.

An preceptum communi-

r

i, uj

candi jejune fit tantum Juris Ecclefiaftici ?

RESPONDEO.

Eft tantum juris Ecclefiafti-

tlj

ci.

PROBATUR ratione & authoritate Concilii

Mi

Conflantienfis, quod Seff. 13. fic habet: Licet

(uaur

fatürde

Chriflus poft. cnam fuis difcipulis adminifiraverit boc

AispoN

Sacramentum ( ut habetur Joan. 13.) tamen boc non

a

ob/lante Sacrorum Canonum autboritas laudabilis & ap-

m

lp

znled

probata confuetudo Ecclefie fervavit & [ervat, quod

bujusinodi Sacramentum mon. debet confici pofl cnam ,

tdummun

g de

neque à fidelibus recipi non jejusis , mifi in cafu. infmmi-

taiis aut alterius nece[Jitatis à jure 'vel. Ecclefia conce[Jo

du

EC

& admifJo.

Canones vero, ad quos Concilium

Conftantienfe refpicit, funt fequentes.

Prüno

)

ligoy:

HOBAT,

Concilium Carthaginenfe III. anno 397. C. 29.

Y

j

fic habet: Sacramenta lltaris-mon nifi

b

jeiunis bomi-

um

nibus celebrentur , excepto umo die amnioer/ario , quo

Vg |

Cena Domini celebratur.

INam i aliquorum pomeri-

Viitq

diano tempore defunttorum , five Epifcoporum , feu Cle-

f.rreve;el

vicorum, [ive ceterorum , commendatio ( anime fa-

Apvem

cienda. eft , folis orationibus fiat, fi ili, qui faciunt ,

::'ftibum (

jam pranfi inveniantur.

Et Concilium Bracarenfe

f

[

Il. anno 563. Can. 16.

Si quis quinta feria Pafcba-

a iü, ü

i

b

qu& el Cuna Domini, bora legitima pofl Nonam

Wif

jeju-

Vl

DE EFFECTU ET NI-iCESSITATE; EUCHAR,. s7t1

li

jeunus.in. Ecclefia. Miffas mon-tenet ,. fed fecundum fe-

m

Gam Prifcilliani fe[ioitatem ipfius diei ab bora tertiaper, —

quls

JMi[Jas defunttorum foluto- jejunio. colit , anathema fit.

lii

Ec Concilium Toletanum VII. Can. II. .Cun 4 fa-

d

cerdotibus Miffarum tempore [antta myfleria confecran-

tur, fi egritudinis accidat. cujuslibet eventus , quo ca»

pium nequeat. confecrationis expleri miniflerium ,. fit li-

"i

berum Epifcopo vel Presbitero alteri , confecrationem exe«

qui officii cepti.

JNe tamen ,. quod nature caufe lan-

QO.

quoris con[ulitur , in prefumptionis pernitiem. converta-

tsf

iur , mullus poft. cibi potufoe quamlibet ninimum fump.

Lbl

tumn Mi[Jas facere , nullus abfque patentis prexventumo-

(od

lefltie incepta myfleria velinquere pre[umat.

: D

QUJERITUR 2.

An hoc jejunium debeat

pud

effe naturale ?

REsPONDEO.

mnm'wl)'.m

Debet effe naturale. Idpa.

tet ex prafato Concilio Zóletano, eft ex circum-

ftantia objecti, cum tempore matutino celebra-

ri & communicari foleat, quo aliunde non eft

n

periculum de fra&tione jejunii Ecclefiaftici.

QUuJIRITUR 3. Án communicans poft

Jl

fumptionem cibi exigui ftatim peccet mortaliter 2,

REsPONDEO.

l:

)

Eft peccatum mortale.

PRonATUR ex communi fenfu Theologo:-

rum omnium , & fidelium horum temporum,

qui, ubi non inveniunt legem antecedentem, fa-

ciunt legem,inquantum apprehendunt tanquam gra-

vem irreverentiam Sacramento debitam , & tan-

f

quam gravem contemptum legis in hac materia ,

fiquis cibum corporalem fpirituali preponat.

[

QuzRITUR 4. An bibens vel comedens

4

in dubio, an jam fonuerit hora duodecima no-

]em

Gis, poflit fequenti die communicare?

n

n

D-PS'PIPuUATTOo v,

572

vt p

RESPONDEO.

Poteft communicare; quia

dl

melior eft conditio poffidentis, quamdiuin con-

(irm el

trarium non dantur prefumptiones tam fortes ,

ate fn

ut operans ipfemet probabilius credat , jam fo-

y, lii

nuiffe duodecimam. Ita Leander, Pafgualigus,

to conft

Medina, Dicaftillo, & RATIO, qua vetamug

U

precepta Ecclefie fapientiffima vertere in füper-

fütionem, impediendo honorem Dei & bonum

dorologi

p ame

animarum ; adeoque cultum Dei verum propter

cieremoniam adiaphoram, qus nec calidum red-

Sabbato

tude?

dit ne& frigidum , nec pejorem nec meliorem.

Dico tamen , eum peccaturum faltem veniali-

Ts

Tortlter

'*ter, qui folius compotationis voluptuarie cau-

fa fic mercaretur circa leges Ecclefie fe expo-

1imo hon

nendo periculo transgreffionis faltem materialis ;

ilim dl

& fiita faciat ex confüetudine, aut propofito ,

U. p

femper hoc modo operandi nulla concurrente

j enp

alia rationabili caufa, v.g. fitis, infirmitatis &c.

M dre

peccabit etiam mortaliter.

Quia tale propofi-

n e

tum arguit contemptum interpretativum legum,

,:'::vita, 7

& defe&tum charitatis erga Deum & Ecclefiam,

fflotis

cujus decorem confpurcat.

d

QvamRITUR s. ÀAnfi unum horologium

fónuerit horam duodecimam noé&tis, poffit quis

ïendine,

14

u

comedere vel bibere, donec aliud fonuerit, &

craítina die communicare?

ltnr

RESPONDEO.

Poteft communicare , nifi

Mu

"tv

operans ipfemet credat, alterum horologium ef-

fe falfum. Ita Sancbez , Leander, Fugundez, Lu-

.,ïïspox

go, &ali. Ratio eft, quia duo horologia fe

habent inftar duarum opinionum eque proba-

':ïläüfolo

bilium , in quo cafa juxta me licet operari in

materia adiaphora qualis eftifta, ubi nullum

rl

crea-

ul

DE EFFECTU ET NECESSITATE EUCHAR, 573

M

creatur prejudicium moribus au

t difciplinz Ec-

Utl [" l

clefiz. Addo tamen, ficut

q. 4. monui , pecca-

Tl

turum eum venialiter, qui fic ageret ex volu-

fdaï, jyf,

ptate fine caufa rationabili, imo etiam mort

alis

| l ngüï

ter, fi ita faciat ex confuetudi

TU Yel

to conftanti, prout oftendi.

ne, ! aut propofi-

rl

QUJERITUR Ó. An li

quis poffit fequi unum

lm

horologium quo

T

ad jejunium Ecclefiafticum ,. v;

£. comedendo

poft fonitum primi horologii in

lt

Sabbato carnes

Delina

, & alterum quoad jejunium na-

turale?

T r

REsPONDEO.

Talis quidem ;Dón peccat

a;iæczuv

u W.

iU

mortaliter poft fonatam duodecimám no&is in

primo horologio comedend

QRRUN

O carnes üfque ad

N

pulfum alterius horologii ,

& dein communi-

yl

cando , peccat tamen venialiter

AE

3 quia hee

Á

W

praxis exponit irrifioni leges Eccl

efie , '& Ec-

clefia circa ejusmodi temeritate

m, nifi cau-

"T

"

fa gravis excufat

ipulcd

, cenfetur faltem leviter ef-

fe invita, eamque habere pro obje&o levis in-

M:

dignationis. Imo, prout q.4. oftenfum eft , ta-

lis peccabit etiam mortaliter, fiitafaciat ex con-

o

fuetudine, vel ex propofito ;

Y

randi.

femper üc ope.

i

UZERITUR

7. An fonante horoloäi'o'.duo-

decimam no€tis detur obligatio ceffa

o

üdi à cibo

vel potu ftatim in pulfatione prima?

ameï

RrsPoNpEo. Nondarihanc

obligationem,

|

1$

qolop

jog

fed poffe exfpe&tarifinem pulfation

Ratio eft,

quia horologium fe habet inftar proba

tionis au-

thentice contra libertatem, & intentio Eccle.

t o

m

fi& prefumitur effe, exípe&tare probationem

Coin-

$PX as at FA Go

DISPUTATIO V.

Dd

57*

(dique

completam.

Tta Leander, Narbona , Pafgualigo,

frpeci

Dicaftillo, Tb. Hurtado.

f Vel»

QUAZRITUR 8.

An reliquiecibrorum in-

ter dentes refidue, (i fponte & advertenter de-

qe N

1romul

glutiantur, impediant communionem?

RESPONDEO.

Non impediunt.

Tta Hen-

tim qui

fiamin

wiquez, Tabiena, /Egidius, Granadus ,

Sotus , Caje-

fim m

tanus, Valentia, Ledefma , Pafguaüigus , Leander ,

Termam,

& alii.

Ratio eft, quia Ecclefia à fuis preceptis

arcere debet omnem fpeciem fuperftitionis , qua-

fo pue

t0s, p

lem prafeferrent ejusmodi minutie, quasnemo

g d

prudenter fumeret per modum cibi in ordine ad

papoft

nutritionem.

Vone aCC

'

QuxRITUR 9. Anfiquis deglutiat aquam

Qm

per nares traje&tam , autfanguinem e naribus de-

fluentem, impediatur à communione?

bNTUT

INon impeditur.

]ta D.

Ut r

RrsproNDEO.

Tiso

THoMas p.3.q.8o. ad 4.. Suarez, Valentia &

alii communiter.

Ratio eft, quia nemo pru-

&t q

denter ea fumeret ferio per modum cibi vel po-

t i

ls

tus. [taque fcrupuli in oppofitum pertinent a

fpeciem fuperftitionis , quam à fuis preceptis

ET.

fias

lts

longe arceri vult Eccle

UZRITUR IO.

An fuümptio tabacci pet

5201

mafticationem , odorationem , aut fumigatio-

m n

nem impediat comm

unionem?

r w

RESPONDEO.

Nec maíticatio tabacci

., nec

3 n

fumigatio imped

it communionem , multo minus

j li

attractio pulveris per nares.

Íta Leander , Pre-

3 m

go, Diana.

pofitus ,

"Narbona, Hyer. Garcia , Pafquali

"üonem

Ratio eft

; quia non fumitur tabaccus per modurrt

A

J

D1co.tamen, quod mafticcatio

üdlg

cibi & potus.

S at

tabacci aut ejus fumigatio: ante commu

nionem ,

O d

l

fi abí-

j

DE EFFECTU ET NECESSITATE*EUCHAR. 575

j

]

[)

fi abfque neceffitate extraordinaria fiat, femper

fit peccatum veniale; & fi id fiat ex confuetudi-

m

ne, velconftanti propofito , eritpeccatum mor-

N

tale.

il

Ratio eft ; quia notabilis irreverentia in

communi eftimatione hominum, tam indo&to-

. li

rum quam doctorum , fi quis recipiat Euchari-

M

ftiam in ore tamimmundo , necadhibeat diligen-

, Lt

v

tiam moralem procurandi munditiam etiam ex-

Wa

ii

j)

ternam. Sicut ergo irreverentia continuata er-

Atj t

go parentes vel füperiores per a&us frequenta-

1]

tos, prefertim continuos , accrefcitin obje&um

Yigei]

gravis difplicentie , ita etiam confuetudo vel

propofitum conftanter fic operandi in commu-

*wm

nione accrefcit in irreverentiam gravem

Y

N

1y

UZERITUR II.

Animpediretur commu-

i

nio, fi quis biberet fan

guinem ex propria vena,

"

aut vulnere?

REsPONDEO.

, i

Lugo & Dicaftillo & Leander

LO

cenfent , quod impediretur communio.

Quia

T

fumeretur per modum cibi, vel potus,

yetnd

QUJERITUR I2.

An impediatur commu-

[

j p

nio, fi quis przter intentionem trajiciat aliquas

aque guttas, dum os abluit?

y i

REsPONDEO.

Nonimpeditur. Ratioeft,

i sf

quia non fumitur per modum cibi &? potus, adquod

requiritur voluntarietas , &libertas, & caufa &

qin t

finis; eft enim comeftio & potatio a&tio humana

u

libera, affumpta & ex fua natura ordinata ad fe-

)P'

dandam famem vel fitim , & ad mediatam faltem

nutritionem; quc omnia deficiunt in traje&ione

u

ejusmodi guttularum : Ea enim traje&tio potius

habet naturam attionis animalis , feu tiaturalis , qua-

)i mamäï.ï

lis a&io eft degluto falive, utpote qus fit fine

m.mw'-vä

deli-

p

576

DLS.P UJE A -I LO V.

gt

deliberatione.

Ita expreffe docet D. Thomas,

duco , intali materiaadia-

fj tecal

quo habito fuperfluum

D

P

hora conglomerare alios authores. P. 3. q. 8o.

Pri-

st t

a.9.a

d4. fic fcribit: Duplex e[f jejunium.

n

edih

mum eft jejunium nature , quad importat, privatio

nemn

nl

Et

ao

cujusc

unque prea[Jumpti per modum cibi vel potus.

tale jejunium requiritur ad boc Sacramentum. — Et ideo

gt

l

I

iM

Jl

neque poji a[Jumptionem aque vel alterius cibi aut potus ,

vel etiam medicine , in quantumcunque paroa quantita-

f t

pedneu

te , licet boc Sacramentum accipere.

INec vefert ; utrum

t

aliquid bujusmodi nutrit oelnon nutriat , aut per t , aut

cum aliis , dummodo fumatur per. modum cibi *vel potusi

n Md

ü

r ln

)Ul.

J

d.

Reliquie tamen cibi remanentes in ore , fi cafualiter tranf-

glutiantur , non impediunt fumptionem bujus Sacramen-

Ol;iillrl

1 UUl

Jl

)

ti;' quia non trajiciuntur per modum cibi , fed per modum

alioe.

Kit eadem vatio efl de veliquiis aque 'vel ini ,

I

T Qu

N

quibus os abluitur ; dummodo mon írajiciantur in magna

"!

AIIjd!

quantitate , fed permixte [alive , quod vitari non. po-

il

tefl.

x his patet, quod ratio D. Thomse fit,

" Hant,

di a&io non eftlibera feu humana,

E

i

quia ejusmo

fed potius neceffaria , feu animalis.

(

An impediatur commu-

UJRITUR. 13.

PT

nio, fi quis trajiciat officulum , Chartam, fru-

m tef

tefni

ftulum ligni, aut aliquid ex unguibus, vel quid

AONT

fimile non comeftibile? v. g. aureos fecure de-

N

ferendos?

2

L]

REsPONDEO.

Non impeditur communio ;

kimt

quia non fumuntur per modum cibi aut poteft.

LOT

Aut enim accipiuntur tantum per a&ionem anima-

Atl

l

lem non deliberativam ; aut nón fumuntur eo fi-

r

Adit ul

ne, ut convertantur in fubftantiam aliti, velin

naturg.

Ita Leander ,. Coro-

chylum purgativum

MESPO)D

na, Crus, Sancius.

chcaret tamen venialiter

y p

Ti

Jlämanï,

DE EFFECTU ET NECESSITAT:E EUCHAR,

377

N

Dw

ob irreverentiam erga Sacramentum , qui talia

ümme

la

)»

fine neceffitate comederet ante communionem.

1l ^

QUJZRITUR 1r4. Ánmulieres corrupto

ape

petitu terram, cret

^A fl

am, velcarbones comeden-

tes impediantur à communione?

"M

REsPONDEO,

UMT

Impediuntur.

Ratio eft,

quia habent faltem intentionem , eas materias

"TT

Ti

.

fumeudi per modum cibi, & forte etiam tran-

lf

feunt in nutrimentum , aut certe per modum

Ti

[]

medicinz conducunt adnutritionem.

Itaetiam

[)!l

P^u)

hi

refpondent-Henriquez , Reginaldus , Layman EEE

nacina, & alii.

Contrarium tamen afferit Z.ean-

[/

MT

lu

der, Sancius, Ledefima, Pafqualigo.

QUJZERITUR 15.

An impediat communio-

M

L

nem , fi quis oflicula fru&uum comederet, aut

T

avellanam nucem cum cortice ?

REsPONDEO,

Id negat Lugo.

Affirmat

4 w'u'l

I

autem JLeander, Sancius, & 'Th. Hurtado.

Ra-

y

(

tionem dant, quiatrajicitur materia per fe come-

]

W0 O

ftibilis, & alterabilis à ftomacho.

A

QUXRITUR 16. An impediatur commu-

QU

q

nio, fi cui in apertum os mufca ingreditur, &

u

eam cum refpiratione trajiciat ?

RESPONDEO,

j v

Non impeditur.

]ta Sua-

noy t

vez , Lugo, Reginaldus, Fagundem , Leander , Dia-

'

na, Dicafüillo,

j

g

QuiRITUR 17. ÁAnis, qui cogitat alte-

,x,folx

ro die communicare, teneatur buccelam panis,

j

quam mafticat, ftatim ex ore ejicere, quampri-

gt

mum audit ultimum pulfum hore duodecimze

noétis?

f Ml, V

REsPONDEO,

Id affirmant Sencius, . Diana,

[

Y WHIL

Ludo, /Evidiu.: Idem ne

gare debent, qui ne-

D. dimort Trat. de Euchariftia,

Oo

gant,

D'ISPUTSATIFO- V

p g

578

(us

gant, data opera reliquias ciborum in dentibu:

harentes poffe trajici ; inter quos eft Suarez,

jo, 1

[ evon

Vafguz. ld vero negat Leander ; quia non fuit

affumptus taliscibus ipfo die communionis, fed

us

jnint,

tantum traje&tus per modum reliquiarum ex prio-

ri die.

Cenfeo , fi buccella panis adhuc petat

(

Comeftio

p ol

maíticari, impediri communionem.

enim non habetur per fumptionem in os, fed

jírmo m

Si vero

st

per mafticationem , & traje&ionem.

jam mafticata fuerit fufficienter per folam traje-

Mi

Peccat ta-

vb di

&ionem non impeditur communio.

men venialiter qui advertens proximum pulfum

tumy, 1

horologii , bolum in s fumeret fine neceffitate;

u It

quia fic luderet cum legibus Ecclefiz & Ecclefia

Mens

M

cum ejus opprobrio.

QL

QUJERITUR I8.

An impediatur commu-

'

w

f $

?

Wl f

nio , fi quis ante mediam no&em aliquid Sacchari

m

ori imponat , paulatim trajiciendum , & partim

ante & partim poft mediam no&tem trajiciat ?

Tnsoo)

lf

RESPONDEO.

Id affirmant Suarez; , Va[quez,

Filliutius , Reginaldus , Sylvius , Bonacina, Fagundez,,

li. H

"a Mif

Lugo , & alii.

Id concedendum his authoribus,

fi intentio fumentis fuerit, ut pars primum re-

BRYT

Valrte

folvatur poft mediam no&tem, vel fi hoc przvi-

deatur, aut dubitetur.

Si autem fperet, to-

Qp t

Vabfe o

tumSaccharum refolvendum probabilius effe an-

te medium no&is, non eft curandum, fiperac-

Vopeii

"

k

dens parsrefolvatur poftea.

Ecclefia enim, que&

vult fuas leges haberi in veneratione juxta mo-

L BIN eH'e

dum prudentie humang , arcet à fuis legibus

Til )

non folum omnem fpeciem fuperítitionis , fed

f

etiam Pharifzifmi, & Judaifmi attendentis adlit-

D

E iv

teram, & non ad animam legum.

Qv x-

Vi

DE EFFECTU ET NECESSITATE E:ICHAR.

579

m :

T

QUJERITUR I9. An impediatur commu-

nio, fi quis aliquid comeftibile deglutiat, & po-

Jut

ftea evomat ?

u j

RzsPoNDEO. lmpeditur. Ita Henriquez,,

IU

Donacina , Leander.

li

UZRIRUR 20. An Sacerdos non jeju-

(

nus poflit celebrare ad conferendum Viaticum

l,

infirmo morti proximo, fi careat hoftiis confe-

(in

fecratis ?

J

ld

AAAAAA

RzsPONDEO. ld affimant Major, Thb. Hur-

l

M

tado & alii.

Sed negant Paludanus , Ledefina , Na-

nl

varrus, JToletus, Syloius, 2rmille , Sylve[ter , Sua-

li

Ti

vez , Vafguez , Lugo, Bonacina, Leander , & Praxis,

& fenfus Ecclefiz.

UJERITUR.2I.

Tt O

An in di&o vel fimili ca-

fu poffet Sacerdos non jejunus celebrare ad evi-

i

tandum fcandalum ?

r

]itii

1J

RzsPoxpEo. Id negat Navarrus; fed me-

rito id affirmant ZEgidius, Tb. Hurtado , Leander,

n li

I Fu

"ngles.

Hinc fi Parochus in Natali Domini poft

primam Miffam fumeret ablutionem, & non ef-

TU

fet in loco alius Sacerdos, teneretur dicere fe-

p o

cundam & tertiam Miflam, ne populum fcanda-

wiühocpr

lizaret.

Ratio eft; quia Ecclefia à fuis legibus

p

dl

MW ]

It

vult abeffe omnem fpeciem füperftitionis , nec

vultimpediri verum cultum Dei ob ceremoniam

Jf i

x

adiaphoram. Hinc etiam in tali cafu non cen-

D

feo opus effe difpenfatione Epifcopi, fed fuffi-

]

d

cere folam Epikiam.

TU

M

U/ERITUR 22.

An Sacerdos ad dandum

jiuns,

Viaticum infirmo alioquin fine viatico moritu-

i^

ro poflit privatim confecrare dicendo fola ver-

Oo &

ba

Qw

p

580

DISI;[ITATIO V.

ta confecrationis abfque altari & veftibus, &

f qüo(

qu hu

in pane fermentato?

RESPONDEO.

Id affrmat Major , & So-

j

(v

tus, & innuit Pictoria & Pivaldus. Leander id ne-

qo Q

gat du&us C. comperimus difl. 2. ubi GELAstrUS

mnfetra

Papa tanquam abufum reprobat confecrationem

qe g

unius fpeciei fine altera.

Imo confecratio. ju-

re divino exigit confecrationem utriufque fpe-

hyriom

Jus

ciei.

Verum quia poffet refponderi; in talica-

gt H

fu etiam poffe confecrari & à Sacerdote fumi fa.

Surty,

crum fanguinem ; ratio ultimato defumi debet à

Tunir,

fenfü & praxi Ecclefie ,. fundatis in contempla-

10/t COf

tione reverentiz huic Sacramento debite ; Ea

vt

enim confideratione graviter prohibenda funt,

at

quz fi concederentur in uno cafü, facile ob pa-

iti &

ritatem rationum ad cafus frequentes obvios

extenderentur, ficque vergerent in abufum,

itondt

w f

f

longe graviorem ingeneremali, quam effet emo-

M d

ia

lumentum oppofitum in genere boni.

n (

Qu ZERITUR 23.

Si Sacerdos ante Ifum-

r

ptionem advertat , fein caliceloco vini pofuif-

fe aquam , eamque guftet , an poffit eam deglu-

xlbmor

tire & de novo apponere vinum ac confecrare?

(

RESPONDE O.

Debet aquam deglutire, &

n

de novo confecrare.

Ita D. THoMaAs p. 3. q.

3 t

d 4. ubi id docetinterminis.

Confen-

n

83. a.6.a

tit praxis

& fenfus Do&orum. — Exiftimant qui-

T

E

& Sylvefler , in tali cafu

N

"O

dem JZngelus, Rofella ,

d

aquam effe exfpuendam in aliud vas; fed hoc

M

AC

ttrà

modo multiplicantur potius irreverentie, id-

il

d hhl

que cum fcandalo populi, Simili modo , fiad-

hzreat Particula Hoftiz calici, affundenda eft

"n

aqua vel vinum , ficque folvenda , non obítan-

Ut

te,

j

DE EFFECTU ET NECESSITATE FUCHAR. 58rI

LT

te, quod hoc modo aqua prius deglutiatur,

quam Particula;

prout conftat ex Rubricis Mif-

J

falis.

Lam

T

Ll

QuERITUR 24. AÀn Sacerdos, qui pro

TM

vino aquam pofuit, & fumpfit, debeat de novo

:Lm.:';

confecrare, & fumere, fi hoc fieri nequeat abf-

que gravi fui a.

aut gravi perturbatione ad-

ftantium?

W.lqi

1]]

REsPONDEO.

Id affirmat Cormejo & infi-

nuat Henriquez. — Sed id negat Major ,. Aldrianus ,

DI (

Suares; ,

Pagun

dez , dzor , Hurtado , Dicaflillo ,

Ti

Leande. Dicunt enim, quod Sacerdos abfque

eh

nova confecratione poffit finire Miffam ; quia

ia

preceptum divinum non videtur obligare ad in-

i

tegritatem facrificii cum detrimento famr Sacer-

: &'5;

dotis, & cum fcandalo populi, quod jure anti-

)

cipato naturali vitandum eft. —Cenfeo , id dici

poffe, fi fcandalum & nocumentum fit notabile,

ll

& pariens effedum. — Si enim fperetur tranfitu-

lj

T

rum cum tranfitoria admirationepopuli, prava-

)

Dl

let integritas facrificii, que ex fuo genere obli-

W

m o

il V

gat fub mortali.

W

m

UJERITUR 25.

An Sacerdos licite pof-

fit finire Sacri&icium, íi ante confecrationem

panis meminerit, fe non effe jejunum?

RESPONDEO.

WA

Si abfque offenfioneadftan-

N

tium, & abfque fui infamia non poflit ceffare à

q

du

Sacrificio , licite pergit.

Si autem poffit defifte-

j iil

n

re fine fcandalo aliorum, & fine fua infamia, te-

|

netur defiftere.

Ita D. TRoMAs p.3. q- 83.a.

TOU

HOdO !

6.ad 2. ubi ait : Si Sacerdos. ante confecrationewi ali-

cujus prediorum. (manducationis , vel peccati

f

mortalis, vel excommunicationis) fit tnemor , tu-

aol D

iius

9

p

582

D:LS PUTATIO- v

" 3

tius reputarem ,. maxime in cafu manducationis &2 ex-

jüis i

communicationis , quod Mi[Jam inceptam defereret , nifi

W (aq*ä'fdli

grave [candalum timeretur.

qfngm):ii !

QUJERITUR 26.

Si Sacerdos ante confe-

crationem morbo à continuatione Miffie impe-

ffquW[H

diatur, an alter debeat eam Miffam finire?

gT

RIESPONDEO.

Non tenetur alius Sacer-

DL

1

fi

dos eam fupplere, poffet tamen eam fupplere.

QUs :

]ta D. THoMAs, Sot. Navarrus , & aliorum com-

yDi

munis; & deducitur ex Concilio Toletano VII.

,ü

relato q. 1.

fü

SiSacerdos deficiat, vel

UERITUR 27,

j i

moriatur poft confecrationem, An alius Sacer-

(

dos jejunus debeat Sacrificium fupplere?

J

RESPONDEO.

Id negant Sotus, Henriquez ;

ARb

Sed affirmat D. Ti oMaAs p. 3. q. 83. a. 6. ad 1.

h

INavarrus Lugo , & alii communiter.

aliü

QuunrTUR 27. Aninpredi&o cafualius

W

Sacerdos teneatur fupplere facrificium , fi fuerit

t prrum

jejunus?

5 ulem (

RESPONDEO.

Id negat Setus & Henriquez.

m v

Quamvis enim concedant , facrificium poffe per-

"rf

fici ab alio Sacerdote, negant tamen , alium fa-

Müttec &

cerdotem obligari ad illud fupplendum.

Id ve-

P»

b

Bo

funy

ro affirmant ANavarrus, Lugo, o Leander.

18 Q

lr

Cenfeo, priorem fententiam conformem effe

"Ut p

Concilio 'Toletano VII. quod eam fuüppletio-

:-'l.ïïis, i

nem non przcipit, fed tanturm oftendit , eam

jïlid itnir

effe licitam ,

& convenientem ; ac propterea

"ittere

alios Sacerdotes ac fic fupplendum hortatur.

a öl'u a h()l-a

Nec D. Thomas qui pro pofteriore fententia ci-

d n Y

tatur, forte de alio debito, quam convenientie

"Ts |

loqui-

V

DE EFFECTU ET NECESSITATE EUCHAR. 583

W»S'

loquitur.

d m

Verum lis dirempta eft per Rubricas

Miffalis Romani, in quibus $. X. n. 3. dicitur :

IOK a

[

Si poft confecrationem corporis tantum ante confécratio-

nem [anguinis, vel utroque confecrato id accidit , Milfa

Jii

hi

per alium facerdotem expleatur ab eo loco , ubi ille defüt,

&2 in cafu nece[Jitatis , etiam per non jejunum.

1v

UZERITUR 28.

Àn in przdic&to cafu Mif-

fa fupplenda fit per alium facerdotem , etiamfi

non fit jejunus?

REsPONDEO.

Id abfolute negät Azor.

Alii docent , quod Sacerdos non jejunus poffit

N

quidem licite fupplere, fedad hoc nonteneatur.

lta Sotus, Henriquez , Sylvefler, Zngelus; & pro-

Meï

Affimativam ve.

babile cenfet Cruz, & Ledefina.

ro tenet Navarrus , Tàbiena, Va[quez, Bonacina ,

Sylvius, & Rubrice Miffalis füuperius q. 27. rela-

ta

Cenfeo, faciendam effe diftin&tionem. Si

euim nullus alius adfit Sacerdos, nifi non jeju-

ii

d

nus precife jejunio naturali, v.g. qui jam celebra-

i, it

vit, vel parum potionis aut panis fumpferit,

cenfeo, talem obligari ad fupplendum Sacrifi-

117

cium, faltem vi Rubricarum Miffalis.

Si vero

nj

J

jam effet pranfus & potus, autvocareturà men-

m, dh

fa , ita ut nec effet jejunus jejunio Ecclefiaftico,

Jl

J

utpote jam fumpto vel anticipato jam prandio,

non effet obligandus ad fupplendum , nec de

Yi

taliter jam pranfo intelligende videntur Rubri-

nie

ce Miffalis, utpote que nolunt deducere, aut

T

deduci ad innumera abfürda, qualia ex illa obli-

10j

:

gatione fequerentur.

Nam fi talis cafus contin-

"du

n av

geret circa horam meridianam , deberetincivi.

o

a

tate , vel in vicinis pagis inquiri facerdos jam

t

benepranfus, & é medio convivarum advocari

Oo 4

ad

D'ISPI T OACTEOCM

prr

$84

lr

ad fupplendum facrificium; quod abfurdum effe

nemo non videt

Videatur C. Nibil

caufa 7

'Dä

cnced

q. r. & dzor l. 10. C. 33. qui fuo tempore, uti

& Leande

nondum videtur vidiffe Rubricas

p& h

aut forte eas non confidera-

perica

Miffalis Romani

vit ranquam praceptivas, fed ut direttivas folum,

entur

Tueo

quianon funt munitz aliqua Bulla, vel Decreto

A»oftolico

Certe in antiquis Miffalibus MSS

leptf

ÍImo hoc

pitten.

quorum plura vidi, non continentur.

fatis colligitur es Miffali Romano, edito Vene-

dcberi

010 1

tiis anno 1597. füb fequenti titulo : MiffaleRo-

manum ex Decreto SS. Concilii Tridentini refti-

Qu

tutum, ac Prr V. Ju[ï'u editum cum additis San-

tIODaI] «

&is ex precepto Srx 1 V. & CLEMENTIS

Ua COf

VIIL. in Kalendario defcriptis.

In hoc Miffali

l

necdum extant illa verba ; &9' in cafà necef[tatis

(

eliam per non jejunum , que verba primum in Mif

i, (

falibus Romanis ab anno 1604 editis inferta funt

1Lmulti

de foio cafu neceffitatis , v. g. i adhuc magna

& nonadeffent

Mu

multitudo effet communicanda

Hoftie confecrate, vel fi providendus effet mo-

Qu

M

ribundus, & non adeffet Hoftia, vel fi pro fo-

lenni proceflione v. g. in Fefto Corporis Chrifti

^ d

Si enim CL E-

ARPO

effent confecranda major Hoftia.

MENSs VIII. qui anno 1604. illa verba Rubricis

!

addidit

|

j/l

;"1

|

folum pro fine & motivo habuiffet in-

tegritatem Sacrificii

redundarent hec verba:

1]

in cafa nece[fitatis , & dixiffet illimitate

Mifa

(n;

pe alium Sacerdotem expleatur. etiam. mon jejunum.

d

QUJIERITUR 29.

Siin predictis cafibus de-

IWHL [

^.

fit Sacerdos, qui compleatSacrificium , an laicus

poflit fumere Species confecratas , etiam vini?

UXR

il Cahcws

RE

!

|

DE EFFECTU ET NECESSITATE EUCHAR.

585

dlb

]

REsPONDEO.

Id negant Navarrus & Hen-

J l1

riquez.

Efmpn

Id vero laico adhuc jejuno & devoto

concedunt Leander , Ledefima ,. Crus..

Diana ve-

fl

3

Y (

ro & lafquez id folum concedunt, quando effet

periculum, ut fpeciesacefcerent, & corrumpe-

dul

[j

rentur, aut in manus hereticorum devenirent,

Dr"

Cenfeo, in partibus, ubi faltem altero die faci-

1]

"

le poffit haberi facerdos, in laico non effe per-

]

mittendum; & filongiori tempore non poffet

JW lt

n

haberi, eas fpecies pótius abfumendas effeà mo-

defto infante, quam ab adulto.-

QUJARITUR

30

Si Sacerdos poft ablu.

Mi

tionem aut poft diétas orationes reperiat parti-

N

WW

M

culas confecratas , an poffit illas confümere?

X

M

REsPONDEO.

NNegant Paludanus , D. 4n-

toninus Rofella, Sotus.

ld vero concedunt Na-

W

varrus , Cajetanus , Sylvefter , Suarez , Vafqueg; , &

alii multi. Zurtado tamen advertit, fi particula

Jl

l

U

fit magna, &adfit Pyxis, eam fervandam effe.

wnad

Si Sacerdos redux à Mif-

jis df

QUZRITUR 3I.

fa reperiat aliquas particulas confecratas in cali-

TT

m

ce vel patena, an eas poflit confumere ?

RESPONDEO.

n

U

Id negant Paludanus , D. 4n-

ioninus , Rofella , dngelus , Henriquez , Sylvefler ,

.

Bonacina, & alii. Id vero concedunt Leander ,

Suarez , /Egidius, Layman, Fagundez , Lugo , Dica-

Jiillo , Granadus.

Ratio eft, quia moraliter fu-

mitur per modum complementi ad facrificium,

.-",,»'ejunum:

Excipiunt tamen aliqui, nifi partieula fit nota-

gl

bilis, quz decenter fervari poffit.

mu m

UJXRITUR 32. Àn facerdoti poft fump.

a

j

tam calicis ablutionem liceat fümere reliquias

Oo 5

con.

D/LS- PAXPISA TT O^V.

pE

586

gl

confecratas ab alio, fi in calice vel patena re:

figpie

periantur?

REsPONDEO.

Id affirmat Palaus.

Sedne-

QU

gj

gant Jenriquez, Suarez, Bonacina, Fagundez , &

alii plerique.

In dubio autem , an fint confe-

qulum,

crate nunc à fe, velab alio, eas abfumereper-

ticis?

[

mittit Leander , Lugo, Henriquez.

Idem con-

N

:

fores

cederem , fi particule non poflint fervari aut

fumi alio modo fine majori irreverentia.

QU

Jobrr

QUERITUR 33.

An facerdos poft longam

communionem laicorum immediate poft Sacrum

fendi

In

poffit vafa purificare , & reliquias abfumere ?

[

T0 CODVt

RzsPoNDEO. dnegant Paludanus , D. Zn-

Tirth,

toninus, Rofélla, & Hurtado.

Id vero, fi parti-

Mi

cule in eadem Miffa fuerint confecrate, eeque

um itia

commode fervari non poffint, concedit Suarez,

Bonacina ,. Fagundéz, Lugo , Filiutius, Hurtado,

Qu

Leander.

j Id

Idem concederem in cafu, quoferva-

Mp

ri aut fumi alio modo non poflint fine majori ir-

Diris p

reverentia, etiamíi ab alio fint confecrate, v.

tine Con

g. fi afferantur à penitente hoftie confecrate,

at

quas poft communionem fuo ore extraxit. Éas

enim fumerem poft facrum fecreto in cubiculo

(va

vel oratorio.

(

mïgtcepi

Mha

(

QUXZRITUR 24.

An hujus reliquie pof-

lt

fint dari communicantibus , fi nondum vinum

D.

!t [

pro ablutione acceperint?

i ïmen

REsPoNDEO. Idquidem concedit Leander,

Al

Lugo , Crux , Dicaftillo.

Sed merito id negat Sua-

Ü

Yez

Bonacina , Fagundem , Filliutius , — /Egidius ,

ET

"Tb. Hurtado.

Ratio eft, quia he reliquie vix

"tifrm

proberi poffunt laicis fine irreverentia; & quia

nul-

DE EFFECTU ET NECESSITATE EUCHAR. 587

þa!m ,

nullum habetur exemplum, in quo Ecclefiía con-

fumptionem talium reliquiarum indulferit laicis.

l h

QU/JERITUR 35.

An quis, etiam laicus,

non jejunus poffitabfümere Hoftiam, fi fit peri-

ftl

Ils

culum, ne irreverentur tra&tetur v.g. ab here-

ticis ?

Iiem/

A

RESPONDEO.

Id affirmantunanimiter Do-

Gores.

l

QuuRITUR 36. An quis licite poffit ce-

M

ln

lebrare vel communicare non jejunus , propter

t

UE

fcandalum vel infamiam vitandam ?

D

)]

RESPONDEO.

Id negat Navarrus.

Id ve-

l4

ro concedit Pa/quez , Suarez , Lugo, Layman , Tb.

Y

W

Hurtado , Leander. — Cenfeo, id poffe permitti,

uN

nifi facerdos ultro fua culpa, fe in hoc pericu-

xll

"

]um infamies conjecerit.

TI

UJXRITUR 37. An poffit infirmo nonje-

juno Euchariftia conferri?

[

RESPONDEO.

y nj

Si infirmus fit in probabili

CUM

mortis periculo, id licet.

Id patet ex declara-

tione Concilii Con/Jantienfis relata q. .

Id etiam

um

J

docent authores, & praxis Ecclefia.

J i

QUERITUR 938.

An infirmo, qui jam fe-

nl

i

mel accepit viaticum, poffit non jejuno dari Eu-

chariftia durante eadem infirmitate ?

[2

REsPONDEO.

Id negat Vafquez , Ledefina ,

u»

d

Medina, Hurtado, Samacbeus, Prepofitus , & alii.

"

Sed id merito concedunt Tabiena , Zirmilla , Sotus,

Reginaldus , Henriquez , Suarez , Dicaflillo, Leander,

y

& alii.

"

ï)h«

QuzRITUR 29. An infirmo durante ea-

)

p

m

dem infirmitate liceat quotidie non jejunio Eucha-

riftiam dare?

e'm,

Rze-

D ISPUS"ATIOLV

p

588

RESPONDEO.

Id negant fere omnesDo-

[no?

j J

&ores utriufque fententie in quzfítione prece-

dente relati.

Requirunt enim aliquot dierum

àn t

ip, 9t

intervillum inter unam & alteram communio-

nem,

Id vero poft fumptionem Medicinalium

y u

infirmo concedit Leander, Palao, Ba[Jeus, Dica-

dun di

jj

flillo.. Id etiam approbo,fi Euchariftia nonldebeat

hj

"

per plateas ad infirmum deferri, nefiat murmur

sgn

1

g. Dio

aut zmulatio populi, fed boc fieri poffit in ora-

torio domeftico ; fique in infirmo concurrant

4f

conditiones ab Innocentio XI. in Decreto de

communione quotidiana requifite.

An infirmus, fi non de-

j

QUIZRITUR 40.

n

cumbat periculofe, poft fümptionem medicine

tD

poflit füumere Euchariftiam in Pafchate?

x Mu

RESPONDEO.

Id affirmat Toletus.

Sed ne-

gat Leander , & Diana.

Affentior Toleto, fi in

u ïegeq

W

villis rufticanis longe à parochia diffitis alio die

» IQ

non poffit commode haberi Parochus : velfi hic

AU0f

error primum deprehendatur à Parocho, poft-

n

10 ll

quam Euchariftia jam folenniter per plateas ad

W

Jnn

"

&des infirmi portata eft.

An liceat Euchariftiam

QUERITUR A4I.

]

deferre ad infirmum , qui eam non poteft fume-

!

.

li

reratione vomitus, vel ob aliud impedimentum ?

Id non licet ob Decretum

A

REsPONDEO.

Z

S. P11 V. & S. Congregationis Concilii, de quo

p

0

teftantur Sa V. Euchariftia. n. 5. & Rodriquez. p.

PA LUE

3. 6p Bs

dN

Uf

QUJERITUR 42.

An poft abfolutam Mif-

M

"

fam, velfumptam Euchariftiam , liceat ftatim

'üty

alios cibos fumere?

N

X

RE

Tf

L

DE EFFECTU ET NECESSITATE EUCHAR

589

iivl

M h

U nE

BEsPoNDEo.. Idnegant Syloefler , Zingelus,

Sa, Diana, Fagundes.

Leander. docet ;

id qui-

jr (s

BU

fv

dem licere, fed non decere.

Sed hoc eft abífur-

dum. Si enim non decet , fignum eft, " quod aga-

tur contra reverentiam Sacramenti , adeoque

4 )

J

a&um eíle quandam deordinationem rationis,

h

fi fiat fine neceffitate,. vel caufa gravi, v. g.

It

dum properandum eft iter , aut fumenda medi-

cina.

Dico proin ; ejusmodi deordinationem

W«'.»'Z.ZI

rationis , quamvis non fit fpecialiter prohibita

00

lege femper effe peccatum veniale; & fi at ex con-

fuetudine, aut conftanti propofito, eífe etiam

n

peccatum mortale ; quia argüit vilipenfionem

N

habitualem hujus Sacramenti, & negle&tum cha-

ritatis ergaDeum. . Nequealiaeft mens D. T H o-

eln

NUN

M. Solum enim oftendit, quod non agatur

j

contra legem pofitivam Ecclefie ftatim come-

dendo poft Miffam de quo folo ibi movebatur

"

queftio ; non vero probat, quod non agatur

contra rationem, fic comedendo fine gravi cau-

1 9

fa. Imo, fiattente infpiciatur, docet, agicon-

n

tra rationem , ac contra reverentiam Sacramen-

m

to debitam ; p. 3. q. 8o. a. 8. ad 6. fic (cribit:

Maxima devotio requiritur in ipfa fumptione bujus Sacra-

menti; quia tunc percipitur Sacramenti ejfettus , que

devotio magis impeditur per precedentia , quam fubfe-

n

quentia,

Et ideo magis efl inflitutum ((ab Ecclefia

qu

per legem pofitivam ) quod bomines jejunent ante fum-

n

ptionem bujus Sacramenti , quam pofl. — Debet tamen

e[Je aliqua mora inter fumnptionem bujus Sacramenti , &

alios cibos.

j b

Unde C in MiJa Oratio gratiarum attio-

dv

nis.pof? communionem dicitur ,. &2 communicastes etiam

Wal [

Juas privatas orationes dicunt.

Secundum támen anti-

)!

quos

Id

DISPUTATIO V.

$99

lE

uos Canones [tatutum fuit à Papa Clemente ; ut babetur

w i

de Confec. di[l. 2..

Si mane Dominica portio editur , uf-

afolat

ue ad Sextam jejunent. Minifiri ,

qui eam fumpferunt ,

jMDU

& fi tertia vel quarta bora acceperint , jejunent ufque a

ti tan

INunc autem , quia oportet frequentius my-

ve[perum.

mápi

fleria celebr

are , non po[fet de facili obfervari , C& ideo

nfuetuainem e[L abrogatum,

Ex hoc

poris &

per contrariam co

tionem

difcurfu D. Thome patet, dari intrinfecam exi-

gentiam rei ad interponendum intervallum; quia

Titiam

Sacram

alioquin antiquitus tam magnum intervallum non

Cenfag

fuiffet requifitum; & hinc, licet illa lex fuerit

a t

abrogata ,

aut illi quoad exceffum rigoris potius

derogatum , quoad fuübftantiam tamen o

bligatio-

putiau.

epure,

nis naturalis, qua debemus Chrifto reverentiam

Similia

& devotionem, non potuit abrogari.

t

Dicendum ,

d

habet in 4. dift. 8. q. r. a. 4. qq. 3-

&T0ner4

inquit

, quod fecundum con[uetudinem Ecclefie propter

veverentiam tanti

Sacramenti poft. ejus fumptionem bomo

t eatr

Unde etiam in

dite,

debet in gratiarum actione perfiftere.

Oratio gratiarum actionis pofl communionem dici-

(

Miffa

fm av

tur ,

& Sacerdotes poft celebrationem fuas [peciales ora-

tiones babent ad gratiarum.

Et ideo oportet e[Je aliquod

d

lteo

inter vallum inter fumptionem. Eucbariftie €9' aliorum

ciborum.

Si ergo hoc requirit

Confuetudo Éc-

'

N

ftatim poft Mif-

1

clefiz, non poteft effe licitum,

[ ii

fam finegravi caufa cibos edere. Neque obftat,

NT

[/

quod

D. Thomas ibi dicat, id fieri poffe /fatim

tj (,

oft Miffam.

Ipfemet enim infinuat, fe hunc

n)

terminum, /lazim (umere moraliter, & comparatioe

N "o

ad magnum illud aliquot horarum intervallum ,

ftj

J c(]m

nones antiquos.

L

quod exigebatur per Ca

LY

[

QUJERITUR 43:

An licitum fit, ftatim

uev

lt

uüa

poft communionem exfpuere ?

RE

At

DE EFFECTU ET NECESSITATE EUCHAR. 59I

Pg)

[

A

RrsPoNDEO. ldnegant Cajeianus , Henri-

lM

U

ow

quez, Tübíena, Layman LEANDER ait; id effe

abfolute loquendo licitum ; fed non decere, G R A-

Mij

NADUS refpondet; confultum effe & reveren-

"

tig tanti Sacramenti confentaneum , fi fieri com-

n

iode po[it , non exfpuere, donec bona pars tem-

li

poris elabatur.

k

W

Quod vero attinet ad obliga

tionem przcepti, fi non effet dubium, Eucha-

H

n

riftiam jam effe traj

J

l

iU L

"

e&am in ventrem, vel aliquid

hi

Sacramenti hzfiffe,

fine peccato poffe exfpui,

2!

AH

Cenfeo, relinquendum effe cu

J

I

juslibet judicio ,

an fine prudenti dubio judicet

,

nulla

$

m exfpui

particulam. Si hoc intrepide judicet , poterit

|

exfpuere. Sivero dubitet, non tenetur quidem

WN

M

deglutire fputum glutinofum; id enim noceret

Ü

fanitati; fi tamen natura exoneratione

m petat,

exonerandum eft inftrophiolum mundu

m, quod,

ut celebrans aut com

(

municans fecum habeat,

)

i

decet.

Ia

QUXERITUR 44.- An liceat ad Euchari-

od

ftiam accedere ante fomnum captum , vel ci-

TT

bum digeftum ?

")

RrzsPoNDEO. ld negant Gloffa in C.. nibil,

7* Q* I. Panormitanus ,. Felinus , dureolus ,. Ricar-

tl

nj[l V

dus, fed affirmant D. Thomas , Navarrus, Henri-

quez, Suarez, Sotus, Fagundez , Bonacina, & com-

j

munis. Cenfeo tamen ; fi hoc fiat fine gravi

N

caufa; v. g. itineris , fed protra&ione cong,

s

vel compotationis in feram no&em gulofitatis

a 1l

caufa, committi fpeciale peccatum irreveren-

um

iuos.

tiz erga Sacramentum; & fi hoc fiat ex confue-

"

tudine, vel conftanti propofito,

etiam peccari

h"

mortaliter.

Id non obícure indicat S. Thomas

P.

DLSPUT-ATIOQ.V

"

9-

iigii.

3.ad $. ubi ait: Si pof mediam mo-

.8. 3. 80. 8.

ondum

&em aliq

uis fu

mpferit aliquid. per modum cibi vel pe-

qirütm

eft eadem die fumere. facrauentum.

Po-

ius , mon pot

INec vefert , utrum

gentie.

tefl vero ,

fi anie mediam nottem.

] potum. a[fumptum dorinierit , — aut etiam

lo dl

ofl. cibum *ve

wttept

dige[Lus [it ,

quantum ad rationem brecepti, Refert au-

venade^

ian, quanitum a

d perturbationemn mentis, quam patiun-

tionem.

u vl

tur bomines propter in[owneitatem , vel indige

ns multum pertuybetur 5 bomovedditur

Mi

Ex quibus , fi m

Ucaken

em. bujus Sacramenii.

Ex his ma-

ineptus ad fumption

id fiat fine caufa bene vifa Deo,

h:g

nifeftum eft, fi

Attamen in facra no»

h, lt

P

eccari faltem venialiter.

U.

€e, a

bftrahendo à pofitiva lege Ecclefie, non

iens , fi devotis perfonis por-

Mu g

videtur inconven

h

nio, pre

fertim ubi Parochus ma-

» A 104

rigatur commu

brare in alia Ecclefia diffita, ut

T EULT

ne tenetur cele

K

ruri fit.

$. $.

j

!l irton

1j

"Afmf'(

öirm alias difpofitiones in communicatite requifitas ?

,Cl.mm'js l

KERITUR t:

An pollutio involuntaria

NURTT

st

s

pro eo die impediat communionem faltem

füb peccato veniali :

)

Id affirmant Zlbertus M. D.

D "EEGEOD

[

RrzsPONDEO.

Sed

Bonaventura , Paludanus , ZIngelus , Gabriel.

a, j

Henriquez , Do-

D. TuHowas, Suarez , Fagundez ,

vt

d negant, fíi pollutio

nacna, Laeyman , & alii i

1v3in€, (

contingat

inculpabiliter.

Si vero.contingat qui«

J :Qorum

abiliter ,

fed tantum per culpam venia»

"n

dem culp

lem , cenfet

D. fhomas , communionem nomn

fsf

ri ex mece[fitate , eam tamen impe-

quidem impedi

.

VRb

Unde infero ;

fi facerdos

dirvi ex congruentia.

alig-

f*fïïïllfair

um

4

!.

DE EFFECTU ET.'I.*IECESSITATE EUCHAIVQ.

593

i |

alioquin affuetus velobligatus ad quotidie cele.

brandum ex oimiffione Sacri fe exponeret finiftris

aliorum füfpicionibus, eum premiffo a&u pe-

nitentie & amoris erga Deutuepoffe celebrare.

Ratio eft, quia in tal! cafu major exhibetur ir-

reverentia, & anfa difplicentiz , fi ob culpas

veniales. difficulter evitabiles aliorum irrifioni

aut vilipenfioni exponatur ítatus Sacerdotalis

Miniftrorum alias fidelium Deo & proborum.

Ut autem fciatur, quandonam timeri debeat in

hoc genere culpa mortalis, autvenialis, autnul-

AE

la, id exa&e D. 'THomas declarat p. 3. q. 8o.

» nn

m

El

-

"

TT

c. ubi fic fcribit : ,, Circa pollutionem no-

i U

, &urnam duo poffunt confiderari.

Unum qui-

m

» óem, ratione cujus ex nece[/itate impedit homi-

"

m à fumptione hujus Sacramenti.

Aliudau-

*

;, rátione cujus non ex neceffitate impedit

»5

i

jm

em, fed ex quadam congruentia.

Ex ne-

ceit

$5

te impedit hominem ab hujus Sacramen-

»». A. Ber

Lþtz

Can

üoneÍfolum peccatum morctale.

Et

25

quamvis nocturna ipfa pollutio fecundum fe

NU

» confiderata peccatum mortale effe non poffit ;

um

, nihilominus tamen ratione füe caufe quando-

,que habet peccatum mortale annexum.

Et

"

ideo confideranda eft caufa pollutionis nó-

» Gurng.

Quandoque enim provenit à caufa

», extrinfeca fpirituali, feilicet ex deemonum il.

M

,lufione, quiphantafiata commovere poffunt,

gj

» €X quorum apparitione pollutio interdum füb-

» fequitur.

Quandoque vero provenitpollutio

Wþum VE'

ynet

, €x caufa intrinfeca fpirituali , feilicet ex prae-

,Cedentibus cogitationibus. Aliquandoe autem

vf j

!

hi

Ü

» ex cauía intrinfeca corporali , vel ex füper-

J

L

D. mert Zra&. de Eucbariftia.

Pp

33 HUi*

DisPpPuTaATio V.

pE LR

$94

Lanpo

,, fluiditate five debilitate nature , fiveetiam ex

Quslibet autem

, um

,, fuperfluiditate cibi X potus.

, harum trium caufarum poteft & fine peccato ,

g

ais pat

,, & cum peccato veniali ; vel mortali exiftere.

,, Et fi fitfine peccato , velcum peccato venia-

Egru

non ex neceffitate impeditfumptionem hu-

deedbf

» lis

,jus Sacramenti, itafcilicet , quod homo fü-

banr

u

, rnendo fit reus corporis & fanguinis Domini.

, Si vero fit cum peccato mortali , impedit ex

u

,, neceffitate.

Illufio enim doemonum quando-

bt

,que provenit ex przcedenti negligentia prz-

N

5,parationis ad devotionem & orationem, qua&

at

,,poteft effe & mortale & veniale peccatum.

at

» Quandoque vero provenit ex fola nequitia

hg

,, demonum , volentium impedire hominem à

quatp

,fumptione hujus Sacramenti. Undelegiturin

yiote,

,, collationibus Patrum, quod cum quidam fra-

D

»» ter pateretur pollutionem femper in feftis, in

yüütate

,», quibus erat communicandum ; feniores com-

duf (

»perto, quod nulla cauía ab ipfo przcefferat ,

At

,; decreverunt, quodpropter hoc àcommunio-

f ol

,nenon ceffaret ; & ita ceffavit illufio doemo-

dtin huj

,num. Similiter etiam przcedentes cogitatio-

r

, nes lafcivie quandoque poffunt effe omnino

T

)

, fine peccato; puta cum aliquis caufa leGtionis

i mmo

,, vel difputationis cogitur de talibus cogitare.

F

, Et fi hoc fit fine concupifcentia & delectatio-

DIUT.

, De, non erunt cogitationes immunde , fed ho-

9 g

, neftz , ex quibus tamen pollutio fequi poteft.

j

, Qua

ndoque vero precedentes cogitationes

.

"p

,fünt ex concupi

fcentia & deleCtatione ;

& fi

"d (

, adfit Confenfus, eritpeccatum mortale; fi au-

t l

, tem defit, erit veniale.

Similiter etiam & cau-

fa

DC

]

y

DE EFFECTU ET-NECESSITATE EUCHAR. $95

üm»[w ]

Ilb

» fa corporalis quandoque eft fine peccato ; pu-

t

;,ta, cum eft exinfirmitatenature : undeetiam

lt

1

» quidam in vigilando abfque peccato fluxum fe-

( m

(

», Ininis patiuntur; vel etiam , fi fitex fuperflui-

li

»tate natur&, Sicutenim contingit fanguinem

!

ll

», fluere abfque peccato, ita & femen , quod eft

li

», füperfluitas fanguinis.

Quandoque vero eft

lt

i

», Cum peCcato; puta, cum provenit ex füper-

», fluitate cibi vel potus; & hoc etiam poteft ef-

l

»,fe peccatum veniale vel mortale; licet fre-

)

», quentius peccatum mortale accidat circa tur-

T d

» pes cogitationes propter facilitatem confenfus,

AU

», quám circa fumptionem cibi & potus.

Unde

um

», & Gregorius in Epiftola ad Auguftinum An-

n

», glorum Épifcopum dicit; ceffandum effe à com-

» munione, quando ex turpibus cogitationibus

aeïeg'x';uj:

» provenit; non autem quando provenit ex fu.

», perfluitate cibi vel potus, prefertim fi necef-

nora.':a;.v

», fitas adfit (communicandi). Sic igiturex cau:

T

»,fa pollutionis confiderari poteft, utrum no:

n

» &urna pollutio impediat ex neceffitate fump.

jb

», tionem hujus Sacramenti.

Ex quadam vero

:g

,. congruentia impedit quantum ad duo ;

quo-

jft r

», tum unuin femper accidit , fcilicet quedam fee:

f

!

j

» ditas corpofalis , cum quà propter reveren:

»» tiam Sacramenti non decet ad altare accede-

Q

»reij unde & volentes tangere aliquid facrum

1 [Qüx

, manus lavant j nifi forte talis immunditia fit

u

j ot

» perpetuá aut diuturna, ficut eftlepra , vel

uglï

AU

»» fluxus fanguinis, velaliquid hujusmodi. Aliud

J

», autem eft evagatio fnentis , que fequitur pol.

vies i

»lutionem no&urnam , precipue cum turpi

:uam&v

» imaginatione contingit. Hoc tamen impedi-

Pp &

nb

DISPUTATIO V.

596

,

fa.

, mentum, quod ex congruitate provenit, .po-

n

», poftponi debet propter aliquam neceffitatem

(ug

,. (communicandi); puta , ut dicit Gregorius

«t

,l.c. cum fortaffe autfeftus dies exigit; aut ex-

jaund

,hibere minifterium

pro eo, quod facerdos

us

,,alius deeft, ipfa ne

ceffitas compellit. *:

Hu-

fipedt

cufque S. Thomas.

Leander hocloco fcribit,

lg,

quod demon quandoque viros probos etiam ex-

(ebnd

terius in corpore agitent.

Et hinc de perfonis,

kalrinth

fi dubitant, an copfenferint, vellibere coope-

J

sl

M

]

ratze fuerint no&u , judicium ferendum eft ex iis,

Í

L M

"

T

)

que de die in vigilia operantur. $i enim nun-

BODRIC

quam de die in hoc genere peccant, ne quidem

venialiter per a&us externos, moraliter certum

r g

n

ïl,n['

itio]

eft, eas nec cum plena libertate cooperatas effe

de nocte.

du

An liceat fumere Eucha-

i

f(

$C

[

UZERITUR 2.

riftiam eodem die, quo fe polluit, aut fornica-

um

tus eft?

i D

RresPoNpEO. Id negant Navarrus , Marfi-

.'-';ï*»';z:mn

H

,

lius, Covaruvias.

Id vero concedunt vere pani-

n

".ivzdde;

W

*uu]u

tentibus, D. THoMas p. 3. q. 80. a. 7. ad 1.

& 4. "Adrianus , Gabriel , Fagundez , Henriquez , Sua-

"441 CUH

vez, Paulliuius, Lugo, Fagundez , Sylvefter ; imo

etiam ANavarrus C. 21. n. 51. in p.ofteriore edi-

ln

tione.

Al

QUJZRITUR 3. Antalis accedens ad com-

^ (

L

munionem peccet faltem venialiter ?

RESPONDEO.

Id quidem affirmat Palentia,

, u

(AXü

H

Vi&toria, Bonacina , & Granadus ; fed , fi penitens

vero cum dolore & fiducia poft confeffionem ac-

,"Mml fun

i

*

N

cedat , nequidem peccat venialiter. — Chriftus

lil

à

enim peccatores vere poenitentes libenter reci-

WI'J,

pit.

D

DE EFFECTU ET NECESSITATE EUCHAR. 597

Ts

pit.

Ita Leander, Sancius , Gabriel, Navarrus,

Paludanus.

| Hïïfjg..«

i.

QUJRITUR 4.

Àn peccent conjuges fal-

jl

tem venialiter, fi accedant àd Euchariftiam ipfo

10

die exercitiz caufa voluptatis copulz?

REsPONDEO.

Paludanus affitmat, hoc

ii

effe peccatum morctale.

At Sancbez , Henriquez,

(stt

$a, Luzo, Fagundezs, & alii cenfent effe veniale.

Cenfeo hoc abfolute tenendum effe quoad peten-

Isl

tem caufa voluptatis debitum.

Aliud dicendum

Jl

i

refpe&tu reddentis debitum , aut illud exigentis

1

ln

fine fua culpa ratione repentine tentationis fibi

1]

nec in fe nec in fua caufa voluntariz , ex qua ti-

n us

AV

Y

meretur fequi pollutio.

Hi enim , fi utantur

ul

matrimonioloco, & modo debito alias licito,

non impediuntur à communione, fi alioquinur-

ii

l

geat gravis caufa fümendi communionem.

]ta

J

ï

quoad rem refpondet D. Thomas p. 3. q. 80. a.

7. ad.g.

Dicendum , inquit, quod coitus conjugalis,

;!

li fit fine peccato 5 puta , fi fiat caufa prolis generande,

vel caufa reddendi debitum , mon alia vatione. impedit

pt v

f

Jumptionem bujus Sacramenti, nifi ,. ficut dium eft de

bt

pollutione noGurna , que eft fine peccato , fcilicet propter

immunditiam corporalem ,. & mentis diflraGtionem. . Ra-

Ql

tione bujus Elyeronimus dicit fuper Mattbeum.

Si pa-

nes propofitionis ab bis , qui uxores tetizerant , comedi

non poterant , quanto waagis panis ,. quide celo defcendit,

non pote[; ab bis , qui conjugalibus paulo ante vacavere

g

amplexibus , violari atque contingi ? . INon. quod nuptias

condemnewus ; fd quod eo tempore , quo carmes. 2dgni

1

[

mandacaturi fumus , vacare carnalibus operibus non de -

Wt

bemus.

h

Sed quia boc fecundum congruitatem ,. & non

fecundum mecffitatem eft intelligendum , — Gregorius in

u

jj

ing

.E])Z'fï.

DISPUTATIO V,.

pEf

$98

itegi

Epifl. ad Aug. l. 1o. c. 10. dicit : Quod talis eft fuo ju-

dicio relinquendus.

Si vere mon amor procreande fobo-

y4nt

jfinis

lis , fed voluptas dominatur in opere , ut ibidem Grego-

rius fubdit , tunc probiberi debet , ne accedat ad boc Sa-

i.

eramenium,

QU

Ita S. Thomas , qui ingenio docili

fufficit.

nifrett

lu

UJERITUR 5. Anmulieri patienti fluxum

ioin!

fanguinis, aut tempore menítrui, confulendum

fit, ut ab Euchariftia abftineat?

fnt, ]

REsPONDEO.

Id quidem affirmant Suarez ,

tempo

& Granadus , nifi caufa communicandi urgeat.

4 dl

Id tamen permittit Lugo , Henriquez , Dica[lillo,

/m [7/

& alii communiter.

Cenfeo ; hoc non effe con-

tiligui

fülendum mulieribus , accedentibus tantum ex

wiiif

confuetudine, & afferentibus perpetuo eadem

pin

peccata venialia externa fatis deliberata.

Econ-

8il f

tra permittenda eft communio non obftante hoc

C5 f

tcülüm

defe&u naturali feeminis valde devotis & exem-

plaribus , dummodo fe debite premuniant, ne

tri Ca

per fluxum irrogetur templo irreverentia , &

jtere t

aliis per tetrum odorem ejusmodi humorum

(oli.

it: n

moleftia in Ecclefia.

UJERITUR 6. An peccet venialiter, qui

Wrgum

accedit ad Euchariftiam non loto ore, facie , ma-

I , t

nibus?

hm

REsPoNDEo. Nifi excufet fufficiens caufa,

;*em'rmeä

approbabilisà Deo,talispeccat venialiter. Quia

V ttuty

debetur huic Sacramento mundities & reverentia

C

tanta, quanta faltem exhiberetur in adventu ma-

fsj

]ta Granadus , &

gni principis in hofpitium.

QUi

Leander.

Accedit, quod ore non loto à poni-

lt f

tentibus confeffario fepe creetur magna mole-

tfyr i

ftia, &abbreviandi neceffitas , quantum falva

p

inte!

vl

DE EFFECTU ET NECESSITATE EUCHAR,

spo

L

^

integritate Sacramenti fieri poteft. Coxrrn-

'M'm, j

MATUR ex Serm. 244. S. AvGusTINI.

Eru-

VW

befcimus ac timemus

/

Eucbm*ijiz'am manibus f)rdidis

'MJ

tangere.

gEDwx Jj

QuvxzRiTUR 7. An Euchariftia licite mi-

niftretur Energumenis ?

ii fiï.:

RESPONDEO.

Miniftratur licite, dummo-

Mi

do in Ecclefia & fumptione Euchariftie quieti

fint.

Íta obfervat praxis Ecclefix jam à primis

m

temporibus.

Concilium Arauficanum l. Can,

!

(

I4.ait: Energumenijam baptisati, [i de purgatione

B

fua curent , & fe follicitudine Clericorum tradant ,. mo-

Ht

mitisque obtemperent, , omnimodo communicent , Sacra-

Wi

menti ipfius oirtute vel muniendi ab incurfu demonum ,

Qu

quo infeflantur , vel purgandi , quorum jam o[lenditur

w

ita purgatior.

Profper AAquitanicus l. 4. Predi&tion,

fiand

C.6. feualius author illiuslibri refert infigne mi-

lm

raculum, quomodo puella per applicationem fa-

crati Calicis, dum particulam facrate hoftie tra-

un':zf.,aj

'

Et Caffianus

jicere non potuit , liberata fit.

| n

"

Collat.7. C.29. & 3o. de energumenis fcribens

ait : Communionem facrofantam eis à fenioribus noftris

1

l

m

f

M

j

munquam meminimus interditkam ; quinimo fi po[Jibile ef-

! fidi

fet , etiam quotidie eis impertiri eam debere cenfebant,

"d purgationem enim ac tutelam corporis animaque per-

M]lh

j

venire credenda efl , qu& eum , qui infidet [piritum , ve-

J

lut exurens fugat incendio.

Hhc namque modo curatum

j t

€? Abbatem ndronicum nuper afpeximus ,. aliosque

v

ob

quamplures, Concilium vero ELIBERITANUM,

TM

quod Can. 29. vetat dari communionem Energu-

menis, folurg loquitur de illis , qui a&tu exagi-

Q ape

mi 9n

tantur à deemone, ita ut varia indecentia agant,

T

v. g. proferendo blafphemias in Deum aut ex-

AU

in

Pp4

exfpuen-

pE

605

DISPUTATIO V.

fpuendo in divina.

'Timendum enim , ne etiam

eoiti

ipam

Euchariftiam exfpuant.

QUAZRITUR $8

An aliquando conftitütus

in peccato mortali poflit fumere Euchariftiam

.

munil

fine confeffione, attamen eliciendo contritio-

nem?

quoel

RrEsPoNDpEO Affirmitive.

'Tunc videli-

RV

cet ,quando non poteft haberi confeffarius, & ur-

T

Id docet Conci-

get neceffitas communieandi,

quia

Jium 'Tridentinum Seff. r3.' C. his verbis : Si uon

am

decet ad facras ullas f'unttiones quempiam accedere ,. mifi

Jl

[

Janttes certe',

quo magis fanttitas & divinitas celeftis

DI

&0. dili-

bujus Sacramenti viro Chrifliano comperta eft ,

fates,

geniius cavere ille debet ,

ne ab[que magna veverentia

dente

& /antti/ate ad id perczpzendum accedat ; pre[ertii cum

fiCan

illa plena formidinis verba apud dpoflolum legamus : Qui

Que t

manducat & bibit indigne , judicium fibi manducat. & hi.

Det]

bit, non dijudicans corpus Domini.

uare communwdas

t C0f

ye 'volenti revocandum e[l in memoriam ejus preceptum ;

t fen

Probet feipfum. bomo

Ecclefiaflica autem. confuetudo

it pr

declarat , eam probationem nece[Jariam e[Je ,, ut. nullus

detir f

fibi confczus peccati wartalis ,

quantumvis contritus fibi

videatur ,

Tlait

abfjue premi[fa Sacramentali confe[Fone ad

facram Eucbarzjïmm accedere debeat, quod à Cbriftianis

Y

pufer

omnibus , etiam ab iis Sacerdotibus , quibus ex officio in-

filtim

cubuerit celebrare ,

bec fancta bynodus perpetuo feroan-

tiln

dum e[[e decrevit , modo non deftt illis copia confe[Joris,

Quod fi nece[fi tate urgente facerdos ab[que pravia confe[-

W.

[ im

fione celebraverit , quamprimum confiteatur,

ldem ha-

betur Can. r1.

4l

f g

UXRITUR 9. An conftitutus in pecca-

At tj

to mortali poffit fine confeflione licite cum fola

]21]

cons-

DE EFFECTU ET NECESSITATE EUCHAR. (or

i

contritione communicare propter fcandalum aut

infamiam vitandam ?

RESPONDEO.

Id concedunt Suavez, La-.

go, /Egidius, Reginaldus, Fugundez , & alii com-

N

muniter.

UZERITUR IO.

An idem liceat in cafu,

l

quo effet periculum gravis aliorum admirationis?

RESsPONDEO.

Id merito negant ZEz:dius ,

Reginaldus , Trullenb , Dicaflillo , Diana; Ratio eft,

quia non omnis gravis admiratio eft conjun&ta

d

L

cum periculo fcandali publici , aut infamie pu-

/

bliez in plebe.,

Periculum autem finiftrz füfpi-

il

cionis apud unum velalterum , velapud fami-

h

liares , vel apud paucos aliquos probos & pru-

Vi

dentes non videtur prevalere precepto commu-

nicandi cum morali certitudine ftatus grati?,

quz2 certitudo raro habetur per folam contritio-

nem. Aliud effet dicendum, fi cum admiratio-

D

ne conjun&um effet periculum infamie publicg,

aut fcandali publici.

Hec enim malaredundant

n

in plures, & difficulter füntreparabilia. ltavi-

"

detur fentire SuAREZ difp. 66. Se&t. 4. ubi ait:

Ejt autem obfervandum , aliud e[Je [candalum , aliud

vero populi quandam admirationem.

Hecenim

pofterior, quidquid aliqui Summifle dicant , non eft

d

fufficiens caufa ad communicandum [ine confe[[one , me

alii admirentur , identes , eum con[uetam communionem

|

li

omittere,

Sola enim admiratio non affert in bac parte

TU

aliquid nocumenti , neque eft ves magni momenti , nifi fi-

|

ema

smul cum illa «el frandalum vel. infamia conjun&ta fit ,

quod tamen moraliter loquendo [ape accidere folet. — Ex

hac enim adiniratione folet oulgus & leves bomines occa-

Y p!»

TU

fionem . facile fumera , aut judicandi de ajiquo jemere ,

Es

gue

602

.DVISPUTATIO VV.'-

UH

gt

aut de eo murmurandi, 69 confequenter infamandi pro-

ximum.

Quando ergo bujusmodi periculum timetur , e[t

y

p

P

te

caufa jufta & fufficiens. — Ita Suarez.

QUIZRITUR II.

Si Sacerdos poft introi-

g, *

Wi

PT

tum , fed ante confecrationem recordetur, fe

effe in peccato mortali, an teneatur confiteri,

l

n

on

fi abfque no&ta vel fcandalo poffit ?

|: Ffff

Id affirmant S. .Bonaventura,

D

D)

IV

Scotus, Sylvefler, INavarrus , Suarez , Vafquez , Fi-

N

?

Id vero negant

m

lum

liutius , Bonacina , & plures alii.

Henriquez , Sotus, Paludanus , Layman , Reginaldus,

T

Cenfeo ;

p

Leander , & plures alii cum alentia.

facrificantem non teneri ad confitendum, quia

dl

eft moraliter impoffibile, vitari periculum fcan-

(

dali apud unum vel alterum Miniftrantem, qui

l

]

ET

W

facileobfervaret confitentem. Scandalum autem

ili

fi

à presbitero datum eft malum maximum, &prz-

A

Idem

bens occafionem plurium peccatorum.

cenfeo cum Leandro, fi facerdos jam fit confti-

NT

tutusin Altari.

"n

it, ]

/

1

Quando autem eft periculum

fcandali vel infamieg , licitam effe communio-

( q

Ui

l

du

Al

nem cum contritione, vidimus in priori qug-

ftione.

T QU

)

UZERITUR. I2,

An liceat laico commu-

r e

nicare, fi jam conftitutus in fcamno communi-

[

IT

j

cantium, recordetur peccati mortalis, fine prae-

via confeffione ?

$ ff

Tl

Íta

RESPONDEO.

Licite communicat.

IT

Henriquez , Valentia , Granadus , Leander , & alii.

m

Ratio horum Do&orum videtur effe periculum

n

fcandali vel infamiz.

Sed mea ratio eft ; quia

l

talis, cum in precedenti confeffione jam fuerit

;

m

indire&e abfolutus, eft moraliter certus, fe eQ'e

tl

in

DE EFFECTU ETNECESSITATE EUCHAR. | 663

h

'-

in ftatu gratie , nec remanet illi alia obligatio,

"

nifi peccatum oblitum in proxima confeffione

confitendi.

("j

Aliud dicendum foret, fi recorda-

retur, fe adhuc effe in ftatu peccati mortalis ob

M

!

defe&tum effentialem in confeffione commiffum,

v.g. propofiti, vel doloris.

Tunc enim, fief-

fet perfona plebeja indocta , cujus conditionis

,WI]

homines fepe ob teneritudinem confcientiz,

j

vel oblivionem ponitentie injuncte , vel ob

d

fcrupulum quoad peecati circumftantiam aliqua-

M,

liter aggravantem folent redire ad confeffio-

h

)

nale, teneretur prius confiteri , non obftante

li

aliqnali admiratione hominum.

]

QUERITUR I3.

An Sacerdos vel Laicus

N

jfs]

jam conftitutus in altari , fi recordetur peccati

in confeffione ultima obliti, teneatur ante com-

MI

munionem elicerc contritionem?

hy

i

RESPONDEO.

Id.negat Lugo, Diana, Pre-

pofitus, Vafguez , Granadus , Leander,

Rationem

DI

dant, quia talis homo jam fupponitur effe con-

]

ftitutus in ftatu gratiz.

Sed hzc do&trina falfa

eft, quia, ut fuppono ex Tra&t. de Ponit. homo

AO

tenetur etiam in confeffione peccata mortalia

ii

diftin&e deteftari propter Deum. — Cumergo ta-

"

le peccatum oblitum necdum diftin&te detefta-

tus fuerit , tenetur illud deteftari faltem ante

j

communionem per talem contritionem, qualis

—

requiritur in confeffione.

; d

Qul

QvARITUR 14. An Sacerdos vel Laicus,

J

qui in precedenti confeffione oblitus eft aiicujus

peccati mortalis, vel circumftantiz fpeciem mu-

Y

1.

tantis , poflit licite accedere ad communionem

fine

D'TSP-U.rATIO V

pl

604.

fine previa confeffione, fi habeat copiam con-

wietd

g voc

feffarii, nec fit periculum infamie vel fcandali?

REsPONDEO.

Leander fcribit ; certiffimum

gan u

effe, quod talis teneatur prius confiteri.

'Te-

g

ftatur etiam, quod Cenfores fidei in Hlfpania

Pngtos

jufferint deleri fententiam oppofitam , ut habe-

jouiien

jngpi

tur in Indiee Expurgatorio Hifpanis edito anno

1640. in Appendice.

Diana fententiam oppofi-

PTO

TTTE

tam vocat improbabilem ; & Lugo dicit , fe nullum

inveniffe authorem afferentem oppofitum.

Si'

14&.4),

m

í

J

1]

J

milia dicitur habere Suarez Difput. 66. fe&. 4.

WXerum res aliter fe habet.

INam P. PETRUS

fu'j,'fa:'u!,"o;

ConNzrjo, in Univerfitate Salmanticenfi 5S.

ii

'Theologis Profeffor, qui jam fcripferat anno

u

1627: adeoque diu ante Lugonemin 3. part. Tra&.

sU

MM

4. circa q. 8o. art. 4. düb..9. n. 2. fic fcribit ;

i

,

Queritur , an Sacerdos quando premifit. confe[Jionem ,

FUi

n

25*;» oblitus fuit alicujus peccati mortalis , cujus poft cele-

o eta

brationem recordatur , teneatur confiteri faltem illud pec-

UT

catum , antequam iterum celebret ?. Quidam megant , tum

At f

quia ifle vevera non. babet con[cientiam peccati mortalis ,

ts mo

cum illud jam ei fuerit per ab[olutionem remiffJum , quam-

f Q

vis teneatur illud confiteri tempore , quo praceptum af-

q;:'.idiana

firmatioum confe[fionis obligat per f& femel in anno ; tum

Vg ;

quia ideo precipitur confe[Jio ante communionem , quan-

Uv

do eft confcientia peccati mortalis , quia probatio requift-

D

z2 ab Zpoflolo non debet velinqui judicio proprio, fed

'tíion

gonfeffovis. —dtifle, de quoloquünur , e[t in gratia ju-

um

dicio confe[Joris. — Ergo non eft ei pracepta nova confef-

Mi

9,

Alii vero affirimant.

Mibi videtur utraque fenten-

Ms

tia probabilis ; fed banc pofleriorem judico ampletti à vi-

Ex hoc modo tendendi

i

vis timorate confcientie.

.

iiiv-j

rne

o etiam priorem fententiam

d

patet, quod Co

judi-

DE EFFECTU ET NECESSITATE EUCHAR.

605

(

]Udlcet effe tutam ? qma viri timorate confcien-

ii

tie vocari folent illi,/ qui in omni cafu ample&i

amant tutius.

].

Alter, qui etiam fcripfit diu an-

te Lugonem, nempe anno 1628. eft P. Joannes

i

!

PRJEPOSIFUS ex Soc. Jefu, in Univerfitate

Lovanienfi & Duacenfi SS.'T heologr Profeffor.

1y

Is'in 3. part. q. 80« art. 5..dub.

n T$5: fic Terr

r

bit :

Si aliquis fit legitime conf. e[/"us, qui in confe[fione

M

ex oblivione vel ]u/la de caufa aliquod peccatum non ex-

N

*t [

plicuit , OOte]i communicare antequam pramittat confef-

fionem illius peccati, quia per pracedentem conj"/f tonem

t

É

€9 abfolutionem illius pecmtz remi[fionem efl corf.

eCUtUs ,

quam ois indirette , efique in flatu gratie.

HLNRL

QUEZ in Summa l. 8. C.46. $. 3. fimiliter docet

3

talem communicantem , qui adítatcommunionis

b

linteo

& recordatur peccati mortalis obliti in

R,

confeffione

non obligari ad premittendam il-

lius peccati obliti confeffionem

etiamfi confiteri

if

Cenfeo P g x-

po[]et fine inf amie nota & [candalo.

n

POsITI fententiam effe veram, dummodo pe-

II ol),

nitens moraliter certus fit

fe jam effe in ftatu

(

t

gratiz. Cum enim in primis feculis vigueritufus

nf

quotidiane communionis, & confeffiones fue-

J)**1

rint rarg&

videtur impoffibile

multis non in-

I!

cidiffe varias circumftantias fpeciem mutantes ,

/

»l

aut peccata, quorum obliti fuerant in ultima

i

confeffione quia tamen propterea abítinuerint

du

à communione.

Idque prefertim concluderem

Wi

in hominibus plebeis, debilis memorie , depo-

W

i

nentibus confeffionem generalem , inclinantibus

w

ad fcrupulofitatem , vel hominibus tenerz val-

anuh*

de confcientiz , quibus fzpe incidere folent poft

J

Yl

con-

606

DISPUTATIO OX

confeffionem circumftantie eorum judicio pro-

babilius mutantes fpeciem, vel numerum.

Caterum afferuntur quidem à Leandro &aliis

Theoiogis multa alia fimilia dubia circa difpofi-

tionem communicantium.

Cum tamen autho-

res inter fe litigent, nolim tempus perdere in

hujusmodi cafibus prorfus particularibus, cum

in iis ad prudentem refolutionem fufliciant prin:

cipia generalia, & Lex charitatiserga Deum & Ec«

clefiam , femper refpiciendo ad bonum univerfale

animarum primario intentum per leges à

Deo & Eecclefia.

TPOo4 a Is

"

2

F D

SoS

»

d

:

l]

f

L

m

ul

M

i

ft]

u

E

* MP

iA

sf

y o Ms

^

w

:

RU

m

-

j

*

Hs

L

j

H

Y*

i

3

»

AR

&

,m

i RR

E

Ya

vf

"N

"

fs

2!

g

»

B.

v

?

POR

a

jj

is

*j

]

Y*

3

5

P

i

E

"1

2 CR

A

2

M

L*

x

-

$

Rn

LU

1

M

Ed

35

Ó

ts

d

*

*

9X

*

i

*

E

x5

B

z

u.r..

z

ii

m

tj

*

[ x

3

2

PA

.

A M

À

R A

Lb

*2

Dix.

:

EM

fs

ia

aE l

M

d

Z

Vi

23f

i

z

?

"AL

vt

vt

RA

*

v

UM

,m.

E

Q

Ts

2

RU

C&Y

A*

a

$.

2

-

x

k!

N

M

o

-

Tl

[

e

a

;

tmn

ll

-

VORPEC

hs

-1

í

i

l

hl

€

i

j

A

p

r

E

g

A

N

d

Pt

E

$s.

D

P.

E

s

2

ET

X

ia

s

Y

3

h

A

od

a

j

ís

2

u

b

X

ä».

&

y

p

37

$^

W

i

E

LO

*

Hj

&

.a N

i

t ifin

n

T 9.

*

KU

.»«m A.

Y

Vr

2

u

Wh

A.x

1

a

Y

$

2

Tue

p

D

At

2

»

*

"

M

z

s

M

x

-

-

b

M

&

i

HNA

p

X

a.wm-

EE

E

3

»

M&Ix

x

L2

"

:

"

«

t

W

X

iM

(

p

*

x

&w ;

T

L

M

PT

2

1233

j

t

g

"

—xr

z

E

2

v

P s

5

.

5ak

de

m

3

E

RE .

j

d

uw

g

2

LE

r

E

K

LUE

A

M

M

22

n

d

g

ff

b

E

Ia

A

d

(

QAEN C

A

d

35

w

5

T.

—

d

;

X *

W

;

X ï« .

W.

X

3

[2

23

*

,M,.,,

251

u

A

z

27

P

P SLER.

N

M

LL s FO d

Es

ex

t

2e

*

a 6;

M.

r5

PX

d

L

p

^

v

»

Dd

ia

ROR , É GRb hr u 1,nuh-l-1

?

dalleac.

um A

XOUN

N

i

.

d

2ya

Ws

Ro

Vl m a

o É RC a p la ts od

u

at

A

Y

m

ii du

E

1:

s

ARA

"uU.

EX

T

d

G

$

n

lm d

AX

uX

n

C

-

um

x

n

-

muioe Ut t M

ETA

-

l20 m

EL

g

eo

z

L:

R. D. EUSEBII A4MORT,

9

Ganon. Regul. Lateran. Polling. Eminentiffimi Cardinalis L E R C.4 RI;

Sereni Tmu ac Reverendilfimi DD.

—

e

S.R.LP

rincipis Darmftadiani, Landgravii Ha[üæ &c.&c.

OSEPHI, Epifcopi Auguft

:

e

heo!og

VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset

r

ä

E

THEOLOGIA&

ECLECTICA,

e

IÍzm

L

I

p—€—

EmITID

u

MORALIS zr SCHOLASTI

m

ä

Sub Aufpiciis

pC(€—

ed

SS. D. N. Benedidi XIV

I

11

ad mentem

j

E

SS.Patrum & Theologoruminfign g

10

*

prefertim veterum confcripta.

9

e

'Tomulus XII.

8

D& SacRAMENTO EUCHARIST

7

ANSE

E

C

t

n

6

HCH

N ER

i2

E

VOSS

«

VET

E

--

AE

Fol

5

( GN

a

4

B-

Cum Zpprobationibus

3

"ugu[le F'indel. €? IH'irceburgi,

lIIWH I[IHIHHlIHHIIIWHHIIH'HIIIIHwIllïlwl]I!lelllllmlllll!l

2

2

BU

ï-ll

Jl

l

]HHHIWHIHIII»IHHHIIIHHHHWIIIIIHH!IIIIIII!WIIIIIIII(HHIIHIN

&329 Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com

2

5

6

7

8

9

1

1

TE