Gf977-1

£

z

Dd

*

.Ww,

UEUEs R

s

gt

u

N

d

EE

Ms

2

v -

T

m

W0

M

——

À

Y

MDIEAREPOSIN E

s

u

u

d

iec

b

s s C

POR

"

W qu

*

D

d

——

iU m

d

"

x

o

:

R

m

EULT

s

.

-

u

us

L

À

x

E

us

——

Es

AerYe

w

«

—

Ms

d

RI

LE

L

U M

wex

—

ii

Ui Fsb

:

*

:

*

a

*

$.

Vi

.

x

A

Y

P

m

4

:

-

d

D

ov

d

4&.

^

m

s

»y

AE

ia

s

Y

i

À

ye

.m

AE

z

$s

»

*

s

[ À

*

"d

»

d

D.

j du

».

:

s

»w

d

t

u

*

Mse

fà

.v..

M

-

u

Y

5

RA

-

M

"

"

d.

at

t

E

37

"

s

*

*

p

Es

EN

$*

D

yt

zku

N

OUX

AX

W

E

i

,m

*

*

x

rR

*

*

us

«w

j

:

&

€

x

y*

)

x

Z

N

x

&

»

d

S.

rl

3

E

$

a

RC

A

d

x

P-

y

d

Vs

t

as

H

pes

$us

z

-

v

A

k

À

"t

-

*

Jx

pa

EY

Yà

W

"i

n

)

*»

D

$

w

*

*

d

L

21

fdvre

éis

quA

E

f

E

"

&

b

L4

»

x

Á

"

"

2

H

x

$

S

u

x

as

L

g

*

u

3$

$

»

3l

-

»

E.

1

**

P

E

N i

A

Vs

U

(b

ii

m do«

d

:

N

.U

E

)

$».

^

R

x

Ia

*

d

A

A

*

a

WA

*

EX

;

r

u

X

C

d

Eb Ra

u

2

D

5

;

M d

Á

N

M

»

25

*

"M

"m

3

E

z

FE QAMME

D

.

Ü

.

»

yt

t

d

A

TE

E

no* :

A

E

P

u,;.u

k

;

2»

RASIM

RUT

T

"um

$

n

yus

d

u

x

o

s

E

d

v

Yi

ET

MY

z

3

RORT

x

h

»

AH

dd

LOA

Hd-

g n

L

4

"

e.ïüvw $a

qþm.

W

A

M

x

i

ia

:

J

Es

$

2

a d

$k

£

5

3/4.45,

«

i

$

$

AV

d

TMLE

*2

s

:

Y

EU

AR

du

t k

*s

s M

M

—

m-

n

d

"

ss

z.

5

3

:

DA

x

3

»W

r

E

E

s

Ed

U.

X

.ww

3

A

Ms

9

"

a

Nm

VE

r

d

5

3.

u

/WZ?Z

"s d

"Foa- Z&Mf]

/()ï/ 67/71

/ änf/z/»m (5? / C'rqg,r (g, ä*zcm:

»"

öfizæääwï &thcäf'äc 4 yy.&&ä&g !

N12«511865246 021

k

UEUAT

UB Tübingen

8

-

|

|

W

"u

4l

u

E

z

N

—

NO

A D. EUSEB«*IIAMORT

/,C.AN. REG. LAATER,

l

EOLOGIA

ECLECTICA

MORALIS zr SCHOLASTICA

XXHI TOMULOS

DISTRIBUTA.

Y TTGEAIMO

E r

—— —

EM a

—2 ÉO

e

bw

R. D. EUSEBII AMORT,

Canon. Regul. Lateran. Polling. ÉEminentiffimi Cardinalis , ER C.A RI , nec non

Sexemfhml ac Reverendiffimi DD. JOSEPHI,E

pifcopi Auguüam *

S, R. L. Principis Darmitadxam Landgravii Ha

heologi,

ÍWie, &cC, &c.

IHEOLOGIA

ECLECTICA

MORALIS zr SCHOLASTICA

Sub 4ufpicüs

SS. D. N. Benedi&i XIV

ad iientet

SS.Patrum & Theologorum infignium,

prefertim veterum confcripta,

Tomulus I

D Eh.DIrESO

:

Cum ZIprobationibus.

^

E

y

S

o

A.

d

m

99

egot

DA

NU

r

v

3

Ill

i

Es UET

"dugufie V'indel. & IF'irceburgi,

Sumptibus MARTINI VEITH, B:bhop

Anno M DCC LII.

—

—

e

oW E

NU OE

N

Oa

j

RE

ex

p

ass

-

.Av.!

n

—

ss

a ad

—

i*

M

Sandifmo Domino Woffro

BENEDICTO XIV

Pontifici Maximo,

XEX Suprema PETRI Cathedra |

Ecclefiarum Magiftro.

A —

0000 "EO E u evx --

l—— ——

*oGR T

***

k

L EEERN

*

**

VE

* ia

LE

u u

**—

'i;

GR

******ä**l&**

BeatifTime Pater'

u

C^ cj5 Q95 019 G9

€fo. cfo cfo cfo lo dfe

*

AR ORIEGERGE

Go

9

&

*æ

9 *

*G*ä*

uod &ua SM&M:

KOP

Qs

gae

KKSk E

*æ

in Bulla: Impofiti, à

$

GYO GY9 GYo

eo ej9 ejo

iugularlbus fapien-

tiffimme exoptat,

ut v/pilas laboresque fuos mom

a 4

ÍAm

DEDICATIO

lam n exiricandis inulilibus

Queflionibus , quám in fludio fa-

/

|

crarum Legum, quibus Ecclefta-

ffica Difciplima continetur , utilz-

ter collocent , in praefenti Ope-

|

re, AMorali fimul &5 Sc/yol/z ico ,

amuffis inftar perpetuó prz

oculis habendum duxi.

Id e-

nim egi, ut 7//eologiam Specau-

latro4m more veterum juga-

rem nexu continuo cz/z Pra-

Gica, & ex utraque exeffe juf-

fis inutilibus controverfiis fo-

|

lüm retinerem eas Quaftio-

nes, qua ad illuftranda fidei

dogmata majus lumen affun-

[

derent ; aut fervirent ad fir-

Ji

manda

D.EDICATIO.

manda denuo Moralis do&ri-

ïl'/l'äm

10þ

nz fundamenta, labefactata à

lfj

tot laxis Theolc)gis.

Subfi-

Jl

dium mihi in eum finem con-

)pt

/ti

tulere ingens $u Sanctátalar

)le

»cripta , omni eruditionis ge-

t

nere refertiffima, quz univer-

(

fam rerum The()l()gicamm

provinciam folis inftar collu-

N

i

ftrant, & hafitantibus in bi-

j

ViO, tanti Magiüri veltigiis fe-

)

curam monftrant veri rectique

10

femitam.

(

Cum tamen experientia

ift

fat didicerim , quos candida

f

veritas fuis Cultoribus pariat

i

a j

fru-

DEDIGO:TLO

fructus, timendumque mihi

fuerit à liberioribus quorun-

il

dam minus eruditorum, ne di-

ii

cam, malevolorum, cenfuris

f

contra has etiam prafens O-

V

pus (cuto fat firmo éua4 S4n-

J

ilita; communire dignata eft

li

dum prembus meis demiflis

I

inclinata Opus ante publica-

(

tionem Romam pro revifio-

i

ne peregrmam gra*uofe indul-

l

fit, ut, ubi neceffe foret,

l

emendatiusque

comptius ,

.0

pede tuto exiret in publi-

j

cum.

i

Magi-

| DEDICATjO.

ml

. Magifterio itaque ac pa-

Pün

terna folicitudini f&ue Santlz-

d

i4l;; debeo , quidquid in ifto

I

meo labore vel pro illuftra-

//]

tione fidei, vel pro difcipli-

f

na Ecclefiz , vel pro re&titu-

dine morum, vel pro anima-

(l

rum falute fudatum eft ; quod

ICd

[10

dum animo aeternüm obítri-

&o palam profiteor , /e/lus &&

dul

Qviculam,ad vocem fui in ter-

,

ra jupremi Pafloris femper

j

obfequam, ad Ejusdem pedes

hi

Apoftolicos , in quibus devo-

to ofculo verticem Apof/ïolo-

ïgl

rum,

DEDICATIO.

N

rum, D. Petrum, veneror, in-

;

clinus depono.

o

-

v

Pollingz XII. Kal. Martii

M.' DCC. LII.

|

]

íl

i

|

(i

Sanctitatis Suz

]

il

h

ä

Éilius obfequens

;1/6

::

U

li

j/

|

Eufebius Amort,

/014

Canonicus Regularis Laterartenfis

il

J

Pollingz in Bavariae

If

M

l

l

,

£* ( £

L

——

"

W

W

X—?,

À

3

c

E

(j

TT

Ll

f

(6e

2

Gau F

t

ERN

,

-

o

[-

(s

-

SXEN

T9ts]

Q:gN

o

)5

»»FHD*O

ä'?'w,

LU

c

A

i

$

Xï,

—Q]j

n

«J**

fzt.

—

PA

NUENU)

df

APPROBATIO CENSORIS

)

p

of]um. boc. €?-laboriofum CORPUS DO-

CTRINZE THEOLOGICZE, Mo-

ralis equé ac Scholaftice , bacfenus à ])lwzmzs

diu defideratum , etiam Rome diligenter revifum,

atque à Clariffrmo D. EUSEBIO AMORT

Canonico Regulari Lateranenfi Pollingano. con-

Jeriptum ,. fub. tirulo :

Theologia Ecleética,

Moralis &Scholafhca , ^on Jolum nibil reperi-

7ur continere fidei vel bonis moribus adverfum ,

fed etiam ob prudentem quefHonum utilium miffis

inutilibus [ele&ium ,. ob exaciam principiorum

in rebus fidei ac imorum fundamentalium 4ifcuf-

fionem , ob claram C? ordinatam metbodum , ob

cordatum opinionum. ériterium ,. ob amanam ac

nece[Jariam conlociationem "Tbeologsiee Moralis cum

Scbola[?ica

um denique ob Clariffimi Zfutboris

V

eruditionem amplam , ac preclarum Janioris do-

Chrine fTudium, ab omni parttum fludio liberum

omnibus Parochis

Confelarüs , ac Theologie

Practice in Lgceis, quàm Speculatioe in ztca-

u

demia-

äPPRoäATJO CENSORIS.

demiarum paleflHra Studiofis fummopere commen-

p

dari meretur : relicia tamen cuilibet ingenua li-

bertate , [entiendi pace cu[lodita quod duxerit «ve-

rius , & fequendi quod invenerit melius , juxta il-

A

lud. zapoftoli 1. Tbefjal. 5. v. 21. Omnia pro-

bate: quod bonum eft, tenete.

lia [entio.

ZAugu[lee V'indel. 17. Febr. 1752.

[

Francifcus Jofephus ae Handl,

"

Serc d Revy."t

SS. Theol Licent.

Princ. & Epifc. Aug. Confil. Eccl. Ma-

|

jor Penitent. & Librorum Cenfor, nec

;f

non infign.Colleg. Ecclefis ad S.Mau-

riium Canonicus & Parochus manu

l

N

propria.

Imprimatur H. S.

l

Ex Vicariatu Auguftano die 17. Febr. 1752.

j

Nicolaus Antonius Seiz,

jl

-U. D. SS.*i D. N. Pralatus Do-

l

mefticus , Eccl. Cath. Aug. & infign.

Il

ii

U

Colleg. in Haugis Herbipoli Can.

E

!l

per Civit. & Diccef. Auguft. Vica-

If

rius in Spiritualibus Generalis, manu

(l Pl

prgpria.

IM[,

^il

APPRO-

I

z* o w

TU

dkokockockockock k k ckock ok k k ckock ck o o CE k o k k x

(IIlg l

AKOOKOK C OROKOGRO EOR OROR GR GR GE E R E E E OE R

J

) 4

APRRCEDATIO

1 Dro

(

i

THEOLOGIC A.

commilfione €? mandato Ser." & Rev."

Ex

Ordinarii noflri attenté perlegi Opus . Plu-

d

vimim Reverendi ,. Clariffmi &^ Eximii D. P.

ey:

EUSEBII AMORT, Caononici . Regula-

Ms

ris Lateranenfis Pollinge , SS. Theologice .Pro-

ec

fe[foris. emeriti , .Em." Cardinalis. Lercari ,

Mau

nec non Ser." ac Rev." Principis &? Epiíco-

Oaf

pi Auguftani Z7eolegi , infcriptum : "Theolo-

gia Eclectica , Moralis & Scholaftica , ad

mentem SS. Patrum .& Theologorum infi-

gnium , prefertiim veterum &c. &c.

In

quo quidem Opere nom todo nibil imoeni fpongiee

obnoxium , fed potius fumma commendatione di-

/)

gna; tanta nemque legenti zfuiborem bujus

Operis (verbis utor illis, quibus Mapbeus com-

mendabat zdugu[finum ) oeccurrit doctrinarum

omnium eruditio , tanta eloquii ubertas,

tanta ingenii vis & altitudo , quanta fatis o-

mnium judicio pervulgata predicantur. Cum-

que preterea.Opus boc operofifmum ad. pu-

rioris doirine; regulas elaboratum , ac ex . lim-

pidiffimis verze Tbeologiee fan!fbus bau[tum fuif-

u

&

APPROBATIÓ THEOLOGICA. -

M

fe. deprebendatur , Glicet Scriptura Sacra , Pa-

W

um fententüs , — Conciliorum | Decretis ,. .SS.

Pontificum. . ConfHitutionibus , mibilgue bis. ad-

É

verfum . contineat , digniffmmum cenfco , ut . be-

neficio prali brevi lucem. publicam. a[piciat.

Dabam ex Comoentu zduguflano Pratrum

Pradicatorum ad $. Mariam Magdalenam 17.

Februarii 1752.

P. Joannes Nepomu-

A

cenus Muller,

Ord. Pred. SS.Theologie Pre-

fentatus, & p. t. Prior, manu

propria.

NO

D

Q

qac

i

l

o (7

CA

LOUCYSS

$o2

PEYN

UPE

01/

F/

/f?x

j

ä/

NI

z

jl

37

l(æ) a

L Cs

[

(

a

m

s

wd(

Wl

ZN

T

ll

lu

cul-

4

(o) G

/, D

E

PU

NI

N

Ü

b,ï a(]

lii ],

——

Y

N

A

E

!

*

E

E C n

t

Lt

12

z

Ol

FTUf

uN

X

Qj

N

55

Itj 1]

Facultas

QU

Reverendif/ j mi € Ampli]uni

0ftttii ,

Pre

Nen

Ci

Domini Præpoütl

uxta D. Auguflimmn de Do&tina

Chriftiana L. z. c. z. debet. di-

'Z)

inarum Scripturarum rada:

tor & Dador, Defenfor reile Fi-

dei, ac Debellator erroris, €y Bo-

^4 docere, €& /Mala dedocere , ai-

4e 12 boc Opere, 56777707723 cmzcz-

liare adoerfos , remifos erigere,

b

776 62677-

j

e

FACUL TAS DN. PRJEPOSITI.

aefcientibus quid agatur, quid ex-

petlare debeant , intimare.

Hoc

cimm preeftiterit dile&dus Capitularis -

füer , ac , poff plures Curfus Pbilofo-

ip

ghicos , per multos aumos SS. Tbeolo-

hf

gie Profeffor K. D. Eufebius Amort,

2 fua "Tbeologia , quam infcribit E-

j

W

CLECTICAM , 4 pluribus domi , fo-

Ü

risque ac etiam Rome S'uffu SS. D. N.

i

J

BENEDICTI XIV. 2 cordatis 1beo-

i

logis revifa , examinata, 2u monmulits

q

locis poff Preefatiouem imdicandis cor-

W

recta , ac fub facrà Ipfius Nominis Um-

bra in Tutelam vecepta, ut eaudem pro

j

Bouo publico Typis valeat. evuleare ,

[

preefeutibus bisce Facultatem Noféram

ddx

peramauter concediuus.

Polliugee 6.

APer. d. 1712.

i

(

f

Francifcus,

H

M

Pr?epqütus & Abbas Lateranenfis.

Iu

E

D

P,R IE-

!

CEQE.

J 0t

PRAEFATIO.

l15

abeo in ifto Opere, AmiceLe:

lilif

Gor, Zbeolosiam Ecleiicam ,

]oj

à præ]udlcatls Scholatum particu-

1

latium opinationibus Liberam , in-

J

|

ter rigores & laxitates tmediam ; ab

d

inutilibus quzftionibus emunda-

tami, & fi paucos TraGatus, Specu:

lw

lativos vel Dogmaticos , ad expla:

jl

iianda myfteria fidei neceffatios, ex-

TU

cipias, per omnia Moralem ac Pra:

n

CGicdm.

Pro fundamento hujus

inez Theoiomæ auream illati tnihi

T

0if

pofui Regulam quam fulgldlfïi—

muri quondam Dicecefis nofttaSy:

n

4 [

dus ;

OTHO TRUCHSES

SIUS, Epifcopus Auguftanüs &

Cardmahs , inter alias //udiorum Le-

ge$ (uz& ÁcaApEMIE DILLINGA:

Profctiptutus e»

enf

N4E praefcripfit.

fiiri ab oninibus C athednsä Plilo-

fOphlGLS &que ac 'Theologicis /uper-

:

baà3

uacids

PROBEATYIO.

i

vacuas confliationes bominm , atque

:

'Theologos füos avocaturus ad au-

|

jl

thoritatem veterum, hac decernit:

ui Diale&tica vel Phyfica docuerint ,

J

eos columus à curiofioribus parceeque

utilitatis doctrinis abffiuere. — Sequam-

äüï

zur in eis folidum aliquem && antiquum

Do&orem ; neque volumus ," ut anxie

(

Ariffotelis aut alterius Pbilofopbi ver-

(

pis,eorumque fenft agant. — INeque

l

|

Scholafficam Thbeologiam rejicimus, fed

jlla, quee ex ea ad rem mon pertinent ,

[l

M

boc eft , ad eedificationem fidei , [pei, &

charitatis , doceri uolumus. . Cum Ma-

)

(l

ilro Sententiarum Summam S. Tho-

i

siice difcipulis legendaun & commendan-

dam Cffatummus). —— Qui Tbeolo-

a

u

gica tradumt , femper meminerint cer-

borum Pauli, quibus mouet , oitandas

l

l

/324

effe iuutiles Difputatioues & puguas

verborum , & quidquid ad eedificatio-

qgem 92om conducit ; [ed Sacram Scri-

i

ä

J

pruram iuterpretarentur ; Magiftrum

Sen-

POR xEIBOuqr5,o

atun

Senutentiarum preelegerent, atque iuter

id dl

bec autiqua Ecclefiee lumina , Sacros

Vfj

videlicet Do&tores Latiuos & Greecos,

t

qui femper im Ecclefize umitate perman-

Utf

feruut , citarent , atque Difcipulos ad

(f

2llos vemaitterenut.

Ita purpuratus il-

(f

le Ecclefiz Auguftanz Antiftes fa-

A

pienter & graviter. Cüm enim cir-

U

ca tes divinas , legesque ad feren-

At

dum rectum judicium opus fit in-

vJel

telle&u ampli(fimo, copiofo fuper-

Iellj,

no lumine, vafta & trita eruditione

u

circa traditiones, mente à paflioni-

! Mi

bus expurgata, & indifferentia ad

Tj

i/

omneverum ingenua, praclara hzc

ii

naturz & gratie munera nemo nifi

hat

apud Patres & DoGores antiquos,

R

Traditionum Apoftolicatum tradu-

(tl

ces, vel apud Theologos /czentia, e-

ruditioue atque pietate infignes pru-

Iu

AU0

denter requiret

Nec tamen pro-

pterea aliorum fecundi vel tertii Or-

M

j

l

dinis Theologorum minus nobis

b 3

eft

M

j

PRAFATIO,

eft veneranda authoritas, ubi limi-

tum fuorum conífcii inconcuffa mo-

f

(

Il

rum principia, à Patribus & anti-

ü

quis Do&oribus ad nos transmiffà

"

ad cafüs particulares caute appli-

N

cant, vel ubi potius agunt nova-

d

rum Conftitutionum & Confuetu-

dinum Ecclefiafticarum Zffes, quàm

(ï

ipfarum traditionum à Majoribus

receptarum judices.

j

(

Methodum quo

d

d attinet, Scho-

lafticam pratuli.

Rerum enim

K

N

Theologicarum - momenta paucis

ferininis techmicig breviter conftrin-

git; 5ingulas controverfiarum par-

tes per definitiones, divifiones, axio-

!

mata, poftulata, conclufiones, pro-

(i

bationes, objedtiones, refponfiones,

ll

ordinaté ac diftin&te memoriz ime-

primit; & fi aliquando refümenda

ï

fuerint, ca fuis qualibet loculamen-

fif

tis expedite religenda redhibenda-

f

que rclinquit.

Lectorem praterea

W

minori

PEUDJ AIS.

| hml

minoti deceptionis periculo expo-

df

nit, dum per quaftiones materiam

&fti

dividit, fingula pun&a dubia feor-

if

fim difcutit , & ex paucis Datis , feu

appl

Prænotandls , paucd concludu:

oj

At veró longe timidiori pede ince-

UCC

dere oportet eos , quos 20v Diffe-

Ua

reudi Metbodus per wmille ratiocinio-

ibus

rum concatenatorum nexus ad fco-

m deducit

Si enitm in ejusmo-

cho

di Sorite, ícu Catena Geometrica , rum-

lnm

atur nexus unicus, tota infaufta

dU

Sotites fimul cum oleo & opera

firin

perlt

Caterum , ut exemplo D. Hire-

.a

aX

RONYMI in h ift. ad Damafum;

Cat bedree Petri indivulfa ac perenni

p

one

communióue cou[acier , dedi fu

lices

o 1f

ad5S. D. N.BENEDICTUM XIV

Vend

ut pro fua in me benevolentia cu-

mal

raret Opus ante ejus publicationem

d

revideri, & ubi opus fore duceret,

emendan Romma à cordatis Theolo—

Lt

ff

b 4

gis

EOR EHArLO

is. Ànnuit benigni(Time votisSan-

|

étiffimus Pater.

^"TPransmifit mihi

|

menda in Opere emendanda, quz,

ut in primo Theologiz hujus limi-

ne omnium pateant oculis, imme-

diate Prafationi fübjungam.

Utere proin, AmiceLecor, fecu-

re his meis vigiliis ; & fi forte alia

adhuc menda ceníores meos effuge-

tint, 1pfus,f1 ita velis, etiam publice,

attamen fine felle amaritudinis, e-

menda: Neque enim me reti meo fa-

| h

ctificare, fed laborare faluti publicz

omnium duxi

Ebundamenta tamen

Do&triue Moralis,quantum airbitror,

firma pofui & folida; in iis ftabiliter

collocandis omnem movi lapidem

hac gon mibi , fed Ecclefice, fetva ; his

l i

confectaria 4/gua JDeo fuperítrue ;

meique memor ad Patrem lumi-

nutn.

Vale !

-

Menda.

AE

lSSan.

g

(

D

C

(ARSRCLCUR

EM

f , ER

D

s

BM

ERN

jj

C

IG

3 f

E

M

——

, quæ,

f"

l

/

N

($

(4t

Cs

X

w

C

5 (Ifpi

'/x

-2N

M

)

CM

N

7

A

Trme

z

.,/iä

n —

d

d

? li

Menda.

TUgC

li

(

In Tra&atu de Deo. -

At

C0

I* Pag' 83' lino 96!

.Poft hec verba: perfe-

ilic

&iffmum infernum , ad-

de fequentia :- g07 fe-

Wi

iCror,

cundim e[fe naturale ,

Jed. obje&troum ? . in-

bilit:

telligz:bzfle,

idem:

II. Pag. 324. lin. 3.

Pro his verbis: principii

4;li

mobilis €9 tranfeuntis ,

[irut;

ponantur fequentia:

Jugi

babitus. facile. amiffr-

bilis , remanente | mi-

bilominus. babitu fidei

C? Jpei.

^ndi

b s

III. Pag.

M E N D A.

Pro illis verbis: Coftum

III. Pag. 495. lin. 1e.

fuift à D. Auguftino

— feftema medium, licet nec-

dum excottum , ponan-

u?

tur ifta: fmuatum

-fuife .Syflema — me-

glium,

mittuntur; hec verba:

IV, Pag. 514. lin. 17.. O

uas ordinaià €9 ^ exadié

exbibet IiluftvifJmus Mar-

cbio Mafei &c.

—.In. 'Tra&tatu de A&ibus hu-

. manis,

V, Pag. 178. lin, 21.

Proillis verbis: D.Tho-

mas e[] indubitata agen-

T

dorum regula , ponan-

tur fequentia: fmora-

liter indubitata agen-

dorum regula Jaltem

in bac 774&;6720,

Poft verba: .JDeum ele-

Xrlp Ibidemc line 229

giffe Scotum , legatur

hoc modo: pofíus ad

iluftrandas

Contro-

"UR ,

'Uefjas Speculati

quin

M E N D A.

$ Cft

Bufit

quàm ad determinan-

da & novanda dubza

"» lit.

! y Bs

practica,

mf" DT

VII. Pag 341 lin. 41, Poft illa verba:

in dubio

ii l.

addantur hzec

JUFTT4S

verba :

valde intrica-

EC vl

Ji, a, ut ibla ma-

& nj

]07" MI/ZZM.S' f24r 7s pi/' Ü-

1114 r

babilitas non fit emi-

Venter, evidenter , ac

prout

cm*a ma;w

docet Cardmalzs de Lu-

hu-

ca 'Tomo decimo de

Fideicommiffis ,

Di-

fcurfu vigefimo quin-

to, numero fexto ac

DT

feptxmog

MU

VIII, Pag, 342, lin. 30 Poft illa verba :

nift ex

, po

d

fii

con[enfi tacito xoel expre[-

Jó conducentis, addan-

( n

tur hec:

rationabili ,

i

puta , in cafu , quo &-

L

groto «el ob majus

pretium , vl ob fafri-

Dut

dium probabilioris me-

Jen

dicine licitug fuerit

T

(

eligere minus probabi-

lem,

T

In

42!0

MENDA

$

In Tractatu de Fide.

Poft hec verba :

Difpo-

JX. Pag. 372. lin. 8

fitio ultima ad. lumen fi-

dei fupernaturale eff lu-

ad-

men fidei maturale ,

J

datur: quoad fubjfan-

tiam ; attamen fuper-

natumle quoad tmo-

dum feu exzfïmfece

X. Ibidem. lin. 13

Poft verba: facienti quod

efl in fe per vires natu-

7T&,addantur hec ver-

Jaltem | adjutas

gratia exerimfecà. Ju-

pernaturali

In Tra&atu de Spe & Cha-

ritatc.

Poft hec verba

bunc a-

XI. Pag. 268. lin. 51

Gum cbaritatis mon e[fe

contritionem . perfeGtam

addatur

tT

fi pofitroe

excludat defiderium u-

sionis Lentifice cum

l r

JDeo.

XII. Ibi

Poft verbum amoris , ad-

| XII. Ibidem. lin. uilis:

datur: pofifivé feu ex-

clufrve defintere[Jati.

)aD&

i li

J

N

J' M

m

DUME

In Tra&aw de Gratia.

Vff

XIIL Pag. 211.1in.29. Pro illis verbis: Gratie

anm

gratis date ordinarià con-

?JZ// l

feruntur per modum ba-

i

Wt

(U,

bitus, ponantur ifta:

Gratiz gratis. date

At quad

aliquando conferuntur

G lt

per modum babitus ,

1« VQ-

faltem amiffibilis ex de-

QUi

fe&u finis , C alia-

tf

yum conditionum ,. ac

Jolim. tanguam . caufce

moralis Deum morali-

hi

ter determinantis ad

piyficé patranda mi-

vacula , «el revdan-

- fit

da futura.

UE

pafin

l

In Tractatu de Sacramentis.

L

j

j

jerimi

XIV. Pag. 137.lin. 20. Pro illis verbis : Sícut &

TU

Verbum in Chriflo &2 a-

ona-

m'ma in bomine , p

xis

tur:

MENDA;

tut: Siui e» Ferbum

é&? anima bumana in

]

Chriflo , €? quaevis a-

fima in alio bomine.

j

4: Adilla verba: Sacramen-

XVZ Pag, 387. lin.

íà aliqua abfolute po[Junt

conferri in diflams v. g.

abfoluíio , addatur: pu-

la , quando alfoloitur

integer exercilus. ante

pralium , el incarce-

valus pro[piciens per

feneflras per Sacer-

dotem iranjeuntem in

littóre.

d ülà verba: JNon ef

XVÍ. Pag. 306; liti; 3. Á

verofamile , fuimul cum

gratia fan£tificante , per

peccaium defirui Omes

gratias fmümzerzMZeS,ad-

datuf

Secuidarias

cónfiflentes in quadaim

It

inajore

babilitatione

jotentiarum in ordi-

sge ad atus jïizzbus*

Sacrameniorum — coris

&f us;

MEND A.

G Jj

Ul i

(

In 1 m&atu de Peoenitentia.

:

liniy

XVIL . Pag. 180. lin. 5. Poft 1lla verba :

dico ,

Saf Tf

Chriftus reliquit Eccle-

fl

hi M

Jie poteflatem | deterimi-

TAf x l

nandi materiam & for-

d

tm W

mmam Sacramenti Pani-

dl

Üentie quoad jbeciem in-

[

addantur hec

fanam :

2177

Vverba :

INon in eo

Wt je

Jenfa

quod mon de-

N

zur jure dioino obl-

At

gatio confitendi quas-

vis jpecies infimas

peccatorum , fed quod

N

Lccefia pojft deter-

fitiy

münar €, quandam f£ec-

'n' [

cata perïmezmz ad bas

n

Jpecies infimas mora-

od

les;-

u ddl

4 qui

XVIII Pag. 451.lin. 24. Ad ílla verba :

bhec o-

ab

ihnia oraliter monm. ex-

j

cedunt «vires bumands ,

l

addatur :

er

aa]uzm 9724

yut Ü

gratiam.

|

Preter

MENDA

Praeter hec mehda correxi ad mentem

Cenforum quatuor àlia in foliis emendaté im-

preffis , nempe r.

de Decreto Phyficé pra-

2

De Gratia intrinfecé eff-

Ü

determinauüte.

Caci.

gi

De adoptione Patrum in Veteri

4. De fenfu grammaticali ver-

'T'eftamento.

borum Abfolutionis.

quæ

Cxterüm quï('a in Mendo VIL fit remif-

fio ad Teftimonium Cardinalis de Luca, et-

iam iftud hoc loco apponen-

dum cepfuia

1

7

!

|

|

(

.Pl

du

]

firISS

o ä*g

,l

M

SS

UA

) Ü

'?

d

»t

A

p

-.ii

r

J

formwS

E o

IN us

A

m

* wb

Y

"

i*

is

d

I

,

W&

b

i

l

&

zM

:

!

ul

JH

:

n

iil ]

DI

U D

:

U

a

'.

' Teftï—

& g

Tieftes

ia

i n

ie

bt

Teftimonium

7

li

n u

CARDINALIS pz LUCA

8 t

Officio Judicis,

fltrf

M

quando in caufa dubia, prafertim

UC&, Ü

interveniente queftione facti ex

neutra parte habetur

certitudo.

n Thbeatro Veritatis & Stujlitie ï.ibro decimo,

.Difcurfu vigefimo quinto fic fcribit: , Ofta-

* yvius de Bubalo prole carens hzeredem inftituit

» Paulum , ex Zngelo fratre nepotem , cum perpe-

» tua primógenitura ad favorem omnium defcen-

»dentium mafculorum prius di&ti Pauli, dein-

»de aliorum filiorum Angeli, attributa facul-

»tate ultimó nominandi unum ex defcenden-

»tibus mafculis Horatüi, Mutii , Quintii, etiam

Di-

»de Bubalo remotorum, transverfalium.

»Cis lineis maículinis defeétis vocavit mafcu-

»lum ex foemina proximiore ultimi maículi

»de his lineis deficientis, ejusque lineam. ma-

»fculinam cum eodem genere primogeniturz.

»Cum autem ex di&a linea Zugeli lupereffet

»folus Paulus primus h&res, prole maículiná

,immediata deftitutus , habens tamen nepo-

»tes mafculos ex Victoria, & Comitiffa filia-

,bus confüluit primi nominis Jurisconfultos,

,an dictis nepotibus ex fiiliabus ifta difpofitio

[di

G

TESTIM. CARDINALIS DE LUCA

vit

reportato refponfo affir-

,conveniret ? atque

ï

fuüu

,mativo eos nomina

vit, quodque, ubi eis di-

Jl

onveniret, cenfe

retur nomina-

»Íípofitio non c

Ü

,tus Hyacinthu

s filius Quintii, per quem fe-

u

auli caufa introdu&ta in Rota

:,

,cuta morte P

O

lutio , à qua ta-

|

Z

K

» 1667. negativa prodiit ref:

V

]

, men fuit receffum 1668 ;

atque in ftatu hoc

Ri ni-5.

,In ifta caufa,

:

fU

ä

»caufa pendet. ,

»que in Curia nimium celebe

t efít, atque fe-

]

tteratorum ota vo

litare fo-

J

,ré per omnium E

Ü

»lita, tam i

n congre

fibus pro dire&ione, quàm

)

difcurrendo pro veritate dice-

j

|

!

»alia occafione

J

»re confue

vi tan

quam in quzeftione potius fa-

ac aim

bigue voluntatis, quam juris, O-

J

» Qi,

lr

»mnino cer

tum judicium , determinatamque ve-

»ritatem dari non po

ffe, quoniam ut frequen-

l

)

»ter ac feré m omni

bus (fed non incongrué)

»in ifta fideic

ommiffaria maáteri

a advertitur;

ssïW

jli

»quoties agitur

de ambigua & conje&turata vo-

»luntate, impoffi

bile eft dare certam regulam;

,l

deat à judicantium. arbitrio,

jl

»cum totum pen

»quod data etiam &

quali fumma doGrina &

(

m varietate, frequen-

,

» integritate pro ingenioru

»ter varium

'effe folet ;

& confequenter , fic-

d

»uti prima re

folutio à probabilitate aliena vi-

)

(a non fuiffet con-

:

Dd

»Ía non füit , ita etiam vi

»traria, qua

íecundo loco capta fui

t, fi fuit-

!

t&t)

g

Íet prima ;

fed quod in quaftione ambigua,

n&PIa

, & conje&urali , poft

captam primam refolu-

!

"

n futato

facto , nullisque füuper-

J

4

»tionem no

L!

.

» venti

s novi

s do&trinis in jure, vel probatio-

l

1

in fa&o recederetur , id aliquibus forté

ii

[l'g

» nibus

,durum v

idebatur, ut enim pluries ad hanc ma-

li

ä

l

» Leriam

u Rg

4UCA

DE OFFICIO JÜDICIS.

fb «

tenam in precedentibus, ac confequentibus ad-

20L eis

vertltur Ccapiendo illam fabulam judicis man-

: Donin

^ » dantis evocari defun&um, ut declaret, quid vo-

QUem

f

It N

, luerit, non litteraliter, fed allegoricé,) judicis

» partes funt induendi perfonam defunüi , atque

!u :

;i

» refpondendi pro eo id , quod credatur ipfum

t h

» Verifimiliter voluiffe ; hinc proinde , cum de-

4 QUf

» fun&tus femel interrogatus , ita primo loco re-

dt(Ue

qu

l

» fpondiffet juxta primam refolutionem , non de

litaref

» facili intelle&tus acquiefcebat ,

quomodo dein-

£, Qu

f& dit

» defecunda vice interrogatus refponderet oppo-

»fitum , quoties adeo in contrarium non urgeat

us f

» Veritas, quod prime refponfionis errorem con-

1$, 0

, Vinceret, meritó tunc revocabilem, cum etiam

que ve

» Viventis erroneæ confeffionis revocatio conce-

tequar

» datur.

Ongrüi

, Àc propterea cum negari non pofï'et ita di-

Vertit]

» fponentis voluntatem aliquam effe, atque plura

Jfat Y

»hinc inde urgerent, ut ipfarummet refolutio-

Fegu

,num diverfitas clare probabat, ex hoc dicebam

arbitti

, unum de duobus exinde refultare , vel fcilicét

&i

» quod ftante perplexitate, honefta concordia de-

ftequ

, nandanda effet , quod etiam de juftitia in cafi-

Kter , J

, bus dubiis demandari poffe ac debereadvertunt,

|llena

» Jo- Baptifta de S. Blafio de transatt. q. 20. Gra-

(et 0

» mat. decif. 9. Rovit. decif. 95. in fine. & caeteri ple-

,ürr

lU]s

, nécolle&i per Valeron. de transatt. in proem. 11.29.

) güay

TOi

» & pra&ticare confuevit Rota, ut decif. 1 126. in fi-

y reíoi

»ne part. 3. div. l. 3. in Rom. fucceffionis de comi-

- fi

» tibus 26. Junii 1647. coram Ghislerio impre[f. de-

n

robit

» Cif. 44. poft Cenfal. ad Peregr. & in aliis, atque

yus ff

ïä

» fatis frequenter Ego vidi practicatum hoc ree«

ymc m

» fcriptum, quod placeret concordia, etiam per ipfam-

£tl

»1et Rot. fuper aliquos Auditores tanquam Ar-

)

c2

» bitros

TESTIM. CARD. DE LUCA &c.

» bitros & Arbitratores tra&ata , & conclufa, ut

J

» prefertim pra&ticatum fuiffe moderno tempore

habetur in Rom. locationis venz ferri, de qua

f

» f/ub tit. de regal. difc. 117. & in aliis.

Vel quod

» ifta dubietas fufficeret huic parti ad vi&toriam.

'Textus

Hucufque CaARDINALIS DE LUuCA.

veró & Cafus , ad quem fe refert, & in quo tefta-

tur; imperatani fuiffe concordiam , feu compo-

Q

fitionem , non concernit dubium fa&i , fed du-

bium juris, & quidem pro una parte probabilio-

E

ris feu communioris, ut proin juxta Cardinalem de

Luca & praxin hec concordandi neceffitas etiam

indubio juris procedat. "'extus l.2:;T'heatri Difc.

117.fic habet: , Plures exorte funt controver-

» fix füper calculis dati & accepti, prefertim oc-

» cáfione cujusdam magni ovilis per debitores cre-

» ditoris annis praecedentibus fimpliciter & absque

!

» aliqua tituli expreffione traditi, quod ex quo-

l

» dam morbo fatis notabiliter diminutum fuit ; an

N

»Ícilicet diminutio cedere deberet damno credi-

Il

» toris vel debitoris , quod pendebat à pun&o ?

M

»an debitore fimpliciter dante bona creditori,

» cenfeatur in pignus, velinfolutum ; admitte-

» batur hinc inde , ex magis communi & recepta

La

» fententia, przfumptionem effe in pignus, ut cre-

I

» ditor pretendebat , unde fequebàtur periculum

bt

» effe debitoris ; ex cujus tamen parte allegaba-

j

!

»tur hujufmodi regulz limitatio ex conje&uris,

» aliisque adminiculis & circumftantiis dationem

»in folutum inducentibus & fuccetfive periculum

»in Creditorem ex dedu&tis in Anconitena /ub

]

y» tit. de credito, & in Tiburtina Caftri S. Angeli fub

U

» tit. de ufur. difr. . Quare poft plures difcuflio-

» nes fatis honefta concordia con:roverfiz finem

N

» prebuit.

,/lN DEX

W

s

T& o XS

uf

pon

1WDEX QUAESTIONUAM.

NI

]RACTATUS de Dreo.

at

VOf

DISPUTATIO T.

QU

QU tef

De Exiflentia Dei.

UJESTIO 1.

An exiftentia Dei fit per

Ü comp

a

fe. aut lumine nature nota?

Pag. 3

Obali

2. Utrum exiftentia Dei invincibiliter poffit

a

ignorari ab adultis , faltem ad breve tem-

4 eLun

uc?

22

tri Dif

(tOver.

DISPUTATIO II

um o

De Effentia Dei.

OPeS t

f

UZESTIO 1.

An Effentia Divina phy-

ab

ficé confiftat in cumulo omnium per-

lerg

feä"tlonum 2

43

nflll j

DO (

2. An perfectiones Créaturarum continean-

punt

tur in Deo formaliter ?

55

Tedit

3 An Effentia Divina ab attributis , vel at-

adm

Y fet

. tributa inter fe dlfhnguantur realiter ?

85

4 An Effentia Divina à Perfonalitatibus, &

]s utt

attributa inter fe dlfcmguantur formahter

vericuli

exnatura rei ? an veró tantüm V1rtuahter,

al

J

vel fundamentaliter ?

njetur

94

Qatio

-DISPUTATIO III

T2

yCortà

Jb

De ZAttributis Divinis in fpecie.

UZESTIO 1.

Md

An Deus fit unus? 1925

dilcu

2. An,& quomodo Deusfit fimplex? 132

ld

fit

-

3. An,

ry

LENOEX

3. An ; & quomodo Deus fit immenfus, ubi-

du

Ti

que præfens :

| etiam in fpatiis imaginariis 2

n

145

ii

4. An Deusfit eternus? & quomodo

Deo

ab zeterno omnia fint prefentia ?

166

bt

1

s. An,& quomodo Deusfit omnipotens? 198

,

DISPUTATIO IV.

A

De Fiüfioue intuivca Dei.

1

UJESTIO 1. An vifio Dei intuitiva fit

[

- poffibilis , & quomodo?

218

i

gk, An Deus :videatur per fpecies impreffas

creatas? àn veró per füam effentiam ? 229

3. An Deus poflit videri etiam oculo corpo-

!]

reo?

260

4. An homo naturaliter appetat intuitivé vi-

. dere Deum , & utrüm fit. poffibilis aliquis

!

intelle&tüs , cui ea vifio naturaliter debea-

.

tur ?

28I

D

fADi

. AnBeati poft mortem immediaté videant

l]

intuitivé Deum?

294

6. Que fit natura luminis gloriz?

313

7. Quid San&i in Deo videant ? utrüm vi-

deant Deum comprehenfivé? & utrüm e-

U

ualiter ?

327

l

AUISPUTATIO- V.

li

De Scientia Dei.

m[;i

I

UJESTIO 1. An Deus cognofcat omnia

l

bonum,

Pomb!ilia, & actu exiftentia ,

t

i

malum?

QUAESTIONUM.

ls

malum, negationes, unwerfaha, & fingulàa

VU

ria &c.

341

Xl Deo

An Deus futura abfolüté exftitura cognoz

Ícat in fua effentia, vel in fuis ideis, vel in

16f

decreto prædefïmente: vel in ipfis creatu-

1521 )

fis?

351

An Deus futüros actus liberos videat in

h

decreto phyficé predeterminante ? aut in

moraliter preedeterminante? aut in conde-

Va

terminante ?

368

21

4. Ahn detur ia Deo Scientiá medxa?

preffi

410

DISPUTATIO

VI.

l ogg

C

De Foluntate Dei , ac praefertim de

)f

Prade jh/zatzone

IUNC Y

UJESTIO 1.

An actus Dei liberi 1dena

5 al

tificentur adequaté cum Deo? 446

r debi

2. An Deus predeftinet homines ante , vel

poft merita eorum abfoluté previfa? 464

Videt

3. An& quomodo velit.Deus omnes homi-

nes falvos fieri ?

9

|

DISPUTATIO VII

FU

Xrume

De SS. Trinitate.

JESTIUNCULA 1. Quid deSS. fri-

)

QU

nitate certa fidé tenendum fit?

307

2. Utrüm effet haereticum dicere cutmi fchit

maticis Græms

quod Spiritüs procedat à

o

Patre per F ilium?

508

boriul

.3. Quid fit proceffio?

- ibid.

mali

4. Quot

INDEX QUJESTIONUM.

2

N

Deo

. 4. Quot proprié loquendo dentur in

ibid.

:

roceffiones ?

/-ä

3.

s. Cur Filius dicatur generari, non veró Spi-

ii

j

ritus ?

3509

Ej

6. Cur dicatur Spiritus S. procedere à Patre

& Filio?

SIO

7. Cur potentia agendi ad intra , intellectio

& amor pariter ad intra, fint in Deo Hy-

poftafes, feu fubfiftentes, imo ipfze fubfi-

ftentie ; cum tamen in aliis mentibus tum

Angelorum, tum hominum tantüm fin

t ac.

cidens ?

ibid.

9. Quid fit generatio , proceffio, & fpiratio

SII

activa vel paffiva?

9. Quid, & quot fint noti

ones, feu predicata

notionalia in Trinitate?

ibid.

10. Antres perfonalitates fint perfectiones? ib.

11. Utrum in Deo dentur etiam voluntas,& in-

tellectio effentialis,comnnis 9.perfonis?s 12

:

12. Utrum ad falvandum myfterium Trinitatis

l

;

li

debeat in fenfu reali admitti,in Deo falfifica-

i

ti illa duo principia: Owecungue Junt eadem

Hl

uni tertio, funt. eadem inter [e. . K : Idem

: m

-son potef? fimul e[fe , & non efe?

ibid.

l

m

13. AnMyfterium Trinitatis poffit naturaliter

|

i üUIUl

demonítrari ?

ibid.

àd

l

APPENDIX. SyftemaD. Auguft. de Gratia,

d

n

& Prgedeftilïatione exScipione Maffei. $14

A(f

R

M Sgb

"-

7M

|

i

N

j

4

z

a

BIURHATIH

Im

ni

p

AAE

LU

--

Z

L

Y cax

ï*-*!

decre ]

EEE

ii

,

[l

T

p

,

n

ïü

bl

]

»

w

"TP

N

—i(

87

aE

Ib

TILUT

!

ä:

N

ERE

E

1]

i

N

?

j

5 ,.-2

QU M

EE

s

TA

NT

uml

ES

-

»

u

DA

^

;

Yaj

:

à

B

-n

RUE

BEECISIIS.

7

"-

v

UP

Yj

L

E

..:*ï

DN

ET

iy

s

0j

d

AILLLLLREQULU N]

74

p - r —

I L.

C

MÓ TA .

NRS

Qu T N

,

L

2

z

——

L i a — d

';—1'.'-

B

al

ul EOR EY TT N

n

A N en A

vtf

dU

PV,

;

I

"'

Mi

n

ftelle

g

De() HV

r (

T'ra&atus

Dus t

Tnit at

Ioid

RE MA

fyiatio

st

tedicy

-

Proemium.

ii

(oneg!t

uibus olim verbis ApORoiüs Athe- ..

nienfes compellat, his nos 'Theolo-

ts t

Q

gia SS. Patrum, & veterum Theolo-

Onisist

gorum irvitat.

l'rinit

Dd gmorantes. colitis, in-

quit, boc ego annuntio oobis. A&t:17. Deum

f& enim TPeologis ipfo fuo nomine loquitur, bo-

ll/4!i num bonorum omnium

; defideriorum finem,

t lea

& terminum totius fpei noftre ultimum.

Ó

Hoc ens interminum experimentali notitia

m

aturdi

;

per fruitionem hoffe, fümma noftra beati-

l)

d

tudo eft; fed exactius prenoffe iz enigmate,

l Cri

;

ingens peregrinantium ad querendam tantam

fj poffeffionem bonorum incitamentum , & ne-

gotium vite humane primum eft.

JDeus ,

inquit

T — Then. Scbol, Tmftl

2

DISPUTATIO L

uÀl

inquitxl. cc. Apoftolus, fecit ex umo omne ge-

nus bominum, querere Deum, fi forte attrectent

eum aut imoeniant.

Inveftigemus proin in-

comprehenfibilem naturam. & operationem

Dei, ut quó fublimior apparuerit intellectu

humano, eó ardentius queratur amore. $0-

le enim cum brutis incline in terras anime

l

defpiciunt propiorem fcientiam Dei, que

aliud pre Deo quzrunt.

Ceterum in hoc

T

n

: "Tractatu Ordo Difputationum fequens erit :

u

1. de Exiftentia Dei,

àtl

u

2.

de Effentia Dei.

de Attributis Dei.

De vifione intuitiva Dei.:

de Scientia Deli.

. de voluntate Dei, ac præfertim

NO |

i

de predeftinatione.

lg

7.

de Trinitate.

Cgpp

Jtijin

KEU

I—

cx

La

50

7)

U

z

('//,

R—

——

hi

£2

PA

L

E

A

k—/lüï

—

L— —— cc—-

z o zz

—

lii

[

p

f

; Q

I

LI—2

— ——

E

—

DIS-

——

DE EXISTENTIA DETI.

3

? Ofo

XXCX OXX X X X X X* XX XX X* X* x

dzmüefll

pton l

DISPUTATIO I

r

tel

De Exiftentia DEI

n VUl

0. &

& d

e'exiftentia Dei in Metaphyüca Ph]lof'o-

D

phie Pollingans tria jam. examitiavimus.

e »

I, Àn Exiftentia Dei poffit demonftrari

11j

? Crit

quáfi à priori ?

2. Utrüm 4 fo[teriori ?

3. Uttum

permiffo proce[Ju 1n infinitum ? — Reftant nunc due

Qu"efclones.

. An exiftentia Dei fit per fe,

àut lümine nature nota ?

9. Ah exiftentia Dei

potlit invincibiliter ignorari diu ab ádulto ?

QUJESTIO 1.

l

Zin Exiflentia Dei fit per fe, aut lumme

nature zoía ?^

o

OTANDUMI. Aliud effe5 quod propofitio

"dicatur mota per fé ;; & aliud, quod dicatur

MWZWZB naturc nóta,

Ab ARISTOTELE I. Poft.

C.3 propofitio fer fe nota vocatur illa, que pene-

A Theo-

tratis terminis [tatim movet ad fui a[Jenfam.

logis autem, in /?rittiori acceptione hujus termini,

propofitio per fe nota definitur effe illa, ubi predi-

catum includitur in ratione fubjetti , prout explicabi-

tur infra

Econtra propofitio /umine nature nota

eft, quz ftatim movet ad fui affenfüm , etiamfi

predicatum non includatur ia ratione fubjecti.

Sic enim, quando fit fermo de mundo, ftellis , &

de aliarum rerum à nobis vifibilium :vel fenübl-

Di

A 5

]lium

4

DISPUTATIO I

iiuni exiftentia, nemo de hac exiftentia dubitat,

|

")

, 0

a

quia lumine nature notum eft, ea exitere, quae fen-

fu percipiuntur..

a

a

NoTaNDUMIIL Si votuim per fé accipiatur

in latiori acceptione, prout aeccipitur ab ARIs-

I N

EUR

TOTELE pro eo, quod flatim movet ad fui a[Jenfum,,

fic contingit ; triplici modo aliquod objectum

duX

H

N

dici notum per fe.

uando veritas propofi-

tionis immediaté in fe ipfa redditur evidens per

Qu

&ne

dumen, aliquod maturále aut fapernaturale nfufum. Sic

per fe notafunt non tantum coritingentia, v. gr.

; d

Va

quód exiftat mundus, & quod eatenus non falla-

mur per experimentalem notitiam fenfuum; fed

f

etiam alia principia lumine nature nota, v. gr.

ln

quod tibi mon is fieri, alteri ne feceris: ideim mon poteft

[iUT.

(

fimul effe, & non effe : quecunque funt eadem uni ter-

tio, funt eadem inter fe Coc.

Idem eft circa omnia

.T

principia indemonftrabilia, quorum juxta Philo-

qu

fophum datur intellettus , feu cognitio intuitiva,

o

fine ullo ratiocinio.

Talia principia indemon-

da

ftrabilia, aut certé demonftrationis non indiga

funt principia morum , v. gr. virtus eff colenda, &c.

m

li,

Sicut enim Deus animalibus impreflit notitiam

tnig

earum artium ; que cuivis neceffarie erant ad

Qj

fuum finem v.gr. edifieatorie & politice api-

t

bus, ceconomice formicis, textoric araneis; ita

l

notitia circa principia prima morum impreffa eft

Mi

homini.

Hanc explicationem propofitionis per fe

li

noi& habet Boetius libro de Hebd. , ubi vocat

|

&fn]]

lï

per f& notum , quad cuilibet probatur , quamprimiam au-

l

l

10

ditum efz.

Eandem habet /Egidius Romanus pri-

UT

!f

marius D. Thome difcipulus dift.3. q.2.

2, Con-

"r

H:en ;

tingit propofitionem Ratim movere ad fui a

z

fum,

n

DE EXISTENTIA DEI.

5

à 'dubitat.,

QUi (

fum, & "e'atenuä fieri notam per [e per evidentiam

veritatis ex precedente demonftratione au cogni-

MUU

tione certa 2n intelle&u vel memoria relitctam.

Ita

enim contingere folet, v. gr.

1 N

in hac propofitio-

j tj

fl

fu,

ne: Roma, Londinum, &. exift

it, & in aliis ejus-

Obje

Qn

modi veritatibus; quando veritas propofitionis

: Dropoj

aliunde quidem eft fufficienter probata, fed poft-

AUl

modum argumenta probationis non amplius oc-

currunt memoria.

In hoc cafu propofitio ob-

füm,

"la) V: ï,

tinet affenfum propter fuammet propriam evi-

n falji.

dentiam, vel propter /Decies faaffivas fuxe veritatis.

Verüm hic mod

i

2: feid

us loquendi & vocandi propofi-

tionem no/am per f non eft ita receptus in Theo-

| Vc g['-

logia.

3. Contingit propofitionem ftatim mo-

ün j

Ani -

vere ad fui affenfum, quando predicatum inclu-

1 omm

ditur in ratione fübjecti.

lta per fe notum fumit

D. THOMAS I.p. q.2. a I.

ta ho

Senfus autem eft,

quod conceptus fubjectivus clarus includat con-

i,

ceptum przdicativum, v. gr. quando dico : bomo

1demot

n indj

eft animal, conceptus hominis inadequaté'idem

reprefentat, quod reprefentat conceptus ani-

ZTUM

nottt

malis, & ideo dicitur, quod hoc predicatum

orant d

Ü

animalincludatur in ratione fubjeGti. Idem eft,

quando predicatum manifefté excluditur à ratio-

tice g

6s 1

ne fubjeQi; utíidico : bomo mon eft leo.

NoTANDuwIIL. Propofitionem poffe effe

reff d

per fe notam quoad fe, & quoad nos.

n j

Propofitio

ä

|

per fe nota quoad nos , vocatur illa, cx

l

jus pradi-

3 VC

catum ita includitur in ratione fubje&i, ut hoc

j d

nobis conftet ; id eft, quando conceptus fubje-

gnusp

Oivus formaliter ac explicité continet conce-

g, 00

ptum predicativum. Quandó veró predicatum

j a

identificatur cum fübje&o ob mutuam habitudi-

fill

3

nem

6

DISPUTATIO L

d

nem ac exigentiam, ita tamen, ut nec conceptus

fubje&ivus claré contineat predicatum, nec et-

crdUH

m

jam claré fine ratiocinio repreefentetur identitas

inter conceptum fübjectivum & predieativum,

i

uj

q

tunc dicitur propofitio effe nota per fe quoad fe ;

g

quia fi videremus rem in fe ipfa intuitivé, vert-

primu*

tas obje&ti per fe ipfam nobis innotefceret ob

j e

mutuam habitudinem terminorum.

NorTrANDuM IV. Dum queritur; anhec

V0

Qus

propofitio, Deus exiftit, fit per fe nota; Deum con-

fiderari poffe füb quocunque predicato cum Deo

y

(Ü

l

convertibili , v. gr. fub ratione Entis fümmé pro-

vidi, fub ratione Caufze Prime, füb ratione Le-

(

ij

gislatorisï Remuneratoris ac Vindicis &c. &c,

n

DICO L. Propofitio hec, Deus exiftit , eft

Ti

Ita .D. Thomas 1. p. q. 2-

nota per fe quoad fe.

a. r. C. & alii contra Scotum.

a

PRosATUR Conclufio,

Quando dico;

qu

Deus exiftit ; przdicatur Exiftentia Divina de Ef-

Y

)

fentia Divina ;

Exiftentia autem Divina includi-

opofitio ifta eft

y

tur in effentia divina; ergo pr

hj

(

ger f mota quoad . — .Min. prob. , Effentia divina

Tim

in fuo formali conceptu dicit exiftentiam. Ergo.

Mrij

I

nt. prob. Deus Exodis. fuam effentiam decla-

DT

]7

:

raturus in ea involvit exiftentiam; ergo. nt.

CO N-

prob. Deus l. cc.

-dicit. Ego fum , qui fum.

Iu

ä

*

TUR.

Deus effentialiter eft camulus

FIRMA

Ó

hn

perfecti

onum. Ergo infua effentia fo

| maliter

:

involvit exiftentiam.

l

Vi f

2

[

il

lerue

. DICO Il. Hec propofitio , Deus exiftit,

i

eft nota per fe eti

am quoad nos per Jumen naturale

T

Senfüs conclufionis

j

L

ö; inftin&um internum.

t

ä

efc,

DE EXISTENTIA DETI.

7

COI]Ceptm

eft, quod fumendó tó notum per [e in Zatiori ac-

) t

ceptione pro eo, quod ftatim fine ullo ratioci-

ts

nio movet ad fui affenfum ob evidentiam ob-

T

jecü, exiftentia Dei fit lumine naturz nota, ita

* quui j

ut Deus fuüb aliquo predicato fpecifico v. gr. Re-

lVä, Ye.

muneratoris, vel Vindicis velLegislatoris, quam-

lCefet d

primüm nobis proponuntur hi termini, agnofca-

tur exiftlere per lumen omnibus infufums ficut

hs anis

agnofcitur exiftentia mundi , quamprimüm mun-

eDm Qu

um D

dus animo proponitur per lumen fenfuum, &

per experimentalem notitiam fenfüum., Con-

IDé pro

clufio eft contra communem 'Theolo

ne Le.

gorum recen-

tiorum.

m

PRosATUR autem 1. authoritate D. Da-

i, df

mafíceni, Anfelmi, Alberti

M., & JEgidii Ro-

mani,

?

]. S:. DAMASCENUS

Xlib. I.'de fide cap. r.

VOT

hanc propofitionem numerat inter. eas veritates,

quie lumine naturali infite funt; atqui omnes

3 del

i Indi

propofitiones lumine natürali infite funt note

per fe quoad nos.

Ergo.

Maj. prob. S. Da-

) t

j Q

mafcenus (qui Grecis idem eft, quod nobis D.

"Thomas in latina Ecclefia) fic ait: JNemo eff

n I

mortalium , cui non boc naturaliter à Deo i

n ded:

nfitum ejf,

ut. Deum per[pettum babeat $. ergo.

5

g.

IIl. S. ANsELMUs (ex cujus operi

bus Caff

4

cyrmi

dinalis d' Aquirre integram Theologiam fub ti-

tulo, Theologia ZInfelmiana, compilavit) Prolog.

ofmit

cap.2. 3. & 4. afferit :

Id quo majus cogitari mon

potef? , mon potef? e[Je in folo intelletu 5 ft enim in folo

j t

intelle&tu eft , pote[t cogitari e[Je & in re, quod majus

-t

efr. Siergo id, quo majus cogitari mon pote[l, eft in

Jolo inzellédtu, id ipfum, quo majus cogitari non poteft,

duf

i

u

€

(

4

E

»

8

DläBU*TATIL*Q hBc

j

j

eft , quo majus cogitari poteft s fd cerià boc e[Je non

W

jpotefl. — Exifüüi ergo procul dubio aliquid , quo smajus

V

L

cogitari mon valet. & in intellettu. &g n ve ; - quod uti-

[/ fe

u

|

que fic verà efl., ut nec cogitari po[fit mon e[fe ; mullus

j»äï

quippe intelligens id , quod Deus eft , poteft cogitare ,

J l)

jiat

quia Deus mon efl , licet bec verba dicat: —Non eft

JDeus ; . Deus enim eff id ,. quo majus cogitari non po-

iifb

u

aM

iefl; quod qui bené intelligit , utique intelligit idipfum

[f effe , u mec cogitatione queat non e[fc. . Yta Anfel-

B

ATK

inus.

Jamífic: Hec ratiocinatio non effet va-

qui

lida, nifi dicatur , lumine & inftin&u naturali

g

notum effe, dari etiam extra intelle&um id , que

!

majus cogitari non poteff. Quod eft predicatum

]

convertibile cum Deo , jam agnitum in majore

L

Jf

Syllogifmi Anfelmi

"a

2

?ni, tanquam principium per

fe notum.

t

JIT. ,.ALBERJT)U,S M. Magifter D. Thoms,

I

D]

jn 1. Dift. 3. a. 3. affignat differentiam inter co-

gnitionem D*ei & cognitionem fdei , quod illa ha-

ff

(

Secune-

f

L

beat fe per.modum principii per fe noti.

da, inquit, differentia eff in principüs, in quibus ac-

df

cipitur cognitio ip(a ; quia illa im maturali cognitione

(

(

funt principia per f& nota., ficut ea,. que funt de ratione

1

princip prümi ; ut non e[fe Deum ab alio , & alia ab

DI

C? ipfum mon incepilJe , quia fic e[Jet caufatum.

ipfo ïq;

ZXGIDIUS ROMANUS dift. 3. q. 2. ait:

:

BO

Quaritur , utrum Deum e[Je fit per fe notun ? — Et vi-

B

detur quod non s — quia propofitiones per. fe motee funt. di-

; lr

gnitates ; tales autem de facili cognofcimus.

Rejfpon-

Wt

deo , dicendum ; Deumn e[fe, e[fe aliquo modo per fe no-

1]

ium etiam quoad mos ; licet enim. de Deo mon. po[famus

Il

Jcire, quid rei, po[Jumus tamen fcire , quod eft, quod

j

1

T

,&

dicitur per nomen , €9 bóc fcz'fö » quia efd ipfum e[Je

quia

Wi

DE E'XI STENTIA DEI.

9

bt (f

:qm

quia eft aliquid , quo majus cogitari non poteft. &? bujus-

) qmd lii

modi, fratim intelligimus , ipfüm e[Jfe ; propter .quod

*j tj

ef? per fe motum : fic incorporalia in loco mon e[[e eft per

enotum fapientibus. . His verbis difcipulus D.'Tho-

]V (ipi

mz folidiffimus infinuare volui£, connexionem

UT

[j flb

inter fubje&um & predicatum in hac propofi-

tone, Deus exiflit, efTe notam per evidentiam

lïgltz jf

i

£2 nf

quandam innatam per lumen naturale & per di-

€amen inditum , quod tunc fe primum exerit,

e[fe

t

'quando proponuntur füfficienter termini feu fi-

| at

-

gnificatum nominis.

:

1 id, g

PROBATUR CONCLUSIO 9

, etiam rzitione.,

dicatun

llla propofitio eft per fe nota quoad nos, qua

] mj

penetratisterminis fine ulloratiocinio ftatim mo-

um ger

vet ad fui affenfum ;5 fed talis eft hic propofi-

tio: -exifit Deus , feu , Vindex criminum. &c.

Thom;

Ergo« Min.prob. Si hsec propofitio habet -

nter Q

)d il

mnes characteres ac proprietates earum propo-

finionum, quz ftatim ratione fui movent ad af-

MT

fenfum , tunc etiam ipfa ratione fui movet ad

o

affenfum 3. fed.

Ergo.

Min. prob. .Ab indu-

Cüpni

&ione.

: de a

I. Propofitiones per fe note omnes & fole

& dii

obtinent affenfum univerfalem ab iis etiam, qui

T

non utuntur multó ratiocinió 5 fed talis eft ifta

] q- 2' ai[

propofitio: exi/Zit Deus.

Ergo. Min.prob. Ho-

TE

mines etiam barbari norunt, dari Ens fupremum,

Rectorem mundi, Vindicemmalorum, Remune-

ke fun

l

7

M

ratorem bonorum. Ergo.

j jr j

-

2. Propofitiones per fe note omn

es4 & fole

obtinent affenfim ob aliquod lumen efficaciter

nj

|gi,

l

fuafivum affenfus ; fed tale etiam reperitur in

propofitione controverfa; ergo,

Min. prob.

nl t

4u:'a

]

'Tene-

IO

DISPUTATIO I

D

'Tenetur Deus cuivis homini conferre hoc lu-

men füafivum & inftin&um de fui exiftentia.

g

Ti

l

Ergo. mi.prob. ExiftentiaDei eft principium

juis

totius vitee buman: re&té dirigende, & articu-

j b

]us fumme neceffarius ad obtinendum finem ul-

P

pl

timum homini prefixum ; at veró per ratioci-

Ü

nium contingens non ftatim, nec facilé affenfu

!

I

ï'

firmo ac imperturbabili obtineretur ab omni

hofnine rationis compote.

Ergo,

CONFIR-

DAU

gm j

MARI poteft r. ex Joan. r. ubi dicitur ; Erat

lux, que illuminat omnem bominem.

Item ex Job.

&cp

J

36. ubi de Deo dicitur ; Ommes bomines vident eumn.

pw

fun

CONFIRMATUR 2.

Deus omnibus animanti-

7

JJ lv

(s

bus infundit per lumen & inftin&tum internum

notitiam principiorum dirigentium ad cujusque

Ti

finem, Ergo ad idem tenetur circa hominem,

.

r

U

3. Omnes propofitiones p'er fe notce proü'un't,

difficulter probari nifi per propofitiones alias mi-

lent

ii

nus certas & minus evidentes ; fed talis eft et-

iam propofitio controverfa.

Ergo.

Min. prob.

Ti

Ilf

ht

Quando probatur exiftentia Dei per exiftentiam

creature, aut per exiftentiam principiorum mo-

"I

ralium v.gr. quod debeant bona opera premia-

Ti

:

i

ti; ipíahec exifentia mundi, & exiftentia ho-

neftatis non poteft probari contra Scepticos nifi

(l

t

per di&amen rationis de exiftentia entis finiti,

& honeftatis ; fed horum exiftentia eft minus

Is

certa, quam exiftentia Dei.

Ergo.

Maj. patet

Alftet

legenti Scepticos, qui ficut negant Deum , ita

FE

etiam negant exiftentiam corporum & mundi &

lr li

honeftatis ; ut patet ex 5

:'h'?dex, ,

:

exto Empirico' & aliis,

i

l

W

' ^ V.gr. Spinoza.

Í Ufge

4. Prf)-

/

DE'EXISTE'NTIA DEI.

IIl

TC hOC l

ex&en ;

a Propq:[ïtion;:s per fe note verï'antur Circa

talia obje&a, quorum exiftentia petit potius a-

ptingi

gnofci intelle&tu intuitivo , quam difcurfivo ;

fed talis eftpropofitiocontrovería; ergo. Min.

] nemu

:

mob. Exiftenta Dei & mundi petit ab Angelis

agnofci per intellectum intuitivum. Ergo idem

ll afiy

petit

fpectu hominüm,

Con, prob, |Eft eadem

Z

ratio

H

i

neceffitas.

Con-

CONFIRMATUR.

CONNI

nexio creatorum effectuum cum caufa prima a-

Ut p

L

gnoíci debet intellectu intuitivo.

Ergo etiam

] äX]ob,

fic petit agnofci exiftentia caufie prime. ^ Znt;

Vbnt n

jrob Ex intelle&u divino & Angelico, qui &

Dimapfi

ipfi intuitüve vident exiftentiam Dei & mundi;

Xetnum

& alias veritates cum Deo & mundo

:

connexas

CUjusque

fine ullo difcurfuü.

;

QOinen

5. Propofitiones per fe not

& plerumque i'un£

e&, que verfantur circa veritatem exoptabilem

z pollt

jüxta inftinéctum nature rationali inditum, evi-

5 aliasti

denter non fruftraneum ; atqui talis eft exiften-

lls eltt

tia Dei, Ergo,

Min. prob. Exiftere Deum,

Mij

manifefté eft bonum exoptabile homini, & eó

1

xiftentt

fublató omnes appetitus humani effent früftra-

OTum t

nei. Ergo fimul per eandem evidentiam, qua

3 prar

videmus affe&us noftros non effe fruftraneos,

Tentia)

videmus fine difcurfu exiftentiam Dei.

pticost

6. Propofitiones per fe notz non ftimulant

Yi f

mentem ad inquirendam laboriofam demonftra-

eft m

uonem fui; Ííed hoc etiam contingit in propo-

fitione controvería ; ergo.

Min. prob. . Ab ex-

r

perientia.

eum, !

Quando alicui mens fua proponit :

; mundi |

datur Moderator univerfi , regula bonefli, Legislator ,

Vindex , Zutbor nature &c. non facilé aliquis fen-

j & di

tit 'fe urgeri per inftinctum naturg ad inquiren-

dam

4D

392

DISPUTATIO TI

dam aliam demonftrationem , fed potius ut a-

ho

y

ii

quiefcat immediaté per affenfum ad veritatem

iftam.

gl

ij

7. Propofitiones per fe note trahunt affen-

fum, antequam permittant tempus deliberandi,

g

dl

$

aut examinandi ; idem fit circa exiftentiam Dei;

ergo. Min. prob.

uando incurritur perigulum,

qmmu

etiam

u

4

ab impiis (natura di&ante ) inclamatur

Deus.

g

ptemc

$. Propofitiones per fe notz in difcurfibus

humanis plerumque potius füupponuntur, quàm

telir

examinantur; fed idem fit circa exiftentiam Dei ;

reli

1

ergo. Min. prob.

In quotidianis actionibus ofn-

nium gentium homines agunt jufté aut. injufté;

A

& fiqueratur exiis hominibus ; an aliquando

ol

dubitàrint, aut per hofam aut momentum exa-

f

as

minàárint, utrum exiftat Deus, omnes dicent ;

neque fe de hoc dubitàffe ; idque nec per mo-

qiusi

MOR

mentum examináffe, fed femper fibi ita vifüum

effe.

i

1004

lia

PRosATUR Conclufio 3. Si hujus propo-

fitionis, Deus exif£it , non reperitur induftriale

I

initium, debet eenferi infita effe nature ; fed.

d

Ergo.

Min.patet; quia nemo recordatur, quan-

Jl

n

donam qusfierit aut invenerit firmam ac imper-

r

d

turbabilem demonfítrationem Dei.

Maj. prob.

u

Af

Omnis obfervantia Ecclefie uniformis, cujus

l

li

ä

|

non reperitur initium, juxta S. Auguftinum re-

At t

ferenda eft ad traditionem Apoftolicam, tap-

M lg

quam ad principium univerfale ac uniforme.

If]r

j

Ergo etiam uniformis notitia Dei ad lumen &

"

ü!

inftinétum naturz tanquam uniforme principium

d

rä

r*eferendum eft.

dj

Ti

Pim-

DE EXISTENTIA DEI.

T

Otits l

[

i

PRosATUR Conclufio 4. Illaveritas eftper

Vetis

i

1e nota lumine naturali, qu:e eft pars alterius ve-

hu i[a

ritatis lumine nature note; fed talis eft veritas;

p

]

exiftit Deus; ergo. Min. prob. . Lumine nature

lls

4

—

fntiambe

E

'

j

w.

notum eft, colendum effe Deum , reverendum

effe legislatorem , amandam juftitiam &c. Sed

Dl

omnium harum veritatum pars eft exiftentia

Tl

D ei.

Ergo.

Min. patet ; quia hz veritates in-

telligi non poffunt fine Deo, aut fine regula fu-

MCWHhm

prema equi & jufti 5 correlativa enim fimul in-

T', QUi

telliguntur &affirmantur, fi manifefta fit illorum

iam D

relatio.

Maj. prob.

Sentit natura fe has veri«

bus oj;.

tates non proferre condiionatà, fuppofitó fcili-

itjufté:

cet, quod fit Deus, quod detur juftitia &c. fed

]u

iodo abfoluto. Etgo.

"fnt. prob.

Si natura pro-

m exs

ferret has veritates cónditionat?, tunc homo non

s dicepy

deberet precipitare judicium, fed deberet dari

cperm

alius inftin&us , quo mens exfpectaret verifica-

1 vili

tionem conditionis per diligentem inquifitio-

nem ; atqui natura non fentit fe taliter retinen

tem fui affenfus.

Etfso.

05 prtp

nauftni

PRosATUR Conclufio 5. Si exiftentia Dei

; h

non effet per fe nota per modum principii, tunc

EUI', (]Uï'

omnis homo rationalis per aliquod inftans, vel

àc ime

reale vel metaphyficum prius deberet effe A-

Mj jt

theus quam fidelis ; hoc eft.abfurdum ; ergo.

i, 0

Min. patet; quia illa pars operis, qu& non fup-

ftinumrt

ponit notitiam Dei (ftante ufu rationis) non

am, d

poteft habere rationem meriti; nec intereft,

uniform

utrum illa pars operis fit realiter vel formaliter

lum !

diftin&a à fubfequente judicio, quo primüm ju-

lrinCiPium

dicat per ratiocinium dari Deum: — Maj. prob.

ufum

Omnis homo quamp?imum pervenitet ad

P

ratio-

14

DISPUÜTATIO L.

ld

?

q

rationis , prius deberet ratiocinari de exiftentia

p

jl

Dei, ut eam fibi demonftraret; ergo in ipfo ra-

.

tiocinationis momento nondum affirmat exiften-

g jl

tiam Dei; adeoque ipfa formalitas ratiocinatio-

Ea

nis non poteft habere rationem meriti, quia non

wpüflü

fupponit notitiam Dei; & fic effet a&io hominis

?

utentis ratione, fed tamen effentialiter inutilis

Eont

L

ad finem ultimum, quod utique dici non poteft.

Qd

PaonATUR Conclufio 6. Illa veritas , que

U

effentialiter fupponitur in aliquà propofitione per

Q

fe nota, neceffario debet effe fimul connaturali-

p

f

ter nota per fe; fed talis veritas eft exiftentia

I

Dei; ergo.

Min. prob.

Hec propofitio: quod

fU

ud

tibi non vis fieri, alteri ne feceris, ett abfoluté per fe

nota, & tamen neceffario fupponit notitiam Dei ;

m n

um

ll

j

alioquin daretur peccatum philofophicum. Idem

—

R—

E

W

fit, dum bomo habet naturalem appetitum ad

E —^

—

t

fuam immortalitatem , & eternani beatitudinem

—

d

feu fummum bonum, quod non eft aliquid crea-

—

E —1

E

J

il

tum; hancenim beatitudinem neceffario fup-

TE

E

Vil

ponit & agnofcit exifteré5 quia ergo lizc cogni-

E——

E

ii

tio & appetitio beatitudinis eft primus motus a-

TM

nime, neceffario in primo a&u voluntatis ratio-

Bu

palis preefupponitur exiftentia Dei.

|

W K

1

Mi

PnosnATUR 7. Aüuthoritate Patrum, quo-

rum textus referentur quaj[ji

itüe n

öjze fequente, probat.

li

d& s.

Htl

Solvuntur Objectiones.-

lj li

K0 0

OsgrcermrUR r. contra primam conclufio-

Rüdem

nem à SCOTO.

I. Omnis propofitio per fe

Wi

nota non eft fibi ipfi nota, fed homini.

Ergo

)

l

j

N

ridi-

É*«

DE EXI?TENTIA DEI.

115

l tlf

ridicula eft diftin&io inter notum per fe quoad fe,

0qm

Ipf)

'& quoad mos.

-dni. grob. . ]INotum effe eft termi-

nus relativus ad cognofcentem. Ergo.

2;

atIOCmat

!

omnis illa propofitio eft per fe nota, cujus prz-

t UR v

dicatum includitur in ratione fubje&ti, tunc omnis

lÜ hOnm

propofitio, in qua predicatur vel genus vel dif-

literinr

ferentia &c..erit per fe nota; hoc eft abfurdum.

D0n t

Ergo.

Min. prob. . "T'ali modo inutile effetinfti-

tuere quizftionem fpecialem de exiftentia Dei.

fs

3. Ex hóc noftro principio fequeretur per fe

(itione Y

Tnatrd

er

notum effe myfterium Trinitatis , & hanc pro-

pofitionem, JDeus

exifLefiti

:

eft irinus ;; fed hoc eft fglfum.

C

Ergo.

(0: qui

KzsPONDEO adi. dift. Propofitio per fe

Ea

d wrt

(iamDe

nota eft homini nota in actu primo. c. ina&u

fecundo. n.

uando dicimus aliquid notum

vum, T

pedtum;

effe per fe quoad fe, idem eft ac fi diceremus, pre-

diéatum effe de conceptu definitivo fubje&i,

xattodt

liquid

qui etfi nondum in ipfo fubjecto adsequaté co-

gnofcitur ,

habet tamen in a&u. primo co-

effai l

gnofcibilitatem, fi quis fubje&um clariori ac di-

hcet

ftin&iore cognitione voluerit indagare.

J5 mou

"d 9. c. Maj.-m. min. ad prob. n. a.

uia

ntatis i

hoc ipfum quzritur, an exiftentia Dei effentia-

liter ac per exigentiam intrinfecam terminorum

trüm, f

conveniat fubjecto preedicationis ,. videlicet ef-

fentiz divinze.

onte, j

4id 3. n. Maj. Quia per fe notum effe quoad

|

Jé nihil eft aliud, quàm identitatem praedicati cum

[

|

fubjecto cognofcibilem effe ex ratioüe fubjeGti,

; condi

& quidem cognitione naturali ; quod non eft ve-

rum de myfterio Trinitatis.

Ratio eft, quit

fitio t

omnis terminus relativus, qualis eft tó notum e[Je,

Ti ^

l

utpote

16

D IV.SPU""-I,';A'TI o L

n

uf:pot/e relativus ad COgnitibnem, refertur ad ter-

9

minum attentionis humane obvium, qualis in

ygii

prefenti cafü folüm eft cognitio naturalis, quze

ii i

ex effentia divina quamvis recté cognita non po-

Ti facf;

teft eruere myfterium Trinitatis.

t. Nihil

; Jl |

OsJricrTUR 2. contra eandem.

eft per fe notum de conceptu non fimpliciter

Ü teïm

Ü nu"ï'

fimplici, nifi fit per fe notum, partes illius con-

qon d

ceptüs uniri;j fed ex una pafte nullus conceptus

fbj

de Deo eft fimpliciter fimplex, & ex altera par-

3l

te non eft perfe notum, partes hujus conceptus

720;,cni?

uniri; ergo. — .Min. quoad. 2. membr. prob. — Unitas

W

Lop]

harum partium primüm demonftratur ;

ergo.

J Lh

Ita scoTvs in r. dift. 2.

2. Hzc propofitio:

u

4dfngelus exiftit, non eft propofitio perfe nota; er-

go neque hzec: exif?it Deus.

k

ï

fe

D

RzesPowNDEO ad1. c. Maj. n. Min. quoad

]

Wi

J

2. membrum. — d prob. dift. Demonftratur pti-

Dui

l

mum demonftratione explicativa. c. illativa u-

fM

nl

nius diftinéti ab altero. nm.

Nam etiam ARIS»

!]

l

n

TOTELEs in4. Met, ptobat primum princi-

lig

pium metaphyficum: idem non potef? fimul e[Je &

70n e[[e ; & tamen ab omnibus conceditur, hoc

gt

MH

principium effe per fe notum, quia fcilicet non

indiget necc[Jarib demonftratione i/lativa.

hm

d 2. c; a, «n. c. & patitatem ; quia effentia

MM

Angeli non habet intrinfecam ac effentialem ex-

tmgit, I

MO

igentiam fuc exiftentie ; adeoque illius exiften-

tia nequidem exigitivé includitur inratione füb-

WU d

'*Jrlïäf]'fümo

je&i feu effentie& Angelice.

OsjJrcrTUR 3. contra fecundam conclu:

h (

fionem.

I. SS ANSELMUSs tantüm voluit dice:«

F r

re, Deum effe omnibus perfpectum mediaté; fci-

"p

licet

L

DE EXISTENTIA DEI.

17

licet mediante difcurfu; & s. DAMASCENUS

» Quis;

tantum vult dicere, notitiam Dei naturaliter eíle

iTalis 1

homini infitam n fua radice, in'quantum natura

homini füppeditat intelle&um ac principia, per

que facillimé poffet devenire in notitiam Dei.

- L NI

2. Alii plerique Theologi non experiuntur fibi

Ifnplis

ex terminis notum effe, quod exiftat Deus; er-

go nulli id notum eft; quia vis luminis naturalis

COrlcenp

non defiftit operari effectum füum à potiori in

[9]

iltera y

fubjectis difpofitis.

Ó

D. THOMAS expreflé ac

Üncoy

li

in terminis negat, quod fit notum per fe quoad

Ti

nosexibere Deum.. 1;p..g.2. a/1.C, Dcait; -

^ po,

cendum, quod contingit aliquid e[fe per fe notum duplici-

Dofitig:

ier.

Uno modo fecundum f& , & non quoad nos : alio

003 et:

modo [ecundum f& & quoad nos. - - Dico ergo , quàüd

bec propofüio, DEus Es , quantum in fe eft , per

l. quo/

J& nota. eft : quia predicatum efl idem cum fubjetto:

Deus enim ef2. fuum e[fe.

Sed quia nos non. [cimus de

ratur p

ilstivat

JDeo quid eft, non eft nobis per fenota, fed indigét demon-

M AE

firari per ea , que [unt iagis nota quoad nos , G minus

T prix

Qota quead maturam , fcilicet per effettus.

RESPONDEO ad :..n. a.

uia modus ille

nu d

ticut, )

loquendi, quo dicitur aliquam propofitionem

ac veritatem effe znfitam aut per[pettam naturaliter,

"ilicet x

(l,

in mille aliis textibus importat zmmediatam cogni-

tionem, non difcurfivam ; rariffimé autem con-

a effe

Xtialené

tngit, quod hic modus loquendi importet co-

gnitionem mediatam.

Ergo. prefumendum eft,

üs eritt

quod etiam S. Anfelmus & S. Damafcenus in illo

itionel

ufitatiffimo fenfu loquantur.

Zddo. dift.a. INonfentiunthocTheologi actu

g oo

reflexo. tr. in actu exercito. n

Nifi enim in

oloit d

i

actu exercito aghovitfent Deum, dum primo ufi

edidti l

/ T beol, Scbol, Tratt.I.

funt

J

18

DISPUTAT I«.-Oþ "

V

l

»

f

funtratione, deberentfcire & oftendere, quando

Ani

]

j

& quali ufi fint

demonftratione Dei.

ln

f

"Ad 3. dift. a.

"D. Thomas negat, notam effe

t

)

quoad no

s exiftentiam Dei fecundum fua omnia

las

attributa confiderati. c. fecundum aliqua tantum.

u

gl

n. D.Thomas expreffé docet, Deum füb ali-

e

qua formalitate nempe fub ratione beatitudinis no-

plsn d

Wt

ftree evidenter cognofci ab omnibus ]umine na-

l

ture , licet non omnes homines huic beatitu-

t

y)

dini adfcribant omnia illa attributa, quz revera

W

competuntDeo. [nrefponfione ad 1. fic habet:

DM Í

Dicendum , quod cognofcere Deum e[Je, in aliquo com-

]j

J!

!If

muni (predicato) fub quadam. confufione , ef? nobis

hi

naturaliter infertum , in quantum fcilicet Deus eft bo-

14

C x

mninis beatitudo ; bomo enim maturaliter defiderat. bea-

lh

i

titudinem : | & quod naturaliter defideratur ab bomine,

DN

naturaliter cognofcitur ab eodem. En, D. THOMAS

n

docet, Deum cognofci fub aliquo attributo, li-

W

|

cet non cognofcatur fub omni attributo, aut füb

nifi tantüm à fapientibus, qui pene-

TT

precipuls ,

j

J

trant terminos.

Denique D. Thomas in folu-

tione obje&tionum dicit, tantüm ab infipienti-

hI

f

l

/

bus Atheis non concedi D. Anfelmi argumentum;

!

l (Mf

ergo à fapientibus omnibus conceditur , poft-

ij

quam bene penetrant terminum Deus.

-OsrICITUR 4. exratione D. 'Thoms l. cc.

) (

/

Sed contra.

Nullus poteft cogitare oppofitum ejus, quod

UBJI«

Philofopbo in 4. .Metapb.

tll

eft per fe motum , ut patet ex

r

&"1. Poft

er. circa prima demonftrationis principia ; co-

gitari autem. poleft oppofitum ejus , quod

eft- Deum e[Je,

l

n

;

fécundum illud Pfal. $2. — Dixit infipiens in corde. [uo,

I

non eft. Deus : ergo Deum e[fe non efl-per fe notum

[

:

LOTf

teft in

o

quoad nos. 2. Sl infipiens cogitare po

corde

*

DE EXISTENTIA DEI.

I9

I6 u

corde fuo : moneft Deus, faltem non eft verum

illud Anfelmi, quod ne quidem cogitari poffit ,

notam d

non effe Deum;

ergo ncc bonum crit argu-

t om

inentum Anfelmi.

U2 Gof

RESPONDEO adi1.dift. Non potef'c cogltare

m füb il

oppofitum, illud affirmando. c.

Id precife ap-

TU

prehendendo. n

Atheus folum ,apprehendit

lümine s

hanc Chymeram.

IC Degtin

d 2. eódem modó refpondeo.

Ita etiam

Ug fey

refpondet ipfemet s. ANSELMUS C.

& 4, ubi

f hale

ait.:

Cur

itaque dixit infibiens in corde fuo, non eft

lo o

Deus ?. cum caufa in pr omptu j Jit. rationali menti &

7

ma. xime omniume[fe 9. cur, nift qum Jfiultus & infibiens ?

1 af -

erian quomodo dixit mjzj)zms in corde fuo, quod. cogi-

ferat Dut

tme n0n potuit , aut quomodo cogzmre non potuit , quod

1b bomin

dixit in corde ? cum idem fit dicere in corde & cogita-

TROMJI

re? Refpondeo, non uno tantum modo dicitur aliquid

ributo, |

in corde 'oel cog zmtur ; alüer enim cogitatur ves , cum

0. qut

vox eam [ignificans coözm*m ; alier cum id ipfam,

quod res eff , intelligitur :

Ho ilaque 1nodo cogitari po-

quip

s in ll

teft Dezzs non e[Je, iflo veró müinimé ;

nullus quippe

fczens quid Deus Q/Z potef? cogitare , quia Deus non

infipi

üment

eft, licet bec verba dicat in corde, aut fine ulla, aut

cum aliqua extranea. frgnificatione.

lgitur infj pzem in

,

corde fuo protulit bec verba, mon efl Deus $. minime

Ità ANSELMUS,

yome ll

verb:afrmavit fenfum verborum.

OnjricrrUR 5. . Licet predicatum hU.jUS

ngust

propofitionis, Deus exi[tit ,

Ícilicet exiftentia in-

, I

cludatur in fubjeéto, nempe in effentia divina;

iijits

D

nos tamen id non fcimus immediaté ex ipfis ter-

minis, fed debemus illud aliunde colligere, fci-

j 6'0)' de ju

licet ex effectibus Dei.

g m

Ergonon eftper fe nota

fine difcurfu exiftentia Dei.

' otli

B2

R z-

(

20

| UISPGTA'T-I Ü *

$4

y

"REsPONDEO. tr. a. dift. c. Ergo non&iï.*notz:

|

gm

jper fé famendó hunc terminum in acceptione ftri-

jl

&ore. c. latiore. n.

Prout enim in JNotando 2.

| D

u

jl

oftenfum eft, non illa tantim propofitio eft

notaper fe, cujus predicatum includitur & co-

l:

n

gnofcitur includi in ratione fubje&i ; ipfimet e-

nim Adverfarii fatentur , has propofitiones: quod

itnem

eo

tibi non vis fieri , alteri né feceris : — innocentem mon

e[fe occidendum : — virtutem e[Je colendam , e[Je notas per

( u

À

p£ '/quoad n0$, etfi priedicatum non includatur in

rationefubje&i. Ipfimetquoquefatentur, quod

d.

- ii

Beatis inpatria vel Angelis hecpropofitio: Deus

éxiflit, fit nota per fe; quia fcilicet hzc veritas

NI

lt

eftab ipfisintuitivé cognita. Ergoeódem modó

poteft/dici, quamcunque veritatem , quc per

i d

jmy

lumen naturale aut fupernaturale tam eviden-

ter proponitur, ut intelle&us tam parum poffit

N N

w

dubitare ad prefentiam talis luminis, quàm pa-

rum poteft dubitare de exiftentia mundi, vel de

r

qi

albedine muri ad preefentiam luminis folaris , effe

notam per fe, & hoc ipfum fieri circa exiften-

AR

tiam Dei.

Certé fi Deus animalibus v. gr. api-

li du

bus, araneis &c. indidit cognitionem vel ima-

Tif

!

!

F. pror

ginationem de füo obje&to , ad quod ordinantur,

'

v.gr. dearte texendi, conftruendi, nidificandi

D

[

]

]

&c. videtur omnino conveniens, ut etiam 'ho-

mini imprimeret fimilem ideam de exiftentia fui,

l

ittin

l

:

Z

el

ad quem ordinatur tanquam ad finem fuum.

hu

OBjrCITUR Ó. ex EGIDIO ROMANO. I.

g

&m (

Propofitiones per fe note funt dignitates ; tales

Llm

autem defacto facilé cognofcimus ; fed in co-

WTO o

enitionem Dei facilé non venimus, cum intel-

HOIHCODCBI

lectus nofter fe ad illum habeat, ficut oculus

Vg

no

;

DE EXISTENTIA. DEI.

n

nqn eüilaia

Jf [

no&us adlucem; ergo.

9. Illud , quod eft

períenotum, à.nullo negatur; íed multi Phi-

Nimj 1

DOf

lofophi negarunt Deum , vel mentem providam,

aut primam caufam. Ergo.

Itir o

RESPONDEO cum eodem ad 1. c. Maj. dift.

i.

Min. Non poffuümus de facili venire in cogni-

Onleg: lii

tionem Dei cognofcendó quid fit Deus conceptu

VA r

exacto ac perfe&to.c. cognofcendó

quodfitD eus,

2 NAE fur

& quid per nomen fignificetur. n.

Tüditr s

4dd2. RESPONDEO I. retorquendó. . li-

(Ur, quo

dem Philofophi negant etiam Deum agnofci per

10: g

demonftrationes.

Ergo h« non funt evidentes.

C Verita

Sic enim ARIsTOTELES 4. Met. afferit, à qui-

mmodd

busdam negatum eífe etiam hoc principium :

qu oe

idem non poteft fimul effe & non effe ; quod

|» eviden

ipfum patet etiam ex Platone.

Per hoc tamen

um of

non fequitur, iftud principium non effe notum

, um p

per fe quoad nos ; quia videlicet tales imperi-

LC

!

li, Vi

J

l'

tiores Philofophi reflexé negant, quod dire&é

Olanis, t

i

;

agnofcunt, confundentes fe ipfos & terminos.

Ca exitt

RESPONDEO. 2.dift. Illi Philofophinegant Deum

v.gni

fub aliquo przdicato.c. Sub omni przdicato. n.

m vait

Philofophi illi tantüm negant aliqua attributa v.

ordinam

gr. providentiam, quibus füblatis confecutivé

nidiut

primum tollitur exiftentia Dei ; non vero. ne-

t etiüm'

gant mentem zternam-fümmé intelleGivam ;

iftentit

qualiacunque demum habeat attributa, de qui-

füom.

bus ipfi difputant.

RESPONDE O. 5. dift. negant

)MANO/

Deum füb uno pradicato explicito, ita tamen,

ut idem przedicatum fimul concedant füb alio

a, t

fed i

termino convertibili. c. ita ut idem praedicatum

non concedant füb termino convertibili. n. Qui

eun i

enimnegarunt pro.viden

tiam,concefferunt tamen

joit u

li

B 3

in-

DpISPUTATIO 1.

22

gmmne I

inftin&um naturalem ad faciendum bonum & fü-

TU

iendum malum, quo ipfo agnoverunt aliquem

j

legislatorem providum.

j

Wi

t

UJESTIO l.

É

il

Utrum exiftentia Dei imvincibiliter po[ft ignorari

um

ab adultis Jaltem ad breve-tempus ?

ia

N

TorANDuM]I. Duplicem effe ignorantiam,

q

iU

"^ mempe invincibilem & vincibilem. — Invincibilis

I

eft, quz nec nature viribus, nec ordinariis gra-

yn

l

tiz auxiliis fuperari poteft. — incibilis eft, qute

f

Ü

aut naturz viribus, aut gratic auxiliis ordinariis

í

[

li

füperari poteft ac debet. Illa tam im fe, quàm

in füa caufa eft prorfus involuntaria, proinde in-

mitcl

culpabilis ,

& ob hoc excufat à peccato ; ifta

aut incaufas unde

;

li,

veró eft voluntaria, aut in fe,

eft culpabilis nec excufat à peccato.

Ex quo

m

DI

patet, ad ignorantiam víncibilem, prout abftra-

tj o

hit à culpabili ignorantia, füfficere, quod foft

dul i

deponi ; ad hoc vero , ut ignorantia cincibilis

Poyi

fit (imul culpabilis , requiri, ut etiam debeat de-

poni. Sicy.gr. inruftico ignorantia rerumTheo-

QR

.

!t

logicarum eft quidem abfoluté vincibilis, non ta-

ten culpabilis.

"ls

NoTANDUM Il.

Duplicerd effe diftin-

I dni pw

l

quendam cognitionem Dei; demonfirativam fci-

Ml

licet, & fumme probabilem,

Illa cognitio gene-

WUj

"

rat certitudinem metapbyficam vel pbyfiram ; ifta

Ht

veró generat tantüm certitudinem moralem aut

u g

probabilitatem direttam , notabiliter preponderantem.

MT

NoTANpDuM lll.

Statum quaftionis non

NT

offit

u

verfari in €o, an quis invincibiliter carere p

Cco-

)

DÉ -EXIIS(TENT-IA DEI.

23

Á

gnitione Dei demon[irativa , fed tantüm verfari in

eo, an quis carere poffit cognitione Dei morali

ter cería ac ita probabili, ut contrarium judicio

viri prudentis nullo modo fit probabile, aut fal-

tem fit notabiliter minus probabile. Ratio, cur

[ If

fic intelligi debeat ftatus quzftioniseft; quiain

1

jts?

materia fidei non licet fequi fententiam probabilem,

fed quilibet tenetur eligere probabiliorem ; adeo-

j

que fi quis habet cognitionem faltem probabilio-

Jitii

rem de exiftentia Dei, talis non habebit amplius

iharii m

ignorantiam Dei invincibilem, aut inculpabilem.

&b s

NorANDUM IV. Aliquos Theologos au-

Ordinarii

fos effe fcribere, nonnullos homines poffe per

f qim

totam vitam invincibiliter ignorare exiftentiam

tomde

Dei. Alii dixerunt, Deum per longum tempus

Qu

invincibiliter 'poffe ignorari. . Plurimi veró de-

A0

fendunt, quod faltem poflit ad breve tempus

, Ra

ignorari invincibiliter.

FOut abl

DICO. Exiftentia Dei nequidem ad breve

, quij

tempus poteft invincibiliter ignorari ab homine

Ya eit

adulto rationis compote.

$ düi

PRosATUR conclufio r. Scriptura omni-

enum:

bus-omnino hominibus Deum ignorantibus fine

jli, Q

ulla exceptione graviffimam pcmnam minatur ;

ergo omnes indifcriminatim, qui ignorant Deum,

effe

funt digni pena ; adeoque habent ignorantiam

culpabilem feu vincibilem, prout hic terminus

;/iraï um

fumitur.

nt. prob. x. ex Pfal.78. v. 6. ubi Pro-

( nlt

ï

,gf

pheta regius Deum alloquens ait: Effunde iram

by ttt

tuam in gentes, que te non noveruni ; €9 in regna,

m

2. D. Paulus in-

eputt

que nomen tuum mon invcocaverunt,

difcriminatim dicitinexcufabiles effe gentes, qux

y/tons [

cartr

non noverunt Deum ; Ad Rom. t. v. 20. fic

B 4

ba-

24

DISPUTATIO f.

Wih) |

habet: Inoifibilia äbjz'us-c'z creatura mundi per ea , qu&ä

eStd

fa&ta funt , intelleta confpiciuntur 5 fempiterna quoque

]'Ltvl'

u

ii

virtus ejus & divinitas, ita ut fint inexcufabiles

3.

Vani fuünt ommes bomunes,

h

J 3.

S2poP3 V, T^ diCitür :

"Ui

].

in quibus mon fübeft [cientia Dei ; in greco legitur:

M ij

!

Stulti funt ommes bomines naturá , quibus ade[t igno-

il

rantia Dei ; atqui nomen //ulti in fenfu fcripturee

^

!

w

centies fignificat feccaterem.

Ergo etiam hoc

loco infinuatur 1

W

U

gnorantiamDei fine peccato ha-

Tegti

beri non poffe.

-»PnoBaATUR conclufio 2.

Patres do cüe-

Q

!

runt à nemine rationis compote poffe ignorari

l

exiftentiam Dei.

(1'7

"

Ergo.

ZInt. prob. .ab indu-

&ione.

I TERTULLIANDS C 7. Apolog.

!

li

Heec eft fümma delitti molentium vecognofcere , quem

ignorare mon po[Junt. . Idem lib. contra Marcionem

hw

c.Io.ait: Prima natura vationalis dos ef; Dei notitia.

tter

Etlibro de teftim. animz naturaliter chriftiance

/€.5. ex illis publicis vocibus, quas in periculis

vifim

conftituti edere folemus, hunc in modum pro-

W Hag!ïii

bat innatam Dei notitiam. — Qwis, inquit, ejus-

T

Y

J 4

amodi eruttationes animi : adfit mibi Deus! o Deum

l

ünmortalem ! Deus videt.(gc. non putaerit dottrinam

gDO

Iï]

t

e[fe nature & congenité , feu ingenite confcientie ta-

H

|

j

citb commifJam ? — certé prior anima. quam littera , €9

T gt

prior jfermo quam liber , prior fonfüs quam fylus, €9

!

ä

Ti t

il

Brior bomo ipfe quam Philofopbus aut Poeta.

Magifira

"Jlg

Tl

natura , anima difcipula.

u

Quidquid aut illa edocuit,

ILHD

aut ifla edidicit , à Deo traditum eft 5 meritb igitur o-

P

|

li

mnis anima rea & teflis ef? ,. in tantum reà erroris , in

J

(l

l

quantum teftis veritatis.

Ita 'Tertullianus de inge-

nita notitia Dei.

9. $. CYPRIANUS lib. r. de

W

lu

mm-

Vanic. Idol. godem modo loquitur : Hec 6f f

[ 7)

Pt

[

DE EXISTENTIA DEL

25

ü' þer Ea, ,

p

"

ma. delitti , molle agno[cere , quem ignorare non. po[fis.

^

Hunctextum haud dübié fumpfit ex Tertulliano,

M

[

——

LOT

E

qui veritatem hanc pluribus locis fat claré do-

—

Cet.

3. $. JOANNES DAMASCENUS lib. 7.

C0 erih

E—

l

;

r

]

de Orth. c. 1. ficloquitur : Notiia Dei omnibus à

!t ad

i

Ea

E

natura eft infita, me

hi ftti

Q

l

m

E

que id aliquis ratione utens ignpïärc

poteft.

j

' eDam

I

ll

PRO

DeCcato

BATUR conclufio 3. ex te[*cimc;nio Phï—

lofophorum.

TULLLUs inlib. r. de fjatura

Deorum fic ait: . Qué gens unquam fuit aut- eft

j

*s docüe

aut quod genus bominum, quod non babeat fine do&trina

? fenorg

anticipationem quandam Deorum. (quam Epicurus ap-

4b indy

pellat egoxvdav). id eff, anteceptam vationem & ani-

Apolor.

o praviam vei quandam informationem , fine qua mec

Y y quuy

intelligi ng«icqzmm, negquæri, nec difputari potg/?.

Tarcione

i D t

PnRosnATUR conclufio 4. Si quis'ginvinc*i-

* ehrift

biliter &inculpaté Dei exiftentiam etiam per bre-

in peni

viffimum tempus ignorare poffet, quantumcun-

TOCum

que flagitiofus effet, nullum tamen committe-

nquit, 4

ret peccatum mortale : fed hoc eft falfum.

Er-

:! ]i

$i talis homo nullam inferret

go.

Maj. prob.

it didnt

Deo injuriam , tunc non committeret peccatum

at

mortale; fed; ergo.

Min. prob.

INemo cen-

t lititrt,

fetur inferre injuriam illi, quem invincibiliter

n f

ignorat exiftere. Ergo. Probatur igitur Min.pri-

M

mi fyliogifmi ex propofitione damnata 169o. ab

ä

jl i

ALEXANDRO VIIIL, que fic fonat: Peccatum

;

veril a

philofopbicum feu morale eft a&tus bumanus difcomoeniens

g at

vetbe rabioni ; tbeologicum veró eft tranfere[fio libera

qus dei

divine legis.

Philofopbicum quantumevis grave. in illo,

"

qui Deum vel ignorat , vel de Deo a&u non copitat , eft

grave peccatum , fed mon eft affenfa Dei , neque pecca-

H« eri

ium

$

*

/e6

DISPUTATIO I

d

tum mortale diffoloens amicitiam Dei , neqüe ætemz;*

m

pona dignum.

PaonATURn Conclufio 5. Deum effe,

eft

g

411

)

veritas nobis innata , ergo non poteft ignorari.

4Ant.prob. partim ex iis, quz dicta funt in quie-

qo

qun

j ob

ftione prima, partim ex teftimoniis SS. Patrum

hic recenfendis.

I. JusTriNvus Martyr c.2.

P[æm

s

fuse Apologiz ait: JDei appellatio nomen non eft , fed

rei inenarrabilis nature. boiinum infita opinio.

2.

rmï

NUS l5. Strom. ait:

ciam

CLEMENS ALEXAN

:

Quam o

b rem univer/a qui

dem gens Orientalium , & u-

p

niver a,

qua pertinet ad Occidentem , Septentrionem o

qüäfï j

"Aufirum , unam babet. & eandem A N TICIPATAM

j

3. GR E-

notionem. de eo , qui con[Lituit principatum.

pitn

GORIUs M. Orat.5. de Beatitud. Opinio de nu-

hi o

mine divino naturaliter. quidem infita eft. omnibus bomi-

w

nibus, fed ignorantia Dei peccatur contra id,, quod coli-

u

dur. 4. TERTULLIANUS Apologie c. 17. ait:

uix)cid

.Vultis, ex ipfius anima teflimoniis comprobemus , qua

p

licht carcere corporis pre[Ja., licàt inftitutionibus pravis

Atl

circumforipta , licet libidinibus 69 concupi[centiis evigo-

It

rata, licit falfis Diis exancillata 5 cum tamen refipi-

ha

füit u ex crapula , ut. ex aliqua invaletudine , 69 Jani-

Wtj

nj

tatem patitur fuam , Deum nominat ; quia proprie -

ll

rus bic unus Deus, bonus & magnus, € quod dedit

u

j ng]]ï

Deus , bec fola omnium voxefl. — S'udicem quoque con-

teflatur illum : Deus videt : .Deo commendo.

O tefti-

monium anime naturaliter. Chriftiane ! 'Ita Tertul-

Ó

lianus.

5

Mtry

|PROBRA

TUR Conclufio 6. N On datur a&us

Ente fuum

indifferens. .. Ergo non datur ignorantia Dei in-

Vüum

vincibilis.

"nt. fupponitur 5 quia homo tenetur

1

VU

d fuum

agere prudenter in,o'rdine ad finem, a

D

hi g

um

27

DE E/:XIJETLENTIA DEI.

TM

fummum bonum, conformiter-re&z rationi jux-

ta legem & intentionem legislatoris.

Conf. prob.

um

Nemo poteft tendere ad finem fuum, nifi agno-

fcat aliquem finem ultimum omnium a&ionum

« LU

ac votorum , cui debeat omnia impendere , ut

illum affequatur; hic autem finis jam eft aliquod

MATC (

predicatum cum Deo convertibile.

1. i

Ergo.

ij .

PRosATUR Conclufio 7.

uilibet homo

rationis compos agnofcit aCtionem fuam effe li-

SU' Off, ai[;

ln j (? l

citam vel illicitam, indifferentem vel preceptams

ergo ctiam agnofcit fupremam regulam honefti,

fninm d

IPATAY

quam evidens eft , non effe propriam rationem.

Ergo evidens eft illam regulam effe aliquem le-

) GRZ-

i o my.

gislatorem univerfalem, qui in omnibus homini-

bus & omnibus actionibus etiam aliorum homi-

Tibus boni

num habeat vim obligandi.

h qui dl

am fic: Si quili-

bet homo agnofcit legislatorem fusw aCtionis,

TOE

tunc id agnofcit vel per difcurfum, vel per fim-

hi,

"

plicem intuitum ope luminis naturalis? non per

t n

difcurfums quia alioquin daretur aliqua a&tio fi-

zenti

N

I

E

f;

/l

"

ï

ne reguia honeftatis ante conclufionem difcur-

Mi

i

D

fus, quod non poteft dici.

Ergo id agnovit

n, C

-

^

J

per intuitum fimplicem. Ergo non poteft dari

g nj

in ulla aione ignorantia de Deo exercità ac di-

9 qui

retté cognito.

j qtiüqüe.'lf

TAU

Solvuntur Obje&iones;

T Tut

Osjrcrrvm r. Braáfiliani & Peruani (ut

teftatur Molina) quefiti à Miffionariis , utrüm

du

ante fuum adventum habuerint faltem aliquem

ia D

ícrupulum vel dubium de Deo , conftanter id

o te

negarunt; ergo poteft ignorari Deus etiam diu.

, i

1

Qui nullum habet fcrupulum de Deo,

l

6. proþ.

eoipfo

4

29

DIIS*PU TATIO l-

n

)

K

eoipfo non agnofcit obligationem inquirendi de

313!

eo, & confequenter non peccat , dum negligit

lii

inquirere de Deo.

RESPONDEO

dift.a. Dixerunt (enullumbs-

1'1

AU

buiffe fcrupulum reflexum, aut fcrupulum de Deo

lst

füb terminis explicitis conditoris omnium , &

confervatoris &c. cognito.

tr. diretium , & de

J deb

üfcioit

Deo füb predicatis generalibus legislatoris, vin-

dicis, & remuneratoris cognito. n. a. Non po-

gim i

qtetu

teft dubitari, quin Peruani habuerint dictamen

de licentia fuarum actionum vel malitia earum,

lt

J

tiLi

adeoque etiàm de aliquo moderatore univerfi;

vindice malorum &c.; quia tamen in agendo

i

i

huic fuzm dire&te cognitioni fe non conformá-

Mi

/ Pr [

runt, ideo peccaverunt ; .alioquin daretur in

J

i, t

hoc cafu peccatum philofophicum , & quidem

frequentiffimé.

d i

Osjg1crTUR2. Apoftolus dicit; non poffe

Ti

de facili agnofci exiftentiam Dei fine previa in-

pau

1ttd,

firu&ione. Ergo cum hec inftru&io in multis

ju

hominibus deficiat, in multis etiam deficiet no-

hi

titia Dei. 4nt. prob... Apoftolus Rom. ro. àit:

il

[

f

uomodo credent ei, quem mon audierunt ?. quomodo au-

il

m audient fine predicante ?. Ego.

Yi

p

?e

ll

REsPONDEO. n.a. adfprob.

dico; Apoffo-

lum loqui de fide in Chriftum, qui, ut dicetur in

Ia d

Trattatu de Virtutibus Tbeologicis , poteft invincibi-

(qt i 1]

Il

liter ignorari.

|

VU i

(5HCITURT.

1. Exiftentia Dei þlerüm-

j

que demonftratur per argumenta fubtilia, que

A f

interdum vix fatis intelliguntur à Doctis 5 ergo

Ütne

demonftratio Dei facilé poteft latere rudes.

9.

i

Deum effe notum per J quoac'l, nos multi

negant

doCüs

L l

DE EXISTENTIA DEI.

29

Ug

doctis efgoltalis ignorantia hujus notitiz poteft

üm neghg,

etiam dari in rudibus : Atqui, qui invincibiliter

non fcit, fe naturaliter fcire Deum , revera in-

fenuHumh

i

Ulum deDg

vjncibiliter nonfcitDeum. Ergo.

ORj |

reäum ! ( f

REsPONDEO ad 1. tr.a. difc."/c. Si exifcentia

*

Dei deberet agnofci per demonftrationes. tr. fi

Slator

b

l

Ony

difcitur per lumen & inftin&tum nature. n. Ut

enim inquzftione prima oftenfüm eft, in ipfis

I dichny

La ean

creaturis per lumen naturz videtur connexio &

relatio adDeum. Hinc D.Hilarius l.rz. de Tri-

Univerj

nit. fic loquitur : JNec mundo ienorabilis effici poteft,

[ dgendi

quem propbetie «olumina confignant , quem temporum

Onformá-

fetyr n

in dies proficiens plenitudo teflatur, quem Zpoftolorum &

Martyrum per virtutum operationes loquuntur. fepul-

V quide

cbra, quem poteftas nominis fui probat, quem invidi [pi-

vitus profitentur, quem pumitorum demonum refonant

hod

mugitus, quem Gentiles agnoverunt , quem tota natura

. prevaz

predicat , quem concors omnium populorum confenfus te-

0 n i

fiatur.

leficiety

m,To. t

Ámi dift.a. Negant hanc nofitiam ob äefef

&um fufficientis reflexionis ad propriam mentis

Qu

experientiam. c. -ob ipfum ejus defectum. n.

Qui enim non fatis attendunt ad infpirationes

; Àpi

t dict

j

"

'1

internas & varia di&iamina nature, utique ne-

: jnvio

Íciunt has ipfas infpirationes ac dictámina , &

mille alia objecta, quae in animo quotidie ver-

—

* fantur, interim dàntur tamen, & nefciuntur ob

l plemc

defe&tum reflexionis.

xili, V

(55 &

OsJricITUR 4. Juxta.s. AUGUSTINUM

rudes !

Tra&tatu 1o6. in Joa. exceptis paucis, in quibus natu-

jl 1

ramnimiun depravataefü , unioerfum genus bominum

d.

Deum

30

DISPUT A.T;IO, L.

W j

j

Deum bunc.amundi conditorem f atetur.

Ergo dantur

|

faltem aliqui velin fylvis enutriti, vel à paren-

gim

[

m

tibus Atheis educati, in quibus reperitur talis

ignorantia.

]Fofantia

lrst

RESPONDEO C.àa.

dift.c. Si juxta S. Do&o-

rem aliqui dantur, qui Deum faltem fub aliquo

TT

jribon

predicato convertibili ne quidem agnofcunt,

tr. fi tantüm dantur aliqui , qui Deum fub ter-

qgri

minis explicitis non fatentur. n.

Nego .enim,

libett

quod ejusmodi barbari nullum habeant dictamen

lub

de licentia vel prohibitione fuarum actionum,

a i

& de aliquo legislatore; licét ipfi rebus aliis in-

e'[l? i

tenti non fateantur Deum ífub aliquo termino

MU

explicito, v.gr. conditoris , confervatoris &c.

ag

OnJrciTrUR s. Gentiles poffunt ignorare

(rgt

ea, que funt juris naturalis v.gr. nunquam etle

Yiban

furandum autmentiendum. . E

|

RU

rgo 'eti'gm poffunt

ignorare Deum.

at

RESPONDEO

dift.a.. Poffunt ignorare þræ-

quni

t

j

ceptajuris naturalis , fi non immediaté acevi-

denter deducantur ex primis principiis per fe no-

furt

t .

fecus. n.

Nemo ignorat hoc princi-

li

Ef

pium: quod tibi non vis fieri, alteri ne feceris, — Pof-

PT

h

!j

funt tamen ignorare eas confecutiones, que non

i

ita evidenter cum hoc univerfali principio con-

Sffüptur.

nexz funt.

Exiftentia autem Dei eft inter ipfa

t

prima principia, quia eft regula omnium actio-

1he

i

num & honeftatis.

|

ff

OsnjricrTUR 6. Ad

khoc, ut ignorantia fit

E

ttri

ï

vincibilis culpabiliter , non folüm fufficit dari

^

WRl

ignorantiam, fed etiam requiritur, ut homini oc-

LUdUm F

l

currat cognitio pra&ica, qua videt, fe fub gravi

u

oran-

?

peccato obligari ad deponendam hanc ign

u

|

a

tiam,

$1

DE EXISTENTIA DEI.

"yo d

[ITs

j

tiam, & inquirendam veritatem; atqui hzc co-

j

gnitio practica de Deo non datur in multis bar-

Df

p

baris, ut in prima objectione dictum eft; ergo

ignorantia Dei in barbaris non eft vincibilis.

RzsPONDEO. dift. Debet dari cognitio pra-

Ll d

Gtica direCta. c.

veflexa. n.

L Agnofty

Quando Adverfaàrii

ad rationefn peccati mortalis requirunt reflexam

um (üb i

Vego eng

cognitionem maliti&, qua homo cognofcat, fe

habere notitiam maliti& gravis, plané feducunt

ht ia

ations

horribiliter mundum ; dicuntenim, eum qui pec-

cat, debere fcire, quod hic & nunc peccet ; hoc

U5 -al j

eft, debere fcire, fe habere notitiam de conftitu-

) Cetniny

tivis externis & internis peccati, inter quse eft

oris &t

cognitio, deliberatio, & volitio peccati ac mali-

dAnone

tie gravis ; fi enim non cognofceret hanc fuam

xqpam ol

notitiam directam maliti& per cognitionem re-

amyoltt

flexam, non cognofceret omnia conftitutiva fui

peccati ; adeoque non cognofceret fe peccare,

Jüorare p

quam tamen cognitionem ipfi requirunt ad hoc,

liaté atr

uthomo peccet. Drico; hanc cognitionem re-

is perft

flexam non requiri ad committendum peccatum ;

hoc pri

fed fufficere cognitionem direttam de malitia ob-

teris, ]

je fine cognitione reflexa de malitia operantis.

yes, quea

Hec do&trina poffet probari ex innumeris texti-

rincipt

bus fcripture , quibus oftenditur, revera dari

eft intat

peccata ignorantie , que tollerentur univerfim

inium &

in Adverfariorum fententia, fi nemo peccaret,

»

nifi fciret fe peccare.

Si quis autem vult hàbere

eorqdi

clariorem ideam hujus cognitionis dire&te & refle-

i

X€; Cogitet, cognitionem directam fehabere per

modum /anplicis oiftonis , ac fimplicis intuitus, v.

jt ho

(

gr. quo video objecta directé ac exercité, quin

uncip

j

tamen habeam cognitionem reflexam de hac ipfa

!

p

vifio-

J

37

DISPUTATIO L

)

vifione feu fenfatione vifüs. v. gr. Accedo ad

«

fpe&taculums intueor attenté per horam omni

d

gBU'

quz aguntur in theatro, & motus faltantium, &

ïï

Til

geftus agentium; nec dubium eft, me omniaiíta

.

videre fenfibiliter ac dire&tó ; interim tamen du-

as pi

rante fpe&taculo non elicui actum reflexum, quo

g

haberem pro obje&to hanc ipfam vifionem dicen-

! ais

do intra mes; nunc video motus faltantium 9« 1dem

ag

Dy«

ergo fitin cognitione feu vifione quandoque

momentanea honeftatis aut inhoneftatis,. & re-

quoöme

r

lationis, quam habet obje&um ad Deum, legis-

qi

W

latorem, a

u

RF!D()

/

it. alia principia hone&atlis, quin tag

10fA

men íciam me hoc videre.

fi

a

(

nl

Driczs z. ; Non poffunt afferri efficacia ar-

i

N

nl

gumenta, quibus oftendatur eum peccare , qui

non fcit, Poc, quod agit, e[Je peccatum ; ergo nulius

r Aiul

m

peccat per negligentiam inquirendi in exiften-

tiam Dei, nifi per talem negligentiam aut acüo-

;

pl

'

nem fe peccare fciat.

H

l

Ht

E

i^l

RrzsPowpEO. difi.a. -

Qui non Ícit fci en—l

reflexa. n.

Utenim jam dictum

il

It

!

eít ; aliud eft cognitio practica de maütia objetti,

J dm[, |

qua homo agnofcit actionem effe illicitam; quie

du

cognitio fepe eftmomentanea, & fuffocatur aliis

(

hi

innumeris cogitationibus aut paflionibus depen-

H M

dentibus à precedenti peccato liberé pofito;

Tf i

aliud eft cognitio practica de majitia operantis ; hzec

TU

enirh cognuitio eft reflexa , qua homo non folüm

AT

Iä

agnofcit malitiam objetii & actionis in genere , fed

l

i

l

etiam habet pro obje&to fuam cognitionem dire-

m

&am ilius malitie ; quia habendo pro objecto

'.

Wen

peccatum /uum , habet pro obje&to non folum

]

am

&

de il

a&ionem 7n genere , fed actonem. uf fu

1

l

'omnia

:

l fbül.

(1

J

DE EXISTENTIA DEL.

33

OTRED Q

m

"

omnia conftitutiva peccati ut füi: conftitutiva

l

autem peécati &t fui non folum funt obie&tum &

?lïäntmm,

|

!

/€ Ompi;

l

ll

actio in genere, fed etiam propria cognitio dire-

&a malitiz objeGti.

I od

Quando ergo fit, ut ob in-

numeras paffiones non attendamus ad hanc co-

Olem dv

guitionem propriam directam de malitia obje&i,

peccamus quidem, fed non fcimus nos peccare

li G. li

cognitione reflexá.

Quandog.

Drces ?. Non poteft efficaciter probari,

HCjS, (

Ün, ]egj

:

quod ille peccet in Deum vel contra natüram,

qui non [cit f& peccare.

Ergo.

» QUin t

RESPONDEO. dift. a. Qui invincibiliter non

Ícit fepeccare. c. .qui víincibiliter non fcit fe pec-

CC ar.

36 u

care. n. Doctrina oppofita eft contraria Scri-

pturis & Traditioni. Sic r.

Levit. c..5. dici-

£9 mllu

n exlter

tur: znima fi peccaverit per ignorantiam,, offeret arie-

tem immaculatum Sacerdoti juxta menfuram eftimatio-

1aot d

nemque peccati, qui orabit pro eo, quia mejciens fecit , &

dimiütetur ei, quia per errorem deliquit in Dominum,

deit o

Regius Pfaltes Pfalm.24. clamat ad Dominum:

jam d

delitta jwoventutis & ignorantias meas ne memineris, S.

dj dj

Paulus dicit, fe mifericordiam confecutum effe;

jtam;

,

quia, inquit , ignorans feci in incredulitate. . De Ju-

Ocatüri

dzis Chriftum crucifigentibus D. Petrus ait: fcio,

bus de

quia per ignorantiam feciftis; & tamen Chriftus pro

ré pU

illis orat, ut illis dimittatur hoc peccatum. llli,

vt

qui Chriftum & Apoftolos perfecuti funt, arbi-

pondit

ivati funt, f& obfequium praflare Deo ; -ut teftatur

gatt, l

Chriftus in Evangelio.

Hzc oninia & alia infi-

onem dlL

nita ignorantie peccata evidenter oftendunt, eos

[Ü Objem

qui fic peccárunt, non habuiffe cognitionem re-

non Jo/

fexam de culpabilitate füz ignorantie , aut de

"L

gravi obligatione deponendi ignorantiam, nec

j

n

Theol. Schol. Tratt.]. — .

Íci-

-

z

DISPUTATIO L

94

l T

fciviffe, quod hic & hunc pec':bent. 2. Palzfti-

»

W

na Synodus Diofpoli anno 415. habita, cui poft-

j

il

modum acceffit unanimis omnium orbis Éccle-

fiarum confenfus, damnavit hanc Pelagii pro-

(5r)

norantia- & oblioio non fubjacent pecs -

pofitionem : Jg

«qii

cato , quoniam mon fecundu

m xvoluniatem eoeniunt , fed —

itatem.

3. S, Auguftinus adverfus

jr;manöïp

fecundum nece

Pelagianos n

on femel docet: ad fidem pertinere, —

agl

dari quedam ignorantie peccata,. 1dem docet D. Hie-

ronymus adverfus Pelagianos; & Bernardus in-

j

ic aj

Epift. ad Hugonem de S. Victore;

4. Facultas

t d

'[heologica Parifienfis anno 1661. damnavit

hanc propofitionem : JNunquam peccatur , nifi pra-

g

imus illuflretur, ejusque *oitandi

u

via peccati cognitione an

defiderio ex[timuletur. - CenfuüraFacultatis eft haec:

Qum )

Hc propofitio falfa ef , & i. aperit ad excufandas — ia

Eadem propofitio jam

ii

al-

,

Al

excujationes n peccatis.

TIDnomgr

prius damnata fuerat à Fac

ultate T'heologicaLo-

vanienfi 1657. cum hac cenfura: H« propofitio — i

eft contra omnia "Tbeologie Chriftiare principia , G9 in« "u

hitsd

4

mumera & immani[fima. peccata. bominum excufat cum —

df

gernicie animarum. $. Clerus Gallicanus 1700.in — [mui

Comitiis generalibus damnavit hanc propofitio- Jj

nem: Si peccatores confummate malitie, cum blaspbe- — agj

mant & flagitüs fe immergunt , mon babent confcientie

DI

Q

flimulos , nec mali, quod aguni , notitiam, cum. omnibus

"T heologis propugno, eos bijce atkibus nonpeccare. . Cen- lii

füra fic habet : 4Hec propofitio falfa efl , temerarity g,

D

'

[

pernüciofa , bonos mores. corrumpit , blaspbemias aliaque

i

lg

——

peccata excufat, C& ut talis à Clero Gallicano jam damna-

" Gr]n

1

l

ta.eft anno 1641.

Ex quibus omnibus patet ad .

ho

peccandum fufficere cognitionem direitam de ma-

EUR

em. T6-

T.

Ti

litia objecti ; non*«verö requiri cognition

fexam.

DE EXISTENTIA DEI.

35

'

2

hi

flexa. de malitia operantis, qua homo fciat, fe

ltü, Q

X

Orbis

híc & nunc peccare.

Vide dicenda in Trattatu

lui

f

de peccatis, -

AE

: fübjacem )

OBJICITUR 7. I. Non eft neceffe , ut:ho-

FU

]

mo adultus toto vitx füz tempore , .dum agit

ETA

d i

humanó modó, & utitur ratione, femper omni

momentó cognofcat exiftentiám Dei; ergo et-

0Cet D) H

iam poffibile eft, ut primó momentó, quo inci-

ernardy

pit acquirere ufum rationis, non ftatim cogitet

. Faoyl

de exiftentia Dei; atqui fi primó momentó po-

amnjg

teft invincibiliter ignorare Deum, poterit eum

D

etiam ignorare fecundó & tertió momentó;

U

d bee

adeoque faltem brevi tempore, usque dum illi

occurrat cogitdtio practica de obligationeinqui-

txcufani

rendi in exifítentiam Dei.

2. Poflunt dari &

ofito y

dantur actu in intellectu hominis maximé barba-

Jlogical

ri innumerz fpecies, quz hominem determinant

lat jj

ad disquirendas ac dijudicandas innumeras alias

dpit, &i

veritates difünctas ab exiftentia Dei; nec dan-

xalit a

tur alie fpecies femper prefentes menti, qua

u5 1705

perpetuó determinent intelleéctum ad affirman-

proptt

dam exiftentiam Dei; ergo non folum fine fun-

cum d

damento afferitur, quod in barbaris ne quidem

i of

per momentum poflit dari ignorantiaDei, fed il-

Ch. a

lud . omnino eft impoffibil

3...Non poteft

(tam. V

oftendi implicantia in eo, quód parvulus fepten-

, lm

nis, quando primum incipit acquirere ufum ra-

ia d

tionis, non poffit difcurrere circa alias res, quàm

jj d

circa exiftentiam Dei; ergo poteft aliquo tem-

js pitti

pore ignorari exiftentia Dei ab homine rationis

Qhem t

compote, & per confequens poteft etiam igno-

tionet'

&que

*

on-

lli

T

rari longiori tempgre, quia

71

2

uggent inl

À

go

6

p

36

DISPUTATIO

I.

p quo.d

co tempore difficultates -dv[eül*m'ptæ ex ratione

l

m

peccati Philofophici, que urgent in breviori.

l.

RresPONDEO adi. c.ant. dift. conf.. Pof:

rj

ufpm

1

gt

fibile eft, utprimó momentó, quo incipit ac-

quirere ufum rationis pbyficum , non cogitet de

sjeri

Ufum rationis moralem.

n.

jj üeïia

exiftentia Dei. c

Utus rationis fbyficus eft, quando intellectus dif-

g

g

currit circa objecta externa fenfuum, inferendó

unum ex alio, qualem difcurfum aliqui Philofo-

i vt

gum i

phi concedunt etiam brutis; ita tamen, ut non-

dum in tali intelle&u orta fit cognitio ab/Irattiva,

munc

(s

alicujus honeftatis vel inhoneftatis , neque exci-

ä

tata fuerit aliqua fpecies de regulis prudentic in

utis )

j

ordine ad finem hominis: Quando ergo homo

j

hn t

jam incipit verfare ac conferre intra fe in intel-

Pa

le&u fpecies honefti, inhonefti, finis, mediorum,

i impict

vb d

premii, pene, legislatoris &c. dico, tunc fta-

tuendum effe primum momentum, quo incipit

inm qd

ufus rationis moralis; ex his enim fpeciebus ori-

int. J

tur immediatum judicium de exiftentia Dei füb

!

(

ratione Legislatoris, finis &c. & in hoc momen-

BI

to dico impoffibile effe ignorari Deum.

ä[

J if

Ado2. c.& dift. c. Sine fundamento afferi-

du

|

tur, quod in barbaris vel parvulis habentibus

!

TU

üfum rationis fbyficum non detur ignorantia Dei,

(

Con-

c. habentibus üfum rationis moralem. n

m

i

Jf

cedo ontnino , quod parvuli longo tempore dif-

1l

TRD

currant circa externa objecta fenfuum, quin ha

i'invincibih

beant aliquam notitiam Dei. ,Imo multis vide-

F

tur (quorum antefignanum agit Cordemoy ) quod

5" [mgeres

parvuli jam difcurrant in utero materno, & tunc

ET

jam habeant ufum rationis phyficum, & hec ópi-

nihi vi-

ESP[)N]

nio eft fatis probabilis. Certum autem n

detur,

5

DE EXISTENTIA DEI.

37

^ Qf

1

l TOVIoR

detur , quöd parvuli jam tertió , quartó. ab qtjin-

Conf

tó annó univerfim omnes difcurrant, & habeant

0 incy

talem ufum rationis phyficum.

Quia tamen in

g]

illorum intelle&u nondum excitatz fuerunt fpe.

[ COpr

.

cies de rebus abítractis , ideo communiter non

fitorg Mi

tellect

i

folet fieri, ut in intelle&u parvulorum excite-

rur idea honeftatis, inhoneftatis, legislatoris ali-

D, Ipfere

iqür Phi

cujus feparati, poenz aut premii fecuturi poft

hanc vitam, & quz funt alie leges prudentize

A. Utty

? dhforgty

ortum talium fpecierum confequentes; poft

hunc ergo ortum fpecierum circa objecta abftra-

COU ey

Wdentig!

&a folent homines dicere , quod incipiat ufus

rauonis; homines enim, qui folüm attendunt ad

'£0 fiom

e mnte

illum ufum rationis, qui convenit homini, quà

homini, & tanquam enti rationali diftin&to à bru-

nediomy

tis, fimpliciter nominantufum rationis, dum con-

, tüne]

vertitur ad finem homini proprium , non veró

Quo ing

tantum ad objecta fenfibilia etiam . communia

ecrebust

brutis.

tia D

Ex hoc patet refponfio etiam,

.:A4d3. dift. a. Nulla poteft oftendi implican-

0C mon

m

tia in hoc, quod parvulus feptennis habens ufum

rationis pbyficum difcurrat circa alias res. quam

Jento aF

habent

Deum. c. habens ufüm rationis moralem, ac pro-

prié humanum. n.

yrantia!

DICES. Ex hac diftinctione ufus rationis

in pbyficum. & moralem fequitur , quód barbari et-

empont

[

iam longo tempore poffint habere ignorantiam

n qi

Dei invincibilem ; fed hoc ipfum eft, quod in-

multis tl

tendunt Adverfarii, Ergo. —.Maj. prob.

Poteft

moe

contingere, quod in talibus barbaris etiam lon-

1001

£o tempore tantüm excitentur fpecies fenfibi-

&hett

lium, non veró obje&orum abftra&torum. Ergo.

em m

REesPow DEO. n. Maj. Quiaimpoffibile eft,

(

?ï'

3

quod

fl

38

DiSPUTATIO I.

iil

quod in adultis Jongo tempore nunquam exci-

h

tentur fpecies de honeftate vel inhonefítate , de

:;

dtat,fe

legislatore, fine, mediis, & qua pertinent ad re-

"

gulas prudentie circa finem ; ex quibus omni-

bus ob evidentiam luminis naturalis nafcitur ju-

J!

Ui

umv

dicium de Exiftentia talis Legislatoris, finis &c.

- Si tamen in aliquo cafu extraordinario dare-

Y

g

tur talis defeCtus fpecierum in intelle&tu huma-

Adverfarii enim volunt,

m

no, tunc fn. Min.

tb Vf

quod talis homo poffit agere contra rationem, quin

Wt

agat contra Deum ; adeoque volunt, quod com-

mittat peccatum pbilofopbicum.

In noftro autem

jj

v

cafu talis homo ne quidem cognofceret fe agere

contra Iumen rationis, & regulas honeftatis, fed dif-

iniont

TT

curreret ficut infans in ütero, vel infans bimu-

lus aut trimulus tantüm circa objecta ferrfibilia,

hi d

Ti

habendo folüm ufum rationis pbyficum, qualis et-

iam ipfis brutis à nonnullisP hilofophis conceditur

t

i d

OngrcrTUR 8. r. Propofitio damnata non

definit, peccatum Philofophicum elfe pena seter-

4111

nà dignum, & quod diffolvat amicitiam cum Deo,

KM

fi daretur.

Ergo, etfi admiffà ignorantia invin-

LT

cibili Dei fequeretur peccatum Philofophicum,

W n

non tamen exinde fequeretur tunc committi in-

D

juriam Dei; adeoque argumentum quartum eft nul-

L

Ium. Znt. prob.

Pontifex tantüm definivit pec-

ii

catum Philofophicum tunc effe poena eterna di-

:

- Itel

gl

l

lii

gnum , quando datur ignorantia Dei vincibilis;

ergo peccatum Philofophicum cum ignorantia

1

lh

19'

Dei invincibili non eft dignum eternà penà.

0

9. Pontifex tantum voluit damnare illam

:

d

Z

/

propofitionem, quz eft nova; atqui propofitio,

m

|

Ó

norantia

"1 aDel n

j

quod peccatum Philofophicum cum ig

T ADel

39

DE EX)ISTENT'IA DÉI.

lnqu;lm "

neftst

Dei invincibili non mereatur poenam eternam, eft

entiqua. Ergo. Maj. patet, ex terminis Bullz,

Mlent ul

H

16f

]U1Du

dum dicit, fe damnare illam propofitionem, quae

noviter erupit.

Min. prob.

Jam antiqui docue-

5 Difriy

Ts

runt peccatum Philofophicum cum ignorantià

aümü

Deiinvincibili non effepeccatum mortale. Er-

- inario' d&f

go. Zni.prob... D. THOMAS 2.2. q.20. a.3. C.

Tlecu Ti

ait: Si po[Jet e[Je converfio ad bonum commutabile fine

Dm vol

averfione à Deo, quamuis effet inordinata , non e[fet pec-

fiünem, q

catum, mortale. Idem in cap. 7. Epift..ad Rom.

quod qy

le&.2. confirmat. — Dicendum, inquit, quod fine lege

TO at

poterat peccatum quidem cognofci , fecundum quod babet

t fe are

vationem inbone[ti, id efl, contra rationem exiflens ; non

is, fed qi

BEL-

autem fecundum quod importat offenfam Dai.

ts b

LARMINUS l.4. de Rom. Pont. c. 20. $. ad con-

. ferttbi

Jirmationem ad finem ait ; Si fingamus Deum non e[fe

1l, qual

án rerum natura, qui leges juflas oiolabunt , peccabumt

Concett

quidem in concientia , fed ec Deum offendent , nec ad

amnyti

inferos. damnabuntur. ^ Similia habet Palavicinus.

penie

CARD. D'AQUIRRE T.I. tr. r. d. $. fe&. g. ait:

u)

Impo[fibile €ft peccatum grave [eu letbale, quod mon fit

'antia

offenfa Dei, nequit autem offenfa Dei dari invincibiliter

iofoplit

ignorati.

Card. Sfondrati in Nodo predefl. Romee

commitf;

^1697. edito. f. 152. ait: Cum peccatum fit effentia-

rtum d

liter injuria && offenfio Dei, fublata cognitione Dei fe-

efini

quitur, nec injuriam, nec peccatum, mec eternam ponam

e[f.

Item Lugo de Incarn. dift.5.n.74. — Herinx,

a etet

D

'

!

ler «t

ä

Bonef[bei, Molina , Pentius. Vide la Croix 1. 5. m.

25. & 49.

1000

mà p

äl

REsPONDEO.n.a. Si enim Pontifex vo-

luiffet dicere;5 tunc peccatum Philofophicum

mnlll I

|

effe eternà peená dignum, quando datur igno-

pnat

rantia Dei vincibilis , damnáflet propofitionem,

11

e

|

4

j

4o

DISPUTATIO I

Ua

de qua nullushominum unquam fomniavit ; fen.

Ta

fus enim propofitionis damnate effet hic :

Pec«

j

/'catum pbilofopbicum in eo,. qui vincibiliter Deum iguo-

mmed j

vai, non eft pena eterna dignum.

Item Patroni ad-

Verfæ fententie volunt;

Mufnerium , S. ]. Pro-

,15]1 '91

fefforem (qui hanc propoümonem d1&aiïe infi-

phcans

mulabatur in Collegio Divionenfi) tentüm con-

r

1um li lb

- ditionaté fuiffe locutum; füuppofito fcilicet, quod

- dnvincibilis & omnimoda Dei ignorantia dan poffit

du

a

inaliquo, tunc, cum agit contra rectam ratio-

nem,

talem non peccaturum mortaliter , nec

yll |

OLU

poná eterná dignum fore.

Ergo ipfimet faten-

Qd

tur; nulli hominum incidiffe, quód etiam cum

ignorantia vincibili peccatum Philofophicum non

(l Wq

fit peccatum mortale; & fic forent bruta Ro-

&unpd

mani Pontificis fulmina.

Dl ï

. dd 3. tr. Maj. n. Min. adprob, m.a. ad prob.

g

dico, quod omnes hi, qui allegantur AuGores,

p

tantüm loquantur conditionaté ,. /

fi go[[et. dàri igno-

Üj

rantia Dei invincibilis, f poJet dari converüo ad

furdd

creaturam fine averfione à Deo , fi fupponatur in-

dv

honeftas contraria rationi fine lege &c.

EÉcon-

B; dul

IT

tra propeüuo damnata affirmat poffibilitatem &

i5

BI

l

exiftentiam cafus.

Ad D. 'Thomam nEs . dift.

509 g

Dicit hoc D. Thomas intelligendo per /egem,

Ts

:

TE

ipfam legem pofitivdm AMoyfaicam, & per jecca-

i,

1»

:

iif

ium 1pfam concupifcentiam peccati originalis indeli-

f QU

- beratam, & perinboneflatem id, quod infurgit con-

UBJIC

traaut preterrationem. c. mtelhgendo per /egeut,

L

IN

ipfam legem maturalem, & per peccatum quod-

vis peccatum. a(tusle deliberatüm , &.per inbo-

neflatem id ,

quod. eft contra rationem eflicitivt.

Vr

n.

Hec dlfunöho eft prorfus conformis menti

j??

Vi

. D. Tho-

neg

u

DE EXISTENTIA DEL

41

lvit

ä

Í

E hie

l

D. Thomee, ut patet legenti l. cc, le&. 1. ». &3,

' Dam

Nam le&. 1. dicit : J4poflolus abfolut? & indeterimi-

n

&U Of l

natà de lege loquens femper loquitur. de lege Moyft. Le&,

2. immediaté ante textum prius citatum. 4po-

lïSJPr[s

Jlolus bic videtur loqui. de lege veteri, .Item le&t. 9.

dl&a e

(an

tüm

explicans, hunc textum : peccatum non cognovi nifi

per legem, ait : .Melius eft , quod boc veferamus ad pec-

uCe

^g

J

catum originale, quod remanet in bomine quanzum ad fo-

duri m

suitem *vel concupifcentiam babitualem, que operatur con-

af naty

cupifcentiam attualem.. Ttaque fenfus eft : Nifi lex

iter, y

pofitiva Moyfaica mihi diceret; mon concupifces,

t fatg

non agnoviffem concupifcentiam, que infürgit

IQ Cun

/contra rationem, effe objectum divinz difpli-

comnon

centie, tanquam materiale conftitutivum aut ef-

tüt Yo

fe&um peccati originalis ; imo etiam concupi-

Ícentias a&tuales ex illa contra rationem infurgentes,

, 0 f

quamvis poffent impediri, non agnoviffem effe

Alr:

peccatum actuale, eó quód non agnoviffem , ra-

d

tione feulege prohiberi divina id, quod ex na-

nverfo:

turali inclinatione infurgit ; prout etiam revera

bponatr:

hoc non agnovit Plato, ut patet ex ejus Dialo-

G h

gis; aliud enim eft, quod infurgant contra ratio-

Vlitaten

nem, & aliud, quod ratione prohibeantur.

Ex

EL E

his ergo patet, quod D. Thomas non admittat

pe 4

proprié :peccatum actuale pbilofopicum contra ra-

u

tionem , quin fimul fit peccatum contra Deum, id

alis 1

eft, quin fimul fit 7 beolagicum.

y

furgiu

OBJICITUR 9. Propofitio damnata non

infert

impoffibilitatem peccati Philofophici; er-

j pl

t QU

go etiamfi fequeretur ex ignorantia Dei invin-

cibili peccatum Philofophicum, non fequitur,

| pt i

illam dari non poffe.

Pontifex tan-

p di

"nt. prob.

qis 0

tum vult negare peccatum Philofophicum cum

ignorantia Dei vincibili excuf:

mor-

are à peccato

: D.Thol :

)

talij

42

/"DISPUTATIOTLIL

p£ &c,

D

tali; hoc autem non eft negare pofïïbilitaterh

peccati Philofophici. Ergo.

^ RESPONDEO. n.a. ad prob, n.a. Falfitas hujus af-

fertionis jam fupra eft oftenfa inRefp. adObject.8g.

Drers. Thefis profcripta declaratur à Pon-

WcD

tifice effe fcandalofa ; ^ atqui . hec propofitio,

Dicit

quàd peccatum Philofophicum cum ignorantia

[n

f

Qeïïe

Dei invircibili in cafu rariffimo detur, & in tali

qeum

cafü excufetur à mortali, non eft fcandalofa,

, l

feu prebens occafionem peccandi, KErgo.

UT

«

REsPONDEO. c.Maj. dift. Min. NNon eft

ultà

fcandalofa , fi hoc peccatum Philofophicum ma-

htl

neret etiamrarum in fuis fequelis. c.

fi tantüm

Pontifex

ponatur rarum in Thefi generali. n.

tantüm vult dicere, hanc doGrinam prebere

Do&oribus occafionem introducendi in T'heo-

kl

logiam laxiffimas fententias ratione ignorantie

invincibilis, & confundendi ignorantiam vincibi-

lem cum invincibili, adeoque conciliandi homini-

o

bus noxiam fecuritatem contra plurima peccatá

QUf

reipfa eternà pená digna, " Licet enim peccatum

Ti

Ui

Yi

Philofophicum effet rarum, tamen fequelz, que

fi

ï

in aliis materiis ob paritatem rationis fequeren-

|

Itfonts

l/

tur, non effent rare. Dein Adverfarii tantüm

N

fingunt cafum peccati Philofophici effe rarum in

D

thefi; in explicatione veró do&rine fue contra-

EUM

dicunt fibi ipfis, ftatuendó talia principia, ex

"Q

j

quibus fequeretur, cafum effe frequentiffimum ;

! Hes Cünlh

fi enim ad peccandum formaliter requiritur, ut

AOf (

homo fciat fe peccare, plane fequitur , innu-

HWP V» |

meros homines tantüm peccare philofophicé;

H

utpote nullam habentes reflexam actualem co-

busl

P

j

!

gnitiongm de eo, quod peccent.

K dl

:

:

DIS.

&t,

49

Dïïibilitate;

DISPUTATIO II.

Is t

^

oj

. De Effentia Dei.

qturà POP

;

PHOpofi

E n hac Difputatione quzritur.

"r AnEffentia

|Bnory

I

u-

M Divina phyficé confiftat in cumulo omnium

I &int

perfectionum ?

2. Àn omnes perfectiones

LC dalol

creaturarum formaliter contineantur in Deo ?

/90,

3. AnEffentiaDivina ab Attributis & Attributa

Non

Divina inter fe diftinquantur realiter?2 4. An

feum m

eadem diftinquantur formaliter ex natura rei ?

| tantin

An veró virtualiter ? . feu fundamentaliter ?

Pontifex

preber

QUJESTIO I.

nThes

goran

Zin fgæww Drvoina. pbyfrcé confiflat in cumulo

iam ij

omnium. perf'ecriopum ?

di honr

NIOTANDUM, Quamlibet fübftantiam poïfe

1à peptt

confiderari dupliciter ; $byfié & metapbyfice.

|pecau

Phyficé confideratur, dum quaritur, quot &

ude, u

qualia fint illa przedicata, ex quorum identifica-

fequa

tione feu coadunatione conflatur tota fubftantia

ii tant:

rei. Sicanimá pbyficé confiderata dicit potentiam

e Tarur.

volitivam , intelle&tivam , rememorativam, ima-

i cot:

Homo

ginativam, fenfitivam , motivam &c,

icipit, t

fbyficà confideratus fimiliter dicit omnes fuas

tf

partes conftitutivas fcilicet corpus, animam &

Vritur, !

unionem. Quando autem fübftantia confidera-

u

tur metapbyficé, queritur, quodnam predicatum

ofgpli

ex omnibus przdicatis conítitutivis rei, fit pra-

yalen ?

dicatum precipuum, ex quo fecundüm modum

concipiendi vel effendi dependeant reliqua pra-

pi

l-

44

DISPUTATIO. Lt

gl

dicata, velquod ingredi mereatur definitionem

Ji

fj

[

Tel

Sicinveftigando Effentiam metapbyficam ho-

minis, non.attendimus ad omnes partes confti-

giug

! uie

tutivas, fcilicet corpus, animam, & unionem,

potentiam volitivam , fenfitivam &c. fed atten-

a

»;mpüs (

dimus ad folum predicatum precipuum nempe

rationalitatem , per quam diftinquimus hominem

s

fa.

abomninonhomine. Similiter indagando Effen-

f0 C0

tiam Dei metapbyficam , diximus in Metaphyfica

OU

L

Philofophize Pollingane q. 8. eam confiftere in

)

"ftitate, ubi definitionem Dei metaphyficam po-

] M.

fuimus hanc: JDeus eff ens à fa.

Aft veró in pre-

h

L

n

fl

fenti queftione inveftigando Effentiam phyficam.

. Dei tantüm quaerimus, quznam fint partes aut

dipit

ii

predicata conftitutiva Dei, ex quorum omnium

coadunatione ut ita dicam , conflatur fubftantia

sefeton

Dei.

ii D

.-. DICO. Effentia divina pbyficé confiderata

D a

TA

confiftit in cummulo omnium perfectionum pof-

fibilium fimplicium.

sENsUs eft; quod Deus

f

lftl

J

nil aliud fit, quàm aliquod totum infinitum, cu-

f

1 n

jus partes conftitutive funt omnes perfe&üones

ls

fimpliciter fimplices, hoc eft, dempta omni im-

ï

hi

perfecione à limitatione , cum qua reperiun-

] f)Qq

g

tur in creaturis.

Tales perfediones funt partim

RO]

:

BUA

abfolute ,. partim relative ; , & harum alique

d il

DAT

funt relativie ad intra, v. gr. generatio, fpira-

fnull

'?

tio, cognitio fui, amor fui &c. alie autem funt

M

relativa ad extra, v. gr. idee rerum poffibilium

A

t f

li

& fapientia, juftitia &c. Imo etiam perfe&io-

L

nes creaturis communes, fi abftrahantur à con-

ditionibus materie eas limitantibus , v. gr. idea-

rrwer

l ïepe

(I;l

lis: magnitudo & omnes fpecies magnitudinum,

il

!

M M

omnis

|

)

N

DE 'EFSSEN-TVI A DET,

45

ïünitione

Wmm l

omnis color & fpecies colorum, omnis lux, .o-

mnis fapor, omnis voluptas , omnis mufica, o-

l'Les lr

! uni()l]em!

mnis cognitio, verbó omnia, & infiniti mundi

per collectiones finitas in infinitum in ftatu ideali,

Jf

in quo funt modo illimitato ac infinito, utpote

um nempe

demptis omnibus imperfeé&tionibus feu limitatio-

8 DOf

nibus ad effe creatum , dependens , finitum, ma-

o Tif

teriale, individuale; qu:s omnia predicata in

Caplyf

fuo conceptu dicupt aliquam limitationem per-

JIliCere i

fectionis fimplicis, de feindefinitz feuil

3

i

imitatz.

LCam p

PRoBAn»UR Conclufio 1. ex Scriptura;

0in pra.

bbf

Exod.33. Deus fe ipfum nominat cumulum per-

fetctionum j ergo.

zdnt. prob.

Quando Mov-

I'tes qut

ommum

sES petit videre Deum, Deus ait:./ Ego often-

dam tibi omne bonum, hoc eft, cumulum omnium

ybikatti

perfectionum,

Textus fic habet : BDixit Moy-

és ad Dominum ,. oflende mibi faciem tuam ut fciam te,

onfideng

Dixit autem Dominus ad Moy[eén , ego oflendam omne

ODUm p

bonum iibi. Plerique Interpretes fatentur Moy-

juod Da

fen hic vidiffe Divinam Effentiam ; cum quibus

itum, o

etiam fentiunt.

$. AUGUSTINUS Epift. 112.

rfeQuur

! C. IS,

BAsrLIUS Hom.i. in Hex. & AMBRO-

| omni]

srtus lib. i. in Hex. c. ».

Idem dócet s. T 1 o-

repen

MAS 9:9. 0.154.0. , BEDA; HUGO & S, VP

1nt pt

Gore, DURANDUS in4. & ali. . Ergo patet

m ag

illud omne bonim, quod

Moyfes vidit, fuiffe ipfam.

jo, f

Effentiam Divinam.

utem lt

PRonATUR Conclufio 2. ex 504. c. 1. ubi-

yofí

Jut

dicitur : Ferbum erat apud Deum. - -(— Omnia per

——

ii

etit

ipfum fa&ta funt - - quod fatum efl , in iffo vita erat.

tur à

Simile reperitur ad Colofs. 1. m ipfo condita funt

[——ES

l

.qni

unioería -- omnia per ipfum , & in ipfo creata funt.-. -

jcudm

& omnnia inipfoconflant. Etad Rom.rr. Exipfo,

m

46

DISPU 'fATIO il

J

ji

Ji

& per ipfum, & in ipfo funt omnia.

.

Que verba

a

ndicant, omnes per-

juxta s. AUGUSTINUM 1

ïmhü W

fe&iones creatas ab zeterno fuitfe vitaliter in Deo.

IU

'fra&.r.in Joa, S.Pater fic habet.

Ut quid di-

« Jomt

Gum eft :

QUOD FÁCTUM EST,; IN IPSO

j

ii

viTA EsT? quideff boc ? fatta eft terra , fed ipfa

j(itprt

qua fatta eft terra vita non efl, — El autem in ipfa fa-

pientia vatio quedam , qua terra fatta eft , bec vita eft.

IsW Ü

V

Faber facit arcam $. prim) in A RTE. babet arcam ,

TT

",

fed arca fic eft in AR T E, ut^non ipfa arca fit , que

& anni

videtur oculis.

Zrca in opere non ef? 'oiia : arca in

l

arte vita eft. — Sic ergo Sapientia Dei sECUNDUM

()

T

ARTEM continet omnmia, antequam fabricet omnia ;

J

:

It

terram vides, e[l in arte terra ; celum 'vides , ef? in

V

Sl A'

arte celum ; [olem & lunam «ides, funt C? ifle in

D

It

arte ; fed foris corpora funt , n arte vita funt.

:

"PnosaTUuRn Conclufio 3. ex SS. Patribus,

r i

qui Deum confiderant tanquam mare

ltin

lomm'um fer-

D

i

fe&tionum.,

Jf

1

L s. AvGUsTINUS in Pfíal.49. v.11. con-

i

!

;

J|

l

ll

//

fiderans illa verba : —Pulchritudo agri mecum eft ,

fubdit; Quid eft, quod cum illo non efL ? cum illo

t

ii

]

ager, cum illo fpecies terrc ,. cum illo [pecies celi , cum

f

Mj W

àllo omnia volatilia, QUIA IPSE OMNIA.

/

1

ii

A Mf

r

IL s. DAMAscENUS vocat Deum nfinitum

Md lglm

e[fentie pelagus Univerfum , inquit, id quod eft , tan-

f:ranm!ia, Í

quam immenfum. quoddam && infinitum e[Jentie pelagus

A

complexu fuo continet. lib. 1. ort. fid. c. 12.

F m

III. nprowvsrvs de Divin. Nom. c.2. & 5.

I

|

J

"u

ait; JDeum in una exifLentia omnia prababere.

Idem

Ui

J

l

t

À

|

lib. 22. c.8. ait: Si per exiles imagines ? 2dutbo-

l

l j .mj

vem omnium afcendentes purgati[Jmis oculis.re[piciamus,

!

f

ïl

"

"m

ég con-

"n

omnia inv?m'ymus in qmnium caufa unif ormiter

juncià

DE ESSENTIA DEïa

Que w

)

OTtnes v

junt. . Idem c.9. vocat Deum oinnitm pofitionem

& omnium oblationem , hoc eft, omnia cogitabilia,

MMmD

Ü

lij)

& nihil eorum, quatenus finita funt.

IV. s. GREGORIUS NAZ. Orat.38. de Na-

C

üv.Domini ait: Videtur principalis de iDeo omnium

Erm, fed;

di&orum nominum effe, Qu 1 EsT

; totum enim in fe

ipfo comprebendens babet ipfum e[]e ,

vel quoddam pela-

y A 9

titi

gus fubftantie infinitum & indeterminatum.

10 Q

Idem in quodam carimine fic habet :

!t

l

üq

Inie omnia perinanent : ad te conf'efzim feftinant omnia :

Ó , (fjj

tu omnium jfmnis ;

i UNUS-.ET

CUNDU

nibil verütmn.

:

| 'OMNIA, e»

( a,

Cium neque uium fis , neque omnia , quem te apellem?

h; (

qui folus innominabilis , &? omninominus.

€ ifei

V. $ ANSELMUS Monolog, c, 15. & 16.

ml

Si queratur , quid fit ipfa fumma natura, de qua agi-

Patriby

tur ? quid verius vefbondetur quàm juftitia &c.

De

VTR r

illa enim füprema e[Jentia idem eft dicere, jufla eft , &

exiflens juflitia efl, — Quod verà in exemplo juftitie ra-

V. IT (

tum efe confpicitur , boc fümiliter de ommibus, que de

um

ip/a fJumina natura dicuntur y intelle&us fentire conftrin-

12 ani

gitur 5 quidquid de illa dicatur , non qualis vel quanta,

Qs Q]

Jed iagis quid fit monftratur ; — [ed palam efl , quia

IA,

Jimma natura oMNE BONUM eff, & fummà illud

et. — la igitur eff. fumma Effentia, & fumma «ita ,

i if

TE

Jinmma vatio , fumma falus ,. fumma juftitia , fumma fa-

pientia , [ümma «eritas , fümtna bonitas, fumma ma-

?;ztiæ L

2'

gnitudo , fumma pulcbritudo , fumma immortalitas , fim-

h. c: 2' &S

ma incorruptibilitas , fumma immutabilitas , fumma im-

, T

anaterialitas , [umma beatitudo, fimma eternitas , fum-

a poleftas , fumuna unitas 5 quod mon eft dliud , quàm

T

immé ens, [umméque vivens, € alia fimpliciter. . Quid

yfita

j o r

ergo fi illa fumma natum tota bom eft , eritne compo

tot

)Hiä.'-l

48

DIKSI"UTATIO 1.

i

tot pluribus bonis ? - cum illa matura nullo modo compo-

fita fit , & tamen omnimodé tot illa bona fit , nece[Je ejt,

Qu

ut la oMNIA BONA Ufum fint.

y ily

ii

VI. $. BERN ARDUS lib. r. de confidera-

[

l

tione c. 6. ait:. ff magnumn, fi bonum, fi beatum ,

)

D

um

j

l]l

fi fapientem 5 — vel quidquid tale de Deo dixeris ; . n boc.

!

V

eM

verbo inflauratur , quod ef , eft 5 mempe boc e[t ei e[Je,

jet ob

uod bec ommia e[Je ; fi & centum talia addas , non

l

hat

rece[fifli ab e[Je — fi ea addideris , mil addidifli ;..fi non

sm u

dixeris, nilminuifli ; ipfe fibi & ipfe omnibus eft ,. ac

^

fin)

per boc 'quodammoïdo Jolus eft ipfe ,. & omnium efJe.

ümi

p

CowNFIRMATUR Authoritate Philofbpho*y

j d

rum. "Trismegiftus Deum rerum omnium unicerfi-

D

dtactm

tatem appellavit. EtGraciPhilofophi vocabant

i

|

v n

Deum «9 Ha?g, id eft, univerfum.

|

Ts t

W

!

i

P ROBATUR Conclufio 4.ratione. 1. Deus

j

timDem

|

eft cáufa rerum omnium ; ergo precontinet in

hn

fe omnes perfectiones.,. quia dare non poteft

Wi

creativé, quod ipfe nonhabet, ?. Deus eft fum-

t mj

!

ma mens omnia comprehendens; ergo habet

ideas rerum omnium poflibilium, & quidem per

D (

identitatem $ atqui idez diving, uti & noftre

D

lh

fuünt ejusdem quidditative perfe&tionis ac Effen-

ET

l

"

l

!

Mtti

tie cum objectó 5 prout in Pindiciis Pbilofopbie

Peripatetice à me oftenfum eft. Ergo. 3. Pof.

f ls

fibilitas omnium perfectionum eft actualitas ea-

m þgfï

rum alicubi exiftens , ubicunque exiftat ; fed

^m hn

ea a&ualitas nullibi alibi poteft exiftere, quàm

AdQQ

in Deo ; ergo a&ualitas omnium poflibilium

QUg (

il

) hp

.eXivü:it in Deo.

E]

um

Solvun-

4

li

N

l,

DE ESSENTIA DEI.

49

l t (i

Solvuntur Obje&io—nes.

Hmem

OsB2JicirTUR I. Siomniadarentur in Deo,ï

tunc ideo, quia Deus habet ideas poflibilium ;

: ,fohüde

l

fed hec ratio nihil probat ; ergo.

Min. prob.

maþ li

j

E

[

r. Ideg ille non pertinent a

d Effentiam Divi-

|

rj s i

l

l

nam; ergo. nt. prob.

Ides ille fe habent ob-

l boce/leie!

jectivé,nempeut cognites Effentia veró divina fe

habet fubjective, feu ut cognofcens ; ergo. 9.In

fs f

humanis aliud eft Effentia anime , aliud idez re-

rum. cognofcibilium ;

UT

ergo idem eft in Deo.

17 dæ

3. Idez funt tantüm rerum creabilium ; érgo

datur in Deo aliud increatum , cujus Effentia

hiIOföp]jo

non refertur ad ipfa creabilia extrinfeca.

4. Si

m utigef

Deus effet cumulus perfecionum , tunc idem

i vocdban

effet ac omnes mundi poffibiles in effe intentio-

nali; fedhoc nonpoteft dici; ergo. Min.prob.

Talis fententia videtur habere analogiam cum

& rb

fententia Spinofze & Sinenfium &c. confunde

J

CODtIDe

J

:

tium Déum cum ipfíà natura.

i

Don po

|

!

RESPONDEO. c. Maj. n. Min.

Ad 1. d/iPc.

Jeus eftt

a

Idez ille non pertinent ad Effentiam Divi-

Haud

ergo hi

nam formaliter.tr. phyficé &realiter. n

quidan;

dubié Deus dicit mentem quandam perfe&iffi-

i &nr

mam, feu potentiam cognofcitivam & volitivam,

nis ac B

in quareperiuntur omnes virtutes rationali menti

convenientes v. gr. juftitia, fapientia &c. ; fed

?s bezi(olä;?i

0

j

preter iftas virtutes dantur etiam perfectiones

Cualit

:

omnium poffibilium realiter & idealiter idendifi-

cate cum hac mente.

X

xifla ;

f

d 92. c. a. n. c, & paritatem.

Difpatitas

[Lere, t

pollbu

eft; quia cognitiones funt ab anima"feparabi-

les; adeoque etiam idez cognofcibilium fünt

in nobis tantüm accidens: écontra Deus ficut

Mi

j

J beol. Scbol. Tratt.I

D

D

non

DISPUTATIO II.

so

jyin

non recipit novam cognitionem , ita nec novam

u '

ideam ; adeoque omnia cognofcibilia identifi-

cantur cum Deo ,. & ficut anima juxta Philofo-

(d l

phum cognofcendó quodammodo fi? omnia, ita

! fugr

Deus effentialiter omnia cognofcendó neceffa-

m 1

rió e/? omnia in effe ideali.

ia

d 3:;6. 8, dift. c.

É

rgo datur aliud forma-

liter. tr. realiter aliud. n.

Ut enim dictum eft,

g

inDeo potentia cognofcitiva cum fuis virtutibus

ylit, 0

! D

formaliter eft aliud , quàm univerfitas poflfibi-

lium cognita, quamvis realiter idem fint.

Áne u

u

fur Db

ZAd 4. dift. Maj. Deusinadequaté fecundüm

d

unum genus perfe&ionum fpe&tatus idem effet

fsu

ac omnes mundi pofüibiles in effe intentionali

finu a

fumpti. c. adzquaté fecundüm omne genus per-

Deus enim adequaté

p

fectionum fpectatus. n.

]

conftituitur ex potentia cognofcitiva cum aliis

fs

[pe Ti

attributis, & ex ipfo obje&to cognito, quod in

effe quidditativo nihil eft aliud quàm omnis.

Drts

OsngicrrUR 2.

Si Effentia Dei phyficé

Aict

confiderata confifteret in. omnibus perfeCtioni-

uríun,

AUE

bus poflibilibus, tunc etiam confifteret in ipfis

predicatis relativis , qua dantur in Deo, nimi-

ET

rum in relatione Paternitatis , Filiationis , & Spi-

lisoy

rationis ; hoc non poteft dici; ergo.

Min.prob.

EFFüO h

Si confifteret in his przdicatis relativis , tunc

i*;.»ztiva &ij

Effentia Divina effet triplex ac multiplex ; fed

W C Qu

hoc eft erroneum 5 ergo.

Min. patet. ;

quia

UuT

[

alioquin etiam Deus effet multiplex.

Maj. prob,

W

i

üinbr

"

'Tres ille relationes funt reglitc—;r inter fe diftin-

RE d

G ergo.

Mdb

RESPONDEO.

Dift. Maj. Conü&äret in

jne

ï;

nia, [

tivé

predicatis relativis ad intra abfoluté & rela

Y

.ad

,

DE ESSENTIA DELIL.

S1

dnecl N

, ad ipfum effe à fe, omnibus Perfonis Divinis

commune fpectatis. c. relativé ad invicem fpe-

&at1s.

Verum enim eft, natura Divina rea-

Omma

)i

liter eft Pater, & Filius , & Spiritus SánGtuss

ndi ts

Q

| eft Paternitas, F iliatio, & Spiratio.

Attamen

illg- £res rc;auones, quamws identificate cum

ld Idf

Effentia Divina, non multiplicant ipfam Effen-

IldlC hum d

tiam feu Naturam Divinam; & quomodo id fieri

ls Virtufj

poffit, oftendetur in fequæntxbus queftionibus,

ftas poft

IJpoq:er.

iliud non eft de Effentia Dei,

It

fine quo datur Deus; atqui fine Filiatione da-

ecundi

tur Deus ; $; ergo.

Min. prob.

Sine Filiatione

dem eff

datur Deus Pater; ergo,

entiona

REsPONDEO, dift. Maj.

Illud non eft de

JeQUs p

EffeniiaDei, fine quo datur Deus Zrinus. c. fíne

| dequi

quo tantum datur Deus Unus. n.

Cüm Deus fit

i cum j

Trinus , ipfa natura Divina 1ntelhg1 non poteft

0 quii

fine Trinitate perfonarum.

T

Dicks 3.

In SS. Trinitate Pater commu-

hicat Filio tatam Realitatem

Naturam ac Effen-

Jei pj

perfei

tiam fuam, nempe naturam Dei

fed Pater non

eret m

communicat Filio relationem Paternitatis ;

. ergo

De0,:

telatio Paternitatis non eft de Effentia Dei,

Pater communie

wii, d

KEsPONDEO. dift. Maj.

MM w

cat Filio naturam quoad praedicata abfoluta &

F1VIs,

relativa ad ipfum effe à fe, tribus perfoms com-

mune c. quoad prædlcam ad invicem. n.

Di«

iplex; !

itti

, quod in natura Divina przter pradicata ab-

Mi

foluta dentur etiam tres relationes perfonarum,

eft

quz preter effe relativum ad invicem habent et-

iam effe relativum ad predicata tribus perfonis

onf firt

communia, ac potiflfimum ad effe à fe, quod eft

omnibusPerfonalitatibusDivinis commune. Quia

&re M

D2

autem

L

l

52

DISPUTATIO iL

, Trüt

autem hoc effe relativum ad przedicata commu-

gDinn

nia eft commune tribus perfonis, ideo tres per-

ad Naturam Divinam.

jgspo

fonalitates perunent

'Ires Perfone funt

ficut. tres Formalita-

atl

que bhabent

m

tes Scotiftice in una mnatura,

2)

ünam exiftentiam inter fe , & ob hoc unum

Jf

funt; fed tamen a&u diverfz inter fe ob di-

iurait

verfam formalitatem ; eodem enim modo con:

ibetopl

tingit, ut cumulus perfe&ionum contineat in fe

muitatos

tres rela&iones nempe emanationis feu fotentie,

d du

H tres formalitates funt

cognitionis & amoris.

m [

diverfe inter fe, quia habent oppofitionem in-

Dimt;

ter fe objetiosm 5 ita ut unum fit objectum alte«

rius, & ob hanc ipfam diverfitatem fpecialem

10

l

vocantur à Theologis realiter diverfe, quamvis

Pt

ï

|

xe*;azivä ad unam afeitatem nature idem fint^

0s a

ï

OsjprcrruR 3. DeEffentiaDei eft feecun-

itoys

05 Ri

ditas a&tualis ad intra; fed hec feecunditas eft

formaliter Trinitas perfonarum 3 ergo Trinitas

perttuni

rfonarum eft de Effentia Dei formaliter.

(4, Ul

pe

RrzsPONDEO.tr.Maj. n. Min.veldift. Hwc

W; WMI

fecunditas ad intra, in quantum refertur ad alia

MLIT

|

'

przedicata relativa ad invicem , eft formaliter

li

P

'[rinitas. c. in quantum refertur ad alia przdi-

2

UT

T

cata abfoluta feu ad cumulum perfectionum, &

g

afeitatem. n.

Nam tres perfonalitates relativé

j

fT

ad unam fuam afeitatem in natura idem funt.

u

qI'al

ii f

Os]ICITUR 4.

l

idquid eft aliqua per-

Q

E

ffentiam Divinam for-

fe&io fimplex conftitui

m

malitey ; fedtres relationes Perfonalitatum funt

"I qum

perfe&iones fimplices ; ergo conftituunt Effen-

nes

TUl )

tiam divinam formaliter ; Atqui tres relatio

un

! mïmahter

L]

DE ESSENTIA DETI.

53

funt Trinitas.

Ergo Trinitas conftituit Effen-

tiam Divinam formaliter.

1 Dirit,

— POf

REsPONDEO. dift. Maj. Quidquid eft ali-

qUE pj

qua perfectio fimplex conftitüit Kffentiam Divi-

) A0C Q

nam, in quantum refertur;ad cumulum perfe-

&t fe oj

Cionum & afeitatem. c. in quantum refpicit a-

liam relationem feu effe relativum, quod fecum

DOney y

habetoppofitionem obje&ivam. n. "IresPerfo,

fet tj

nalitates in quantum non comparantur inter fe,

Litates f

fed cum cumulo perfe&tionum, fic in eodem cu-

tionemi

mulo füb una Exiftentia conítituunt Effentiam

um at

Divinam ;

inquantum autem comparantur ad

fpeciler

invicem, fic jam apparet earum diverfitas, &

$ Quamy

quidem oppofitio objectiva mutua, qua unum

réfertur ad aliud tanquam fuumterminum. sco-

jem finfi

TUS & alii refpondent, negandó, quod tres re-

: eft fom

lationes Perfonalitatum fint perfe&tiones fimpli-

Cunditis:

ces; fed nos fequimur communem notionem

tpo Tri;

perfectionis, quam tradit S. Anfelmus Monolog.

naliter,

C.4., & Alii plerumque, qui id vocant perfettio-

elditt, /

men, quod eft melius non ibfó, hoc eft, quod eft me-

Fertur d

lius quam ejus negatio.

Ceeterum noftra refponfio,

(E fomi

quod in Perfonalitatibus Divinis dentur duo effe

d alia t

relativas unum, quo Perfonalitas una refertur

Ytionu,

ad alias Perfonalitates ; , alterum , quo refertur

ates f

ad Naturam Divinam, eft D. Thome in r. Sent.

jem fl

dift.2..9,1.3. 4 ad.d.-

Textus refertur in Refp.

[

ad object. fequentem.

t a

Divinat

Osjgrerrum s. [dentitas realis Eiï'entiæ

Divine cum tribus Perfonis eft formaliter ipfa

alittt

ituun l

1

Trinitas; fed illa identitas cum tribus Perfonis

eft formaliter de Effentia Dei ; ergo etiam ipfa

tj l'elaUF',:

Ti-

D 3

54

DISPUTATIO II

Tfihitas eft formaliter de/EH'Entia Dei. Min.

patet, quia illa identitas eft aliqua perfectio.

A); Mf i

RrzsPowNpEÉo. dift. Maj. Identitas realis

Effentie Divine cut tribus Perfonis comparatis

QrAN

inter fe eft formaliter lrinitas. c. comparatis ad

cumulum perfe&ionum. n. Senfus patet ex di-

! petïe*

g «

&is. Refponfio eft D. Thomz in r. Sent. dift. 2.

q.I. 3.4. ad r. ubi ait ; Proprietas perfonalis eft

MT

if

idem ve quod E[fentia Divina , f[ed differens vatione,

Poteft dupliviter confiderari velatio in divinis 5 *vel per

teriil

comparationem ad Effentiam , & fic efl ratio tantim ;

gt

vel per comparationem ad illud , quod rejertur. — Per

fefimstt

comparationem relationis ad fuum correlatioum oppofitum

a p

diftinquuntur perfone , & mon per comparationem vela-

Eu

tionis ad Effentiam.

Vide quefl. 4. Refp. ad objea.

du «t

I3, & 15. & ad Dices, object. 15.

i, n

Os[rcrTUR 6. Paternitas (idem dic de

Wl

fenter d

xaliis relationibus Perfonalitatum). faitem eft de

Effentia Patris ; fed Effentia Patris eft Deitas

guttnu

h]

feu Effentia communis tribus perfonis 5 ergo

um li

etiam Paternitas eft formaliter Effentia commu-

ao

nis tribus perfonis.

Effentia

tleprh

RrsPoNDEO. c. Maj. dift. Min,

! ln

Patris eft Deitas comparata ad cumulum infini-

E

?

[

t

tum perfe&ionum. c. comparata ad relationem

f€L ipfum 1

Filiationis vel Spirationis. n,. Quatenus Paterni-

Ht

tas femetipfam confiderat in ordine ad Filiatio-

"s ts

|

nem, eatenus fe non refert ad cumulum perfe-

"A D

€ionum, ideo fub diverfo refpe&u eft de Effen-

tu for-

( j

r

?

tia Deitatis Paternitas; & füb alio refpeü

ul

IT

qmali, q

i

uiin Deo eft realis, eadem Pate

xwlm] IOI

-r,n;i,tas

non eft de Effentia Deitatis,

"Uter

QU £.

]

*

DE ESSENTIA ADEI.

25

z

: Dei. '

QUJESTIO IL -

Derfeg

lts

es Creaturarum com*z'näam*w in

An perfeäïian

l Comye

JDeo fomalzï!er ?

COTpapa

5 Date

T

NOTANDUM I. Senfum (f;ilæ&ionis effe, an

perfectiones creaturarum v.gr. color, in-

L.Sent dj

J Pef/wzalzfr

teger concentus , integra fpecies hujus mundi

fenfibilis, modo fimillimo, univoco, &perfe-

[//7/j Wlläf

ET

&iffimé eodem, excepta folaindividuatione, ma-

terialitate, & finitudine feu imperfeCtione ac li-

';zz/zb lais

W p

mitatione, reperiatur in Deo 5 an veró hz per-

fe&iones tantüm contineantur in Deo modo quo-

UI

dam perfeCctiore non autem confimili , feu ut

It v

alii loquuntur , eminentialiter.

Sic illi Authores

. at ob

dicunt colorem eminenter contineri in fole vel

dem dit:

luce , in quantum fol eft caufa coloris, licét

ipfe fol non fit coloratus.

Sic etiam anima emi-

atem ef'

s elt D

l

J

!

nenter dicitur continere perfeCtiones fuarum co-

gnitionum aut volitionum ceterorumque a-

Onis ; &

&uum, licét in anima non prazexiftant formali-

ntia COtE

ter volitio, . cognitio &c.

Vel etiam quaeritur,

an hz perfectiones contineantur in Deo virtuali-

n H

ter, ficut planta continetur in grano feminis,

ulüm E

quod habet folam virtutem producendi plantam,

] relitit

licét ipfum granum non fit aliquid eminentius ac

omus Pitr

perfe&tius plantàá.

Vel denique , an he perfe-

» ad t

&iones contineantur in Deo formaliter - eminenter,

quiom p

id eft, modo quodam fimillimo ac univoco , at-

et i

tamen non folüm negativé dempta imperfectiene

rofpeti

aclimitatione, fed etiam pofitivé aucta per ad-

n Pa

ditionem continuativam cum majori perfc&ione

1f

fui generis, ita ut inter continuum & ejus par-

tes

!l

D 4

QU

j

s6

DISPUTATIO IL

m

tes generis nec appareat ulla diftin&tio forma-

:

lis.

^

J ülbe

Ifta precontinentia formaliter-eminentialis ex-

ï

Tou

plicatur in gradibus caloris, fuppofita illa fen-

xf

tentia, quod non differant entitativé, fic enim

j negaü*

gradus feptimus precontinebit gradum tertium

J O

jformaliter - eminenter , eo quod cum illo conveniat

g oU

univocé , attamen cum exceffu perfe&ionis.

qgni, Vl

Vel fi ponamus duos colores rubros, unum v. gr.

in tabula feorfim pofitum , & alterum in iride

s ]

tone

continüativé unitum ac identificatum cum aliis

coloribus iridis (faltem in füi fpecie expreffa)

" hn

'

Jl

p

in tali cafu color ille iridis convenit formaliter

eminenter cum colore rubeo fibi fimili, quam-

l

l(

máp

«l

vis identificetur continuativé cum aliis coloribus

|

fine ullo diftin&ivi etiam intentionalis indicio.

E

j

B

Y

Idem contingit in duabus quantitatibus continuis

ligni vel hoftie confecrate. Si enim unum ro-

!

sb

mrndi

tundum fit; alterüm veró ex una parte rotun-

dum, ex altera veró parte oblongum, vel an-

at

[

l;

Q

gulare, dabitur in his duabus quantitatibus con-

tinuis quoad rationem figure femicircularis fimi-

w

Jf

W

litudo formaliter eminentialis, quiain altera quan-

E

i

titatereperitur ratio femicircularis continua cum

Q

aliis figuris.

iïces ní

NorawNpuM Il.

Duplex effe ge/nus per-

TU -U

fe&tionis.

Qusdam perfectiones dicuntur fim-

i, (

pliciter finplices , alie tantüm dicuntur perfectio-

AU

nes fecundum quid. — Perfe&io fimpliciter famplex eft,

Pgom

quz in fuo formali conceptu nullam includit im-

aus,er;

perfectionem, & talis perfectio à Theologis cum

ï

;

TU

D. Anfelmo definitur effe id, quod efW melius non

ii

le

!f

ipf, id eft, quam melius eft habere quàm non

d

O05

i.haþere , & que eft melior quàm ejus negati

-.-

u

,

/

DE ESSENTIA DEIL

57

:in&iO M

Mij

l

j

.I

i

jus generis perfe&io eft fapientia, vita , intellettio,

t l

i

J

magnitudo, albedo, barmonia &jc. in quantum vi-

l

d

delicet abftrahunt à limitatione ad particulare

'Vää fi i

4

"

fubjectum ; omnia enim ifta meliora funt, quàm

u

eorumnegatio. Perfectio fécundum quid eft , quee

U COl]Vem'.

in füo conceptu ita includit imperfectionem, ut

Detfedi

ab ea nunquam poffit feparari, cujus generis eft

;J umlm V'Em

moveri, ratiocinari , effe animal organicum &gc.

O-

TUm jn j

mnia enim ifta pzdicata;dicunt aliquam limita-

h Cüm d

tionem v.gr. ad tempüsjdlocum, aut.alium de-

e eXPFGfT&F/

fe&tum, quz limitatio , in quantum inheret mo-

JmWt tui, non poteft convenire Deo. Tales etiam

ll QUam,

. funt omnes perfe&iones creaturarum , à quibus

Wb per intelle&um nondum eft pracifa limitatio entis

is lat

creati ac finiti.

Hinc ad conftituendam perfe-

s contini

i Unum

&ionem fimpliciter fimplicem non neceffarió re-

quiritur indivifibilitas perfectionis, qualis repe-

parte 10b

|

ritur in albedine, fed fufficit, quod nullam di-

Jm, v

t

catimperfe&ionem, & talis etiam eft v.gr. in-

tatibust

Cularis i

teger concentus abftrahendó 4 /latu limitato, quem

habet per creationem , & abftrahendó à ftatu

Lalteraq

ideali illimitato, quem habet in mente divina.

Xntinunt

DICO. L Perfe&tiones omnes fimpliciter

fimplices in fenfu explicato reperiuntur in Deo

t n

formaliter - eminenter,

Ita GONET, P. MEZGER,

licunti

!

]

GIRKEN ,

& SALMANTICENSES in Com-

ür pert

pendio.

PRosaTUR Conclufio r. Deus eft fummé

u f

inchu

perfectus ; ergo continet omnes perfeGiones,que

MR

nonrepugnantexiftere inDeo; atqui perfeCtiones

yeolog.

ef m

J

fimpliciter fimplices non repugnant exiftere in

Deo formaliter eminenter; ergo. prob.anmt. fub-

Perfectiones fimpliciter fimplices nul-

L

| fumpti.

Ds$

]am

58

DISPUTATIO II

f

lam dicunt imperfe&ionem ; ergo non repug-

nant exiftere in Deo.

i

j

PRonaTvuR Conclufio ». Deo tribuendum

r

atqui perfectio

?

W

jb d

efít omne id, quod eft melius;

Wi

fimpliciter fimplex etiam formaliter talis eft me-

j

i

Jior non ipía; ergo.

Maj. patet ; quia Deus eft

id, quo melius excogitari non poteft.

As

PRosATUR Conclufio3. Perfectiones fim-

inie &

pliciter fimplices predicantur de Deo formali-

miiont

ter; eng

illi conveniunt formaliter.

c. patet,

T 00

ii

quia przdicari fequitur ad effe, & modus pre-

dicandi feu concipiendi fequitur modum eftfendi. | pf

Deus dicitur formaliter intelligens , ju-

|

"Lnt. prob.

qyfplb a

fius, mifericors. Ergo.

JAiit, prob.

Quando hec

jladpi

predicata tribuimus Deo , fumimus fpeciem ha-

n rl

rum perfectionum à creaturis , & modó fimilli-

r u

mó folis imperfe&tionibüs demptis eas tribuimus

Tf G

Deo; hoc eftjautem przdicare aliquid formaii-

o

ter de altero , fcilicet eo modo, quo convenit

N0

aliis entibus, & quo importatur illa perfecuo in

E

|

l

M

D

conceptu.

Pa

PRosnATUR Conclufio 4. Nifi omnes per-

'

D

fe&iones fimpliciter fimplices creaturarum for-

H

j

Q COf

ialiter continerentur in Deo, non effet tam fa-

TT IN

cile, ex confideratione creaturarum mentem &

Wnr

* 09l

J

affe&tus transferre ad Deum; fed hoc juxta 5g-

NT

cram Scripturam non eft adeo difficile; ergo.

WU v

AMin. patet ex Sap..c.13. v.5.. à magnitudine [peciei

;uapgü

& creature cognofcibiliter poterit Creator borum videri.

Mi

Ex Epift. ad Rom. c. 1. & ab exemplis San&to-

Si pérfe&iones creaturarum

cction&;

rum. Maj. prob.

.

igr

non conünerentur formaliter in Deo, tunc nul-

Ütyni

la earum perfectionum, quereperirenturin Deo,

ï

i

eliet

do;f

/

Y

I],

DE ESSENTIA /DE;.

39

) ROt

effet fimilis his perfe&ionibus; atqui fi non ef-

fet fimilis , non effet facile ex confideratione

QUi perj

creaturarum transferre mentem & affe&um in

Deum; ergo. M. prob.

Affectus humani tan-

guia Day,

tum tendunt ad ea, que funt fibi nota, quia

ignoti nulla cupido.

Ergo non ducerentur af-

;eäiones l

fe&us noftriad Deum, fi non crederemus aliquid

fimile dari in Deo iisrebus, que moventaffectus

€0 forni

rationalis animze.

CONFIRMATUR à PARI.

uando v.gr.

ID0dis ;

Urm eifeni

rufticus audit in aula Principis dari aliquid

perfectus, pulchrius aut füavius iis objetis,

e!/zgrem, J

lütdo w

qui ipfe amat, ita tamen, ut non detur ibi-

dem aliquid fimile ejusdem generis vel fpeciei,

peciem hr

00 fimi!

non ducitur eorum defiderió , quia nullam illo-

rum habet ideam. Ergo idem contingeret, fi

is Uribuim

Juid fom

mens tantum crederet, dari aliquid perfectius in

Deo perfe&ionibus creaturarum , idque nulló

UO Com

modoó iis perfectionibus fimile,

Si veró credit,

perfeti

dari perfectiones in Deo per omnia fimiles dem-

ptis imperfeGionibüs , tunc ducitur defiderió

L omney

Dei v.gr. fi credit aliquem concentum aut in-

urarum:

finitos concentus poffibiles, qui in ifto mundo in

effet t

aére per momentum tranfeunt, ibi fixos fubfi-

j mente

ftere modó fimillimó, quo reperiuntur innoftris

oc joi

fenfibus , haud dubié ingens in ipfa affurgit defi-

jcile; &

derium videndi feu- fentiendi

nitudit

infinita poffibilia in Deo,

(quod idem eft)

: Jonn s

PRosATUR Conclufio s.

Si non omnes

ypi NH

perfectiones creaturarum .fimpliciter fimplices

Creatutt

formaliter continerentur in Deo, tunc Deus

cum mundo effet aliquid perfe&tius, " quam fine

)o, 0U

p

mundo ; fed hoc eft falfum, ergo. — Min. patet,

u

qua

6o

DISPUTATIO IH.

u

que eft D. 'Thoms 1.2. q.24. 3.3. ad 2. & q. s.

"

demalo a.1.ad4. ltem in3, d.6. q. 2. a.3. ad

i

?lll

». - Maj. prob. Si non omnes perfectiones modó

te

jl

fimillimó reperirentur in Deo, tunc daretur ali-

d

quis modus effendi fcilicet formaliter exiftendi

j d

extra Deum, qui non daretur in Deo, & hic mo-

dus effendi v.gr. ratio lucis, coloris &c. non eft

g a

120

formaliter ex fuo genere imperfeGtio ; ergo jam

,

^

'

j

j

u

daretur aliqua perfe&tio extra Deum, quz poffet

nl

tur in Deo.

addi perfectionibus emin,gntialiþus quze daren-

( r

PRosnATUR Conclufio 6. Si in Deo

! non

M/). /WJ

fenalt

continerentur formaliter perfectiones creatura-

rum, tunc Deus non poffet cognofcere creatu-

im h

l

at f

ras; fed hoc non poteft dici; ergo. prob. Maj.

Phü

Deus tantüm videret perfectiones, quc funt in

!

j

fe, non eas, quz funt in creaturis, cüm idee

!

þgo,öm

ejus effent diffimiles perfectionibus creaturarum.

AC

tur m

Caterüm quod hz perfeGtiones creaturarum

fint in Deo etiam eminenter , non eftopus proba-

iif

re; hoc enim ex eo patet, quia funt in Deo

Wher

modo eminentiori quam in creaturis ; in his

?

um d

QGUT GU

l

/

L

h [

funt accidentia v.gr. qualitates, habitus &c. vel

;

;

habent modum effendi fmitum & limiatum quoad

:J

l

)

(l

x

locum, tempus, divifionem &c. in Deo autem

BEU

funt ipfa ubflantia, & habent modum effendi conti-

:W

.'

i

j concingi(

nuativé eundem cum aliis infinitis perfeCtionibus.

« QR

UE,C

Dico rr.

Perfectiones creaturarum /ecun-

t

Q (

dum quid tales non funt formaliter in Deo, fed

tantum eiminentér eminentia perfeéta.

Perfe-

Y

&iones fecundum quid vocantur, quz in fuo con-

H

ceptu includunt imperfe&ionem , ac limitatio-

mO

j

us tales

lts

peln) utleo, lapis, motus, &c. ; fed mod

pertee-

6

DE ESSENTIA DEI.

61

'adz,&lf

perfectiones precontinendi eminentialiter confiftit

d

S.

in eo, quód Deus illas perfectiones preconti-

:

heat non folüm fecundum rationes genericas,

X dv

fed etiam fécundum rationes fpecificas & indi-

TF Cj

viduales, fed tantum in ftatu ideali obje&tivo,

?05 & th ii

& absque limitatione reali ad feriem determina-

I C n

tam circümftantiarum, caufarum & effectuum.

05 etmj

PROBATUR Conclufio i.

Eft impoflibile

1 Qu oj

aliquam imperfectionem contineri ih Deo for-

que ,darez

maliter; fed tales petfectiones fecundum quid fünt

imperfectiones ratione adjun&ti defeCtus; ergo.

o

Min. patet ;* quia v. gr. wmotus involvit limitatio-

$ C'éatür,

tiem adlocum, utpote progreffum ab unoloco ad

46 Creatq.

alterum, &ratiocinatio dicit defe&tum fcientis, ut-

| PT U. M(f

pote tendentiam in aliud nondum cognitum.

que funt:

PnoBaTUR Conclufio 2.

uz funt formaliter

, m il

CFeQCQYatU

inDeo,dicuntur etiam formaliter de Deo; fed per-

fectiones creaturarum fecundum quid non dicun-

Cteatürdn

turformaliter de Deo; ergo. Min. prob. Deus

(OpUs pró

non poteft dici corpus; leo, agnus, lapis &c. ni-

funt in]

fi metaphoricé ; atqui iftz funt perfeCtiones fe-

1ris ; :

cundum quid infenfu explicato; ergo.

Min.

itus & t

frob.

Hec omnia in fuo conceptu dicunt ali-

at Qu

quid limitatum ad locum, tempus, ad unam quan-

| Deo s.

dam actionem, paffionem, quantitatem, quod

(fendiut:

non contingit in aliis perfeGionibus v. gr. albe-

vfedtint:

dine, concentu &c. in quibus licet abftrahere à

jrarum f

limitatione & ftatu creato.

it De ïj

u M

Solvuntur Objectiones.

m füot

OsgrcrTUR 1. contra primam Conclufio-

gc lii

nem'

I. Si perfectiones creaturarum fimplic-

ur in

ml

ter fimplices darentur in Deo, tunc darent

Deo

:

62

DISPUTATIO II

Deo formaliter integri muhdi, concentus, do-

d

;:'Jg;aftiVea

mus &c.; fed hoc eft abfurdum; ergo. Msj.

::mgentionf

jatet ; quia omnia ifta ex fui genere funt perfe-

&iones, prout abftrahunt ab hac individuatio-

ne

m qW

Min. prob. .Si in Deo darentur formalifü-

a

mé omnes perfectiones , tunc audiendo concen-

j p

tum, eodem modo. audirem concentum in Deo,

& videndo hunc mundum, eodem modo vide-

g

frovindi

fem mundum exiftentem in Deo, & idem effet

circa alia3 atqui hoc eft falfum 5 ergo.

Min,

ii m

rob. . Siid verum effet, facillima effet intuitiva

PU

n pg'? f

vifio Dei; item homines accenderentur ad que-

rendas in Deo etiam iftas oblectationes munda-

[iw;quna

ij

nas; fed hoc eft falfum. Ergo.

2. Si perfe-

a

Giones creaturarum formaliter. exifterent in

FTU

li

l

Deo, tunc beati intuendo in Deo hunc mundum

non viderent intrinfecé aliquid perfectius quàm

RAU

If

quod ego video; fed hoc eft falfum, ergo. 3.

l

i

w

f

Si perfe&iones creaturorum fimpliciter fimpli-

ces effent formaliter in Deo, tunc Beati intuen-

TEU

aM

do Deum non folüm viderent omnes creaturas

t qit

l

a&u exiftentes, fed etiim omnes creaturas pof-

tl

Il

fibiles ; fed hoc eft falfum 5 ergo.

Min. patet ;

zi

E

j

quia Beati non omnia fciunt, videlicet praterita

ïl'nniilin

& futura, imó nec prefentia, ut in fequenti di-

;

; il

fputatione dicetur.

Wu

^

r

ï

'.:

WE

A

RrsPoNDEO adi. Tr.Maj.

Iï., Min. ad

1 D

P

prob. c.Maj. n.Min. adprob. d,m. — Si ejusmo-

(3

ll

di perfe&iones à nobis poffent comprehendi

J

Q

quoad earum modum eminentialem. tr. íecus,

ii

T ttg]

n. Dixitr. quia mundus, domus &c. non funt

l

( rj

perfe&io Gimpliciter fimplex; fed dicunt in fuo

Tüüem;

conceptu aliquid finitum, ac limitatum , quale

« l

unt

l

DE ES S,ENTIA DEI.

63

Centre

r

I

/

)

| CIto.

i

5

l

funt omnia entia materialia. . Si verb fumantur

C funt

t

M

abfítractivé, prout abfítrahunt à ftatu materiali

!

!

dndivi

li

& intentionali , non fequitur , quod fic cogno-

fcendo mundum cognofcam quidditativé Deum;

|

Bdb t

quia ne quidem fic fimpliciter videretur Deus,

fed tantim fecundüm quid, quia ifta obje&ta funt

UO m ]

minima pars Dei.

Hinc ficut ex eo , quod vi-

dere poffim aliquam maris guttulam in noftras

C idem d

Provincias deportatam , non fequitur , quod vi-

C180

li

let if

derim mare & omnia, que füunt in mari, & quee

alluuntur mari; ita nec verum eft fimpliciter,

Cür d Qu

165 fhund

me poffe videre Deum, dum v. gr. video intui-

tive rationem exiftentize univocé convenientis

« A peta

iltetent. Y

Deo, quia non video reliquas infinitas perfe&tio-

nes identificatas cum exiftentia in Deo.

Q C tmondr

44d 2. dift. Maj.. INon viderent aliquid per-

SWS qi

fectius formaliter./ c

realiter. B. -.Beati vi-

PUN

dendó Exiftentiam Divinam vident id, quod uni-

(iter i

vocé ac formaliffimé convenit cum exiftentia

Jeati inti

creaturarum.

Idem contingit in aliis perfectio-

68 CTFLT

nibus; quia tamen he perfectiones divinz crea-

FE UE

ts fimillime habent fecum identificatas alias

Mu

perfectiones, ideo videndó tales perfectiones

cet ptrit

creatis fimillimas videntaliquid realiter perfectius.

fequaz;

d 3. dift. Maj. Beati viderent omnes crea-

turas actu exiftentes & poffibiles, fi viderent Di-

vinam Effentiam adzquaté fumptam. c.

11 tan-

GL qut

tum inadequaté fumptam. n.

Sicut defacto in

'orret

!]

hac vita quodlibet ens habet diverfas perfe&io-

nes per intellectum diftinquibiles, & intellectus

n feF?

, Q

videndó unam, non videt eo ipfo alteram per-

fectionem ;

jcUnt 1

ita contingit in vifione intuitiva

Dei.

Hinc fi quis oret v.gr. paulo ferventiüs,

iCUJT qfk

Vgl

64

CITSP UCTTATTPBO E

ii k

vel eliciàt alium piuni a&tum mortificationis ocu-

Iu

j

j

lorum vel cogitationum, vel omni follicitudine

qr!e zdl

l

vitet peccata venialia & varias delectationes

il

hüjus mundi, poterit pro hocexiguo merito for-

luspo

té mereri, ut in altera vita videat aliquot millio-

l Doo

nes mundorum poflibilium plures, quàm alius,

gndur

qui non ita fervidé orat, nec tam follicité vitat

yier, Y

peccata venialia; omnes tamen poflibiles nun-

quam videbit per totam cternitatem.

1ione d

at

O8]ICITUR 2. Si perfeGiones create con-

venirent formaliter cum increatis ac divinis, tunc

j hona!

lii

daretur aliquid fimile Deo ; fed hoc eft falfum;

ergo. Maj. patet; quia perfeGtiones ille, qua-

trici

TT

rum datur formalis convenientia- ac fimilitudo

cum creatis, funt ipfe Deus.

Min. prob. ex Ca-

n

ybas

ïï

t

techis. Trid. Part.I. Cap. 13. de 12. Art. Symb.

ubi fic ait: Unaqueque ves *vel ex ejus e[Jentia , vel

ia

ex ejus fimilitudine & [pecie cognofcitur. — lt quoniam

gnnd

r

nibil Dei eft fimile, cujus fimilitudinis adjumento ad per-

imperfierliiombi

fetbam ejus notitiam peroenire po[fanus : confequens eft,

ARA

ui ejus naturam & e[Jentiam nemini 'videre liceat , mift

t a

bec eadem divina e[[entia fe.nobis conjunxerit , quod €9'

f (

hi

S. Dionyfius aperi£ oflendit , dum affrmat , nulla infe-

A CR

l

viorum fimilitudine fuperiora percipi po[Je ; meque enim

1

j

i

IU

ex alicujus vei corpored fmmilitudine, ejus, que corpore

WO g

careat, e[Jentia & fubftantia cognofci potef 5 cum pra-

l

At

(

fértim nece[fe fit, verum fimilitudines minus concretionis

TU

pabere, Cj magis fpirituales e[Je quàm ves ipfas, quarum

"NU n

i

jmaginem veferunt ; quemadmodum in. omnium verum

j

u..,q

[y

cognitione facilà experimur.

Verim quoniam fieri non

11 nofh

goteft, ut alicujus vei create fimilitudo equà pura & [pi-

!

didn

vitualis, ac Deus ipfe efl, veperiatur, ita fit , ut ex nulla

T

ligere

|

/imlitudü? divinam e[Jentiam » xwr E cT e intel

N

PO l-

dy j|

lI,

DE ESSENTIA DEI.

65

fiatig "

i foligse

goffinus. — zdccedit, quod ommes create ves certis per-

fé&tionis terminis. circumferibantur ;.—at. Deus infinitus

ledi

eft , meque ullius rei createe

O fleri

0

j

j

Jümilitudo Qu z'mmenþmtem

-

€apere potejt.

MUQuot i

ll

. RzesroNDEO. dift. Maj.. Daretur aliquid

Y QUäma

|

l

Olici

fimile Deo abftra&tivé fumptum, formaliter, &

D

fecundum quid. c. — concretive; realiter, & fim-

äfflbües li

pliciter. n. Argumentum retorqueri poteft in

ratione entis, quod etiam convenit univocé ac

?S.preatæcu[

formaliter creaturis & Deo.

Sic & leo eft fimi-

(Vinis

" lis homini in ratione animalitatis , vel planta aut

[

' Ille

dlit Japis in ratione fübftantiz, quin ifta fint fmplici-

; Q1 zer fimilia homini ; ita ut ex earum fimil

itudine

.amltuó homo a

gnofci' poflit ; ita Deus eft fimilis huic

. exC

mundo abftractiveé fumpto fecundiumn quid , nempe

t $m in ratione perfectionum idealium , que funt ob-.

j

lt ectivé in menteDei :

1

fed quia hz perfectiones,

Á w

! in quantum dantur in ideis divinis

,licét demptis

junetudy i

mperfectionibüs formalifmé dentur in D'eo,

Qonfn

. funt minima pars Dei, non poteft dici fimplici-

ert lia

ter; quod detur aliquid fimile Deo.' . Hznc effe

us mentem Catechismi Romani, patet ex eo, quod

(i,mlii dicat, ex creatis tantüm non poffe haberi noti-

; w

tiam, fimilitudinem, ac cognitionem . perfettam,

i, . per quod non negat poffe haberi imperfettam , id

fjf ; anj

eft, inadequatam.

nuy Cottia

O BJICITUR 3. contra eandem.

Il S- AU-

GUSTINUS in Ench. ait: Deum potius igno-

j jpþs, 0

omimgu v

rantià, quàm fcientià attingi; hoc autem non

l

n

fieret in noftra fententia.

Ergo,

AMin. prob.

abmni Nos ipfi dicimus, noftram fententiam effe opti-

g mmum medium ad agnofcendum pofitive Deum.

li l'gO.

ort i

1l

|

E

2. DIO-

— Dedmort Tratt. de Deo.

66

vDIS.PUT ATIO II

([]U

o; proNYsrivus l. de divin. Nofi. & in E-

gtl

iU

cait: Preflans illa & perfetta igno-

/

pift. ad Cajum fi

quæ «

vatio Dei vera eft ejus cog

nitio , qui omnibus fenfibilibus -

po(ïunt

eminet.ErgoD eus non e

ft fimilis rebus fenfibilibus.

dift. Maj.

Docet S.

necd

^ REsPONDEO dudI.

J

V

Auguftinus; Deum /imp!

iciler potius ignorantià

o

attingi. C.

fecundüm quid. m.

Cognofcimus

j

patet

N

de Deo folüm unam ve

] alteram perfectionem,

m , bonitatem , aut

sui

v.gr. rationem entis , juftitia

Sed quid hz funt

UM

aliquot

rationes ideales &c.

ad tot & tantas

alias perfeCtiones reperibiles in

uj

füti eft coram Deo,

[

Deo? totum iftud univer

Ve-

al

ficut una gutt

a roris antelucani , üt ait J OB.

; quod loquendó de Deo famnpliciter

TL

rum ergo eft

ia

feré nihil cognofcamus ,

adeoque potius per ig-

norantiam attingatur; interim táme

ii cognofci-

TT

fci-

n u

mus euttulam hanc divinarum perfectonutmi

il

l

licet colle&ionem creatarum perfectionum ab-

iiji

ftra&ivé fumptarum, & ipfaminfinitudinem fimi-

Ti

lium poffibilium.

dl

J4de; Cqo d. u

Deus non eft (imilisrebus

1

J

fecundum quid. fubd.

l

fenfibilibus fimpliciter. c.

C

bl

ii

Kj

Non eft fimilis rebus fenfibilibus

realiter.

il (f

formaliter & abftracivé. n. Dicit ergo D10-

L

, ï

!u

wNysrus; quod Deus fuperemineat omnibus

"u

i

fenfibilibus fimpliciter acrealiter; non autem fe-

Jj

" Wf?re&

"

cundüm quid, formaliter, & abftrattivé ; habet e-

ïïilmem g i

nim aliquam convenientiam fecundüm rationes

* ii

ideales cum creaturis, uti & homo habet conve-

LOT

1

!

nientiam cum lapide, planta, &c. Sicutergo ve-

W ms, neW

rum eft; quod homo füperemineat reliquis crea-

t

türis, v. gr. plante

aut lapidi, fic etiam verum

^ r ll

bus fenfibilibus.

eft, quod Deus f,e':mineat omni

fïaïionem, m

O5]jr

W

DE ESSENTIA DEIL

67

o &

[

!

l

G jf

l

!

O2JICITUR 4. contrà eandem. DIONYy-

sIUs de divin. Nom. vult; ut negemus de Deo

mbus fem

;

A nf

j

L

omnia, qux à nobis fentiri, cogitari, aut etiam

dici poffunt. Ergo Deus eft fuperior omni per-

li. Dy

i

j

fectione creata, nec eft uilo modo fimilis ; quia

alioquin poffet aliquid pofitivé affirmari deDeo.

OPüQ(r

Jl

ni. patet ex ejus verbis in Theologia Myft

Timotheumi c. 1. fic alloquitur: d boc,

ut cápax

Jl

fias myfticarum contemplationum , -dér

elinque fenfus &

quid lo

'éperibils

Jenfibilia , 69 intelligibilia omnia , &

que non funt , &

que funt. oimia ; ut illi jungaris

, qui fuper omnem fub-

Coram [

flantiam € fi

J0,

j

iper omnem. [cientiam eff ; vide autem, ut

nullus indottorum ifla audiat ;

eos autem fic appellave-

o fnifci

vim , qui oifibilibus affixi nibil

Qs r

füper ea,. que obtutibus

ac fenfibus patent , e[Je arbitra

ntur ,. putantque fcientia

k cótmo

)

|

fua illum a[fequi , qui-pofuit

.Q&ïümmj |

tenebras latibulum fuum.

gam verà ft bos divina

myferia fupereminent , quidnam

TeQdotum.

de illis quispiaim dixerit

» qui longe profaniores füpremam

Ytogiteti

üllam omnium caufam

ex infimis quoque rebus effingunt,

mibilque bec antecedere putant impia fimulacra, «el ima-

(E frmihst

ginamenta , oaris formís à fe confitt

4? Debemus fa-

m qui j

ne omnes rerum pofitiones afrmare

de Deo, tanquam de

s realtt

omnium caufa, viciffnque potiori. quadam vatione eas-

(cit etgo

dem omnes de Deo megare tanquam cun&tís excelfiore,

i'ent owäq

In bac caligine fieri nos precamur , & per non idere ég

non at

ignorare, videre & cognofcere eum, qui eft Juper omnem

dive;

cognitionem & vifionem , àn ipfo non videre jer omnium

exiflentium. ablationem.

ndom t

Et c. 4. DDicimus. itaque,

) habet i

quod omnittm . caufa neque corpus eft ,

néque figura , ne-

J

que [Deciés,

Gicute

neque qualitates 9c.. meque fentit, neque fen-

creliqi

fibilis eft ,

neque aliud fenfibilium quidquam aut efl aut

babet.

c etam

Rur/[us dicimus, Deum neque babere. fenfum,

neque effe numerum. &

! fenflbmb;

gea vationem, nec intelligentiam,

2

0rdi-

y!

68

DISPUTATIO II

y

ordinem &9c.. meque babere potentiam , neque e[fe foten-

j

J

J

iiam, neque vitam, neque e[Jentiam, meque fanilitudinemi,

"

0

neque di[Jamilitudinem.

Quin etiam neque e[L.virtus ,

, j

mec fapientia , nec um , mec unitas , mec bonitas , nec

Jicis 9

pEITAS, nec eft ipfius pofitio prorfus ulla nec ablatio.

gaga

]ta Dionyfius.

RESPONDEO I.

Hoc opufcülum non effe

j

TTE

j

Dionyfii, quia à plerisque non numeratur inter

'ejus operas

uppofito etiam quod reliqua opera

lii

ml

1.

forent genuina, quod ipfum à plerisque negatur,

à

PTIU

prout in Contfoverfia de Revelationibus Agre-

ii

danis oftendi.

RESPONDEO?2

dift. Omnes rerum pofi-

ag

tiones funt aufferend:« à Deo concretivé fum-

:WW

i ii

nte. C.

abftractivé fumpte. n. Quando ali-

quid creatum mixtum cum imperfeGtione , quam

t

iing

]

f

fecum habet, Deo attribuo , erros minime ve-

'

ro, fi hanc abftraho. . Ipfus hujus Authoris,

i, MUA

j

wf

quiscunque demum fit, non poteft aliaeffe mens,

f

nifi velit effe omnium hareticorum peftilentif-

tht l

T

fimus. v.gr. dicit Epift. 4. ad Cajum : Qui con-

y

& tf

templatur fupra wentis fue captum , agnojcet etiam ed,

1

;

qua& de bumanitate S'efa. ajfirmatio? predicantur , in fe

:m

vim excellentis negationis contineres mam ut fummatin

hb qu

dicamus, ne bomo quidem erat, non quod bomo non e[Jet,

j

:

Ti

Ita ille Author.

!

f&d quod bomines longe füperaret.

"od

Hinc

:

W D

"n

.REsPONDEO 3

. dift. Nihil poteft de Deo

H

affirmari pofitivé in fenfu exclufivo eminentie

tf

inclufivo. n.

Sicut Author ifte

u

SPM

infinite. c

^l ]

nepat Chriftum effe bominem in fenfü exclufivo

Wt

|

Divinitatis aut majoris excellentiz, quamvis de

1

Tij

fidecertum fit, Chriftum univocé nobiscum con-

J

venire

" (Te tte

(j

DE ESSENTIA pmv,

69

T £f

venire in ratione hominis ;

ita etiam negat,

Wij

TRf df

Deum effe aliquid eorum, qus& conveniunt for-

maliter cum rebus fenfibilibus nempe fecundu

L büm't(!s J

r

L (j

rationes ideales, quz funt ipfe Deus.

Drczs. Dionyfius c.r. dicit, nulló modó

ün m

Deum cogitari poffe. . Ergo nec adequaté nec

inadequaté. nt. prob.

Sic ait:. Omnino non au-

It

dendum eft 5 quidquam de abftrufa Jummaque. divinitate

ut dicere aut cogitare preter ea,. que divinitüs firipta

ïqqe Don

enunciárunt ; gnorationi enim fumme [cientiam ejus,ef-

XIUDUS À

Jentie ac nature, que omnem orationem , fenfum , e[fen-

tiamque voincit , iribuere debemus.

Ut enim meque in-

F'erumm po

C

vifibilia vifibilibus intelliguntur, aut fimplicia & infigu-

teQve. (üm

vaia figuratís & efficbis , fic etiam e[Jentias vincit ac fa-

Quitdo d

perat, que terminó carei immenfias , &2 mens, que

üone, qu

mente concipi nequit , verbi , intelligentie , nominisque

, Qinme

vacuitas &g. privatio, que nulló modá eft , quoea, qua

jus Auch

Jünt , meque ejus ef? fenfüs , meque imaginatio , mec 910-

ia elfe m

men, nec fcientia.

Similes locutiones occurrunt

m pefte

in Patribus plures.

m: Qii

RzsPowpEo. d. De Deo nihil poteft dici

t d

proprié; & ipfe eft omni ente fuperior /ünplici-

Ticantar, i

tr acrealiter. c. formaliter & abftrativé. n.

1 fum

Concedo, quod Deus cum iis perfe&tionibus,

jono n

per quas fimilitudinem habet cum creatis , ad-

; ille A

jun&as habeat alias infinitas perfectiones , ratio-

ne quarum Deus nec conceipi nec fentiri poffit

oteft d

in hac vita naturaliter.

Ceterüm quàm parum

"b emint

Dionyfius putatitius negare voluerit fimilitudi-

t tht

nemaliquarum perfe&ionum divinarum cum crea-

tis, patet :

I. Ex eo, quod scoUs ERIGE-

f i

NA, primus 'Theologix myftice Dionyfianz in-

, quum

denti-

abiscumf-*

terpres (ïreferente' Gerf0n4e)l vifus fuerit i

oj

I

E

Ó

ficare

J)

70

DLSP Ui'ATIQ (

gU

.B]I

ficare Deum cum natura, & alii ejus au&toritate

i

Jf

aé&tu indu&i fuerint adidentificandum Deum cum

u

qu

natura, quibus etiam annumerari poteft Author

u

famofi ZEnigmatis, KElia, Lelia, Crifpus. — Fuit bec

dottrina Dionyfü ( inquit Gerfon ) aliquibus magnis

| Ro

ij

viris in fcandalum ( refutat Rusbrochium & alios

fimiles Myfticos) concluferunt enim ex illo, quod Deus

g

J

'

fT

f

—.1

$t omnibus e[fe, & bené e[fe , aqui omnem creaturam

gt

e[fe Deum, eoquód Deus & fuum e[fe idem. e[fent , ficut

o

aliqui impofuerunt Sfoanni Scoto translatori. librorum

ln

Dionyfü. Yta. Geríon.

2. Idem patet ex eo,

quod Dionyfius in lib. de Divin. Nom. dicat:

ll ;W J

fionsut

JDeum ve&ie ex omnibus celebrari per quandam omnium;

quorumn ipfe eff caufa, comparationem fecundimm 0 N 10*

sf

TEUM

ONEM INTELLECTÜS SUBLIMIOREM. , 9.

Quia ipfemet Dionyfius explicat, quo modo non

at

pofüit comprehendi & nominari Deus , nempe

ts t

prorfus eo modo, quo juxta ipfum CbrifTus non eft

Anim d

bomo,, fed omni homine fuperior; quia videlicet

du n

cum ratione humanitatis habet identificatas vel

ht

cónjunctas alias perfe&tiones fublimiores infepa-

WW l)lm |

UT

rabiles ; in eo ergo fenfu etiam Deus eft omni

Effentià fuperior. 4. Ex eo, quia verba Dio-

Wi

nyfii generaliter accepta non poffunt effe vera

LT

in omnium fententia, v.gr. quod Deus non fit

W)Wfil

Virtus, quod non fit Ens, quód non fit Deitas,

IT

&c. prout revera in fententia Adverfariorum

"Ml [chm f(

hz locutiones non deberent effe verze, quianul- -»'**"säwjusfm

lum haberemus conceptum de Deo; imo ipfa

At i

Scriptura nos falleret, que de Deo affirmat id,

DT

quod homines füb his pradicatis Ens, Deitas &c.

ET

concipiunt. |

At

"

J

Oz-

q

Af

DE ESSENTIA DEI.

71

s TU

l

O3]ICITUR 5. contra eahdem. r. d. Tho-

Dotef

um

snas negat aliquam perfectionem reperiri univo-

,AUKM

l

'

usj lijj

cé inDeo &creaturis; ergonequeunt perfeétio-

li

nes creaturarum formaliter effe in Deo. — Zfnt.

prob. . .P.L q. 13. a. 5. C. ait:- Dicendum. quod im-

"m &&h

golfbile eft aliquid predicari de Deo & creaturis univo-

ZX

ce, quia omnis effettus non adequans virtutem. caufe a-

T t

gentis , vecipit fmmilitudinom agentis mon fecundium ean-

dem rationem, [ed deficienter. ,. & fic quidquid dicitur

e

Wiri g,

de Deo

u

9 creaturis, dicitur fecundim quod eft aliquis or-

)äæ[ era

do creature ad Deum , us ad principium & caufam , in

Vom. dig

qua preexitunt excellenter omnes. verum perfettiones.

t agj

£t iffe modus communitatis medius efl inter puram equi-

dm jxro

vocationem £5 fünplicem unicocationem.

2, I]dem 1.

'NEN,

[

Qmoom

cc,ad z, ait: Caufa univer[alis totius fpeciei non eft

agens unioocum,

Ergo cüm Deus fit caufa uni-

Q y ï,ïelll!

verfalis non erit univoca.

3. Idem l. cc. ad 9.

Cf

Dicendum, quod. fanilitudo creature ad Deum eft imper-

Juia vid

fettas quia mec idem fecundim genus veprafentat, — 4.

ntifretus

Part.L q. 13. a.2. C. fic ait:. Imrelle£tus nofler, cum

tores t

cognofcat Deum ex creaturis, fic cognofcit ipfum , fecun-

us elit

dim quod creature ipfum veprefentant ; oflenfum autem

a vetd

eft , quod Deus in fe prebabet perfettiones omnes creatu-

nt eltr

varum ; unde quelibet creatura in tantum eum repra-

Deus n

Jéntat, & eff ei fimilis, in quantum perfettionem aliquam

on fd

babet ; non tamen ita, quàd reprefentet eum ficut aliquid

dveriat

]

ejusdem [peciei «vel generis 5. fed. ficut. excellens princi-

ere Qu

pium, à cujus forma effettus. deficiunt ; cujus tamen ali-

qualem. familitudinem effetius confequuntur 5 ficut for-

20; II

o ii

t corporutm inferiorum repre[entant virtuiem |fola-

YEnm.

Sic igitur preditia nomina (w.gr. vi-

ll .DW

tm) dioinam — fubflantiam fügnificant — imperfett ,

fiut G? crewure imperfeità emm eprafintant.

!

l

4

5. Idem

pf

72

DISfUTATI'ö Wi

Idemäärt.ï. q.4. a&.2. C. ait : Dicendum , quM in

qggtirtm

a

f

;pmt T

JDeo funt. pevfetkiones omnium verum.

Prümb per boc,

Ti

quod quidquid eft perfeGtionis in effettu , oportet inmveniri

ii

in caufa ejfetlioa : *vel fecumdum eandem rationem, fi fit

!

um f

p

agens unicocum, - vel eminentiori modo, ft fit, agens -

n

thd |

quicocum, ficut in fole eft fimilitudo eorum, que generan-

r

tur per virtutem folis.

Manüfeflun enim eft , quod ef-

T

us u

]

fettus praexiflat virtute in caufa agente : praexiftere

autem in viriute caufe agentis , non eft. preexiftere im-

sripnin

N

perfettiori modo, fed perfettiori. . . . — Ciun ergo Deus

füt caufu effettiva verum , oportet omnium rerum perfe«

2777

M/þg!jifäf"

Giones praexiflere in Deo. fecundim| E MYNEN TIO-

REM modum.

6. Idem Part. l. q.4. a. 3. C. Di-

du

fv

cendum, quad multiplex et fimilitudo , fecundàm. multos

ï:

(

snodos communicandi in forma,

ucdam enim dicum-

at

vur. familia; qua communicant in eadem forma fecundum

m

eandem ratianem, & fecundiun eundum inodum - 5 ficut

E

ttumeot

duo «qualiter alba - ; & bec eft perfe&tima. fimilitu-

do.

Alio imodo. dicuntur fimilia, qu& communicant in

hntindg

ttondn

forma fecundim eandem rationem, && non fecundim eun-

dem modum : . fed fecundim magis & wninus s ut minus

Hemin

t um

album dicitur. fimile. wagis albo ,. 9 bec eff fnmilitudo

mperfetta.

Tértió modó dicuntur fümnilia, que commu-

At

micant-in eadem forma ,. fed non fecundium eandem ratio«

*tie (

memn, ut patet in agentibus mon univocis.

Ciim. enim

At t

emne agens agat fibi fimile - ; nece[fe efl, quod in affe-

At g

&u fit. fimilitudo forme agentis.

Si ergo agens fit con-

* d

tentum. in eadem pecie cum fuo ejfettu ,. erit fimilitudo

A

Jacundim eandem vationem [peciei - : -fi autem agens non.

751 Quoq])

ff contentum in eadem fpecie ; - ficut ea, que generantur

"It COf

ex virtute folis , erit fimilitudo fecundim fümilitudinem

gT

generis.

Si igitur fit aliquod agens, quod nou continea-

iï]iülr, U0

det

tw in genere , effedtus ejus adbuc magis vemoté acce

ad

"b n

]

DE ESSENTI*A DEI.

73

!

ïimb j l

aä Fhilitudz'nem forme agentis ; mon tamen ita., q

ubd

participent rationem fbeciei aut,generis , fed fecundum

Qfortor

i

i

aliqualem analogiam, ficut € ss & eft commune omnibus.

DT

*l

;

£t boc modo illa, que funt à Deo, affimilantur ei, in

quantum funt E N T1A.

7. ldem l. cc. ad r. Di-

T fU g

i e/t: Qu

cendum , quàd (creaturz) deficiant & fua caufa, mon

oltum fecundian f[uam. intenfionem & remiffionem , ficut

1 g

fhtosjns

vinus album deficit à magis albo; fed quia non eft con-

venientia nec [ecundum fpeciem , mec genus.

8. Idem

Al ) ]

l cc. ad 3. ait: — Dicendum ,. quod non eft. imilitudo

LT j

creature ad Deum , propter convenientiam in forma fe-

INENTI

cundum eandem vationem generis & fbeciei, fed fecun-

156 ]

dim analogiam tantüm.

Vdin quja

REsPONDEO 1. dift. a. Negat D. Thomas

ttin din

aliquam perfectionem creaturze concretivé fum-

t fcundi

ptam convenire univocé cum iis, que funt in

um -; f

Deo. c. abftractivé fumptam. n.

D. 'Thomas

ifma f

tantüm confiderat entia creata concretivé, prout

Bo

funt in aliquo determinato genere yel fpecie en-

ficundm

tis condiftin&té ad aliud genus vel fpeciem entis;

tss V

& fic bené negat perfeGtionem creaturce conve-

T

nire univocé cum increata perfectione ; quia

^, (ut i

non tantüm ratio fpecifica, fed etiam generica

j d

creature (fiftendó intra limites creature) nul-

t

Cini

.

lam habet convenientiam cum Deo & rebus Di-

vinis, utpote que omnes funt illimitate & infi-

| quiil

agj

nite; adeoque etiam funt extra genus entis creati.

ei f

RESPONDEO. 2. retorquendó in predicato

tionn g

entis, quod Do&tores S. J. & Scotifte feré omnes

iit genemi

dicunt convenire univocé Deo & creaturis, de

quo tamen D.'l'homas prorfus eodem modo lo-

l þmzïliwifïä

d n m

quitur, quo de aliis perfe&ionibus divinis v.gi.

vite, fapienti: &c.

Idem ergo puta me refpon-

u 4

2

lere

74

DISPU'EA..'E/.I;Q ;14:

deread Authoritatem D. Thomzuniverfim, quod

i wl

gu, P

illi refpondent circa predicatum entis.

Caterüm hunc effe fenfum D. Thomz negan-

uiguni

Mf me !

tis univocationen tam genericam quàm fpecifi-

t Mi

cam creature cum Deo, poteft probari ex ipfo

;;os, «

D. Thoma.

r. Enim dicit, tántum ideó nullam

dari univocationem , quia perfectiones, que in

lv

:'v

j

sxadim[

T

Deo funt unitivé , in creatura funt divifivé ,

j q

adeoque nunquam in Deo concrefcunt adgenus

!

ii

p[u t

od

vel fpeciem entis particularis ; ex quo manife-

ftum eft, quod perfeGiones creatas confideret

suud.

jlis]

veduplicatjob ac concretiot , in quantum funt limi-

p

tate, finite, verbÓ, divif? à cumulo perfectio-

stf T

num. P.l d.13.a. 5. c. fic ait : Dicendum , quod

vir od

impoffibile eft , aliquid pradicari*de: Deo , &? creatura

Cl[eml

wnivoté ; quia effetdius mon adequans virtutem caufe

Dres.

vecipit fmilitudinem caufe deficienter , ia ut quod. DI-

VISIM (? MULTIPLICITER e/L in effettibus , in

o

Cv t

caufa ef? s MPLICITER (feu unitive) g eodem

wodo ; ficut fol fücundum unam «virtutem multiformes

QQUTef ]

ff

variüsque formas in iffis inferioribus producit. — Eodem

snodo omnes perfettiones , que in creaturis fant D 1v 1-

^m

J

$IM ($ MULTIPLICITER, in Deo praexiftunt

[

j

p

UNITE, (7 SIMPLICITER.

9.

uia ipfe

i

i

i

lnl «

D

[

"t

D. Thomas alió locó comparat perfectiones crea-

l

r

T

turarum aí Deum, ficut animalitaten ad homi-

N

nem , qux fine dubio formaliter continetur in

N

homine, id quod falvari non.poteft, nifi dica-

Odlfpa Is

[

tür, D. 'Thomam in prioribus textibus confide-

"r dj

tare perfectiones creatas concretioé , prout nempe

K mj

funt in aliquo determinato genere aut fpecie en-

ef

(l

tis particularis, in quo genere entis non eft Deus.

D ThOmHS

P. L. q. 14. a. 6. c. fic ait :

Qmnia in Deo praex-

W

dTA

iftunt,

l

75

bDE ESSENTIA DEL

*

ll

liyerüm,

N

iflunt , non þlünz"quanmm /(zd id, quod commume eft

Fhümæ fj

omnibus , fed etiam. quantum ad ea , Jecundim que res

j

"

r

quàm f

6

j

difFinquuntur, .. Et fic cm Deus omnes perfetliones con-

'bari

!

tineat , comparatur Dei EjJentia ad omnes rerum E[Jen-

&tj

|

j

Ti n

l;

das, mon ficut commune ad propria (ut unitas ad nu-

meros, vel centrum a lineas) fed ficut attus per-

lttes ) Uæiï

AUE iif

Fettus ad imperfettos ; ut fi dicerem , bomo ad animal 3

vel fenarius qui eft mumerus perfettus , ad imperfettos

CU d

fub ibfo contentos,

Ita D. 'Thomas ; & hoc eft

T0 mj

formaliffimé quod nos dicimus, cüm utique ani-

? CODfidos

malitas in homine, unitas in numeris, centrum

1 fünt [j

) perfeio

inlineis ad peripheriam, binarius in numero fe-

nario formaliter contineatur.

Sic & ratio gene-

Au, qud

9. u

rica caloris remiffi vel ftatuz imperfectze conti-

netur formaliter i

tb Qj

perfecta,

n calore intenfo vel in ijca.t;ga

L qui y

Driczs.

Si perfe&io creata cum increata

ff

") £a

ideo non convenit univocé, quia fumitur con-

cretivé, tunc etiam animalitas leonis non debet

Yi li

convenire univocé cum animalitate hominis ;

, D

fed hoc eft falfum ;. ergo. — Maj. prob. . Eft ea-

i fitt o

dem ratio fümendi concretivé animalitatem com-

t prauji

comparatam ad leonem ac hominem, quz ratio

. Qu

eft füumendi concretivé perfectionem quamcun-

Cionest:

que cre

atam comparatam ad creaturam & Deum.

m aL

Ergo.

ontinett

Ra-.

^ RESPONDEO,/h. Maj. ad prob. n. a.

t, nf

tio difparitatig eft, quia homo & leo non com-

us cuji

parantur ad invicem per modum caufie, fed tan-

rout od

tum per modum rerum fimilium, in qua confi-

deratione folet locum habere abftra&tio.

Econ-

u p

yonettus

tra D. 'Thomas Divina ad creaturas comparat per

In hac autem confi-

j of

[

li

modum caufie & gfï'e&us.

dera-

if

M

76

DISPUTATIO IL

K

m

ii

J

deratione folet attendi ad predicatum ültimö

J

gendü

fpecificum, quod eff ratio caufandi ; & ideo non

i mente

Í

folet habere locum abftractio fecundum ratio-

Caterüm

jl müIUS pä*

nem genericam , faltem ordinarie.

st

vt

mentem S. Thome noftre do&rine effe confor-

wlm, M

qQi

mem oftendam Queft. 4. Objett. 13.

E

Y

Op]rcrTUR 6. contra eandem.

VRi as

n

rentur omnes perfeGiones formaliter in Deo,

m

W

j

tunc etiam daretur albedo in Deo 5. fed hoc eft

am ib

;

Si daretur albedo

LL

falfum ; - ergo.

Min. prob.

in Deo, tunc denominaret Deum album, & du-

wl

rities Deum denominaret durum ; fed; ergo.

-

jj J fäüd

2. Si darentur omnes perfeGtiones lapidis in Deo,

ho

gt

tunc daretur in Deo etiam lapis; fed; ergo.

Maj. prob.. . Ubicunque reperitur colle&io pradi-

du

g

catorum cum lapide fpecificé eadem , ibi reperi-

tur.lapis ; - féd hoc fieret pofita univocatione

yi, wet

llpcn

Divinarum perfectionum cum perfeQionibus la-

pidis.

Ergo.

gtl

Ti d

. RESPONDEO 4

d 1.' dift. Maj. Daretur in

Deo albedo in ftatu ideali.c, in ftatu reali. n.

l

il

tl

f,EIIJ Il

1

Idese que funt in mente Divina, funt ejusdem

phüt

l

j

fpeciei & ejusdem naturz formaliter cum perfe-

u

;

l

i

&ionibus creaturarum , fed tamen non funt in

]ttt ]

mente divina per modum entis realis , limitati

iterofn

ad locum, tempus, & fubje&i legibus natur& in

310 fl

agendo vel patiendo , qui ftatus per divifionem

t

j

pÍ

à cumulo perfectionum accidit Effentiz cujusli-

|

Bu

betrei t fic. Diverfitas ergo inter perfectio-

11

"tlf QU

nem realem albedinis qu: eft in muro, & inter

ts

|

ideam albedinis, que eft in mente noftra vel Di-

Q

II

li

vina, non confiftit in ipfa Effentia albedinis , fed

in modo efferidi ; albedo enim in muro fequi-

"lite

1

tur

l,

DÉ ÉS8SENTIA bEr.

dd

tut leges phyficas univerfi, ac mundi realis tam

ünd

Um g

in agendo quàm patiendo $ econtra albedo , quxe

eft in mente, fequitur leges mundi intelle&tualis ;

d

d

CHe COf

l

hinc murus patitur albedinem, donec à legibus

extrinfecis mutetur, & ideo vocamus murum al-

xm. I. Sldi

bum; econtra mens non patitur albedinem per

ul

modum fubje&i paffivi, fed eam recipit per mo-

DEU

; Íed lo

dum principii activi, & ideo non denominamus

eam albam fed cognofcentem albedinis.

TCCUr a[bol

J

bum, &i

d 2. dift. Maj.

Si darentur illee perfe&io-

nes lapidis modó finitó & limitató, feu in ftatu

d5 em

reali.c. fi tantüm illimitató feu in ftatu ideali. n.

(is inDe,

In mundo hoc reali perfe&iones lapidis funt tan-

; empo,

SWOIUN

tüm perfe&tiones lapidis & nihil aliud, quia funt

divifie à cumulo infinito perfectionum 3. in Deo

; bitou

autem nullam habent limitationem loci aut tem-

Yvoentinr

poris, nec fünt divifie à cumulo perfectionum,

o QObl

& hoc non vocamus lapidem, fed ideam lapidis

quia ut obfervat D. THoMAS p.T. q. 13. res no-

Darebri

Tatu retii

minantur, ut concipiuntur; concipiuntur au-

tem ut aliquid finitum, quandocunque nudé ac

tunt ej

fimpliciter proferuntur nomi

"

na .entium finitorum

t Qumpe

v. gr. lapidis.

: mon f

Drezs. In Deo juxta nos non tantüm de-

dlis ; li

beret reprefentari preedicatum genericum & fpe-

yos natit

cificum lapidis, fed etiam predicatum indivi-

y divit:

duale ilius ; ergo fi idee rerum , que fünt in

entie cuiug

mente Divina, funt ejusdem fpeciei ac nature

ter pert

formaliter cujus funt ipfie res, in Deo non tan-

, 6

tum debet reperiri predicitum genericum & fpe»

lat

cificum lapidis, fed etiam individuale, adeo

que

jlb edimS,f*f

totus lapis realiter fumptus.

RESPONDEO. dift. a.

Deberet in Deo re-k

o tï

peri-

)

79

AÍisPUTATIO . II

jl!

n

,

periri prædicatum individuale lapidis , fecundümi

eawfafum |

quod habet aliquid pofitivi. c. fecunduüm quod

p

habet aliquid negativi. n.

Predicatum indivi-

y li

in.gu

duale lapidis in ideis divinis tam perfecté exiftit,

j imul

ac exiftit in ipfo lapide, fed ibi non habet divi-

fionem ac negationem Oomnium aliarum perfe-

[

3

ao

&ionum, & limitationemi ad leges naturge, qua-

lem habet extrà Deum i & ob hoc idea lapidis

&m&mï

j um d

in Deo non eft aliquod ens particulare; ideoque

non vocatur lapis fed idea lapidis,

n

i.' NO*

i

Osn]JiciTUR 7. contrá eandetii.

jtatr i

7

ftre perfeciones exemplares feu ideales, quas

concipimus de aliqua re non funt ejusdem fpe-

ii

li

"

d

3 dl

ciei ac naturz cum ipfo objecto v. gr, idea arcee

cum arca; ergo neque idez divine funt forma-

at

VAU D

liter ejusdem rationis cum objectis.

nt. prob,

1

ii

Idee corporum noh funt corporee aut corpora,

///

T

& fimiliter idea caloris aut frigotis non eft calida

TET

aut frigida.

2. Si perfeGiones divine ideales

tb

convenirent formaliter cumi creatis, turic perfe-

Is

VIMT

&iones ideales fubftanti& deberent effe fubftan-

tiales, & idez accidentium deberent effe in Deo

UT

(

accidentales ; & idea rotunditatis deberet effe

&l intemo,

rotunda; fedhoceftfalfum., Ergo. 3.

.ando

lii

fol producit plures effe&tus , non eft nec

e, ut

?Olünganæ ii

hi effe&tus formaliter precontineantur iri fole;

TM

neque enimi mufca, rana, vapor &c. formali-

!

nüderatæ 1

ter continentuf' in fole; ergo idem eft neque

*

RUT

jn Deo neceffarium. |4. Quando anima produ-

t

cit motum vitalem, cognitionem , volitionem,

Q

hi effectus non continentut formaliter in anima;

&f

ïlt

idem fit, quando ex organo producitur cóncen-

"t

tus; ergo etiam neceffarium non eft , ut in Deo

ii

prg-

IT

DE ESSENTIA DEI.

79

(s

, fecqu

Cund

üt

Q

'p'ræcontineahtur formaliter omnes perfe&iones

ititum

creaturarum fimpliciter fimplices.

il

RESPONDEO ad 1. dift. a. . Noftrae idez

)erfe&e j ï&

On Dier

hon funt ejusdem naturé cum tebus realiter &

individualiter fpe&tatz. c, formaliter fumptee. n.

ld üm

l

J Titüre l

Species v.gr. alicujus cubi dependent in mente

ab arbitrio mentis, nec habent neceffarió fibi

0C Ide& la l

adjunctam limitationem ad certum locum & tem-

J

qre

il

pus cum fübjectione ad leges univerfi phyficas

quando enim cubo àcéedit hzc relatio adlocum,

D L

]

tempus, Gleges univerfi, eo ipfo eft & deno-

Ales, qi

minatur Corpus 3 fed hec relatio à cubo ut fic

Jusdem l

UET

diftinquitur formaliter, & ideo non eft neceffe,

ut eadem rélatio conveniat cübo ideali,

Idem

Tünt fom

dico'de idea caloris & frigoris ;; calidum enim

J

Jl pn'

vocamus non id tantum , quod Pabet calorem,

W CO

fed quod inducii fenfum caloris aut frigoris in cor-

ton eftedi

ivirie i

pore; idea Caloris, quamvis non differat à ca-

lore ex fuo genere, noón tamen inducit fenfum

, tüticge

caloris in corpore;

Inde ergo fit£, quod ideam

t efe f

caloris nón vocemus calidam,

Verüm tamen

1t effen]

eft , quod calor in mente concipi non pofíit fine

; debettiz

fenfu internó nifi pef motationes, prout in Pin-

. $Qu

dicüs Pbilof:

ophie Peripatetice. "Tom. 4. Philofophise

E hecelit

Pollingane dictum eft,

1

ytur i

.Ad 2& Iï- Maj-

Quia perfe&iones formaliter

( fori

confiderat? abftrahendó à ftatu reali ac indivi-

em d

duali nec funt fübftantiales nec accidentales, fed

anima p

indifferentes ad utrumque ftatum.

Ideo perfe-

, vülis

&io aliqua ex fuo genere univoca poteft in uno

iter iib

fubje&to effe accidentalis , in altero fubjlantíalis , fi-

jcitür

cut animalitas in homine poteft effe rationalis,

[ u

in bruto irrationalis ; in mente ergo Divina ta-

les

f

)

DISPUTATIO if

89o

:

les perf&&iones funt fub&antiaïes n mente— hu-

l

gt

ll

j

d

mana femper funt accidentales ; in obje&tis rea-

j'u

!

yii

libus interdum funt in uno accidentales, aliquan-

j

n

j

do in alio fubftantiales. .Ad alterum dico, hoc

tantüm vocari rotundum , quod eum ftatum ha-

i

r

l. eöt

bet fixum & limitatum , qui convenit rebus cor-

poreis; rotunditas autem que eft in mente, non

s ii D

g. (

facit, ut anima patiatur modó fixó ac limitató

fecundüm leges univerfi eam figuram permodum

atb

fum

terminantis, fed eam concipit pro fuo libitu, ut

vult & quamdiu vult; hoc autem non eft effe

i, t

volbis

rotundum, fed cognofcere rotunditatem.

- ZAd3. c.a.n.c. & paritatem. — Difparitas eft,

BIl

Dmtts 1

quia fol vel efttantüm caufa inftrumentalis , quce

difponit materiam ad formam, adeoque eft caufa

wütr, t

i nj

ad fummum n fieri , vel fi fit fimpliciter caufa et-

jami in effendo, üt volunt antiquiores, ipfa tan-

P

ïenti.x

l

tüm facit id exigitivé, & ut Effentiz aliorum en-

q. 3

tium fint in univerfo ; non vero eft caufa crea-

M

Wni, tu

iiva, ficut eft folus Deus,

juxta D. Thomam

u

t

Qu

omnes €aufze create vel funt tantim caufa in fieri

5

difponendó materiam, & tales utique non pr&-

loeoyy

y

continent formam effectüs.

Imo ipfz caufe u-

At nf

Á

nivoce cüm.non poflint producere propriam Ef-

M

fentiam ac formam juxta eundem S. Do&torem,

B

]f

f

tantüm poffunt facere, ut ea fua forma ex fe in-

m

definitafitinnovo fubjecto.

Caufze veró etfendi

DN

ob exigentiam & connexionem partium univerfi

tl

EUR

funt ille, qux exigunt, ut alie Effentie minüs

T

!t i

univerfales fint in univerfo, & ad hoc iterum

Dite hd

non requiritur, ut caufa formaliter praecontineat

perfe&ionem fui effe&us. ; Econtraalius eft mo-

1

Db

Wt

epe

e1[1-

lQ

dus caufandi pex ereationem , quo fimpliciter Eff

2

L

tua

DI

EPT

n

l

DE ESSEN TIA DEIL-

91

T mern

Objeti

tia quz fuerat ab eterno , ubicunque fuerit, in-

Tales

cipiat effe in ifto ftatu finito feu creato ;. cüm

m d

j allqu

(9. |

:

autem nihil fit ab eterno nifi

Deus, fequitur,

Bul

quod Effenti: rerum ex fu

D

ter fuerint in ideis Divinis.

0 genere ac qurmali-

At rebs

ï

1 tnen

te

ä

ld 4. eódem modó refpondeo; anima enim

no

QÜ q h)mtw

n dat Effentiam fuo effectui, fed vel difponit

T2 Dermog

V.Br. corpus ad naturam caloris, vel.ob ordi-

l

nem actuum antecedentium exigit habere feriém

1 ib

101 e[t dj

a&uum fubfequentium v.gr. cognitionis aut vo-

litionis ; interim tamen Effentia cognitionis aut

dLem,

volitionis neceffarió alicubi debuit effe ab -

Darits ej

terno.

Dtalis, qua

ID reres r.

ue elt eauf

Si omnia continerentur in Deo

formaliter , tunc non folüm Effentiá caloris con-

t u d

5 p tu

üneretur in Deo , fed etiam Effentia fe

nfationis,

qua actu fentimus ;

fed hoc eft'falfum. Ergo.

: aliorum a

Jf

Min. prob. — Si daretur in Deo etiam Effentia fen-

fationis, tunc Deus fentiret calore

m , dolorem,

D. Thon:

& reliquas

cauftii]

| qualitaþes ; Sed hoc non poteft dici.

Ergo.

yue nonpt

REsPONDEO. dift. Maj. Daretur in Deo

pfe cut

Effentia fenfationis demptis imperfectionibus, &

proptiai.

obje&tivé feu activé. c. cum im

$. Dodtts

perfectionibus,

& fübjectivé feu paffivé. n.

Falfum ergo eft,

yma ert

ia fentire calorem

»verdi

quód Deus fentiat calorem, qu

in noftro conceptu importat aliquam patfionem

tium um

in noftra anima habente fe paffivé ; talis autem

(fentie rb

paffio non datur in Deo, utpote qui tantüm in

j hoc i

fua mente habet fenfationem objettivé, ac circa

greconti

eam verfatur adtivénonpaflivé. Licetergo Deus

julisei?

tam perfecté percipiat calorem etiam intenfiffimum

;üciterEHfï i

ac nos ;

attamen eum

percipit fine modo paffi-

)

D.zdmort Tratt. deDeo,

VO,

jl

DI'S'PXU-TATIO, 11

p

j

atl

vo, fine triftitia & dolore fuþje&ivoä, ac fine

lefione organorum, fed a&tivé tendendó in aliud.

dl

n $d

Drices 2.

Si omnia dantur formaliter in

j fea

W

Deo, tunc etiam datur in Deo dolor , omnia

tormenta inferni, omnes triftitize damnatorum ;

« & d)

g u

imó & eorum fenfationes ; fed hoc non poteft

d

dici; ergo.

g fpunt

Dantur in Deo

- RrsPoNDEO. dift. Maj.

m 'mDEC

ifta omnia idealiter & obje&tivé. c. fubjectivé. m.

g at

Deus eft infinitus cumulus perfectionum, ergo

Q

Hi dolores

p onl

& dolorum, quia non funt nihil.

1

J

!

Til

tantüm reperiuntur formaliter in ideis Divinis,

ï J «Wj[jlim

:

l

r

non ex parte fubjetti cognofcentis ideas ; & hinc

il

n

illi dolores obje&ivi non confunduntur in Deo

M

cum beatitudine fübje&iva ;

& ob hoc non eft

g fris Y

verum dicere : Deus patitur dolores inferni; fed

J

verum eft, quod per fimilitudinem formalem ac

Mi

entitativam intelligat do

1ores infe/rni, eos cau-

r

fandó.

tilm

DicEs 3. Quando nos tantüm idealiter in-

Tipt

telligimus calorem ignis , aut dolores inferni &c.

T,.

non perfe&é affequimur hos dolores; ergo fi-

d f

Deus tantüm intelligeret & non fentiret dolores

IT l

inferni, non haberet perfe&am notitiam horum

à f

dolorum, nec fciret, quàm horribilis fit infer-.

t allor

nus.

ZInt. prob. ^ Quando v. gr. prius concipi-

W Ti

mus crüciatus combuftionis manuum, & poft-

il dmllï 1

modum eos a&u fentimus, experimur nos longé

finys

aliter effe affe&tos ex agnitione fpeculativa ac

:

Omm per

pra&tica ; tunc enim primüm dicimus , neminem

Me) fenfu

poffe credere, quanti fint hi cruciatus. Ergo.

VN j

f

RESPONDEO. c.a.n.c. & paritatem.. Dif-

S not

tf

J

N

paritas eft j quia nos intglligelïdö dolore

habe-

w

I

]

dv

DE ESSENTIAXDEL

83

4«

habemus etiam ipfam Effentiam doloris in nobis

QO ina

Ormats

ipfis, quia ifta excitatur in anima primüm per

010T

, (;

actualem motum organorum. Deus autem ha-

EVR

Tltony

bet in fe, hoc eft, in fuis ideis, totam Effentiam

inferni & ejus miferiarum tam

perfecté & ade-

quaté , ut fi per impoffibile eas ideas Divinas in-

"t jn D

ferni fepararemus à cumulo reliquarum perfe&tio-

num in Deo re

;

Tübjei

mum infernum.

peribilium, hab eremus perfectifli-

ODUD,

11 doly

. OBjyrerTUR 8. contra eandem. — Si daren-

15 Diini

ur omnia in Deo formaliter, tunc etiàm daren-

55 & hj

tur voluptates carnales fenfüum ; fed hoc eft ab-

furdum 5 ergo.

Min. prob.

Si darentur forma-

Dür in D

D0Cmon e

lifimé in Deo v.gr. cibi & convivia, poffet ho-

mo carnalis velle frui Deo propter iíta Objecta

intetni; [

Tormalen:

inDeoreperibilia; fedhoc eftabfurdum. Ergo.

RzsroNDzo. dift. Ma. Darentuür ifte vo-

D), e05

luptates objectivé in ftatu ideali. c. fubje&tivé

& in ftatu reali. n.

In ftatu reali his carnalibus

1 idealtbrn

voluptatibus jam adharent imperfe&tiones , ac

s infettit

f5; d

limitationes ; nec in Colo ullus eft finis v. gr.

Cibi, potüs, ufus conjugalis, ad qua à Deo nunc

Xiret d

titiam hr

ordinatur voluptas, tanquam accidens concomi-

tans.

Hinc, cüm fit ea voluptas irrationalis in

yilis f

ordine ad hos fines in celo , nullus dabitur ejus-

rius CU

um, &rt

modi voluptatum appetitus, nec ufüs. Quod fi

tamen dantur in ceelo aliqu: oblectationes fen-

jur n0

sio

fuum rationales, v.gr. auditüs per muficam, vel

þeculan a

oculorum per flores pulchros. &c. non eft im-

us,

poffibile, fenfus noftros in Codlo immediate affici

!

.;

1U0S.

U5

ab illis perfectionibus Divinis idealibus.

Imo,

itateff

fi vera effet fententia Cartefii, etiam in hac vita

dolore

loribüs & fonis & odo-

;

gn—ima afficeretur folis co

F 2

f

)

04

DISPUTATIO IL

"

jjntt

TU

j

vibüs idealibüs. Accertéparumintereft, utrum

afficiatur fola anima illis ideis, vel utrüm etiam

wpz

d

i

afficiantur fenfus ;

fic enim, fi per ifta quinque

"

annorum millia non ex

ftitiffet mundus , exftiuit-

p

fent tamen in anima ezedem affe&iones & idec,

ivl

s, non daretur propterea

a, W

T

11

quas defacto habuimu

minor oble&atio in ift

o mundo ideali quàm reali5.

s , (

ficas, qu: putant fe.

& idem contingit circa vene

À

yora u

frui miris oble&

ationibus, c

um tamen ifta omnia

3

folum dentur in

Phantafia; prout bene obfervat

wl

[

Matcel-

]

Wilf |

W

author Epiftole Decretalis , adífcriptae

z/!?/!i

'W'W

EM |

lino Papz.

M

!

OnBjICITUR 9.

contra eandem. Non po-

W

:

[qwdem

&ore oftendi, quód o-

teft ex aliquo infigni Do

J

DL

mnes perfectione

3

s creaturarum fimpliciter fim-

allimbtm

plices formaliter ex

iftant in Deo ac univocäv.

)

fomit

Ergo.

40. n.a. Quianoftram fenten-

j n

RESsPONDE

Yientt, D

tiam in plurimis locis exprels

é docet sco TUS,

BG

it attenté, qui hoc

& credo,

quoódillum non leger

Df

l

lil

In 4. enim docet;

Deum pofle cogn

ofci

negat.

4

iT n

conceptu. unto

00; Deum cónvenire univocé cum

i

creaturis; i

deas Divinas effe formaliter fimiles crea-

Poteft dici, quid

1

tis. Dift. 3. ad q. 2. fic habet :

non tantim in conceptu analogo conceptui creature con-

cipitur Deus , qui fc

ilicet fit omnino alius ab illo ; fed in

fibi & creature.

Concepium

conceptu aliquo wunivoco

Q?EWI?iaDir

unicocum voco , qui ita eft

unus , quàd ejus unitas fufficit

f

ég univo-

ad affirmanduin €9 negandum idem de eodem ,

'Tertia

p

cationem. fic intelle&tain pr

obo iripliciter &9c.

Omnis inquifitio metapbyfica

|

Nf

Scoti ratio fic habet :

W

)

de IDeo procedit fic ;

fiilicet. confiderando formalem va-

| J

uumu[ Del

i DiVinæ

tz'onem alicujus ,. €9

aufferendo ab illa vatione formali

mn-

J

lI

DE ESSENTI.A Enr.,

85

Dteref

j

vnperfeGtionem , quam babet in creaturis , & refervando

Utrün v

illamationem formalem, & attribuendo fibi omnino fum-

t ila Qiy

mam perfettionem , & fic attribuendo illud Deo. , Ex-

mdUS, eXü;l.

emplum de formali ratione fapientie «vel voluntatis, &grc.

l005 (l

Confideratur enim primb jn f& &? fecundian fe, & ex boc,

AU proptg

quàd ratio iftorum non includit formaliter imperfetionem

A quimrs

aliquam , nec limitationem , removeantur ab ipfa imper-

QUE putant

J'e&tiones , que concomitantur eam cum creaturis , & ve-

D iffa o

Jervata eddem ratione fapientie & voluntatis attribuun-

&De obfen

tur ifja Deo perfetti]uné $— ergo omnis inquifitio de Deo

p Mato

'bponit intelle&tum babere conceptum eundem univocum,

quem babet de creaturis. - Yta sco r us. Similia ha-

- Nonpt

bet plura Dift. 8. q. 3. & 4. item Dift. 35. & 36.

l, qiic

N egat quidem Deum effe in genere; quia non eft

pliciter f

corpüs, vivens &c. que omnia jam dicunt ali-

« Unvot

quid limitatum, adeoque non poffunt convenire

Deo formaliter ; fed ipfie perfectiones fimplices

ftram fent

i

z

juxta ipfum conveniunt Deo formaliter, üt Sa-

&t $COTI

pientia , Bonitas, Juftitia &c.

Quod ipfum ex-

entà qi!

tendendum ad alias creaturarum perfe&iones,

prout continentur in ideis Divinis.

Imo etiam

offe cop

o QR

lod

D. Thomas referendus Quafl. 4. Oljett. 3. non

obfcuré hanc do&rina

ter iib

m exactiffimé (tradit & ex-

itef. d

plicatl.

jj r

b il J

QUJESTIO III,

AU

"

n Ellentia Divina ab attributis , vel attributa

u Ut

Ian

duter fe diffinquantur realiter ?

jm, 6!

OTANDUM I.

"Attributa Divina vocari illas

j æ(. Tï'

- . perfe&iones divinas, feu predicata, que

ftio i

J

tribuuntur Deo per modum proprietatum toti

jj

naturz Diving & omnibus tribus perfonis com-

a

I5

imnu-

5

)

JDESPICTATIO.JII.

86

t f H[r

1unium lglt funt fapientia , potentia , juflitia , miferi- "

( fopU

[

cordia, bonitas, fortitudo &c.. quibus Deus denomi-

n

l

natur fapiens, potens, juftus &c,

uxritür hic,

"

joil

tet

quomodo hz perfectiones diftinguantur tum. ab'

ÉEffentia Divina, tum inter fe.

j

: *

n qui

NoTANDUM 1l.

In hac qu&

fcione fui'ü'e.

T

quatuor herefes.

ParuA hezrefis fuit l'alentinianorum in primi-

gt

ao

tivaEcclefia, qui putárunt, quod DivinaKffentia

emanet à fehas perfectiones, quas ZEonas vocant,

N

n

& has putant elfe diftin&tas ab Effentia Divina,

n

eàsque fuiffe principium operationum, quc ap-

paruerunt in Moyfe, Chrifto, aliisque Prophetis;

at

ri-

j u Gd

complexum vero plurium talium /Eonum in Ch

"

fto homine operantium , 5alvatorem vocant 5 &

!

at

. Jatmm

quia funt diftin&ie ab

Effentia Divina, funt juxta .

i

M. S

ipfos etiam obje&tum fpecialis cultüs. Hanc fen-

tentiam videntur adoptáffe Quakeriani feu. Tremu-

j

jl

r

t n

lantes in Anglia, qui credunt, Chriftum tantum

effe aliquam oirtutem Dei, feu attributum , fpecia-

Wi

l

tim fapientiam ac vationem Dei. INec multum ab

t

hac do&rina differre videntur multi Doctorum

btl

l

u

Sinenfium, qui adorant & diftinquunt varias vir-

[ fl f

Caterüm ordo ta-

tutes fupremi Coeli feu Dei.

)

liumf emanationum ac Zonum (prout in s. IRE-

d «

N EO l. r. adverfus herefes c. 1. refertur) eftfe-

TO

!rlh

1

.quens : r.dicunt in invifibilibus & innumerabi-

libus altitudinibus effe Principem ZEonem , qui pri-

J

I

In

mo exítitit ante omnia: hunc frotoparentem feu

W

grece THeozexev, & Budov vocant, eundem efle in-

ïïmuo1

vifibilem , fempiternum, ingenitum, quem nulla

Mu

yes capere poffit, qui infinitis ficculis in fumma

ïïinfüone]

quiete ac tranquillitate fuerit; cum hoc Proto-

w Vr

E

ïï

l

,

H

II,

DE ESSENTIA DETL.

87

:]u/iltllfl ; m'ï,

: AUs do

i

parente fuiffe alios oGo /Eones, inter quos pri-

mum & fecundum profunditatem & filentium appel-

f

Vi

Vi t

lant; ex bac abyfífo Protoparentem genuiffe

4Eonem tertium & quartüm, fcilicet mentem &

veriatem: ex mente & veritate progenitos effe

JEonem quintum & fextum fcilicet verbum & vi-

tam: ex verbo & vita prodiiffe /EKonem fepti-

HUR j

mum & octavum, bominem & Ecclefiam.

Ruríus

ivia]e

ex verbo & vitagenitos effe alios decem /Eones ;

ALl Og

1. Profundum &. mixturam,

entia Diy;

2. [ncorruptibilitaiem

& unionem

3. Sponte nafcentiam & voluptatem.

4.

WL Que.

Jmimobilitatem & temperaturam.

$. Unigenitum &

€Prophe

vitam beatam.

Ex homine & Ecclefia dicunt rur-

lum n ]

Ífus natos effe duodecim ZEones.

I. Confola-

VOCQE

torem feu Paraclitum & fidem. 9. Paternum & [pem.

i, funtcu

3. Maternum & cbaritatem. —.4.. Laudem & intelli-

s Hanr

gentiam.

5. Perfe&tum & fapientiam.. — 6... Ecclefra-

ii fey m

Jlicum. & beatitudinem. Has omnes triginta virtu-

nftum a

tes feu perfectiones Divinas Deo inhzrentes di-

Mu f

cunt diverfis temporibus feu. Poris (quas puta-

ec muli

]

^

F

bant defignari per horas, quibus Matth. 20. . Pa-

alti Doir

terfamilias exiiffe in vineam dicitur, nam 1. 3. 6.

int variag'

9. 11. facit 30. ) apparuiffe mundo per Prophe-

erum ot

tas, Apoftolos, & Chriftum. . Hic error potiffi-

Qut m u

müm eft, ad quem refpicit p. PAvuLÓOs, dum

fertur)t

cavendum monet ab inani philofopbia &? genealogiis

& iomux

interminatis.

Eundem confutat rgREN EUus 1. 2.

Vongm, C

adverfus heref.& EPIPHANIUS C.3I.

rolopzzren:::ï

SECUNDA herefis erat Eunomianorum duce

Vixe-

unden t

EUNOMIO, qui fuit difcipulus AET1fr.

fj, qua

runt feculó quartó.

Hi ne mentalem quidem

4

"ulis n

diftinctionem inter Effentiam Divinam, & illius

um ho

proprietates admittendam effe voluére.

Cum

Fa

pf

88 —

DISPUTATIO II

veró urgerentur fcripturis ; quæ Effentiam Dei

Wdeüam

'

!

h

!

j

]

nhOC,q

& attributa diversis nominibüs exprimunt ; re-

4

:4

j DI

fpondebant, tantum foni feu nominis differen-

H

jj

fie"

tiam ex illis textibus evinci; fic ut v.gr. Sapien-

tia, Paternitas &c. non differat ab Effentia Dei

s i

fienta

aut alio quovis attributo, nifi fecundüm nomen,

ut enfis & gladius. Ideo autem £uNoMrvs &

gus s

g at

alii negabant diftinctionem mentalem inter Ef-

fentiam & attributa Divina, ut totum difcrimen,

a

f u

quod in fcriptura inter naturam, attributa, &

Perfonas ftatuitur, in naturam ipfam, adeoque

vud d

T

in meram diverfitatem naturarum referre pof-

fent; ex quo proin fequebatur naturam Filii di-

ii d n

veríam effe à natura Patris, & fimiliter naturam

vt

Spiritüs realiter diverfam ànatura Filii & Patris.

;aulfäjlgflif.'w

TrERTrA herefis eft error Gregorii Palame.

n

n

Palamas ifte primüum Monachus apud grecos, po-

y. o

H

ftea Theffalonicenfis Epifcopus afferuit , fub ini-

ss

tium fieculi decimi tertii ; operationes Dei tam

vOtttone)

Ws

ad intra quàm ad extra ab Effentia Dei realiter

effe diftin&tas ; contendit tamen, eas non effe

Yi m

aliquid creatum, fed aliquid medium inter Deum

T

j

& creaturam, quod & ipfis creaturis in earum

j

p

productione communicetur.

Ecclefia Greca

1. Mi

fchismatica hunc Palams errorem amplexa eft

*

|

Jj

li

M

DT

[

feculó decimó tertió in Synodo Conftantinopo-

!

j

i

litana, quam Grzci nonam Oecumenicam appel-

K

i

ï

Í

lant; h&cenim Synodus BARLAAMO Mona-

mj

cho, & ipfius difcipulis anathema dixit, quód do-

]ito

,cuiffent contrarium , prout videri poteft in ANi-

It

ä

cepboro Gregora in Bibliotheca Patrum Tom. III.

l

;

lngl

QuaARTA herefis erat error GILBERTI

;

Y

PORRETANI, qui fzculó duodecimó Pictavo-

ücuntra

rum

,

Pfn

DE ESSENTIA DEI.

99

À

ïp.ïimllnt; |

rum Ecclefiamlrïexit, ngquezz'ug dacet, eum er-

raffe in hoc, quód Perfonalitates realiter diftin-

Difrs dify

xerit ab Effentia Divina. Reliqui veró Theo-

|

b

logi infuper volunt, quód etiam attributa ab Ef-

Ef

!'ndüm Ti

fentia Divina, & ipfa attributa inter fe réaliter

N Onr

difinxerit; & hoc probabilius eft; quia s. BER-

NARDUS & GAUFREDUS Claravallenfis Mo-

VET jnfor

10 Cifcri

ï

nachus Cozvi & Antagonifte Gilberti teftantur,

eum negáffe, quód attributa Divina fint Deus, quod

attributa,

fieri non poteft fine reali diftinCtione,

S. Ber-

In, HdSOQL"

nardus ferm. 8o. in Cantic, fic ait : — Recedant à

'ferre w

m Filij

nobis , cbari[Jumi , recedant novelli, non Dialectici , Jed

beretici , qui magnitudinem , qua magnus eft Deus , &

K Datürqn

item bonitatem , qua bonus , fed &5 [apientiam , qua fa-

lii KPuty

piens, C juftitiam, qua juflus eft Deus, poflremà Divi-

ii Palar

nitatem., qua Deus eff , Deum non e[fe impüffimnà difpu-

)gretosy

Tait, fübr

Qant. — Dioinitate , inquiunt , Deus eft , fed. Divinitas

non ef; Deus, — Gaufredus fcribit, Gilberti zequi-

ones Dait

| Dei rj

vocationes hac una Bernardi interrogatione pre-

clufas effe : . Ouid nece[Je eft , diutius circa bujusmodi

eds nont

verba immorari ? mon aliunde Jrocedit fcandali. bujus

inter]r

origo, nifi quód plures credere vos credunt , C? docere,

ris ndr

qud Divina E[Jentia vvel natura , Divinitas ejus ,. fa-

efia ü

pientia , bonitas , magnitudo mon eft Deus.

HOCfi CT Es

ampla:

ditis, palàm dicite aut negate. Quibus S. Bernardi

ynftantit

interrogatis (juxtaGaufredum) Gilbertus aufüs

onicam g

eft dicere ; forma Dei

eft Divinitas , qua Deus 4ff,

Axo N

€9 ipfa mon eft Deus.

yit, qui

. Drico. Neque /Eones, neque operationes

otel t

ad intra, neque attributa Dei , neque Perfonali-

tates diftinguuntur realiter ab Effentia Divina.

m TOIH-H

GILI

PRosATUR Conclufio r. In Concilio Rhe-

menfi contra Gilbertum definitum eft; Deum

iil

j

3

non

»r

DISPUTATIÓ II

9o

i ?

non nlü ed fapientiá, quz ipfe Deus eft, fapien-

j €ng qu(

tem effe ; nec nifi magnitudine, qus ipfe Deus

m

i

li

eft, magnum effe.

Ergo etiam eft definitum,

ioni

nan

quod magnitudo , fapientia &c. identificentur

m emm

t

cum effentia divina. c. patel ;

quia que&cunque

K

nen

poffunt affirmari de fe invicem in recto , identi-

xtaf

a

- ficantur. nt. prob.. ex a&is Concilii, in quo D.

x Dy

Bernardus ait: Scribatur flylo ferreo, quód divina e[-

fantia, forma, natura, Deitas, bonitas, Japientia, virtus,

MCWO; :

um

' potentia, magnitudo veré Deus ef..

]

L

"

PRosATUR Concilufio 2.

u n SPR

n

na effet realiter diftin&a ab attributis aut Per-

J

)

l

fonalitatibus, tunc non haberemus 'Trinitatem,

PLl

qu il

li

fed quaternitatem , imo centeneitatem , fed hoc

Jï'.?

eífe hereticum, definitum eft in Concilio Late-

t

[

l

ul (

xanenfi quarto 1215. JMaj. prob. . Ibi datur qua-

ternitas,ubi dantur quatuor realiter inter fe difün-

u qi

&a; fed darentur in Deo quatuor realiter diftn-

Tmnn])

lugoy

&a; ergo. JMin. prob. : Darentur tres perfonze &

hn fb

quartum, effentia divina, ac infuper attributa.

Bf CODDR

b

-

rgo. Hoc eftipfum argumentum Bernardi l.5.

de.confider. c.7. ubi ait: . Si diver/a putemus (at-

V,

tributa) non quaternitatem babemus , [ed centeneitatem.

d OTTQ |

PnosaATURn Conclufio 3. Si Effentia Divi-

äv

il

1

A

|

J

l

r

!

j

OTEeulüs

!

pa realiter diftingueretur ab attributis, & bec

Y

*

"

d. u

inter fe, tunc Deus non effet ens fimplex, fed

[

D

j

Mlllorum

[j

L

compofitum ex pluribus partibus; fed hoc non

"tht

w

.poteftdici; ergo. Min. patet ex di&tis in Meta-

G d

phyfica.

Maj. prob.

Compofitio nihil aliud

M

eft, quàm diftiné&torum unio, & hecin D

Jeo da-

J

]

retur. . Ergo.

AE

A

Solvuntur Objectiones.

UT

Os]t1ciTUR r. Giüberius füb nomine Dei in-

BI

tellexit

H

DE ESSENTIA DEIL

9I

!us e&) fa l:« 5

.I

tellexit tres Perfonas, non verö effentiam divi-

Ut ipp

D

| í

L defri

u»

nam; ergo quando negavit attributa divina effe

Deum, tantüm negavit identitatem horum attri-

Ventife

butorum cum effentia divina.

Ergo Gilbertus

folüm erravit circa Perfonalitates, prout lasquez;

dl inqy

eum errafle dicit, non veró, prout alli Theologi

juxta fuperiüus dicta explicant.

ZInt, prob. ex o -

0 u d

TONE Epifcopo Frifingenfi cozvo ac Gilberti

ff i

difcipulo , qui l. hift. 1. c. 5o. refert, inter alia

objectum effe Gilberto, quod affereret, Divinam

ïfïentia D

-

-Effentiam non e[Je Deum ; item, quod proprietates per-

lts qut ]

Trititate

Jonarum. non e[Jent. ipfe perfone : & dum Eugenius

.PapallI.. 1148. in Concilio Rhemenfi eum inter-

m fed f

rogaret; anillam fuummam EfJentiam , qua tres perfo-

nclho Lat

nas confel]us fuerat e[Je unum Deum, crederet e[Je Deun,

J datur q

xefpondiffe Gilbertum, non effe Deum, — Ergo cla-

ttiterfedit

rum eft, quód fuüb nomine Dei non intellexerit

'eahtet dj

Etfentiam Divinam, fed tres Perfonas.

fesperfor

RESPONDEO n.a. ad prob. dico, potius ha-

Der attti

bendam effe fidem Bernardo, qui in Concilio Rhe-

! Dernari.

menfi contra Gibertum difputavit, quàm o T T o-

fs um

NI Epifcopo, quiilli concilio noninterfuit. Pra-

d centeti

terea o T TO plus :?quo propenfus erat Gilber-

Efentil

to & offenfus Bernardo, prout ipfemet videtur

butis, U

faffus effe; nam (tefte Raderico, qui fupplevit

vfimple,

ejus hiftoriam) morti proximus juflit, ut i quid

fed

pro fententia Magiftri Gilbertà dixiffe vifus effet, ad pio-

idis i

vutm. &g. dottorum arbitrium corrigeretur,

OBT]ICITUR 2. s. cHRvsosTOMUs Hom.

. nili :

73. in illa Chrifti apud Joannem verba: Philippe,

il D?O

qui videt me , videt &? Patrem meum , aperté diftin-

guit effentiam ab attributis. ergo. — zdnt. prob. ex

:

ejus verbis: Fideamus, inquit, quidnam Pbilippus in-

i

f

tueri ;

pf

92

DISPUTATIO IL

n

tueri äelit ; an fapientiam patris? an verà bonitatem ;

sminime ;. fed boc ipfum , quid tandem. fit Pater , ipfam,

» valie

inquam , e[[fentiam.

at

RrEsPONDEO r. n.a. ad prob. dift. Philip-

OB]ICIT

pus vult intueri effentiam, & non bonitatem di-

sTidoti

vifim & abftractivéfümptam. c. unitim feurea-

Philippus non tantum vult

i

u)

liter fumptam. n.

P

cognofcere fapientiam patris, & bonitatem re-

lucentem in operibus creatis, fed ipfam fubfiften-

giett 3

tialem bonitatem feu effentiam. Hinc

N

RzsPoNDEO 2.hoc modó. dift. Non vult

w

intueri fapientiam & bonitatem in fenfu exclufi-

, has

YO

inclufivo. n

Philippus non conten-

hrA

[

j

y rquln

1U0DU

Ya

tus videre unam tantüm perfectionem ac for-

malitatem Dei, vult infuper videre totum cumu-

j

$0101

|

)

lum perfe&tionum conftituentium Effentiam Di-

j

;

vinam.

l

t t

Jïïïeiïïäïgi li

OBJICITUR 3. DIONYSIUS C.II. de di-

vin.Nom. ait: inDeo dari efficientias quasdam ab

3008 )

ipfa natu

ra Divina diftin&das ; ergo faltem di-

dU UR

ftinquit operationes ab Effentia.-

Sic habet':

|

Af

Principaliter, & divinb, &j cau[aliter boc, quod voocatur

PL

ipfum e[fe, ipfam vitam,

ipfam divinitatem, dicimus e[e

J

li

!

UNUM omnium fuperprincipale ,

& fuperfubflantiale

l0

i

O

principium. & caufam : PARTICIPATIONE Ut

T o

Ying

providas virtules , que ex minimé participabili Deo pro-

plc

ficifcuntur, nempe per fe fabftantie eff etionem, ipfam voi-

!

EW

|

1« affettionem , ipfam divini eff etionem , quarum gparti-

AR

cipatione quecunque funt nata. & exiflentia 9 viventia

Qu

69 divina funt. & nominantur.

!

RUfti

REÉsPONDEO. dift. a.

" Admittit eüïgientfas

li

111x

formaliter diftin&as à natura Divina. c. reali-

:

!

j

ter. n. Dionyfius per illas virtutes, quz à na-

1

tura

d

l]

3

DE ESSENTIA DEIL.

93

UO l

[j

ft Dy,

tura Diväna prodeunt, intelligit ideas Divinas, ad

r,,'j;

quarum fimilitudinem omnia fiunt , aut intelligit

P dl n

ipfas volitiones & decreta Divina, qu:z juxtanos

identificantur adequaté cum Deo.

1 Donige

nitim m

O8]jICITUR 4. llla, de quibus verificantur

contradictoria, diftinguuntur inter fe realiter;

on tantüm Y

: DOnitten

fed de attributis verificantur; ergo. JMim. prob.

1. Poffum dicere: affeitas eft radix fapientice

Pnfijy

fapientia non eftradix fapientim. '9. Scientia

Inc

d

eft fcientia, potentia non eft fcientia.

3. Deus

lL No

punit per juftitiam, non punitper mifericordiam.

enfl excli

4. Pater generat Filium per intelle&um, non ge-

100 confe

nerat per voluntatem 5 atqui he propofitiones

lem ac for

Qtum cum

funt contradictorie ; ergo.

REsPONDEO. tr.Maj. n.Min. 24dprob. 1.

Aentiam]

dift. Poffum hzc dicere in fenfu for-

9. 9 3.

mali.

C

reali, n. Ín fenfu enim reali omnes

CT d

perfectiones divins fünt à fe ipfis, potentia eft

(t quascm

fcientia, Deus punit per mifericordiam.

Sen-

£0 filtani

fus autem harum propofitionum in fenfu formali

Sic hd

eft ifte: Alleitas ut cognofcibilis per modum

f, qui i

actualis exiftentiz fibi & aliis fuüfficientis conci-

em, dinm

pitur üt radix fapientie, fapientiaüt cognofcibi-

iil

lis in ordine ad operationes fapientie non con-

LTIOXUT

cipitur ut principium fui ipfius.

Potentia veró

ipali u

üt cognofcibilis ad operationes potentie non

i

vocatur aut concipitur fcientia.

Deus per fuam

, quurim

potentiam ut cognofcibilem in ordine ad puni-

"gt

tiones punit, non punit per eandem potentiam

üt cognofcibilem ad operationes mifericordiz.

uod in-

jt o

ld 4. tr. Maj. n.fuppofitum Min.

na- c' rf

telle&tus & voluntas motionalis fint aliqui

diftin-

l

4

&um à Perfonalitate Filii, & SpirirusSancti, quzxe

vereé

94

DISPUTATIO IL

rl

veré diftinquuntur inter fe realiter. Si veró fit

i

n

fermo de intellectu & «oluntate commuri tribus

e( !

d

N

p

Perfonis, fic redit prior diftinctio formalis ,

g

Perfonalitatibus, prout infra dicetur.

Voluntas

autem & intelleétus notionalis & communis non dif-

o

ferunt inter fe nifi relativeé.

In quantuüm enim

gt

fe habent relativé ad cümulum perfectionum,

$, que'

feu ad effentiam divinam, eatenus futit commu-

vtfos COl

nes

Quatenus.vero referuntur ad Perfonali-

Nordi

tates, Lvocantur & funt notionales.

u

pny, i

QUJESTIO IV.

at

Zn Effentia Divina. à Perfonalitatibus , € At«

'ij'm:f:mmrfzie

tributa inter fe diffinguantur formaliter ex na-

dbl

tura rei? anm veró tantiun virtualiter

ao D

1

vtl fundamentaliter Y

dl Y

'It'

oTANDUMI. Suppofitis iis, quz in Philo-

14

vident

"^ .fophia de natura hujus diftinctionis dixi-

;amaümre, |

raus, fupponendum infüper effe

I. Conceptum

BN

noftrum, quandocunque eft verus, effe perfe&tif-

fiméfimilem obje&o immediato. 2. Conceptus

]i r ]

noftros fuam diverfitatem non habere à connota-

üritgy

tis & obliquis, in ordine ad que entia relativa

ABte .

j m

concipiuntur, fed eam diverfitatem fumi ex ipfa

re in retto confiderata,

3. Effentiam, exiften-

r

T

J

1

1

ä

tiam, ac reliquas perfectiones habere aliquam

M

?

K

dicerfitatem. faltem fundamentalem , vi cujus de ea-

:

m d

;

:w

1

dem re poffint formari diverfi conceptus quoad

Ti

rectum, v.gr. fi detur fpecies quzedam plurium

,ARGUME

colorum una ac fimplex v.gr. fiquis una eadem-

sT

no-

que fpecie phantafclica vel 3nce11e&uali cog

Ícit

s

!l

DE ESSENTIA DEL

Q

95

Si Ve

! fcit hortum, pi&turam &c. illa una

[

: i'p ecies intui-

RLT

[

l

u

h

0 fOTma

|

tivé cognita poterit reprefentari divifim , modó

is5

per fpeciem albedinis, modó per fpeciem rube.

Qf, Vo

I

ll

dinis &c. Licét ratio albi & rubri in ipfa fpe-

MULTS

(

cieimpreffa intelle&uali realiter non diftinguan.

Tantm «

tur

Idem contingitin quanto continuo habente

a fG&iOnu;

continuative diverfas figuras realiter non diftin-

Gas, qui tamen, ut funt in fe, in recto per di-

4 Perfs

verfos conceptus concipi poffunt.

|

NoTANDUM II. Nos eam diftin&ionem,

quz reperitur inter perfectiones diverías ex fuo

genere, continuativé tamen unitas, (proüt fit

i, Q 4 in prefata fpecie) non vocare virtualen, fed tan-

lr ext tüm fundamentalem , quod fermé tantüm, imo fi

ïmaïmer

re&té;hi termini explicentur, tantim pertinet ad

)

queftionem nominis ; docemus tamen conftan-

'

ter, eas perfectiones fic unitas, fumptas relativé

J

,

ad fuas caufas vel effe&us, fic cauíari aut ope-

quein?

|

ii

InCGonis d

rari, ac fi effent realiffimé diftin&te, prout patet

n

ex animalitate, rationalitate, intellectu , volu

.. Conce

P

n

f

tate, individuatione, ratione entis. &c.

effepa

Ü

?. Cont

p

Drico r. Effentia divina non diftinquitür

yere à t

-formaliter ex natura rei à füis attributis, nec attri-

entia 1

od

£.

buta inter fe.

Conclufio eft contra Scotiftas.

fümi er

Multa pro hac conclufione folent afferri argu-

menta tum phyfica, quibus impugnatur diftin-

jm, ed

|bere d

&io in genere, tum "Theologica, quibus videtur

j Quj

probari eam diftin&ionem faltem non procedere

in Divinis.

(Ceptüs

dam p

;

ARGUMENTUM Theologicumf I. eft hoc:

Tanta in Divinis debet admitti unitas ac fimpli-

Iuna t

(ud

j(

;

poteft

citas, qualis abfoluté poteft admitti; fed

admitti

Ó

96

DISI;UTA'TIO 1.

m

|

admitti u)n»itas, oppofita huic diftin&ioni; ergo.

11[

a

AMin. prob. ex folutione objectionum.

PRosnATUR Conclufio ». Si daretur

4

diftin- |

m

jmpie

&io Scotiftica, Trinitatis myfterium ceffaret effe

myfterium ; fed5 ergo.

Min. patet ex innume-

zi p

"Tiito

[

ris textibus SS. Patrum , ubi vocatur myfterium

vt 3

hoc incomprebenfibile.

Sic Ambrofius l. 1. de fide

g.

c. I. dicit. Mibi impo[fibile eft, bujus generationis di-

vine fcire fecretum. . Et Dionyfius l. 1. de Divin.

qur ?

h

l

N

prob

Nom. JNullus numerus aut unitas,aut facunditas, aut

rf vif.'l, 1[6

aliud quidpiam. aperuit illud arcanum divinit

atis , quod

r ini I

omnem rationem fuperat & intelligentiam. — Maj. prob.

(j

Si daretur hec diftinctio, facillimé poffet con-

Umtiog

cipi aliqua natura communis tribus realitatibus

(osrmRY

habentibus inter fe oppofitionem relativam 5 at-

ycle

ULUA ]

qui hóc pofitó jam haberetur myfterium Trini-

TTN

tatis.

Ergo.

PaosaATUuRn Conclufio 3.

Si formalitafes

J

i

AR 0f

ïl

diftinquerentur in Deo, ficut in homine, tunc

etiam deberet dari tertia entitasrealiter diftincta

àdtbut

j

!)

à formalitatibus , qus effet radix exigitiva ac

Bl

2

fed hoc

. Jl

El

coadunativa omnium formalitatum ;

!

non poteft dici; quia alioquin manifefté daretur

|

t of

I

ä

0

quaternitasin Deo. Maj prob. Homo non

eft perfe&ius unum, quàm Deus ; ergo etiam in

t ]

Deo ad conftituendam rationem unius deberet

WTOR

ï

dari tertia entitas, in qua unirentur perfectiones

ï

l

IDiore

Divine formaliter ex natura rei diftincte in-

t fs

l

ter fe.

Theolog.

PRonATUR Conclufio4. Si daretur hec

,,

:

" i

l

j

diftin&io attributorum inter fe & cum Effentia

d

.,e

t |

Divina, tunc non poffent proprié ac modó lo-

W fm

j

Dl

quendi ufitató predicari in recto de Deo; fed

bj

:

ETO

. hoc

i Ti

II,

DE ESSENTIA DEL

97

H&ionj T

!

Um,

hoc eft falfum; ergo.

Mfaj. patet j quia non eft

daretur i

",

ufitata locutio

, quód totum przedicetur de par-

—

I Ceffe

|

tibus, aut viciffim pars de toto ; v. gr. non dici.

mus fimpliciter , homo eft unio , nominandó fo.

4 GE i

lam unam partem, non adde

gtur Dl

ndó reliquas; ne-

que dicimus,

homo eft rationalit

3$, eó quód in-

05 1] det

tercedat inadequata diftin&tio

It Ponrr 'z'mzin

inter totum &

L deDj

partem. —Min. prob.

In Scripturi

s fiepe praedi-

cantur in recto attributa Dei de

Deo ;

Jiundig

!

"nt. prob.

ergo,

ï

Joa. 14. dicitur:

£g0 fum veritas, via

w'/iz'z/zzz'y, í

&2 vita.

Item in Prov,

Igo fapientia &c,

Item

) Mj

T Gotct.

Predicamus Chriftum Dei oirtutem

poffet co

é9 Dei

Jüpientiam. . Idem patet ex Concilio Rhem

enfi &

tüi ex S. Bernardo

queftione przcedente cit

atis,

htvom; :

CONFIRMATUR,

$1 daretur talis diftin-

m Trt

Qio,

tunc Deus inadequaté diftingueretur à fin.

gulis attributis ;

fed hoc non poteft dicii ergo.

1 formoll

Min. prob.

Si diftingueretur ab attributis inad.

homine,

&quaté , tünc omni

jure poffet Deus negari de

aliter qit

fingulis attributis ;

fed hoc non poteft fieri, üt

Y exiptin

fuprà oftenfum eft

contra Gilbertum Porreta-

n; Wi

num ;

ergo.

Maj. prob.

5i ob inadequatam

ifefte d

identitatem poffum aliquid

affirmare de altero,

ll; potero etiam ob inadzquatam diftin&tionem i-

emod; Cem negare de illo.

Ieroo

unius d&

'

ROBATUR Conclufio 5.

$i attributa in

fe

Y

, Deo diftinguerentur inter fe, tunc Deus non

j

irp

m

|

(ilt

u

, effet ens fimpliciffimum ; fed hoc eft contra Pa.

.tres & Theologos, qui paffim vocant Deum ens

; daret:

omnium fonpliciffmum ; ergo. — Maj. prob. .Si Deus

: Cum J

)

j

non effet ens fimplicius ceteris e

ntibüs , non

!

€ffet ens fimpliciffimum ; fed; e

& ac m

l

TEO. Min. prob,

In Deo daretur eadem com

pofitio formalitatum,

deDeoig

D.admort Tiatt. deDeo,

G

qualis

J

98

DISPUTATIO II

!

[

!

J

d

. in anima , aut in Angeloj

qualis daretur v. gr

j

[

J

gjmmilfï

imoó haberet compo

fiionem plurium partium,

!

ROBATI

fcilicet formalitatum, quàm habet anima. ltem

apid !

P

nsu

tertia entitas Scotiftica effet ens longé fimplicius

—

j od

l

,

?0

quàm Deus, quia habet omnimodam unitatem

T

s n«

fine compofitione formalitatum.

PaRosnATUR Conclufio 6. Si attributa Di-

f

—

y Bg

vina diftinquerentur a&ualiter inter fe , tUt

etiam diftinquerentur a&ualiter alique collectio-

nes formalitatum inter fe v. gr. colum ideale à

terra ideali ; fed hoc non poteft dici; ergo.

- (

Min. prob.

H collectiones fi diftinquerentur,

ffmu

, quia inprimis

vefmrat

diftinquerentur omnino realiter

haberent feriem predicamentalem ; dein habe-

stell

jl

[

^

rent mutuam oppofitionem relativam inter Íos

$; d

r

utpote cüm unum etiam in ftatu ideali fit ratio

?

;K

(

;

exiftendi alteri; ac denique quia tam parum a-

;

1

ï

fl cum

liquid impedit diftinctionem harum colle&iionum

3. N

inter fe, quàm parum quidpiam impedit diftin-

j

l

j

&ionem trium perfonalitatum , cüm & ift:z ha-

( d

beant unam Exiftentiam infeparabilem, ficut illz

UPU

formalitates.

vt

VU

PRosaATUuR Conclufio 7. Si daretur ne-

i r

ceffitas fic diftinquendi Potemiam Divinam à Sa-

|

J

pientia Divina, tu

ncetiam daretur ratio fic diftin-

j

TT j

am mufce à

D

quendi Potentiam Divinam productiv

l

Itfüm

Potentia Divina produGtiva Elepbantis : fed hoc

L

[

ï

nemo dicit :

ergo.

]Maj. prob.

In creatis alia

girte

UT

4 S'(m&un

eft a&tio & virtus produ&tiva refpectu diverforum

RESPON

fpecie effe&uum ; ergo idem contingeret in Di-

xinis.

t

BICO- TE

EiTentia Divina à ferfon.alita?

diftin-

UE

i

|

üümnead

|

þibus , & attributa Divina inter fe tantum

guuln-

I],

DE ESSENTIA DEI,

99

UC jn

j

dy

]

guuntur fundamentaliter,

feu ut Thomifte loquun-

: anima. r

tur, virtuaDter.

PRosBATUR. Per hanc diftin&tionem funda-

Ong fj

mentalem , feu virtualem, fi

bene explicetur,

Qd ts

prout dicit capacitatem, in re&to terminandi di-

| Sitibyg

verfos conceptus, a&tiones, & effectus, omnes

difficultates in hac materia o

r o

fur.

ptimé complanan-

TQue ol

Ergo.

(elum ii

Solvuntur Objectiones.

i fCi ;

JDuerent

OnjgrcerTUR 1. Fa diftinquuntur ad minii-

müum formaliter ex natura rei, de quibus à parte rei

qUia Ihpri

: dein hh

verificantur contradi&toria; fed de attributis Di-

m r

vinis & de Effentia Divina verificantur contra-

deui f

di&oria; ergo.

Min. prob.

1. Communicari &

f0 commtunicari à parte rei funt contradi&orias

m panz

fed ifta conveniunt Perfonalitatibus &

n colledi:

Effentice;

ergo. Mim.prob. Elfentia Divina communica-

impedit

üm & it:

tur l'erbo, Paternitas non communicatur ; ergo.

2. Generare & mon generare funt contradi&orias

ilem, f

atqui ante omnem operationem intelle&us ifta

verificantur in Deo ; ergo. — Min. prob. Intelli-

$t dart

Divitut:

gentia Patris generat Verbum $ «voluntas Patris

non generat Verbum; econtra voluntas Patris fpi-

ratio Id

rat Spiritum fanctum , intelligentia Patris non fpi-

Qivany

fatSpiritum San&um ; quia videlicet Pater per

at : B

fui intelligentiam

[n crat

generat Vgrbum, non vero Spi-

l

ritum Sanéctum.

ha diret

i;

ä-

REsPONDEO adr. & ado.

1. invertendo

tingee

argumentum, Ea diftinguuntur realiter, quse

fimpliciter de fe invicem negantur fine ulla re-

j Perforf

tantit!

ftricione ad fenfum formalem 5 fed communicari

;,

G 2

& non

£

»!

DISPUTATI1O II

IOO

NOpeïm

od

& mon coxmmunicari, generare & mon generare fimpli-

&attnbuü'

citer negantur inDeo; ergo realiter diftinguun-

J

q

l

tur, quod nec ab ipfis Scotiftis poteft admitti, ut-

Y

gt

pote hzreticum.

gt

RESPONDEO 2.

dift. Maj. Si ea verificatio

)j

a

h

contradi&oriorum verfetur in ente finito; €e; 1l

jnitri

verfetur in ente infinito. n.

Concedo enim,

gets d

in ente infinito verificari poffe contradi&toria,

Wa

à parte rei ope diftin&ionis virtualis feu funda-

Qf

mentalis.

Ratio eft, quia ens infinitum non po-

teft dividi in duo auttria, ficut perfectiones cre-

d d

r

atze finite; itaque fi participatur aliquod przdi-

ifamgi

catum feu perfe&tio ab ente infinito , neceffarió

gt

participatur indivifim, & per unam exiftentiam

indivifam. Confequenter fi dantur res eterne,

elibton

TI

que fe habent per modum rerum diverfarum,

übna

000

feu per modum diverforum principiorum, ma-

nifeftum erit, de eadem re verificari contradiéto-

r

iljntü

ria, & non de diverfa feu divi/a re.

|OBJICITUR 2.

Ante omnem operationem

D

tf

ï;

mentis verum eft, quod natura divina prout non

modificata per Paternitatem communicetur

:ï

!

!

d

Filio; eadem veró natura prout modificata per

MU Qu

Paternitatem non communicetur Filios ergo an-

Qu

il

te omnem operationem intellectüs diftinquitur

W W

natura divina, ut non modificata à fe ipía, ut mo-

i r

:

dificata per Paternitatem.

1

BrsPONDEO.C.23. D.C

uia concedo ,

lipoy

|

in ente infinito verificari contradictoria ob ra-

d

tionem jam affignatam , & ope diftinétionis fun-

Wet, f

damentalis feu virtualis rité explicatw.

Ro

OBJICITUR 3.

Ea, quibus conveniunt

(

Ws

diverfe definitiones, diftinguuntur actu ante men-

g

[^t-

lI,

DE ESSENTIA DEIL

IOI

! gmeï fifo f]m

r diti

tis operationem; fed Effentiz Divinz, relationi-

d

bus &attributis conveniunt diverfz definitiones $

'teüa Ti

li

ergo. JMaj.patet ; quia diverfe definitiones ex-

plicant diverfas naturas, cüm utique definitiones

1 C0 Veri

explicent naturam rei.

Effentia de-

L finito

Min. prob.

finitur ad fe, relatio definitur ad aliud, attributum

AOQced

definitur in a/o; fed ad

COntradito

Je, ad aliud , & in alz'a/ funt

diverfa; érgo.

il feufi

RESPONDEO. dift.Maj. Quibus conveniunt

lCUm nop:

definitiones adzequaté diverfz. c.

inadequaté

fE&I'OHes (

diverfz. n.

uando natura divina definitur

iquod pra

üt continens 7n fé omnes perfe&tiones, vel üt ens

» lleceffa

& fe, non explicantur omnes ejus perfectiones et-

exiftentiar

iam relatioe explicité , prout fit in definitione bo-

165 eAeTt)

minis fub ratione animalis.

Qivertn

OBjgrcriTUR 4. Ea diftinguuntur. realiter

plorum, z

| contradi

a&u, qu:x non poffunt de fe invicem predicari ;

fed; ergo.

Min. prob.

I. Non potefít dici,

quód E[Jentia divina fit Paternitas; ergo.

Znt.

Operatim

prob.

Ex hoc fequeretur, quód Effentia Divina

ipa proitz

generet, ficut Paternitas, qus& tamen propofitio

omrnitt

damnata eft in Abbate Joachimo à Concilio La-

vodifict;

teranenfi quarto 1215. Ergo.

2. INon poteft

ilio; at

dici, quód J'uffitia fit Mifericordia; ergo. Zmt.

li

—

l

s difi

[

0.

!

l

prob. fi hoc poffet dici, fequeretur, quód Deus

eip us

puniat per mifericordiam, & mifereatur per ju-

ftitiam, quod eft abfurdum. Ergo.

Qia cont

RzsPoNDEo. c. Maj. n. Min. Zd1. n.a.

Goria o

"

ad prob. dift. Sequeretur, quod Effentia Divi-

inctoni?

na generet, nifi in ente infinito de eadem re in-

terveniente diftin&tione virtuali feu fundamen-

J

fecus.

ov

tali poffent verificari contradictoria. c.

n.

Cum enim fit de ratione entis infiniti , ut

(hi antemr;

G 3

pra-

ph

102

bI'SP UTATIO II

W VOU[iOl

!

(

redicata fibi oppofita , qualia funt Exiftentia à

g

íe, Omnipotentia, Omnifcientia, &c. partici-

lm

pet neceflario & indivifim, quia alioquin per di-

'REsPOND'

vifionem foret finitum; & nihilominus poffit

ypa p

involvere diverfitatem virtualem ; imo etiam

4 T02

relativam oppofitionem in ratione principii, cla-

T

rum eft, quód idem ens poffit effe unum & non

fefrus,

unum fub diverfa ratione fundamentali; & con-

Mi

fequenter etiam communicari & non communi-

vl

cari, generare & non generare fub diverfa ratio-

ne fundamentali,, feu virtuali.

um

,

ajo

Jd 9. dift.a. Non poteft hoc dici in fenfu

(

formali &c. c. reali. m.

Deus per eandem po-

jsfen

!

$

Ka

'.

s.

tentiam realiter exercet opera vindi&z & boni-

1]:

.:

n

:

ii

(ä

l

tatis, ficut eadem manus quandoque eft, quz vul-

|

|

srinrm

D

üerat & fanat ; fed eadem potentia obtinet di-

Bamibusl

|

verfa nomina, prout dicit ordinem ad diverfos

-----

effe&us. Hinc quia verum non eft, quód po-

amfii

^nteled

tentia divina üt ordinata ad opera vindicte pof-

fit vocari mifericordia ; ita fimpliciter verum non

38 CO

COR

finmen

eft, juftitiam effe mifericordiam, eb quód propo-

fitio nudé prolata dicat fenfum formalem , cul

p

i

TT

fenfui formali correfpondent à parte rei in recta

perfectiones fundamentaliter , feu quod idem eft,

Vs

J

virtualiter diverfze.

IT

QBJICITUR 5.

Effentia Divina prout

fTO

zequivalet intelle&ui creato, habet alium actum,

Ptf

quàm proutequivalet voluntati creatz ; ergo

1

ii

T

ut equivalens intelle&ui creato, diftinguitur à

Znt,

N

fe ipía ut equivalente voluntati creatz.

ii

|

|

h

patet 5 quia Effentia Divina ut zquivalens intel-

hi

le&ui creato pro actu.fuo habet intellectionem,

g (

o

ut vero &quivalens$ voluntati create, habet p

uo

5 Wuma q

ll

DE ESSENTIA DEI.

105

D Ef

!

fuo a&u volitionem. — Conf. prob.. Diverfi effe.

; C

W

E

z

-

l

loquin

"

&us arguunt diverfitatem principiorum & actu-

!

[

«

:;

um.- - Ergo.

AOf

l

E

REsPONDEO r. Retorquendó in potentia

l; m

Divina productiva elepbaniis & mufce 5 nam & ea-

eprindi

)

(

C um

dem Potentia Divina cquivalet pluribus poten-

t

tiis creatis fpecie diverfis , quarum diverfi funt

entah'; (te

effectus.

1OT) Comm

RESPONDEO 2. tr.a. n.c. ad prob. dift. Di-

diverfo s

verfi effe&tus arguunt diverfitatem principiorum

formalem. c.. realem. n.

Conftat enim, quód

dici in fü

eadem potentia illuminativa folis producat infi-

eandemy

nitas fpecies colorum. Sicut ergo potentiahec

de & bor

finita fe habet ad diverfos effe&us in eodem ge-

, quew

nere, ita infinita potentia fehabet ad infinitas fpe-

à obtine

Ad fummum

cies ac füprema genera entium.

Y ad divg

in his omnibus fequitur, dari à parte rei aliquam

eft, quii

diverfitatem fundamentalem , quz licét ante opera-

vindide

1

[;'

tionem intelleétüs nullam admittat in ente finito

T VOrum?

actualem contradictionem , przebet tamen intel-

qud p

le&ui fundamentum diftinguendi diverfas per-

rmalen,

fectiones in recto, ficut contingit in diverfis fpe-

tereint

ciecoloribus continuativé inter fe unitis, autinfi-

quod i

i

guris diverfis continuativé in quanto continuo in-

ter feunitis proutinPrenotando I. explicatum eft.

OBj1crTUR 6. Sapientia in communi non

Jivint J

li.

eft formaliter bonitas in communi 5

ergo Sa-

resto , t

pientia Divina diftinguitur à bonitate. c. patet.

diltingz

quia infinitas in Deo non deftruit rationem for-

malem Sapientie ut fic.

nt. prob.

Si Sapien-

ree :

du

tia effet formaliter bonitas, tunc etiam omnis

Sapientia creata deberet effe bonitas; fed hoc

telli

9& falfum ; ergo.

G 4

RE-

i habe.';j

»

104

DISPUTATIO II

" Ti

REsPONDEO. dift. a. Sapientia ut fic non

i

)

fqit

eft formaliter bonitas üt fic, negatione negati-

um

vá.c. pofitiva. n. Sapientia non repugnat conti-

5unt 1'

muativt uniri cum bonitate, quod eft identificari,liceét

etiam non repugnetillam feparari à bonitate in di-

g PCT' g

g, W

verfisfuppofitis. Hincetiam in Deo non nego da-

ri eandem diverfitatem inter Sapientiam & Bo-

u)

i forndi

nitatem, quz alioquin datur inter fapientiam Pauli

& bonitatemPetri ; fed dico,in Deo fimul dari unio-

iil

ETU

nem continuativam utriusque in ratione entis feu

exiftentis per unam exiftentiam, qualis datur in-

jl

f du)

ter diverfos colores in fpecie feu idea iridis.

Osjgierrum . Intelle&us nofter formans

gipnt J

ts g

.hane propofitionem: Sapientia Divina formaliter

non eft bonitas divina, non caufat illam veritatem,

af f

3

fedillam invenitinre. Ergo propofitio illa contra-

ïx

i

E

J p

di&toriajam eft vera ante operationem intellectüs.

j

REsPONDEO. dift. a. Intellectus non cau-

lam

fat hanc veritatem in fenfu reali fumptam. c. in

um

fenfu formali. n.

Veritas hzc in fenfu reali ni-

Tund

hil aliud eft, quàm di/Tinguibilitas, vi cujus fecun-

tl

1 d

v

*i

düm multiplicem viriualitatem obje&ti res eadem

m

at

poteft concipi diverfis conceptibüs; fed tamen

--

z£--

F2l

i

pE

E

jl

nego ante operationem intellectüs jam'tlari ve-

ritatem objettivam contradi&tionis , feu non e[Je unius

geres

W

|

ä

:

-

FE

ad alterum; .ipfa enim fotentia objeCtiva termi-

lE

—.;-

nandi contradictoria formalia nondum eft oppo-

Bu

E

l

E

R———JÀ —

fiio aftualis aut multiciplicitas a&tualis antecedens

£x2—

operationem intellectus.

É

If

-

EX

MUX

—

p

OsB]Jg1crTUR 8.

Inter paffionem demon-

r

fl

ftratam & medium demonftrationis debet effe di-

—

e€e3

füné&io; fed in Deo unum attributum demon-

N

D

lil

ergo..

N

ür'aþur per medium alterius attributi ;

Maj.

u

DE ESSENTIA DEI.

105

entig l r

"BAtofe lt

Maj. pateí; : quia idem.non poteft probari per i-

l fe

8[

dem, nec fyllogismus poteft duos tantüm habe-

Pügi

[i

t

lh

fiftan

re terminos, autunum. Min.prob. Demonftra-

tur voluntas Divina per intelletum 5 intelleGius Di-

um

lii

CODonm

1

vinus fer immaterialitatem &c. üt

patet ex Meta-

phyfica.

Ergo.

Dientim &

REsPONDEO. dift. Maj. De

bet eH'e diftin-

dplentin?

&io formalis fundata in obje&tiva diftin&tione

imild

virtuali feu fundamentali. c. realis. n.

Sic vi-

lODe enti

Ils dafyr

fibilitas demonftratur per rationalitatem, etiam-

fi tantim formaliter fint diftin&e inter fe, ut

le iridis

fler forma

fuppono ex Logica.

Eodem modó contingit,

quód natura Divina zequivaleat pluribus perfe-

ia formaft

&ionibus, & quód una perfe&tio fit fundamen-

Q ventatt :

tum inferendi fimul alteram . ob connaturalem

d9 eor?

connexionem perfecüonum inter fe in eodem

emintellel

Av

eCus nont

fübjeéto.

OB8JICITUR 9.

I. Ea, qu: habent prio-

ümptom

fenfured!

ritatem aliquam ad invicem, diftinguuntur à par-

te rei actualiter, fed intelligere & amare Divi-

1 uj

num habent aliquam prioritatem, ergo. Mim.

ürmu prob . Ea, que habent caufalitatem ad invicem,

s; fdt

habent etiam prioritatem ; fed amare & intelli-

; mf

gere habent talem caufalitatem ; ergo.

Min.

m prob.

Vera eft hec propofitio caufalis : JDeus

jeivut

"at

amat , quia intelligit ; non veroó : intelligit , quia a-

um d

2. Siintellecio & amor non diftingueren-

Jisantent

tur in Deoà parterei aGualiter, fequeretur, quód

intelle&tio peccati, fit inDeo amor peccati; fed

yen d

hoc eft falfüum ; ergo. Maj.prob. JEqué ten.

du

deret in peccatum amor Dei ac cognitio Dei.

lii

9

3. Principium & principiatum diftinguuntur actu

à parte rei; fed intelle&us divinus eft princi-

3

Pium;

y

106

DISPUTATIO IFI.

ii

1pf

pium, &

intellectio eft principiatum ; ergo. Min.

(

iif

er modum potentiz,

patet ; quia unum fe habet p

i

il Ü

li

re l

alterum permodum actás. 4. Vifio &objectum

;ntur ul

vifionis diftinguuntur actualiter; atqui cognitio

Afb

Divina eft vifio, & Effentia Divina eft objectum

ii

hujus vifionis; ergo.

Min.patet ; quia Deus in-

fuam.

ïepax*abiïx&g

tuetur fe ipfum, feu Effentiam

g at

ResPoNDEO adr. dift. Maj. Ea, qu& ha-

0. gilde

bent prioritatem realem diftinguuntur

Qyrt

tantüm habent prioritatem rationis.n. — 4d prob.

n. Min. ad prob. dift. a.

Vera eft hec caufalis

infi 00

;

m

caufalitate methaphyfica. c. phyfica. n.

Ad 2. dift. Maj. Sequeretur

, quod intellectio

vt

vf v

peccati de

nominativé fumpta, fit amor peccati.

c. fumpta reduplicativé. n.

In Deo datur ea-

ag

TA

dem Effentia ac Potentia virtualiter multiplex 5

hzc diverfitas eft tantüm fundamenialis, nec tran-

i*onceptibpï

t

T

fit ad contradi&ionem attualem ante operationem

mentis noftre, quia in Deo non datur negatio

WTL

6

& affirmatio , fed tantüm aptitudo ad formandos

NU

j

Il

diverfos conceptus.

Y

(f

AAl 3. dift. Maj.

Principium & principiatum

|

Wt

j

phyficum diftingu

untur.c.metaphyficum.n. Deus

inrial

nunquam eft in pura

Potentia ad intelligendum,

IT

ideo dum dicimus in

—

fed eft a&ualis intelleGio ,

4'1

Deo effe intelle&um intelligendo Potentiam in-

|

m

telle&ivam, idtantüm fit fecundüm noftrum mo-

"nf

dum intelligzendi.

Vg

Vifio & obje&um vifionis

l

ZAd 4.. dift. Maj.

UP l

diftinguntur, fi hoc obje&um fi

t videnti extrin-

"lem

fecum. c. fi intrinfecum. n.

uslibet noftra

l

a

cognitio eft exercita cogn

itio fui rpfius in ratione

a

j

ut idem fit ob-

Á

cognitionis ; hinc non implicaþ j

i

i

jectum

l,

DE ESSENTIA DEI.

107

1; &t |

|

je&um fui ipfius etiam in aliis perfe&tionibus in

VU ote

[ &Objefü»

Deo. Veldiftinguofic. Diftinguuntur funda-

WLQUT Qogy

mentaliter. c. realiter. n, — Eoipfo , quód expri-

mantur conceptibüs diverfis , habent etiam co-

R elt ol

! Qua D

gnofcibilitatem diverfam; fed diverfitas illa non

a,

fit a&iualis ante actualem cognitionem, eo quód

li, Quà

infeparabiliter füb eadem ratione entis conclufa

TUntUr, (

fint divgrfg illa obje&ta noftrorum conceptuum.

g'n: Ad]h

(ï

O5 I"I.(äï TüR. IO, . Si caufalitas meta-

-tec cui

phyfica, vi cujus unum attributum Divinum de-

II

d'intelld

monftratur ex alio, non effet vera caufalitas a&u

antecedens operationem mentis, omnes tales de-

D0r pecea

[

Q r i

monftrationes veríarentur tantüm circa noftros

conceptus, non circaDeüm; fed hoc eft falfuüm.

p

Ergo.

)s, üec f

2. Si talis caufalitas poffet confiftere in

folis conceptibus, etiam illa caufalitas, qua Filius

: operatr

Qtot

eft à Patre, SpiritusSanétus à Patre & Filio, pof-

fet explicari per folam prioritatem rationis &

ad formu

conceptuum ; fed hoc eft haereticum.

Ergo.

Maj. prob.

Non habemus minorem rationem di-

pritcg

ftinguendi tres Perfonalitates , nifi quia propofi-

ficuma

]

l

tiones feparate fünt caufales & relativie à parte

ntellip

rei independenter ab operatione mentis noftre,

um did

lf

Ergo.

Potents

RzsPONDEO adz.n. Maj. Quia, ut dixi,

j nofftt

tales demonftrationes verfantur circa perfe&tio-

nes connexas , fundamentaliter diftin&tas ; intelle-

&us autem, poftquam femel demonftravit hanc

u den ] Ü

connexionem, argumentum facit ab Exiftentia

[

Jibet !

unius ad Exiftentiam alterius.

Aliud ergo eft

(rusin t

connexio perfectionum, aliud caufalitas ; con-

riden)

nexio perfe&üonum virtualiter diftinctarum eft

P

à par»

j

DISPUTATIO II.

108

(pdiT

àparte rei; fedillatio unius ex alio vel confe-

cutio unius ad alterum non eft à parte rei.

j

g

"Ad 2. Refp. 1. retorquendó.

Ergo ficut ex

phyfica prioritate Perfonalitatum ad invicem in-

iïïa&uaüsäp

fertur diftin&io realis; ita etiam inter reliqua

"

attributa debet dari diftin&tio realis, quandocun-

, &

jj f

que inter illa intercedit prioritas v. gr. dum ex

r n

immaterialitate Divina demonftratur éntellettivitas.

Refp. 2.n. Suppofitum, quod caufalitas meta-

j p

sf (

phyfica confiftat in folis conceptibus. Confiftit

enim in connexione perfectionum virtualiter di-

r

ftin&arum idonea ad formandos diverfos con-

v hii

ceptus.

A parte rei enim 'datur folüm funda-

WU ) (üC/fUI

mentum concipiendi connexionem perfectionum

st n

froy D

phyficam, non veró caufalitatem phyficam , tan-

quam exiftentem à parte rei.

pritalt

Poffum dicere :

Perfo-

l

2

jnTi

OsB3]ICITUR II.

palitas Patris eft una Perfonalitas, non tres 5 e-

n

contra natura Divina eft triplex Perfonalitas.

NT

Ttem : Perfonalitas in Patre diftinguitur à Filia-

türent n

tione, & non diftinguitur ànatura Divina. l-

ETRT

M

2

tem: Humanitas Chriíti immediaté unitur Per-

Ts Pf

fonalitati verbi, & non uniturimmediaté nature

a m

Divinge aut Paternitati ; atqui effe immediaté

"at D

unitum, & non effeunitum ; diftingui, & non

ilnve

diftingui, funt pradicata a&u diverfa à parte rei.

"fgir

Ergo datur aliqua diftinctio a&ualis à parte rei.

& tf

RrsPoNDEOo. tr. Maj. dift. Min. H«xc funt

"d

przedicata a&u diverfa diverfitate fundamenti feu.

) quH[ a

In

virtuali. c. diverfitate actuali. n.

A&u quidem

1

L

datur

a

*

parte rei Potentia terminandi diverfos

"n

i

conceptus, actiones, vel effe&us ; fed non da-

l

D)

tur a&u ratio entis feu Exiftentie diftincta.

iniim

O5]r

l1

DE ESSENTIA DER.

109

ilio yg,

)

Datte r

Os8]rCITUR I2. Pater Divinus non per

lo

voluntatem fed per intelle&um generat F ilium;

ad llivigs

ergointer voluntatem & intelle&um datur diftin-

&io a&ualisà parterei. 4mt.prob. Ex Concilio Tà-

! ibter nj

! Jetano XI.

I$, quands

(quod annó 675. tempore Zddeodati Pa-

? pe, & Jambani Hifp

aniarum Regis celebratum

d D "

A

Jr ff

fuit) ubi fic habetur: Non ef credendum ,. quüd

Pater voluntate filium genuerit , mec qud voluntas fa-

QUfalitos b

US

Ol

pientiam prevvenerit, fednatura. — Et in Concilio Syr-

mienfi (quod anno 357. Syrmii in Pannonia füb

Virtual

& Liber

io Papa & Conf/antio Imperatore Ariano con-

IVerfos q.

tra Pbotinum ac contra Ari

anos rigidos fuit cele-

Om/m bratum) dicitur ;

J quis confilio Dei (id eft vo-

erfectionu lIuntate) fa&um Fili

um Dei af]'

yicum, t

|[Jerit, anatbema fit. Ego.

RESsPONDEO r. dift. a.

Pater genuit Fi-

lium per intelle&um notionalem. c. eífentialem.

tere * Du

n

Ut enim Theolo

gi obfervant, in Deo poteft

nnus; duplex diftin

gui voluntas & intellectus ; fcilicet

.Perfout. effentialis ,

& motionalis : intelle&tus effentialis eft,

miui! qui convenit nature, & per quem tota Divina

£ unitr

ii Effentia eft merus intelleéctus omnium perfectio-

num tribus Perfonis communium, ac etiam pof-

ediaté Y

fibilium ad extra. ntelle&ius notionalis eft ; qui

(fe. imm

!

h

convenit foli Patri peractum quafi in fe reflexum,

nrui, t

qui eft ipfum verbum mentis Divinz ; fic etiam

fiàpt voluntas notionalis communis Patri & Filio, eft amor

;

s àpit

reflexus in fe, qui eft Spiritus San&us. ' Hi vero

in, 4j duze intelle&iones & duz volitiones feu amores,

undgmenüf diredie quafi in a&tu exercito , &reflxe, quse re-

Aiyg fbiciunt eas relationes directas cognitionis & a-

qiidr moris,.diftinguuntur virtualiter inter fe.

)

I ESPONDEO 2. n. a. ad prob. dift. a.

Non

(

if eft credendum, Patrem genuiffe voluntate coatia

!

aut

j

IIO

DISPUTATIO 1l

[;j09*

aut libera..c. nece[Jaria non tamen exaCta. n. Pa-

I

]

a

j

l

nl

tres Concilii hóc locó per voluntatem intelligunt

;

e

liberum arbitrium ; & fic negandó quod Pater ge-

mptædf

M

9 f()l

l

[[Illllï

nuerit voluntate, negant, quód genuerit liberó

Jj; i.

arbitrió ; volunt enim damnare fophifma frii,

qui voluit deftruere generationem Filii hóc modó

dfintimed

d oditi

argumentandó : «el] Pater genuit Filium volens (9'

nolens ?. fi nolens, quis eum cozgit ?. cium nemo fit fupra

m

Pairem : fi volens ?. ergo cum libertate C^ deliberatione

ts C 0U

Thons 2

& confilio ; adeoque potuit Filius non e[Je , C? cim o-

mnis deliberatio antecedat aCbum , exinde confequitur ,

vb

quid Pater prace[Jerit Filium, ita AR1Us. .Adhoc

ii

rftan, n

ergo fophifma folvendum Ecclefia negavit, Pa-

trem voluntate, id eft liberó arbitrió , genuiffe Fi-

min. d

l

[l

Af

lium. VerbaConcilii Toletani citatifunt: Hinc

Wi

4 fiur

Filius Dei naturá eft füius , non adoptione , quem Deus

Pater nec voluntate, nec nece[fitate. (1d eft coactione)

ibrtmin

Ti

genui[Je credendus eft 5

quia nec ulla nece[fitas. (coa&-

tit

va

in Deo cadit ,. nec vol

70 2^

[

tas fapientiam prevenit.

iftj.

:

n«.

Vide Bail. T'om.II. fol. $69. Col. 2. ad f

t drerf

Osgprerrum r3. Ipfe D. Thomas admittit

1 dtit

diftin&ionem a&ualem ante operationem intel-

'Lialclp'mus,

le&üs à parte rei inter attributa Divina. Ergo.

^0 XX

D. Ffhomas im r. dift. 2. q. 1. a« 2*

LAnt. prob.

2j

174

7.

3 Hf.

p U

B

fic habet : Quidam dicu

y1f

:Lu,

quod ifta attr

LU vv

ta no

U-d

tb dee

i0d on

U U

ferunt nifi penes connotata in creaturis, qi

poteft

TC d

'

viiu

At

ia heec attributa tatt-

:.

i

!

l

!

e[fe ; atqui in noftra fent

*

u

&

reri

ï

i

"

ARU

tum differrent per divería connotata , & diti

d

l

J

J

14

tia tantüm fehaberet ex parte ratiocinantis ; ergo.

-

"tl

o. Idem l.cc. a. 2. fic dicit: Sapientia Q5

bonitas

"u f

- & omnia bujusimodi funt. omnino unum ve in Deo,

[?

(

MUa

differunt vatione : ( becratio, non efL tantàm ex parte

Q:

l)

/

D

ipfius ratiocinantis , fed ex proprietate ipfius vei 5. CT8

EÉ-

j j

Ij

) lI,

DE ESSENTIA DEI.

III

La

TUltr n

il

l

j

]

RzsPONDEO ad 1.n. a. ad prob. c.:Maj. n.

Min

) quod p»

!

uia etiam in noftra fententia non diffe-

Benuert]

runt precife in connotatis, fed in retto ; diverfitate

ï

tamen folüm fundamentali feu virtuali.

t fophites

ld 2. dift. Maj. Diverfà ratio

eft ex parte

TM

UMT t

rei fundamentaliter. c. actualiter. n

.

Vel fübd.

Eft actualiter à parte rei a&ualitate po

tentiz: ad

( t j

At G dl

terminandos diverfos conce

ptus, actiones, effe-

r

QGus. c. actualitate diverfze

Exiftentise, n.

D.

)

Thomas in r. Dift. 2. q. 1. a. 3. c. formaliffime

Mi atf

ita fe explicat his verbis :

ui dixerunt

IUS Ài

, quàd plu-

ralitas ifta ef? tantim ex parte intellettus no

VE, welex

1 Degtvit,.

arte effectuum

» quodammodo verum dixerunt , & quo-

D), tenui(fe

dammodo non.,

5f enitn boc referatur ad cau[am multi-

at (onit: [

plicationis, fic oerum dicunt, quod eft ex parte intellettus

tüne, qua|

n

nofiri, & effe&tuum. — Si autem ref.

X elteon

dl

eratur ad modum,

quo iftee rationes tribuuntur Deo , falfum dicunt. . Non

necits t

enim ex boc , quod bona facit , bonus eft ,

féd quia bonus

pietim j

efl , bona facit. -

Ex his verbis D. Thomz patet ;

].2 ad .

['homo d

quod res diverfiffimas, quas de Deo veré con-

cipimus, admittat in Deo modó fimillimó, quo

Yeratong

eas concipimus, quamvis earum rerum atlualis

| Divina. |

difiin&tio non reperiatur ex parte rei, fed tantüm

j o

ex parte intellectüs , vel ex parte effectuum.

f attriut

Quia autem hzc doctrina D. Thoms eft funda-

ris, quun

mentum ac clavis eorum, qus de attributis Di-

yec attri

vinis dicuntur, ejus totum fyftema adfcribo. In

iun, 6E

1. dift. 2. q. 1. a. 2. c. fic fcribit: —Dicendum , quód

omnes mobililates ommium creaturarum imveniantur in

-..;m'ocma;:r:äji

Deo nobilif/mó modó, & fine aliqua imperfettione ,. €9

Sti tiaö'f

[

IU

u

ddeo , que in creaturis fünt diverfa , in Deo propter fum-

'E

;

jini mam fimplicitatem funt unum.

Sic ergo dicendum, quàd

il

l Wus ii

in Deo eft fapientia , & bonitas , & bujusmodi , quorum

quod-

h

112

DISPUTATIO IEL

i

j

quodlibet eft ipfa Divina EjJentia , & ita omnia funt u«

l

jj

num re, & quia unumquodque eorum efi in Deo, fe-

lvjmn j) f

cundm füi INB. vveriffimam vationem., & vatio Japien-

70'

!

tie , non eft ratio bonitatis inquantum bujusmodi , relin-

[ 8 W

K?P

direr/a vatione , non tantim ex parte

quitur quod funi

Afl

AUs

ipfiu

sratiocinantis,

f&d ex proprietate ipfius vei : &^ inde

1

ïd q W

eft, quàd i

jpfe non eft caufa rerum omnino equiooca, càim

D2

füam. producat. effe&tus. fimiles , non

r

Jecundim. formam

TIM.

unicoct , fed analogice ,

fücut à fua fapientia derivatur o-

j

;

Unde ipfe eft

iwe Qu

Jj

innis fapientia , & ita de aliis atiributis.

nl

exemplaris forma verum ,

non tantim quantum ad ea;

i j

que funt in fapientia fua

, Jcilicet , fecundum vationes

Í

';

J/

/

14

[

j

J

j

r

natura fuas

/

U

ideales,, féd etiam quantum ad ea, que funt in

t

uta. Quidam autem dicunt , quüd ifía at-

fciticet attrib

ld t

iLj

iributa , non differuni , nifi penes connotata in creaturis,

UMT

quod mon pote[?

effe , tum quia caufa non babet aliquid ab

ii

coner[o.

Unde (nam) JDeus non di-

effcttu .. fed 6

lindita

citur fapiens ,

quia ab eo. (effeGtu). eft fapientia (per

. Ain

imitationem

:) füd potius res creata dicitur [apiens,

m fapientiam , tum quia ab

(ijRüU n

inquantum . imitatur Divina

eterno creaturis Tion exiflentibus , etiamfi nunquam fu-

lum

)

;

n

LUM

ture fui[fent, fuit verum dicere, quod efz Japiens, bonus,

:

MN

il

::;

í

& bujusmodi.

Idem S. Do&or 1. cc. a. 3. c. ait:

"l q

il

T

l

ETU

Dicendum , quod fapientia && bon

itas, &9 ommia bujus-

',

?

LTA

modi. funt ormnino unum ve in Deo, fed differunt vatione

ji

1

|

!

&? bec vatio non. eft tantüm ex parte ipftus vatiocinan-

j

I t

tis, fed ex proprietate ipftus rei. Ad cujus. vei eviden-

A 0L

tiam ut. diligenter explicetur, quia ex boc pendet totus in-

P f

telléttus eorum , que in primo libro (fententiarum,

Ya

|

de Deo) dicuntur , quatwor oportet videre. — Primo,

TM V

(

r

quid fit ratio.

Secundb , quomodo dicatur. aliqua vatio

li

in re e[Je.

Tértib, utrum ifle vationes diver/e att:

"dbu-

"l

utrum pluralitas iftarum

ä Mi CWWDZ

torum fint in Deo. anrtö T

Tali0-

':u' Wm 'Hvaö

1

-

l

DE ESSENTIA DEL

JI3

sationum fit tantàm ex parie intelle&tus nofiri,

Tl P

vel aliquo

T

modo ex parte rei,

Quantum. ad primum , Jcie

ndum,

G T'fj

[

quid ratio

» prout bíc famitur , nibil aliud eft ,

quam id,

ujmm()di; It

quod appr

ebendit intelleGbus de fgnificatione ali

LOnfg "

cupus no-

.

mini$:i C bocin

his , que babei

1 definitionem , eft

ipfa

llj gj 6

li

defmitio. -

« Et fic ratio Japientie,

que de Deo dicitur,

D t

el id, quod concipitur de [re

Et e

iicatione bujus nominis. -

m sz'les, !

X boc patet fecundum , fcilicet qualiter ratio dicatur

Mi r

l

d

£&1n Te :

non enm boc dicitur ,

quafi ipfa conceptio fat

Ui

inve exira anmam : — ed dicitur

AA d

ejje in re, in quaptum

in reexira animam eft aliquid,

quod re[pondet conceptioni

I fl

anummna,

Unde fciendum ,

quod conceptio intellettás tri-

VTT /ug

pliciter & babet ad rem , q

ue e[à extra animam.

li-

Qu if

'

quando enim. boc , quod. inte

Vettus concipit, eft fimilituda

T Crttd

wi Téi exlentis extra anima

". ficut boc quod concipitur

lii

de boc no

J Dicamd

mine , bomo , & talis conceptio babet IN B. fun-

damentw

n in re immediaté

, inquantum ves ipfa ex fuá

lv"'l/ma

|

[

ANB. conformitate ad iutel

letum. facit ,. quàd intellettus

iptur Jf

f verus. —

"liquando autem. boc,

l/

L L]

quod fignificat nomer,

, tun

non eft familitudo rei exifte

iis extra animam , fed eft

DI

aliquid ,. quod confequitur ex modo i

ntelligendi rem ,. qua

Jtim,

l

01

eft

exira animam , ? bujusinodi funt. (fecundee) Ín-

TT

Ventiones , quas intelle&tus nofter adinvenii , ficut fgnifi-

1.

Ü

:

Qul

|

i

/

r

..

catum bujus nominis, GENu s " non-eft fimilitudo ali-

|

i m:'irs

^ €Ujus rei extra, animam exiftentis, fed ex boc, quàd intel-

1

(s 100

lettus intelligit animal

ut. in Dluribus fpeciebus, attribuit

(]1[( Mi W

€ inlentionem GENERIS , ( bujusmodi intentioni

enid

]

ii

Zz'cät proxiuum fundamentum non Jit in re , fed in iniel-

ontenttt

lettu, tamen remotum fundamentuim eft ves ipfa. — Ünde

n P

d

intellettus non eft faljus , qui bas intentiones adinvenit,

Hiquando vérà id , quod fignificatur per nomen, nen ba-

y du

b

j

& fundamentum in re , neque proximum , nequé remo-

Qu , ficut conceptio ckimere

TT

». quia neque efo familitudo

iL

D. dmort "Tratt. de Deo.

l'er

9.

I.XI 4

DISPUTATIO Il

" W?WPWM

i

vej alicujus extra animam,

neque confequitur ex 7'776:?—0 in-

a

telligendi rem aliquam nature ,

& ideo ifla conceptio eft

N fFa qumnu

faifa.

Unde patet fecundum , fcilicet quod ratio dicitur

miti, P^

fignificatum nominis eft in re , &

e[Je in re , in quantum

s n il

poc contingit proprie , quando conceptio rei efi fimilitudo

g

vei.

uantum ad- "Tertium ,. cilicet utrüm rationes at-

p

s p

tributorum in-Deo fint , fciendum eft , quod circa boc *vi-

JL

uml

deiur e[fe duplex opinio. Quidam enim dicunt , ui A-

vicenna & Rabbi Moy[es , qubd oimnia , que Deo attri-

as r

q

TE

buuntur., verificentur de Deo dupliciter :

«el per modum

/7]"/0

J

/

negationis, vel per modum caufalitatis. ^ Et [ecundum

i h

fj v

banc opinionem fequitur , quód omnia momina, que di-

J

wy/.U

j

jl

cuntur de Deo, & creaturis, dicantur equivoct, £5 quüd

vl

!

/!

siulla fimilitudo fit creature ad creatorem ex . boc ,

quüd

:

Unde

TT

)

creatura. eft bona , oel fapiens , *oel bujusmodi.

il

&quitur, quüd rationes iftorum nominum non funt in Deo,

füniutj

sb

quaft fundamentum proximum babeant in ipfo , fed remo-

ium. -

Et fecundimm. banc. opinionem rationes borum

tijmin

attributorum funt tantàm in intelle&tu, & mon in ve, e»

x Ti

Mb t

ántelle&tus eas adimvenit ex confideratione creaturarum

xvel per negavionem -vel per caufalitatem. — 4llii oerà di-

i

:.

1

imjfn

cunt , àt Dionyfius & dnfelmus ,' quüd in Deo praemi-

T.

T

nenter exiftit , quidquid perfettionis eft in creaturis , &

Kl;f Eqä

[

f

bec eminentia attenditur quantum ad tria, fcilicet quan-

Til

I

|

tum ad univerfalitatem , quia in Deo funt omnes perfe-

T Md

&ione adunate , que mon congregantur in una aliqua

l

lil

I

i

ereatura. — iem, quantum ad plenitudinem , quia eft ibi

Mcr

Jfapientia fine omni defeGtu , & fimiliter de aliis attribu-

Atl

tis, quod.mon eft in creaturis. — Item, quantum ad uni-

um

tatem , que enim in creaturis diverfa funt , in Deo funt

1

;

W

l

unum, €9 quia in illo uno babet omnia , ideo fecundum

j

ä

mp»

allud unum caufat omnia, cognofcit omnia, & omnia fibi

li

:

1

]

per analogiam Janilantur. — Secundum ergo banc opinio-

nenm

l Cdm

PÁ

l

'

DE ESSENTIA DETI.

115

f N

;:

mém conceptiones , quas intelletus moffer. ex mominibus

g ho

! Mi

attributorum concipit , funt verà fimilitudines vei , qua

Deus eft , quatmois deficientes, & non plenà , ficut eft. de

WS ET

:

rj ,g/g M

aliis rebus , que Deo fimilantur.

Unde bujusmodi va-

tiones mon. funt tantim in intelle&tu , quia babent proxi-

At tj

mum fundamentum in re , que Deus efl, & ex boc con-

( ia h

ULTA

tingit, quod quidquid fequitur ad fapientiam, in quantur

bujusmodi , vetté & proprié comvenit Deo.

Sic ergo

1, Que ]

* lus

patet Tovtium ; fcilicet quàd vationes attributorum fumt

veré in.Deo. — Quantum verà ad Quartum, foilicet utvum

: Df

pluralitas jftarum vationum fit tantim ex parte intelle-

1j2 (

Gus noftri, vel aliquo modo ex parte rei , fciendum eft,

lt £^

quid ifla pluralitas rationum contingit ex boc , quüd es,

n boc, (l

que iDeus ef? , fuperat intelle&tum noftrum. — Intelle&tus

m - Un

enim nofrer non potef? una conceptione diver/ós modos

i funtin]

perfe&tionis accipere, &? ideo oportet , quod diver[as con-

nipn, f

ceptiones de eo babeat, ^ Si auteim intelle&tus nofter Deum

1 rütiono;

l

per fe ipfum videret , illi rationi po[fet imponere nomen

|

jT,

n

]

l

unum.

Illud autem nomen unum non bonitatem tantüm,

TAT

L

f

nec f[apientiam tantüm , aut aliquid bujusmodi , fed femi-

. Alm

ficata omnium iftorum includeret : : Sed tamen , quia im-

Lin Dj

pojfibile eft, quàd conceptio intelle&tus creati perfe&tionem

d crati

Divine Effentie comprebendat , unde intellettus de una

T

Te vifa (videlicet deDivina Effentia) diver/as con-

f amy

Ceptiones formaret , &? divería nomina imponeret.

Sic

r i mwa:ï

ergo patet, quàd pluralitas nominum svenit ex boc , quod

ibfe Deus intelle&um noftrum. excedit.

nenn, al

Qyöd autem

Tb

Deus excedit intellettum noftrum, eft ex parte ipfius Dei,

Wt

Bropter plenitudinem perfettionis ejus , €? ex parte intel-

yi, i

le&tus moftri, qui deficienter fe babet ad eam. (plenitu-

T.

inem) comprebendendam.

Unde patet , quàd plura-

litas iflarum rationum non taniim eft ex parte intelle-

ll Ü i

us nofiri, fed etiam ex parte ipfius Dei, inquantum fua

W

2

per-

y!

: 116

DISPUTATIO II

zpfef

itionem aliarum perfe&ionum)

p " l

perfettio (peradun

[gcundvm

j

uperat unamquamq

ue conceptionem mo[lri intelletus.

ii

i

arum rationum re[pondet: aliquid in

1

EKit ideo pluvalitati ifi

T

ve, que Deus eft ,

non quidem pluralitas v6i ,

Jed plena

if1 conceptiones ei

gt qu

gerfettio , ex qua contingit , u omnes

iil

p i

applicentur. — Qui ergo dixerunt,

quo

d pluralitas ifla eft

tantim ex parte intellettus noftri,

vel ex parte ejj ectuum,

LE

vt

uodammodo erum dixerunt, C5 quodammodo mon., - $i

J

enim boc veferatur ad cau[am anultiplicatio

nis, fic verum

g

& effetuum

NU wz&!

j

dicunt, quod eft ex parte intelle&tus moftri,

quodammodo, ex eo quod intelle£tus no[ler non poteft con-

Ya

n

cip

ere Dioinam perfe&tionem una. conceptione , Jed pluri-

/

;4

bus.

Si autem referatur ad modum , quo ifiee rationes

/

gWM&"

|

fl

|

aitribuuntur Deo, fa

Ifum dicunt, non enim ex boc, quod

p

bona facit , bonus efl 5 fe

d quia bonus eft , bona facit.

st Rn

luralitas iflarum rationum

uf

Kit ddeo patet quartum, quod p

qmon tantünn eft. ex parte intellettus noftri ,

formantis di-

muto

$ de Deo,, fed ex parte ipfius Dei , in«

a Dfent

«er/as canceptione

quantum. fcilicet

ejt

aliquid in Deo corre[pondens omni-

vicimie

bus, Jcilicet plena & omnimoda illius

bus iftis conceptioni

;fdiverfos (

perfett

io, fecundim quam. contingit ,

quod quodlibet mo-

t

4ninum

fignificantium iflas conceptiones , de Deo vert ac

m s

proprie dicitur, non autem iía ,

quod aliqua diverfitas *vel

As Dfns

multiplicitas ponatur in re , que Deus efl. Etad2.

lm

- Intelle&us mofler id quod concipit de bonitate vel de fa-

i

t in Deum , quafi in eo füt per modum,

gientia mon vefer

"ts

quo ipf concipit.,

quia boc e[Jct comprebendere ejus [apien-

UT

tiamn vel bonitatem

, fed intelligit ipfam bonitatem Divi-

us no[Zer con-

g

|

l

mam, cui aliqualiter famile eft quod intelledt

ub

U

cipit e[Je fupra id, quod de eo concipitur.

Unde per bu-

1

d qi

jusmodi conceptiones mon videtur ipfe Deus , fecundium

T

IT

quod. in.fe eft , fed intelligitur. [upra intelletum. Et

j

j

Wlälz fl

w

Lfï

[

?d g. Multiplicitas attributorum nullo" modó ponit

ll

DE EÉSSENTIA DEIL.

117

T i

E

À

in Deo, quafi ipfe focundim vem fit multiplex,, fed tamen

dOR o

ï

ipfe fecundum . fuam fünplicem perfe&tionem wultitudini

þtas t

j

ifforum attributorum correfpondet, ut «erà de Deo dican-

tur.

Etad 4. Sicut rvatio bominis non dicitur effe

J RUE

] Jlraligi

in bomine, quafi ves quedam in ipfo , fed

eft ficut in fub-

TO r

je&to in intelle&tu , &

eft in. bomine ficut in eo, quorum

TY

jraflat fulcimentum (fundamentum) veritati ipfius,

ita etiam vatio bonitatis Divine eft in intellettu ficut in

n g ff

Jubjetto, in. Deo autem ficut in eo, quod correfbondet per

? fon j

quandam fimilitudinem ifti rationi, faciens ejus veritatem,

Et ad 5. dicitur aliquid fundari in aliquo, ex quo fir-

dne, f J

lo jf fjj

mitatem babet. —Rationes ergo attributorum fundantur

in E[Jentia Dicina, quantum ad firmitatem fue verita-

a hu qu

, li f

ti. Ex his verbis D. Thom:e patet, quód in at-

tributis & Effentia Divina tantüm agnofcat di-

TWWU ftin&ionem

ii

fundamentalem, non attualem, aut aliam

'iïfmm

! que precedat operationem intelle&üs , nifi in

ts )

l quantüm

t jmdat

" fecta feu ina

Effentia Divina fimilitudine fua imper-

? Gd

dequata exprimit omnes conceptus

utut diverfos, de fuis perfe&ionibus, unitis ad

id quiis

Invicem per unam Exiftentiam, & perfeis in

, Di* füo genere.

. Similia fcribit D. 'Thomas, ubi agit

u d

Cate-

(

]

t

[j

de Ideis Divinis, & earum diftin&tione.

rum illud etiam in hoctextu obfervandum, quód

n D.'Thomas non neget fimilitudinem formalem in-

jfijr ter rationes, & attributa; cum enim afferat, has

!)

um rationes veras effe , & alibi definiat, veritatem effe

laidn). fümilitudinem Jümmam fine omni diffanilitudine , mani-

lum feftum eft, quod inter conceptum, & Effentiam

. Uuy Divinam, quse eft fündamentum fundans hanc

Pai , f

relationem fimilitudinis, fcilicet veritatis, debeat

nl dari formalis fimilitudo. — INec obflat , quód dicat;

jl has rationes concipi effe alio modo in Deo ; quia

H 3

ipfe-

p

D'ISPUTA'in II.

'-:181«

j0xD!

!

ipfemet fe explicat, quod ille alius modus tantum

)!

;

"i

confiftat in additione aliarum perfe&tionum , velin

nl

j

J,

additione graduum perfe&tionis, velin additione

extenfiva , quod infinuat per hoc, quia dicit ;. nifi-

conciperentur he rationes Jacundum alium modum

[

g m

in Deo, eoipfo comprebenderentur ; quód profe&to

ftut

non fequeretur, fi ille alius modus confifteret in

j

diffimilitudine eminentiali beterogenea , cquiooca ,

g od

feu diver[ce [beciei,-

Si nulla daretur a&ualis

o

OBJICITUR 14.

fj n

diftin&io antecedens operationem mentis, ve-

m

rum effet per diverfa nomina idem fignificari, &

f Lt

per d

iverfas notiones idem intelligi ac repreefen-

fed hoceft falfums; ergo. AMaj.pate; quia

Qye4000

taris.

*tT

l

ää

iT

fignificari & non figni

:

ficari effent contradictoria

x"tu

J A

extrinfeca, ficut cognofci & non cognofci, que

i

|

Qu

contradi&oria in noftris principiis inferrent di-

fin&ionem obje&ivam. JMin. prob.. ex SS. Pa-

um

drum, q

tribus.

Bafilius adverfus Eunomium lib. 1. ait:

j

(

Quífnam ergo manifeft& infania mon yfits

proprium uni-

Ü

im ai-

d

cuique nomini fignificatum negare , fed quod ad.

AAMT

tinet , idem valere invicem affirmare nominaomnia? Idem

W

m

ait: mullum e[fe nomen , quod totam Dei naturam com-

;

prebendat , & quantum fatis eft , explicet , quare mulia

ln

"OU Dd

e[fe dioer[a, que fingula propriam babeni [ignificationem,

idem1.».de re&a fide ait: Siquis dicat, DEUS;

BEU

Qs

non boc ipfium , quod eft w A T ER, exprimit ; . Ei porro

i

j

l

quod eft & A'TER, deef? , quod eff cREA TOR um

TR

illis deeft , oportetque addere bonitatem, fapientiam , vir-

litioy

duiem , €9 celera, que in S. Scriptura memoranture

tUnifr

Cyrillus Alexandrinus Thefi. 1. ait; JNon omnia

"of

ergo , que in Deo fant & de Deo dicu

Y

niur , fubjiantim

ltlty

st

RE

fignäïqant. Ergo.

!

DE ESSENTIA-DEI.

II9

STlodrs l

Ff?&z'onum

REsPONDEO. dift. Maj. Verum effet, rea-.

) Vfï

liter idem fignificari. c. virtualiter. idem n.

Si-

Ydlin 1

Al

cut Dei natura tantüm per infinitos diverfos con-

quia dij.

VP Gl v

ceptus exhauritur; ita non exhauritur per unum

alterumve, conceptum ; quia tamen eft funda-

d p

mentaliter multiplex, ideo per unum conceptum

3S Conffr

fignificatur aliud quàm per alterum conceptum;

LE

itatamen, ut Tó efJe aliud non habeat actualita-

tem entis antecedentem' ad conceptum, cui cor-

Aretür h

refpondet naturz Diving fimilitudo inadequata,

1 Dréntis,

fed tantüm actualitatem potentie feu babitudinis ad

Tipuifias

terminandos modo fimillimo diverfos conceptus,

C reprol

actiones, & effectus.

Senfus patet ex Textibus

D. Thom: adduGis.

ZJ'PM » QU

Unde colligitur etiam re-

Qntradidor

fponfio ad Textus Bafilii & Cyrilli.

Drces. Non minus funt contradi&toria ex-

omold, q

s inferrent

trinfeca fignificari per nomen & non fignificari,

[

&

M

quàm cognofci & non cognofci per precifionem.

m Db 1

obje&ivam, quam in Philofophia Polling. impu-

, Jripram

gno ; fed hec verificantur de juftitia & miferi-

Qu ab

cordia; ergo.

]Min. patet ex addu&tis Textibus;

'

]

UA

I

quód fcilicet per nomen juftitiz aliquid fignifice-

Jei t

tur, quod non fignificatur per nomen mifericor-

g, qur

dig. Maj.prob. Significare nihileft aliud, quàm

effe fignum manifeftativum conceptüs & cogni-

if

« dicat, i

tionis ; ergo eft equalis contradictio idem figni-

ficando & non fignificando, ac cognofcendo &

inii ; Ài

PATOR

non cognofcendo.

REsPONDEO. n. Maj.

apz'entimfleï

Quia nomen præ'tei*

j n

rem fignificat etiam conceptum rei, ideoque no-

minailla poffunt habere diverfam fignificationem,

j; M

l

que fignificant eandem rem ut fübftantem diver-

".

fis conceptibus , eo quód fimul fignificent diver-

OS

4

X

»

I20

-DISPUTATIO 1l.

nfeinflmto Ü

fos conceptus rei.

Econtra cognitio non habet

9«

enteüüï

aliud objectum quàm ipfam rem ; & licét hanc

diverfiffimeé reprefentet, & quidem cum omni-

E u

qo m

moda fimilitudine ad rem, non tamen eft verum,

4

quód aiiud reprefentet diverfitate antecedente

^i 15

us m

ipfam cognitionem.

Itaque recté obfervat Gre-

gorius Nytfenus adverfus Eunomium, ubi fic fcri-

PT

a d u

bit :

uwisita flupidus efL, ut ignoret Divoinam qui-

dem nàturam, quidquid tandem fecundim fubfLantiam efl,

ef[e jitm,

e[Je unam & uniformem., atque compofitionis expertem,

fedü"?f

li fw; !

i 1

AUf

nec ullá modó in una quadam compofitione f[bectari 5 bu-

manam *oerà animam bumi jacentem C9* in terreno defof-

ginit d

€*

/

visrit, d

J covpore, quoniam non potefl, quod queritur, liquido

ferfpicere, per multas notiones ad inexplicabilem naturam

gt

(on

n 1

diverfunode ac multipliciter contendere , non una aliqua

copitatione , quod latet indagantem.

Ita ille.

dimmm

m df

Ospcerrua 15. Contra Conclüs; ».

Di-

ftin&tio virtualis non folvit difficultates circa na-

Tsudendit:

turam & Perfonalitates Divinas. Ergo. 2fnt. prob.

v Afv

Diftinctio virtualis non juvat, quin tamen circa

Ti

naturam Divinam & tres Perfonalitates Divinas

tnf. f

falfi&icentur illa evidentiffíima duo principia me-

100 Pt

taphyfica: ldemnon poteft fimul e[fe & none[Je. .. E

Jj

1

!

£, tl

W

'

itud: Quecunque fünt eadem uni tertio, funt eadem

x'

1

nE

inter[é; ergo. ni.prob. Eadem res v.gr. pro-

i

i

Aï

j

,

t

prietas Perfonalis Filii effet generata, & Effentia

, queí

Divina non effet generata.

Item: Proprietas

t

perfonalis Patris, & proprietas perfonalis Filii

Qd

effet idem cum Éffentia Divina

j

; & tamen non

d

eíffent idem inter fe.

i

j D

RESPONDEO. n. a. ad prob. tr. a. dift. c.

Mi

]

Érgo liec diftin&io virtualis non folvit difficul-

lh

|

etin

»f

hi

A

Ü

i

tates, fi illud principium etiagï locum hab

ente

W

]

lt

DE ESSENTIA DEL

Tij

I2I

r Y

là

i

,vblïte-inünito acincreato.c. fi täntum habet lo cum

dm

d

inente finito ac creato. n.

Dico enim ; utrum-

Ten

fy

* que ill

ii

rincipium fallere in ente increato ac

infinito

Ita quoad rem Suarez. De Deo.

16 antere

jl

lib. 4.

Ofetvt

C m0 T. «

*

Num. z. fic fcribit: Re-

"^ fhondeo: Princ

1

E

unillud: Quecungue funt eadem. &jc.

T ubif

I

1

/f

Pt D

"in tota abftrattione & analogia entis

Jümatur, 'abftra-

| Jendo ab ente creato & increato. feu

Jinito & infmito,

1 ff

E

e[Je falfam , neque dire&té demonftrar

j aut probari po[fe,

LU

&d ad. fummuim induttione poffe à n

obis oflendi $n crea-

^ fttn; |

turis.

Negamus autem ; inde re&? concludi in icta illa

hm i

univerfitate.

Quia in rigore fit argumentum ex puris

trttr, l-- sarticularibus ,

C quia in creaturis poteft illud oríri x

TOU l;

imitatione earum ;. & ideo mon fit re£te illatio ad rem il-

WtU Zmiatam. Sic ille.

ille,

Hanc veró do&rinam effe

conformem menti SS. Patrum & veterum Theo-

Wl logorum idem Eximius 'Theolo

gus l. cc. n. 6. his

1tatescircarf verbis oftendit: m bac difli

ultate premittenda cen-

Q dj fo verba Zinfelmi 1. de Incarn.

c. 6. ubi bánc diflculta-

ntme fem attingens inquit :

Si negat (quis) tria dici de

iMel)& uno poffe,

ficut nos in his tribus Perfonis, &

puinps uno Deo fatemur, quoniam hoc in aliis rebus

&ww. non videt, neque in Deo intelligere valet, fufti-

i? neat paulisper aliquid, quod ejus intelle&tus pe-

ts p! netrare non poffit, in Deo effe; nec comparet

m,&ma: naturam, qus füper omnia eft, libera' ab omni

[

j Pror

!

j

lege & loci & temporis & compofitionis, rebus

li

"

vefond

aliis. Et credat, aliquid in ea effe, quod in aliis

&ümo) €ue nequeat. . Jdem fere babet Hilarius l. x. de Tri-

.i

nit., C omnes Patres àn bac materia, & D. Toomas in

ul 1. Sent. diff. 33. a. x. ad x. ubi fatetur , nullum exem-

i;;

(olyit d

p'un poffe ad boc afferri ex creaturis

.

)

. quod non qmagis

ho

^

diffamile fit , quàm fimile.

Hucusque Suarez. [ta-

"]

que

)

125

(D I-S PUTATIO II

od

onibus de identitate,

)

j

que omiffis aliorum diftin&ti

ï

1

jl

poflt(

adequata & inadequata,

mediata & immediata, .

Í

!

n

illa principia loquend

de iden-

I

j

i

fimpliciter dico,

R

;!1jü$ J

ftnt

titate realiin enteinfinito falfa effe.

o difpa-

titatis in ente finito & infinito eft

; quia entia fi-

t f

TT .m

nita, quz re

aliter diftinguuntur ob aliquam op-

omnes perfe&tiones, quas partici-

TT

pofitionem,

n 0a

pant, accipiunt

fnitó modó, eo ipfo quód illas

in ordine adlocum , tempus,

p ingn

accipiant ab alio

aitrlt

actiones, paffion

es, & alias circumftantias indi-

viduantes ac limitantes :

itaque eft impoflibile,.

p

/

TT

»

,

multiplicari res, quin mul

tiplicentur earum re-

rum feu fubftantiarum per

fe&iones finite , cum

dj

Econtra in ente.

aisj

ejusmodi rebus identificatz.

infinito, fi reperiuntur aliquz

&$, habentes inter

j Ug

feCtiones cum iis

n

fe oppofitionem realem , per

identificate funt &? manent infmite ,

indivifie, &

n (t

ppofite in-

;»ïl,a

[

IT

illimitate ; quia proprietates reales o

ter fe non tollunt rationem formalem infinitu-

0Cl

dinis & illimitationis in aliis perfectionibus non

du d

oppofitis inter fe ;

neque enim eas caufant, ne-

Ri

nequeab iisemanant. Cüm

que ab iis caufantur,

Ti

ergo in infinito quzl

ibet perfe&tio maneat in fua

tlr m

cum diverfitate reali perfe-

MLC

patura, neceffe eft,

.&ionum formaliter

.

oppofitarum ftare fub una

us

onem & unionem feu identi-

Exiftentia communi

"H

tatemperfe&tionum effential

ium ülimitatam. Hanc

li j

caufam difparitatis videtur affignare S. Thomas

"s W

in 1. dift. 2. q. 1. a. 4. ad 1. ubi ad objectionem,

"n

eatis ad multiplicationem fuppofitorum

t

quóodiner

j

multiplicentur etia

m Effentie, refpondet, hoc

liti

ideo fieri quia Effentie& create,

eoipfo quod

am

m ]i

non involvant in fuo conceptu Exiftentiam, €

Vsf

X-

1

ll,

DE ESSENTIA DEL

-123

5 de Mi

Totmel

Exiftentiam accipiunt à fuppofito, & confequen-

MR

ter à fuppofito etiam accipiunt multiplicitatem

Exiftentie, quod non c

onti

- Mf

j

:

n

git in ente infinito,

5 QUb

ii

cujus Effentiz eft effentialis

Exiftentia à fe ipfa,

& non à füppofito. Dire

00 aliqum.

ndum , inquit, quod in

) QUs r

ereatura differt EfJentia vei

G

e[Je fuum , nec babet Ef-

Jentia. e[Je nift propter comparat

ionem ad babentem Efen-

iBl qujd

tiam (feu ad fuppofitum

» quod habet Effentiam, )

Cm, f&j

& ideo quando Ef]entia cre

ata communicatur, communi-

TOULAQOS

catur tantim fecundimmvationem

1 impoffli

Juam (genericam vel

fpecificam ,) &? non féc

undum e[Je

quia. fecundum

UP Cdrüm t

illud e[Je mon. eft nifi n uno tantum bab

fiüite, o

ente ; Divina

autem EfJentia et idem , quod fuum e[]e ,

C& ideo quando

OU I ent

communicatur Efentia (Divina,

dhentes inter

) communicatur etiam

e[f.

Unde Ef]entia

(Divina) mon tantum eft unq

Ques qum j

Jecundum rationem ( g

, itivie,

enericam vel fpecificam) /ed

Jécundum effe

Cindivifim in exiftendo ) & propter

5 oppoltez

boc poteft

effe una mumero in pluribus Juppofitis. . Ibi-

valem if

dem a. 5

6 at:

xrionibust

Proprietas per[onalis , fcilicet rela-

tio diflinguens , ef i

dem re , quod Divina Effentia : fed

$ Caulatr

differens vatione,

manant. (

Jicut & de aitributis dittum eft.. — Ra-

&lo autem relationis ef1, ut veferatur ad alterum. Poteft

manexi

ergo dupliciter confiderari relatio in Divinis : vel

per

It red d

comparationem ad Elfentiam , & fic ejl vatio tant

um :

jrare ib

vel per comparationem. ad illud , quod refertur ; &^. fic

nem feti

p £rop

riam vationem relationis velatio realiter diftingui-

viaan. J

iur ab illo.

Et per comparationem relationis ad fuum

jre 5 Thi

correlatioum oppofitum diftinguuntur Perfune , & non

L bj

per comparationem relationis ad

Effentiam ,. & ideo eft

fi

fuppo

pluralitas Perfonarum vealis ,

& non tantüm rationis.

Dzricrs.

Si proprietas perfonalis relaté ad

[

Effenti

am Divinam tantüm dicit diftinctionem

€0

T

fLentil)

formalem ;lfeu rationis., id eft , à parte rei precife

|

funda-

DISPUTATIO II

124

Jf,,

m fuhdamemalem ac virtualem, & non realem relaté ad

rem non eft ratio, cur non etiam relaté ad alias

Perfonalitates dicat tantüm diftin&ionem for-

DI

malem , feu formalitatis ad formalitatem. Ergo.

REsPONDEO. n. a.

Nam relatio compa-

[xatt

rativé ád Effentiam , in qua eft, non dicit in fuo

conceptu oppofitionem , feu diftin&tionem ob-

je&ivam : econtra relatio comparative ad fuum

v

Des f

terminum correlativum dicitin fuo formali con-

ceptuoppofitionem feu diftinction

emobje&divam

f Ol

Wij

in ratione principii agentis feu fuppofiti. - Ita-

jnne, a

que ad veritatem hujus conceptus requiritur di-

iti!

1j

ftin&io realis relationum ad invicem à parte rei.

s

u

Wi

(

(

Econtra alie perfectiones, vel relationes Diving

comparativé ad Effentiam Divinam tantüm di-

'aaþæ:m

[

(

'51

ä

cunt diverfitatem fandamentalem , non oppofitio-

Ts

nem, feu diftin&ionem a&tivam in ratione prin-

cipii & principiati. Ita refpondet D. Ehomas l

|

cc.2a.5.ad 3. Quamuis velatio per comparationem ad

h.

Efentiam fit ratio (formalitas) tantim, tamen per.

comparatio

nem ad fuum correlatioum eft ves , 9* realiter

diflinguens ab ipfo.

Etad4. Licet fapientia fecun-

imu,

du fuam rationem differat ab aliis attributis , mon ta-

Winiy,

men opponitur ad aliquod aliud attributum , càm fapien-

A d

tiam , bonitatem , &? alia attributa fecum compatiatur in

*Wæa Cüm i

eodem fubjetto.

Et ideo non babet rationem diftinguendi

m AtbeiJ

fücut. babent relationes oppoft-

od

fibpofta Divine nature ,

te : fed ficut fapientia Divina realiter fac

it effettum fa-

ülfuno

tiut Jf

pientie propter veritatem rationis ipfius , (hoc eft fi-

cut veré in effe&u à parte rei ponit fapientiam)

i

RTT

"

ita relatio facit veram diftinttionem prop-

3l q

quæ imanel :

onis oeram , qu& faloatur.

]ta |

jJ pu

ïmgnär

m rationem velati

D. Thomas.

Rn

DIS-

t

XIQS

realemre]aæ *

*

3

*

*

*

*

Ed

3k

E

*

*

ht

*

*

H*

"

ïm&iOHem f

—

E

;

lt

E-—

|

h

DISPUTATIO II

TE t

n d

j De *attributis Diyinis in fpeCic.

Il

TC d f

0 formi a

In hac Difputatione quzritur.

I. Án

Deus fit unus ?

&mobjeti

2. Àn & quomodo Deus

Dpofiti

]

fit fimplex ? 3. An & quomodo Deus fit

Fequiritur

immenfus, ubique prefens, etiam in fpatiis

1 parte r

imaginaris ? 4. An & quomodo Deus fit

Ones Divii

eterus , & quomodo Deo omnia fint pra-

| anm d

fentia ab zeterno

o oppolti

;

? s. An &quomodo D?us

LTOOne p

fit omnipotens ?

D. Thons

QUJESTIO I.

Ompardtious

i, t

-

Zn DEUS fit unus 2

res, G n

N

f

OTANDUM ; Unitatem Dei impugnaffe ri-

ribuiàs, Wi

1 Gentiles ,

à quibus Deorum pluralitas in-

y, dnji

vecta eft, unde plures Religionis Chriftiana Apo-

y at

!j

logifte, cüm agunt contra Gentiles, non tam ag-

:

T

,

grediuntur Ztbeifinum , quam Polytbeifinum , ut vi-

vuatim d)

!

dere eft in Athenagora, Juftino, Minutio , Feli-

ce, Tertulliano, Origene & aliis.

Secundó im-

aj i

j ( hoc d

pugnárunt AMarcioniie , qui alium admiferünt

)itüpienïiä

Deum in veteri Teftamento, & alium in novo.

Contra hos quatuor libros fcribit Tertulliinus.

Ri

jorir. !

Jérti) impugnárunt Manicbai , ftatuentes duo re-

rum prima principia ; unum videlicet, à quo ef

fet

D

'DIS'PüTATIO H,I'.

126

ne m'aþ

[

t

fet

orine bonum , aliud à quo effet om

ï

n n

ï

jum. EHos fzpius

refutat S. Auguftinus. Quartà

gine

imp

ugnárunt Jritbe

k

ifle ,. qui perfuafi tres Perfo-

P oA

pas in Sanctiffi

1

ma T

rinitate effe tres Deos etiam

g t

naturà diftinétos.

Ktiam noftris temporibus in

1o M. j

errorem induxiffe videntur 3'oannem

Clericum, dum

:[t dfe, t

infua a

rte Critica docet, tres perfonas non ali-

ss v

ter effe ejusdem nature, quàm plur

es homines

[À

fehont, !

funt ejusdem natura.

en, Hl

"Drico. Deus unus eft.

Dei nomine in-

j

PaosATUR Conclufio r.

d

non poteft;

telligitur id, quo melius exco gitari

Min. prob.

dni d

fed hoc eft unuüm tantüm ; ergo.

Melius eft ; quod fe folo exhaurit omnes p

erfe-

& m )

zi

&iones poflibiles ,

quàm illud , quod ad exhau-

riendam poffibil

itatem enti

um indiget confortió

itri u

Hinc &'Tertullianus Marcionem

ii

alterius entis.

] 1. c.5. fic Urgeti

Cerià, quemcunque alium Deum

r

1t, qui

induxeris, non à

lia eum poter

is formá tueri Deum, quam

divinitatis adfcripferis , ficut z T E R-

^ütermn

ut illi principium

2

d n

WUM, i2 (

SUMMUM MAGNUM: duo ergo

SUMMA MAGNA quomo

do confiflant, cum. boc fü

ts

[

SUMMUM MAGN

uM jarmTon babere ?. par autem

x

non babere uni competit 5 in duo

bus effe nulló modó potejt.

du

J

PROBATU

R Conclufio ?. Deus eft ens per-

tj

fe&iffimum; fe

d ens perfe&iffimum eft unum ;

DN

!

J

ergo.

Min. prob.

Si effet multiplex, tunc vel

deret ab altero vel non ? neu-

unusDeus depen

Ti q

trum poteft dici fine di

minutione entis perfe&f-

Ei ]

&Uf

Si unus dependeret ab

fimi; ergo., JMim. prob. .

1 o

alteto, talis haberet magna

m imperfectionem,

d

"tl

fcilicet dependentiam ab altero , fi veroó neuter

Tmmam

M J

l

fdeþe11dergt' ab altero , neuter haberet fu

autho-

Mim

T.

'DE ATTRIBUTIS DIV. IN $PEC, 127

d ^

:

Jtim

g

TL:

'authoi'itatem, & princi

patum in omne id,

quod -

N

à fua natura

diftin&um eft, & fic

Uaf Ut

l

—

:

iterum effet

tteS D.

(

Em

'j

ens imperfectum.

PnosATUR Conclufio 2

5 tmpoi

li

quod neceffe eft effe

Deus eft id,

; fed hoc,eft unum. Er-

[j Cleïz'cmn,c'

go. Min. prob.

Si darentur duo, quz neceffe

XTOQOS t

Jlütes fs

eft effe, tunc convenirent illa

duo in effendi ne-

ceffitate,

& non convenirent in aliqua alia per-

fectione,

ratione cujus diftinguerentvr ab invi-

cem ; fed hoc non poteft fieri ; ergo. Mim.

261' Ti0mpr

prob. Sinon convenirent in aliqu

a perfectione,

1 f0n po

vel illa altera perfectio neceffario

emanaret ex

. Mi f

effendi neceffitate, vel non? n

eutrum poteft

ODDes perj

dici.

Ergo.

Min. prob.

od ad exhy

tunc illa perfectio exiftere

t in utro

S1 nece[Jario emanaret,

que Deo, &

«t confor

fic iterum nulla dabitur diftin&io

Deorum: 1fi

Ys Marcior

non nece[Jari) emanaret , fed contin

genter, tunc

tUt m )

unum perfectiffimum eritindifferen

Sadunam per-

Vr Dam, s

fectionem, quàm non habet;

adeoque cüm non

yy f x

habeat determinativum in fe,

poterit determina-

vu: dui

ri ab altero Deo, in quo reperitur adzquata ef-

, a

fendi neceflitas, aut cérté meré contingens erit

qe? n

(ob defe&um determinativi) quisnam Deorum

nullimd

habeathancpotiüs quàm alteram perfectionem di-

euset a

ftin&ivam fui; & fic continget nullum dari Deuri.

um etu:

CoNFIRMATUR. Non eftneceffe dari duos

Deos; ergo nondantur. prob.C. Iliud tantüm

jer, tf

d n t

eft divinum, quod neceffe eft effe, & fine cujus

eti perfv

a&uali exiftentia non poffet a&uari poflibilitas

depentt

entium; ergo. : Zjnt. prob.

Plures Dii nec funt

fol

neceffarii ad produttionem mundi, neque ad.illius

fj ve

regimen , neque ad confortium.

Ergo.

Zfnt. prob,

t I

eriret ali-

INon ad confortium , qgia Deus non rep

quid

FEATTRI

128

D ISP.U.T Ab lib .

MQ (

quid in altero Deo, quody non reperit in fe ipfo;

l qülaï

nhy

non ad produttion

em aut regimen , quia ut ait L A C-

jmi

TANTIUS l.I.

nftit. c.3.. Quid multis opus eft ad

um

bitremur , fi

I

qmundi

regimen. fuftinendum ? nifi forté ar

fint , minus babere fingulos mervorum. aique Vi

,a du

jlures

j p«

Tiug.

PROBATUR

A'Concïuüo"dr. Sicut lumen nà-

qonat

ita etiam. di&tat

(s

turale di&at Kxiftentiam Dei,

unitatem Dei. Ergo. .4ntprob. Authoritate

TOU

Prior ob-

TERTULLIANI & LACTANTIL

ys 0

fervat, gentiles ita pa

flim loqui folitos, quod

t us

Deus dederit: fi

Deus «voluerit:, benedicat te,Deus :

niliz, d

JDeus bonus eft : « Deus videt omnia :

Deo commendo:

titt m |

Lactan-

IU

Deus reddet: - Deus inter nos judicabit. Cg'c.

tius vero L.2. c. 1. ait: JNam & cum jurant ,, &

a D

cum optani, && cum grauias aguni, non Sfouein, aut mul-

TRU

tos Deos , fed Deun. nominant.

CONFIRMATUR.

st

Cicero, àÀmo & .riflo-

Pytbagoras , Socrates , Plato ,

Jiltenti

ieles, & alii peritiores inter Philofophos unum

000

tantum fupremum Éns agnoverunt in inundo.

t

j

fit

USONDE

Ergo lumen naturale hoc dictat.

MUET

Solvuntur Objectiones.

'I.

1. Dantur tres Perfone;

b.

J

nl

OnJICITUR

QU* n

" Prob. C. 'Tres Perfonz fünt

ergo & tres Dii.

*ä&üm

Deus Pater, en unum 5

Filius Deus, en duo!

2) Íu

Wif

Spiritus Sanctus Deus, en tertium! ergo.

"t f

humanis , ubi funt plures perfonz , etiam piures

W

funt homines ; ergo idem eft in divinis.

n pl i

dift.

"t tf

RESPONDEO. i. C.a. n.C. 4d frob.

ln

Singule perfone funt D eus multiplicandó oppo-

n

ts v

fitionem relativam in perfonalitatibus. c.

:

j Titef

ipfa natura. n.

.äd 9.

|

d

1]

ttt

Pait if

DE ATTRIBUTIS DIV.* IN SPEC, . 129

n g

4ld2. c.a. n. c,. & paritatem. Difparitas

Q1f li gil

eft

; quia in humanis multi

plicatur cum Perfona-

t arbitremm,

litatibus fimul diftin&ivum naturz,

utpote acci-

r d

pientis effe à perfonalitate, & fic fin

it&: econ-

tra cum natura divina fitinfinita, dividi' & diftin-

It fune

l

gui non poteft, quia effe

j

perfonalitate.

fuum non accipit à

T d d

l

Uthorj

OnJICITUR 2. 1. Quando eadem natura

communis Scotiftica recipit plures individuatio-

I P

Olitos, q

nes, eo ipfo per illas individuationes multiplica-

lia f ]

tur; idem contingit circa materiam primam Tho-

40 COU

mifticam, dum illi a6cedunt plures fignationes

W. Laf

materi&; item circa v. gr. albedinem, quz reci-

h

i rari, &

pit individuationem à pluribus fubje&tis ;

ergo

] natura Divina unitur per identitatem plu

ribus

jratm, at

' Perfo

VFIRMATU

nalitatibus, eo ipfo multiplicatur.

9. Si

mo & 4

plures nature humanz identificarentur cum plu-

ofoplios u

ribus fubfiftentiis fine aliis principiis individuan-

J in 1

tibus, eoipfo multiplicarentur n

idem debet fieri in Divinis.

!

ature ; ergo

^ REsPONDEO adt, c/a.

n.c. & paritat.

65,

Difparitas eft

; quia natura humana, utpote fini-

tres Pt

ta, eft contrahibilis ac limitabilis

per plura di-

ftin&tiva :

econtra natura.Divina, cum habeat

; Derfonzi

Jeis, i

effe à fe, & fit infinita, non poteft limitari; ideo

manet zque infinita, illimitata, ac univerfalis &

fap.!

communis , five identificetur cum uno limitante

; eDin

five cum pluribus, eo quód fit incapax recipere

fivinis

formalem effectum limitationis.

A

Sic quamvis

in lapide poneretur potentia vifiva

, non tamen

Jicind d

effet potens videre; fic etiam aér

per fpeciem

ribus. 4

albedinis intentionalem non fit albu

$, nec anima

l

, per fpeciem rotunditatis rotunda

; ergo etiam

[

D.dmort Tratt. de Deo.

l

natu-

1

130

DISPüTATIQ IH

J

[

j

j

j

j

jnid

natura effentialiter infinita hon poteft &iniri per

]

i

D

perfonalitatem.

j

|

l

l

Difpafitas eft ea-

ln

ia

Ad9. c.a. n.c., & parit.

!

i[hmum

dem; quiafcilicet natura humana eft fhinità, ac

j

t

!

^

)

f

limitabilis, utpote habens Exiftentiam à fuppo-

fito.

ag t

1. Non poteft probari Del

a DI

OB JICITUR 3.

unitas, quin Trinita

s Perfonarum deftruatur ;

ial

hum

ergo aut plures funt Dii, aut una perfona. nt.

prob.

Dei unitas demonftratur ex inutilitate

w

m Deorum, & ex ratione entis perfectit-

pluriu

p

fimi. Jam fic: Hoc argumentum poteft eódem

modó retorqueri contra Trinitatem Perfonarum;

li

a 1

j

n

ergo. fnt.prob. "Welenim una perfona eft fuf-

ficiens ad produGionem mundi, & ad guberna-

Wt

n

tionem, vel non? fi eft fufficiens? ergo altera

N

perfona eft inutilis, aut certé non necefífaria : fi

j

!j

2

j

[

non eft fufficiens? ergo una perfona non eft in-

im el

2

U.

^

finité perfe&ta, nec omnipotens &c.

lm d

libet perfona veleft id, quo melius excogitari

58 tll

[

nonpoteft, velnoneftid? fi primum? ergo

ATRT

qualibet perfona debet includere omnes perfe-

TO

Giones, adeoque etiam perfectiones & preedicata

ll

lt

T

reliquarum Perfonarum : fi fecundum * ergo

DRRT

non quzlibet perfona erit Deus , fed ad fum-

Tttonr

mum orines tres Perfone fimul fumpte erunt

Deus.

t

M n

[

l]

ln

REsPONDEO adI. n

.. ad prob. n. fuppo-

|

fitum; -quod produ&io & gubernatio mundi fit

QY

^m

opus Perfonalitatis unius, aut trium; eft enim

opus.naturz Divin; operantis per tres Perfona-

!litg

:

m

litates , quia natura Divina precontinet perfec-

tiones pofübilium ; non autem illas continent

f

&C æl)l

ipie

IIl

DE ATTR'IBUTiS D—-IV. IN SPEC. I53I

POte& fmm P

ipfe Perfonalitates àr tales.. Idem non procedit

Darity d

j

in pluribus Diis.

X G frp.

4d». Dico; quarlibet perfonam effe ens

"am à fupp

l

perfe&iffimum. adprob. dift. Debet includere

perfectiones'aliarum perfonalitatum faltem me-

diaté, videlicet quoad effe relativum ad Effen-

t ob

m deftrs

tiam Divinam, quz includit etiam reliquas per-

perfon,, «

fonalitates realiter. c

immediaté quoad effe

-6X mutil

1

relativum ad fuum correlativum. /à.. . Senfüs pa.

(

tet ex dictis difp. ?. quaft. 1. in Refp. ad objeGt.

J petfe

Doteft edd

4. & 5. & in quzft. 4. in Refp. ad dices Objett, 1 5

IPerfonm

Quzvis Perfonalitas identificandó. fibi naturam

verfonadf

Divinam hac mediante fibi identificat reliquas

& ad pi

perfonalitates.

z

OsjrcrTUR 4. Siunitas Dei

ngret lumine

j ls

n necefrt:

naturali nota , non foret poffibile, ut totus feré

fona nond

mundus adftrueret pluralitatem Deorum ; fed

&C. p

hocfactum eft; ergo. Mgj.prob. Lumen na-

turale faltem à potiori non deficit, nec poteft

elius exoy

extngui malitiá hominum circa articulum o-

Drimum: i

mnium maximé neceffarium, Ergo.

r

e Qmnes :

REsPONDEO. dift.Maj. Non potuiffet fieri,

jes &prat

undum: :

uttotus feré mundus adítrueret pluralitatem Deo-

rum füpremorum, de quibus hic eft quzftio. c.

, fed al

fubordinatorum. n. Omnes feré gentes agno-

| fomptet

verunt unum quoddam füupremum Numen ; huic

tamen infervire aliainferiora numina credeäant.

jni. 1 :

Inter talia numina retulerunt etiam Zeroas, ficut

natio m

nos referimus Sanctos, aut (prout Cicero de na-

rum; ei/

tura Deorum teftatur) plerique tantum. colue-

ertes i

runt eundem Deum fub diverfis nominibus &

ontine [*

proprietatibus.

Hinc Jupiter, Mars, Mercu-

rius, &c. apud Romanos peritiores eodem tefte

jl COUH:,F'

I2

erat

um

S:DISPUTATIO IIL

132

attributis confide-

wmpüms- :

erat idem Deus füb diverfis

LU

ratus.

Sic etiam Gentiles ali:

, dum argumentis

folebant hóc modó

Vi d

Chriftianorum urgebantur ,

n d

tefte onosro 1. 6. Hift. c. r.

vide-

,

refpondere,

fed fub uno Deo

ima g

licet, fe non plures Deos fequi,

magno fe plur

es miniftros venerari.

Item Au-

mü&$

Fauftum ait: JPagani mul-

y eonang!

guftinus l.

Io. contra

&

Probabile

ios Deos fuos ex u

na fubflantia afJerunt.

gedtel

qui vaccas, ferpen-

huggi: |

etiam videtur, /Egyptios,

« m

tes &c. colebant, tantüm Genios,

quos ineffe

dó coluiffe, quo modo nos co-

hm li

credebant, eó mo

ib dl

limus Angelos.

Idem dici poteft de illis , qui

videlicet eos

rius d

folem & lunam pro Diis colebant,

lä

venératos effe genios folis & lung,

quos coli

Qu

f

'

ius conced

it, dum in libris /n-

TILOTUI

;offe ipfe Lattant

*

ftütut. etiam or

ati

onem ad Genium folis recitan-

strapty

Inomnibus his errárunt Gentiles,

M

tpolt

dam exhibet.

B

Y

li

eo quod 1.

cultum ad creatur

as cultu indignas

2.

uod cultum harum creatu-

:

Wt

transtulerint.

ulerint.

uod has

LUl

Qf

rarum non ad Deum ret

*

30

tenti

am ex feipfis auxiliandi

LEU

|

creaturas habere po

agnoverint.

4.

uod cum fupremo numine

N

es

Deo indignas mifcuerint.

5. Quod

Q

n

proprietat

.

:

' n rebus in

fenfibilibus.v. gr. aquis, aut irrationa-

u (

per modum anime

Ti

f

libus ejusmodi genios divinos

^ emnifcie & providæ ac mu/n

di re&ricis agno-

RC

verint.

il d

UJESTIO II.

Wiy

11 dl

- n &? quomodo Deus ff [implex ?

p

NÍIoTANDUM I Deum e[fe finplicem nihil aliud

*UM& Y

u

partibus.

effe, quàm Deum nullis conftare

uþ()ü

AUf

artibus fit

W)

Quæiïio ergo eft, an Deus ex nullis p

. compo-

A

I]],

DE ATTRIHUTIS DIV. IN SPEC,. 31

[

33

compofitus.

Porro comquz';*ia ex partibus varia

EU

eft,

RE

. Pbyfica e[fentialis , qualis eft ex materia

II ' c. I. ï

x Iorma, ex qua quodlibet corpusnaturale com-

[:

fed fU,b uno

l

pofitum effe creditur, v. gr. lignum ex materia

& forma ligni. 2. Compofitio pbyfica - orsanica,

qua fit ex pluribus membris corporis Organici,

vt contingit in homine.

3. Phyfica - accidentalis,

quz eft ex fubftantia & accidente; talis datur in

FdCC05, f

J5, QuOS jy

Angelis: licét enim non fint compofiti ex ma-

teria & forma, fed fint in genere fübftantie ens

Inodo Tiogi

Timplex, habent tamen varia accidentia realiter

de illis , |

afe diftin&ta, v.gr

cognitionem , volitionem,

Videlicet

$, QUos v

motum, &c. 4. Compofitio metapbyfica, qua fit

€x pluribus partibus formaliter diftinétis, qualis

m m lb

1 folis redt

datur in homine, in quantum componitur ex gra«

dibus metaphyficis animalitate, rationalitate &c.

cirunt Cenf

Cultu indi

v:

5. Compofitio /ogica , qux fit ex genere & diffe-

rentia, & hec feré coincidit cum compofitione

harüm a

metaphyfica.

Senfus ergo quzftionis eft, an

?. Quoi

Deus componatur ex materia & forma ?. a

nfit

'pfis aux

corporeus? an babeat accidentia ?

^

J

premo ni

NorANDUuM Il. Varios fuiffe hac inre er-

i. $4

D

rores & opiniones.

Gentiles paflim crediderunt

y Ut m

Deos effe corporeos

, adeóque compofitos ex

modüm4

materia & forma.

Et pronum eft credere , Ju-

retricsd

d&os pleb

e

J

jos huic perfuafioni de füpremi Nu-

minis forma aliquando indulfiffe,

NoTANDuwIIL Etiam inter Chriftianos

[

quosdam de hoc errore fuiffe fufpe&tos. T gn.

ha

TULLIANUS lib. contra Praxeam c.7. Etl.o.

n

contra Marcionem c.16. docuiffe videtur, Deum

compofitum effe ex Spiritu & corpore, fed al-

u

terius generis, quàm eftcorpus humanum. — A v-

lj pälw"

13

GUSTI-

)

um

DISPUTATIO IIl

!

]

134

[]

ij

9

cusTIiNUs Tertullianum fuum patriotam l. de

T

Heref. c.86. excufans, afferit ; 'Tertullianum l.

j d

cc. corpus opponere mibilo, aut alicui qualitati,

p

ita ut cenfuerit, Deum in tantum effe corpo-

lm

reum, quod non fit nihil, vel quod nonfit quali-

BI

tas. Potuit, inquit, propterea putari corpus Deum di-

JX

cere, quia non eft nibil , non eft corporis oel anime qua-

litas ; d ubique totus, C9^ per locorum fpatia nulla par«

;

*

RTE

d

Üiuss 1

n fua natura atque fubftantia immutabiliter per-

manel .

v ln

NoraNDuM IV. AUDIUM, Àquo Zudia-

nE

"i Orti funt circa annum 427. in eundem erro-

A m

zfrayz/rr/zj* e

rem impegiffe nonnullis vifum effe, eà quod

EPIPHANIO tefte herefi 70. ) doceret ; Dei

li

v

ho

L

imaginem

, ad quam conditus eft homo , in cor-

lt

pore fitam effe.

Verüm, cum fieri potuerit,

AUDIUM credidiffe

, imaginem Dei effe quidem

m

corpoream ,

ipfum veró Deum incorporeum,

F»*,ä Sp'r j

'

"udiwn de

at

il

Ideo Epiphanius eum excufans ait :

SS. Tiinitate Catbolice fenfiffe ; quod falfum elfet,

hn

TU

fj fuiffet arbitratus , Deum effe corporeum.

2

(

NorawpuM V. Anno 40o. quosdam in

n

a

os palàm propugnátffe; Deum

lm

E;C

Agypto Monacl

eífe corporeum,

& hi Zntbropomorpbite dicti funt.

Qd Qu

De his fcribit sozoMENUsS Hift. lib. 8. c. 1r.

Qd

his verbis: Exoría queftio per ZEgyptum movebatur ;

d m

oporieréne Deun ANTHROPOMORP

HON,

ho

BRU

m

.efl, bumaná formá preditum. credere.

Hujus autem

mmm,

féntentie plurimi erant ex Monacbis illic commor

antibus,

m&ba

!

qui pxe finplicitate fine examine Scripturam. accipte-

j

Y gïl

bant , &$ in ea Dei oculos &? faciem &? manus; 9 que

)

Ex his

EU

cunque alia. bujusmodi, audire confueverant.

a

qiy

bonis,

i

,p,a'tet, quód in illis Monachis, c&teroquin

ienius

Titn

llj

DE ATTRIBUTIS DI;V. IN sPEC. 135

Pïltriotam ;

fenfus ltteralis nimiüm preffus pepererit hzre-

il

fin, eó quod ab illis optima Scri

a

L aieni q

llj

ptur& interpres,

"M CL tb

ratio attenta non fuerit.

Drcol. Deus non eft compofitus ex inate-

D'il Qs D

ria & forma, adeoque nec eft corporeus,

PRos2ATUR Conclufio r. ex Scriptura, qua

T i

! f

docemur, Deum effe Spiritum juxta illud Joa. 4.

v. 24. "Spiritus eff Deus , & cos, qui adorant eum, in

117

Spiritu C veritate oportet adorare,

Eadem Scriptu-

ra teftatur; Deum nequaquam effe fimilem re-

: 4quo A

D. Paulus

CUfidem a

bus, quz per imaginem exhibentur.

AG.17. v.29. ait : JNon debemus effimare. - Jcul-

6 equ

pture artis ,

z

N

Xeet; [

G cogita;ionis boiinis divinum e[fe fimile.

Ergo.

0fno, i oy

PROBATUR Cdncluüö 2. ex Concilio La-

& u

teranenfi IV. r215. habito, relato in Cap. Firmi-

& s qui

ier. de Summa Trinitate , ubi dicitur : Pater , &g

) inoorpo

i ul

Filius , & Spiritus Santtus , tres quidem perfone funt,

féd una Effentia, Subftantia, [eu natura omnino fimplex.

d falfm

PRonATUR Conclufio 3. rationibus SS.Pa.

'orporet

trum.

I. $. GREGORIUS NAZIANZ. Orat.4.

o, QUosit

& 3o. fic argumentatur : Deuseft infiitus; ergo

miffe; ]

non e[t corpus. prob. C. . Infinitum caret figurá;

Slite d)

( i. o

fed quod caretfigurá, non eft corpus; ergo.

2. Quod eft immenfuüm , non eft corpus ; fed

pmm m

Deus eft immenfus; ergo. Maj.prob.

juod

)RPHON,

eft immenfum, repletomnia fpatia; fed tale non

E

eft corpus 5 ergo.

JMin. prob.

uod replet

jp COR

omnia fpatia, in fuo fpatio recipit etiam-aliud

yipun f

Ccorpus, v.gr. totum mundum; atqui quod com-

ff;

?s

j

patitur fecum aliud corpus, non eft corpus; er-

Ti

$O.

$i quis veró dicat; Deum tantum effe ex-

O hzc

;ef()qm'n V

1

!

M

h

"

tenfionem infinitam penetrabilem , €o ipfi

4

magni-

7

N

]

196

DISPUTATIO II

uD

magnitudo eft tantüm fpiritualis feu intelle&ua-

23

j; 1

lis, à qua non dependet Deus, fed que eft in fe

Ü

pa

indefinita, non ad ufum corporeum in actu fecun-

l

Tædl ül[

do, fed tantum ad ufum intellectualem in ordine

gis

ad creationem.

l!

od

3. Deus eft &ternus, & immu-

[!

a ifind

tabilis ; ergo non eft corpus. prob. conf. Cor-

gt

pus habet partes quantitativas , finitas, diffolu-

eton d

biles, &c.

Ergo.

4. Deus eft Ens, quo nul-

jum majus aut praftantius fingi poteft; fed tale

as

sedui

non eft corpus; Ergo. JMin.prob.

Longé per-

fe&ius eft, habere perfeCtiones unitivé & per

j hOCMJW

vatr )

identitatem ,. quàm divifivé . per divifionem

membrorum ;

ergo.

ii

firi]

[

;a

I

D

PRomsaTvUR Conclufio 4. Corpus eft, quod

g

il

i

Jj

L

li

l

Í

/

: !

habet quantitatem impenetrabilem, & immuta-

| ;

"

"

!

|

1

"

l

gl

ï.y

bilem dependenter ab arbitrio mentis; fed hoc

T

[

j

!

T

non fit in Deo 5 ergo.

Min. eft clara; quia

;

|

Deus poteft, mutare impenetrabilitatem aliorum

;'

"

:v

;

j

i

|

(

ol

entium ; multo ergo magis non dependebit à

quantitate immutabili; ergo non eft corpus.

ii t

|

1

Dico Il. In Deo non datur compofitio

f

glyfica - accidentalis ex fübftantia & accidente.

DRRT

J

L

h

!

iif

li

l

Hec Conclufio eft contra quemdam sco TT-

n

STAM, quem legi, qui dicit, quod relationes,

M u

h

quas Deus de novo acquirit, revera fint aliquid

-jïg;'!iiïwlo, í

reale in Deo , & quod fübjectentur in ipfo Deo.

BLLT

Eadem eft contra PO IRET U M, qui dicit, Deum

,.p

j

il

[

"T

cognofcendó poffibilia fingere fibimeuipfi deno-

'

:

!

U

vo fuas ideas, ficut homo easdem fingit , du

'ï

|

!

-

;.

^h (Mt j

aliquid vult cognofcere.

à i

"Mi

PROosBATUvR Conclufio r.

Argümentö $.

AUGUSTINI.

'?Wpanicipg

SiDeus effet compofitus ex fub-

UT

novo

ftantia & accidente, tunc illud accidens de

adve-

W'me

|

l

II.

/

DE ATTRIBUTIS DIV. IN SPEC. 137

QU& gl

adveniret Deo; fed hoc eft impombile; ergb.

Maj. patet ; quia fi dicatur , illud accidens fem-

Id f

ET i r

l

per, & ab &terno convenire Deo, tunc eo ipfo

eft predicatum tealiter infeparabile à Deo, adeo-

of (

que realiter identificatum cum Deo, cüm tota

Tutas

ratio diftinctionis fealis fit feparabilitas aut op-

di

pofitio reiativa producentis ad productum ; ita-

l15, Quo

que non erit accidens. —.Min. vero prob. . Si Deo

teft; f

adveniret novum aliquod accidens, tunc Deus

Lon

I;;

neceffarió illud aecidens participaret ab alio,

hitivé & j

hoc non poteft dici; ergo.

Min. patet ; . quia

divifioy

preter Deum non eft alius Deus, à quo poffet

aliquid participari. Maj.prob. Si Deus jam ha-

N e&, quó

beret in fua Effentia totam perfe&ionem acci-

TO

dentis formaliter - eminenter , ceifat tota ratio ema-

ER

nandi à fe accidens diftin&tum ; ergo fi advenit

Caris g

iterm ao

Deo aliquod accidens, tantüm participatione

haberet illud accidens ab altero, fcilicet ob de-

lependdl

fe&um precontinentie formalis eminentialis,

MA

que fola ponit omnem effe&um: ponibilem ab

- COmi

accidente, Hoc argumentum S. Auguftinus ]. s.

Cidente

Trinit. c. 11. his verbis proponit: /n rebus , que

dam sutt

participatione magnitudinis magna fünt, quibus efl aliud

d relatit

ESSE, aliuó MAGNUM ESSE - - /Inbis rebus aliud

a fint i

eft magnitudo , aliud quod ab ea magnitudine magnum

in iph

efi ; C prorfus non boc eft magnituda, quod eft magna.

dicit, D

domus , fed illa efl vera magnitudo, qua magnum eft,

pf

quidquid aliud magnum dicitur : ut. aliud fit magnitudo,

üngiï; dL

aliud ea, que ab illa magna dicuntur: que magnitudo

utique primitus magna eft , multique excellentius quàm

utneft

l

[

l

ea , que participatione wmagna funt. — Deus aytem , quia

(itus al

?

o

non ea. magnitudine maguus e[2 , qu& non efl , quod eft

ops (

[

h

ipfe j u quafi particeps fit ejus Deus , cum magnus efl ;

alio-

i

j

NI

x

m

198

"DISPUTATIO IIT.

j

dlz'oquin illa erit majär magnitudo quim Deus. — Deo

"

j

(j

j

autem mon eft aliquid majus :

'ea-igitur magnitudine ma-

J

j u

gnus eft , quá eft ipfa eadem magnitudo. —— Et ideo ficut

u

»on dicimus tres E]Jentias , fic mec. tres magnitudines. -

j

l

j p

- eádem caufá nec magnos tres dicimus , fed unum ma-

, Bub

gnum; quia mon participatione magnit

udinis Deus ma-

quia ipfe e[t. fua

v du

pgnus eft , fed fe ipfo magno magnus :

magnitudo.

Hoc &à^ de bonitate, &9 de eteruitate, €9

lts

[utra D

de omnipotentia JDei dictum fit, omnibusque omnino pra-.

dicamentis, que de. Deo po[Junt pronuntiari.

Qu d

alintiA

PRosBATUR Conclufio ?. .Deo ab eterno

funt przfentia omnia producibilia ; ergo quan-

l fv

]

em T.

tum eft ex parte Dei, etiam illi ab ceterno adfunt

er t

omnes determinationes horum poffibilium ; ergo

far?s'[u

dul

etiam ipfum füblativuin indifferentie cujuslibet

al

Wl

:

poffibilis, quantum eft ex parte Dei , jam eft ab

T

eterno. NNeque enim Deo aliquid deeft in co-

gnitione, vel potentia, ut non poffit ab &terno

m em

POT

fibi identificare omnes determinationes poffibi-

les, fic fi homo poffet pro tota fua vita praordi-

timafr

nare omnia, ordinaret omnia unico actu.

ï;sþoxnï

DICO III. . In Deo datur compofitio me-

IU ID

]

)

W

s

taphyfica & Logica.

Poffum dicere:

l

« PRosATUR Conclufio.

Qu

Deus eft Ens à fe ; ergo componitur éx geuere

|

J

& differentia, fumenda Toó Ens pro genere, &&

du

l

iil

IU

|

ft pro differentia.

Din ]

Solvuntur Objectiones.

T

|

W

Ler

Osj1crTUR 1. contra primam Conclufio-

Ht

nem. T. Deoiin fcriptura attribuuntur proprie-

1

nf

tates corporis; ergo eft corpus. J4nt. prob. Deo

Ti

Ti

attribuitur 1. Longitudo, latitudo & profundi-

tas

RUR

!

f

Tij

DE AT'i;RIBUTIS DIV. IN SPEC. 1939

ag -

tas. Job. r1. dicitur : Ütinam Deus loqueretur te-

KL

" Md(?ü;g

cum , C& aperiret labia [ua tibi , ut oflenderet tibi fecreta

| ?Mgnitud

]

fapientie fu. - — Forfitan feftigia Dei comprebendes &

li

»JU t

Qumipotentiam reperies ?. excelfior celo eft, & quid fa-

cies ?. profundior infernó- longior tervá- &? latior mart.

Iini D

2. Attribuuntur Deo membrà, - Job.40o. Si ba-

f

j I

? GTOP

bes bracbium ficut Deus. — Pfal. 30.. Oculi Domini fa-

jer juflos, C9 aures ejus in preces eorum, — Pfal. 116.

i

[1£ Qpj

'

!

Dextera Domini fecit/ virtutem.

]

3. Convenit Deo

fitus, qui eft proprietas corporis, 1(a.3. Stat ad

0 ab atg

judicandum Dominus. t c.6. Vidi Deum fedentem,

&50 Qu

4. Tribuitur Deo ratio termini localis 4 4uo & ad

erno adfi

quem. Pfal.33. 4ccedite ad eum , & illuminamini.

lim; q

Jer. 17. Recedentes à te in terra feribentur. — Item in

e Ciost

libris Jud. Jn caftva Ifrael venit Deus, — Ergo in fcri-

BR

ptura Deo attribuuntur

proprietates corporis.

At inc

2. Homo eft fimilitudo Dei ; fed homo conftat

[it db atm

corpore; ergo etiam Deus,

Maj. patet ex Gen.

jopes puf

1. ubi dicitur : Faciamu

Vita prar

Jfmülitudinem noftram,

$ bominem. ad imaginem 6

0 athi

RrsPoNDEo adr.dift, Scriptura ifta Deo

attribuit improprié. c. proprié. n.

»mpoütio:

Quód con-

veniens fuerit, ut fcriptura uteretur metaphoris

ffum d

ad. fignificanda attributa Divina ; oftendit D,

ag

Thomas I.Part. q.3. a. . ad r.: Et quód revera

fcriptura ad illas D. 'Thomse convenientias at-

) genere,i-

tenderit, probat ratio conclufionis, & natura ob-

jJe&i. Igitur per altitudinem Dei juxta S.'Thomam

T

intelligitur excellentia virtutis fuper omnia: per

profunditatem virtas cognofcendi Occulta,- vel in-

ntorprt

comprehenfibilitas ejus: per /ongitudinem duratio

jj

iliiusinterminabilis : per latitudinem' extenfio di.

M Pf() i

lectionis, virtutis & prote&tionis ad omnia : per

bra-

!

-v

DE TU

140

DISPUTATIO 111

brachium virtus exequendi omnia, quee vult :

er

ag

[/)

VE

j m

oculos virtus cognofcendi, & Providentia :

D

g um

D

dicitur Deus propter fortitudinem ad debellanda

45

omnia, quz ipfi adverfantur : federe autem pro«

toed

GL

e

TY

iL

per

pter immobilitatem confilii & authori

(j

acce[fum & rece[Jum a. D'eo, intelligitur motus affe

wonem. Xo

&ionum in Deum, vel à Deo &c.

jhomne s

d 2. dift. Maj.

Homo: eft fimilitudo Dei

if &

fecundüm animam. c. fecundüm corpus.n. Per

ij li

'

animam enim conftituitur homo in ratione ho-

sQOUQ,

minis, & per fuas potentias affimilatur Deo, qui

dey, i

eft Ens fummé intellecivum. Et ficut in ifto

yoida .

mundo magno datur unica mens 5 ita in ifto mi-

, utot

crocofmo, in quo nos fumus, datur anima tan«

ii gt

quam aliquis infinities parvus, ut itadicam, D'eus,

stl )

lmo per tres fuas potentias, memoriam, ommnia

UT

quidditativé precontinentem, intellettum , fe &

j080

alia cognofcentem, voluntatem, fe & alia amantem,

eft aliquo modo imago Trinitatis, prout D. Àu-

OXDE

guftinus eleganter declarat in l. de "Trinit,:

tnt a

On]JrcrTUR 2. contra eandem. . 1. In fcri-

AURT

ï

pturis dicitur Deus habere animam ; ergo etiam

|

m

E

habet corpus. .4mi. prob. . Ex Epift. ad Hebr.

qi l

|

v.38.ubi dicitur: Juflus autem meus ex fide oivit ;

:

ttüle

ï

i

quod fi fabiraxerit fe, non placebit anime mee. — Exgo.

1 Qd

». Deo conveniunt paffiones corporis animati

Atcfrt

v.gr. ira, triftitia. &c. Sic num. 1 1. dicitur :

"Dd

Tratusque eft furor Domini.

RTT

REsPONDEO ad I.

& ad ». üt prius dift.

Wl

Dicitur hoc improprié. c. proprié. n. Per ani-

"tf

4

mart intelligitur voluntas Divina: per iram au-

l

AU

tem animus ulcifcendi & puniendi injurias fibi il-

(s

r

uod

A

L

latas: per tfz]iz'tiam difplicentia de malo, q

e

"Vr

DE ATTRIBUTIS DIV. IN SPEC.

I41

d

l

! identia

"] eftcontrarium Deo tan

quamfummo bono. Sen-

J

E debelïä:

fum à Scriptura intentum effe improprium de-

clarat natura objeci aliundé noti & per fe evi-

TE Qüfen

i

dentis.

[

Qriten

l

Lf fno

A

R

: OBJICILTU'R

3. Contra fecundam Conclu-

fionem.

I. Juftitia & fapientia funt accidentia

nj

inhomine; ergo etiam in Deo. prob. c.. Ju-

O

ftitia & fapientia Divina convenit univocé cum

I fatione|

fapientia humana 5 fünt etiam in eodem genere

tur Doo

accidentis 5 ergo ficut humana juftitia eft acci-

ficut jn i

dens, ita Divina; quia, quod in uno ente eft

An iffos

accidens, non reperitur in altero effe fübftantia.

"g 2. In creatis compofita meliora fünt quàm fim-

lm Da

plicia; ergo compofitio eft major perfectio, adeo-

i, Qnj

que tribuenda Deo.

dnt. prob,

Mixta ex ele-

mentis ( v.gr. arbores

li,

f

e j

al ao

ipía elementa.

) fünt | perfectiora quàm

prout ].

RzsPONDEO ad 1. dift.a, - Juf"citia*& fü-

Trinit,

pientia funt accidentia in homine ob rationem

. Ti

Íuam fpecificam. c. ob genericam. n. . Dico e-

j eme

nim ; quód fapientiz ex fuo genere faltem gene-

yit. al

raliffmo, & omnis alia perfectio fit indifferens.

iaf

ad ftatum accidentalem velíubftantialem ; fed

m ! quando contrahitur ad hanc vel illam fpeciem

pribi entis, tunc fit fubftantia vel accidens, inquantum

(

I1.d

? accipit à Deo fubfiftentiam propriam velalienam.

Et hinc fi in natura voluiffet producere acciden-

p Ga, qualiter.communiter fupponuntur exiftere

ac

in Euchariftia cum modo e[fendi per fe , prout loqui-

ii

p i

1

turBellarminus ; ejusmodi compofitum accedente

yutio

——

|

fübfiftentia propria in. illa alia providentia foret

[übflantia naiuralis 5 quia in illa alia, providentia

ml Gu

.huic

j

142

I.V«'VT'DISPUTA'SIO I1I.

)

::

j

huic compofito äx ordinatione ftabili Divina in

-

J

(

|

mundo deberetur fubfiftentia.

»

j

:

)

jepa

d 2.. dift: a.

In creatis compofita

ineliora

j; &

funt quàm fimplicia ratione partium compofita-

j Tif

rum. c. ratione compofitionis , & mixtionis. n.

« iab

uandopartes mixti funt perfeiores quàm ens

fs p

fimplex, tunc etiam totum mixtum eft perfeGtius

U3U

ente fimplicis fed fi partes ill& non effent per-

Iuos

fe&iores, mixtio potius effet imperfectio.

p

OsjJicrTUR 4. contrà tertiam Conclufio-

nem.

1. Si daretur compofitio metaphyfica in

wpo m

A

Deo, tunc etiam daretur compofitio inter Dei

Effentiam & Exiftentiam ; fed hoc non poteft

witin

VTT

dici; ergo. . Mim.prob. Effentia Divina nequi-

dem poteft concipifine Exiftentia; ergo. nt.

sf

Effentia Divina confiftit in hoc, quod fit

vt

prob.

ms/fir

Ens à fe feu exiffens. Ergo.

9. Effentia Divina

efít id, quó melius excogitari non poteft ; . fed

xtUt D

tale Ens jam formaliter dicit Exiftentiam ; ergo.

al

DT

Min. patet 5 quia nifi includeret Exiftentiam for-

PLUTT

i, 1

maliter, jam poffet cogitari Ens perfe&ius, vide-

licet illud, quod etiam in fuo formali conceptu

z

"

t

j

X

10 ff

diceret Exiftentiam..

|

RresPoNDEO d i. c. Maj. n. Min. ad prob.

WOXDE

dift. a.

Effentia Divina adequaté fumpta non

f;&difïeren

poteft concipi fine Exiftentia. c. inadcequaté fum-

"uT

pta.n. Elffentia Divina adequaté fumpta dicit

cumulum omnium perfe&ionum feu Ens perfe-

1 dl&n

&iffimum, & fic utiqueinvolvitExiftentiam ; in-

lm

adequaté fumpta dicit cumulum perfectionum

"tri

abftrahendó à fola Exiftentia, & fic Effentia Di-

"i

vina poteft abítrahere ab omni Exiftentia, & ta-

b Ex-

liter abftrahendó formaliter diftinguitur a

"ii

iiten-

l]],

DE ATTRIBUTIS DIV. IN SPEC.

143

tl DiVinag

iftentia, non autem, fi fumatur Effentia ad æquät&,

in quantum dicitcumulum o

DOl

?

mnium perfe&iOnum.

nullà exceptá.

LT t

d 2. eódem modó refpondeo. C€. Maj. dift.

du

Min. "Tale Ens adzquaté fümptum jam forma-

At Qp

liter dicit Exiftentiam. c. inadequaté fumptum.,

ob

n. fenfus patet ex di&tis ad 1. hujus objectionis.

Dof effem.

OBJrCITUR 5. Contra eandem.

I.

CY-

[2

RILLUS ALEXANDRINUSs in Dialog.2. de TTiin.

IT Congi

exprefsé excludit à Deo genus & differentiam $

'etapbygæ

ergo non admittit com

pofitionem metaphyficam,

10 inter]

Zint. prob.) Sic habet: QGenus ullum nominare, alie-

- D0fO pot

num efL à vetta ratione — Item 1. 3. "Thef. ait: Vj.

IXint negi

demus omne ád, quod differentiam recipii

» €[Je compoft-

W. 4

tum , C2 mon fanplex. — Quare cim fanpl

ex , minimeque

W. quul

compofaius IDeus. omnium confe[fione. fit ,

^non. potef? Tà

Jentia D -

ingenitum e[Je illius differentia.

2. BOETIUS l. de

1 potalt;

rin. & Unit. Dei, Poftquam decem predica-

entiam d

menta recenfuit, ait: Inis Deum locum non babere ;

lx J'abfZantia enim. dn illo verà non

eft fubflantia , féd ultra

Yfetts n Jübffantiam.

3- $. AUGUSTINUS 1n lib. Confef.

veniam à Deo petit, quod eum ali

Trali CO

quando inprz-

dicamento fubftantiz collocáffet,

v Mi

KEsrONDEO adi.dift.a. Excludit à Deo

i

fumpt

l

genus & differentiam in ordine ad finem Philo-

|

Í

fophicum. c. "Theolopicum. n.

Finis pradica-

adequ

!

? füm

mentorum generis & differentise Pbilo

yfophicus eft,

(en Bs

j

ut entia diftin

guantur in fuas claffes, hoc eft, ut

fiat poffibilium divifio.

viflentt

Quia igitur Deus non

,

eft membrum dividens perfe&tionum, utpote cu-

| petid

f

cfft

mulus omnium perfe&ionum, non poteft eate-

UL

nus Deus poni in predicamento, quafi haberet

ff

j

onem

W

hanc perfe&ionem, & non haberet—perfe&i

yi

. alte-

i

jim

DI*SPU'fATIo IIl

OY

g

alterius claffis entium fecum condivifie ;

& quia

5

v | W'u |

Patres citati vel egerunt contra Philofophos, vel

jgiton

philofophicé, 1

deo negàrunt Deum effe in prz-

i loW

dicamento, aut

habere differentiam. — Porro fi-

edicamentorum & definitionum

g n

nis Tbeologicus pr

, j

es Divinz ordinatius intelleCtui

eft, ut perfe&üon

j li

noftro proponan

tur, & intelligibilius agnofcan-

um f

tur comparan

dó illas perfectiones

"cum creatis

qm, m

abftra&ivé non exc

lufivé ad alias ; & fic non

frihentt

bere genus & differentiam,

xepugnat Deum ha

Ex his patet refpon-

t

aut effe in predicamento.

yd (m

fio ad 2. , & ad 3.

uia ht Doctores Deum ex-

atl

tollunt fupra omne genus

Jubalternum, & fupra ens

e

l

gtl

& Jubftaniiam particularera limitatas

finitum ,

& 6. contra eandem.

1. Illud

ib fomi

OnprTrciITU

f

w 1

Ens non componitur ex genere,

& differentia ,

tentia & actus 5

fed

s üm

in qu

o non reperiuntur po

hMi

inDeonon

dantur potentia

&a&us; ergo. Min.

J

puriffimus feu perfe-

]

I

L 4

atet ; quia Deus eft actus

trüm

Giffimus, in quo nulla rep

eritur poflibilitas feu

fed attualitas omnium

Vr

!

pote

ntialitas ad perfectionem,

M

TUbyt e

erfectionum.

Maj. prob. — .

Genus habet fe per

alis ad formam,

& diffe-

Uttoty

Tnodum materig potenti

tndl

rentia habet fe per modu

m form:z determinantis

is,

2, Si Deus componere-

* um

indifferentiam gener

tur ex genere & diffe

.

rentia, id quod teneret in

s, vel effe

t ens vel accidens ve

"

eo locum generi

fubftantia; neutrum pote

ftdici; ergo. Mim.

teft dici; quia de ratione

j

[

prob. Primum non po

V

TU

generis eft,

.ut fit extr

a conceptum differentig 5

íft extra conceptum differentiarum ;

"

fed ens non e

ergo. Neque fecundum ;

quia Deus non eft ac-

MNDU

cidens.

Nec iertium; quia

fübftantia de fe di'git

W.

in 11-

aT

l

ii

. pE ATTRIBUTIS DIV. IN SPEC. -/1'45

1IV1 i

; t

indifferentiam ad exiftendum. vel non exiften-

hlloü)phos

1

dum ; atqui Effentia Divina non eft indifferens

O effe

ad exiftendum vel non exiftendum $

d D

Tf

ergo.

RzsPONDEO adr. dift. Maj. In quo non

V defni

(

datur potentia etiam formalis, c.

realis tàntüm.

As n

::

n. Jrmalis potentialitas eft, quoód una perfe-

I pmol

&io poflit conjungi cum alia perfe&ione faltem

m

fecundum noftrum modum concipiendi przcifi-

5; &f

eE

vum, dum concipimus perfectionem Divinam ab-

d

lii &t

ftrahendó ab ejusinfinitudine, eam nec n

egando,

patet r

nec exprimendo.

Sic fapientia Divina formaliter

&5 Denm

non eft Omnipotentia; ergo fapientia Divina

V füprai

eatenus eft indifferens ac in potentia ad

e O-

Ti

mnipotentem ; pari modó ratio entis feu exiften-

t n T

iis in Deo formaliter non eft fapientia aut Omni-

x aternti

potentia; & fic ratio entis eft fo?maliter indiffe-

& afs; |

rens ad effe Omnipotentem aut fapientem.

]

5; erp.

F;

4 2. c. Maj. n. Min. & dico,

pro genere

Tius feu t

effe 'To ens.

4d prob. n. Maj. univerfaliter fum-

pofiüiltu

ptam. Verüm quidem eft, quód differentia de-

Valitasont

beat effe extra conceptum generis, fed non eft

s hbci

univerfaliter neceffarium, ut viciffim genus fit

tmam, d

€xtra conceptum differentiz.

Sic quando defi-

determy

nio plantam effe corpus vivens , 'Tó vivens includit

us comt?

rationem organicam ac Corpoream ; fed corpus

non includit rationem differentiz

uod tef

, fcilicet vi-

e acil

ventis.

ep :

QUJESTIO III..

ia d

EA

n C? quomodo Deus fit immenfus , ubique pra-

ym difet

Jéns , etiam in fpatüs umaginarüs.

ia

ejs o

orANDUM L Jlmmenftatis nomine intelligi

vim feu. aptitudinem exiftendi in omnibus re-

iL (

D.sdmort Tra&t. deDee.

K

bus

—Wm

146,

DISPUTATIO IIL

bus & in omnibus locis. Poteiï autem res ex-

"

u

iftere in loco duplici modó ; nempe vel prefen-

:i

gddUHtPem

jemz'ä

fabftantie ficut fol in cclo, vel prefentia vir-

tutis,licut fol eftin vifceribus terre. — Porro pre-.

qniau

fentià fübftantie poteft res iterum triplici modó

"n

[

effeinloco. 1. Repletivi. 9. Defmitiv. 3. Cir-

dimi W

xcum[cripiioc.

Effe in loco repletiwt , eft rem ita

NorAN

mnentate

replere locum, ut tamen eo nec ambiatur, nec

terminetur & fic exiftit in loco anima infantis,

iocuewntl ,'

pueri, gigantis, quee nulla determinata quantitate

d m

terminatur. Effe in loco definitioé eft rem totam

m a

'effe in locototo, & totam in qualibet parte loci;

lm d

du

fed ita, ut faltem alicubi loco ambiatur & termi-

metur. . Et fic exiftit corpus Chrifti in Euchari-

1

]

:

kcil

ftia, quod in celo loco ambitur & terminatur.

jitr, m

Effe in loco circumfcriptivà , eft rem ita occupare

i.

locum, ut ratione fuarum partium variis loci

3 of

- partibus refpondeat.

20005 n

NoTANDUM Il

I

ye cüm etiam effe dupli-

Locus realis

.:Jäimompre

cems fcilicet realem & imeginarium.

iav

eft idem cum extenfione hujus univerfi in lon-

Y

gum , lat

um & profundum. . [maginarius eft, qui

non exiftit nifi in folo intelle&u. . Et inde dicta

2 Qf

ET

funt fpatia imaginaria feu illa, qu& concipiuntur

Utl

extra univerfum.

Sicüt enim concipimus ne-

tf g

fcio quid extenfüm, in quo mundus fuerit con-

R,

]

ditus, fic extra univerfum fingimus fpatia qu&-

"t n

dam etiam extenía, in quibus alia eüfuia creari

il

UI

poffint.

IIL Aliud effe 1'em; quz eft

gl b

NoTANDUM

inloco ; aliud effe illam formam denominantem,

ldæMlje

Sic dum Petrus eft in

per quam res eft in loco.

N

mplo

h

templo, dicunt ReceWiqres,Petrum cíTe in te

pe

Tij g

I

DE ATTRIBUTIS DIV.IN SPEC. 147

Qp ve!

!

L

per modum íeu entitatem modalem füpperaddi-

dj

It

"li ]

tam feu ubicationem ; Thomifle vero & Scotifle fu-

peraddunt Petro relationem , per quam formaliter

Vrl

"t

denominatur effe in hoc loco.

Alii veró putant

VT

060('

eam formam nihil aliud effe, quàm folam indi-

^5 fon

fiantiam à vicino ambiente.

bt

Àl

NoTrANDUuMIV. Nonunam fuiffe deDei

CO

immenfitate Pbilofopborum fententiam.

Platonici

Ó

EM

docuerunt ; Deum effe in mundo, ficut nauta

eft in navi quam regit.

ILTeQ n

"driftoteles docuit, pri-

CLparte l

mum motorem tantüm

movere fupremum co-

JU' & t

lum. Stoicis vifum eft, Deum etfe extra caelum,

acinde univerfi molem torquere. Loca,, qui-

It ugg

Fefftimatue

bus duplex illud Platonicorum & Stoicorum dogma

explicatur, inveniuntur in TER TULLIANI Á-

Jottupus

?witis ln

pologetico. — S'udei rudiores cenfebant Deum effe

in folo Jerofolymorum templo , ut enim habet

Hieronymus in c. 66. Taize, imoifibilem & incorpo-

hm

Lt

ralem, & incomprebenfibilem: Deum, templo Sferofolymo-

ivenf itlt

vum po[Je concludi cenfuére.

Forftius Calvinifta do-

trisd

cuit; Deumin colo tantum effe fub/tantialiter pre-

fentem , extra colos autem viriualiter tantüm.

D

"uguflinus. cognomento Steucbus Eugubinus huic

OY

Vorftii fententiz przeire nonnullisAuthoribus vi-

Yi

Qs ff

l

*

(

J

7

j

t

fus eft ; fed plané immeritó, quia Eugubinus

'

tantüm negat Exiftentiam Dei repletioam loci, de-

Q5 1pd

d

T

finitivam, & circum[criptivam ; illique folüm affignat

a ent

fpecialem modum exiftendi in loco per applica-

tionem excellentiorem virtutis, & per Operatio-

entm t

Il

a

Il

nes fuze Majeflatis, qualis applicatio Divina datur

)nom

in cclo tanquam /oco proprio Dei. In hec Pfalmi

f

(fü

:

I138. verba :

d

Iniellexifli cogitationes tmeas de longe,

[5

|

üc fcribit : Quamquam Jit ab omnibus remoti[famus

2

(fe-

-

D

yimm

148

DHPUTAT(OIW

M

ifr

Wnam) perinde tamen omnia cer-

o

Cfadem enium babet alt

i

«s d

mit, ac fi prefens fit.

"Ac videbatur pariter mirabile if

ia

Oriente e[fet , videret que fierent in

l

Propbete, ut qui in

|

jl

'Occafu : atque Deus reguans à

n aliiJana vegione 'videqt

3

jj

fubjectas terras.

il

t

NoraxpUuM V. Convenire Theologos;

3

Deum non effe ubique circumfcriptivt, quia Deus

s

"

non habet partes ad inftar quantitatis, ratione

!

j at

riis loci partibus refpondeat : fic e-

1128

«quarum va

pmim habet

S. Auguftinus Epift. 57. Quamquam 'in

t

f

s ubique diffufus , carnali e-

i

AL

i

[j

7

eo ipfo; quod dicitur Deu

fiftendum eft. cogitationi ,

&y mens à fenfibus corporeis

gqaþ*/äf Jf

r Deun

mud

(

avocanda, nec quafi f[patiofa magnitudine opinemu

)

ficut fumus aut aér, aut lux ifta dif-

Jl

|

jer cun&ta diffundi,

funditur.

Omnis enim buji

istnodi magnitudo minor efr

W pfælel

féd ita potius , ficut magna

u

D

in fui parte, quàm in toto :

eft. fapientia etiam in bomine , cujus efL cofpus paroum.

Mu w

ag

Ita Auguftinus.

|

d en

l

N:OTANDUM V I.

Convenire pariter

j

AH

'Theologos , Deum prafentia potentiali & aptitudi-

[

if

J

j

nalt effe fubftantialiter preefentem in fpatiis ima-

1

t

einariis; fed non conveniunt, an praefentià actuali,

i

n

»l]

hat

feu a&u in illis fit ? Qui cenfent, ea fpatia ex-

c?/

l

iftere independenter ab operatione intelle&tüs;

docent Deum in illis fpatiis effe fub/tantialiter pr&-

| i?lj'JOgl

'

q

ä

u

l]

T

T

fentem ; qui veró cenfent ea fpatia realiter non

e(fe extra ccelos, fed tantüm in imaginatione, con-

[ Pyl

j

1

ii

tendunt, Deum in illis fpatiis non effe fubf/antia-

W

lüer prafentem.

* D

mp

:

DICOL Propofitio, qua afferitur, Deum

]i

non effe ubique fubfdantialiter prefentem, eft he-

»

ltþo

retica.

Ü

h T

PaO-

l]

DE ATTRIBUTIS DIV. IN SPE&. 149

1

$^

Ti

D

PRosATUR Conclufio. Illa propofitio eft -

T t ;

hzeretica, qu& adverfatur expreísé definitioni-

bus Scripturarum & traditioni Ecclefie ; fed ta-

TM

lis eft propofitio controverfa; ergo. Mim.prob.

Inprimis quoad primum membrum ; fcilicet propofi-

i Theo

tionem illam adverfari S. Scripturg.

i

J

j

L. er.o.

'äDliUä, quia

|

il

v. 23. hec habentur :

Si occultabitur vir in abfcon-

Ubf

Ts n

ditis , && ego non videbo eum , dicit Dominus ? nunquid:

Ondagt:

mon calum €9 terram ego impleo dicit Dominus 9 — 9

.

!

- Dums

j

.T

In Pfal.138. Qui ibo à fpiritu tuo, & quo à facie tua

z

fut, camjj

fugimm ?. i afcendero in celum , tu ilices: — fi defcen-

dero in infernum , ades. Hic Textus eódem modó

L

ia )

loquitur de preefentia, quam habet Deus in in-

ferno, ac ea, quam habet in calo

Itl ifud

; ergo cum

ddo r

fit fabflantialiter praefens in coelo, etiam erit Jaüb-

flantialiter preefens in inferno.

3. ia-.66. vor

x f

Ja:;i;m Päï"&fä

Hoc dicit Dominus : celum fedes mea, terra autem Jca-

bellum pedum meorum. — Si ergo ex hoc loco colli-

gitur, quód Deus fit fubZantialiter preefens in ccelo,

ite p

etiam debet colligi, quód fit fubftantialiter prze-

ii & a

fensinterra. 4. BARUCH 3. V.95. Magnus eft. .

in ii

& non babet finem , excelfus & imnenfus ;; atqui non

efentitt

effet immenfus , fi alicubi in univerfo fübftantia-

liter defineret effe.

, ab

5. S. PAULUS in Áreopago

ne Id

AU T V.

27.& 28,ait: Non longe eft ab unoquoque no- "

bjlamizzlzler

Jirum ;

in ipfo enüm vivünus, movemur , & fumus,

ja realt

In hac argumentatione D. Pauli duo nobis mon-

inatione

;:

flrantur: primb; Deum effe nobis fübftantialiter

,

T

il

j

l

l

prefentem perid: nonlongeeft abunoquoque noftrum.

Secundó ; prefentiam illam fübftantialem probari

poffe ex Dei operatione in nobis per hanc cau-

f

/

ia

alem : £m ipfo enim vivimus ,

mooemur C fumus.

. Prob. Min-

Etiam quoad alterum membrum 5. fcili

a

|

K 3

cet,

PeiasseiRe-

DISPUTATIO IlI.

EATTRI

150.

cet, propofitionem controverfam adverfari Tra-

I. ORIGENEs Hom. 12. in

i

ditioni Ecclefiz.

|

j

Gen. exponens, quis effet locus, in quem abiiffe

"

(

mmosmï

dicitur Rebecca, ut confuleret Dominum, fic lo-

YIN 1pa m

quitur: Quoabiüt? ex eo loco, n quo non erat Domi-

iC

nus, abiit ad eum locum, in quo erat ?. monne ubique Do-

aninus ? monne ipfe dixit : celum €9 terram ego impleo?

m

RODA

9. S. ATHANASIUS Orat. 3. contra Arianos af-

ferit, ftultum effe ac impium quarere, ubi ft Deus 3

i

non effet autem ftultum ac impium, fi Deus non

eulita

ff

effecubique fubfTantialiter prefens. , 3. BASILIUS

contra Arianos agens ait: |Ubique fümul extenam

æm,hym

4. Idem repetit s. HIE-

vl

Filüi bypoftafin veperies.

RONYMUS in cap. Ia. 66. prout paulo anté in

T LL

Not. IV. vidimus.

$s 53 AUGUSTINUS p€1't0«

WTIUS FOLT

f

4

tam Épiftolam 57. probat hoc dogma : .Deus ubi-

hn

que fübftantiáliter eft diffufus : prout in INot. Vj' in-

gt n

finuavimus.

;lis,hb

ia

J

E

Q D

DICO IL Deum effe ubique poteft ätiam

demonftrari ratione naturali.

tmit: j

Poteft demon-

PRosATUR Conclufio r.

V D

ftrari Deum effe mentem univerfaliffimam , qua

n

comprehendat totum univerfüm in fe ipfo, fi-

mbne:

cut nos comprehendimus v.gr. domum idealem;

d h

item, quod hoc univerfum fic conceptum creet

i

& regat, ficut nos in nobis ipfis formamus do-

CR

!

mum idealem 5 ergo etiam demonftrari poteft,

D

me. SP

;

Deum effeubique; quia univerfum creatum non

Mi

1

ï']

f'

)

|

|

:

'

DT

A

BU

l

l

l

eft extra intelle&um Divinum creantem, fed tan-

Vl

T d

j

|

1

tum diverfum indiyi*dualiter ab univerfo illo

[

ïre

1

l

l

*

W

l

]

d

fl

PnosnATUR Conclufio 2.

Poteft demon-

j

u

j

ftrari Deum effe in pun&to ; ergo etiam pote

ï

Q«

Viy

1

l,

DE ATTRIBUTIS DIV. IN SPEC. ISI

n adVerfarin

5 n

demonftrari, Deum effe in toto Univerfo. Prop,

ln qUQm 3h

c.. Univerfüum in mente Divina, quod Deus mu-

?

)Ominumjï

l

tat, & fervat ut nos domum idealem diftinctam

ab animo, non potius habet ration'em miagnitu-

110 f0

- ln ii

dinis bipalmaris quàm rationem pun&i

; ergo.

DICO III. Deus non eft fübftantia

lr quii

Hþei'

Í

Itta Ari

prefens in fpatiis imaginariis.

6 f

PnaosATUR Conclufio z. ex SS. Patribus.

IT fi w

Patres interrogati, ubinam fuerit D eusantequam

creáffet mundum, nullibi refponderunt, Deum

ETU

fl exin

fuiffe in fpatiis imaginariis,

fed tantüm in fe ipfo ;

ergo. Jnt. prob.

I. TERTULLIANUS lib. ad-

Delit $ &

Xulo anté

verfus Praxeam c. $. ait : nte omnia erat

Deus fo-

lus, ipfe fibi & mundus , & locus & omnia.

«

[9]

MI-

INUS p

NUTIUS FELIX ait; Palam eff, quód ante mundum

m Doi

Deus fuerit ipfe pro wundo.

3. S. AUGUSTINUS

a NT

exponens hec Pfal.12». verbd: |Qui babitat in

uepotale

«ulis , fibi hanc quaftionem proponit : Znteguam

aceret Deus celum 6&? terram, ubi babitabat ?. & fic

refpondet : Jn fe babitat Deus

Poteft d

, apud fe '*babimbat, G

apud [e ef1 Deus.

aliftman,

PnRosATUR Conclufio 2. ratione.

Effe in

in fen

aliquo loco eft illi co&xiftere ;; atqui Deus non

omumitt

coéxiftit fpatiis imaginariis ; ergo. JMim. prob.

Ynceptunt

Coéxiftere eft duo exiftere; atqui duo fcilicet,

forman

Deus & fpatia imaginaria, non exiftunt ;

ergo.

onftrai

Min. prob. — Spatia imaginaria nullam habent Ex-

m at

iftentiam nifi in noftro intelle&u errante; prout

inen t

hisce verbis declarat S. Auguftinus 1. 7. Confef.

| i

C. T. lia te, vita.vite mee, grandem per infimita fpatia

undique cogitabam penetrare totam mundi molem, 63 ex-

ira eam quaquace

potel 4

rfum.per immenfa fine termino. ( fpa-

Q at

!

te terra , baberet cglum , baberent o-

tilg ) ut baberet

CA

mpnia,

—

73

DISPUTATIO III.

152

fti

!

" mglt

mmf?z, & illa finirentur in te, tu autem musquam. - -

T Q

Jta fufpicabar, quia aliud cogitare non poteram 5 nam

]^

qpod D)

falfum erat.

Ti

ll

DICO IV. Deus conftituitur formaliter

j 1

$f

j

fi

prafens in loco per operationem

ad extra.

l

Per illud Deus

u,mtjïlï Uf

PRosATUR Conclufio r.

:

j

. formaliter conftituitur prafens, per quod Scri-

»

j n n

l

;

i,

2

ptura fubftantialem ejus inrebus prefentiam ex-*

:

i

W

um

primit; fedScriptura prefentiam Dei exprimit

(

E

peroperationem; ergo. JMin.prob. Ex illo A-

jl

ï

poftoli textu priusaddu&o :

INon longé ef? ab uno-

Ü

quoque noftrum ;. quia. in illo oioimus . Item Pfal.

1l

138. Si fumpfero penmas meas &c.. tu illic es : etenim

illuc manus tua deducet me', & tenebit me dextera tua,

IN

2

l

PRonaTUun Conclufio 2. ex fenfu Patrum.

!

í

TERTULLIANUS l. contra Praxeam c. 23. ait:

j

Scimus , Deum etiam intra aby[Jos e[fe , & ubique confi-

s. AUGUSTINUS l.2.

Jflere ,. .fed i & pote[tate.

T

IQir,

if

ad Simplic. q. r. expendit hec verba fcripture:

Spiritus Dei ferebatur fuper aquas , & ait: — Super fe-

hopamQ

mebatur non locorum gradibus , intercallísque [patiorum,

;a'enientiOrr

fed excellentia , &? eminentia dominantis fuper omnia vo-

DN

'

luntatis.

1

EM

ni

" PRomATvuR Conclufio 3. Si Deus non e

l

At

in rebus equaliter , fed inequaliter ratione diverfze

d

IUPIT

BI

operationis, tunc tantüm eft in loco per opera-

tionem 5 fed ; ergo.

Min. prob.

Ex s

GRE-

1

conio Magno, qui Hom. 8. in Ezechiel fic feri-

Wl þ€1 ]

l

bit: Tranfeat animus , & in Creatoris füi lumine fidei

i

At

oculos figat , quod unus vivificet omnia , & creaverit 0-

NU

l

mmias quodubique efl, €? ubique totus eft 5 - quod in-

fl

circum[criptus & incomprebenfibilis ,. fentiri poteft , &&

Mi

Qften

He

'piderz' n potef? ; quod nusquam deeft , & tamen ab

B

quo-

0m

DE ATTRI*BU'TIS DIV. IN SsPEC. iSKS

NUDTM

UM

quorum eogitationibus longe ef? ; quod mec ibi deeft , ubi

longe eft 5^ quia ubi non eft. per gratiam, adefT per «in-

didiam ; quod omnia tangit , nec tamen egualiter omnia

ib f

TU ad extm.

tangit : quedam enim Langit ut fit ,. nec tamen ut vi-

vant. && fentiarit, ficut funt cun&ta infenfibilia ; quedam

& ii

: D*t quoi

|

tangit , ut [imt, orvant & fentiant , nec tamen ut difcer-

$ Drrefentim

nant, ficut fünt bruta animalia ; quedam tangit ut fmt,

vivant , Cj fentiant , & difcernant , ficut ef? bumana &g

Ti Dd ey

"Ingelica natura :

" Fj

& cüm ipfe nunquam fibimet ipf fit

diffmilis , diffimilit

er dilfamilia tangit ; quod ubique pre-

lg d d

5 lml

Jéns eft, C5 inveniri vix poteft ; quem flantem Jequimtur.,

&j comprebendere mon valemus.

Ponamus ergo ante

[lt 05 : g

oculos mentis noftre, que illanatura fit, que tenet omnia,

fte dexttnt d

fenfo Pt

dmplet omnia, circumpletlitur omnia, fuperexcedit omnid,,

Juftinet omnia ; meque alia ex parte fuperexcedit , atque

em t

alia fuftinet ; meque alia ex parte implet., atque alia cir-

, 6 Ub

cumplecütur ; . fed circumpledtendo implet , 69 implendo

UsTINUS

circum

iplettitur ,. fufTinendo füperexcedit , .

C füperexce-

rba ferp

dendo fafHinet.

Ita Gregorius.

D

cat: r

PaonaTURn Conciufio 4. Non datur alius

Iu f

convenientior modus exiftendi in loco refpe&tu

;fiper

Dei; ergo.

nt. prob.

Deus cüm fit incapax

accidentium, non eft in loco.per Ubicationem, nec

i Deunt

l

lm

h

per relationem, nec per indiflantiam partium; ergo

atione

nor datur alius modus exiftendi in loco, nifi per

!

Qco t

operationem. nt. prob. —Ubicatio & relatio fünt

ls

'

accidentia; indiflantia fupponit conta&um: .dein

zechid !

Angeli per indiftantiam fuw fübftantim precisé

non dicuntur e[fe ubique, etiamfi nullo mediante

jf lii

j ga

intermedio corpore diftent ab ulla re ; imó in-

diftantia fupponit rerum indiftantium determina-

ii g

i f

tam ftationem, quod de Deo dici non

pot?ft,, ut-

pote nullibi finito. . Ergo.-

] mnzenä !

K s

Sol-

u

: ,DE ATTRIj

154.

IDISPUTATIQ ITI.

[

"

Solvuntur Obje&iones.

n

O5]JI CITUR I. contra primam Conclufio-

gt j

ent

nem.

I. Scripturz paflim dicunt, Deum effe

ä.;gïs y

dem

f

in celo, non autem in £erris; ergo non eft in ter-

ra per fubftantiam.

JAnt. prob. — Pfal. y13. Celum

g us

o a

culi domino; terram autem dedit filiis bominum. 1tem.

[ piciat bomines ;

i d

fspius dicitur, quod de cvlo .Deus re

2, Si Deus

aut quod Jeng? fit ab impiis. Ergo.

g. um

yetn

effet ubique, tunc non magis effet in ccelo aut

m

.,'

templo , quàm in inferno , hofpitio, cloaca & fi-

W

It

7

(

milibus; fed hoc eft abfurdum; ergo.

gimmw

Ti

ii

nl

RresPONDEO ad 1. dift. a. Dicunt, Deum

sb

J

effe in coelo per eminentiam operationis. c. per

RR

ubicationem localem. n. Modixhi,loquendi in

"

ii

fcripturis ufitati tantüm fignificant, Deum effe

agl

in celo per fpecialem manifeftationem fu:e vir-

t fta

tutis; cüm enim Deus tantüm fit in rebus per

omnia in omnibus juxta

Vil es

operationem ,. & operetur

Apoftolum, fequitur; quod fit ubique. "Sed

at

tj aj

uia homines in his vel illis circumftantiis non

attendunt. ad omnem operationem Divinam,

Wil

tlbf

fed. ad aliquam tantüm excellentem , & fpeciali

lincrg

attentione dignam; ideo mirum non eft; quód

homines Deum confiderent ut fpecialiter prz-

3jïüicunt, J

Sic

1 d.

T

fentem modó in hoc, modoó in illo loco.

dum homines orant ;

communiter fibi propo-

T t

nunt Deum, velut omnipotentem , velut magni-

EW W

ij

ä

N

ficum & beneficum , & fic attendunt ad praeci-

puam operationem potenti$ ac beneficeptiæ.;

W(IHU;) D

fcilicet ad confervationem coelorum.

'&tatione.

!

Zd». dift.Maj. Sequeretur; quod Deus ma-

i

l upg

.J'Z

gis effet in ceelo , quam in inferno per operatio-

; ]

nein.

x

V

! IIL [

DE ATTRIBUTIS DIV. IN SPEC. ISS

Qs,

nem. c. pei* ubicationem. n. JDeus enim eft

'!.

inzqualiter in rebus, fecundüm quod inequali-

mt) DEUm

j

ïk

ter operatur in rebus.

Ergo ibi eft magis, ubi

OT0n df

magis operatur, & ubi magis operatur, ibi eft

iIm

li

objectum majoris àttentionis humanz, ut proin

M l

etiam Deus magis fit in coelo , quàm in inferno,

quia datur in coelo eminentior operatio. Idem

,F "tf lii

AEX

dicendum de cloaca; illa enim tam parum infi-

cit Deum, quàm parum eadem inficit noftrum

& It cgly,

0, dloscil

intelle&um , cüm de illa cogitamus, licét etiam

120.

tunc cloaca quoad effentiam in nobis fit, & co-

gitationes noftre in illa: fuppono enim, totum

ICunt, Da

mundum ita fe habere ad Deum, ficut mundum

I0is, c, p

'

intelle&ualem ad mentem noftram, — Deus intel-

i loqueni;

ligendó mundum, & fua voluntate inhoc etfe

L, Demn d

obje&tivo ftabili eum conftituendo ; creat mun-

Ioem foer

dum, & per hoc Deus eft in mundo, & mundus

t inrouy

in Deo, ficut aliqua fpeciesimmobilis eftin men-

? ano

te. Aliud exemplum pro populó dat S. Augu-

[

|

übique.

fünus 1..detriplici habitaculo c.6. dum ait : Deum

ümftantir:

tam parum. coinquinari & cloaca , quàm purifftmum ra-

em Diny

dium folisà luto, quod peroadit,

fimilitudo fit pro populo.

Verüm üt dixi, hec

m, &

non t

OnBJrzCITUR 9. contra eandem.

I. SS, Pa-

pecinitt]

tres dicunt, Deum non effe in loco ; ergo nec

ilo od :

eít in mundo.

dnt. prob.

SC. AUGUSTINDSI

O&oginta trium queftionum afferit : Deum nus-

ter ii

quam ef[]e.

S. cHRYSsOSTOMUS Hom.s. inEpift.

l, velit

"

dont 401

l

ad Colofs.fcribit: eum nullibi effe. Idem docet

j

"ibanaftus , Damafcenus , & Bernardus . $.. de con-

t

fideratione.

'üfn.

2. $. ANSEL MUS Monolog. c.22.

ait: Si ufüs loquendi admitteret ; comovenientibs dici

qo0D9

videretur 5 Deum e[fe cum loco 69 tempore., quàm in

m OPE;

| loco

j

156

DISPUTATIO IIf.

ali-

j

loco el tempore; "verius enim fignificatur. contineri

itur e[fe in alio, quàm cum dicitur , e[fe

|

;l

quid , dum dic

m

cum alio.

In

mullo itaque loco & tempore proprie dici-

;

tinffl D

tur e[fe , quia omnino à wullo alio continetur. — Ita An-

[

"

felmus.

vAnfetmi

Dicunt; non

)u &D

RegsPONDEO. Zídr. dift. a.

effe Deum inloco per modum contenti. c. per

ss

)

modum continentis. n. — Patres dum loquuntur

ym. f

deloco, refpiciunt ad fenfum verborum popu-

larem. Popularis autem fenfus verborum ; dum

ex m

in

fD

dicitur, aliquid effe in.loco, vult, aliquid effe

loco per modum circumícripti ac contenti; &

Jj

[

gl

//lï

'fg

in hoc fenfu non eft verum, Deum effe in 1oco;

nos enim dicimus, Deum tantüm efle in loco

( l

j

Ü

,;

per operatio

nem.

04

dem modo dift. Ceterüm quód

ij

d 9. eo

s. ANsEL MUs non neget, Deum efle in loco,

n

1

1l

li

patetl

egenti c. 22. & 2

3. dum ait: Patei itaque,

entia ubique & [emper €o

UT

:

qualiter fumma. omnium e[Je

nusquam & munquam , d eft in omni

loco , &j nullo fit

TM

'

L

l/e-

W

l

j

T

J

uxia dicer orum intelle&tuum concordem veritatem.

, i

digf:fz

J 1110

vim cum confz

et , eandem fummam naturam non magis

h dil

e[Je in o

mnibus locis, quàm in omnibus que funt mon*oe-

TOR

, fed que penetrando cuntta. conti-

J hCDH

lut que contineatur

neat, cur non dicatur e[fe ubique 9- Hoc fenfu, ut potius

ï

BU

intelligatur , e[fe in omnibus que [unt , quàm tantin in

Iuf

omnibus locis ?. cum bunc intelletum & vei veritas ex-

lu)

igat ,

& ipfa localis verbi proprietas nequaquam probi-

ij h

beat ? . folemus namque

localia oerba fepe irreprebenfibi-

:

Ti

liter attribuere rebus, que nec loca funt , nec circumjcrt-

^tsg

a

ibi e[[e intelle-

prione locali continentur , velut fi dic

a)fhe

um in anima, ubi eft Yationalitas ;

nam cumibi & ubi

l

Jt,

lii

adverbia localia þnt , non iamen locali cz'æumfcrzþtio

aut

lüQ l

À

DÀ

I1f,

DE ATTRIBUTIS DIV. IN 'SP]E*ZC.

157

il Qu

tj

Qu dj

aut anima continet. aliquid , aut intelleus & rationali-

Jj

f j

4as continetur. — Quare fuimma natura fecundum rei ve-

Wtf l:

tip

ritatem dicitur aptius ubique effe fecundiam. banc fignif-

]

cationem , ut intelligatur e[Je in omnibus que funt... a.

S. Anfelmus; ex quo pàtet, mundum fic effe in

: Dieng,,

30ntenti. &

Deo, & Deum in mundo, ficut rationalitas eft

in intelle&u, & intelle&us in rationalitate.

du g

OBJICITUR 3. .contra tertiam conclufio-

TOOTQm M

nem.

eonm;i

I. Qui non continetur hóc mundó, eft

extra mundum,' adeoque in fpatiis imaginariis ;

aliquid ef

fed Deus non continetur hoc mundo

Contenti;

$ 6PBgOs

Min. prob. 3. Reg. 8. v.27. dicitur: Sicelum &

effe in t

lfl -

ccli celorum te capere non po[Junt. &c.

2. Job. »s.

dicitur : Excelfior celo eft, "profundior. inferno. &c.

/& cap.22. v.12. 2jn non cogitas, quod Deus excel-

Atertm qu

1 effe in l

Jior. celo frt , & fupra flellarum verticem fublinetur ?

. Item Ecclefia ad B. Virginem dicit :

uem coli

t: Dd

capere mon poterant , tuo.gremio contulifti. — 3. lfa. c.

t & fn

40. V.12.dicitur: Quis (nifi Deus) menfus eft pu-

lo, 6

gillo aquas , & palmo celos ponderavit ? — quis appendit

UUR — ivjbug disitis molem terre ? Ergo quemadmodum

im""*. homo aliquid manu ponderans eft extra rem,.

JJ5 ^ quam ponderat, & res ipfa extra manum ponde-

ndo cunt

rantis, fic Deus erit extra univerfum.

x nj t

REsPONDEO adr. dift. Deus eft extramun-

;ümr

quim

dum feparatione potentiz. . c

feparatione loci.

$"w n. Quando dicitur; quód Deus non capiatur bác

u

:

w! mundó; íenfus eft, quód ejus potentia non tan-

y t

tüm fe extendat ad hunc mundum, fed ad infi-

w nitos alios mundos, qui omnes latent in mente

1

[

W

;

iij

,

divina, five in mundo illo intelligibili.

Igitur

m n

i

mundus intelligibilis divinus fpatiofior eft mun-

i

ES

i

z

g

or eft

1

dó ifto reali, ficut & animu$ nofter maj

inun-

d

.DE

ATTRIB

158

DISPUTATIO II

j

)

j

"u

mundo.

Solum hoc eft difcrimen, quód mun-

';

lt

-s

!

?

|

[

Ti

Ts

dus intelligibilis Divinus fit per fubfiftentiam in

j

STOU

D

fe ipfo major hóc mundó , uti & per potentiam

|

g'fpäfliS i

a&uandi omnes mundos intelligibiles, licét hoc

"

!

.A

ao

de animo noftro non effet verum.

agl i

Ad ». dift. a. Deus excelfior coeló, profun-

j bicu

dior infernó, & major iftó mundó eft, celfitudi-

, mundum

ne, profunditate, & magnitudine intelleCtuali. c.

jl redo!

realiaclocali n.

Seníus patet ex dictis.

inta 1

Ad 3. dift. a. eódem modó. . Deus ponde-

l

i

l

vt

[

ravit mundum mundó intelle&uali. c. locali. n.

2

toc r

Sicut pondero in mente lapidem vel montem,

erift

J

ita Deus in mente fua ponderat mundum , hoc

f

.

w

qui n

tamen difcrimine, quod Deus ponderandó mun-

BU

dum, eum efficiat & confervet.

[

l

Das

OsnJrcrTUR 4. contra eandem. - $5. Pa-

m Deud

tres dicunt, Deum effe in fpatiis imaginariis ; er-

ii

o. nt.prob. 1. ex $. AUGUS TINO, qui l. 11.

de Civit. Dei. c. $. admittit fpatia imaginaria his

t poi

|

j

verbis : Cogitent exira mundum infinita [patia loco-

U

l

)

ass

vum; ac poftmodum addit: eos in vaniloqutum pro-

ï

01

gredi , qui afJerunt , Deum à iantis locorum exira mun-

tibotf

BY

dum fpatüs. abfentem e[Je. Krgo Deus eft in illis

fpatiis.

9. $& GREGORIUS l.2. Moral. c. 7.

i d]ü. r

t

ii

ait: Deéum ita manere inira omnia, 'ut fit extra omnia,

g. BoE TIUS lz. de lrinitate ait: Omnem locum

Ü

11

:;

lt

ade[Je Deo, cinn nullus locus fufficiens fit ad ipfum ca-

lm

y

bt

pindun. 4. PRUDEN TIUS in hymno de S.Ro-

mano fic canit: JDeus perennis, res inefWimabilis,

lm

'

E

J

extrüque & intra veplet ac fuperfluit. s. A THENA-

l,

[

"n

GoRAs in Apol. pro Chriftianis ait: JDeus ita

|

I,e

mundum excedit, ut impleat undequaque, quidquid fupra

r

ipfum eft , nec locum ullum f& vacuum relinquit.

6.

u

THEO-

i

l

!

j

. DE ATTRIBUTIS DIV. IN SPEC. I59

l Quod

l

Mf nf

THEODORETUS ferm.2. de providentia, ait:

UM

Omnia complettitur ipfe à nullo circumfcriptus.

V Doten

m

l oy

l t

lii

REsPONDEO r. dift. a. Dicunt, Deum effe

in fpatiis imaginariis exiftentibus in mente' divi-

na.

C

exiftentib

U

!

IS extra mentem divinam. n.

) D

Quidquid animus nofter con

cipit, eft aliquid re-

d. edfs

ale, ubicunque fit.

Dumi

gitur concipimus ex-

1i.

tra mupdum aliquod fpatiu

m, hoc utique eft ali-

quid reale, fed nil/aliud

» quàm infinita fpatia ex-

7v lf

iftentia in mente Dei :

D

in quantum poffibiliter

C Jocaü,g

poflunt produci & p

He

rotendi extra univerfum.

&l monta

c igitur fpatia intelligibilia funt;

in quibus

idüm, h

exiftit Deus ;

mund

ficut fi anima concipiat novum

Fand) mur

:

um, ille mundus erit in anima, & animain

tmundo.

In fp

atiis igitur intelligibilibus acidea-

n

libus eft Deus;

& ea fpatia fünt extra mundum

xEnarist

in mente Dei id

ealiter; Deus non eft ab iis ab-

fens idealiter &

X0, quil

poteftate; Deus eft extra omnia

imagiur

idealiter & po

tentià; nullus locus idealiter &

ia p

potentialiter capit Deum, & ejus potentiam ; ac

Qilog

denique Deus replet omnialoca.idealia. Hinc

Yil £0

patet refponfio ad omnes textus Patrum.

us at ii

AKESPONDEO 2. in fpecie adtextimS. Au-

Mord t

guítini. dift. Docet hoc S. Auguftinus ex men-

te aliorum Philofophorum. c.

ex[íua. n

ft as

L Vi;

- Ql

dimus enim fupra; S. Auguftinum femetip

fum

reprehendere , quód aliquando admiferit infinita

ft a ii

fpatia extra mundum.

m i

In libris autem de Civi-

tate Dei non ampliüs inharfit fuo illi priori erro-

j mæ/limþi

. ATHENE

ri in juventute habito.

Imo in hoc ipfo loco

fupponit,. eam fententia

m de fpatiis imaginariis

j: Jv

il

effe abfurdam.

ii

n

j

Nam foluturus argumentum,

quo Philofophi conabantur probare, mundum

f

effe

-

1

160

'DISPüTATIO 111

änfuThtïOlO

]

j

efle ab eterno, fcilicet hóc modó: Si mukdm

no, infinita iempora. prece[Jerunt: iliius

us

non fit ab eter

j i qui

produäionen& j

fed id abfardum efl ; alioquin enim di-

Deum infinitis illis temporibus otió tor-

gt

cendum foret ,

fic argumentatur ex

hypothefi, vel ex

æaginariis, :

puiffe :

gis a.

transmi

ffo: fi verum eft argumentum ,. fingi de-

bebunt inüni

ta fpatia locorum, que ne vacua fint

|: fb

f bfunun

ab operation

e Dei , admitti fimul debebunt infi-

niti rnundi ;

abfurdum autem eft fingere infini-

m ag

sextboned

tós mundoss; ergo & abfurduim erit, fingere in-

ex qua fuppofitione il-

p df

finita temporum fpatia,

8 agmuna

]jud abfurdum fequitur.

Sic habet: Si infmita

quibus eis non

&if

Á

paiia. temporis ante mundum cogitant , n

videtur

Deus ab opere ce[Jare potui[Je . [ümiliter ergo ex-

PU

u

tra imundum. cogitent. infinita fpatia. locorum , in quibus

non. potui[e acare omnipotentein y

Dpoxpt

fi. quisquam dicat ,

ais extn

nonne confequens. era

£, ut innumerabiles mundos tum E-

eamur? - quid fidicant

;

, inanes e[fe

üxc f

picuro [omniare co

bominum cogilationes

, quibus infiuita imaginantur loca;

Amdfitum,

cim mullus locus.fit preter mnundum . refponáeo eis,

if10

vt ]

qnodo inaniter bomines cogitare preterita tempora vaca-

w prop

El of

dionis Dei , cum nullum. tempus f ante mundum. .ita

'S. Auguftinus.

i&tfs |

tfa leandxem. I. Si Deus

. OgJ1CITUR $. con

Ti

non effet in

;

fpatiis imaginariis, tunc ejus fubftan-

d

litg

tialis prefent

ia finiretur extrema fuperficie ce-

lil

g

lorum , & illic poffet quis dicere; bír

finitur fub-

!N

q Q

flantia Dei.

Item oftendendo digitó fpatia ima-

BY

ceret fupremo Angelo dicere : óbi nom

BNIG

ginaria li

eft Deus ; fed hoc eft falfum ;* ergo.

AMin. prob.

l

.a

f

Si hoc effet verum, tunc Deus proprié effet cir-

L Wic

cumfcriptus loco ; fed hoc eft falfum; ergo &

df

con-

illud, ex quo hoc fequitur. ..Min. patet. ex

Wf

i

eniu

DI

A"WTtE

:

v?

^

lodi

DE ATTRIBUTIS DIV. IN SPEC. 161

l

J

fenfu'Theologorum. .S

»(

iC D. BASILIUSin

prin-

lg

cipium Evangelii Jo

an. ait: Deum non

contineri ]g-

Vhforil

VOR

co, nec in cz'rcumfcrzþto aliquo , aut àn circ

wnfcriptione

ceria comprebendi, 9. SiDeus non eff

c—l

t in fpatiis

d

[

imaginariis, tunc fi

e

| üm, f

queretur,

quód, fi Deus locó

Uj

Va

iujus mundi voluiffet creare

Dei fubítantia non effet

unicam arenulam,

U debeu

!

major unicá arenulà ; fed

ALE j

eft abfurdum, quod D

eus totus poffit co

ncludi

tam anguftis t

erit ftya

erminis; ergo.

j

eus ante

creationem mundi erat in fpatii

s im

UDpofitiy. -

ergo etiam.poft creationem mun

di.

aginariis,

& s

— Zint. prob.

Si Deus non fuitfet in fp

atiis imagina

riis; tunc

Ti uj

fuiffet nullibi; fed hoc

lil Q1j

eft falfums e

rgo.

Mn-

ate; ex S. Auguftino,

Ils 1 Q ompngno qon e[t.

qui dicit :

quod nullibi ejZ?

t QUf

REsPONDEO ad r.

dift. Maj. Finiretur füb-

at ftantia Dei e

liil ! rationis. c.

xtrema fuperficie coelorum fine

Ope-

fine quantitatis aut virtutis.

immm" & fuppofitu

n. Maj.

m, quód Deus habeat

figuram aut

Itjiini- quantitatem.

Dicimus ;

Deum tantüm effe in

adeo

inii mundo per operationem,

que definere ubi-

ii cationem Dei eft nihil aliud

; quàm defin

rationem Dei.

ere ope-

uando ergo dicerem:

bíc fmi-

lm 150 tur fabflantia Dei ,

(

vel ibi non eft Deus , fen

fus tan-

inc qust t.ü,m effet; hic op

erari Deum, & ibi no

n opera-

ii fl. Quod veró non finiatur fübftantia

Dei fine

; l(; Virtutis, ex eo patet,

quia Deus füà omnipoten-

igitö

jj t1à poteft cr

eare novos mundos,

& operandó in

"

d! Mlis exiftere.

j

)

ld 2. eódem modó dift. Maj.. Non effet ma-

"

.jor Deus unicá arenulá m

a

ytoprie

UE

"M o

joritate operationis.

ff

"

majoritate quantitatis aut virtutis,

fafum, !

&f

ippofitum, quod Deus

n. Maj.

j, m ?

fit in loco pe

r dimen-

: .D.Amort Faäi de Dee.

fig-

T

j AT'I'RIE

162

-DIKSPUTAT.IO IlI.

Deus in illa hypothefi

'10007 fed i

fionem & quantita

tem.

N m

non concluderetur

füb unica arenula terminó

; (l

fed tantüm terminó

[

quantitatis

aut virtutis 5

!

, quod non effet abfurd

unm,.

üDe t v

operationis

d prob. dift. Maj.

Sequeretur,

Ad93. n.a. d

|

udi i

Deum fuiffe nullib

i, nullibilitate loci extrinfeci.

Ut enim vidimus, Patres di-

$,

c. intrinfeci. n.

Indlits

cunt,

Deum fuiffe ii fe ipfo.

Aut fi aliquando

gt*

. eum fuiffe in fpatiis imaginariis, id intel-

dicunt,

Nec mitum videri

Deusy at

ligendu

m eft de idealibus.

sunm d

debet 3

^Deum non fuiffe in loco ,. cum juxta

fu.

ARISTOTEL

EM defá&to totum univerfum in

fugor

loco non fit. -

Deus eódem modó conclud&-

PO

Dricres. Saltem

; ljm.h

retur mundó,

ficut anima noftra includitur in cor-

1

ergo. JMin.patet ; quia et-

at o

'

pore ; fedhoc eft falfum;

.

;

m

r feam

iam ani

ma noftra eft circumfcriptivé in corpore.

ubetm

RESsPONDEO. h.

Maj. Quia licét anima fit

t«l

in corpore per ope

rationem, ficutDeus in mun-

ori, ita ut non poffit ex-

tlante, J

do, unitur tamen cOrp

lii M

iftere, &

operari extra

füum corpus in alio cor-

non habetpotentiam

fibi creandi aliud

LOI

pore, quia

diffolvendi iftud, quod tamen habet

ü M

COIpUS,

aut

Deus;

& ideo ob hanc limitationem potentic

d

Ícripta corpore, videlicet

N

anima dicitur circum

Peus Q

circumfcriptione potentie , non

fubftantiz.

Pt

contra eandem. Si

Deus

Düllïeþ |

ugna

OB]JICITUR Ó.

non effet in fpatiis imaginariis ,

tunc fequeretur

Mimpert

aris

fed hoc eft fal-

|

?s

. 1. Quod Deus poffet mut

fum; ergo.

Maj. prob.

Poffet fieri, ut Deus

ïllmæ, dum

us cre-

in fpatiis imaginariis aliquod novum corp

aret, & fic

acquireret novam realem denomina-

mrp

tionem pr&

fel??iæ fubftantialis in illo novo enä Vg

*

B

DF ATTRIBUTIS DIV, IN SPEC. 163

hilu

ltenula

N &locö, fed hoc eft mutari localiter; ergo. 9.

antüm

* Sequeretur, quod Deus

poffet à femetipfo divi-

* di, fi fcilicet in. fpatiis

imagináriis produceret

)furdUm.

duo corpora à fe invicern diftantia ; quia in tali

te]

ij 86qu

* cafu Deus effet przfens corporibus diftantibus,

,

5 4

0C ey

it;,

" quin effet in intermedio; adeoque diftaret à fe

» jpfo. 3. Sequeretur, quód Deus poffet move-

i fj

Ü

ri localiter ; fi enim Deus vellet hoc univerfum

oIDar i

i

dimovere é fuo loco, fimul moveretur etiam

"l; Deus, fcilicet à loco moderno univerfi ad alium

0,dm novum locum, in quo Deus antecedenter füb-

Uivefy ftantialiter non fuiffet.

RESsPONDEO adi. inprimis retorquendó

Xmnd in produ&tione ac creatione cujuslibet novi en-

Aühe tis. m forma. n.Maj. adprob. dift. Maj. Deus

MMhsq acquireret novam denominationem extrinfecam.

Wenep c. intrinfecam. n.

Deus enim in tali hypo-

ilitar thefi ab ceterno identificáffet fecum eam relatio-

itDusi; nem ad tale ens, refpeGivam hujus vel illius cir-

itnopi, cumftantie , loci & temporis.

P

us d)

d2. Refp.1. retorquen

dó in reþlicatione

Qbl creud

efp. 2. n. fuppof. quód in tali cafu , detur inter

pitm) medium. — Refp.3. dift. Divideretur Deus à fe

jonen Y ipfo divifione operationis. c. fubftantie. n.

gore; Sicut Deus non eft in loco nifi per operationem

hu Cprout nimirum res eft inloco perubicationem)

"

ita non repugnat operationes effe fe

ndem. *

ftantia manente eadem.

paratas füb-

tl

!

d 3. R EsPONDEO r. retorquendó in mo-

f i

cfin,

tu animz, dum dexteram applicat finiftre ; fe-

-

queretur namque, quoód etiam anima exiftens in

um C

J

Ü

oem o

Txx

tem in finiftra.

dextra propius accedat ad fe ipfam ut exiften.

D

j ib

Rr

T

164.

DISPÜTATIO tII.

" p

RESPONDEO 2. D. füppof. quöd poiïïturii-

verfum

moveri ab uno lóco in alium, nifi Deus

)

]

'ESPONI

produc

at ens , in ordine ad quod moverctur.

Ubi enim non

datur terminus ad quem , aut terimi-

il peï hOC7

qiu C t

ni iniermedii , non datur motus.

dfehubet

RzsPONDEO 3. dift. Sequeretur Deum

s t

moveri motu operationis. C.

fubftantie n.

ho goteïïï

Licét Deus fit fubftantiali

ter przfens mundo,

ytem Ri

non tamen eft prafens ratione fubftantie , feu

penftat

per contactu

"

m quantitativum ac circumfcriptio-

.

n

nem fubftanti

&5 fedratione operationis tantum.

Á 6.11

Ratione autem operationis movetur Deus de

MA

fa&o ab uno loco in alium, dum transfert ljtpi-

vif d 40

dem de uno loco in alium.

tgin

OBj&chU

& 7. contra quartam conclufio-

d n

nem.

i. Deuse

ftubique przcifé perhoc, quód

Mint m

FUU

Ífitimmenfus; atqu

i eft immenfüs, etiamfi nihil

ergo eft ubique formaliter

ij:z) ILf650

operetur ad extra ;

2. Deus noneft

tubi d

independenter ab operatione.

1

icubi prafens per id, quod pro prio-

m o

;;:formaliteral-

T m

ri temporis aut faltem pr

o priori naturz fuppo-

nit illius prafentiam; atqui operatio Deiinrem

15

Ü li

li

aliquam fupponit i

lius in ea re prefentiam; er-

DN

O.

Min. prob.

Prius eft Déum alicubi efte,

X

Si aliquis

j

quàm ibioperari; ergo.

zdnt. prob.

Qf

concipiatur operari ubi non eft ,. conciperetur

o

ï

|

i

ager

e in diftans, hoc eft, in fubje&um , cui nul-

gt

Ja ratione cónjungi

tur; fed hoc eft impoflibile;

ïtem ton

et ab eo,

ergo.

3. Neceflarium non depend

Wi

U& Wam RL

quod eft liberum;

atqui preefertia Dei in rebus

b

o in iisdem

eft aliquid neceffarium, operatio ver

Tf

ümm fo]

:

A

rebus eft libera; ergo formalis præfentiaï in

us

) n

f ul

DE ATTRIBUTIS DIV. IN SPEC. ,165

l

]

:

1dliüm

l

|

|

bus non pendet ex illius operatione in iisdem

od m

rebus.

l

Ti

RzsPoxDEo ad 1. dift. Maj. Deus eft ubi—

que per hoc, quod fit immenfus immenfitate in-

d

trinfeca. c. extrinfeca. n.

Per hoc, quod Deus

X Uefetr Y

in fe habeat immenfitatem idealem

aut potentia-

^ fübfog

lem, feu virtutem operandi in infii

2

itis locis, eo

t fens m

ipfo poterit operari ad extra, ubi

voluerit; fi

lübflants

autem nihil operetur aCtu , erit immenfus im-

Cltcum;

menfitate intrinfeca, íeu ideali, non veró im-

Mi menfitate operationis feu actuali extrinfeca.

vetur Day

4ld 2. c. Maj. n. Min. ad prob. n.'a. ad jrob.

tu;; dift. Maj. Conciperetur agere in diftans in fenfu

, divifo ab a&ione & operatione. c. in fenfü

compofito. n.

Operatio facit, rem non effe di:

Ym eondy

ftantem, quando leges locales ubicationum non

f perhot,

impediunt eam conjun&ionem praferftis. Tan-

i, &i tüm illud eft impoffibile (& quidem folim natu-

X t raliter) ut res opercetur in diftans diftantiá pofi-

? Dust tivà, feu ubi datur pofitivum intermedium inter

,qopm operantem &objectum.

Ceterum ficut in mun-

imuri do ideali vel noftro intelle&uali res neque funt

nioDé diftantes ab invicem, neque vicine ad invicem,

prefent (cüm ibi locus non habeat locum) ita mirum

um aut

j

. non eft, quaslibet res, virtutes & potentias poffe

nl.

c—

i

immediaté conjungi; ergo idem ficri poterit in

J

, mundo reali.

j

, QO.

Certé Effentia Divina non poteft

yettut,

(

, effe fübftantialiter prefens rei , hifi exiftat res;

fjf £€8 autem non poteft exiftere, nifi per actionem

4

]

gl

g

productivam autcreativam ; ergoó cüm actio feü

'

]

T operatio Dei prefüpponatur ad exiftentiam rei,

l

Y

7

U

il

'

; eoipfo fimul formaliter facit Effentiam Dei effe

q

; prafentem rei.

p

A4d

|

166

l

!

DISPUTATIO 1II.

Ij

'

Prafentia Dei radi-

À

Ad 3. c. Maj. dift. Min.

g

1

càlis eft neceffaria. c.

aCctualis. n.

Poteft qui-

DICO P

dem Deus nihil producere, & tunc non erit pre-

920341

fens alicui rei, fi veró aliquid producat, jam'grit

mumb[)numï

eo ipfo prafens per operationem.

imum b

TTUP

QUJESTIO IV.

jfg r

Zn Deus [it eternus ?. C? quomodo Deo ab &-

, Que

!

ferno omnia. fint preefantia ?

Mi gt

af

orAxDpum L. ZEternitatem & tempus effe cor-

éidi

-* relativa. | ZEternitas definitur à BoETIO [5

od fit

MITIGN

de confolatione Philofophie. Profaó. qu

Wa

ite tota [imul & perfe&a po[Je[Jio.

Quid-

interminabilis 9

n tonr

quid, inquit , v

ivit in tempore , id prajens à prateritis

J

in futura proced

[/

t, nibilque eft in tempore. con[titutum,

ijricim

LURT

quod totum vite

fu. [patium pariter po[fit ampletti; be-

hoTU

flernam jam perdidit

, in hodierna quoque vita o am»

TT

illo mobili tranfitorióque somento ;

plius oxoit , quam in

Mtsfid

fed eternitas omnem

durationis perpetuitatem , C9' infini-

V, r

datem vincit ; nam fucce[fione caret omni, neque per par-

Amit, ]

tes evolitur ; aliud eft enim per interminabilem duci vi-

tT

ul

tam, quod mundo Pla

to iribuit; aliud interminabilis voi-

lexam. e[Jc prefentiam , quod divi-

li

i

1

ie iotdm pariter comp

Tta Boetius.

L

ne mentis proprium e[Je manifeftum eft.

j

. NorTANDUM Il Tenpus definiri à PLOTI-

LU

j

quod

J

l

x o, quód fiteternitatis ümago difperfione fue, id,

in eiernitate permanens eft , di[perdere cupiens. — PL A-

D

0

TO autem in Timzo ait, quód fit eternitatis in u-

ij

|

nütate manentis eterna quedam in mumero fluens imago.

PROBAT[

Sola ergo differentia vternitatis & temporis eft;

Qu

quod i

n tempore detur fucce[fio, & in aeternitate

odo

fimultas xerum.

Sola difficultas eft, qupm

i

ed,

L)

) lt

.DE ATTRIBUTIS DIV. IN SPEC. 167

n

€a,que in tempore füccefliva funt, refpe&u di-

Qd

vine eternitatis fint fimultanea.

lC t

M

D1co I. Deus eft eternus.

PROBATUR Conclufio r.

Deus eft furh-

m

mum bonum; ergo efteternus. prob. C. . Si eft

fummum bonum , tunc habet omnes perfe&io-

N,

nes aQiu; fed fi

hoc, tunc eft aeternus; ergo.

Thá D

Min. prob. . Si Deus habet omnes perfectiones

Atír?

a&u, tunc eft immutabilis; fed fi hoc &c. ergo.

Min. patet ; quia zeternitas nihil aliud eft, quàm

f of

perfe&a totius vitee immutabilis fimultanea pof-

" Dogmo.

feffio, id eft, fimultas omnium perfettionum, cim per-

O. quii

mutatione temporis nulla de novo acquiri poffit,

m

j

Y

zo'.. Qg

Et hinc etiam $. Auguftinus initió libri de natu-

(

W

ra boni contra Manicheos ait: Summum bonum,

i f

quo faperius non efL, Deus eft, ac per boc iícommutabile

/

if a

bonum ef] ; & ideo verb eternum immoartale.

n DT

PRonaATUR Conclufio 2. ex Scriptura. Ifa.

ii n

41. dicitur:; Sempiternus Deus, ad Rom. 16. fecun-

dum preceptum «terni Dei.

Prov.8. b eterno or-

tibttan, )

i, £t

dinata fum. — Ecclefiaftici 1. Qui vivvit incternum,

ereavit omnia.

Deut.or. Pvo inctermun. Dan.

minoht

j inten

1. Poteflas ejus eterna que non auferetur.. . Ad Hebr.

I. Ipfi pevibunt, tu autem permanebis:. & omnes utve-

atiit, d

T. Itaü

JÜimentum veterafcesit ,. & oelut amittum mutabis - eos;

Eu autem idem ipfe es., & anni tui mon deficient.

Sfiniri Ui

DICO II.

jf

Solus Deus eft fua seternitas,

& proprié loquendó habens zternitatem. ItaS.

tapt

Thomas I.P. q. 10. a. 3. C.

f um

PRoBATUR Conclufio r.

. JÉternitas con'-y-'

ij

fequitur immutabilitatem ; ergo ficut folus Deus

&t

habet immutabilitatem , ita &ternitatem.

d

PROBA«TUR Conclufio 2. ex s. AUGUSTI-

j eü; q[]öï

NO

L4

Eu

Jj

j

168

'waUTATIoiuQ

d

g n

No Trac. »5. in Joan. ubi ait: Quid eft. ergo, quod

g f

ait Zdpoflolus de DDeo: qui. folus. babet àmmortalitatem ?

Q

/

gïejlfbmdï

wifi quia apertà dixit : folus babet incommutabilitatem,

ll f

T

quia. folus babet veram ctermitatem.

- Drcolll. Omnia entia preterita, preefentia

j

j

; fuitt

& futura funt per totam sternitatem phyficé

i

Jl qid

Deo praefentia; etfi nec preterita nec futura

yini, !

munc aCtu exiftant. Ita communis Thomiftarum.

P. Mezger hic n.19. citatJoannem à S. T'homa. l-

vt ag

tentum 0f

tem Gonethic difp.4. a. 7. citat Richardum, Abu-

lenfem; imo etiam exjSocietate Jefu Molinam,

ropolt

u aj

Fonfecam, Granadum, Ruiz, & Cyphanium. Ac

certà Molina hanc phyficam prefentiam rerum

TM

od

noón folum defendit, fed etiam omnium optimé

explicat.

In r. partem Summe . D. Thome

RUA

1001

J

quaft. 14. difput. 13. fic feribit : Ut ex multis locis

i atenm

eft aperti/amum, D. Tbomas a[Jeruit, omnia, que decur-

fü temporis funt , fuerunt , & érunt , e[fe ex eternitate

suceden

Deo prafantia in. fua eternitate. fecundian illud idem e[Je

tites n a

exiflentie , quod extra fuas caufas decurfu temporis ba-

3 àmint

bent,, babuerunt, & babebunt, ita ut que intempore füce

i g D

ce[Jroe fiunt,, in eternitate fint fimul quoad efJe, quo fuc-

iU etort

ce[JFoe. in tempore. fiunt.. - Etenim cum eternitas . it [e-

tipmü .

eundim fe duratio quedam indivifibilis tota. fanul unit

Aitfis(nn

bahens latitudinem durativam infmitam, qua coexiftit &&

"tb

corre[pondet tota toti tempori , &5 tota fngulis partibus

Ti

ac pun&tis üllius, non fecus ac bumanus animus (anima

gïs-hcet il

totus eft in toto corpore bumano, & in fingulis illius par-

"u

tibus; & Effentia Divina teta eft n unfverfo orbe, &

ït:!mq r

tota in fingulis partibus & pun&lis illius, fit , ut totum

ä&dl&te fj

tempus , & .quidquid in eo eft , ac fit fücce[[roà , coexiftat

& f in indivifibili IN U.NC aternitatis , AN'TE

: ROBAT

"Vttot

on eft

QvoDn qnibil e , &9 PQST qQvop aliquid n

n quo

mmmm

| 'III.X

DE ATTRIBUTIS DIV. IN SPEC. 169

|

QHMEF gygo T

Vg

$nquo mec cernitur frius ,.

aut pofterius , näque prateri-

tum, aut futurum , fed dur

atio indioifibilis tota fimul. -

:"lcommutabilik1

Quare rejiciendi funt , qui

contenduni , D. Tbomamn non

æterita, T

[

i

e[Je intellivendum. de e[Je c

xiflentie , quod res , que in

E

:

iempore fimt fucce[froe,

ülten

y

n

J

ex aternitate babeant in cterni-

ltl o

tate , fed de e[Je objettivo. & coenito

, quo cognofcantur

T

quoad illud idem e[Je exiftentie ,

quod decurfü temporis

babebunt. lta woLiNA, quiibidem exa&e fol-

m SThos

Ielardum,

vit argumenta sco T1 & aliorum, tenentium fen-

tentiam oppofitam. - Idem tamen recte monets

J M

Nolanium

propofitiones , que tacité vel expreff? confignifi-

cant, adfigmificant , feu. connotant per copulam tem-

MIeQnm r

'

QRtnjum o

j

-

pus prefens, prateritum vel futurum , eatenus

non referri fuá exiftentià ad &ternitatem Dei,

t& D Ti

Et hinc Di/put. 14. Concluf.2. infert; noneffe ve-

MT

rTum, quod res, qui in tempore fiunt , prius ex-

ymmit, qued

iftant in eternitate, quàm exiftant in tempore;

. Jundm

nec concedendum effe; quod res prius fint Deo

t d

prafentes in eternitate fecundüm fuas exiften-

tnyfi t

tias, quàm in tempore fint reipfa preefentes no-

(tue intay

bis; neque Deum ex eo capite, quod res exi-

j

tad dj

ftant in eternitate, $rec

Ino

fcere certó futura

i tartid

contingentia , antequam

in tempore.

Cate-

ii ia f

rüm fenfus Conclufionis eft,

quod res; prout ab-

!n, quidd

ftrahunt ab omni differentia

temporis, ita utnec

i fngii

copula propofitionis in hoc modo loquendi con-

Icatimit E

fignificet ullum tempus , fed tantüm connexio-

ygu Ü

nem przdicati cum fubjecto, refpiciant immedia-

p unerin

té toiam seternitatem Dei ; &

immediaté totá.

gb ea refgiciantur

liut, i,

i Wä)["

PROoBATUR Conclufio r.

Ea quze in mo-

mento tranfeunt mihi indivifibili, funt mihi in

mitii, !

eo momento phyficé prafentia; ergo etiam ea

p dif fr

3

funt

u

DEATTF

170

DI;SPUTATVIO II

Y

funt phyficé Deo

prafentia, quze Deo tranfeunt

ce'a

in unico inftanti eeternitatis.

ZAnt. prob. . Ipfa ex-

j

fl

O, quo di-

j p

plicatione.

Ponamus in hoc moment

pretervolare aquilam : aquila

J

mpïæfeï

co vel cogito nunc,

j

r

eo momentó indivifibili mihi,

quo ego evolvo

|

iftud munc, jam conficit iter unius v.gr. pe

diss

r

rifentt

ergo eo inftantt indi

vifibili mihitranfibit per cen-

mediorum, quotquot

ohyca

tum millia pun&osum inter

adeoque

onnes t

videlicet dantur initinere unius pedis;

omnes illi motus fücceffivi per tot pun&orum

Dd d

termdr

millia poffunt à me refpici

modó tendendi fimul-

quin iftud

cotitmta

taneó, & comprehendi unicó munc,

um fuc-

fimrdtt

munc dividatur in centum millia punctor

FTTM

ceffiva, prout dividitur motus aquilz. Simile .

exemplum habetur in propagatione lucis fimultanea,

d n

j

^

s folis in unico momento mihi in-

:

i

I

l

w at d

fiv.gr. radiu

divifibili tran

feat à fupremo collorum usque in

&t

]le radius erit in fupe-

t f

w'a)

oculum; prius quidem i

riore ethere, & aére,

dein in intermedio ac

PUORIUR

eris & aéris innume-

confequenter in pun&tis aetl

t of

ris, fucceffivé tranfiti

$5 interim tamen illz actio-

b

L

l

"

ffi

| me refpiciuntur fub u-

TO dehe

nes inter fe fucce

1IV& 4

nico munc phyficé indivifibili

& dici poterit,

N

1

NT

dium, & ultimum

omnes hos motus, primum, me

.

Tur

elfe pbyfi? prefentes eidem indivifibi

li inftanti.

TtoNg d

)

Si ergo motus aquila aut motus radii folaris per

É

[

'

m

|

tot milia pun&orum poteft refpici füb unico

|

Ti

|

7

munc; etiam poterit refpici ejusmodi motus per

Af fecm

:

duos pedes, quatuor, centum, & mille &c. ; imó

EdDeUm

f

1.

o inftanti

|

]

integer decurfus feculorum fub unic

Il pï

il

indivifibili, quod ipfum eft eternitas.

Hinc Ec-

|

i

[ peram

"HDg;

Wi

cles.18. v.26. dicitur : 24 mame u[que. ad *ve

L. m

—

j

li Müfü,

immuzabitur tempus , &? bec omnia citata in oculis Dei.

|

z

F

l

|

!

RO-

]

|

!

A

l

Y

U

"

DE ATTRIBUTIS DIV. IN SfEC.* 171

? D t

im—

h,

PROBATUR Conclufio ». Omnia entia effe

pm——

J

Oftlento

)

li

p—

phyficé & a&u Deo prefentia eft nil aliud, quàm

aQj

Qs

dari ex parte Dei phyficam & a&ualem omnium

0 qq

rerum prefentiam; fed quantum eft

ex parteDei,

nlUS V, l "

datur talis phyfica & actualis pree

fentia; ergo.

thüfbitye

Min.prob. Dari talem phyficam omnium rerum

prafentiam, nihil aliud eft, quàm dari actualem

JOrüm, Qu

pedis,' d

& phyficam indiftantiam in ratione temporis ad

£t punf

omnes res; fed hacdatur

, quantüm eft ex parte

Dei; ergo.

Min. prob.

Deus nullum habet in-

'endendi f

!!, quin j

termedium inftans inter fuam ceternitatem, inter

co&xiftentiam cum Adamo, & inter coéxiften-

ndorum |

ule, $m

tiam cum Antichriftos ergo. Hinc patet; licet

tes non habeant inter f cocxiftentiam, eas tamen

Bis Cmulta

Yento quit

habere coéxiftentiam cum Deo non tantüm obje-

Ervam aut intentionalem, in quantum Deus fimul

Qrüm usqu

us éntin d

a&u cognofcit omnia preterita, prefentia & fu-

tura; fed etiam in quantum cognofcit co&xiften-

) jntermed

tiam horum omnium objectorum cum fua Effen-

X a&ris 1]

tia, cognofcendó videlicet, nullum ex fua parte

vmen ile:

yxciunturi

intercedere medium inítans temporis, per quod

primüm debedt Deus exfpeéctare in futurum ad-

& didp

ventum Anti- Chrifti.

um, u

PRosATUR Conclufio 3. Authoritate s.

vifiilit

THOM;. Sifutura non tantüm fuünt Deo prz-

radii i

fentia, prefentià intentionali ac idealf, & ipfa

pici fl !

uturitio rerum non eft refpectiva Dei, fed caufa-

00 m

rum fecundarum, tunc omnia entia comparata

mille

l

ad Deum funt phyfice ipfi prefentia ;

fed; ergo.

Unito l

Min. prob. . S. "Thomas 1. P. q. 14. a. 13. C. ait:

!

Deus cognofcit omnia contingentia, non folten prout

fünt

in. fuis caufis,

Jed. etiam. prout unumquodque. eorum eft

j "Li

i

attu im feipfo. Et lictt contingentia fiant im actu fuc-

ceffroà,

bISPUTATIO IH.

172

u

ce[Jroà ,. mon tamen Deus fucce[[rot cognofcit contingentia

ä

Wi üdeflw

grout funt. in. fun e[fe , ficut mos, fed fmmul 5 quia ejus

|

ii

cognitio menuratur eternitate , ficut. etiam ejus e[Je : -

WP j

;æfj j

iermitag autem tota fümul exiflens ambit totum tempus.

P00A

Unde omnia que [unt in tempore, [unt Deo ab eterno

gt

grefentia, non [olüm ea vatione qua babet vationes ve-

J u

vum apud [e prafentes , ut quidam dicunz 5 ed quia ejus

ii

intuitus fertur ab eterno fuper omnia , próut funt in fua

jmi, u

!

vri; f

prefantialitate :: Unde manifeftum eft. qubd contingentia

n

)

infallibiliter à Deo cognofcuntur , inquantum fubduntur

J

h

!

-

jl

Divino conpettui. fecundum fuam preféntialitatem ,. 9

s

J

/fj

|

tamen funt futura contingentia, fuis caufis proxünis com-

i

2111

pamma

Ita S. Thomas, ex quo patet, non tan-

tum Deum cognofcere futura ab &terno, in quan-

YUTABILIT

!

M

H

TM

tum habet ab sterno,rationes futurorum feu ideas,

fed eum cognofcere etiam ipfam fre/entialitatem

M

fntir

il

;

DEU

rerum cum fuüa eternitate, ut proin rerum fuc-

ceflio fit tantüm relatio refpe&iva caufarum fe-

"W

.:",

:

l

tit

r

H j

[

cundarum inter fe , non vero refpectiva Dei,

i

l; i

Vi r

proutS.Thomas explicatl.ec. .Ad 3. Dicendum,

*ä

!

ij

inquit, quód ea que temporaliter in a&tum veducuntur,

UET

»

!

f

Ü

n

Tl

& nobis fucce|[rot cognofcuntur in tempove ;..[ed à Deo in

!

eiernitate , que eft fupra tempus : - ficut tlle qui vadit.

t

j

j

li f

à

gar viam, non videt illos qui pof? eum veniunt ;. [ed ille, qui

!

nj

ab aliqua altitudine totam «iam iniuetur ,. fimul «idet o«

RURT

wnes iran[euntes per voiam.

Idem in r. Sent. difc.

t

38. q. un.a. 5. C. ait : Deus omnia. contingentia in

temi

temporibus diverfis , ab eterno praentialiter videt , mont

"Ü t

tantüm ut babentia e[Je in cognitione fua.

Item 1- 3'

hahet ]

contra Gentes, c. 154. Fütura contingentia foli Di-

vine cognitioni fab[unt , quia ea in [e ipfis videt, cim fint

"ts

Deo prefentia vatione fuce cternitatis. ltem q. 2. de

: ls

veritate. à. 12. & P.I

« q.57. a. 3. C. Deus videt o-

L] j 0&0

1nnia

vw

4,

) ln

DE ATTRIBUTIS DIV. IN SPEC. 173

iv

1 g

i

mnia in fua eternitate ;

l: i

i

que cim fit fmplex , toti tem-

pori adefl, & ipfum concl

4dii.

Et ideo unus Dei intui-

tus fertur in omnia

Wi t

(j

, Qu agunz*ur þerf £otum tempus , fr-

cut in prefentia,

W D j

V M fl

GUSTINTI.

PnRosATUR Conclufio 4. authoritate s. A u-

Jl

LlLgypg

e Civit. Dei. c. 21. ait:

AJNon ulló modó

^ früt r

Dei. fcientia voariatur , ut alia in ea

J

fiant, que nondu

in funt, alia que

Jam fimt, alia que fue-

fl i

Ü

Yuni; nonenim more noftro ille,

t f

quod futurum eft, pro-

Jpicit, vel quod prefens eft.,

ajpicit, vel quod preterium

um

eft vefpicit, fed alio modo q

Á ii

uodam à noft

rarum cogitatio-

num confuetudirie long? latéque dicerfo

; üle quippe non

LC non t

ex boc in illud cogitatione mutata

, féd omnino 1N coM-

eIDO,iD qud

MUTABILITER videt

» Üta ut illa quidem que tem-

Jnum il

poraliter fiunt, & futura n

ondum fint, && prefentia jam

jrefant

Jmt, & proterita jam mo

nfmts; ipfe veró bec omnia

ron m d

7 Canfam

STABILI àc SEMPITERNA PRJESEN TIA Conn-

prebendat, niec aliter oculis,

aliter mente, nec aliter nunc,

tepeva]

aliter boflea ; quoniam mon

Jicut noftra , ita & ejus quo-

M 3. Dlini

que fcientia trium temporui

", p

rafentis videlicet , prete-

um fl

viti C9. futuri varietate mutatu

r5 megue enim ejus inten.

it iil

tio de cogitatione in cogitatione

m t

Vanfit , in cujus incor-

fait b ai

poreo intuitu. fimul adfunt cun&ta

que novit.

Jam fic:

iunt; f

,

juxta S. Auguftinum Deus al

iter novit res futu-

ras, quàm nos ;

y, fii

ergó non tantüm ipfi funt pre-

jn r at

fentia futura per

fpeciem &ideam.

Item: Deus

jamante mill

jt Contigt

Í

eannos habuit eandem cognitiónem

inlr i

j

& modum t

enendi de mea hodierna

Exiftentia,

u la

m

quem habet nunc ;

ergo ficut nunc in eam ten-

u

dit tanquam aliqu

id pbyficé prefens , ita etiam ante

[

I

mille annosin ea

|

ficé prefens.

mtendebat tanquam aliquid phy-

X

f

l

C Dut

7. ait:

2. L. o&oginta fri.um quæitiogum q.1

Omne

jm

,'DISPUT*'ATIQ II I.

N

)

174

i

u i

Qmme preteritum jam non eft ,

ac futurim mondum eft ;

j

emne igitur & preteritum Cj [uturum deoft ; apud

Deun

rgïWt! fe

u

)

autewn mibil deeft 5 mec prateritum igitur , mec futurum,

gmz

féd omne prafens eft apud Deum.

ad Simplicianum q. 2.

s

Quidef; P &.-

j jnt t

s heiis

! L d

SCIENTIA ,

nifi [cientia futurorum ? — quid autem

vuTURUM eff Deo, quiomnia füpergreditur tempora?

"I

if r

Jf enim in cientia

ves babet , non funt ei future fed pra-

fentes , ac per boc

nonjam PRJESCIENTIA. féd ian-

',Wgog 8 i

dici poteft ..f autem ficut in ordine

us t

ium SCIENTIA

iemporaliu,

m creaturarum , ita & apud Deum mondum

jj

futura, funt , fed ea prevvenit fciendó : Brs

imyf p

funi , que

ergo ea feniit ,

uno quidew 1nodo [ecundum * U T U R O-

finri t

RUM frejcienizam ,

aliero oeró inodo fecunduim P R -

i 000 06

uid ergo temporaliter acce-

if

SENTIUM /ientiam ; aliq

dit fcientie Dei ,

quod abfurd

i[fmum €g falfum eft ;. f

Ti

auiem ea , qu& prafc

clentia erat prius , poftea fcientia fit

m

in Deo, admiitit muiabilitatem. ..Placet ergo, ut nmn

TE

dicamus prefcientiam Dei ,

fed. tantian fcientiam.

YUA

17. ZiIngelis fanttis futura

. L.4. de Trinit. c.

TAT

Deus per. Verbum fap

ientiamque fuam ubi & futura &&

LT

;

t5 quia idonei mon erant in dter-

II W

preierita [Lant, indica

" [lüï J

quütatem fpiritualis inco

mmutabilisque nature aciem men-

d

iMf

üis tam conflanier infigere,

ut in ipfa fapientia Conditoris

MR

aique Retoris univerfitatis

viderent voolumina. faculo-

Ti n

vum, quod ib jAM ESSENT , (2 SEMPER ES-

|

L

|

AA

i(n

sENT , bíauiem FUTURA ESSENT, Ui NON

LT

ESSENT.

s. L.s. de Trinit. c.16.. 4pud Deum nec pra-

terita tranfievunt , & futura jam fata funt.

h Dnif

6. L.15. de Trinit. c. z. . Quis bominum po

t

!tgn[pe&um !

comprebendere if1am fapientiaim ,

qua nvoijt Deus omnia,

ii

"M

ia u nec ea, que dicuntur praierita, ibi preiere

166

D

ll

Ui

li

DE ATTRIBUTIS DIV. ,IN SPEC.

175

I

j

QT

nec ea que dicuntur futura, quafi defþnt, ex[pettentur ut

veniant ;

Jed & praierita & futura cum prafntibus

Jint cun&a prefentias mec fingula cogitentur, €9 ab alüs

l üldefi;

ad alia cogitandó tranfe

u ?

prafto [imt univerfa.

atur , fed in uno confpettu. famul

li g

As

7. L.de vera Relig. c.49. ait :

Quid fit eter-

witas non mifi intellig

if

endó con[bicio 5 tmentis quippe af-

IbNtIA fj

fetiu omneim MU T ABILITATEM ab eternitate fe-

LT

jungo, &g in i

7)

f

à &ternitate nulla temporis fatia cerno,

ll Da g

quia [patia temporis preteritis & füturis vevum tmotibus

1 iil

con[lant ; mibil auiem preterit in eterno . € nibil fu-

guruim eft, quia C^ quod preterit , e[fe defamt ,

lii PUTU

C& quod

todur pj

futurum eft , nondum e[Je cepit ;

&lernitas autem ian-

tun MODO EST, mnec fuit

ttfor d

erit quafi adbuc mondum fit.

quafi jam. non, fit , vec

5 mf

8. In Pfal. zor. Concione ». poft medium.

at od

li , d

ANon aliud anni Dei &? aliud Deus ; fed anni Dei eter-

mitasefo ; eiermitas ipfa Dei fubflantia eff , que nibil

um oetim,

babet MUTABILES ibimibil eftl preteritum

» quaft

ndi d

jam non fa. , mibil eft futurum quafi nondum fit

, fed non

huli u

eft illinifi EsT , non eft. illi fuit & erit ;

quia o

fj erat

quod fuit jam mon eft ,

TT

€9. quod erit nondum eft ; — fed

quidquid illi ef , non mifi gsT.

[rpimit (i

9. In Pfal. 125. poft medium. | Quaf de prete-

TU

vito loquebatur cum dixit : foderunt manus mneas C pe-

& srun

des meos , dinumeraverunt omnia o[Ja mea s. mon dixit:

SENT, i

foffuri funt 5 mon dixit : dinumerabunt 5 futura erant,

€9 quafi fatta cantabantur ;; omnia enim

que futura funt

Deo jam . fa&a funt.

Idem repetit in Píal. ».

E

u D

aol

Io. Epiftx2. c.31.

h

T

ngeli di&ti funt veni[fe

in confpettum Dei. — ANon opus efl oflendere, quomodo

Qu m

boc te

L//)

a p

iporaliter fiat , cium in Dei confpettu Jint omnig

i

; i

feuper.

Pno-

176

DISPUTATIO IIl

L2)

"l

jilul

PO f; ATUR Conclufio s. Authoritate alio-

j a

rüm SS.Patrum. ^r. $; HIERONY MUS initio

^diil

/,"

Coment. in Jerem. de Deo ait : Cui nondum fatta

u

IT rE

jam fatta funt fecundum illud,

quod zdpoftolus loquitur :

)

, quaft ea, que e[Jent.

qui voc«oit ea , qu& mon erant

! IBOETF

9. S. GREGORIUS M. in Job. l. r2. Moral.

c.I. JBreves dies bominis : numerus menfium ejus a-

) pr(äfüiïi'(l [

ysr; w

j

| ]

pudteeft. — .Hoc apud no

s velut non e[[e confiderat Deus,

dAN

quod. tanta velocitate transcurrit. — Quia vverà apud O-

Pmiïïäv:iü Di

smnipotentem .Deum etia

m labentia flant , apud eum e[Je

muimerum moftrorum menfium . perbibet.

Idem 1. 2o.

a f

um

Moral. c.23.

uomodo Deus eft prafcius, cim nulla

-& fcimus. quia Deo

hhopdl

nifi que futura funt pra[ciantur 5

t MUUH

nibil futurum e[i, ante cuus oculos preterita

aulla funt,

anfeunt , futura non veniunt ; quippe

u at

pre[entia mon tr

atty dfemyt

quia omne quod o

bis fuit &9 erit, inejus profpettu praj[to

d prefens ejt , fcire potius poteft quam

iemis D

eff ; & omne quo

otent0nd

grefcire ?

& tamen dicitur pra

[cius , quia ea que nobis

videi, que tamen ipfi femper prajto fant :

t n a

:w

futura . funt,

j

prejcius dicitur

, quamvis nequaquam futurum prarvideat,

hrfcu

en$ ul

idet ; mam 6 quecunque funt, mon ab

RA RC

!

quod prafe

D

eeternitate ejus ideo videntur qu

ia funt; fed ideo funt quia

Wicio

videntur. - Dum ergo ad erba mutabilitatis noftra de-

dret

a !

:;

fcendit, ex eis, qui potefL., afcen

dat adincommutabilitatem.

(l

if

in illo

i

Dei, ut videat fine pravvifionibus pre[cientem :

f&vnd

i

enim nec preterita mec fuiura. veperiri queuni ,

[?

fs

cuntta mutabilia 1M MU TABILITER durdni ,

l uH]hQ

AR

que in fe ipfis f£

mul exiftere mon po[[unt,, illi fümul omnia

f lr

, quod tranfit : curren-

a[fftunt, nibilque in illo preteri

"Aj

tia [lant.

Similia habet l. s. Moral. €c.25.

f;

du

[

3. SO

PETRUS DAMIANI Epift. 4. de O-

)

QU

mnipotentia

Dei.c.8.ait: Ommniaque apud nos &

à

:

i

n

labendo difcurrunt, & per tanporum fUithugiz'ne

s.fq'va-

" (

j ïzcmt,

*

EL

|

l,

DE ATTRIBUTIS DIV. IN SPEC.

177

J

&uthoritate

"

(

! oviant

)N

Ti

, apud illud HopxE (eternitatis) flant, & jm-

mobiliter perfeoerant ; in illo Bo pE dies ile adbuc

A t

Df

l

immobilis ef?, in quo mundus fumpfit originem 5 in illo

]

u

!-jam 69 ille efd

, inquo judicandus eft p'er eterni judicii

Y 1A equitatem.

I)

4. BogTivs de confolatione ait: Coram

U mf

U^ . Deo

prejfentia nontranfeunt ; fixa flant futura, non ex-

du

eGantur ; . omnia funt famul, etiam nobis facceffroa.

IT

5. S. ANsELMUs l. de cafu diaboli. c. »r.

1^, Dd u

. ddem]

Prejcientia Dei non propri? dicitur prejcientia ; cian

enim omnia fen

j

Jiiu, cümy

grajcientiam , [ed prefentium fcientiam.

iper fent prefentia, mon babet futuramm

itur quii

PRosATUR Conclufio 6. ratione quam af-

n fert

P. MEZGER.

Iilàd omne eft praefens in

ts qiy

eternitate fecundüm effe phyficum, cujus reali

m durationi &ternitas Dei indivifib

iliter coéxiftit;

p p

fed eternitas Dei indivifibiliter coéxiftit o-

nüsp! mnium creaturarum reali durationi ;

ergo illee

npe fradj

omnes funt in eternitate Dei przefentes fecun-

ww duüm effephyficum & reale. Maj. prob.. Certum

j fii,? eft, quód cternitas tanquam fuprema & infinita

L

J

l

l

foido]

, duratio phyficé coéxiftat omni rei in aliqua tem-

Wim" poris differentia produ&tee : vel ergo omnibus

mumidi co&xiftit tota fimul uniformiter & immutabiliter vel

(mmi non? fifeundum, jam contra hypothefin non

rir effet eternitas ; hzec enim eft immutabilis & in-

"T divifibilis duratio, unum prefentialiter flang munc.

l, iif 5i primum, habetur intentum ; quia fi omnibus

jimii.t J?mul tota co&xiftit, omnia facit fibi preefentia, &

rl

1. C2j quidem juxta füam phyficam durationem & ex-

fpil

T iftentiam ; quid enim aliud eft prefentia quàm

!

uf

j| Co&xiftentia ?. Min. primi fyllogifii eft certa ; quia

ernitas Dei quatenus infmita tangit omne tem-

j

W ct

J

D..Amort "Tratt. de Deo.

M

pus

!

—

)

g

178

DISP.UTATIO TII.

n H

pus omnemque durationem realem ? quatenus

ï

j

n

autem indivifibilis eft, fic tota affiftit omnibus &

non per partes : quatenus immutabilis in ratione

i

jf

Jl

quæx

hi

menfurse, fic nón exfpe&tat adventum unius tem-

j

poris poftaliud, fed fuó modó (nempe prafentia-

.

:

ä

ais

;

j

liter & immutabiliter ) cuncta menfurat, prout a-

nima indivifibilis omnibus partibus corporis

iDus d

g n

quamvis diverfa loca occupantibus indivifibilis

tota affiftit, & indivifibile centrum correfpondet

d

omnibus lineis

d

^

centro ad perypheriam du&tis.

LA

N

PROBATUR Conclufi

(

Nifi creatura

yitenté

effentDeo phyficé prefentesin eternitate, Deus

cimfiidd

áb zeterno non haberet fcientiam vifionis 5 fed

Wi n

hoc eftfalfum ; ergo. Mgj. prob.

Scientià vi-

r n

fionis eft cognitio rei in fe phyficé prafentis; fed

detoxt

fi creature non funt in «ternitate Deo prefen-

ts f

tes, Deus ab eterno non haberet cognitionem

yinconty

de ipfis prout de rebus, quis funt phyficé pte-

4 TROMA

fentes.

1 AUGUS

PRosATUR Conclufio g. Si resaliquando

"idor at

funtphyficé Deo prefentes, aliquando autem non

tl d

preefentes, fequitur, fcientiam Dei de rebus fore

TOR

mutabilem 3. fed hoc eft falfum 5 ergo.

Mmaj.

prob. Sequeretur; quód illa fcientia aliquando

l

Y

fit intuitiva rei przefentis üt preefentis, aliquando

mtatempump

veré non fit intuitiva rei prefentis üt profentis:

I v

vel faltem fequeretur, quód alió modó effet in-

i

;

j

Uä

tuitivarerum üt prefentium, aliter üt futurorum.

j

i

T0 Y

Ergo.

"Ut

Solvuntur Objectiones.-

AiQfüm

OsjrcrTUR 1. contra primam Conclufio-

Q

h quää

tem.

1. Nihil factum poteft dici de Deo ; fed

*ïa Qd v

Min. prob.

eternitas ;Pc aliqïïiid fa&um ; g;*go.

BOEL-

At

D

)

e&lem i

DE ATTRIBUTIS DIV. IN SPEC. 179

Qu

aïïi&to

TU

BOETIUS l$. de confolatione. Profa ultima

Af

li

Iy

«ernitatem.

dicit : quod nunc fluens facit tempus 5 munc ftans facit

]entum D

Et s. AUGUsTINUS l. octoginta

Vr

trium quaitionum q. 25. dicit, quód JDeus fit 4u-

tbor eternitatis.

I

I

DEU

2. Quod eft ante eternitatem &

Pattlys

Ü

poft zternitatem , non mienfüratur zeternitates

]

tDb

fed Deus eft ante eternitatem, üt dicit A RIsTO-

Ff Corf

TELES inl de caufis. propofitione ».5 imó et-

Yoleram d

iam eft poft a&ternitatem 5 quia Exod. 3. dicitur:

Al cta

Regnabit in eternum & ultra 5. ergo.

3. In ster-

ermitafo

nitate non eft prefens, preteritum & futurum,

cum fit tota fimul ; fed de Deo dicuntur in Ícri-

Vifionis ;

E

turis verba

;

. Stienti

prefentis temporis , preterii, &

futuri; ergo.

ytefatts (

REsPONDEO 2d z. n. Min. ed prob, dift. a,

U

3 gl

'unc ftans facit zeternitatem fecundum noftrum

TO

dum concipiendi. c. phyficé. n.

Ita refpon-

U gt

Ad' Tex-

S. THOMAS 1.P:q.10.8.9. d t.

tum D. AUGUSTINI RESPONDEO. dift, Deus

o testigi

eft Au&or cternitatis participate. c. impartici-

RYOU. eateo. .

JEternitas participata confiftit in du-

&i dt Wbu?f rationibus fucceflivis

»; em.

fyncategorematice infinitis,

Sentia al

d 2 tt. Maj.dift.Min. Deus eftantexter-

lts* nitatem participatam.c. imparticipatam.n.

uod

WW fi quis velit urgere eum textum , quo dicitur,

(mi& Deum regnaturum ultra eternum ;; poteft dici ;

writ poft finem horum temporum à Deo creandum

fore unicum inftans fimultaneum fine fucceffione

o

durationum, adeó ut tam ea, quse dantur in in-

au0s ferno, quàm in coelo menfuranda fint unicó in-

ii ftanti, quod vocari poteft eternitas. . vel dift. fic:

eus regnabit ultra eternum fumendó &ternum

p

i

Ma

pro

'DE ATTR

18o

DISPUTATIO III,

p

pro feculo. c. pro duratione imparticipata. n.

in il

Ita S. Thomas l. cc.

Ad j di&-

ft. Min. Dicuntur de Dweö

"d 3. c. Maj. di

reteritum & futurum, inquantum Deus fua &-

J

VN ficd

ternitate comprehendit omnes differentias tem-

OB]ïCïT

poris.

c. aliter. n.

Ita rurfus S. Thomas. 1. cc.

O

4 LX

pJprcrruR 2. contra fecundam Conclu-

ia

fionem.

1. Si Deus folus effet cternus , tunc

bx[æcam&ïe

non darentur plures eeternitates 5 fed dantur plu-

res; ergo. Mim. prob. Dan. 12. dicitur: Qu

lp&?a;re; |

diunt multos, erunt quafi flelle in per-

simi

/

ad juflitiam eru

[

U:

etuas cternitates.

2. Matth. 25. dicitur

[)

Ite in

li

]

/h(/[

ienemeiermun, — Exgo non folus Deus eft eternus.

vl

3. Principia demonftrationum dicuntur pariter

AQIHU*] 1

(;

propofi

tiones s&ternz veritatis ; ergo.

(

|

REsPONDEO ad 1. dift. Maj.

Non daren-

^R Q

tur plure

s cternitates imparticipate , & à farie

ante.c. participate & à parte po[r. n.

Poteft Deus

hm

Ti d

communicare creaturis v.gr. intransmutabilita-

"; j

tem, adeoque seternitatem, vi cujus illis omnia

tfir

fint prafentia, quz funt per eternitatem aliquan-

Et poteft effe, illam eternitatem

hi

do prezfentia.

ml

damnatorum & Beatorum fore talem, ita ut tota

illa zeternitas dicat unicum munc , nempe prefen-

DT

M

DN

ï

tiam omnium malorum cujusvis damnati deme-

tf

&H[ j

ï

ritis congruentium in inferno; econtra ex parte

Beatorum sternitatem effe prafentiam omnium

if

—

j

I EUWQ

bonorum proportionatorum meritis cujuslibet

dU

Beati incoedlos Quod fi etiam ex parte corporum

ologx

?IC

l

J/

h

l

in tormentis vel gloria accidentali fücceffio fu-

tura eft, nil tamen refpicitur ut futurum, nec da-

At f

l

Sed in hac re incerta

P

tur exfpe&tatio futuri.

W

4 e[t D

nolim quidquam afIirmare.

Ad 2.

Y

U

DE ATTRIBUTIS DIV. IN SPEC.

I8I

e imparticj

!

i

ld 2. patet refponfio ex precedenti refpon-

t

fione ad 1.

£m—

j

ZAd 3.. dift. a.

Dicuntur hz veritates effe a

lum D "

!

terne in intelle&u Divino. c. alibi. n.

lta S.

fs Üf

j

Thomas hic a. 3. ad 3.

LO

Cündim

OBJICITUR 3. contra tertiam Conclufio-

(

|

nem.

I. Poteft dici, quod Patres tantüm velint

g

", affirma

re prefentiam rerum objettivam, non autem

5 ld

pbyficam & realem; ergoexillisnihilprobatur. 9

[

12. (ici

ün I

pfi Patres fe tantüm explicant de prefentia re-

ff fl

i rumoljetiova; ergo. Znt.prob. s. &AMBROSIUS

tür:| 1. de fide. c. 7. ait : Quomodo ergo fatia funt, que

Wsetetes futura funt , nift quia operatoria virtus & Jcientia com-

Kuttr pj grebendit.-mumerum. omnium fcculorum ? 3. S. Au-

q.

guftinus l. adOrofium cóntra Prifcillianiftas. £.8.

| Md ait :

Unde illud, quod ajunt, in ejus fapientia jam

piz, u fuiffe fatta omnia, antequam in ipfa formas & modos

1 Pod] proprios proferrent , atque in fuis ordinibus apparerent,

Mrasmuj fom fobrié dicitur ; fatta enim quomodo e[fent, antequam

jl facta effent ; — féd in. Dei. fapientia omnium faciendorum

waeng fütiones e[Je poterant , non tamen fatta.

[lam eterr:

KzsPoNDEO adi.n.a. Ratio eft r. quia

tuem, t

fi Patres intelligerent tantüm intentionalem &

I':

, p

——

'

objeétivam rerum fluentium prefentiam , que

s danyni

R—

l

omnibus naturis rationalibus eft communis, fru-

Eu

ftra illam s. cREGORrIUs l.cc. diceret incom-

econat

;,

fontm

prebenfibiiem , & cREGORIUS NyssENUS l.

contra Ekunomium, znexplicabilem: s. ANSELMUS

Yerits Q*

x patetit

Monologii c. 22. fruftra diceret tam contrariam "

yali t ïf

cundian prolationem , quàm nece[Jariam fecundiam proba-

tonem ; nihil enim foret facilius, quàm Deo etffe

füturm?

p i

prefentia omnia futura, ficut nobis v.gr. prze-

. fens eft in cognitione futura eclypfis, vel crafti-

3

nuin

182

DISPüTATIOfHL

j DIW

|

num convivium. 2. Si res tantüm effent Deo

i

w

prafentes per cog

nitionem, tunc malé diceren-

l

Sic enim non poteft dici cra-

jj

tur jam fatte e[Je.

j

jj

um

ftina dies jam fa&ta eft, quamvis in niea cogni-

3. Quia pr&-

j

qu tem

tione fit prefens & certó futura.

ij i

z

fentia rerum tantüm objeGiva ac idealis optimé

fu. U

ftat cum frefcientia futurorum , quam tamen in

yilhs, Y

Deo proprié dari negant s. AUGUSTIN

Us' 5

GREGORIUS, & s. ANSELMUS. l. cc.

Imó

gt

] |

$. GREGORIUS dicit: mon aliter dari preefcien-

us

tiam in Deo, quàm in illo datur ira & peenitentia,

NT

W TL

ícilicet improprié tantüm. 4. Quia Patres lo-

Apülro/m

[

quuntur de «ternitate ut fundante coéxiftentiam

l

in

:

i

Il

cum rebus tanquam de fpeciali attributo Divino,

[

[

diftin&to ab attributo cognitionis ; atqui non effet

7

J

ARU T

u

"

diftin&tum, fi tantüm diceret cognitionem certam

|

)

futurorum. 5. Quia s. THO MAS' exprefsé ne-

)

J

Jl

]

dfeotyl

l

DI

gat per hoc precisé res effe prefentes in Deo,

quód rationes rerum fint in intelle&u Divino.

001

l

ic dl

i

P-,'Iq qq 14- £5 IS- Ce

d 92. n.a. ad pro

h. dift. INon fa&tafunt, que

ff

Mmtg

Ü

im

futura fünt ; exiftentià reali diftin&ta ab ea, qua

TO

primüm res futura eft. c. indiftincta. fuhd. ita Ut

D

AOAU

)

u

fattum effe. dicat prioritatem temporis. c. ita Ut

i

precisé dicat veritatem relationis immediate,

feity

L

]i

4

quam habet eternitas Dei ad exiftentiam rei fu-

i

turz, ut abftrahentis ab hac differentia temporis.

m g

Z

Wi

n.

I. S. AMBROsIUS hóc locó agit contra Pri-

N

Vi

fcillianiftas, qui dicebant, res habere aliquod effe

h

ftni

productum à Deo ab eterno , antequam fint in

od

tempore. Bené ergo docetS. Ambrofius, quod

d

[ t

non alió modó ab «terno fa&a fint quoad effe

"i

1:11E

diftin&um à rebus, 'nifl inquantum continent

in

1

SUbl

0 qur

DE ATTRIBUTIS DIV. IN SPEC. 183

Wi e

l

T m

l

in fcientia Divina,

qua Deus noh nefcit , fed vi-

det & fcit prefentia,

L

icu diäp

EVIS in Te l

Zld 3. eódem modóÓ refpondeo. dift. NNon

)

fa&ze funt res quoad effe diftin&um.à reali exi-

'

iaci

ld

ï

;

ftentia in tempore. c. indiftin&tum /ubd, ut prius.

Hunc cum D. Ambrofio etiam S. Auguftini effe

fenfum, qui & ipfe hóc locó a

UGUSTINUs

git contra Prïffci/ï-

fUs, ] (

lianiftas, patet illum legenti.

OsBJicrTUR 4. contra eandem. r.'s. AU-

ïeïl' (dar pl

GUSTINUS l.r. deGen. adlitteram. c.18. dicit :

4 G Denits

Res antequam fierent, erant. & non erant :: erant in Dei

Jui Ratres

COéxifleni

Jcientia, non erant in fuanatura.

2. Idem de verbis

Apoftoli ait ; Deus babet eletos fuos apud femetipfum

dhto Dipi

dj tf

non in fua matura, fed in prefcientia fua ;; ergo pre-

fentia rerum in. Deo tantüm eft intentionalis,

itinem vt

idealis, feu in effe cognito, non autem phyfica

Avegnti

& in effe phyfico.

lentes ]

—a REsPoNDEO adr.dift.a. Non erant infua

telledn Dj

natura quoad effe diftin&um ab exiftentia tem-

porali. c. indiftin&tum. f/ubd. ita ut TO erani dicat

Bw

differentiam temporis breviam, c. ita ut dicat

iba ab

tantüm relationem aternitatis Divine ad obje-

nda. J

Cum , fümptum abftractivé ab effe relativo tem-

iponis c.|

poris, quod fe habet tantüm relativé ad nos

Ynis jmmd

relativé ad Deum. n.

| &

iflentimt

"d 2. idem refpondeo.

D. AUGUSTINUS

renti t

.enim iterum loquitur contra Prifcillianiftas, qui

ag t

admittebant aliquod effe produ&tum di/tinctum ab

effe rerum in tempore. Siigitur confideremus

yredit

mtequamïï

res quoad hoc di/tinttum , utique non alió modó

(mbros

hoj

erant nifi tantüm in prafcientia Dei4 fumendó

fnt

hunc terminum in fenfu vulgari, in quo tunc D.

Ifr

Auguftinus eum ufürpabatutpote loquens qd.po-

um m

pulum. SubdifünGio refponfionis etiam colli-

M 4

gitur

1844

DISPUTATIO ii

gitur— ex ipfo Auguftino, dum aliter confiderat

j

1

res relaté ad nos, aliter relaté ad Deum. Soli-

|

loq. c. 12. fic ait : Quod ego per fucce[Jus dierum &

i,

ii 0[W )

i

im at

J

temporum, binc ad mülle annos. bujus temporalitatis ex-

[peéto , in confpettu eternitatis tue jam fattum eft 5. &9

l

J

TOR

!

?

J

gnuas

(

quod futurum eft , jam fa&um eft.

OngJrcrTURS.contraeandem. T. s. THO-

g vt

Ó

MAS I.2. q. 9I. à. I. ad 1. dicit : Ea que in fe

jj m

ipfis non funt , apud Deum exiftunt , inquantum [uni ab

p p n

EU Á

ipfo cognita & praordinata; ergo non datur alia pree-

exiftentiarerum nifi per cognitionem. . 2. Quan-

qi

t

l

!

ií

T

do $. Thomas L P. q. 14. a. 13. pofuit hanc pro-

]

|

pofitionem : JDei intuitus fertur. fuper omnia ab -

at

!

Ll

Tioon)

terno , prout funt in fua prafentialitate , mox tunc jam

Guilielmus Lamarenfis Ord. Min. in libro fuo,

dunpt

ä

:.

—

;

quem infcripfit : Corre&orium operum Fr. Thome,

u n

dixit, hanc propofitionem non babere veritatem, fed

v fs

|

!

|

continere errorem manifeflum, quatenus afferit, con-

ul

tingentia que non funt realiter in tempore, jam

hts at

t atem

realiter & actualiter effe per naturas fuas in eter-

nitate.

Verüm contra hunc fcripfit Defenforium

imter

librorum S. Thome B. /£gidius Columna, Romanus,

tf

Cardinalis & Do&oris Angelici Difcipulus ex au-

Ti

ditu; in quo defenforio feu Corre&torio corruptorii

Owilrd

Fr. Thome, D.'Thomam explicat. de coéxiftentia

l

tantüm intentionali, objeCtiva ac ideali.

Ergo revera

Wxipe

non erat alía mens S. Thome. fnt. prob.

Ex

Rnj

Verbis ZEgidii Romani, Fundati[f/mi dicti ; nam

lY

'

4l

H[]

defenforii fui a.3. fic ait : .Ex bis patet, quid S.

x*üntp !

li

Thomas (prout ifli imponunt ipfi & falsó) mon inten-

1] Qefy

debat ,. quod omnia , qua fibi inmvicem fuccedunt in tem-

i &IOI]e]

pore , in natura propria Deo coexiflant in eternitate , li

Q

li

eàt, ab €o eorum prefentia aternaliter intus

aiur, €9 fic

otnnia

i

u

DE ATTRIBUTïS DIV. IN SPEC. 185 .

l

emnia. fibi dicantur prefentia, Et infra: Dicendum

quod res. funt prafentes Deo ab eterno non in fa. exi-

rfUCCE ll d;ïïl;

u

At

ftentia attuali , fed quia Deus attu intuetur eorum £re-

. Jentiam eternaliter per boc , quód omnium verum rationes

J

J f i

, exemplares in fe ipfo cogno[cit ,

& omnia per ipfas per-

d ,,, Jee cog

nitas cognofcit in natura propria, quorum Jcili-

1

i p

lf

cet per vationes caufales imvenitur caufa ; & fic debet

intelligi, quod dicit S. Thomas , quod intuitus IDei. fer-

UM Á

J at dj

1

iur fuper omnium in tempore fibi fuccedentium prefentia-

TIefn, . o.

litate, non folimm quia babet rationes eorum apud fe , ut

(

X lg

"]

quidam dicunt, fed intuendo ea eternaliter in fua prafen-

talitate, quam finul à Deo, àt dittum eft

» cognitam [uc-

Jar oitijg ij

cefrot babent in natura fua.

TOt Gine j

RzsPONDEO adi.dift.a. Resexiftunt a-

. It bro 6

pud Deum per cognitionem caufaliter. c. forma-

m P. Th

. fliter. n.

Cognitio Divina, qua Deus caufàt o-

iwith| mnes effe

&us fine ullo intermedio temporis ac

us afert

! inftantium, refpectivo fui & effe&uum, eft caufa

btj

! fimultatis ac coéxiftentiz, qux datur inter Deum

uBíü5l! & res ab zterno

; non tamen eft ipfa coéxiften-

ipfit D

tia, prout ex D. Thoma oftenfum eft, Dein

ml poffet refponderi, S.'Thomam 1. cc. non'ne

gare

Digut preefentialitatem rerum phyficam, fed tantüm bíc

müsm C? nunc abftrahere.

: de od

4d2. dift. Non eft verum, quód omnia fint

j hm

prefentia Deo ab cterno prefentialitate refpe-

hi.

r.

&iva fimul temporis. c, refpectiva tantüm zter-

i

| nitatis. n.

il d

Ipfe /Egidius fe explicat,. quomodo

l

)

res fint prefentes ab eterno, inquantum fcilicet

3

|

AUL

ISa

Deus intuetur rationes caufales rerum, intuendó

uam actionem productivam rerum fine medio

j] deMM

gl

f

y) temporis inter hanc fuam cognitionem, actionem

j

( Mi

.m',u:ü

i

i

UsS Vl«

r,;* PTP

du&tivam , & rem prodq&am ; licéet De

deat

0196 —

DISPUTATIO III.

dela.t intercedere media tempora inter res ipfas

|

j debeml

produdias. Hinc mcrpiUs Quodlibeto 6. q. 1.

n

0

fatetur: Deum eódem modó videre facienda,

jl

,

|

qdl& ]

quomodo videt prefentia ; cüm ergo Deus vi-

HIEROM

deat przfentia fub modo preefentialitatis, neceffe

a

pf 2

eft, utetiam videàt resfuturas fub eo mo doprae-

n

fentialitatis.. Sichabet: JDeus mon aliter [cit fatta,

sfoeft ,

quàm facienda , quantum eft ex parte Jcientis ; quia non

nm aonm

pleniorem cognitionem babet de vebus fattis quàm facien-

y, aj

dis ; fciebat enim ves fattas, antequam fierent, quantum,

ii £ i

ad eas circumflantias , fecundum quas fierà debebant , ut

l

71

/

/

nibil ejus fcientie accreverit ex faction

ererum. . Sedia-

dlf/

üv

ii

amen, quantum eft ex parte rerum. [citarum ,. aliter fcit

í

f/

j

fatta quàm facienda ; . quia fatta fcit e[Je fata , 6 fa-

I

j

äl

/

iï

JJ

[

lii

cienda [cit e[fe

facienda , aliter deciperetur in fua [cien-

£

;r

ID

iia.

Deus itaque non aliter fe

babet fciens fatta C fa-

ts

cienda ; fed ipfa fcita aliter fe babent fa£ta C9" facienda.

Idem in 1. dift. 38. q. 2. ad r.

Deus [cit futurum

z ln d

m

e[f futurum , fed absque futuritione fcientie fue 5 &

jcit. preteritum e[Ja prateritum , Jed absque preateritione

ib u

t (ün

fapientie fue.

Rationem hujus x ar1Drus dift. 8.

q.6.dathanc: quia Deus eft enter -ens ; alia autem

'a;ia

!

'(hi

Y

l

:

W

entia non funt enter -ens, [eu per. f[uum e[e. Noftra

!

cognitio v.gr. habet fuam fpeciem & effe ab ob-

[

W

lr

je&o aut caufa extrinfeca ;; & ideo pro diverfa

lm

mutatione ob'e&i aut caufie etiam mutatur co-

l

[

Uil

!

:

gnitios Divina autem cognitio habet totum effe

H

"

Itl

àfe, & ideo licét produ&ta diverfa & mutabilia

..

^

25

Ml

El

Á Q

(nt, ipfa tamen non eft diverfa nec mutabilis.

n n

OnjgrcrrUR Ó. contra eandem. Si ex eo,

m

quod Patres dicant omnia Deo effe prafentia,

EM

re&e concludimus omnia a&u & realiter ac phy-

" eilr

á quód

q eïï[ïunt

ficé effeDeo pr,æfent;.ia.; tunc etiam ex eo

Patres

? qu

. DE ATTRIBUTIS DIV. IN SPEC. 197

Ut !

T

uj

!

Patres dicant futüra refpe&u Dei jam effe pre-

j Videre fa ,

terita, debemus concludere, n

ullam rem amplius

exiftere, utpote jam precter

itam,fed; ergo. Min.

r

pateét ; quia id rationi contrariatur, & authoritati

S

D. HIERONYMI in c:

D eo m

2. Epift. ad Eph. ubi af-

ferit ; preterita dicin

on quafi non fint, fed ad

TRU d

confirmandam hominu

"t n

m fidem;5 reddens enim

rationem ,

cur feriptura futurum per przteri-

LU

tum nonnunquam ex

i

T if

primat, ait: boc autemdeo fit,

me, quia futura femp

er incerta fünt , bominum Jpes

j jïe ! Z U;FMM

, flu&tuet. & vacillet ,

"W. apud Deum ,

ea que Deus futura cognovit,

cui nibil ambiguum eft , -quaft jam fatta

W. gl

, memorantur , ut. quia preterita

(fefida

Jécundum. Philofopbos

6 fieri infe&ta. mon. po[funt ,

quaft. jam. fa&ta. babeantur ,

Mf quefutura funt,

f fig

REsrowDEO. n. Mgaj.

& fuppofitum, quod

tita o f

Patres tam illimitaté dic

ant futura

Dus fj

jàm effe prze-

terita, ficut dicunt futura effe D

eo prafentia ;

t intit f

üt enim ex S. Auguftino v

idimus, tantüm dicunt

absgue t

futura effe quafi przeterita.

Dicunt quidem ea,

EGIDIUSÉ

qui& futura fünt, coram De

0 jam faé&ta effe, fed

ir- 0s d

facta de prefenti ,

non faca de preterito,

Sic in

umor. )

primo inftanti determinationis verum eft dicere

iem &efe

apud homines; factum eft : confummatum eft.

ideo n t

OsJrciTUR]7. contra eandem. .Ad hoc

[

!

tiam mut

ut Deus videat actus futuros liberos in reali eo-

habet t

rüm coexiftentia cum &ternitate, neceffe eft,

verta k

ut realiter coexiftant deternitati ; atqui a&us fu-

f n

turi liberi non coexiftunt realiter ct

ernitati ;

ergo.

Min. prob.

xden. $

Illüd realiter non coexiftit

&ternitati, quod fecundüm effe fuu

m proprium

10 669 prvï

non exiftit ab eterno ;

k retit

fed a&us futuri liberi

*

Y

non exiftunt ab ceterno fecundüm fuum effe

tf

pro-

198

DISPUTATIO "bt

proprium; ergo.

Min. patet ; quia a&us futuri

(P

t

ii

j

liberi nondum funt pofiti extra füam caufam,

nempe extra voluntatem humanam

, qu&e non-

;

üentes

Maj.

g i

T

l

dum exiftit aut nondum eft determinata.

rob.

Duorum coéxiftentia nihil aliud eft,

|

jj d

j mumï

quàm fimultanea eorum exiftentia ; ergo illud

ï]

non coéxiftit :ternitati, quod omnino non ex-

(do Y

n«

iftit ab &terno.

"Ant. prob.

INon poteft affigna-

itio d

ri aliud fandamentum hujus relationis coexiften-

lo

üs,

nifi fimultanea utriusque extremi exiftentia.

sehto d

BEsPONDEO. dift. Maj. Neceffe eft, ut

quir a

coexiflant zeternitati, per copulam propofitionis

C

atemuta d

importando precife relationem reciprocam im-

mediatam inter eternitatem Dei , & exiftentiam

n D

l

H

P

a g

objecti abftra&tivé fumptam à modo temporis. C.

1

importando per copul

am modum temporis pr-

iinem À

Quando res

:

xteQuratio

fentis vel prseteriti vel futuri. n.

dicuntur phyficé Deo prefentes, feu Deo co-

vf du

exiftere per eternitatem , copula propofitionis

E

;

»Anti-Chn'l

non fumitur cum adjacénte , feu confignificato

?

:

-

1 Qünio

temporis; fed, prout fit in materia neceffaria,

!

v. gr. Petrus eft homo, fignificatur fola conne-

j

i

deun

xio predicati cum fübjecto fine ulla differentia

At d

determinatitemporis. Significatur enim fola rela-

Rn

tio obje&torum immediata ad durationem geterni-

um

tatis. fine refpe&u ad ullam differentiam tempo-

d COl

rumintermediam interExiftentiamDei, & exiften-

TUf

tiam creaturz,quamvis reipfa creaturz relative ad

t

X-Cni

li

nos non exiftant fine differentia temporis.

hinc bené notandum eft;' in omni creatura dari

rIlOll p['()poi

tres relationes formaliter inter fe diverfas: Una

velatio eft ad Deun , qua refpicit Deum coexiften-

1;

on re€-

U

ln

tem fine intermedio temporis , 'hoc g, n

D

Ja

fpici-

I

DE ATTRIBUTIS DIV. IN SPEC.

QUi sfb

il

189

f

A t

fpiciendó intermediuhï temporis,

utpote quod

Tim Q

non datur :

altera velatio efl. ad alias creaturas , ut

"i

4 !

coexiftentes abfítrahendó à differentii

8 tempo-

Tibl d

rUm: tertia relatio eft ;

qua ve[bicit. & creaturas alias

T

.

€9 fünul differentias ten

iorum ,

in quibus pofite

D

funt, mutuó refpectivas, etia

m fe comprehen-

d a

dendó in eo ordine temporis.

Ethzc tertia re-

Lionis Q

latio eft , ad quam refpicit populus, & dotti

loquendó populariter.

TETU xj

,

Prima autem & fecundá

iCCelle ol

relatio eft, ad quam doéti refpiciunt , dum lo-

!

quuntur cum doctis & ad dottos.

- Dropoft

Unde Anti-

ODPOCOm|

Chriftus v. gr. habet qutdem coexift

entiam cum

( exiftenti

&ternitate, quia inter ejus durationem & dura-

(

tionem Dei nullum datur intermedium inftans,

D tempors

€ó quód duratio sternitatis div

Venyoris y

ina non attingat

durationem Anti- Chrifti mediat

6, Videlicet me-

,. Quando:

» InDe

diante duratione temporali; fed ita,

utrefpiciat

immediat? durationem Anti- Chrifti ;

licét dura-

i propol

- eonfg

tio Anti- Chrifti fimul per concomitantiam re-

'eria netd

fpiciat durationem tem

!

poralem previam, fcili-

cet Adami, Noémi &c.

Hinc affirmandó imme-

tor (olt u

diatum refpe&tum durationis Anti- Chrifti ad du-

ulla düïe! j

renimt

rationem etermitatis divinam, non poteft negari

immediatus refpectus ejusdem durationis Anti-

ationend

rentiamid

Chrifti ad aliar durationem previam temporalem,

vel confequentem, in qua coordinatur cum aliis

nDei,&eL';'

yorerott

creaturis ; cum utique durationem temporalem

Anti- Chrifti precedat alia duratio temporalis.

tenpon

Sed ab ifto ordine durationum temporalium in

ni t

priori propofitione, ubi confideratur immedia-

'e'diverlas;;

tus refpe&tus reciprocus inter Deum & creatu-

Jeum qu

ram, tantüm à parte rei praefcinditur.

Abftra-

(C eü! E:

io »autem non eftnegatio. Cüm grgo hect

8?'-'

ta

j uT

190

DISPUTATIO IIL^

um y

tia relatio cujusvis creature ad concreaturam

iil ful[ïe ä

fecundüm ordinem durationum temporalium in-

,l

m

haereat omnibus creaturis, non poteft dici, eas

|

J

j j

exiftere AB J£TERNO3j quia exi/Zere AB JETER-

n

NO communiter ac populariter, imo & fchola-

l

l

ln m

fticé, in rigore idem fonat, ac ita exiftere , ut

vel non coordinetur cum aliis creaturis intra

ajfieret

unoor m

aliquam differentiam temporis reciprocam , nu-

todm m

merando durationes temporales poft fe, vel an-

te fe, aut quod numeret ante fe durationes tem-

(ic &f

van p

porales finitas in infinitum, ita ut nullum poffit

inveniri harum durationum temporalium ini-

o; stl

qui i Mu

tium. ltaque dici poteft , quód Anti- Chriftus

coexiflat eternitati toii pbyfià , non tamen, quoód

tbipe oté

vtino d

exiflat ab eterno; quia in priori propofitione im-

s denomt

portatur immediatus refpe&us ad durationem

1

vt o

eterhitaüs ; in pofteriori autem importatur ne-

iM

..

gatio tefpe&tüs ad durationem preeviam zempora-

tirm denl

isPONDI

lem; eó quód propofitio nudé prolata tantum

refpiciat.ad durationes obvias ac notas, & du-

i od

ratio temporalis notior fit quàm duratio eeterna,

Atnjré

ad quam proin potius refertur attentio & inten-

LUUT

tio loquentium in propofitione nudé ac fimpli-

A tten

citer prolata.

U

n

i. $i o-

hi

OsjrcrrUR 8. contra eandem.

W

ines creature effent Deo phyficé prefentes in

DN

:

eternitate, tunc omnes creature eidem phyfi-

0 Cffüïlül

cé ab eterno coexifterent 5 fed hoc eft falfum;

41

;&Cï

j

ergo. Mijn.prob. Conftat ex Scriptura, quód

T

"

d

n[um le

iundus & creature aliquando inceperint n zem-

pore; ergo non coéxiftunt Deo ab eterno. — 2. Fi-

"Qp

des docet, nihil fuiffe ab vterno preter folum

MPOI*Um, ï

eo ab

F

Deum; ergo nec fuit aliquid coexiftens D

etet-

ääl

0 t

N

D/'E' ATTBIBUTI"S DIV. IN SPEC. |

91

adc t

lt

J. S AUGUS TINUS agnofcit czeterni-

)n[d

li

tatem fuiffe antequam fierent

creature;

ergo

non funt fimul.

f

hi

nt. prob. 1. 12. de Civit. Dei

1

; g

C.28. ait : Si poiei

iiam fuam Deus à rebus fubtrabat,

ia mon. erunt , ficut

C Cs

0

antequam fierent, siwn fuerunt , an-

Ze dico ciernitate , n

miempore. A. Si creaturs co-

I5 r

exifterent Deo ab cterno,

vel coexifterent fe-

ütironrm

cundum menfütam

propri& durationis, vel fe-

?Spoü'e,w cundum menfu

-

ram zternitatis; neutrum

UH dici:

poteft

ergo.

Min. brob.

Non fecundüm menfu-

U nullumþ

$

TDOFali m

no

fam proprie durationis, quia non fuünt ab ster-

7)

*

neque fecundum . menfüram cternitatis s

AW quia

hec non eft forma intrinfeca cre

| tamen,

aturis,

& adeoque non eft ràtio denominationis,,

fed eft

tWiw: tantüm ratio duraridi ipfi

Deo: aut fi effet etiam

v Qd

tatio denominans creaturam durantem , debcret

Uwmy Creaturas denominare dur

antes ab cterno, ficut

j eaform

adenominansDeum durantem ab zterno.

prola t

RrsPONDEO adi. n.Maj. Nam licet verce

ii ( fint hze propofitiones :

Omnes ves funt pbyficé Deo

dutioz .ab ceterno prefentes *

Deus & ejus eiernitas coexiftunt

teniols Ommibus Tebus ; omnes ves coexiflunt Deo & eteruitati.

n ; INon tamen fimpliciter vera eft hzec propofitio:

Wnesvés, prsterite?, prefentes & füturz.coexi-

yen, 1 J'unt Deb pbyficé ab eierno. .. Nam, quamvis videa-

m tur, has duas propofitiones effe fynonimas, dum

u Cico: Creature omnes funi Deo pbyficé prefentes ab

igdi €fermo ; & Creature omnes coexiflunt Deo ab eterno s

, teverà tamen non funt fynonime , fed habent

Sorpt

jnepetr!

l

enfum diverfifum, In priori enim propofi-

uone copula funt, abftrahit ab omni differentia

TE

temporum, ficut fit in omnibus profitionibus,

que verfantur in materia neceffaria,. v. gr. Pe-

gexiüensi*f

D

trus

E

DISPUTATIO IIL

192

l

yPuWiS |

trus eft homo, homo eft animal , omnes crea-

ture dependent, id eft, fünt dependentes à Deo,

j

nl

jd

bis duo funt quatuor, omnes res funt creatae &c.

jl t

:

qux omnes

propofitiones dicuntur effe eterne

Hinc fenfus prioris propofitionis eft:

"T

:

f

veritatis.

Omnes creature, in quacunque temporis diffe-

g

rentia collocentur àDeo, refpiciuntur immedia-

dton d

té ab eternitate Dei fine ulla intermedia diffe-

li, (

rentia temporum, & viciffim etiam habent re-

gerent Q

fiitamm

fpectum immed

iatum ad eternitatem Dei, for-

maliter aut rea

liter diftin&tum à refpectu ad dif-

Bo

ferentias & durationes temporum. Écontra in

E

pofteriore propofitione dirette & explicité impor-

Ahliten t

- Motrd

tatur non folum a&ualis de prefenü exiffentia

creature , fed etiam modus, feu adjacens tempo-

npeium

infinitum fine earum

ETE

ris per durationes finitas in

initio, ita ut fenfus fit5 ante durationes infini-

i :

ts db

tas omnes creature jam coexítiterunt, & adhuc

fecundum aliquam du

rationem temporalem co-

ttmititen

haud dubié fal

d

exiftunt Deo. Qua propofitio

fa

uod sI.QUIS CONTENDAT; hanc po-

hm

l

fteriorem propofitionem explicari poffe in fen-

fb q

fu prioris

propofitionis, cum etiam textus pa-

0 l

trum videantur

favere huic modo loquendi.

h n

ävü

RrsPoNDZo. Aliud effe, quod propofitio

fl

in. fenfu oboio ,. ut

jacet, referat illum fenfum, quod

l

Mi

nos negamus.

Et aliud eft, quod n fenfu minus

i t

oboio , & fcbolaflico , ac obfirufo,

ex fubjecta ma-

[

j

Ti

teria, & exintentione loquentis aliunde notà

l fCthe

poffit explicari in hoc fenfu, quod non negamus.

DW 0

Cum autem loquendÓ /ümpliciter propofitiones

(

concedende vel negandz fint fecundum eorum

ttn

opo-

fenfum obvium, utjacent; ideo fecunda pr

fitio

|

ergo

' "Wt B*a

B

DE ATTRIBUTIS DIV. IN SPEc,

TU

Rent

!

fitio þapularz's tanquarn fa

& f Qu

Ifà'rejiciendà; prior au.

!

tem propofitio Scbolaffic

4 tanquam vera admit-

Wa r

tenda eft. . Hinc

bom

ddo. dia. m c. & fuppofitum

» quod ex pra.

Lt Ü&tppr

féntia phyfica creaturarum ab ztern

O fequatur ea-

Vünfriw

rum coexifentia ab eterno

oftenfum eft.

Prout in Refp. ad z.

Tetmedia

zi

&tim lb

3. dift. agnofcit eternitatem ;

antequam

fierent

creature , defignando poffibili

Ittem ]i

tatem in-

| Tefpedi j

finitarum durationum temporalium a

nteceden-

D. Fconj

ter ad quamvis determinata

m durationem tem-

poralem cujuslibet creaturi;

:

tliit i

defignando pof:

tenti en

fibilitatem durationis intermedi

€ inter duratio-

, nem eternitatis Divinz & exift

tltty o

:

! ut refpectivam illius zeternitati

entium creaturg,

if

M Q

s. n

« 4. n. Suppofitum

» quod creature coex-

il ifda

l:

nt Deo ab zterno.

itern, 6a

N

Phyficé autem funt Deo-

prefentes ab eterno p

er refpectum effentialem

tnpoit

ad eternitatem Dei fin

lu d! intermediam.

e refpectu ad durationem

DA7; li

OB]ICITUR 9. contra eandem.

- 1. Eft in-

ari polti

intelligibile , quod res

» qu& nondum funt, fint

du prefentes,; fed hoc fit

in noftra fententia ; er-

xologit go.

Min. prob.

Futura fecundüm effe reale-

qoi ? phyficum effent pr

efentia Deo in &ternitate. 9.

imíain Priüs debet res e

íffe in menfura

propria quàm in

ijv aliena; fed futura nondum

funt in menfuüra pro-

sf pria durationis ; ergo non

]

—

i

dum funt in menfura

yis d

aliena, fcilicet eternitatis

*

Maj. prob.

uod

s Ron eft in loco proprio, non

i

poteft effe i

n loco

3

& quod non habet

quantitatem pro-

fecundit! priam, non habet longitudine

m menfurz extrin-

f

cundäf'" €cc 3 ergo.

Dari fimul diem he

fternum &

D.sdmort Tra

i

deDeo.

hodi—

pl

g

D IS PUTATIO II

194

13501]] (edtar

y

hodiernum, fimul mor

tem & vitam , peccatum-

J

m

dicata intrinfeca , qu&

,]9

Y

& gratiam &c. funt pre

pïlIlC

involvunt contradictoria,

& que non poffunt

j

n

f

fed hac convenirent

fimul convenire Petro ,

hodie ante

; 000

Petro in menfura cternitatis jam

j qi

quo eft moriturus

e

Ergo.

diem craftinum ,

quuetm' W

.RESsPONDEO 44 I.

dift. Maj. Eft inintelli-

ol

.

quz nom

dum exiftunt quà tales,

g

ibile, quód res,

c. que

folingg !

D

& re

duplicative

accepte fint przefentes.

totos n

& deriominativé accepue. n.

' Res,

fomi tales

d-

vll

qui nonduin funt,

L

quà tales, jam fumuntur comp

fin u

uration

em temporalem prafentem, &

rativé ad d

& fic eft falfum, quod jam fint:

ii d

confequenten;

Tasoxg

ad Deum non habe

t locum par-

fed comparativé

e

]e relative

vl m

ticula nondum v

] jam , qus particu

li al

ntre

fpe&tiv: durationis te

mporalis;&

temporis fu

d

ideo CO

mpar

ativé adDeum poffunt effe prefentes.

il falfum (

r d

9. tr. toto Syllogismo.

n. füppofitum,

do duratio-

& tODE

quod res fu

ture jam fint

, importan

nem temporal

em preefentem.

Nam futura , que

lr [

&u noftri, & refpe&u duratio-

ii

funt futura refpe

hU

nis temporalis ,.

relaté ad Deum folüm dicunt

Eogn

[

& Exiftentiam Dei, à qua de-

1

^

ag

fuam Exiftentiam,

T du

dicant relationem ad ul-

pendent, quin eatenus

is fucceffivi ex parteDei.

h) 615 Wil

lam differentiam tempor

Ad 3.

RESsPONDEO I.

retorquendó inpri-

mul ! flül[ j

Chrifti Euchariftico, quod eft 1*

iïfl'um ij Ü

mis in corpote

mul invifibile in Euchariftia,

& vifibile in celo:

.

"IT i

diverforum 1

dem poteft eiie

* u

ficut ergo refpectu

vifibile, & non vifibil

es itaidem per diverfos

AU

fpe&ivum antecedentium

i

Y

Tmyi

refpe&tus poteft effe re

1

& fuübfequentium ,

& fimul per

alium refpectum

d

non effe refpettivum t

alium durationum/tempü-

u -

h inüm

]

I

Bl

DE ATTRI]B/UT

I'S'AVD,VIV. IN SPEC. I95

Vitam » D

ralium, fed tantüm eternitatis

*. intrinfeca,g

jJecundó in omni cor

Retorquerip ot&:fï:

pore quanto , in quo juxta

quæ Ton pUE

principiametaphyfi

cares poffunt menfurari men-

furà intrinfecà feu

quantitate interhn

às etiamfi

j j hOdieg

Aon neceffarió menfürent

ur menfuüra extrin-

Q f

fecà feu quantitate vifibili

& palpabili.

Re-

M. Bs

iorquetur iertió in motibus c

"

t gj

COrporis ,

ontrariis ejusdem

V.gr. dum Petrus replicatus Romaz &

T'fentes e

Pollin

$* movetur in orientem & oc

cidentem ;

qu. p |

motus enim hi diverfi, funt etiam pr

cedicata in-

Imuntur qr

D prefenta

trinfeca feu phyficé inhzrentia fubje

CO. & tan-

tüm ponuntur per diverfas ubicatio

nes loci ex-

quod jan]

trinfeci, ex quibus refultant hi dive

rfi motus.

lbt Jocum;

RESsPONDEO 9. tr. Maj. n. Min.

Hec

tieule rehti

predicata enim jam bodie Petro convenire

dicit

tistempord

relationem ad durationem temporalem , à

deo-

ntedprel

que ad menfüram temporis extrinfecam, relaté ad

B

quam falfum eft, hic predicata dari fanul, Ean-

yortando d

dem relationem dicit ill

a particula relativa ante,

Nam futut

fi fümatur reduplicativ.

Dico igitur, in Petro

€jusque morte & vita &c.

fpedu d

dari duplicem relatio-

m folind

nem refpectivam ; unam, quee refpicit duratio-

nes fémporales ;. & fecundüm has non

n D t

poflünt effe

velatione

fimul; alteram

; que refpicit immediaté eternifa-

fivi r

lem Dei, nullo mediante inftanti: & fic funt fi-

mul, ficut innumerze fucceffiones radiorum fo-

etorqie

tico, Q

(

1

larium in aére funt fimul tempore, licét inter

fe fint fucceffivae. Idem fit in aliis circumftan-

[ Viflblle

ioen p

j

f

tis, quando plura, quz fecundüm naturam ha.

'

Í

Dent fucceffionem, fecundüm tempus fimul fünt.

] per

e

as

Ódem modó non tepugnat omnes generationes

mundi ab Adamo usque ad Anti- Chriftum fieri

$

raiont

In uno inftanti extrinfgco temporis, dum nos in-

lrationumf

R

2

terim

) u

D'*ISP"UTAT;E) iDÍ

196

J

terim numeramus , nefcio quot mil

lia gene:ätiog

p Dd:

f

num antecede

ntium & fuübfequentium 5 ergo

gj

fi

multó minüs repugn

at, ut fiant in uno inftanti

g at

*

fe habeant eandem fuccef-

eternitatis , licét intek

üp rl

fionem, . quam defa&

o habent.

Cogita, Deum

m at

e

folem velociüs, & confe-

potuiffe circumager

st

uenter evolvere t

ot periodorum millia intrà

( t (

m inttfa centum an-

ye m i

mille annos , adeoque etia

diem, horam, in-

nos, intra unum menfem,

monfurgt

ftans unicum ; ergo

fi dicatur ,

Deum reliquos

& revolutiones temporum

viutt,

effectus fubfolares

T

evolvere proportionalit

er cum periodis folari-

faisdi

dum tunc fuam perio-

bus, clarum erit, mun

'licet in tali hy-

o Dnd

dum abfoluturum intra inftans ;

du d

othefi nos &qué dicere

mus ,

ab Adamo jam

m imillia, feu folares

gm!ü»æm i

m

preeteriiffe

quinque annoru

Latt d

periodos, &

Anti- Chriftu

m nondum exiftere,

ttor D

ftiturum poft aliquot periodorum

J

fed primum ex

DL

fmali

folarium centurias.

Ex quo fequitur 1. omnia

.

L

DL

;:

"(fücceffiva etiam contrari

a ac repugnantia v. gr.

D

qu]

u fuPPOfltO

mortem & vitam,

peccatum & gratiam , quam-

vis fint fimul prefenti

a in zeternitate, non tamen

ï T.

(Tentialem fucceffionem &

It h

propter

ea amittere e

UT

contrarietatem , qui

a fuc

ceffio & fimultas cadit

ationes,

& attributa rei.

Se-

füper diverfas rel

Chriflus nunc

ii

quitur 2. hanc p

L

TO

pofitionem : Znti -

loquendó falfam effe;

quia fim-

A hts

eft , fimpliciter

"itlin

pliciter loquendó fi

D

gnificat nunc humanum, feu

relativum ad durati

ones temporales, non veró

*teo(!ue De«

fine addito nunc divinum re-

j

I

fignificat fimpliciter

lativum ad durationes t

emporales, non veró fi-

M

mpliciter fine a

ddito qunc divinum re-

u

gnificat fi

n

lativum a

d durationem eternitatis.

T

Q3]r

L

III..

pE AAT'J:R:I(BUTIS. DIV,.IN SPEC. 197

7

üülia genemi

Osj1crTUR 16. contrg eandem.

I. Im.

Jettium

"

menfitas Dei quantumcunque infinita no

TU d

n fe ex-

tendit ad fpatia imaginaria, & ad creatu

ras non-

eandþm l

, dum exiftentes, quia à parterei nihil fu

Oglta, 1

etiam eternitas Dei nondu

Dt; ergo

ils,

m fe extenditper pra--

fentiam ad res nondum ex

iftentes, c.prob. Si.

m milfo:

cut immenfitas eft ratio u

Id Centu

bicandi, ita eternitas

eft ratio durandi.

2. Creature non funt ubi-

1, lg,

que in immenfi

)eum 1dj

menfurante &

tate, tanquam ubicatione ubique

locante; ergo neque funt in eter-

l65 efn

nitate, tanqua

m menfura communi.

eriodis (i

RESPONDEO 2d i.

€.3.n.c. & parit.'Di-

füm p

fparitas eft;

quia immenfitas non eft formalis

«t ratio locandi Deum &

DEUS

? Àdmo]

| enim non eft in loco

, Creaturam ;

[|

per immenfitatem , fed per

tlj eperationem üt diximus.

Adeaque mirum non

Ea

um exit

eft

. quód ibi non detur ubicatio

Divina, ubi

Qt petido

non datur Divina operatio :

econtra eternitas

p T. d

eft formalis ratio durandi in

Deo, id eft , illa

.ugnantiav,

ratio , qua Deus creaturam i

mmediaté-

Fatiatt, t

git, fuppofitó quod eam pro

ducat.

co.ntin-i

ite, Dont

2. f. fuppofitum ,

quod immenfitas fit

ucceffont

formalis ubicatio omnia 1

Ocaus.

Si veró im-

menfitas effet immediata ratio loc

; fimutt

andi, faten-

ibuta r

dum omnino, difficulter affignari

poffe difpari-

tatem inter immenfitatem & etern

ui-Cri

enim creaturz fiunt Deo

itatem 5 ficut

effe; t

prafentes perinfinitam

:

&ternitatem, ita fierent

b

raft

e

:

p

ntes immenfitati,

jes, 00

adeoque De

o ubique indiftantes & femper.

BJICITURII. contra eandem.

luzecun-

ue coexiftunt uni tertio indivifi

; DOn

bili, coexiftunt -

imul inter fe; fed fücceffiva &

contraria fimul.

W dime

coexifterent un

(IS'

itertio indivifibili , Videlicet ipfi /

|

3

"unc

198

DIS'PUTA'.]['I.O H

pa

h

quod

ii

nunc zternitatis ; ergo fimul coexifterent inter

p

)

f quod implicat.

j 001 ]6

RESPONDEO. n

Maj Id .enim 4fa1fum eft

!

, f

in motu continuo

Aqui

]|e, Radiorum folis &c.

j QU

ubi innumeri appul

fus aquile, vel radii folaris

g, n

, quamvis fint fuccef-

loc dU

ad pun&a in

termedia aeris

i

deftructo fequatur fe

cundus,

jti p

fivi, itaut uno jam

ftunt unico inftanti rea-

tertius &c. tamen coexi

&eundo, 0

]i temporis,

vel momento, vel motu

i teftudinis,

i p

Adamus, Noe, Moy-

Similiter omnes homines,

tüun. 7

fes&c. coexiftunt Deo, Angelo &c.

& tamen

TRUI 4

[

Ji

non coéxiftunt inter fe. Itaque

fiu

RrsprowDEO 2. Que co exiftunt. fümul ei«

qua& coex-

dem tertio , coexiftunt inter (e; t*

i d

iftunt. fucceffive

eidem tertio. n. Drxi. tr.

Quia etiam ea ;

uz finul. coexiftunt eidem ter-

PU

non neceffarió coex-

u od

tio fimultate u

nius generis ,

T

- iftunt inter fe

fiamultate alterius dicerft gener

Y

101 Sic

mptln

kl

n

enim cogitation

es Angeli vel hominis, que& fimul

coexiftunt fimu

itate temporis extrinfeci, non

t

neceffario fimul coexi

ftunt fimultate temporis

ÍN

intrinfeci , prout in Philofophia à

me explica-

Qon

v coexiftere

lii

:

]

L

tum. Jltaque etiam poffent creatur

fimul fimultate eeter

nitatis divine , quam imme-

*

UT

1

]

diaté refpiciant, qui

n fimul coexiftant ümqltgte

HM o

Il

:1

.,H

J

h Qu

]

temporis mundani.

i

l uxi

HL

l

l

lUf

J

EE

llln

QUJESTIO V.

Vil

VM

A" ; d guamodo Deus fit omnipotens ?

?

ï*MQS n

!

T

'ANDUM, Circa omnip

otentiam divinam M

N

þriplic'em oþfervari poffe fententiam

e..z!

l

I1t,

DE ATTR'IVBUTISII, DIV. kI.'VN SPEC. 199

eft, quod Deus non poffit alia cre

are, quàm quze

a&u produxit, vel produ&urus e

fU. 2da. quód

ïd Rn Wfalfu

M

d

Deus non pofíit alia creare, nifi

l

detur ratio fufj-

d IOIUH] fok

ciens , feu ratio melioris , ut loqui

tur Leibnizius.

Vi f

3tia. Quód Deus femper

teneatur facere ofüi-

Aamvis f

|

^

)l

j

mum, nec poffit aliud facer

e, nifi fit optimum;

QQUitur n

fed hoc dupliciter poteft ir

8

telligi; primó, quód

ünico infhm»'

nihil poffit facere, nifi

fit materialiter optimums

TOi tef

fecundó, quód nihil poflit facere, nifi fit formali-

ier optimu

DUs, Noe.

m; hoc eft, nifi fit modó decentiffimó

lo . &

fadum. PRIMI ERRORISs auctorem fuiffe p -

1

TRUM ABELARDUM refert s. BERNARDUS

Epift. rgo. Eundem etrorem Eftius & alii im-

xiftunt f

putant Caloino & Lutbero.

Sed quod ad Zbelar-

A. u«

dun attünet , is füum errorem recantavit circa

Y m

xiltunt eider

annum I140. in fua Apologia, qus inter ejus

Epiftolas eft r20ma., ubi ait: Deum ea Jolummodo

neceffmi

facere credo,

que ipfum facere corvenit , & quàd multa

forfi g

facere pote[t,

que munquamn facit.

Caloinus quoque

Ottinis, Qu

l. de vera Exclefie reformande vatione, admittit Chri-

- extritit

ftum poffe mutare pariem in füum corpus , licàt

multate t

id nunquam fa&urus fit: adeoque fi alibi Calvi-

j àm

nus illum errorem docet, fequitur, eum more

eatüre oX

Adverfariorum —fibi infgniter contradixiffe.

ng, qui

Quód autem Deus nihil poflit facere, nifi fit

formaliter optimum ,

docuit RAY MUNDUS

yexillattd

LULLUS, quem lHifpani colunt pro Martyre in

Infula Minorica.

Verüm hoc ipfum , quod e

V

effe formaliter optimum , poteft dupliciter intelli-

f/

gi, videlicet comparativé ad omnes creaturas

g

poflibiles infinitas,. prout intellexit' Raymundus

Lullus, & comparativé ad determinatam colle-

;otenmam

&ionem creaturarum finitam ;

ita ut intra

fentelio

fental

NA

eam

-

-

7

200

DISPUTATIO IH.

]

l ARDUS

J

[ ]

[

g i

eam eollationem non pafiit;þ dari | meliug fy-

ítema.

[

í

f

S,*

DICO L

Deus-eft Omnipotens.

QDUA

PRoBATUR Conclufio 1.

ex Scriptura.

Vff fc j

Marc. 1o. dieitue: z4pud Dewn omnia po[Jibilia funt,

,

J

1,

——

aluni

j

Itcm Matth. 14.. Pater omnia. tibi po[fibilia fumt. . Et

n m

Lnd

apud Luc.x. Non f impüffibile apud Deum omne ver«-

bum.

j

epü

gt Pe3

PRosBATUR Conclufio 2. ratione. Quan-

docunque eft poffibilis aliqua res , eo ipfo eft

à agl

qu, u

voflibilis etiam virtus produétiva rei; fi autem

TU

eft pofüibilis virtus produ&tiva, eo ipfo erit ne-

ceffaria in exiftendo , alioquin procederetur in

df

gl p

infinitum; ergo illa virtusdatur in Deotanquam

DI00

cumulo omnium perfectionum.

DICO IL. Deuspoteft facere alia ab iis,

ii q

vt

que vult facere, & a&tu facit,

dddt: J)

PROoBATUR Conclufio 1. ex

Sc-riptuf-a. Dan,

tres Pueri Regi Nabuchodonofor leguntur

T

n

3.

hn

dixi

ffe: Deus nofler poteft nos eripere de camino ignis,

& de manibus tuis liberare; quod

Ji moluerit, notum tibi

At crent

[

14.

:

, quod Deus pofft

IN

q

]

fit. &c... Machab. 14. dicitu

Et Matth. 26.

univerfum mundum uno nutu. delere.

Ti

"n putas, quia non po[Jum rogare Patrem,

& exbibebit

Mi

Item

wuibi plus quawm duodeci:

m legiones ZIngelorum.

4 httiry

Matth. 3. Potens eft Deus de lapidibus iftis- fu[citare

x

9.

EU

fiüios -dbrabe.

Conclufio ?. Authoritate Pa-

PROBATUR

.A moj

(irüm. F. $. ATHANASIUS 1l.3. contra Aria-

humanum |

nos dicit: Deum potuiffe alia ratione redimere

dodm)

genus humanum q

uàm perincarnationem. £0

DI00

terat , inquit, etiamfi

nungquam adveniffet. Chriffuss fà-

Wi

« mte

2. $.

) cou

- lummodo loqui Deus , ä maledictionem: foloere.

BER-

&ij

lii

DE ATTRIB-UTI—S'DIVWLK INaSPE-C." «201

i g

d

BERNARDUS Epift. 190. Quis neget/ omnipotenti ad

*iPO-tens.

manum fuiffe alios , & alios modos noftr vredemptionis,

jultificationis , liberationis 2

9. $. AUGUSTINUS

MLA

l.26. contra Fauftum. c.7. EtinEpift. ad Mar-

'iP(Wilia li

cellinum fcribit: Hri po[Jejtut fit. bomo fine peccato,

MMf

Ji voluntas. ejus non defit ope adjuvante divina , quamvis

nemo tam perfetie ju[titie fuerit , fit , vel futurus fit,

4

l'atl0ng,

Et l. de natura & gratiacontra Pelagium c.7. adid,

quod Pelagius fcripferat, aliud effe querere, an pof-

&, eojpi

Jit aliquid e[fe , quod . ad folam pojhbilitatem pertinet,

LO ia

aliud , utrum attu fit, refpondet ,S. Auguftinus :

£0 IpfO r

banc difHinttionem veram e[fc

e nemo ambigit ; confequens

'OCederet;

eft enim, ui quod eft , e[fe poterit ;; mon

efl autem. confe-

f

Deotang

quens , ut quod e[Je poteft , etiam fit.

DIC

Il.

Deus poteft facere materialiter

ete d )

meliora iis, quzx a&tu facit.

Conclufio eft con-

tra Zlbelardum l. 3. Introdu&t. "Theologice c. $.

Senptu.]

ubi dicit: JDewm mon po[fe operari meliora iis , qu&

nofor g

actu operatur.

j

? de m

PROoBATUR Conclufio r. Deus poteft pro-

TTTE

ducere creaturas perfectiores iis, quas a&tu pro-

quod D

duxit5 ergo poteft facere meliora materialiter,

FcMat

PRosBATUR Conclufio . SiDeus nonpof-

m $

fet facere meliora, tunc ejus omnipotentia ex-

a.

hauriretur pro nunc;

ergo.

j

fed hoc eft ab:,furdum;

iv ii

PRos

ATUR Conclufio 3. Deus poteft ope-

Aathoti

ràri modó imperfe&iori v.gr. redimere genus

, COU

humanum modó minüs perfedÓ ; ergo etiam

tione t

poteft hoc facere modó perfe&iori.

DICO IV. Deus non poteft facere for-

Qationd.

afut QU

maliter melioraiis, quz actu facit comparativà

finitam, lta ut intza il-

àd collecionem entium

NsSs

: lam

202

DISPUTATIÓ:IEL:

]/

ym

)

j C

lam collé&ionem non poffit dari melior comEi-

j

*f,þ

yhï

natio, nec melior modus , nec melius fyftema

entium , caufarum, proprietatum & finiums

g il

j

[

jl

adeoque. quidquid omnibüs confideratis intra

i

ï

j

colleétionem entium & rationum poflibilium fini-

"

li

i

"n

ri

1

j

tam videtur Deo effe fapientiffimum &optimum,

neceffario facit eo modó, fi illud facit. E. gr.

i

ij

TEU

Si.vult producere mundum, tunc ad conftituen-

dum mundum contingenter affumit collectionem

jl

19

H]ï

Mi

i

H

entium finitam , & in ifta collectione finita non

funt poffibiles combinationes infinitz, ut de-

|

Jl

"

l

il

monítratur ex Mathefi. .Quia ergo in hac col-

le&ione finita datur optimum & fapientiffimum

/i

ll

I

E

!

7)

]

2

(

refpe&tivé ad alias hypothefes finitas, Deus te-

i

netur eligere optimum , quamvis abfolut? potfet

lil

j

lj,

|

i

A

| huic collectioni

producere alium mundum , ve

J PIO Wi

j

ll

Til

addere unum vel alterum ens , ut jam prodirent

alie .combinationes & fyftemata poflibilia Z'?/L]ï-

u

tDnts d

miia.

"

»"S. D(i[!

"PRoBATUR Conclufio authoritate D. T HO-

db

i .»DTj

t0005 00

j

MJE , qui P. L. q. 25. a. 6. C. fic ait : Dicendum,

!

quid' bonitas alicujus veà eft. duplex :

. una quidem , que

bt Kty

le eft. de, e[[entia bo-

eft. de e[Jentia vei ; ficut e[Je vationa

Y m

münis : & quantum ad boc bonum , Deus non potef[ fa-

bt quh

cere aliquam rem meliorem quimipfa fit 5 licet polJit fa-

Ht

cere aliquam aliam ed meliorem : ficut etiam mon pote[

Q

fazere quaternarium majorem 5 . quia fi e[Jet major , jam

RU

mon éffet: quaternarius, fed alius numerus. - -

lia

Matlg.

"bonitas eft; que eft extra e[Jentiam rei ; . ficut bonum bo-

d

eminis eft e[fe oirtuofum vel fapientem : 9. fecundum tale

Sün-

-qunïur, ng(

bonum poteft Deus res à

£ fa&tas facere meliores.

W €0I]defe

*pliciter autem loquendo q

ualibet re à fe fatta pote[; Deus

I

|

Ibidem ad r.ait : JDicendum

CpA

[

!

[

, her

[

: facïere aliam '-meliorem.

quöd

|

"i

Y

-

0 m

l

DE ATTRIBUTIS DIV. IN SI?EC. 2093

W ol

l

C Rs

f

quàd ciim dicitur Deum po[Je aliquid facere m,elz'ug quaàm

At

&i

facit , fíly wELIUS fit nomen, «erum eft ; qualibet

CODfiders

enim re poteft-facere aliam meliorem :: eandem 'verà po-

Tpoffbi

1

teft facere meliorem quodam modo, & quodam modo mon

TU (ro

ficut. dictum ef : fi ver.ly wELIUS fitadverbium,

lul f

fidi

€ ünportet modum ex parte facientis ; . fic IDeus mon

poteft f acere anelius quam ficut facit , quia mon poteft fa-

II Colfcr

cere ex Tudjori [apientia €9 bonitate : fü autem importet

modum ex parte fa&ti , fic potef? facere melius ; quia po-

CLOne fj

lite,

teft dare rebus à fe fattis meliorem modum e[Jendi quan-

ium. ad accidentalia ,. licét mon quantum ad . e[fentialia.

I0 in hat

dpientifín

Ttem ad 3. . Dicendum quód univerfum. Cfuppofitis iftis

vébus) mon poteft e[Je melius , propter decentiffmum or-

i, Dens

dinem bis rebus attributum à Deo, in quo borum unitverft

VU gf

confiféit 5 quorum ft unum aliquod e[Jet melius , corrum-

iic eolleti

peretur proportio ordinis : ficut: fi una cborda plus debito

L m prodt

sntenderetur , corrumperetur cytbare melodia : po[fet ta-

i poftbi

men Deus alias res facere, «vel alias addere iflis vebus

faüis; & fic e[Jet illud univerfum melius. . Ex his

Oritate ). J

üt:- D

"Textibus D.'Thomz patet, quód confideratis o-

D5

mnibüs modis, juxta quos poteft aliquid effe me-

t i

lius in eo genere, in quo attenditur ordo & pro-

d i

portio, non poffit condi à Deo melius, adeoque

J

qualibet creatura v.gr. planta, arbor, corpus

ft; tj

humanum , oculus, dens, mundus, univerfum

jf &fb

(quia etiam mundus & totum univerfum eft ali-

hj

quod unum unitate ordinis , ficut oculus, arbor,

mgrti - *

planta &c.) eft aliquid in fuo genere perfectiffi-

T W M

mum, ita ut fumptis his partibüs, quié defacto

g fecwldu

fümuntur, nec Deus per füam infinitam fapien-

L meliüm.*

tiam condere poffit melius ac ordinatius.

DICO V. Nonobftante, quód Deus fem-

j

. dliz P

per fa;:iat optimum formaliter , lpöteitfta

men ab-

foluté

"

204

DISPUOTATIO EIX.

t

j

folut? facere alia meliora iis, que defa&to facit,

d

comparativé ad infinitas creaturas pollibiles.

üeqlllï !

CoNcLUsIO eít conttà RAYMUNDUM

Mverf

H OIUU

LULLUM, cujus feré omnia opera occupantue

uümumüwm

*

in ftabilienda contraria do&trina, prout videri po-

, d

teft in Catalogo ejus operum apud BOLANDIA-

:

u

NOS.

Eadem eft contra LLeubnizium & ejus plu-

pum « W

j

rimos affeclas, inter quos funt etiam Catholici,

quem (

qui dicunt, Deum neceflarió facere illud, quod

DN

pOl

eonvendt

eft (apientifimum ; & quia, üt ipfi putant, con-

fideratis infinitís rationibüs pro, & contra Deo vi-

r

fum eft, optimum ac fapientiffimum v. gr. con-

f

dere mundum, redimere hóc modó genus huma-

gi :

num, &reliqua, quz dantur defacto in mundo,

gtenn, g

vt fs

ordinare modó optimó & fapientiffimó, inferunt,

!

Deum debuiffe producere mundum hunc & non

s Deo

alium ; eum debuiffe affumere hunc modum re-

st pfoput

demptionis & non alium, & fic de ezteris. .Ab

m papon

iftis ergo.in hoc differimus, quod non detur opti-

tins f

mum inter infinita poffibilia, adeoque Deus con-

efefma

tingenter & liberé eligat determinatam colleéctio-

fs g

lUR

nem entium poflibilium finitam, quam velit pro-

D

ducere, & in ifta primüm collectione locum ha:

:

N

VN (f

beat, quód Deus teneatur operari modó fapien-

ïnt;ntus

t d

tifmó. Adverfariosautem (quamvis adhuc fen-

E

D

At

tentia illorum non fit damnata) exiftimo re ipfa

Wtl

j

Anducere Fatum, quod admiferunt antiqui Genti-

ït.

IU TOR

J

les.

Oüibilee ]

l.

PRonaATUR Conclufio 1. SiDeus non pof-

LU

fet producere alium mundum, aut aliam mufcam

Drü]

Is

quàm de facto produxit, eó quód hoc fyftema

MT

Uil

entium vifum fuerit Deo fapientiffimum inter 2t-

slí

fmita poffibilia, tunc ideo, quia Deus tenetur pro-

Auces-

Müþ

Vi

LET

Qeqst

V df

DE ATTRIBUTIS DIV. iN,SPEC. .$05.

ffc

mll'aü Q

li

ducere optimum ac fapientiffimum; fed ho*c dici

! i

nequit; ergo. Maj.p:tet ; quia ea eft doctrina

j

| Oþeïa OQCu

Adverfarorum. Min.prob. Non datur fapien.

UM

tifimutn acoptimum comparative ad infinitos mun-

dos, & effe&us infmitos poflibiles ; ergo Deus

m t eiu:

nunquam poterit obligasi ad producendum opti-

mum ac fapientffimum. — znt. prob, — Effe&unm

At i

j

aliquem effe optimum ac fapientiffimum inter in-

finites poflibiles nihil aliud eft, quàm illum effe

D

X CODfr [

convenientiflimum ac maximé proportionatum

TOU V. er. (

ad finem à Deo intentuüi ; fed inter fnfinites et-

fectus poflibiles nunquam datur convenientiffi-

U getus h

A0 n m

mus ac maximé proportionatus ad finem à Deo

intentum 5 ergo. JMim. prob. Ex una parte etiam

ilmo, t

dm huncl

infiniti effectus nullam habent proportionem ad

finem àDeo intentum; ex alteraparie etiamfi ha-

Dunc molr

c de eatent

berent proportionem ad finem à Deo intentum,

tamen perpensis infinitis motivis & eundó per

Y non denr

infinitos effe&tus , nunquai poterit Deus inve-

eoque D

nire effe&tum compárativé optimum ac fapientif:

]natatn qui

finum ; ergo. Znt. prob. quoad 1. membr. Finis

. Quam và

Clionelot

à Deo intentus eft Divina bonitas, üit fe com-

municans creaturis ; fed ad hunc finem etiam

ari modi

infniti effectus nullam, habent proportionem ;

yumyigadi

quia Deus ininfinitum poterit magis & magis ma-

exitim:

nifeftare füas perfectiones feu bonitatem produ-

x antiai

&ione novorum entium . (fupponitur enim im-

pofüibile effe infinitum categorematicum;) ergo.

SiDes

Prob. Znt. etiain quoad 2. membr. — Deus non po-

ut aj

teft producere creaturam perfectiflimam, neque

pb boc

etiam datur infinitum categorematicum obje&ti-

[,jfïimüm ii

vuminrente Dei, (üt fuppono ex Philofophia $j

ergo non poterit Deus inter infanitos effeGtus pof-

Kel zeneüicï.

fibi-

J

i

Jl

ATTR

206

D-I'SPUTATäIVO .ui.

/

!

qtmn

M

fibiles invenire optimum ac fapientiffimum. -c.

[ [

u

aiet ; quia optimum dicit co

mparationem ad o-

ïf

[' |

Si ergo Deus tan-

W

L

J

mnia poflibilia fimul. fumpta.

JJ

tüm fimul intelligit co

lle&iones finitas in infini-

"i unlp

;

"

ij

tum & infinita diftributivé fumpta, poterit ratio

1

iil

í

qn od

dï

melioris & optimi tantum reperiri inter collectio-

j

l

I

nes entium finitas

|

TU

*

: contingenter à Deo ac liberé

volitas.

j [nyicit

PROBATUR

Conclufio ». ex D.Thöma.P.I.

TE

k

q. 25. a. 5. C. ubi ait : - Dicendum quàd circa boc qui-

Kmnis )

dam dupliciter -erraveruni..

Quidam enim. pofuerunt

ii

ratitt

Deum agere quafi. ex: nece[ftate nature 5 ut ficut. ex

g

actione rerum naturalium non po[funt alia provenire, uifi

que eveniunt (utpote ex femine bominis bowo, ex Jamine

N

olioe oliva) ita ex operatione .Divina non po[fnt alie

ves vel alius ordo verum effluere, nifi ficut nunceft, . Sed

j

füpràoflendimus (q.19. a.3.) —.Deum non agere quafi

j

c0

ex neceffitate nature , fed. voluntatem. ejus e[Je omnium

u

neäu

rerum caufam ; meque etiam ip[am voluntatei

" naturali-

F —

E--3

:

fIfma frot

—

E

!)

f

de

der & ex neceffitate determinari ad bas ves. — Unde wulló

modá ifle curfus verum fic ex nece[fitate à Deo provenit,

z

Em

n

g

Alüi verà dixerunt quüd

u

E

quàd alia provenire non po[Jent.

us

potentia Divina determinatur ad bunc curfi

u

i rerum. pro-

at .

L—23

—

J

E

E

pter ordinem fapientie & juftitie Divine, fine quo Deus

p

nibil operatur : cium autem potentia Dei, que eft ejus

£

E-x3

É-

À

Pz-3

(

conoenienter

——

E

e[Jentia , non fit aliud quàm Dei fapientia ,

(

quidem dici poteft , quàd mibil fit in Dei potentia ,

quod

LI— £

E

fu.

jrii

non. fit in ordine Divine fapientie. (nam Divina [apien-

—

lOnjs]

tia totum po[Je

pótentie comprebendit) ed wamen ordo

—

AL tf

—

& Divina fapientia vebus inditus. (in. quo'ratio juftitie

[

confiftit ui di&um eft q.21.a.2.) non adequat Divi-

QHUHDWJ

nam fapientiam, ut fic Divina fapientia limitetur ad bunc

"Upe

vi

ordz'?em. Manifeftum eft autem, quàd tota ratio

)1$.

u

»

LU

faPlent

DE ATTRIBUTIS DIY. IN SPEC. 207

Ti

u

Vi

uis , quem [apiens vebus à [e fattis -z'm;zäonit/',' & fine fumï-

Eïg()

tur. — Quando igitur finis eft proportionatus rebus pro-

8 ümtas n

pter finem f attis, fapientia f acientis limitatur ad aliquem

a, o

hjl

determinatum ordinem : - fed Divina bonitas eft finis im-

I

l] Titer en

proportionabiliter excedens ves creatas ;; unde Divina fa-

[

&DEO&

pientia mon determinatur ad aliquem ordinem rerum , -ut

non po[fit alius curfus rerum affluere.

Unde dicendum

&.Thgs

eft funpliciter , quód Deus poteft alia facere- quàm qu&

hduj

facit.. Ex his verbis D.'Thomz patet, quód o-

mnis ordo fit finitus, & inter entium colle&io-

1l tj li

H ; wj

nemfinitam ; adeoque eft impoflibilée, compa-

rativé ad creaturas poffibiles infinitas

La r

ordinem optimum.ac Jfapientiffmum.

poffe dalfi

i Uno er

L bt

Solvuntur Objectiones.

QU t

7

OsJrIcrTUR 1. contra primam'ConFclüfiïQ-

TU

f;-'

l

i

N

i

nem. 1. In Deo omnino non datur potentia

QEUET

l

ergo neque omnipotentia. Zfnt. prob. Sicut fe ha-

TT

l

l

w;:

1

i, Ü

[

betprima materia ingenere potentiz, ita econtra

JDeus fe habet in genere actüs ; ergo ficut mate-

teà Duj

n

,ria prima eft pura potentia fine omni a&u, - ita

fveri d

Deus eftpurus a&tus fineomnipotentia. 2. Quá-

r fmto

.libet potentiá melior eft ejus aCtus ; fed in Deo

UTAUTO

nihil datur, quo poteft dari melius; ergo nec

Di, u

, datur potentia.

Mai. patet ex Ariftotele 9. Met.

TU

^ ubi hoc dicit, & probatur-ex eo s; quia forma me-

Du p

lior eft materiá.

3. Potentia eft principium o-

j D

perationis fuperadditum nature; fed tale princi-

j fyi "

" pium nature fuperadditum in Deo non da-

l

TT

h

/

tur; ergo. Min.prob. Operatio Divina eft ipfa

jl

;

n

effentia Divina; fed non datur principium Effen-

tie Diving; ergo nec operationis. . 4. D. Tho-

jliniarn

TU

lh

mas & Theologi dicunt, quód fcientia & volun-

tas

208

DEATTR

DI&PIVfATIO 1if.

tas,Dei fint caufa rerum ; ergo non eft opus alià

j fü

Ti

potentiá diftin&á à fcientia & voluntate Dei fem-

9

Df

j

eM;mm

per actuali.

REsPONDEO ad t. n. a. ad prob. n. a.

Dif.

)9 03

U

fut

paritas enim eft; quia materia primà eft paffjiva

potentia; in Deo autem datur potentia a(tiva,

; du

A

T

Potentia vero attioa & paffrva plurimüm differunt:

dinfas o

hinc non licet ab una argumentari ad alteram.,

;g5 quæ &«

Diffimilitudo autem confiftit in eo, quód poten-

v edant!

mulitotumid

tia pa[/va condiftinguatur ab a&u : econtra po-

tentia attiva non opponatur ad actum, fed funde-

r n

tur in a&u; quia unumquodque fecundüm hoc

(guri

agit, fecundüm quod eft in a&u intra fe.

mun u

"Ad ». dift. Maj.

Potentià melior eft ejus a-

o

P

&us, quando a&us & potentia diftinguuntur. c.

:

i g

;

fecus.n. vel/ubd. Si potentia fit in ordine ad

jP;

ATA

potentiam fibi intrinfecam. c. fi tantüm fit in or-

Mccue,

dine ad effectum extrinfecum. n.

ïü

BEU

- Ad 3. c. Maj. dift. Min.

In Deo non datur

|

li

Qtal

principium operationis fuperadditum naturz rea-

|

o

liter. c. fecundüm modum intelligendi. n. . Sic

f g

etiam Deus intelligitur in ratione fuppofiti baben-

, hn

tis naturam , quamvis in Deo natura non /fi

i

12

ERNT

pevad—

M

l

NU

datur fuppofito realiter.

V

f

Id 4.. tr. a. difl. c.

Ergo non eft opüs ali

à NUA

!

potentiáà realiter diftin&tà à fcientia & voluntate

BU

t

Dei.c. formaliter diftinctà. n.

Dixi tr.

Quia

* Nf Wü

poffet diftingui fic: Dicunt quód fcientia & vó-

i El*

"

luntas Dei fint caufarerum preordinativa. c. ex-

RESP[)

V

ecutiva. n.

Poteft dici, quód Divina fcientia

l

(f

i

& voluntasinquantum przordinant effectum, vo-

Qu

i

centur fcientia & voluntas ; in quantum veró

el.ï'-

exequuntur, vqcentur potentia vel omnipot

ua

dr

j

D

Am

ïT,m

—

t

DE ATTRIBUTIS ,D:ir. IN SPEC. 9209

tf

lt

tiàj- & fic datur formalis diftinctio inter poten-

tiam, voluntatem ac fcientiam Dei. Notandum

Mp'übna |

autem, quod millies inculco; perfe&tiones tam

Di«

in Deo, quàm in creaturis,

formaliter diftin&tas,

IY

relaté ad fuas caufas, vel ad effe&tus vel conno-

df

tata, ejusdem effe nature, ac fi forent realif]mà

difiné ; Id patet in animalitate & rationalita-

DUER

l

10 QUödp

te, quz& fe eodem modo habent ad füos e

ffectus,

ac fi effent realiter diftin&e, nam ident

itas for-

ET

malitatum feu perfe&tionum ex fuo

E

UDy fed f

genere diver-

farum non mutat earum naturam.

eléCundin|

Intr; f

OBJICITUR 2. contra eandem. Dantur

Tmulta, que Deus non poteft facere ; ergo non

dir f dj

eftomnipotens. .nt.prob. r. Deus non poteft

lgt

moveri, quia eft immobilis.

(

2. INon poteft cor-

rumpi, quia eft impaffibilis.

3. Non poteft men-

at a

üri & peccare, . 4. Nori poteft facere Univer-

"

Deo non

fale & ens rationis, quod tamen poteft homo.

E

E n

B.

NNon poteft creare creaturam perfe&tiffimam.

Jfümnafi

6. Non poteft producere infinitum in quantitate

lipndi n

v.gr. infinitos homines aut mundum infinité ma-

üppolti

gnum, baculum infinité longum &c.

7. Non

ia o i

poteft facere, ut verum fit falfum.

8. Non po-

teft facere, ut fa&tum non fit factum v.gr. ut Ju-

yreft o

das non prodiderit Chriftum.

9. JNon poteft ex

tia & vot

quolibet facere quodlibet, v.gr. ut lapis videat.

Diss |

Io. lNon poteft facere

jfcinil

le. &c.

, Ut detur mons fine val-

Ergo.

dinttiat

REesPONDEO i. dift. a.

Multa Deus non

Di

Uil

poteft facere, que aliunde dicunt contradictio-

I

efeiin

nem, aut quorum productio-refundit imperfectio-

Vuntun

neminpotentiam productivam.c. aliter.n. Be-

r um

né ad hanc obje&tionem refpondet s. ANSEL-

JD.dhmort Trat. de Deo.

O

MUS

À

21IO

DIäPUT'ATIO III.

"a

Mus Profologii c. 1o. ubi ait : Hc foffe non eft

" !

j Id

jotentia fed impotentia ;; mam. qui boc potefl , quod fibi

t

non expedit, &9

quod mon debet, poteft, que quantó magis

"i

poteft , tantà magis a

doerfitas & perverfitas po[Junt in

t

J ïglï

ülum , €g ipfe minus contra illas ;. qui ergo fic poteft.,

i qi

son. potentid potefl, fed impotentid non enim dicitur pof[Je,

gt L

—

i am)

,

quia ipfe poffit , fed quia fua impotentia facit aliud in fe

Y

]

j

|

go[fe ficut multa improprià dicuntur, t cüim ponimus e[fe

m p

pro non e[Je, & facere pro eo quod eft non facere, aut. pro

ttus DIC

nibil facere ; mam fape dicimus ad alium , qui rem ali-

m (

quam e[fe negat.: . fc eft , quemadmodum dicis e[Je , cinm

s ul

deatur dici: fic mom eft , quemadmodum

magis propri? vi

ii

dicis non e[fe, — Item dicimus : ifle fédet,, ficut ille facit j

db

aut ifle quiefcit , ficut ille facit 5 cim tamen federe fit

n n

l

quoddam non facere, & quiefcere fit mibil facere. — Ergo

»

Tl

Domine Deus inde vveris es omnipotens, quia potes mibil

t m

per impotentiam., & mibil potes contra ve. — Sic ille.

totead

REesPONDEO 2. dift. a. fic; Multa Deus

loqie n

non poteft facere, inquantum fünt impoffibilia

m ]

refpe&tivé ad naturam determinatam. c. inquan-

Üaprtim

tum funt poflibilia refpectivé ad naturam aliam.n.

im 1]

Obfervat P. rTHOMaAs, aliqua effe poffibilia

rüntl

comparata ad hanc naturam, quin fint poffibilia

Ka

comparata ad aliam naturam. . P.I. q. 25. a. 3. C.

Wt

ait

Cinn potentia dicatur ad po[fibilia , cinn Deus o-

annia. po[fe dicitur , mibil re&tius intelligitur quàm quid

Ddf

folfit omnia: po[fibilia ; & ob boc ommipotens. dicitur.

Ml

lt

Pof[fibile autem dicitur dupliciter fecundim .Pbil. in $.

j

IT

Met. — Unó modó per vefpettum ad aliquam potentiam ;

- ficut quod fübditur bumane potentie, dicitur e[Jc po[fibile

d

lls n |

Ti i

li

bomini: alió wiodá abfoluté propter ipfam babitudinem

d

terminorum. - - —Dicitur autem aliquid po[fibile vel im-

qui-

UT (j

polibile abfoluté ex babitudine terminorum : o[fibile

dem

en.Ig'u

»

n

DE ATTRIB'UT"IS DIV. IN SPEC. AII

'HOCo

Wl

! dem abfolutà, quia predicatum non repugnat fubjeto ; dt

eqïïf

M quamäg;

Socratem fédere : "impoffibile verà abfolutà, quia predi-

d) lídg j W

eatum vepugnat. fubjetto , dt bominem effe afinum. -- -

? (

hi

Quecunque igitur contradictionem mon iniplicant, fub üllis

T tj

Iihy

polfibilibus continentur , re[pettu quorum dicitur Deus o-

At f g

sunipolens : ea verà que contradi&tionem implicant , fub

» Qp g

i

JDivina omnipotentia non continentur

x duia non. po[Junt

babere po[Jibilium rationem. uN D

E*CONVENIEN-

' Wfaære,a

QUUNTT

TIUS DICITUR, QUOD EA NON POSSUNT

FIERI, QUAM QUOD DEUs EA NON POsSs-

1 dijy jj

SIT FACER E.

Et ad 2.

[ umti

Dicendum quàd peccare

eft deficere à perfetta attione ; unde po[Je peccare eft po[fe

i fiu i j

Vg fj

deficere in agendo, quod repugnat omnipotentie ;. & pro-

Wfum, B

pler boc Deus peccare non pote[t.

Ita S. 'Thomas.

Ex his ergo poteft colligirefponfio ad fingula ob-

?rsa ?lew äï

l

je&ionis membra. Sic v.gr. vifio in lapide di-

: Mila]

cit contradictionem in fübje&o non fenfitivo s

adeoq

fint fl

ue non poterit produci refpe&iyä ad hoc

atam. C d

fubjectum. . Et fic de aliis.

.. OBJICITUR 3. contra fecundam Conclu-

Datoramd

!

fionem.

I. Deus non poteft facere, que non

u p

prefcivit & predeftinavit fe fa&urum; fed non

uin n p

prefcivit fe fa&urum, nifi ea quse facit ; ergo

PL gspd

non poteft facere, nifi ea qus facit.

Maj. prob.

jiir, din)

Deus tantüm operatur per fuum decretum, &

tlipiur g

Deus defa&to non poteft fibi identificare aliud de-

p

cretum, quàm quod identificavit ab eternos er-

wl 2

go.

2. Deus ipfe fatetur aliqua fibi effe impof-

dligum i

fibilia; nec poteft affignari alia ratio impoffibili-

! d!

tatis, nifi decretum Divinum non aliter faciendis

zamWF

ergo in moderna providentia & ftantibüs his de-

cretis non omnia funt Deo poffibilia.

ZInt. prob.

qzzzdþW'

n

Ex Gen. 19. ubi Deus ad Loth ait: nom potero fa-

2

l

eere

!

3

Jl

u

212

" DISPUTATIO HLO

|

D

!

gt ;

cere quidquam, donec ingrediaris illuc. Et Matth. »6.

Chriftus Patrem alloquens ait: Si fpo[Jibile eff, tran-

:ntecedegtera

gO

feat à me calix ifle; non potuiffet autem Chriftus

j

hoc dicere, nifi fupponeret poffibilitatem rerum

1

dependere à decreto Divino.

n

RrEsPONDEO ad 1. dift. Maj.

Deus non

j

qune

oteft facere,

ux non preefcivit, potentia con-

j Delïv f

fequente & or

L

narià. c. potentia antecedente &

o C

abíoluta.n. Verum eít, quód Deus fuppofitó

o 201

femel decretó non creandi alterummundum, non

uU

poffit crearealterum mundum potentia confequente,

"IT

hoc eft, ut fübftante ipfi decreto ; poteft tamen

aj t

creare alterum mundum potentià abfolutà ante-

r dtt,

cedente, inquantum concipimus effentiam Divi-

vt

pam antecedenter ad omne decretum fufficien-

tem ad producendos infiritos mundos, fi voluif-

i. n

TU

fet fibi identificare decretum creandi alios mun-

dos. . sr DICAS; faltem defa&tononfore Deum

ml 4

KHTERON

omnipotentem, poftquam fibi identificavit decre-

tum non creandi alterum mundum, NEGO IL-

ini i

'

m ani

LATUM; quia omnipotentia eft attributum,

ij m

quod przdicatur de Deo fecundüm fua praedicata

abfoluta antecedenter ad omnem hypothefin,

"winy

L

|

quz: przedicata abfoluta non mutantur per addi-

Ym

-

Ti

tionem decreti liberi ab &terno.

D

!

Ado. tr.a.dift: c. Ergo non omnia funt

lt

uN

H

Deo poffibilia in fenfü compofito decretorum Di-

)

vinorum.tr. infenfudivifo.n. Verum eft, quod

? mhü Qum]

Deus defa&o ftante decreto non creandi alterum

i

1t, hm

mundum , ac refpiciendó ad hoc decretum non

Tlti f

poffit producere alterum mundum 5 fed propte-

rea non poteft fimpliciter negari, Deum potie

AQH.(

producere alterum mundum ;. quia hac denomi-

P

natio

m

DE ATTRIBUTIS DIV. IN SPEC. 213

a

]

Sibf

':.

natio attigit effentiam Divinam àt confideratam

!

"

antecedenter ad omnem hypothefin liberz deter-

RE

rl

j

h

*ïlbihtat

minationis. .Et huic nomini alligare hunc fen-

M

fum refpectivum naturz a

bus.

lgk)lqtæ placuit homini-

l D.

OBJICITUR 4. contra eandem. /f 'Paï;r»es

TT t

L dQ fcole

tantüm in eo videntur conftituere omnipoten-

tiam Dei, quód omnia faciat, que vult facere;

Wsf

Tumundum,

ergo cenfent ipfüm non poffe operari alia ab iis,

qui actu operatur, & vultoperari. mt. prob.

eDtiargm que

AUGUSTINUS in Enchirid. c. 96. ait: Deumi

: JOtefl t

"on ob aliud vcocari omniüpotentem

, nift. quia- quidquid

abfolutà

vult, potejl.

P

9

$. FULGEN TIUS ad Thrafimun-

llentiam D

dum docet, Dei potentiam non ad plura fe

& f

extendere,quàm fe extendit illius voluntas jjer

gO.

QX f vol

Int. prob.

Propterea , inquit , in illo di

gné plena po-

PUR

teflas creditur , cui tantum po[Je

. quantum «velle ;

e

ynonfore]

fantum velle, quantum po[Je naturaliter fuffragantur.

ntifeaittt

3. $: HIERONYMUS inDial.r. contra Pelagium

Im, xrci

afferit, idtantüm effe poffibile, quod eft futurum,

j attribu;:

Qui ergo, inquit, ajunt bominem pofJe e[fe absque pec-

mfoapri

Jl

cato fi velit , non poterunt boc oerum probare , mifi futu-

Yumn docuerint.

Smh

ypothe;

RESPONDEO ad z. n. a. ad prob. dift. Deus

n

eft omnipotens, quia quidquid vult poteft poten-

yon Omm:

tià executivá. c. radicali. n.

S. Auguftinus vult

decretr

dicere, ex eo poffevocari Deum omnipotentem,

'aimdi

quia nihil eum impedit in executione quicunque

crenid?

voluerit; hinc dicimus aliquando de homine,

dacrebt

quód omnia faciat, quc vult, inquantum ea exe-

T

quitur.

] f

"d 2. n. a. ad prob. dift. In hoc creditur

i, pau?

effe plena poteftas, cui eft tantum poffe poten-

j de

[À

3

t;fä

"D

214

DISP U*T'ATI-O'I'II.

OBIICIT

tiá executivà, quantum velle. c. potentià ra-

À

dicali. n.

p i

|

j

;

i

[

;

d

AAd 3. n. a. ad prob. dift...D. Hieronymus ne-

i ml

gat moraliter poflibilem nobis effe devitationem

u ts

omnis peccatic. negat effe poffibilem phyficé.n.

Legenti patet, ibi fermonem effe de impotentia

g a[fmïïe

jn d

tantüm morali, eaque bominum difformiter ad ra-

tionem operantium , .non Dei.

n nl

iit; 9 l

OnJICITUR $. contratertiam & quintam

10 d

Conclufionem. SiDeus potuiffet facere meliora

iis, quz operatus eft, invidus fuiffet ea non fa-

u um

Maj.

W)/wa

ciendó ; fed hoc non poteft dici; ergo.

prob. Si Deus noluiffet generare Filium fibi &

1 W/Ma

Trgon)

qualem, cüm tamen potuiffet, invidus fuiffet ;

ergo à pari fuiffet invidus, fi potens operari me-

ioctompa

oduxiffet.

"nt. prob. ex 's. AU-

tun

nvf

liora, ea non pr

GU$TINO, qui l. octoginta trium quzftionum

itddt; (

ficait: Jeus, quem genuit , quoniam meliorem fequi

Lium p

j

ille non potuit. ( nibil enim Deo melius ) generare debuit

ii quimm

J

]

equalem s. fi enim voluit & mon pot

uit , infirmus eft ; fi

ä

i; Don ve

otuit &j non voluit , invidus eft.

Item 1. 4. de Gen.

:J

tumafo C

ad litt. c. 117.

Si bona facere po[Jet Deus, nec f aceret,

300 ii

magna e[fet invidentia. Evgo.

EWPT

l

l

RrEsPONDEO. n. M. ad prob. c. a. n. c. &

'

i

il

paritatem. , Difparitas eft; quianatura equalis de-

E-—

'cï

m

EX

E

betur Filio, & ille eft ens neceffarium in exiftendo.

V

Igitur cum Pater debeat Filio fimilitudinem

natu-

—

E

E-—

4 DN

'

F—1

Em

;l

re, invidus foret, fi id vellet denegare. Econ-

t

tra meliora non debentur creaturis, nec debitó

F—

E

int M

ftricté nec laté dictó., d textum fecundum s.

—

E-

[—— u

E

E

3

AUGUSTINI dico 5

eum effe inter illos, quos

ii

E—

"f

ipfemet l. ». de retra&. c. 24. fatetur, à fe in

pra-

OB]I

(]

faþo dibro non fatis effe difcuffos.

A:

O3]r-

n

DE ATTRIBUTIS DIV.; IN SPEC. 2IS

3. CI potem]

al

OsjrciTUnR 6. contra quintam Conclufio-

J

Onymm,

nem. I. S. AUGUSTINUS fzpius afferit, id quod

t ii

Deus vult, effe femper melius; ergo tenetur fa-

cere meliora. ;4nt. prob. l. 19. contra Fauftum

ll

A

J m

N

c.r.fcribit: Ferbum potui[Je fine nativitate bumanam

carnem afJumere 5 - fed melius erat quod fecit. — Et C. 4.

TU

lt

cum dixiffet, Chriftum potuiffe venire, etiamfi

non nafceretur ex homine, addit: potuit, fed mo-

ärtiam Ug

luit ; €9' boc melius eft quod coluit.

2. S. Damaíce-

C ceremy

nus ]. 2. de fide Orth. c. 19. ait: JNece[fe efl.omnia,

'uifkt &U

que Dei prooidentid fiunt, fecundum re&tam rationem &

5 &0, ]

e Filun f

tima C? Deo decentiffima fieri , ita ut nequeant meliora

D

enr.:

quin Deus non poteft , quin femper faciat meliora.

tvidus fjf

REsPONDEO ad.t. n. a. ad prob. dift. . DDi-

05 opetu v

cithoc comparativé ad prefens fyftema entium.c.

as

ad omne fyftema poffibile. n.

n qudt

S. Auguftinustan-

tüm dicit ; quód in prefenti Syftemate entium

t m

& finium prattabilitorum melius fuerit Chriftum

i at

nafci quàm non nafci; & hóc modó nafci quàm

j il

alió: non veró dicit, quód fimpliciter fuerit me-

um d

lius nafci Chriftum hóc modó, quàm omni alió

Euj

modó poflibili procurari redemptionem huma-

nam in alio Syftemate.

TU

"dd2. dift. a.

Non poteft Deus quin femper

utTuag

faciat meliora formaliter, & relaté ad fyftema de-

m ine

terminatum entium finitorum. c. materialiter, &

ylitodne

relaté ad omnes creaturas poffibiles. n.

udc.-

pypt

cunque finita enim Deus facit, femper decentif-

uris, nl

fima funt & optima ob ordinem optimum, quem

(

Al

Deus obfervat in colle&tione entium finit

tuff

oram,

jnter 1

|

:

liberé à fe produ&ta ac volita.

1

j

OBjiCciTUR ]. contra eandem.

1. Deus

gl

Ó

non poteft facere, nifi quq

d bonum eft, & con-

4

Ve-x

216

DISPUTATIOIU«

j

Ü

veniens rebus àfe produGis ; fed rebus à Deo

Lv

|

produétis non eft bonum ac conveniens, ut ali-

"m

p

ter fiant quàm fünt; ergo.

Deus non poteft

i

!

;(

facere nifi quod debet,. & juftum eft fieri;. fed

|

ViX

Deus non debet facere , qu& non facit, nec

juftum eft, ut faciat que non facit; ergo Deus

ä

upo

non poteft facere, nifi quod facit.

f m

RrEsPONDEO 4 1. c. Maj. dift. Min. Non

eft conveniens, ut aliter fiant fiftendó intra ean-

as 10

maent:

dem collectionem éntium finitam. c.

addendó

ad hanc colle&ionem entium aliud poffibile. n,

voionead

ff

Sicut enim unitate addita mutatur numerus, ita

additó unicó alio ente ad hoc univerfum muta-

Q

tilt, U

retur totum Íyftema & ordo univerfi. —Hinc

Deus poteft alium curfum rerum naturalem pro-

t d

ducere addendó vel fübtrabendó aliqua. entia

ex illa colle&ione, quam actu produxit; & fic

Mspox

t WitD

in alio fyftemate entium omnia quidem forent

alia, nihilominus tamen producerentur modó

tf

convenienti ad fuam naturam & exigentiam.

115; d

-Ad 2. tr.Maj. dift. Min. Deus non debet

;iwrum , (

facere, nifi qu& facit, negatione debiti. c. ne-

l omniugï |

gatione licentie , aut convenientie in oppofi-

tum. n.

Deus nulli rei aliquid debet antece-

h

Unde re&té S.

denter ad omnem hypothefin.

( tl

'Thomas I. p. d. 25. a. $. ad2. ait: .Dicendum quod

ii

Unde cim di-

Deus non debet: aliquid alicui , mift fibi.

AC

citur quàd Deus non pote[t facere mifi quod debet , mibil

Ut Virpi

aliud fignificatur nifi quàód Deus non poteft. facere , wift

NU

quod ei eft conmveniens & juftum.

u

O JrcrTUR $. contra eandem.

1. Id quod

W'.ïaïi (

eft maximé & valde bonum, non poteft fieri me-

valde

lius; fed fingula , que Deus fecit , funt

bona;

1

l

DE ATTRIBUTIS DI/V. IN SPEC. $17

ïl

bona; ergo. Maj. patet ; quia optimó non da-

Qs ngn

tur melius.

Min. prob. ex Gen. c.1. & 2. ubi

l

W g

Deus refpiciens ad fua opera, vidit, quode[Jent val-

AUE

dé bona.

2. Chriftus homo, Beatitudo, Beatiffi-

N

c1 elgo'

na Virgo fünt id, quo non poteft fieri melius;

((l

ergo.

REsSPONDEO I. ddI. dift. Maj. Id quod

: GC fm

lengy

Ti

eft maximé & valde bonum , non poteft fieri

melius formaliter. c.

materialiter. n

Deus

L 6 aj

X of

intuendó mundum à fe produ&um füb hac col-

le&ione entium vidit, quód optimé ferviret ad

, Düfmen

Verfüm m

fines fingulorum entium à fe intentos, & quod

omnia fervarent optimum ordinem; non tamen

"m H

vidit, quod non poffet addere vel fübtrahere

targem yr

aliqua entia, & fic producere aliud optimum,

V diqi a

otost; (

RrzsPoNDEO 2. tr. Maj. n. Min. adprob.

qudem f

dift. Vidit Deus, quód effent valde bona boni-

XTCDEUE f

tate formali. c

1nateriali. n.

Senfus patet ex

eripext

di&is; cüm enim mundus fit fyftema entium fi-

us Dond

nitorum, concedo, quód in hoc mundo fit or-

debiti

X it j

do omniux'n decentiffimus.

(debet d

4 2. dift. a. Chriftus, homo &c. funt id,

Unde r

i

quo non poteft fieri melius in uno genere per-

Til

fectionis. c.

in omni genere. n.

Dico enim,

humanitatem Chrifti, beatitudinem , ac Beatiffi-

qzmä (

i

mam Virginem habere quidem dignitatem aliquó

[

modó infinitam ob relationem unionis cujusdam

ijj/

cum Deo, poterit tamen illa ipfa relatio identi-

] 1

ficari cum

poffibilibus,

pluribus 'glxiis perfecdtionibus adhuc

yotat.

j It

O s

Di$-

218

DIISPUTAT'-I o X

*'***ï****,**********

«nl' EC

j j Jf

MVJ

1.

jf

j

DISPUTATIO IV.

PTrnN

rl

hüc m

De Vifione intuitiva Dei.:

; uY

1. An &

if

qmad

Tn hac Difputatione qusritur

mme(ïïaïä

quomodo vifio intuitiva Dei uniu

S & trini,

9. AÀn Deus

impïhnïtfl

D

rout eft in fe, fit poffibilis?

frion

poffit videri, & defacto videatur per fuam

vettn

Effentiam , an per fpecies impreffas? 3. An

TOU

Deus poffit videri etiam oculó corporeó?

EE

. An homo naturaliter appetat videre intui-

tn, i

du d

tivé Deumn? s. Ananime Beatorum defacto

fj od

oft mortem videant intuitive Deum? 3.

tilot fcad

7. Quid San-

"Qu fit natura luminis glorisz ?

1 ytatt

&H videant in Deo? . Utrum videant com-

jmn, vid

prehenfive ? & utrum æquglitgr [

iis t

t [

QUJESTIO I.

titr g,

Rined

Z vifio Dei intuitiva fit poffibilis, € quomado?

N

TANDUM I. Duplicem dari cognitionem ; feu

fY

N?

vifionem nimirum intuitivam & ab[iratticam.

fii (

If

$ QUi

"Termini hi Patribus fuére incogniti ; his enim viffo

i

fimpliciter idem erat ac vifto intui

tiva , cüm intueri

li

J I

& intuitivum effe niliil aliud fit

, quàm videre &

At d

il

effe vifivum; ut proin vifio intuitivz idem fit ac

"

vifio viffoa, Scholaftici veró non eódem modó

Wtgna

aliqui enim fic expli-

explicant hos terminos 5

u

W

cant, ut cognitio feu vifio intuitiva fit,

que fi

!

WSW

,

P

ä;

! IV.

DE VISIONE IN"TUI.T(I"VA DEI. 9I9

****ï

per fpecies proprias. & fimillinias dbje&o j econm.

M

tra vifio feu cognitio ab//rattiva, quz fit per fpe-

cies alienas mutuatas ab aliis rebus non referen-

tes omnimodam fimilitudinem obje&i. Alii au-

lia D

tem hóc modó explicant, ut cognitio intuitioa

fit, que& fit ex immediata converfione potentie

N

1 üti (

vifive ad obje&tum vifum, ita ut actus vifionis

immediaté producat

ur ab ipfo obje&to , quod

i

imprimit fimilitudin

em fui: econtr

a cognitio ab-

LUE p

i

firadtiva juxta hos Authores eft , q

ueftexcon-

e[p? 3

verfione potentie vifive ad aliud objectum,

lD comy

quod velimprimit tantüm fimilitudinem analo-

gicam ad objeGtum primarium vel etiam univo-

: Videre i

torumd

|

!

cam, itatamen, ut intelle&us primüm debeat

difcurrere à cognitione unius obje&i ad aliud.

&Dun?

Tertió modó hi termini fic explicantur ,. ut vi/ro

? Qu

intuitiva fit illa, qua per immediatam converfio-

Y Videgt

:

nem potentie vifivee ad objectum , v. gr. ad

[tet ?

Deum, videntur omnes ejus perfe&iones effen-

tiales fineprzcifioneobjectiva, aut formali unius

.

ab altera. . Econtra per vifionem abfrattivam in-

telligitur ea

; QUa cognofcitur una obje&ti per-

fe&io fine altera.

AU.

NorANDpuM Ik In hac qüæ&ione fumi

Qrmitioé

terminum qifionis intuitive in tertio fenfü; itaut

d

fenfüs quaeftionis fit, utrum Deus unus & tri-

jti; U5

nus quoad omnes füas perfeGiones effentiales

g. CU

ad intra per immediatam converfiohem potentias

[

muW

vifive. claré ac diftin&é videri -

feu cognofci

ii

uz'tiwAi«

pofit? Utrum veró Deus cognofci poffit per

cognitionem ab/irattivam , ut author naturz quo-

jni'

ad perfeiones füas ad extra, & quidem per

I

ii

ii

pecies proprias, & per immediatam convertio-

e

nem

meö

220

DISPUTATIO IV.

T Hümo ]

mem potentiz vifivi ad obje&um, ita ut in tali

cafu detur vifio intuitiva fecundum quid , feu praci-

"

jl

]

fiva , Dei videlicet ut authoris nature , examina-

biturin TRACTA TU de attibus bumanis.

j

NorANpuM liLl Varias fuitfe herefes cir-

i m

ca vifionem Dei.

1. Gentiles & zntropomorpbiie

TE

2. Zétiani

krpa m

admiferunt Deum effe corporeum.

feu Eunomiani inter alia dicebant : Deum in hac

gropi

De his Epiphanius hz-

sbintel

vita naturaliter videri.

ref. 76. fic habet: Jdétius cum fuis fettatoribus inani

p )

ommnes bomines, mon n

j Mond

imaginatione deceptus ef?. [uper

eo, quod nofcant Deum fecund:

un fidem , fed fecundum

d

gtl

fcientiam ; ^ dicumt. enim . ipft ,

non fimpliciter fe mo[Je

JDeum in cognitione fidei , d 'oelut cognoftit quis omne

ster d df

« n vid

vifibile && que manibüs füís contrettat , velui ff quis in

smanus accipit lapidem , aut lignum , aut. altertus cujus-

vt

!

dam materie. inftrumentum 5 fic enim. dixit. bic genero-

tiqienet

nempe ita novi Deum ficut me

ipfum , €9' non in

àxludebar

Jfus;

m 6

tantum moo) me ipfu

i ficut Deum.

3. Pelagiani, fi-

cut docuerunt per vires natura

les poffe homi-

j efein

nem falvari , ita etiam docuerunt hominem per

yoin vt

vires naturales poffe videre Deum, quamvis non

Tyopft

in hac vita.

4. Pvatricelli, Beguardi, Beguine,

B

intuitivé videri

Wt

Dulcinifte &c. docuerunt, Deum

uido Carmelita

poffe in hac vita.

Hi, prout

tb

fibus teftatur , vocárunt fe

Eul

agens de eorum here

JFatres & Sorores depon

itentia detertio Ordine S.Pran-

V5 i

Bonifacio VIIL. 1298. &

cifci; & damnati funt à

A n

in Concilio Viennenfi à Clemente V. 1311. & à

^ debitim

joanne XXIL., qui circa annum 1330. facilé

2c00oo; Beguinatum in fola Germania fimul ex-

"g

terminavit. Errores talium Beguinarum, prout

damnantur in Concilio Viennenfi, funt fequen-

Y

tes

—

OIV

DE VISIONE INTUI'I:'IvA DEI. 291

J

[

ll

in [

j

Is

i

tes. 1. Homo pote[fl ita finalem b'eaäz'tudmem Jecun-

t u

d

um omnein gradum perfettionis in prefentà vita a[fequi,

"m "— fücut eam in vita obtinebit beata. 9. Quelibet inielle-

M. Clualis natura in. fe ipfa naturaliter eft beata , & anima

MLAg,, mon indiget lumine glorie ipfam elevante ad Deum viden-

,

üretm.

, dum, C eo beaté fruendum.

Obfervo etiam, va-

" Deunþlä ria fcripta myftica exarata illis temporibus val-

]

dé propinque accedere ad hos errores, fi non

?3Epiphaniu

At fatrl

bené intelligantur , aut non humaniter explicen-

$. Palamite , ( contra quos agente Barlaa-

! Dnnig,

l

'm ) /M, /eam

mo Monacho Grezco, plura Concilia ab Ecclefia

Gr:weca fuére celebrata circa annum I340., pro-

"r j

Qu u

ut refert Dupinius P. III. Hift. Eccl. cap.6. q.3.)

D

inter alios errores habuerunt, quód poffent in

b vtf

" hac vita videre Divinam Effentiam, imó a&u

!

: aut'altml

i d

" erediderunt, dum ca

pite in finu abfconfo , for-

n

matisque nefcio quibüs przviis geftibüs, diabo-

i, Ü

licis illudebantur preftigils, fe jam ac&u vidiffe

)5 Deum.

iles polt d

6. Manicbei & Wiclefifie docuerunt,

Deum effe in creaturis, ac creaturas effe Deums.

It homine;

ut proin videndó creaturas videatur Deus.

In-

Q* ter propofitiones enim Wicleffi, quz delatz fünt

qUiJ ad Concilium Conftantienfe , erat etiam hzc:

ii Omnis creatura eft Deus; licét eam propofitionem

uU* de fe, ut jacet, hzreticam, fübdolé explicare co-

) V natus fit in fenfu Catholico, dicendo, fe per cre-

QÜR; aturas intelligere ideas creaturarum in mente

sVl Dei.

7. DBajani docuerunt homini connaturali-

ye V, D

ter debitam effe integritatem naturz & juftitiam

un D

originalem;5 &j

.

m "

üvam Dei.

us ad gloriam & vifionem inþu'i-

Ti

DICO L Cognitio intuitiva Dei- unius &

lü; iin^

trini

j

225

DxISPUTRA TIO IV.

erg

trini, prout eft in fe, eft abfolute pöüïbilis fal-

!l

j 0b]€&

tem fupernaturaliter.

im, d

pr

PRoBATUR Conclufio r.

ex Scriptura,

Matth.s. dicitur: Beati mundo corde , qnoniam ipft

(

i Do?

)j

us d

Deum «videbunt.

1 Con g

Videmus nunc per [pe-

100

culum in enigmate ; tunc autem facie ad faciem. — INunc

ii

cognofco ex parte : INB. tunc autem cognofcam ficut. &

!

cognitus fum. — Et1.Joan.3. Pidebimus ewm ficuti eft.

r conti

Omnes autem hi termini adhibentur, dum loqui-

g t

Tin. 6d

mur de aliqua vifione intuitiva rei fimpliciter

tali , non fecundum quid, feu. ex parte tali.-

V:

MTTA

PaosaTUR Conclufio 2. ex Concilio Flo-

rentitio , quod Sefs. 15. in Decreto Unionis de-

nj t

tntim, Qu

finit: Exutas corporibus animas, que in gratia Dei de-

ce[Jerint , in ceelum ox recipi , && intueri ipfum clart

rm pet

Jam vt

JDeum trinum & unum , ficuti eft.

1

SS. Patribus.

PRosATUR Conclufio 3. ex

Ita enim docet AvucusTINUS Epift. r11. &

(s

Iu

J

112. item 9r. & g.

IgENUS l.4. contra

j

herefes. C.37. CLEMENS ALEXANDRINUS

.

S,.BERNARDUS Serm.4. in

i i

in s. ftromate.

Ee

Fefto omnium San&orum dicit: lm boc erit vita

d. qi

i?

dl

eierna , ut cognofcamus Deum ficuti eft, id efl, non

j

snodá ficut ineft mois aut. ceteris creaturis , fed ficut. eft

: Mi

in fometipfo.: Idem docent Patres Concilii Vien-

!

1l ag

—

um

nenfis in Clementina ad noflram de Hxreticis.

"DICO IL* Cognitio Dei unius & trini in-

t

U ne

2

U etiam

tuitiva non eft poffibilis naturaliter.

il

PRosATUR Conclufio r. VidereDeum in-

]i

tuitive eft videre Dei perfectiones effentiales,

^ hg

fine precifione obje&iva unius ab altera, & qui-

Ulm uanQ

dem per immediatam converfionem potentit

RE K

ü

j

ad obje&um; fed hoc non poteft fieri naturali-

Iuj

E

ters

|

E

ly,

DE VISIONE INTUITIVA,DVEI. 229

nf

ter; ergo.

Min. prob.

In hac vita fentimus

q SCIh

omnia obje&ta noftre cognitionis modo preci-

tnj

fivo, quo reprefentantur; ergo non poffumus

j

M

"M

videre Dei perfectiones effentiales fine

/

ll DT

ne unius ab altera naturaliter.

prgacifio-

Wan

- PRoBATUR Conclufio ». Si -JDeuLs poffet

Pa

videri intuitivé naturaliter, tunc etiam juxta le-

ia Á

ges contingentium aliquando videretur naturali-

3HtUI', dum

ter; fed hoc nonfit; ergo. Minm.prob. 1.ad

1 rei (

!t (j :

Tim. 6. de Deo dicitur : . Lucem inbabitat inacce[fi-

bilem: quem nullus bominm vidit, fed nec videre poteft.

: Concil)

PROoBATUR Conclufio 3. ex Coriciliis Vie-

t0 Unioni

nenfi (2 Conftantienfi , ubi damnatur error di-

hgnitia D

centium, quód homo poffit pervenire ad eum

Ruri if d

gradum perfectionis , in

quo poffit naturalitgr

Deum videre.

a.

Solvuntur Obje&ioneä.

s il u.

0514 0

Os]JrcrTUm r. contra primam Conclufio-

.BXANDUI

nem. . I. Gen.32. dicitur, quód Jacob viderit

U$ Sem)

Deum de facie ad faciem , & tamen exinde certum

- fuhes

non eft, quód viderit Deum intuitió, ergo ex

if il

textu D. Pauli,. quoód vifuri fimus Deum de facie

ad faciem , nihil probatur.

Zdnt. quoad 2. membr.

ii fl

s Conci

prob. authoritate 'Theologorum opinantium; Ja-

jeBerti

cobum non vidiffe Deum intuitivé.

2. Apo-

i &

ftolus negat Deum videri poffe intuitivé de abfo.

htef.

lua etiàm potentia; ergo. 4nt. prob. quando

Videet

dicit: Deum nullus bominum vidit , fid nec vvidere po-

te? , loquitur de illa vifione, quam nullus homi-

g d

num unquam habuit, aut habiturus eft; ergo.

b dl

RESPONDEO I. adri. tr.a. n.c. & parit.

m P

j il

Difparitas jgxta Theologos, qui negant, Ja

CQ-

um

224.

DISPUTATIO IV.

(

j MU

bum vidiffe Deum intuitive, . eft ;

quia revetd

gt r

acob non vidit Deum de facie ad faciem, fed

u L

tantüm putavit fe vi

diffe Deum. de facie ad fa-

j

verà non viderit Deum,

fed

l

ciem, quód eriim re

aut Deum in forma alicujus

2

j

tantüm Angelum,

gt

Angel

j vel hoininis ,

patet ex circumftantis,

lu&abatur cum Deo; quod fieri non

cagim d

uia tunc

yanqum

potuit fin

e forma aliqua peregrina hominis vel

Idem confirmari poteft ex A&. Apo-

g, affent

Anceh.

et qua) ä

íftol. c. 7. ubi etia

m illa apparitio, quz Exod. 3.

facta eft Moyfi, tantuüm

faéta effe dicitur per Zn-

qi, p

fes crediderit fe inrubo vidiffe

jl

gelum; hic

et Moy

JDeun; utpote

contra quem non eft aufus afpi-

tf d

fgon

cerec.

/

n pl Y

RESPONDEO

3. Jacob Patriarcha & Moy-

fes viderunt Deum de facie ad faciem,

intelli-

vtf

Vgl

endo Verbum apparens in. forma Chrifü , feu

Meffie venturi. C

intelligendo Effentiam Di-

U QUE 61

ao Omm

vinam , ut eft in fe. n.

Qui videt V erbum in-

carnatum , videt Deum, ut habetur Joannis 14.

ttenip o

3 f

v

IZd ?. dift.a. Negat Apoftolus Deum videri

Wbl |

tuitivé per vires naturales. c. fuperna-

I ln

|

poffe in

O

i

T

'

i

turales.

n. Apoftolus tantüm dicit, quod nul-

'

lus hominum viderit Deum per vires naturales

Wte

T

1

in eodem fenfu negat poffe videri

tlren

Ü

jn hac vita, (*gc

f

Deum.

I

lus

TUR 9. contra eandem. S. Chryä

Mj l

h D

O53]J1CI

*

foftomus dicit, nequi

dem ipfos Angelos videre

Vj Pdtïem

Dei Effentiam; ergo nec abfoluté poteft vide-

h? Á

Tl

Ant. prob. 1. Serm. 3. contra Anomtos,

T In

ait: Deum nemo vidit unquam, cujusmodi eft. in fe, non

"urilm

|

E lj

folium Propbete, fed nec "Angeli videruni. z.ï Ide

CC.

ld

,

ly,

DE VISIONE INTUITIVA bEL 225

.ü, TU iT

lo

laa

Cien

cc. ait: Solusipfum (Patrem) videt F

[

lius &? Spiri-

i

us fanttus.

3. Idem £. cc. fe

Lde fid

ntentiam Chrifti,

Vr Dee

quod .Zngeli femper videant facia

7

Patris , non ex-

plicat de vifione Effentie Divi

Lt

n&, fed tantüm

3 t

de cognitione non interrupta:

ait enim: Si; et-

jam in Ingelis accipiendum . efd pr

* Qd f

opter puram ipforum

T ho

c vigilem naturam , vihil ipfos ali

ud,,

quàm Deum ani-

1o unquam «idendum fibi proponere,

4. Etrurfus l.

" AR

cc. afferit, Deum ab Angelis n

» Qu f

on videri , nifi

per quandam füi demiffionem.

ANon merum , in-

lC lm

quit , ipfum lumen intuebantur , ne

itrübo vj

fabflantiam

Vi

:

que finceram ipfam

Jed quedam Dei fe

demittentis accommo-

&l aufi i

datiío fuit. . Ergo.

ii & Ms

, RESPONDEO. c.a. dift. c Ergo abfolutà

non poteft videri vifione. com

prehenfiva ac

NOMT

perfectiffima. c. intuitiva non co

m r

mprehenfiva. n.

S. Chryfoftomus tantüm loquit

Ur de cognitione

) Efentian

De, quz exhauriat Effentiam

(et Verbu

Divinam, cogno-

fcendo omnia decreta Divina

Deo libera, & co-

t Jour

gnofcendo omnes terminos feu obje&ta

fapien-

ti& , ac bonitatis Divine ;

s Deunr

& hzec foli Deo eft

poffibilis.

Deus erg

o cum fe cognofcendum

. c i

prebet homini vel À

ngelo, fe in tantum ac-

(it; qui

commodat ejus intellectui

, in quantum applicat

Vires nit

partem fuz infinitudinis

capacitati humanz in-

gt ol

teligentie. Hinc S. Do&or l. cc. fe hóc modó

explicans ait: à nulla re fatta & creata co

4

Va

"/prebendi

potefj, Etin]Joa. Hom.

m i

15. Quorfum iflud : nemo

inrelt t

novit Patrem nift Filius?

n omnes in ignorantia ver-

Jamur? — Abfit ;

fed mimirum nemo novit d Filus. - -

j at

yr At

bujus Effentiam nemo [cit ,. boc

fl , quid tandem ea fit,

preter üllum folum

» qui ab ipfo genitus eft ; nam cogni-

u

tionemn ibi vocat a

ccuratam conte

mplationem & compre-

"E L

D.admort Tratt.deDeo.

bén.

$26

IDIISPU,TATIIO IV.

Il $0N

benfionem, ac tantam , quanmm Filii notitiam babet Pa-

(er

D

( f

Onj1ciTUR 3. contra eandem. "oTheodo-

retus in Dial. z. qui inferibitur : immutabilis, di-

Jv

2vl W

«nus j me

cit Dei Effentiam, ut eft in fe, videri non pof-

rl

fe; ergo.

Zni. prob.

1. Quamobrem; inquit, ime

f r

po[[ibil

is eft bominibus , imo & ngelis Divine nature

coniuitus.

2. Ideml.cc. Manifeftum eft igitur , oi-

at enim od

gt

deri non. po[fe Divinam naturam 5 . e[e autem [pettabi-

Àls t

lem carnem , €9 per banc a[pe&tabilem illam, que mini-

gehenfa

m afpettabilis eft.. Ex quo fequitur, ante Incar-

nationem à nullo Angelorum vifam effe natu-

eylitoa

ramDivinam. 9. Ideml.cc. ait: quod illa vere

j d

ba: Jngeli fewper vident. faciem Patris; non fint

isit,

intelligenda de vifione divinz Effentie , fed de

tb

quadam ipfius gloria ,; quz illorum capacitati

Üictm

contemperata eft. . Sic , inquit , & de /fngelis itt»

At redtus

1elligamus, cim.audimus , eos quotidie videre faciem Pa-

àt, QUi

iris noflris mon enim Divinam fubftantian vident, que

iib

]

li

il

neque circum[cribi poteft , neque cognitione fepiri, & u

PSO

P

aicerfa comple&titur ; fed. gloriam. quandam a illorum

ropat

..

naturam temperatam. . Exgo,

a;'mis Tif

RzsPONDEO. n.a. ad prob. 1. dift. Impof-

VO

fibilis eft divinz nature contuitus comprehenfi-

DAT

vus. c. non comprehenfivus. n. Ratio diftin-

NU Qu

&ionis petitur ex ipfo textu , dum 'Theodoretus

DN

rationem invifibilitatis affignat infmitudinem.

'portine

.OB]JICITUR 4. contra eandem.

1. S. Hie-

M

ronymus in 1. Cap. lfa. dicit: JNullam creaturam

MU

*videre faciem IDei juxta nature fue proprietatem.

9.

"m

S. Ambrofius in Comment. in Luc. ait: £t qui

ä&ha

4le bominibus loquamur ,. ctm de ipfis celeftibus. Virtuti-

dit

:*WS&US hUm

bus &g.Poteflatibus legerimus

quia nemo Deum vi

E

A d

unquam. Ergo.

V

B

DE VISIONE INTIVIIT,IVAIDEI. . $27

j Tf lin

RrsPowDEo adr. dift.a. Nulla creatura

lndem, | li

videt Deum comprehenfivé, & naturz fuz viri-

mj

bus. c. non com

prehenfivé & per vires gratiz,

l

n. lta videtur ex

z W M

:

plicare hunc textum S. Augu-

n Al i i

fünus, dum Epift.

3. de Hieronymo loquens

3

ait: Fís verbís vir dottiffr

[//)

us fatis oflendit , quid etiam

EHl D

de futuro fceculo fenferit

?

:

Pf

quod ad rem atiinei quantum-

?/e (o

libet enim oculi corporis moftri mutentur. in melius , ta-

men eorum oculis ( Angelorum) non vquabuntur,

Tl g

AU dnf

£dd2. dift. NNemo vidit Deum vifione com-

l pre

henfiva.. c.

non comprehenfiva. n.

Ita fe

1tàt effe

D

! explicat S. Ambrofius

, dum immediaté fübjun-

2 quo lib

jit : Jdeo Dewm nemo vidit unquam , quia eam , que in

It5 nor|

-Deo babitat, plenitudinem IDivinitatis nemo co

& , fl

némo inente aut. oculís comprebendit.

UR C

OsjJicrTUR 5. contra eandem.

Ut intel-

eüd

ei Effen-

! le&us creatus poffit intuitivé videre D

"inih tiam, requiritur, ut aliquam cum Effe

ntia Divi-

ii d

! na habeat proportionem ; fed hanc non habet;

üm. ergo. 'Min. patet ; quia finiti ad infinitum nulla

wminii eft proportios & quia potentia intelle&iva eft

ordinis naturalis, Effentia autem. Divina ordi-

10 mnis fupernaturalis.. Maj. prob. ab indu&iones

u V.gr. oculus tantüm ideo non poteft videre fo.

; Mij num, quia nullam habet proportionem cum fo-

nTig no.

Sic etiam fit in aure , que nullam habet

t

fs Proportionem cum objecto colorato &c.

iellL l :l ;

XESPONDEO. dift. Maj. Requiritur, ut ha-

Nim: beat proportionem habitudinis. c. perfec&tionis

;

entitativam. n. . Deuseft fümmé verus & bo-

þïoþrg'efrl!

j t

l-

| hus, & fic continetur fub obje&to adzquato in-

tellectus humani & voluntatis , & tali modó fuf-

ii

/

j

fi

,

ciens datur proportio habitudinis inter Effen-

ii f-ä,

2

tiam

«

AU

228

pISP U'TATIO 1V.

j

ol

tiam Divinam & intelle&um, qualis tamen pro-

oteft inter oculum & fo-

r

ao

portio affignari non p

j

m p*

num , inter aurem & obje&um coloratum.

uód veró Effentia Divina fit fupernaturalis,

i

ion tollit habitudinem , quia intelle&tus habet

talem habitudinem etiam ad cognofcenda fuper-

paturalia, fi elevetur per gratiam, feu lumen

gloriz.

h Dus

1CIiTUR 6. contra fecundam Conclu-

O5]J

fionem.

1. Homo naturaliter appetit vifionem

Al

NOT

Dei intuitivam; ergo etiam naturaliter eft poffi-

Tif

lfll

bilis.

2. Poffumus naturaliter cognofcere fpe-

Thomited

cies perfe&tionum poflibilium, fimillimas iis, qua

ul

funt in Deo; ergo poffumus pervenire natura-

vt d

liter ad cognitionem Dei faltem inadzequate. |.3.

türpana

Defa&o cognofcimus Deum quoad predicata

vtl

diftin&iva à creaturis

& illa cognitio fit per

MO

fpecies fimillimas obje&to ; ergo defacto haþe-

t od

mus cognitionem intuitivam.

RrspoNDEO adi. dift. a. homo naturali«

ttü0ne ü

n f

ter appetit vifionem intuitivam Dei, ut autho-

risnature. tr. unius & trini, prout eft in fe.

ao

n

i hd

Dixr. tr./.quia ejusmodi vifio intuitiva fim-

pliciter loquendo eft abf/ra&iva , utpote precifi-

h

ts d

va unius perfe&tionis ab altera. Homo nonap-

petit videre Deum 'Irinum, prout revera eft,

R, iv

cüm üt talis non agnofcatur per lumen natura-

Vil

V1 f

le, & inftinétum omnibus inditum.

' Ad ». dift. Poffumus cognofcere perfe&tio-

"Rtone

Jf

nes, ut funt in Deo, tanquam authore nature.

c. tanquam uno & trino, ut eft i

níe. n.

'.';öin' d lpf

[

Zd 3. dift. Fit cognitio per fpeci

es fimillimas

"n

& modo ab-

l

'

J

cum Deo, tanquam authore nature,

l Ofis-,'j

racti-

) u

DE VISIONE INTUITIVA DEL

259

qualis tam ,:

ftra&ivo feu przcifivo. c. tanquamuno & tri-

3 Qtdhri

EUmC

Ül

no, & modo intuitivo per immediatam conver-

le li

fionem potentiz ad objectum

cierum immediaté ab obje&o.

, receptivam fge—

"Te

:

tl

Df

atiam: f

QUJESTIO 1I.

X

n Deus oideatur per fpecies impre[fas ci;e*zzm: ,

Utj (

aDpetit vi

en verà per [uam Efentiam ?

Talter f

N0 TANDUMI, Duplicem à Philofophis ad-

COgnofcer

- mittüfpeciem; fcilicet imprefJam & expre[fam.

lls

Thomifte hos terminos fic explicant : Defertur

"Neire poh

V. gr. à muro fpecies in oculum ; ea fpecies im-

Dieutd,

primitur ab obje&o ipfi oculo ; ab oculo impri-

d wed

mitur phantafie; à phantafia imprimitur poten-

topntio d

tiz intelle&ivz feu intellettui pa[Jroo , feu patienti,

0 dn

ut vocant; fed eatenus adhuc imprimitur cum

fuis conditionibus materialibus, fcilicet indivi-

homo n .

duatione objectiva, ac limitatione.

Hucusque

pecies femper vocatur impre[fa. Dein intelle-

D ut

prout d

ztus purificat hanc fpeciem, & ad illius fimilitu-

10 1DCOL

dinem fibi aliam efformat demptis- imperfetio-

uU

Q]

nibüs, limitationibus, ac conditionibüs mate-

Homo:

rialibüs.. Hwc fpecies fic efformata, ab intellectu

Qut T

QU

agente, üt vocant, dicitur /pecies expre[Ja, feu. fpe-

r [umal

:

ciesintelligibilis. — Hac fpecie femel pofita & affer-

vatain mente, plus non requiritur ad actualem

Jf

(

cognitionem, quàm ut anima fe convertat ad

hanc fpeciem, & converfio mentis ad hanc fpe-

Qub

menu

ciem eft ipfa cognitio. — Idem fit in perceptione

omnium objectorum & qualitatum fenfibilium v.

yedá HE/

u

gt. odoris, faporis. &c. Solüm in hoc aliqui

lfæ:&m[

P

'Tho-

DISPUTATIO IV.

2530

l—

J,am]teï' |

'Thomiftze inter fe difconveniunt ;

| quödi putent

4

gl

m conditionibus materiali-

—

fpeciem ampreffJam. cu

——

j

l

]20

g T

bus herere tantum in

phantafia, & non ulteriüus

A

—

i

progredi ad intelle&um ; & tales 'Thomiftz nul-

m eyp!

Jam faciunt diftinctionem inter intellectum agen-

qinute

tem & patientem nifi formalem , inquit, quantum

-

qnesprt

idem intelle&us quafi recipit, & fimul efformat

hn d g.

fpeciem. Recentiores aliter plerumque expli-

jcet ten

cant fpeciem impreffam & expreffam. Species

ues &il

inpre[Ja ab ipfis vocatur illa fpe

cies, qui& ab ob-

Qtenti

je&o imprimitur fenfibus v.gr.

oculis , auribus,

fed us

&c, ab oculo phantafie , à phantafia anime, &

DI

in anima affervantur ille fpecies impre(le cum

omhnibus fuis circumftantiis individuantibus &

( maoant

j

ml

conditionibus materialibus objectivis, prout fue.

runt in oculo, neque anima fibi efformat aliam

Aen

v vera f

fpeciem, üt volunt Thomifte, Quando ergo

anima vult cognofcere obje&tum, tunc non con:

tir d

wfünt t

vertit fe ad hanc fpeciem imprefJam, fed per hanc

impreffam fpeciem tanquam caufam phyficam

wl

TOU

elicit cognitionem objeGi , per quam fe non con-

vertit ad fpeciem, fed directé ad objectum; cum

UOT

autem cognitio debeat r

eprefentare obje&ctum,

J

h)

IT

effor-

1

Ls

jdeo anima cognofcendo objectum.

1l

mat in cognitione ipfa fimilitudinem objetti , &

Uij

L

ifta fimilitudo cognitionis cum obje&o, que à

Suarezio non creditur effe fimilitudo univóca, fed

femm ffm

tantüm analogica, prout docet in fua Metapbyfica

li d

I

de conceptu entis, vocatur fpecies expre[Ja ,' qua

Tfr g

fimul tranfit ac ceffat cum ipfà cognitione. Hinc

Wlæ If g

. fpecies ifta expre[Ja Suareziana vocatur etiam come.

lM

muni nomine oerbum mentis.

*mihtudiüf

f

Ht

: NoraAwDpuMIL 'Triplicem dari differe

o-

1

V,

DE VISIONE INTU'ITIVA'DEI. 2531

5 qi

A

'nibus )

tiam inter fpecies expreffas juxta oþinionem

atef;

'"Thomiftarum & Recentiorum.

I, Species ex-

» Rn uttt;f

8 Thi.

preffie l'homiftarum manent in memoria, & non

identificantur cum aétuali cognitione ; fpecies

rl

mqmt, W

autem expreffe Suarezii identificantur cum có-

du

gnitione & tranfeunt cum cognitione.

2. Spe-

cies expreffie Thomiftarum funt immedia

pleruque

tum ob-

jettum ut quod potentit intellective, in q

uod fCif

FA Y

licet tendit anima dum intelligit ;

econtra fpe-

It que;

cies expreffe Recentiorum funt objethum i quo

CULS , a

potentiz intelle&tivz , que non cognofcuntur,

n aniy

inprefíe

fed quibus mediantibus cognofcitür objectum;

adeoque non funt id, in quod tendit intelle&tus,

Adtantibis

Vi mf

fed mediante quo tendit intelle&us inobjectum,

ficut lux eft medium vifionis, non d quod. fed d

vt d

qU. 3. Species expreffe Thomiftarum funt ad-

NT

huc vera fimilitudo formalis univoca & quiddi-

, UC ROU.

tativa obje&i; fpecies veró expreffz Suarezia-

n f

ne funt tantüm fimilitudo radicalis & analoga,

mfm phj

prout explicat Suarez in Metaphyfica, & híc 1.9.

m (e n

C. 12. . I2, ubi fic habet: Dico, reprafentationem

Lobjtur.

in Jpecie mon ita . e[Je concipiendam vel fingendam.,

ac f

ntare o

n [pecie tpfa e[Jet. familitudo aliqua formalis ,

vl imago

jjn t

depitta ipftus objetti , quia boc non poteft concipi [ine con-

i dj

vententia aliqua, &s' unitate formali, neque bíc eft ulla

ObjC&OJ !

necelitas boc fingendis tum quia fpecies folinn eft. veluti

ydo um

femen & infirumentum , án quo füffcit virtualis a[fani-

vt

latio; tum. quia tota. vis reprefentandi in [pecie ponitur

h eï?"äf!rï';

propter attum . [écundum 5 meque aliunde colligi poteft.,

Fin

meque mos experimur illam , mifi in. ipfo actu.

Dein

C. 3. h. I3. de ipfo quoque a&tu negat formalem

fimilitudinem cum objecto.

Videri de hac re

f

de diflinttione , q&e

ndaïldfä

pdï'unt tria fy/temata Scbolarum

4

dicta-

pE VIS

DISPUTATIO IV.

252

U

di&tavi in manufcriptis Philofophiz, & poterunt

j

)u Q

!

ediin nova editione hujus Philofophiz.

]

f

D

NoTrANDUM l1ll.

Species tam impreffas

9

V

quàm expreffas tantüm requiri, ut cüm obje-

peï

&um non poflit effe per fe ipfum prefens intel-

:'l

s !

0

le&ui, fint vicarie objeGti, & reprefentent ob-

ortm

ie&um intelle&ui. Ea veró reprefentatio ob-

j

4

a

; je&ti iterum alia eft apud Thomiftas, alia apud

Suarezium & ejus affeclas.

"Thomifte dicunt,

ifna

mm, (

quod ill& fpecies reprefentent objectum non

tantüm modó foermaliffmé fimillimé, fed etiam.quod

t

j

. in effe intelletuali &int prorfus ejusdem nature ac

mnunid d

fpeciei cum obje&o, demptá folà materialitate

& individuatione, de quo videri & legi mere-

inftiun d

Pa

tur Gonet Tra&. ?. deDeo. Difp.2. Art. 1. n. 3.

"

Uti & Vindiciz Philofophie Peripatetice Tom.

; iil

Econtra Sua-

n5 Du

4- Philofophice Pollingane Q. 2.

T CODOS

rez in füa Metaphyfica dicit, quód fpecies hz

non fint formaliffimé fimiles obje&to, fed habe-

qi

i

H

( U

ant tantüm enalogiam ac proportionem cum ob-

je&o, ficut femen arboris cum arbore; habeant

D

|

N

tamen eam vim, ut modó ipfi inexplicabili fa-

ciant intelle&um devehire in notitiam objeéli,

Mme

quod nihil aliud eft, quàm intelle&ui prefentem

u

effe fpeciem fimilem objecto cum flmüimdine?

ht (

proportionali. -

T

NorawNpuM IV. Duplicem potiffimum

Ql

effe fententiam in hac re, unam Thomiftarum,

in

j

aliam Recentiorum. . Recentiores faltem aliqui,

UY

" dicunt; non tantüm poflibilem effe aliquam fpe-

[j

is]

"W

ciem tum impreffam tum expreffam naturz Di-

if l

vine, fed eam etiam defa&to dari , & per illam

Jlm) W

oculus

fbeciem cognofci intuitiveé Deum, ficut

intui-

u

J

)]v

Wi

DE VISIONE INTUITIVA DEI. 533

lf

a&p

Qpl

intuüitivé per 1"pecieni cognofcit murum. Tho-

W Q i

miftz veró dicunt, in Beatis nullam dari aut da-

1'11 Wt

Wt

ri poffe fpeciem five impreffam five expreffam

lll

K

Diving Effentie; hinc dicunt, Effentiam Divi-

Toptefen

nam fe per femetipfam zmmediatà unire intellectui

Trefeny

l

humano feu anime, ita ut Effentia Divina fun-

gatur formali offició fpecierum, & anima huma-

TOf as

j ii

Rif

na in effe intelligentis tam perfe&é uniatur cum

Effentia Divina & infinito cumulo perfectio-

f Objeits

, num,

& etim

f

quàm perfe&é nobis defa&o uniuntur

- fpecies colorum, lucis, harmoniz, voluptatis,

CO fa

[

"

' imo ipfi actus noftri interni.

li materi)

Sicut ergo homo

]

mundanus in hac vita ex tali unione fpecierum

II E.

Mitna

fenfibilium dicitur objecta fentire vel videre;

ita continget ex immediata unione Divinc Effen-

t T

ti&, ut videantur &.fentiantur

. kontni

infinitze perfe-

&iones Dei ;

& cüm fentire intellectualiter has

Qud f

perfeciones idem fit ac illis frui, mirum non

yeto, fl

eft, quód homo ex Vifione Dei intuitiva per

tiOfem qu

tmmediatam unionem omnium potentiarum ad Ef-

irbore; d

fentiam Dei felix ac. beatus fit.

B. JE GIDIOS

nexplic

|

,jj;

ROMANUS, difcipulus S. Thome, in defenfio-

notitm d

ne S. Thome vocat hanc fententiam fui Magiftri

leti r

divinitàs infhiratam ; & meritó quidem : quia (ut

m (ni

is in fuo defenforio art. r. narrat) apparuit D.

THOME Fr. RoMANUs, Inquifitor Neapolita-

nus, qui & ipfe olim fuerat confors ftudiorum

eem pod

m Thon

j

. homeg; hic cüm à S. Do&ore interrogare-

t

« i

tur, quomodo in Patria videretur

dit verbis Pfalmifte:

Deus? refpon-

effeditl

Sicut audivimus ,. fic didimus

um n

in civitate Domini virtutum ,

per, hoc declarans,

Deum,

yi, Lf

eo modo videri à Beatis in patria, quo

Á

&bipfo D.'Thoma prius audierat. . Veritatem

hanc

F3

DISPUTATIO IV.

334 ..

j

f

fY

hanc quatuor fequentibüs concluvüonibüs' fcabi,

a

liemus.

;

jl

g

ia

DAGCO .. ', In vifione beata nulla interve-

Ita.p. THOMAsSs,

l

i

a

nit fpecies imprelfa creata.

TOID qlll'(ï

SCOTUS, SUAREZ & reliqui Theologi exceptis

aof *

pauci

s Recentioribüs, inter quos Vafquez.

PRosATUR Conclufio r.

Hc fpecies eft

j um'

:(mïeü CX]

omnino inutilis ad cognofcendum Deum; ergo

non datur. J4nt.prob. Quandocunque aliquod

li, &

r u

bonum eít per feipfum intimé prefens menti,

ii

tunc fpecies vicaria object eft inutilis; fed ob-

|

je&um illius fpeciei eft in

telle&tui intimé praefens

l (a.f;miyf |

/

:

W (

in altera vita ; ergo.

Min. patet ; quia Xücut;

Deus eft ubique, ita etiam eft in mente , nec

w

Ponitu

aliunde datur implicantia, cur non poffit fe con-

ftituere immediatum objectum humanz mentis.

foge? .

d

Hinc S.Auguftinus de Gen. adlitt. c.5. & 26. ait;

u d)

àm mulia que fatta [unt j

vt uj

Propinquior nobis qui facit, qu

ignota funt. fundamenta terre oculis noftvis, (9'

qui f unz

gl a

davit ierram, propinquat mentibus moftris.. .Maj. prob.

Md

xh

f"if,jh

ab indu&ione: ea, que funt in mente noftra

Ri

p

LT

l

i

non cognofcuntur per aliam fpeciem v. gr. co-

il

gnitiones, volitiones, voluptas, dolor, trifü-

n

D

tia &c. fed cognofcuntur hz affectiones mentis

|

' Qp d

per füasmet effentias inüme mentiunitas; prout

[

|

t Quy

l

"

!

evidenter oftenfum eft variis demonftrationibus

ij

1

QTR

DARU

depromptis ex D. Auguftino , D. Thoma , &

NQL

Scotoin vINDICIIS PHILOSOPH. PERIPAT.

|

OTW

'«Tom.IV. PHILOSOPHIJ POLLINGANE q.I.

3

B qui

Editionis Venete, & in Zppendice Editionis Au-

!d

tj

;

j

;

j

guftanz. .

il

m

Al

PROBATU

R Cöncluüö 2.. Alim veritates

3

fed per

A r

UM

immutabjlæ non videntur per imagines,

feipfas;

)lv

DE VISIONE INTUITIVA DEL 535

Vf

Wl

feipfas, five exiftant ac videantur in noítra

A tl ;

At

mente, five exiftant ac videantur in Deos ergo

D

TR

etiam prima veritas, que eft Deus, videbitur

Tlggj

aliquando in fe ipfa per feipfam, — znt. prob. tum

QUs ngq

ii

ratione ; quia hz veritates fünt intimé prefen-

&

tes menti, adeoque non indigent fpecie vicaria

U Detm

fui ; tum authoritate $. Auguftini, qui l.ro.

OCl

QUes

Confeff. c. 10.,ait: Dum audio tria genera e[fe que-/

Jüionum , AN SYT, QUID SIT, QUALE sIT?

6 rl

?I?Ufll[iS,' fi

Jónorum quidem , quibus bec verba confetta fünt, ima-

Bines teneo 5 ves veró ipfas, que bís frenificantur, neque

Lt p

t Qui |

ullo corporis fenfu attigi , neque uspiam mifi preter ani-

um meun, & in memo

f

1 Qette :

Tum , fed ipfas,

Yia recondidi mon z'magz'ney 6d-

n poftt o

PROoBATUR Conclufio s.

Authoritate D/.

um m

'Thomz P.I. q. 12. a. 9. per totum.

Item P. 1II.

LO af

Q 0oc8.3. dd 3. ubi ait?

L

- Cognitio beata mon fit per

lia qu j

"

Jpeciem , que fit fimilitudo Divine Effentie, vel eorum,

que in Ej[Jentia Divina cognofcuntur - - fed talis cogni-

ifri. M

tio eft ipfius Divine Effentie immediat? per boc , quod

i menter

ib/a EfJentia Divina unitur menti beate

, ficut intellipi.

eCiem v

bile intelligenti.

5, dul

. DICO IL Non poteft dari fpecies creata

Tettionet

impre[/a, quze claré & intuitivé Deum reprzfen-

Yoünitas

tet, & per quam intuitive ac quidditativé videa-

monfid

tur Divina effentia.

Conclufio eft contra su A-

D. Thos

REZ, VASQUEZ, MOLIN,. &c.

ypy 2007

PRosATUR Conclufio r. Authorit—ate D

Thomz, qui L.P. q. 12.a.2. c. fic habet : Dicen-

LINGAU

j« DO

dum quod ad oifionem tam fenfibilem quàm intellectualem

duo requiruntur ; [cilicet virtus viftva , & unio rei vife

li

Cum vifa : mon enim fit vifio in attu., nifi per boc , quod

ve5 voifa quodamimodo ef.in vidente, — Et invebus quidem

uj p

u

COEPOQ

*

!] )

256

lDISPUTAïæb,ü&

,

j

eorporalibus apparet: quód. ves wzfztn&n poteft e[fe in-i-

p

dente per [uam

e[fentiam ,. fed folm per fuam f[imilitudi-

u

"i

p

w s ficut familitudo lapi

dis eft in oculo , per quam fit

C;P

[

vifio in a&tu ; mon autem ip

a fub[tantia lapidis. — Dein

|

m

.1;

g

;'l

. Do&or oftendit, quód objectum vifum, fi fi-

mul fitcaufa potentic vifivg, fimul debeat poten-

g 1

tie vifivie miniftrare virtutem videndi ,. & ipfam

Dyo?

|

formam, per quam videtur:

virtus videndi in hoc

1. h

ffe&us obje&ti, debet effet fimilitudo

m co

cafu utpotee

obje&i, ficut omnis alius effeétus eft fimilitudo

dine ent

en, H

fue caufe. ]Jam veró Deus eft fimul obje&tum

vifionis intuitiva, & fimul caufà potentice vifivz.

&com'emy

a

Requiritur ergo, fübjungit, ad videndum Deum. ali-

qua Dei fimilitudo ex parte vifroe potentie , qua Jcilicet

otedn

intelle&tus füt efficax. ad videndum. .Deum. ( fcilicet lu-

Pronti

men Divinz glorie contortans intelle&tum ad vi-

Tuts. d

f

dendum Deum.) Sed ex parte rei vife, quam nt-

ce[Je eft aliquo

modo uniri videnti, per nullam fimilitue

fim; i

dinem creatam

Dei effentia cideri poteft , (qus ipfam

ARU

Divinam effentiam reprafentet, üt eft in fe.)

ths p

iisqul

PnIMO quidem 5 . quia ficut. dicit Dionyfius cap. x. de

Div. INom.

PER SIMILITUDINES INFERIO-

ag

j

l

!

RIS ORDINIS RERUM , NULLO MODO. SU-

df

Sicul per

]

'

PERIORA POSSUNT COGNOSCI.

ülcam t

I

/

ofcà e[Jentia vei incorpo-

J

i

1

Jpeciem corporis non pote[? 'cogn

|

P f

vec. Multà igitur winus per [peciem creatam quam-

"lf

cunque poteft e[Jentia Dei videri.. sECUNDO, quia

1f fed

l

e[[enti

a Dei eft ipfum e[fe ejus , quod nulli forme create

E

n df

eompetere pote[o :

non poteft igitur aliqua. forma creata

TAT

e[fe fimilitudo repreft

entans videnti Deie[Jentium. T ER-

l d 1

TIO,

quia Divina e[Jentia eft aliquod incircu

mfcriptum,

nificari

t

eontinens in fe

fupereminenter quicquid poteft [ig

R

modó per

vel *z'ntelligi ab inielle&tu Creatqr-: & boc nulló

aliquam

l

) l,

DE VVISIOQNI;?.,JTINTUITIVA DEL 937

j

l

zpüfam

i.

aliquam fpeciem creatam reprfentari poidi ; quia bmm's

17

forma creaia eft determinata fecundim aliquam rationem

lj aia

i

il

vel fapientie «vel virtutis vel ipftus e[fe , svel alicujus bu-

Cïum Vifim

jusimodi. — Unde dicere Deum per fimiliudinem videri,

ef? dicere Divinam effc

entiam non oideri, quod Q/Z' erro-

Viend "

seum. : Ita D.'Thomas.

TUS viden]

!l

PRosATUR Conclufio ». ratione D. Tho-

t emf fm]ü

mz. Ea,que conftituuntur juxta füum forma-

LU5 ef f

lem conceptum in diverfa claffe, Ípecie, ac or-

dine entium, non poffunt reprefentare fe invi-

ii oj

cem ; fed eflentia Divina, üt eft in fe ac realiter

Joentige

ttdum D

& concretivé fumpta, in füo formali conceptu

eft alterius fpeciei, quàm quzlibet creatura, ut-

Mtit, qui f

m (f

pote finita 5 ergo.

Maj. patet ab inductione.

PRosATUR Conclufio s. alia ratione D.

telle um q

i, t

Thoms. . Implicataliqua creata fimilitudo in fuo

effe reprefentativo continens infinitas Déi per-

j rulm f

"

feGiones ; fed fpecies impretfa Deum quiddita-

tive, üt eft in fe, reprefentans reprefentaret in-

, U d

finitas perfectiones ; ergo.

Pimyi

Min. patet ; quia

fpecies quidditativa debet effe commenfürata ob-

ANES IN

je&o, ejusque vicaria, & reprafentativé ipfum

AO MOM

objectum ; hoc autem non fieret, nifi omnia prz-

s

dicata quidditativa obje&ti formaliter in fe con-

[nt n

üneat, etiamfi non in effe naturali, attamen in

m C

effe reprafentativo. — .Maj. prob. . Implicat creatura

NECUNDI,

infinita; fed effe reprefentativum continens in-

vlf

finitum effe Dei, feu infinitas perfe&iones, fo-

uia

ii i

ret creatura infinita s ergo. Minm. pwob.

jf

illud effe repreefentativum effet vera, realis &

! z'ncimmg,fää

J

creata perfectio in fe formaliter continens quid-

[id pü[ffff

ditativa preedicata effentiz Divins, prout often-

l

f

fum eft in Vindiciis Philofoph. q. .

^

i IHJW

,,

Pao-

258

DISPUTATIO pEVI

f

p

*"]?;I( ()VIS

ATUR Conclufio 4. tertia ratione D.

]f

'Fhoma.

Specie

sDei fidaretur, deberet ex fuo

p

genere & in fuo

formali conceptu effe ejusdem

i J

ture cum effentia Di-

!

quidditatis , effentic ac na

O.

2

epOW j L

vina; fed hoc implicat; erg

Maj. patet. ex

yylc D

VindiciisPhilof. q. 2. .Min. pro

h. Effefeu effen-

yit qui

5

i

tia Divina in fuo formali conceptu

dicit e[fe à fe,

l

i

aiini

l

feu e[fe fubfiftens formaliter :

:'econtra nulla fpe-

T w

"a

cies finita

dicit in fuo conceptu e[Je à f ,

;

þac fubf-

äm «ilnt

fiftens 5 crgof

CoM

p d

PROPBATUR Conduüo 5 Nulla eft alia

ergo non poteft

inj t

l

imago Dei quam Ferbuni Dei 5

ind

lii

dari fpecies cteata reprefentativa Dei. — 4nt. ef

2

sl

SS. Pairum, dum argumentantur contra Arianos;

jl

JC

J

revera enim tam efficaciter impugnari non pof-

ii l

fent Ariani, quando dicunt, Verbum Patris effe

fi aliquid creatum poffet effe fi-

ag

aliquid creatum ,

petiom

militudo Dei. Item colli

gitur ex Scriptura Co-

lofs.r. v.r5. ubi de Filio dicitur : Qui eff imago

|

WT

lr Bo

Dei invifibilis ,

primogenitus omnis creature, — Ex ad

Philipp. 2. v.6.

Qni cim. in forma Dei e[fet ,. non

1

QUX

A (

|

[

vapinam arbitratus eft

e[fe fe equalem Deo ; . ergo ha-

bere fo

rmam feu fimilitudinem Dei eft effe equa-

1 m

i I?-V

lem Deo. : Joan.z. & alibi feepius Filius .licitur

j

!

Verbum Patris , id eft, internum, & ob hoc tam

6;

in Scriptura quàm Patribus dicitur quod D

eus

Ugr)

g

aQ

tantüm cognofcatur per Filium juxta illud : qui

videt me, videt &» Patrem meum, utp

oteperfolam &

lgT

Ttem: JNemo ve-

)

adequatam fimilitudinem Patris.

i

ftit ad Patrem (cognitione ) niff per e.

Item : INe-

!

3

l

j

l

T

s10-novit, Patrem vift Filius ,. €? cui voluerit Filius ve-

Deus poffet ab-

Wdï q

?elare, Quze vera non effent, fi

foluté

VA

)qy

DE VISIONE INTUITIVA DEL 939

Wt

1

)

:

| f

foluté cognofci per fpeciem creatam

, tanquam

Itb

D

X,

H

i

perfectam fimilitudinem Dei.

UL effo

D

"t fs

CONFIRMATUR 1. ex Ireneo

. qui l 4

: 1

C. 14. ait: gnitio Patris Filius, quoniam

1. M

[

Deum nemo

h Wf

li

Jcire poteft , nifi Deo docente, hoc eft, fine Deo non

cognofci Deum. . Et c.

37. Fia bominis vifto Dei,

DL d

fi

CORS m

enim qua efz per conditionem oflenfio Dei , vitam pra-

Jlak bominibus in terra viventibus , multà m

apis ea , quae

fjj

ï;t

eft per. Verbum , manifefta

tio Pairis vitai praflat bis,

qui ideni Deum,

CONFIRMATUÜR 9. ex

Nil;

Epift. 12. ait :

S. Auguftino, qui

Unigenitus Filius, qui eft in finu Pa-

10 non p

tris, Divinitatis naturam atque fubflantiam infonabiliter

De, 4i

Waürrab, 9 iüdeo dignis idoneis

que tanto con[pettu oculis

ERN

euam inofibiliter monftrat.

Hinc bené Thomafi-

Ui nj

nus l. 6; c. 16. teftatur, quód jüxta Patres incom-

hum prebenfibile Filii fit Pater, & inellipibile Patris fit

ümpolltd

Filius 5 ex quo fequitur , impoffibilem effe ullam

Gx p

aliam fpeciem expreffam Dei,

"

ROBATUR Conclufio 6, Si mens füper-

TUMPC,

!

ä,' ]

naturaliter poffet efformare aliquam fimilitudi-

uDi d

nem Dei, tunc jam verum effet, quód Divinitas

effet fimilis cognitioni bominis ; fed hoc fieri non

D

deftetr.

poteft; ergo. Mim.prob. ex Scriptuta, prefer-

js il

tim AG. 17. v. 29. de quo TextuS. Chryfoftomus

j

Hom. ». in Gen. fic habet :

o

In Ais Paulus dit :

NON DEBEMUS J£STIMARE AURO VEL

E

33

SCULPTURJE

UX

x i

ARGENTO AUT LAPIDI,

j

:

ARTIS ET COGITATIONIS HOMINIS DI-

otepud

VINITATEM ESSE SIMILEM 3

quod autem di-

fren:)

]

eit , banc fenientiam babet : mon modb figuras , que cer-

j

Wuntur, excedit INumen ; fed neque mens formare po-

hii

DeUSPUJ

tet aliquid, qualis g/i Deus j cim ne mentem

quideim

ullam

TU

240

-DISPUTATIO IV.

T

ullam po[fe , dicat-

T

D

Oi |

Paulus , ejJentiam ejus apud jä'cogz'tcz-

"

tione informare

!

DICO lL

Repugnat dari verbum creatum

ithd

l

Zgïü

in vifione intuitiva Dei, feu fpeciem expre[Jam,

4

j

Th

us Deum, ficuti eft in fe, reprafentet.

ii

l

D

i

Conclufio eft contra Capreolum , Syloeft. & a-

ii

n DW

lios, qui docent, defacto dari tale verbum men-

ag

tis. Ítem eft contra Suarez , & ejus affeclas, qui

dicunt, nec divinitus fieri poffe, ut Deus fup-

MO

p df

pleat vices Verbi mentalis. — Pro noftra autem

fententia ftàt communior Theologorum maxime

iur, u

'Thomiftarum.

/

z

tíra a

PRosnATUR Con

clufio ilsdem argumentis,

aj l)

4

quib

*

üs prior fuit probata.

TU

DICO

IV. Effentia Divina unitur per fe

sstl

ipfam immediaté intelle&ibus Beatorum in ra-

PT

tione fpeciei impreffze & expreffz.

ia

onclufione ftat communis Thömi—

Pro hac €

tnDto, f

ftarum contra Suarez, Va[quez , & alios.

iomalta

" PRosATUR Conclufio r.

Authoritate S.

diptur d

'Thomz, dum contra Gentes c. s. ait: Manife-

imden

1 Dj

flum eft , quàd e[fentia Divina potef? comparari ad intel-

letum creatum , àt [pecies intelligibilis , qua intelligit.

& df

Et P.1.q. 12. a.5. C. ait : Ciun aliquis intelleCtus crea-

tbl

M

V n

tus videt Deum per e[fentiam, ipfa e[Jentia Dei fit forma

intelligi

bilis intelle&tüs. . Ibidem art.2.ad 3. ponit

i Tvealogic

hanc o

bje&ionem : Jntelle&tus in attu eft intelligibile

Tifblo

:

boc

in a(bu 5 ficut. fenfus in a&tu eft. fenfibile in attu

t

autem mon eft. nifi inquantum informatur Jenfus. fanili-

AT

tudine vei fenfibilis , & intelle&tus fanilitudine vei intel-

j

"i

lette : ergo fi .D

eus ab intelleGtu creato videtur in attus

& )

oportet quód. per aliquam

Janilitudinem videatur.

Re-

fpondet S. Do&tor :

Dicendum- quüd Divina EJen-

; H

a

"t

:

EV

lY,

DE,VIsgöNE INTUITIYA DEI. *24'£

[ Quj ff '

tia eft ibfum e[fe : unde füc

ut alie forme z'niellz'gibz'les,

Tebuni

que mon funt fuum,e[fe, uniuntur intellectui fecundum

DUem

1

aliquod e[e, quo informant ipfum intelle

Gum, es? faciunt

ipfun in attu ; ita

Divina E[Jentia unitur. intelletiui

Jtefent

creato , ut intellettum in attu

i, Sylveji

» per fe i/am f'aciens intel-

lectum n a&tu.

Et P. IlL q. 9. a. 3. ad 3. dicit:

Al Yerhm

E[fentia Divina u

Q af

nitur ienti bea"tc?, Jicut. intelligibile

6, Ut a

intelligenti.

.PRonATUR Conclufio o.

0 hofts;

d poü'et.;dari,

POTUm m

fpecies expreffa Dei ,

homo effet beatus forma-

liter, quin Deus ingrederetur formalia conftitu-

tiva beatitudinis humanz ;

fed hoc eft falfum;

1 dfoma

ergo.

Maj. patet,

u

lando v.gr. homo letatur

ex vifione amici aut-

1

L r

onorum temporalium, .ea

felicitas intelligi formaliter poteft, etiamfi non

xtorum n

detur obje&tum reale, dummodo detur fpecies

"

ninunis Ti

vel apparentia talium bonorum 5 ergo idem fie-

ret in Deo, fi poffet dari fpecies expreffa ipfius

( dlos

Dei formaliter beatificans hominem.

Authori

l

ïi

AMin. prob.

I. Scriptura & Patres univerfim clamant , ipfum

1 dt:

Deum effe noftram beatitudinem, utique forma-

ompamra (

'

lem. — Prob. 9.

Ex hoc principio fequeretur ;

$, (um

j

Deum non effe amandum propter beatitudinem

ï

is,z

iil

le

j

l

'

i

l

eflentialem , qus-habetur per fruitionem Dei.

jtinDi

f'

Sed hoc dicinequit, ut füuppono ex Tra&t. de Zir-

,2l

tutibus lbeologiit. KErgo.

Maj. prob.

l

"

Si forma-

udfi

,5

L

lis beatitudo haberetur per aliquid creatum, fe-

jlb

!

)

i

/

,;

queretur quód amando Deum propterb eatitudi-

i [

nem Deus amaretur propter aliquid diftiné&um à

iiv

Deo; fedhocnonpoteftdici; ergo. — .Min. prob.-

TL

Si amando Deum propter beatitudinem Deus a-

gt

maretur propter aliquid diftin&tum à Deo, feque-

j

retur quód talis amor etfet imperfectus ac alienus

D.dmort Tratt, de Deo.

Q

ab

/

p

ii

242

"DIS'P'UTATIO'I;V.

1 Ad?. n4a»4

ab axfloreDei perfe&o; fed hoc non poteft dici;

ergo. Maj. patet ; quia amare Deum propter a-

quinpt

liud diftin&um à Deo eft amare modó imperfectó.

a t

OB]ICIT

Min. prob.. Si illeamor profecutivus Dei propter

beatitudinem effet imperfe&tus & exterus ab a-

y t

jy,tamen

roore perfecto,

fequeretur ab amore perfecto ex-

aitero m

cludi motivum proprii intereffe vterni

feu beati-

, poultt

tudinis ; ac eoipfo fequeretur monftrum amoris

a cort

defintere[Jati Feneloniani, quod dicinequit. Ergo.

MAl

s. Solvuntur Obj ectiones.

Á

ÁiDassd

ib lp

VO B"]I CITUR I. contra primam Conclufio-

gt r a

[4]

dem. t1.Lumen glorix eft fpecies impreffaDei;

oeenpl

fed iftud datur; ergo & fpecies impreffa. .Mgj.

rob. S.' Thomas P.I. q. 12. a. 2. C. vocat illud

rf

i D

lumen fimilitudinen Dei. . Exgo.

2. Lumen glo-

toialter

rix facit id, quod faceret fpeciesimpreffa; ergo.

temelle j

"Zni. prob.

Illud lumen a&ivé elevat & determi-

'mat intelle&um ad claram vifionem Dei, & hoc

lnerm

"Aem' I ' s h

ipfum facit fpe

cies impreffas ergo.

. ad brob. dift. a

RgsPoNDEO ad r. n. Maj

UAR itj

Illud lumen eft fimilitudo Dei ficut quilibet e£-

lts

fe&us creatus in ratione effe&üs ducentis in no-

titiam caufi c. in ratione imaginis repreefentan-

tis EffentiamDivinam fpecificé fumptam.n. lta

! Wf

l,

qi

S.'Thomas P.1. q. 12. a, 5. ad 2. femetipfum ex-

N

plicat his verbis: Lumen glorie non requiritur ad

'UJS

)t

eidendum Dei. e[Jentiam ,. quaft. fimilitudo in. qua Deus

[j

ï

" videatur , fed quafi perfettio quedam intellettüs , confor-

j

d

tans ipfum ad videndum Deum: & ideo poteft dici quàd

M

vion efl medium 1N QuO JDeus videatur , féd SUB

t N

QUO VIDETUR.

"Qd

Ad ?.

ly,

DE VISTONE INTUITIVA D EL $49

Qu otg

(

MT n

Ó

j

Al 9. n.a. ad prob. dift.a. Elevat intelle&um

X

Tperta

!

permodum

principii.c. per modum medii repra-

fentantis o

bje&um 4t quo. n.

Ti

iïv

CX

h

OBJICITUR 2. contra eandem. Etiamfi

Ofepr

bj

Deus defa&o in mundo poffet per fe feri vifi-

al

VTR ien

bilis , tamen utitur caufis fecundis ; ergo etiamfi

in alter

o mundo non indigeret fpeciebus impref-

nf

fis, pot

eft tamen easdem adhibere a

ileqi.

j

d confervan-

dum' þcuriüm caufarum fe;'undarum.

DS.

, REsPoNDEO c,4.n.c. Ratio eft I. uiä,'

fi Deus adhiberet fpecies impreffas in altero mun-

n Condli

do, fuppofita etiam illarum polflibilitate, eo ipfo

mpref])

non fervaret curfum caufarum fecundarum i d8

Weh, M

quippe exigit, ut praefente obje&to in mente nulla

o VOal

detur fpecies vicaria objeéti ; oftenfum autem

, lao

eft, quód Deus intimé fit prefens in mente Bea-

Dort q

torum in altera vita.

2. Quia oftenfum eft, eam

fpeciem effe impoffibil

em

vat as

m D t

On]JicrTUR 3. contra fecundam Conclu-

fionem.

I. S. Thomas tantüm negat poffibilita-

ä g.

tem fpeciei impref/z in copnitione intuitiva Dei,

u quil

ita ut illa fpecies habeat fe per modum medii ut

Vücentist

quod, non veró negat poffi

gre[fa

bilitatem fpeciei im-

;f

quz fe habet per modum medii ut quo, &

Ypama

oc ideo, quia aliàs talis cognitio Dei effet me-

D

z

diaia (ficut dum nos co

meiplt

ntemplamur imaginem

n n

Cefaris

) & eo ipfo non effet intuitiva 5 ; ergo.

ii

hnt, pr

ob

D. 'Thomas alioquin contradiceret

2 d

fibi ipfi,

dum lumen glorie vocat /ümilitudinem

Dei.

2. Quidquid fit de mente S. Thomze, de

j þate

l

h

quan

, "

on videtur fatis conftare, faltem oppofita.

fe

ntentia eft probabilior fpe&tata ratione, licet

!]

l

Q ax

pro-

244

DISPUTATIO IV.

T

probabilius adverfantem 'habeap eundum S. Do»

/

4f

(

Gorem.

np*

REsPONDEO ad 1. n. a.

Uti & rationem

j

additam ; nam D. Thomas non propterea negat

i s

, n

poflibilitate

m hujus fpeciei, quia alioquin vifio

non effet intuitiva: ( fic

enim etiam vifio lapidis

st m

H

Mspo

non effet intuitiva, cüm fiat mediante fpecie,

quz juxta D. Thomam videtur ) fed in eo fenfu

at

ïmïimdiqe

negat fimilitudinem Dei, in quo hoc ipfo arti-

undo d

culo ». concedit fimilitudinem lapidis in mente.

Ad prob. n. a. quia fimilitudo glorig, üt vidimus,

u

ft ff

eft tantüm generalis in ratione effettiis ad fuam cau-

íam; que non eft femper univoca cum effectu.

VE ,W'Qoge

d 9. D. a.

Dein, et

fi ratio faveret fenten-

r p

ti& oppofitz, quod falfum eft, authoritas tamen

n m

D. Thomz preferenda effet rationi fallibili non

eddun d

moraliter certa.

]

J

(

i ol

O5 JICITUR 4. CODtY

aeandem. r.Eaque

lum f

funt diverfi Ordinis, poffunt fe invicem repre-

ls

abfon

u

fentare ;- ergo prima ratio pro fecunda Conclu-

Gratia fan-

fione allata nihil probat.

nt. prob.

Lt

(

&ificans eft fimilitudo formalis & phyfica nature

m

um

Divinz ütnatura eft, & fecundum quosdam Tho-

A enm

miftas etiam üt imfimita eft nec tamen ipfa eft

"'nrinf

Mill

(

p

l

intrinfecé infinita aut Divina ;; ergo etiam po-

Ll

AR

dentf

terit dari fimilitudo intentionalis Effentie Divi-

1

nz ut infinita eft, etiamfi fpecies non fit infinita.

dl fum; Y

9. Poteft accidentalis fpecies fubftantie in intel-

Id N

le&u im e[fe repraentativo 'effe fub

ftantia 5

ergo

it in e[Je repre-

nl

etiam fpecies phyficé finita poter

li

adæq

entativo eTe infinita & Divina.

3. Datur fpe-

Adg c(

cies abflrattivt repreefentans Deum, etiamfi in ede

por

D |

te

ib

,guidditativo non conveniat cum Deo : idem

j

| IV.

DE VISIONE INTUIT&VA' DEI. 94S

-Cltdie l

teft dici de fpecie infiniti v. gr. categorematici

Utl M t

vel fyncategorematici ;; er

go etiam poteft dari

M

fpecies reprefentans Deu

m intuitivé.

prob. c.

Species abftractive & intuitivze cognitio

nis non

At vjf

differunt, nifi tantüm ratione ten

Ddf

te autimmediata.

dentiz mgdia-

&line

5.

ResPONDEO adr. n.a. ad prob. dift. Gra-

tia fanctificans eft fimilitudo formalis &

phyfica

) Joc j

fimilitudine analogicé tali. c

uniXVOcö tali. n

Ie, Qt Vi

Quando dicitur gratiam fan&ificantem effe fami-

lr ad um

litudinem nature Divine, tantüm intelligitur, quód

a CUm ef

fit effe&us fpecialiter ducens in notitiam Dei,

feu ad vifionem intuitivam Dei, non per mo-

fiveret (

Vhoritas t

dum principii reprefentantis naturam Divinam 3

n flb

fed per modum principii dignifiantis noftra ope-

ra: & dum dicitur effe formalis fimilitudo,, tan-

i, 1)

tüm fenfus eft , quód fit alis fimilitudo analogi-

ca per fuam formam , & non per aliud.

jDvicemt

fecondi (

44d 2. c.a. n.c. & parit, Difparitas eft; qüia

non eft abfurdum, quód accidens contineat o-

TU

mnia predicata quidditativa fübftantie , licét

xphyiar

quoad modum exiftendi cum illa non conveniat;.

n quit

fuppono enim accidens & fübftantiam non dif-'

ctum )

ferre intrinfecé, fed tantüm per alia predicata

p d

fecum identificata, quz illi tribuunt denomina-

s Bfat

tionem accidentis vel fubflantie ; & ejusmodi pre-

monlti

dicata funt v. gr. dependentia vel independentia ab

ytantitt

alio ente: econtra implicat, ut finitum conve-

nmat formaliter cum infinito

bfiatis

, nifi ta,ntüm przeci-

iil

fjvé & inadequateé fumpto.

j

: u

4d3. c.à. n.c. &parit. Difparitas eft;

j

;

j d

l

quia fpecies abfirativa Dei vel tantüm attingit

Deum fub fimilitudine alicujus creature, non

veró ut eftinfe; vel tantüm attingit Deum fub

uno

Q 3

yy V

246

.DISPUTATIO IV.

i

iisd

uno vel altero predicato v. gr. fub ratione jufti

w

j

j

& juftitie &c. & tales fpecies abftra&tive quid-

i

o d

ditativé ac univocé conveniunt cum juftitia Di-

sro p

Ji

vina przcifivé fumpta.

Cognitio vero intuitiva

n Viflf)ï

non eft precifiva unius velaterius pradicati, fed

|

Y0fi QU

W

eft vera cognitio ipfius infiniüi quà infiniti, &

sf forma

quà trini, fine precifione unius perfectionis ef-

A?

fentialis ab altera.

fen

OsgjricrTUR $. COntra ean

dem. r. Etiamfi

um i«

Qu Vl

inter fpeciem impreffam Dei & Deum non de-

'»

tur fimilitudo entitativa, datur tamen fimilitudo

ii od

2.

Qim i

repra/fentatioa ,

que fola requiritur ; ergo.

velmit

Etiamfi fpecies impreffa fit

(imilitudo ordinis in-

fonerdre

ferioris quàm Deus, non eft tamen fimilitudo

dl

tei ordinis inferioris; ergo poterit reprefentare

Deum.

Zint. patet ; quia talis fpecies impreffa

gll fomis

reprefentaret Deum, pui non eft ordinis infe-

IU D

rioris quàm Deus; nec DIONYSIUS aliud pro-

t minere

bat, quàm quod fimilitudo rei inferioris non pot-

4 a

fit exprimere rem altioris ordinis.

!

ul

fi

dice

RzsPONDEO Gd1r. n.a. quoad ?. membr.

A

quia üt oftenfum eft in. Philofopbia,

fimilitudo re-

&t i

ä

i

ij

prefentativa dari non poteft, quin detur con-

venientia fpaifira in predicatis, quorum datur

1

if

ntativa.

:

fimilitudo reprafe

rïendlt,

ZAd 9. n.a.

u

ia in probationibus & in Phi-

ETU

bia in Vindiciis Phil. Perip. l. cc. oftenfum eft,

j

j

U

if

lofop

mTihil poffe effe fimi

litudinem reprefentativam

d (

alterius rei, nifi

habeat convenientiam univocam

"IOS

adeo-

in illo predicato, in quo datur fimilitudo ;

! [It fepa

que nequit effe altioris ordinis feu fpecie

1

Qf

OsjrcrTUR Ó. contra eandem. Si non

h

Ti

neque

]

|

line 1

eft poflibilis fpecies impreffa Dei, tünc

ERN

1

ERN

| ly,

| fllb n

DE VISIONE NINTUVI'ITI»/VA'»;DEI. 247

b

Is

ltotbs

m

poffibills eft vifio infüitiva Dei; fed; er

go. M&lj.

prob. Vifio intuitiva debet effe formal

is repra-

lli

tt'cum

jUty

MU

fentatio ac ima

Dv

Ü

£o Dei ; ergo fi hec reprzfen-

tatio implicat in fpecie impreffa ,. etia

m implica-

lst

'

bit in vifione.

"nt. prob. ex natura vifionis &

l Qu

]

!

;.

i perfe&io;

cognitionis creatz , quia vifio & cognitio in fe

ipfa formaliffimé effórmat fimilitudinem obje&i,

fden, 1]

RzsPONDEO. n.Maj. adprob. n. a. 'Teneo

enim fententiam TThomiftarum , quód cognitio

iDam y

AT f

qua talis & etYentialiter non fit formalis reprefen-

tatjo objecti, fed tantüm converfio mentis ad Ípe-

UL5 em

ciem intelligibilem,. vel in memoria relictam,

1do ordiy

Tten frmft

vel noviter efformatam , à tendentia feu COghi-

tione vel realiter, vel formaliter, hoc eft, fun-

dteprefrt

damentaliter diftinctam. — 24d prob. dift. Vifio

o imyr

eft formalis reprefentatio objeéti formaliter

d oxnisi

fumpta. n.

realiter füumpta. fubd.

in creatis.

YstUs d

tr. inincreatis. n.. Quanivis poffit & debeat

Veriront

]

dici, in creatis mentem humanam, dum fe con-

$

vertit ad fui fpeciem intelligibilem, fimul in fe

Q020 .E

ipfa producere fpeciem expreffam, eamque cum

i, lil

tendentia identificare, eo ipfo quód fit ab ea in-

yin d

feparabilis , formaliter tamen cognitio feu ten-

; qUOIUIH

dentia in fpeciem non eft illa ipfa fpecies , in

quam tendit , ficut ergo vitalitas & füpernatura-

yibus 0

litas in aé&u v.gr. amoris fupernaturali formaliter

, ol

non funt idem, fed ex fuo genere feparabilia,

t

ita etiam contingit , .ut fimilitudo cognitionis

jenuny

feu fpecies exprefífa, ad quam anima fe conver-

milii

Gt, fit feparabilis & diftin&a à cognitione; &

:*

hoc a&u fit, quando produ&io illius fimilitudi-

ul

j

nis feu fpeciei non dependet à mente, prout fit

iei j WUC

;11 vifione intuitivà Dei , ubi vifio eft tantüm

con-

Q 4

[

4

DISPUTATIO IV.

248

jl etlam ]

cohxferüo 'ad Effentiam Divinam tendentisze uni-

g

tam, non vero eidem identificatam.

]o50

Os]JrcerTUR 7. contra tertiam Conclufio-

[

f

r

g mus

D

nem. Angelus inferior videt Angelum füperio-

[

—

Q païm

rem per fpeciem, que& non eft tam perfe&ta ficut

Angelus füperior; ergo non requiritur omni-

j f (it

g o

moda convenientia perfe&ionis inter fpeciem

expreffam feu verbum mentis & ipfum Deum.

qm ienu

REsPONDEO. n.a. veldift. Non eft tam

imoes p

perfe&a entitativé. c. quidditativé. n. Quan-

ia ]

ompes p

do dicimus fpeciem in reprefentando effe ejus-

dem perfectionis cum re intelle&a, id intelligi-

Cenagt

g i

mus per convenientiam fpecificam przdicato-

rum, qualis datur inter an

:

lm d

animalitatem bruti.

imalitatem hqminis &

Eul

Mens

3f tel

OnjgrcrrUvR 8. contra eandem.

noftra, quandocunque intelligit , exprimit quan-

M. qu

dam fpeciem , que eft verbum mentis; ergo idem

t m j

facit intelligendo Deum ; atqui fi exprimit ta-

tt* qud

Deum;

lem fpeciem, utique per illam intelligit

FT

ergo. ni. eff s. &UGUSTINI l. 9. de Trinr

te rl

tate c. 11. übiait: Cüm Deum novimns , fit aliqua

tfiatm;

Dei fimilitudo, Etl.org.c.16. Ubi videbimus Deum,

Wi

zunc verbum noftrum non erit falfum. — Et 1. 14. C. 17.

u

cüm retuliffet verba Joannis: Siümiles ei erimus,

j t

addit: Hnc apparet , tunc 4n. ipfa imagine Dei fieri

Tus ici

j

ejus plenam fimilitudinem , auando ejus plenam percepe-

.ïEnUm qil

vit vifionem.

Item S. Anfelmus c. 31. Monolo-

* ütg

gii: Quamcunque veim mens cupit veraciter. cogitare,

qi

! en

ejus fimilitudinem , quantam valet , in ipfa fua.cogita-

EU

lione conatur exprimere; quod quantó veracius facit,

| O

Ji

tanib ipfam rem veracius cogitat, & boc verbum ejus

a

Qf

IUf

&icitur.

Éx hoc autem inferri poteft , quód

me

mldlffe

[

,

DE VISIONE INTUITIVA DEI $49

i tende

m

j

mens etiam in vifione D

Z

exprimere.

eichn'c-:tur'talreäverbum

m

nj

WO s

REsPONDEO. diff. a. -Ver'bum mentis ex-

primit mens noftra effeGione totius. c.

effe-

d p

f

TéQüiy «

t

&ione partium. n.

Verbum mentis eft concretum

ex /pecie & ex tendent

1b ]ter

rf

ia mentis in hanc fpeciem:

Dlin])

üm])

hoc concretum efficit mens, dum ponit hoc to-

tum feu unionem partium, five dein producat

aE

0 d

|

IVÀ m

omnes partes hujus concreti, five eas non pro-

ducat. fÍncognitione quidem naturali producit

itido eff

omnes partes hujus concreti fcilicet i

, 10 int:

pfam fpe-

ciem expreffam, &

füi tendentiam in hanc fpe-

11 pred

J

ciem; fed in cognitione ac vifione intuitiva Dei

m homin

!

,

folum producit tendentiam fui in Effentiam Divi-

um Y

nam tanquam fpeciem, & fic uniendo utrumque

nimirum tendentiam fui, & Effentiam Dei facit

[

Verbum , quod eft fimilitudo Dei in mente, ut-

Ts ao

pote cüm ipía Effentia Dei fit pars hujus con-

Bibun

creti: quód veró non requiratur ad produ&io-

tll

nem totius produ&tio omnium partium, proba-

1o 8

tur ex pluribus exemplis in natura. Sic, caufa

viti,

phyfica non producit materiam v. gr. ignis, fed

eidbimci

totum; imó juxta D. Thomam & Ariftotelem nec

Bu

forma nec materia fit, fed fit forma in hoc füub-

J

inits d

je&o; fcilicet totum.

Eodem modo D. Tho-

ingit )

mas dicit, quód nec calor nec lignum fiat, fed

[ pleruzm;!f

lignum calidum; fcilicet unio partium.

Idem

( AT. M"F

érgo dicendum de illa concretiva fimilitudine

verbi mentis.

t

Ex quo colligitur re

fponüo ad

textus 5S. Auguftini & Anfelmi.

T4À

j o

OBJICITUR 9. contra tertiam & quartam

j

conclufionem. Si ponamus D. Paulum & Moy-

fen vidiffe in hac vita intuitivé Deum 2

pOfTUf

pOfER:; :

Q 5

mus

y n

250

DISPUTATIO IV.

,c.II-I

'

mus etiam ponere, quód potuerint habere fpe-

J

::'

gi

, D

cies rememorativas illius vifionis ; atqui fi po-

REsPOï

tuerunt habere fpecies rememorativas, à fortiori

gyini

poffunt dari fp

ecies expreíle 5 ergo.

i ol

JX RESPONDEO cum $.

THOMA P.

I. q.1 2.»a.9.

ffibiles effent tales fpe-

feptæfentaï

ad ». n. Maj. Quia,

fi po

cies remomorative , po

ffec D. Paulus vel Moy-

MAS L Cc'-l

dere intuitivé Deum, quando-

ii

fes naturaliter vi

cunque vellet ; e

o quod cognitio pra&terita &

Q

ativa fint ejusdem fpeciei; fed

be otd

cognitio rememor

/

effcaca

neque in

Sanétis locu

in habet talis fpecies reme-

]n])/

morativa, quia u

bi obje&um femper eft prz-

erTiond

fens, ceffat memoria, ut

reflaturs. UGCUSTI

biait: Quibus memoria

9

Qfnus

Nus l.2. de Ordine c. 2. u

|

j

!

1

u

d n

nece[Jaria ef?, mift p

retereuntibus & quafà f'ugientibus

cüm omnes res fuas pra-

a, dl

rebus? quid memoria opus €jt

j

]

j

fantes babeat ac tenea

1 ?.-non. enim velut in 1pJ

fo Jenfu ad

jDas j

T

|

eft , in. auxilium 'vocamus

J

hm

id, quod ante oculos mofiros

!

Wa

!

memoriam s. fapienti e

rgo ante illos interiores oculos ba-

Deum ipfum. fixé. àmmobiliterque

Jan vide

benti omnia ,. id e[? ,

intuenti quid opus efl memori

«

a? ita S. Auguftinus.

I

lo 9Crl-

n du

OnJICITURIO. Ccontra easdem.

ptura refer

t ad vifionem beatificam fimilitudi-

Win]is er

ergo datur in illa vifitone

üiinm

nem Dei perfectam ;

Vil

Y

fpecies expreíffa D

ei.

"nt. prob.

S. ]OA'NNES

f

Ciun. apparuerit , familes ei erimus :

l

]

:

W

Ep. 1. c. 3. dicit:

quoniam «idebimus eum fic

uti efl , ubi caufam aflimi-

tsl

Adod

lationis affignat vifionem ; adeoque vifio eft for-

malis fimilitudo Dei.

9. $. AUGUSTINUS di-

W 6t

cit 1. l. I4. de Trinit. c. 17. m bac imagine perje-

ltipg

&a erit fimilitudo- Dei, quando perfetta erit vifio. [dem

m D

dicit 2. l. 15. c. 16.. Tunc, quando videbimus eum fic-

)mï

Af

u

zïætz' eft , verbum nofirum mon. erit fq;[um. Dici

. 9'

i

l,

DE V;SIOISTE-IN.TUJTIVA DEL 951

RU b

1- l

3

j

|

mülitudo Dei in nobis,

. 19. c.rI. Zm quantwum movimus Deum st aliqug fi-

g

]

eïgo

RESPONDEO adr1. n.a. adpfbb. dift. Eri-

N4PT

mus fimiles Deo,quantum ad vim in

tuendi Deum,

& poteftatem femper fruendi De

O. c.

3 efint?

À

quoad

BIN If

reprefentationem. n.

Ita refpondet s. rno-

Deum (

MAS l.cc. a.2. ad r: ubi ait : "utboritas illa loqui-

l0 ptat

tur de fimilitudine , que eft per particibationem luminis

glorie. . Sicut enim Deus per lumen increatum ha-

dem [jes

Is Deie

l

bet potentiam cognofcendi fe ipfum, ita eandem

efficaciam habet homo per lumen gloriz creatum.

amper e

& AUGI|

Item 1. 3. contra Gentes c. 51. oftendit; quod

per vifionem beatam maximé Deo affimil

Cuius m

quatenus eadem felicitate fruimur

emur,

4j

, qua Deus

ul

It

felix eft,

videndo eum immediaté per fuam Ef

Wt fs

|

fentiam , quz eft loco fpeciei expreffe, ficut

EY

ipfe Deus feipfum intelligit per fuam Effentiam.

QU

Torurts d

Unde argumentum eft potius contra Adverfa.

rios; fi enim erimus Deo fimiles ,

debemus

j2 ii

Deum videre non

per fpeciem ,. fed per fuam

Auplte

.:Effentiam,

üt ipfemet Deus fevidet, . Dein tex-

dem. 1.

tus non dicit, quód vifi

r

/to erit fimilis, fed quod

(cam Ti

70 fimiles erimus; nemo autem dicit

, quód ego

d d

fimilis fim muro aut albedini,

dum precisé mea

$, J

vifio eft fimilis muro & a

lbedini; ergo fimilitu-

do illa potius refertur

fimitir

d capacitatem füppofiti

| ii

videndi Deum.

gevilDé

d 9. dift. Perfecta erit fimilitudo

proþor.

T

1

tionis. c. reprefentationis. n

D. Auguftinus ibi

folüm loquitur de anima noftr

( g

a, inquantum eft

wl j

imago Dei, & dicit, quód tu

nc in Patria fit ha-

bitura rationem perfect

j

eimaginis; quiajam fuam

ultimam perfecüonem

confecuta efl. Sicut au-

j *

L]

tem

N

5595

D'TS*P.UTATIO-IV.

(

l

[

, 0i

temratio imaginis in anima tantüm fimilitudinem

D

j

y t f

dicit proportionis , ita etiam perfectio illius ima-

ginis tantüm erit fecundüm proportionem. d

P;ædicationi:

alterum textum dift. fic: Verbüm noftrum increa-

(ajrcl

L

yAS P-Lq

tum non erit falfum. c. creatum. n. ant. & fup-

at

E

!

l

l

pofitum , quod tale detur ; inquantum videlicet

)

im, qui

dicit fümilitudinem. .S. Auguftinus per Perbum mo-

——

firum intelligit totum concretum ex illa tenden-

jgt d

——

aiden o

tia mentis in Effentiam Divinam , & ex ipfa Ef-

ardi ,

[

fentia Divina eatenus unita menti.

Ad tertium

textumiterum dift, Fitaliqua fimilitudo Dei dum

Veri. 42

d d

adhuc fümus in via. c. quando erimus in patria.

n

Ita explicat textum $. Auguftini D. TrHO-

a o

byjr n

MAS l. cc.a.2.ad s. ubiait: uguftinus ibi loqui-

tur de cognitione, que babetur in via.

iamig Tifon

T

OnjiciTUR II. COntra easdem. $. GRE-

AusPON

GOoRIUSs teftatur, quod vifio noftra futura fit

die av

imago Dei; ergo. Zfmt.prob. L. 30. Moral. c.5.

PERUS

in illud Job. : Quis concentum cali dorimire faciet ,

fcribit : Poflquam per mortem in pulverem caro refol-

du

J fem

vitur , & per refurrettionem puloeris animatur , tunc de

JDeo verba audire nón querimus , quia unum illud quod

LU Q

As

implet omnia, jam per [peciem .Dei Verbum videmus,

quod tantà altius fonat , quantb & mentes noftras in in-

"Rounter

ERE

tima illuftratione penetrat ; — fublatis namque Orientali-

rl

bus & Occidentalibus Verbis quafi quidam. fonus eterne

lob

gredicationis füt ipfa imago interne vifionis.

RORT

in

Vmpo

RrzsPONDEO n.a.adfrob. dift, Sonus -

ternz predicationis fit imago increata vifionis. c.

creata. n.

Hunc textum puto manifefté effe

n

contra Adverfarios ; cüm enim S. Gregorius di-

ll [am

lr

.cat, Perbum eternum , id eft, fonum eterne predi-

cationis fieri imaginem noftre vifionis , utique di-

Mij

cit,

ly,

DE VISIONE INTUITIVA DEL 953

n

l

tioit

cit, quód imago noftre vifionis fit ipfum Per-

Jort ()nem

bum cternum Patris, quod folum eft fonus e&ternag

preedicationis.

Mfnn

OB3]ICITUR 12.contraeasdem. I. s. THO-

11 |

At vi

MAS P.I. q.27. a. 1. c. dicit:

Quicunque intelli-

git, ex boc ipfo, quod intelligit

. frocedit aliquid intra

5 per Jj

l

ipfum ,

| GX ]

u

quod. ef? conceptio rei intellehe , ex vi intelle-

Giva proveniens , & ex ejus motitia frocedens :

quam

T

quidem. conceptionem «ox ftenificat ,

ég^ dicitur verbum

]

Ál fä

cordis ,. fignificatum *verbo «ocis.

2. Idem q. 4. de

lg'tudo ]

Verit. a. 2. dicit :

, Ferbum eft aliquid realiter progre-

TTUS jn

diens ab altero ,.

quod univer[aliter verum eft de omni,

lini D.

quod à nobis int

elligitur , [foe per e[Jentiam videatur,,

Jimdi) ffve per fmilitu

dinem. Ergo juxta D. Thomam et-

iam in vifione intuitiva animus efformat verbum

hm sf

mentis.

of fütr

RESPONDEO adr.dift. Conceptio rei in-

o Mord

telle&:e ex vi intelle&iva procedit fecundüm.

j dmin

fuum effe formale. c. fecundüm füum effe mate-

joertm a

riale. n. vel fic : procedit ex vi initelle&tiva in

nindtr,

ratione termini "£ quo. c. in ratione termini àt

m d

quod. fübd. quando hic terminu

s t quod. eft pro-

hum i

ducibilis à vi intelle&iva. c. fe

Cus. n.

Defacto

ul

communiter fpecies ex

preffa identificatur reali-

mj (

ter cum noftra cogniti

one, & illa fpecies ex-

preffa eft objectum me

ntis co

q :

gnitum uf quod , li-

cét forté ducat fimul in notiti

am alterius objeGi,

þm's.

ficut imago Cefaris ;

u

fed hzc fpecies quando

vt

non eft producibilis à mente,

ficut contingit in

fimilitudine Dei,

nanifefiö ?

non tamen eft for

eft quidem obje&tum z quod,

(regt

maliter ipía cognitio.

Itaque

in hoc cafü mens produeit folum effe fo

rmale co-

11' [ ?W

js, U

gnitjonis, fcilicet tendentiam mentis in fpeciem

incre-

254

DISPUTATIO IV.

g )

increatam , feu in ipfüm Verbum ætefn'um ac

j

effentiam Deitatis.

. Ad 2. eodem modo

dift. Verbum eft ali-

;f haï

jl

[

jj

q

quid r

ealiter progrediens ab altero fecundüm

fuum e

ffe formale. c. fecundum effe materiale. n.

Amipone

etivé fum-

g Dd

velfic: progreditut ab altero concr

joffetto

ptum.c. denominativé fum

ptum. n.

Senfus di-

bl W

ftin&ionis patet ex di&tis. Nam materiale cogni-

um t d

tionis eft fpecies exp

E

reffa, qui fe habet àt quod

formale autem cogni

ex n f

itionis eft tepdenþia mentis

üïxcawrr'egl

in fpeciem expreffam.

O3]jrcr

TUR I3. contráeasdem. -

.. Omnis

nonident

docet Ariftoteles deanimatextu 7.)

j

cognitio (üt

fit per a

fimilationem cognofce

ntis ad cognitum;

tapoft la

&t in vifione intuitiva Dei.

9. ACtus

sl mgmé

ergo idem

tibs fBL 1

otentie formaliter & e

ffentialiter affimilative

mf

tio; fed vifio et

iam intuitiva eft actus

[

11

eft affimila

otentiz e

(fentialiter affimilativze, fcilicet intel-

sitfeipf

3. Vifio Divine Effentiz eft per

télitun

le&üs; ergo.

ergo per fe ipfam eft

fe ipfam

formaliter verd ;

T RATU

l

formaliter

fünilisDivinzEffenüs. c. prob.- Ve-

à

s eft conformitas actüs cum obje&to; fed con-

uf

rit

formitas eft f

militudo ;5

rgo formalis veritas

formális fimilitudo cum obje&to;

lt

áctüs eft ipfius

QOf

cüm ergo vifio

fit formaliter vera per fe ipfam,

non involvendo obje&um vifum, eti

am erit for-

d

maliter fimilis Divinz Effentiz , üt mminvol-

lus e

vendo obje&tum vifum.,

pfs f

Omn's cognitio

REsPONDEO 4d 1. dift.a.

trili

formalit

er fumpta fit per affimilationem cogno-

i, f

Concretivé & materia-

mDeUS

fcentis ad cognitum. n

Diter fanípta. fubd. Fit

per affimilationem co-

VC f

ve in-

u

»gtæï?—fce;:ntis ad cognitum

five *zdiftin&um fi

diftün-

L

1

|Y,

[/

b

DE VISIONE INTUITIVA DEI. 2/5"-5:

anitinaum ab o

bje&o mentis. c. femper diftin-

Ieïbume, '&um.n.. Cognitio Divina, qua Deus cognofcit

U f

fe ipfum, habet ex fuo generé omnia formalia

"It

conftitutiva cognitionis , & tamen non fit per

affimilationem cognofcentis ad cognitum diftin-

Otreti

! ll Seni

&um. Idem fit dum anima cognotcit fuos actus

TWl

vel affe&iones mentis v.gr. volüptatem, dolo-

labet i

rem &c. Dico ergo cognitionem formaliter fum-

enfian

ptam nihil aliud effe quàm tendentiam intelleé&tua-

lem in formam cognitam , que aliquando iden-

n' ^Id OE

tificaturrealiter cum hac ipfatendentia,ali quando

non identificatur

; aliquando ducit in notitiam

tifna fent

obje&i à fe diftin&i, ali

£l

quando rnon ducit in no-

n C0

titiam objectiàfe diftin&i. Ettuncverbum men-

& 5

Ed

tis eft maximé veruni

t affmid

: quia nihil fimilius ac con-'

formius fibi ipfi.

ütva d

; falicg

- A. tr. Maj.n.Min. Dum cgnyim Deus co-

fentied

gnofcit fe ipfum , vel anima cognofcit fuos a&us,

r feiple

non elicitur actus affimilativus ;; adeoque intel-

le&us tantüm eft potentia affimilitativa circa ob-

( p

(; B

je&ta abfentia

,

; Don vero circa objecta fibi prafen-

(ia.

fmali v

7]

cum

[

M

Ad a s h n c. ad prob. dift. Maj Verita*sveü.". :

ï

!

p

ij

conformitas aCtüs cum objeéto diftincto vel in-

otaf d

diftincto ab ipfo actu. c. femper diftiné&to.n. Ni-

Jt noti

hil magis eft fimile ac conforme quàm res fibi-

metipfi ; fi ergo a&us mentis fertur in obje&tumi

a

reale fibi intrinfecum, tunc utique datur füimmia

onem d

l

veritas, ficut contingit in cognitione Divina,

[:

Md

dum Deus cognofcit fe ipfum, & ánima fuos a-

at

t

(

Gus & fuas affe&iones : alioquin retorqueretur

rj

in cognitione Divini, quz non effet vera, fi

veri-

256

|DISPUTATIO IV.

veritas neceffarió ex fuo genere effet conförmi-

tas cum obje&to di/lin&to ab a&u cognitionis.

Vhifio

yan g

OgjicrTUR I4. contra easdem.

POT

beata eft aliqua a&tio, fed non datur actio fine

qit ]

aliquo termino à fe diftin&o & producto ; ergo

;

um Pa

in vifione beata debet dari aliquis terminus pro-

n

j t

du&us ; atqui alius terminus affignari non po-.

g

anies 6s

teft nifi fpecies expreffa; ergo. Mim.prob. O.

mnis aétio eft ipfum fieri fui termini feu tenden-

ginum dl

*

tia in terminum.

Ergo.

qii a

RresPONDEO. dift. Maj

1.

Vifio beata elt a-

dum cof

eft

liqua a&io immanens. c. traufiens. n,. Hoc-

Qogoion

diverfitas inter a&ionem éranfeuntem ad extra, &

fintpe

vj 4

a&ionem immanentem feu terminatam ad intra,

GR

quód a&io tranfiens fit diftin&ta à fuo effe&u;

a&io autem immanens non fit diftin&a à fuo ef-

t

fe&u. Ratio eft; quia effettus extrinfécus per fe

TAUR

ipfum e

ft indifferens ad quamcunque caufam ;

tpedas

hinc debet

dari.aliud formale fublativum indif-

tb form

2 divih

ferentie , quod in fuo formali conceptu dicit

connexionem effectüs ad caufam: econtra ef-

t t

fe&us ümmanens üt vifio, auditio, fenfatio, vo-

yttft p

litio, cognitio &c. jam per fe ipfas effentialiter

at f

conneétuntur cum füa caufa, & ideo non pro-

J l

ducuritur per aliam a&ionem. Dico ergo, quod

ddhgn

[

ld

vifio intuitiva Dei fit formaliter tendentia vitalis

D

in Deum ; hec tendentia eft fua a&tio producü-

»EAH ad e[

va; &actio hzc vitalis non habet alium terri-

nlnCæl

num, nifi effe relativum potentie intellective

li

M

ad Effentiam Divinam.

0

Dices. Amor beatifi

cus pro ducitterminum,

ïïï(di, cr l

qui dicitur impulfus , etiamfi habeat fimul pro ter-

etiam

mino fummum bonum claré vifuui; ergo

Vif

|

vifio

d

B

]

Mi

DE VISIONE IN'I;UITIVA DEI. !25;7 j

Mi

Cojnitr

ij

vifio beaatifica, quamvis terminetur ad efTentiam

easdem. !

divinam clare co

fpeciem expreffa

In.

gnitam , producet verbum feu

Durr

REesPoNDEOotr.a.n. C. &

parit. Difparitas

Btodot |

eft; quia ille impulfus, fi

ls temi

datur ,

non exigit effe

ALBQUE.

ejusdem nature quidditativze cu

m objecto ama-

to, ficut tamen id exigit verbu

il f

m mentis, feu

fpecies exprefíà : quamvis etiam

dici poffit, ter-

nj f

minum amoris in amore beatifi

co non effe ali-

quid creatum , quia formaliter fertur ad obje-

fi

S' no Hæ;

&um cognitum ut eft preefens & applicatum per

cogniGonem. Cüm ergo cognitio applicet vo-

I àd eyt

luntati per unionem phyficam al

tam ad j

terminus am

iquid increatum,

x

à fio efe

increatum.

oris immediatus erit etiam aliqu'i;d

Oa 3

O BJICITUR I5. contra easdem: H Efï'entia

rj

VUnque i

divina non poteft getere vices caufee formalis;

fed fpecies expreffa vel impreffa habet rationem-

blativun

caufie formalis refpe&tu intelle&ionis ;

fentia

ergo ef-

COncqa

divinà non poteft uniri intelle&ui per

1: Q

modum fpeciei expreffe. Maj. pattt ; quia Deus

i fenfii

non poteft per feipfum denominare murum al-

fas ln

bum aut calidum. Min. prob. Species expreffa

. jde0 t

formaliter denominat animam intellisentem ut

Jico n

albedo murum album; ergo.

2. Intelle&tus di..

endantut

vinus eft purus a&us; érgo nequit eífe in po-

ao p

tentia ad effe formam inform

beatificz.

vativam vifionis

gt diit*

j 08

RzsPONDEO ad i, dift. Maj. Effentia divi-

na non poteft gerere vices caufze formalis in e[fe

yettt

naturali. c, in e[]e intelligibili. n. Caufa formalis in

tfimuf

e[fe naturali vocatur, quze conftituit unum totum

cum fuo fubje&to informationis

; adeoque fübit

Í ergOï

R

: 'D.ämort. Tratt. deDep.

cum

ph DIf

2598

D;'ISP UTATIO IVL.

munes leges nature, idem

yind

cutma fuo fubje&o com

.nir

patiend

Óó& agendö ,e

asdem limitationes loci ac

iijs. 1

is fübeundó , eandem caufam finalem ac

tempor

yi

He&ui ]

confervativam agnofce

ndós & ab hoc talis for-

ma dicitur dependere à fuübje&to ,

& res, cum

jmpictat

;

j

t eQm T

qu

aunitur, vocatur fubjectum formz. Sed ta-

.

t & ïub

lis uni

o effentie divine cum aliqua pura ereatu-

Dids

ra repugnat,

quin repugnet ut effentia divina fe

tl

uniat creature per operationem,

illam creando,

Ó &c. qualis eft ipfa

f 001

confervandó ,, perficiend

us

unio, quam voc

amus informativam in cognitione

Dei intuitiva.

Refponfio ifta eft S. T row

f&

Duts]

l. 3. contra Gentes c. 51.. ub

i de effentia divina

e[Je forma alterius vei

fie m t

loquens ait: JNec tamen poteft

lr

fecundim. effe maturale ; [equeretur. enim ,

quod fumul

cum aliquo unita con[tituerel unam n

aturam , quoa

lf

tnpoftm

lt tf

i

"ton poteft , cim e[Jentia divina in fe

perfetta. fit. in. fui

natura ; fp

ecies tamen intelligibilis unita intellettui non

t qua.

vt vi]

con[Lituit aliquam maturam

, féd. perficit ipfum ad intel-

t efnti

ligendum ,. quod pf'ezjfeäz'oni e[entie divine un. Teþbf-

nal.

í

m

ltsoy

Ad. ». d. a. Eft purus a&us quoad denomina-

tiones intrinfecas, c, extrinfecas.n. Deus de fa-

BO

lo

&o eft in potentia ad creandum Anti - Chri-

Mradt

4

ítum; igitur eodem modo poteft effe in poten-

nY

tia ad fe uniendum intelle&ui creato.

' Drces r. Effe intelligibile in effentia divina

bnendt

non diftinguitur ab effe entitativo & ab effentia

feu effe naturze divines ergo fi Deus intelle&ui

Mitone

* dony

unitur in effe zntelligibili , unitur etiam $n ejJe na-

iure; adeoque conftituit cum intellectu unum

Qu

BA

aliquod totum naturale.

i

REsPONDEO C. a. d

, C. Unitur Deus intel-

r

, iectul

ly,

DE VISIONE-INTUITI"VA DEI.

x

[5]

39

& Dat

Itti

It

16&11'i in effe nat!uræ, fi etiam unitur modó un

o

li

Wa f

nis naturalis, c. fi tantüm modó unionis intelli-

& Qoc t

gibilis. n. Non nego, naturam: divinam uniri

)1 &IQS;

)

intelle&ui, fed nego eam uniri eo modo , qui

fimpliciter loquendo vocatur umio naturgliss fcili-

lg, (

QU um

cet cum mutua dependentia ac limitatione for-

m:& & fubjecti.

Lt d

Id Qn

Diczs 2. Sirevera efï'äntia divina unitur in-

tellectui, tunc debet refultare aliquod totum;

Qualis d

du

fed non poteft dici, quale illud fit ; ergo.

RrsPOoNDEO c. Maj. n. Min

d

f $Tk

totum vocari Verbum' mentis.

» & dico, hoc

elfentia i

Drezs 3. Si revera ex unione diving effen-

n al

LUNIT

ti& cum intelle&u refultat aliquod totum , tunc

datur nova Unio hypoftatica, & datur novum

UE

compofitum "Theahdricum ; imó ea unio effet

prjra f

longé perfe&ior Maternitate Beatiflimc Virgi-

TTR

nis; quia Beatiffima Virgo nunquam habuiffet

iL if

precifé vi Maternitatis tam perfe&tam unionem

dicite t

^

cum elffentia divina;

ergo.

fed hoc non poteft dici ;

Qad dey

RESPONDEO 1. n. Mgj. quia illa unio ihten—

, D

tionalis non facit unum compofitum fubftantia-

. Ant-

le cum homine, fed accidentale, & non tribuit

p

jus ad tantam gloriam , ficut relatio Maternita-

ato:

tis in B. Virgine: perfectio autem cujuslibet rei

dependet à propinquitate '& proportione ad

efenti

ykde

fuum finem ultimum . qui cum perfectior fit in

s t

relatione Maternitatis, quàm in vifione beatifi-

m

ca aliorum San&orum , non erit ea vifio tam

jl

perfe&ta , ficut relatio Maternitatis.-

ESPONDEO I.dift. Maj. Ea unio effet per-

fe&ior Maternitate B. Virginis fecundum quid,

á e

R2

.quogd

y

^

26o

DISPUTA T Ea IV

j; J

quoa(i fübftantiam extitativam , C. ürppliciter &

gt

quoad (ubftantiam moral em. n.

O

m

ii

- QUAESTIO III.

velma

g frtin

- An Daus polft videri etiam Oculo corporeo ?

r K

d

n

orAxpvuM. Duplicis generis effe obje&a

quo 1nT

t25.0cuh ,

& aliorum fenfuum : Unum fer fes

senf

fonorum &c. Alterum fer

nempe coloratum, ,

& vita corporis; fic enim

st t

accidens V. g. inotus ,

videtur etiam homo vivere.

. In prefenti qu&-

ib i

aliquando vifus fue-

du ,& (

ftione queritur 1. An Deus

i

rit, vel poffit videri natufaliter

oculó corporeó.

NU

rationes ide

ales rerum

Paon.

2. Àn Deus fecunduüm

p

u

v. g. coloratarum videat

urperfé. 3. Àn fecun-

düm effentiam videatur

per accidens Íeu. conco-

inet &t

bus creatis vifibilibus,

mitanter in omnibu

STC

gont

ficut nunc videtur vita

hominis in omni actione

tim obe

feve i

bumana. 4. n inaltera vi

.

ta poffit videri ocu-

(f

lo corporeo fecundüm raü

ones ideales rerqm

t5it d

fenfibilium.

Drco r.

Deus fimpliciter loqüendö;, hoc

ld

inec aliquan-

'ttine

eít ; E

cündüm naturam divinam ,

do vifus eft , nec videri pot

eft naturaliter ocu-

z

llï&; 1.

Pity

Jó corpoteó ?

A

!

d

" PROBATURC

onclufio 1. ex Scriptura, ubi

li

lucem

hh

!

dicitur ; - Regi immortali, inoifibili &c. item ;

it

W

j

babitat inacce[Jibilem. .

P

& concl

ufio 2. ex $. Augu&iho,

La

s PROBATU

8

ato-

'dum Epift. 6. di

cit: Deus lux eft mentium pur.

vide-

jl QxPh

(

vum , mon oculorum ;

banc autem oculus corporis

i

I

pift.

IIO.

m

fe neque vunc poteft »

neque tunc poterit. - Item E

ly,

(

o6r;

DE VISIONE INTUITIVA DI

L mpphüfe;

110. Dixi,

vifaros.

ii n n n f

i

O

Il

fBROBATURC

: nduüo .3-;.;('7*'..e,üsf fecundum

curfum naturz ordi

narium non folet fe-oftende-

re humano oculo fub aliqua forma vifibili; er-

kb

go naturaliter, id eft, juxta exigentiam natu-

eti eff i

r& fus non emanat fpecies vifivas in oculum.

Dico rr. Deus füpernaturaliter modó ali-

* Uhümj

C Altem

quo imperfe&ó fecundüm perfeGiones ideales

rerum fenfibilium poteft attingi fenfu corporeo,

-

Qri5; fiti

ac confequenter etiam vider

prefontis

i oculó corporeó

per fe5 fecundüm effentiam fuam autem fer acci-

indo vifiy

dens & concomitanter in omnibüs re

1 corpa

D

bus cor-

j

poreis.:

Vedes re

PRosATUR conclufio r. Deus inter infini-

» Af

tas-perfe&tiones formaliter in fe exiftentes con-

n lo

1ts Vil

i

tinet etiam infinitas formas ab oculo vifibiles;

f

—

'

ergo poteft illas conftituere tanquam immedia-

in*omma

;

ï

tum obje&um oculi ; atqui

1

?

ff vidni

?

in tali —cafu Videtïpr

revera id, quod eft Deus; ergo.

il

Confirmatur. Poteft fieri, ut obje&um vifio-

A

]

nis in aliqua apparitione non fit diftin&um ab

quen

j

illa perfe&ione divina, que formaliter eminen-

!

ter continetur

f

TtUrSUt

nis; ergo.

in idejs divinis v. g. forma homi-

Ó

PRosnATUR conclufio 2. Gen. 32. dicit Ja-

cob: Fidi dominum de facie ad. faciem , & Ut in

2

;Cfipmraf*

- Itj

Greco legitur: |Pjdi Deun ; & tamen folum vi-

dit Deum in forma viri ,- qui luCtabatur cum il-

t

lo. Jam fic: Si hic textus poteft convenien-

ter explicari in fenfü proprio , tunc melius fie

TA

;(WWT

explicatur; fed ; ergo. Min. prob. Poteft dici,

revera

Itemï:?

fimulacrum illud., - quod yidit- ]acob ,

]

j

f ;1i£ï'e

y

262

DISPU-«TATI'O I.V'.

tab J

fuiffe ipfum Deum , üthic & nunc manifeftan-

i

|

Qs !

tem illam perfe&ionem divinam, feu ideam ho-

j phl!

minis, probabilius Chrifti, ' que formaliter emi-

jenou

nenter exprimit virum lu&antem cum altero.

q, Qu

Idem poteft dici: de aliis apparitionibus, quando

pOïEO

Prophetz vel alii San&ti dicunt fe vidifle Deum.

(

-Drco nrr. [Inaltéra vita probabilitev actu

f n

attingemus Deum fenfu corporeo ; confequen-

(

ter eüm etiam videbimus oculo corporeo fe-

( pm f

yis l

cundum rationes ideales rerum fenfibilium tan-

[

$od

quam obje&tum fer fe; Quoad ejus effentiam ve-

u

[

Ü

roó videbimus eum in creaturis tanquam obje-

J þz'/z'le/z

&um per accidens.

Non

GUSTINU

PROoBATUR Conclufio r. q. r. m

Q]

0&.

poteft oftendi implicantia in eo, quod Deus fe-

W

f u

cundüm has rationes ideales immediaté fe uniat

|

TINTE

cum fenfü, eum per modum forme actuando,

ttin

Al

ficut per fuain effentiam immediaté fe commu-

1&

l

lii

nicat intelle&ui ; ergo debet dici, quód a&u

fic fiat. c. prob,. Nihil illi ftatui beatitudinis de-

f

Wi

hag

l

negandum eft, quod congruit noftris potentiis

r

adeorum beatitudinem meritis proportionatam.

/

J

Ergo, cum merita ex mortificatione fenfuum

poftrorum colle&a non videantur effe impro-

d

DT

portionata huic generi oblectationis in Deo,

Jirias

fpiritualis tanc, & ordinatz, non eft improba-

TU

bile, fic futurum.

PaosATUR Concufío ». Simul etiam

i (

immo quoa

quoad fecundum membrum ,

ib

hoc m. 9. precipué. Éx una parie ratio , Scri-

LUE

ptura & Patres teftantur, corpus humanum ,

"ff

& confequenter etiam oculum in altera vi-

LT

n im-

Wi o

ta fore ipcorPQreum; ex aliera parte no;

plicat

l,

DE VISIONE INTUITIVA pEL 265

lUt Tütj

DT

plicat ab oculo incorporeo videri Deum qüovad

rationes ideales rerum vifibilium 5 ex tertia verà

?U

parte in pluribus locis Patres affirmant , Deum

ii

videndum oculo corporeo. Ergo probabilius

f'qla

eft, quód fimus Deum vifüri etiam oculó cor-

Eb

Drotiti

poreó.. n prob. inprimis quoad 1. membr. j.

Corporea & incorporea non differunt intrinfecé,

*05 toife

UOR

fed tantüm quoad mutabilitatem , in quantum

corporea quoad fuas proprietates dependent à fi-

fenfiilr

xis legibus nature, incorporea veró quoad omnia

Is effentis

dependent ab arbitrio mentis. 9. r. Cor. 15.

GDQuam

V. 44. dicitur: feminatur corpus animale , fürget cor-

J

pus [piritale; igitur & oculus fpiritalis. 3. S. Av-

lm

GUSTINUS l.2. Retra&. c. 41. corporis fpiri-

qud De,

tualis poft refurrectionem facit mentionem his

ediate fet

verbis: JDe videndo Deum fcripfi librum , ubi de fpi-

me as

vitali corpore, quod erit in ve[ürrettione Santtorum, in-

D fequ

quifitionem diligentem diftuli, utrum vel quomodo Deus,

li, qui

qui [piritus e[ , etiam per corpus tale videtur ?. fed et-

Deatitudi

jam poftea. que[tionem [anà difficillimam in. noviffmo, id

oftris x

efL, in voíeefimo fecunda libro de. Civitate Dei fatis quan-

toportit

tum arbitror explicavi.

Idem Epift. 1ir. ait: .De

atione

corpore verà [piritali, fi dominus juverit , opere alio ex-

l

periemur ,. quid difputare valeamus. . Et 1. 25. de Ci-

J0TUS 1

Jf effeï

vit. Dei c. 21. ait: Quidquid de corporibus perüt , in

netir

Jpiritalis corporis novitatem ex animalis corporis vetu[late

imutatum refurget : erit [biritui fubdita caro fhiritalis, fed

. ii

tamen caro, non [piritus ,. ficut carni fubditus fuit [piri-

T

tus ipfe carnalis,. [ed tamen [piritus non caro. — Erit

[

j a

bomo etiam corpore [piritalis, cüm eadem caro fic refur -

vexerii, ut fiat, quod fcriptum eff : — feminatur corpus

ys d

animale ,- furget corpus [piritale. — Prob. Znt. etiam

r Hlif:fï

ex .S. Auguftino,,

p!lï[? l

gugad 2. €9 3(. /men?br. iterum

R 4

dmp

J j

264.

DISPUTATIO IV.

mïmcente

dum 1. 22. de Civ. Dei c. 29. ait: INunc quid jam

T

um d€]

atturi fint. in corporibus immortalibus atque [piritalibus

|

g u

r

San&ti non adbuc eorum carue carnaliter ,. fed [piritali-

jf

ter jam vivente - videamus. —.Dico itaque, quàd vifuri

0

fint Deum 1w ipfo corpore ; fed utrum PER ipfum,

W, qllf

r 10

ficut per corpus munc videmus folem, lunam , flellas,

mare ac terram ,. €9 que in ea funt, non parva qua-

hi

)

j G.

füoeft. — Durum eft dicere , quód Santti talia corpora

TIMIDA

tunc babebunt , ut mon po[fint oculos claudere &^ aperire

cim velint ; durius autem , quod ibi Deum quisquis

vim, (

i, &

oculos clauferit , nom videbit.-- .dbfit ergo ut dicamus

illos Sanétos in illa vita Deum. claufis. oculis nen vifü-

s

DT

vos , quem. fpiritu fomper videbunt. — Sed utrum vide-

bunt etiam PER O CULOS CORPORIS, CUm e0$

CITUO

aperios babebunt, inde queflio eft 5 fi enim tantum po-

UA

l

l

!

li

TT

tuerunt in corpore [piritali oculi ( utique & ipft fpirita-

les) quantum po[funt ifüi ,. quales babemus munc, procul

i.

'S

dubio per eos Deus *videri mon poterit.

Longà itaque

|

ifttni

alterius erunt potentie , /i per,eos videbitur incorporea

ii

Al

J

ll ffJ

illanatura, que mon continetur loco, fed ubique tota

o i

efl.-- Vis iaque prepollentior: erit oculorum illorum ,

üy, J

nonut A cRrUS videant (àt perbibentur videre ferpen-

EUY J

il

tes vel aquile ; quantalibet enim acrimonid cernendi ea»

n

T

dem quoque enimalia nibil aliud poffunt videre quam cor-

h

AU

i

porea ) fed ut videgni $ YNCORPORALIA; (9

n

Vr

:

T

l

li

forta[fe ifla virtus magna cernendi data fuerit ad bo-

vam etiam in ifta mortali corpore oculis fantti Viri -ob,

IN

!

quando ait ad Deum c. 7.: NUNC AUTEM OCU-

lEU

LUS MEUS VIDET TE quamovis bíc mibil probi-

j

Ua

beat oculum cordis.intelligi. Sed wtrum etiam c on-

ü? At

1

PORALIBUS oculis ibi videatur, boc in ifla que[lione

"u

if

verfamus. Poft hec verba S. Auguftinus probat

!

dari

ab inductione, 'nulmm quidem in Scriptura

I

j!

COHf

d-

Bu

!

DE VISIONE INTUITIVA DEIL 265

Y

"N

lj at(lue

i

convincentem textum, qui manifefté óftendat,

ütr

Deum videri per oculos corporis , fubjungit ta-

l

:fedþi

p f

lj

men: Sed quia fpiritale corpus nefcimu

$ quantos babe-

bit acce[Jus ,

de re quippe inexperta loquimur ,- ubi ali-

qua., que aliter intelligi nequeat ,. divinarum Scriptu-

! lztizqm,ï

Ts tip j

Tarum mnon occurrit fed fuccurrit autboritas :

nece[Je

eft , ut contingai in nolis ,

07 t

quod lepitur in libro fa-

pientie C. g. COGITATIONES MORTALIUM

It g

li Da

1

TIMIDJE &c. Ratiocinatio quippe' illa Philofopbo-

!

Tum, qua diputant ita mentis afpettu. intelli

eililia vi-

ïz "n

L

(/1] f

l

deri , & fenfu corporis fenfibilia, id e

L corporalia y- ut

Qec intelligibilia per corpus ,

jl um

!

nec corporalia per fe spfa

mens valeat intueri, fi po[fet

nobis effe certiffana , pro-

AT

V

[

æmnïa

AU

J'e&to certum-e[fet per. oculos

CORPORIS cetiam SPI-

t

RITALIS nullo modo po[fe videri Deum. . Sed- iflam

vatiocinationem 6 «vera ratio & propbetica irridet au-

T f

!

Lboritas.-- Sicul erg

o con[lat videri corpera [piritu :

j l&ää

quid fi tanta erit pote

ntia Jpiritalis corboris , ut corpore

ii

dl

n

videatur Cg. fpiritus ?. Spiritus enim e? Deus. Deinde

, fit

:'«

aliorum vitas, cim fint imoifibiles , per corpus videt

etrtm 1

quisque. — Nam, unde viventia difcernimus à non, vi-

hr i

ventibus corpora , nifi corpora fanul vitásque videamus,

TE

quas nift per corpus videre mon po[fumus ? vitas autem

v

Jine corporibus corpóreis oculis ton videmus.

Q-zam-.ab

ORAU

rem fieri poteft , «aldéque credibile eft , fic n

o$ e[Je vji-

if

Juros mundana tunc c

orpora cali mooi C terre nouc ,

anii

ut Deum ubique prefentem ,. & univería eliam corpo-

LUTm

ralia gubernantem, per corpora que geftabimus, && que

T

conjbiciemus quaquave

"fum oculos duxerimus , clariffuna

p d

perpicuitate vvideamus : non fi

CL TWMC- 10Y01

ifibilia Dei ,

per ea que fatia fant , intelletta. coi

j] üüqw

vpiciuntur per fpe-

fnir

culum in enigmate , €? ex parte

, ubi plus in nobis va-

let fides , qua credimus ,

quém rerum corporalium [pe-

Scripturj

—

Cies,

z

'MW

266

DISRBPUTATIO IV.

as

cies , quam. per oculos cernimus corporales. Sed. ficut

n

?

M

[ubfïa

bowines , inter quos viventes , tnotüsque vitales exer-

centes vivimus , mox ut a[picimus , mon credimus vi-

ia

Pn084

vere , fed videmus : cium eoruim vitam fine corporibus

T

videre nequeamus

,quam tamen in eis per corpora vemo-

ta omni. ambigvitate con[picimus :

ita quocunque Jpiri-

s dv

Pa08/

talia i

lla lumina corporum nofirorum circumfereimus , in-

eun Deum omnia regentem , etiam per corpora

i ided

corpor

r vt

contuebimur.

Zut ergo per illos o cU LO fic vide-

liquid babeant. in tanta excellentia m

e€n-

tj dv

bitur Deus, ut a

fut

u fimile, quo

&$ incorporea natura cernatur.-- 4

li,

al pl

quod eft ad inte

lligendum facilius , ita Deus nobis erit

notus atque con[picuus, ut sideatur [p

vitu à fingulis no-

f i

D

tümfülra

bis in fingulis nobis - - videatur in caelo novo s in terra

uf

1

[

i (Uoc

nova, atque in omni, que iunc fuerit creatura : 'videatur

€&g per corpo

rainomnicorpore, quocunque fuerint [piritalis

Pt

tediretti. Ex his S. Augu-

ii del

corp

oris oculi acie pervenien

ftini verbis patet ,

Deum in altera vita aut vi-

xl

tatem fpiritua-

deri oculo corporeo in proprie

i, du

!

lem translato tanquam objectum per fe ,

quod

Damwifmw

fecundum rationes ideales rerum fervibilium v.

r atj

g.c

oloratarum, aut Harmoniarum & c. intelligen-

hr

j

dum eft ;

vel faltem ut obje&Gtum per accidens,

lw

l

i

feu aut concomitanter ,

| fieut nunc videtur homi-

LUN qugü'

nis vita in homine vivo; licét obje&um oculi

Wij g

p

er fe tantüm fit color , non vita.

Nec Augu-

^if vjj

ld

fti

nus dubitat depoffibilitate etiam alterius prio-

ris modi, fed tantüm dubitat de actu.

UMT

Dzco rv. Deus oculo corporeo etiam de

UET Q

potentia abfoluta non poteft videri prout eftin

'vf?bitur ,

feipfo , & quoad naturam fuam fpecificam, tan*

"i

[j

quam. objetctum oculi per fe tale.

U ]

five fit

PROBA'TUR conclufio L Oculus

'corpo-

,

DE,-VISION'E INTUITIVA DEL' - 967

Atl &

tusq j

li i

corporeus five fpiritualis , femper tamen adhuc

y T (j

j

quoad fubítantiam manet corpus & nunquam

mf

tranfit in fpiritum ; ergó non mutat obje&tum,

!

In

* M t

'

L

PRosATUR conclufio ?. Oculus femper

l

pro objecto per fe tali habebit coloratum

|

J

! u

; fed

if

natura divina non eft tale; ergo.

PRoBATUR conclufio 3. Perfectiones di-

. m [

)CULOSJI,

vine ideales, quz continent formaliter eminen-

ter rationem colorati , non conftituunt effen-:

Á tt]on

(

tiam divinam üt fpecificam Dei, ut eft in fe &

ad intra ,. íed tantüm prout fe habet ad extra &

4 D nj

ad poffibilia; ergo oculus videndo Deum tan-

Ti d fipi

10 & jj

tüm fub ratione colorati nunquam videbit Deum

ut f in fe tanquam obje&tum fer fe ,

TTTE

& üt eft -ad

?ra quod rationem fpecificam Dei.

tfurir i

. PRoBATTUR conclufio 4. ex $. Auguftino,

ixms 5 d

fer vitu d

qui l. 22. de Civit. Dei c. 1 1. exprefl? id affirmat.

jtaten f

Item Epift. 112. c. 20. ubiait: "Sun autem alii,

quieos , qui ad vitam eternam refürgent , per corpus

nperlu

1 fervibl

Deum vifaros pulent ;- quoniam talem fperant [pivitalis

corporis qualitatem , ut etjam ipfa, que caro fuerat ,

n c at

Jpiritus fat ,. quod tolerabilius eft. fuperiori opinione ,

m N d

quid: Deus fit corbus ,. etiamft verum mon fit. — Id ta-

c videty

men , quod in Epiflola wwea dixi de iflis noflre carnis

objelu

ocuis , quia meque mune po[Junt. , neque tunc poterunt

4 N

Deum videre , etiam füc verum efl ; mon enim dittum

m altet

ejt vifi de ocülis coRPORALIBUS, quid tunc mom

eat

erunt ,. fi corpus ipfum fpiritus erit : ac per boc co g-

mome

POREI OCULI nunquam Deumn videbunt ; quia ciun

jer p

videbitur , [piritus videbit eum , mon corpus cidebit,

dota igitur queftio remanfit de coRPORE sSutRI-

fpeci Ü

TALI.

Idem in eadem Epiftola mox citata ait:

: dd eam vifionem, qua videbimus Deun ficuti eft, mun-

( L !

danda

]

568

mspü'*'r'A'rxo IV.

;

P C

Janda corda. commonuït; Divinam fztl)jiantiai;ä- jz' oculz |

corporales in refurre&tione fua , mutata corporum quali-

;

jrnone ?

!

!

taíe confDicient , viderint, qui boc volumt adflruere ;

1,

me plus smovet illius fententia , qui nec in $pfa vefurre-

Ad f, [

elizrici

GHone boc corporalibus oculis , féd mundis cordibus tri-

buit.

Ideml. cc. c. 16. Dixit zdmbrofius ; mec

ifnunou

jreacta

in loco DDeus videtur ,. mec corporalibus oculis queritur ,

nec circum[cribitur vifu, mec tattu tenetur , mec audi-

aere iO

mernde

tur affatu , mec fentitur ince[Ju 5 talem quippe credidit

Deum, qui mundo corde con[picitur ; banc autem meain

atio ent

tions pf

etiam ejJe ententiam confiteor. . Ita S. Pater.

7

Captur CU

Solvuntur Objectiones.

TT

Os]jrcrTUR I. Contra fecundam & tertiam

; pera

conclufionem.

1. D. Thommss hic q. 12.a.8-6

ait: Dicendum , quod. impo[fibile efl , - Deum videri

(njrer

vel quocunque alio fenfu ; ergo nec im-

vïn'

Viteni

Janfu vifiis ,

e videtur Deusoculó.

perfe&

- 9. Deus eft aliquid

^r, of

fpiritua

leacincorporeum; nulla autem potentia

& Mi

corporalis ac fenfitiva fe extendit ad fpiritualia,

r

'

ütiterum argumentatur D.'Thomas; ergo Deus.

T.

u

videri non poteft ulló modó oculo corporeo.

WE a

" RessPONDEO ad r. dift..a. Impoffibile eft

ii p

[

!

—

Deum videri fenfu quoad naturam fuam fpecifi-

QREU

cam, & prout fe habet ad intra , veltanquam

R t

obje&tum per

fe. c. tanquam.obje&tum per acci- -

! tl

dens , vel facundüm rationes ideales fenfi

bi-

LUR

ü

lium. n Homines fimpliciter loquendó ,. dum.

A0f e

dicunt videri Deun , & naturam divinam, 1n-

l$Q?

telligunt perfe&iones Dei conftitutivas Dei a?

N m

inirü & fpecificas , quales non funt ille perfe-

& d

&iones ideales, quse fe habent objectivé inmente

Ll

j

offe de-

Dei, & quas folas imm-ediatä'confpicip

'endi-

Wp

N

Y

.DE VISIONE INTUITIVA DEI, 269

Wantwyn

À

Wat&cor l

fendimus , cüm autem illæ*perfeä:iones in con-

J

M

m

i

j

fideratione phyfica fint ipfe Deus , eatenus ve-

hMi

]

rum erit, poffe videri Deum.

ü

UT

(lf

- Zld 9. dift. Maj. Deus eft aliquid fpirituale,

!

[ d

realiter ac individualiter. c. formaliter ac pracifi-

htj

vé fecundüm rationes ideales abftra&ivéac prz-

! ld

cifivé acceptas n.a. Perfectiones illz i

deales ex

genere fuo neque funt aliquid fpirituale ,. nec

Á W

materiale , nec.creatum nec increatum

Y

u

; ficut .

X

ratio enti

s, fübftantige &c. fed iftas-denomina-

$ Dite

tiones primim fortiuntur in quantum identifi-

l65

cantur cum. ente increato, fpirituali , vel crea-

to & materiali.

Itaque oculus precifé tendens

d ter

144

in has perfecCtiones

E

non exit extra limites fui.

obje&ti.

MUY.

BJICITUR 9.cóntra easdem. r. Si Deus

b

offet videri modó prefato, tunc etiam poffet

Dusety

1 du p

uftari, olfieri , tangi &c. fed hoc eft falfums

ergo. Min. prob. ex S. AuGvsTINO

, qui Ep.

dub

6. ait: Cur folis oculis boc. donum atiributum conten-

I55 U. dit. mom etiam cceteris

Jeufibus? fonus ergo erit Deus,

IX0* quf poffit auribus percipi

; € balitus erit', utfentiri pof-.—

lp für ifatu ; &5 liquor

aliquis erity ut po[fit & bibi; &

u moleserit, ut

po[ft. & tangi ?. cur folis oculis favent,

4 WZ invident autem ceteris fenfibus? Ergo. . 9. Si ocu-

|

yur! lus videret fonum , jam non effet oculus fed .

'

]

ij auris; ergo fi videret fp

iritualia & incorporea,

[j

m jam non effet oculus, fed mens & fpiritus.

j ( 1

RrsPOoNDEO. ad t. diít. Maj. Poffet Deli,g

1

Qu guftari in confideratione phyfica fecundüm ra-

uU tiones ideales formaliter eminenter contentas

j 1nmente Dei. tr. fimpliciter & quoad naturam

]träc 'nQ

;oanideg fuam fpecificam & quoad perfectiones ad ir

$. Au-

-*

í

p jl

270

DISPUTATIO IV.

1 1613t

^

S. Auguftinus agnofcit paritatem inter vifum &

d

ü

reliquos fenfus; hinc ficut tantüm abfurdum ef-

W ü

(

ífe credit, quód Deus poffit videri fmmpliciter &

;(]t

MU

uoad maturam fuam, ita idem folüm dicendum

RIe|

J

eft.de aliis fenfibus. Mirum plané foret, fi crea-

n

«nones X

ta, v.g. falia, poffunt vi füa movere organum

guftü

$, & fic mediante motu imprimere fenfum

mediqté

faporis ,* & hoc non poffet Deus per rationes

yft i

ilas ideales , fiillis velit immediaté movere no-

T pomï

DIXI, T R. quiahec propofitio fim-

quite D

ftra organa.

P

iciter fuampta Deus potef? tang?, olfieri Gc.. eft fal-

(5j

ia fic refertur. ad obje&a , prout nobis

al

fa; qui

, !

fuübftant juxta communem reprefentationem

Yins, l

m afum

ph*antaüæx modo corporeo, quafi Dews effet fi-

nitím quid, quantum, & odoriferum quoad

sler o

ini d

proprietatem fuübftantie fue fpecificam. Ft

quando profertur nomen Dei finpliciter, impor-

TLT

tat Deum fecundüm perfectiones fuas effentia-

f qui

les formaliter fpirituales , nempe quoad perfe-

simditul

Qiones ad intra, ac etiam ad extra, v. g. fa-

ERE

pientiam, bonitatem , juftitiam, &c. qua reque

z oen

S!

fupernaturaliter ab oculo corporeo tanquam

UET

obje&tum fer fe videri poffunt.

4

ub

- d. 9. tr. à. (quod negant al

iqui ex Recentïo-

"

L

ribus ob potentiam obedientialem quodlibet-

Midggy

cam,) n.c. & füppofitum, quód in noftra fen-

&t

YU

tentià oculus aliquid videat, quód non fit fuum

|

MW

ia,

W

objettum formale; videt enim in Deo tantüm for-

à M

mas illas ideales ex füuo genere ac precifivé non

l

u

repugnantes ad ftatum fenfibilem : cüm autem

A. Dy

ille realiter identificentur cum Deo , quamvis

Vaf

non exprimant effentiam Dei fanpliciter di&tam,

g

quia non exprimunt perfe)&ironesvfpeciücati

V'HZS

n

ei,

OIV

DE VISIONE INTUITIVA DEL 271

TU i,

IY

Dei , relativas ad intra & fe inïinediatä tenentäs

Vil

h

Jubje&tiob ex parte potentiarum divin

;

arum, non

1f

f

poterit dici, fümpliciter videri Déum.

Interim

Df

tT ]

tamen fequitur, in ftatu refurre&tionis oculum

À Qj

Ls

ï

adeo fore perfectum , ut fi Deus velit per fias

Ulmpy !

It

rationes ideales rerum fenfibilium poftibilium

| QUs ii

immediaté per modum formz a&uare oculum

potlit immediaté fe convertere ad infinitos mun-

127 I

- dos poffibiles exiftentes formaliter eminenter in

n

OPK

mente Dei.

Wiri d

O 2TICITUR 3. contra easdem. r. Quoties

, Droyn

Scriptura loquitur de vifibilitate Dei

ODrefento

, utitur ter-

4 Das df

minis, qui fignificant a&tum mentis, non au-

tem actum oculi corporei; ergo tantüm poterit

(orfenm q

d.

videri oculo mentis. Znt. prob. Math. s. dicitur:

^Deati mundo corde, quoniam ipfi Deum videbunt, Et

n s

Ones ( d

ï:

Joa. 3. Seimus , quoniam cim apparuerit , fimiles ei

erimus , quoniam videbimus eum ficuti eft. — Cüm igi-

XIpe QU

tur fimilitudo noftra ad Deum non fit in corpo-

] t Y

re fed anima , etiam vifio non erit in corpore.

, qu

Hinc bené S. AuGusTINUs Epift. 1r2. ait:

f t

Inde igitur videbimus , unde fimiles erümus ; quis au-

m

tem nifi dementi[|mus dixerit ,. corpore futuros e[fe fi-

fii er

wüles Deo? in interiore igitur bomine ifta fimilitudo eft.

Xidlem d

ld

2. Si Deus poffet videri oculo corporeo, tunc

luodm l

etiam fic fuiffet vifus à Moyfe, vel aliis Pro-

qubd Q

phetis, fed hoc modó nunquam fuit vifus; er-

l

nDeo

go. .Min. prob. 1. 1. Timoth. 6. dicitur: Quem

ea m

nemo : bominum «idit, [éd mec videre poteft.

ltem

m &

Joa. z. Deum nemo vidit unquam. 9. Deus Exod.

n D€0;*

33. expreffé ad Moyfen dicit: ZNon poteris videre

faciein meam 5 non enim, videbit me bomo & vivet. Im-

l

La

g

oyfet

mo etiam in iis tex;ibus , ubidicitur, M

vidif-

"

579 —

.DISFPUTATI—O,IV'.

!

X

T

vidiffe Deum de facie ad faciem , in S

eptenivirali

ag

verfione tintum habetur, quód Deus cum eo

m

locutus fuerit Manifeftà , v. g. Exod. 3o. Locutus

ii

eft Deminus ad. Moyfen marifeftus Manifeflé. . Et

Num. 12. tantüm dicitur, quod n JDecie locutus

dnp

s; um

fit Deus Moyfi. 3. Dum in rubo Moyfes vidit

D vl

Deum, Scriptura A&. 7. tantüm teftatur, quod

ys fotmà

viderit. ZIngelum.

4. Patres teftantur Moyfen

tantum vidiffe

fünilitudinem ac fpeciem quandam non

fbiigc C

ts auta

ipfum Deum.

Sic IRENJEUS l. 4. C. 37. ait:

n

Neque Moyfes vidit Deum ,. neque Elias, mec Exe-

fonfn

chiel ; que autem ab bis videbantur ,. erant familitudi-

Idem dicit NAZIANZE-

patu d

mes claritatis, Domini.

formalir 1

NUs Orat. 30.. NvssENUS 1. 12. contra Eu-

ij p

nomsos. CHRYsOSTOMUS CODtfta Anomsos.

(jrcr

HignoxNvMUus in c.6. lfa. AuGUSTINUS

üTINUS

1.2.de Trinit.c. . Etingg. Éxod. Et GR -

i, d

coniusl.9.Moral c. 38. ubiait: Quamdiu bic

(s coro

qortaliter vioitur , videri per quasdaim imegines Deus*

poteft , [ per

ipfam nature füe [peziem mon poteft.

t

IT ;

Hinc efl , quód

Moyfen fitiebat per incircumfcripte na-

?. lr

ture fue claritatem cernere quem jam caperat, per

Y€.

i i

quasdam imagines vide

REsPONDEO ad

r. dift, a. Utitur terminis,

AU b

UM

qui fignificant actum mentis , dum loquitur-de

vifione Dei tanquam objett; per fe , fünpliciter, ac

Ws l

[

Wt

confiderati fecundüm perfo&iones relativas ad

intra fpecificativas Dei. c. confiderati fecundum

TT l

TWris i

erfe&iones ideales rerum fenfibilium non fpe-

cificativas Dei, vel ubi loquitur de vifione

:

i

o

í

D gi

tanquam obje&ti per accidens. n.

m f

.. ZAd 2. c. Maj. n. Min. ad prob. dift. Quemne-

m

mio hominum vidit fed nec videre potelt /imp-

bb

cier

ld

OW

DN

nto du INTUITIVA DEI . 273

'l

J

ii

j

W

l

i

citer ac fecundüm perfe&iones relativas ad intra

W

ípecificativas Dei, & tanquam obje&um per

l

li

ïo

:

fe. c. fecundüm perfectiones ideales rerum fen-

W M

fibilium non fpecificativas Dei vel tanquam ob-

li

l

l

je&um per accidens. n. Idem refpondeo ad tex-

h MOy

IIf

il

tus Patrum ; omnis enim illa fpecies , duam

Deus vifibilem Moyfi exhibuit, potuit effe ali-

t

!

qua forma fenfibilis ex fuo genere, feu idea rei pof-

dT

fibilis ac corporex reipía identificate cum Deo:

14(*

talis autem perfe&io eft relativa ad extra , in-

il

N

quantum Deus fe poteft communicare creaturis

l

:.

fenfibilibus ; alie perfe&iones, que conftituunt

rf

AZLAY

naturam divinam, non folüm realiter fed &

1. Q0tts ]

formaliter non

poffünt videri oculo tanquam

&i objectum per fe.

NUGUTIN

OBJICITUR 4- contra easdem. r.S. Av-

, u

GUSTINUS Ep.6. expreffé rejicit noftram fen-

: und

tentiam , dum oftendit Deum videri non poffe

i

oculis corporeis. Inter aliafic habet : Lux illa,

ET

!

que revelabit abfcondita tenebrarum , Deus ipfe eft, fad

ii

lux mentium purgatarum ,. mon iflorum corporis oculo-

m d

vun. — Erit tunc mens idonea , que illam lucem videat,

banc autem oculus corporis meque munc potefl , meque

'bfl

Utitort

M

tunc polerits omne quippe , quod oculis corporis conjbi-

um o

ci potef] , im loco aliquo fü nece[e eff , mec ubique fit

/

mþ,; (f

totum , fed minore fui parte minorem locum occupet, &

: Il

u"ajore majorem. Exgo. Idem Epift. 1 1 1. ait: /n Epi-

ä

:

jf

Jtola smea fcripfrfJe me non. penitet , quia dixi , iflius

corporis oculos nec videre Deum , nec e[Je vifaros. . Ci-

Pifon d

( Yil

tat quoque S. Pater pro hac fua fententia Z4mn-

brofium , Hieronymum , Gregorium. INazianz. &?. 44-

ibanafium.

AU

RzesPONDEO d. 1. dift. Oftendit Deum

2

11'6 POW",

D. Zmort, TTract. de Deo.

$

non

DISPUTATIO IV.

Jf r

274

'

I)

i

non poffe videri oc

ulis corporeis fimpliciter , &

l

1

|

dicata formaliter conftitutiva nature

gt

f

quoad pre

yijf

divine ac

fpecificativa ; & tanquam objectum

fe. c. quoad preedicata objectiva feu ideas

M

per

p !

rer

2:

fenfibilium quod funt obje&ivé in mente

Dt

p

aut tanquam obje&um per accidens. n

ETU

)

pun d

d. 2. idem refpondeo; & revera hunc effe

fenfum S. AvcusT1Nr, patet ex ipfa Epiftola

J

|

!

ii a

hi

hr

I1I. Ubi explicans priorem Epiftolam fic ait:

Dixi corporis oculos nec videre Deum, nec €jje vifuros ;

Vots

caufam quippe adjunxi , cur boc dixerüim , me Jcilicet

gf

Deus ipfe corporeus e[Je credatur , €& in loci [patio, in-

ár, It

amfniira

tervallóque vifibilis : mibil enim videre aliter iflius cor-

poris oculus poteft , €9 ne illud quod dittum ei . p

i, tj

lss

CIE AD FACIEM, fic accipiatur ,. tanquam mem-

bris corporis terminatus fit Deus 5 ideo ergo me dixi[Je

isridee D

i &

illud non punitet, me de Deo tam impi? [entiamus , ut

eum non, ubique totum , fed per localia [patia divifibilen

Vrfiont

t Credd

exiflimemus ; talia quippe bís oculís nooimus. — Cett-

rum fiquis tantam mutationem bujus corporis futuram

U perd

Al d

putat , cüm ex animali fiet [piritale , ut etiam fabftan-

ttiam incorporalem mon locorum intervallis divifibilem vel

vt

ierminatam , [ed ubique toiam per tale corpus «idere

Wif

po[fmus , 'volo & me doceat.

Ex quo patet, Augu-

tb

ftinum non refugere ab ifta fententia , quo

u [

nempe Deus fecundüm perfectiones ideales re-

flefe

rum fenfibilium poffit videri oculó quoad proprie-

t fen

,

tates /pirituali-

]

OB JICITUR 5. contra eas

de/:m.» I. S. HrE-

Á j

RONYMUSs referente D. AucusrTINO Epift.

RUT

irr.ait: Fidere Deum ficuti efL, in fua natura oculus

"I

2, Idem S. AvucGUsTINUS

z

bominis non pote[fl.

s

m f

Gregorius Epifcopus

W

N

"dg $. Gregorio Nazianz. ait :

Orien-

lg

"d

,

DE VISIONE INTUITIVA DEI.

27 5

ij

ühtutwa

ln

Orientis dicit : . Deum natura imvifibilem ,

quando Pa

m d

tribus oifus eft ficut Moyfi ,

alicujus con[picabilis mate

j

d

rie difbofitione afJumpta,

Jalva fua invifibilitate videri

VRM

potuilJe.

3. InEM de S. At

hanafio : Beatiffinus

PT

d

"tbanafius. alferuit ,

Deum non

£

t[Je vifiam. mift a[fum-

It

l

ptione creatura 5 . fecundim Deitat

is autem proprietatem

D

Deum oimnino e[fe invifibilem, ni

t inquantum mente &

Jpiritu. nofci poteft.

DO

li

4. InEM de S. Ambrofio:

Zmbroftus dicit : Deu

$ in

vifibilis eff per bropriam Dei-

', /(ef z]ye |

Latis naturam , & cüm v

ult videri ,

JUATT

potef? per a[fum-

j /wz'j)ai(;

ptam ficut. placuerit. creaturam ;

|.ec ín loco Deus vide-

tur , mec corporalibus oculis. Deus queritur ,. mec. cir-

lr ifi

TU Óf |

cumfcribitur oifü , mec ta&u tenetur

fatu, nec fontitur incefJu. — Ergo.

. ntc audz'z;ur af-

u t

ii

REsPONDEO. . 1. dift. Non poteft ocu-

lus videre Deum quoad

perfectiones fuz naturze

donm

Jpecificas

ii

& tanquam objectum per fe. c. quoad

Wt |

perfeGiones objefivas in mente , & communes

cum creaturis fenfibilibus

aj

|

, aut tanquam obje-

h

ctum per accidens. n.

( d

d. 2. dift. Affumpfit Deus confpicabilis ma-

fvl

terig di/bofitionem affumendÓ ipfam attionem hujus

ib t

materiz. c. affumendó ipfam materiam. n. Deus

0R

l

ita fe geffit

, &fic egit in fenfus humanos, ficut.

Yert

Id

agere folet materia ali

qua fenfibilis ,. & hoc eft

nes i

affumere difp

ofitionem feu mod

:

um agendi ma-

d

terie fenfibilis.

d 3. & ad 4. c, a. n. c.. Hi enim textus id-

p i

ipfum dicunt, quod nos; quód nempe Deus

m

tan

quam obje&tum per fe non pollit videri oculo

fe

TL

cundüm proprietates füz naturee JDecifias, fed

yot

tantüm fecundüm rationes ideales, & perfectio-

j I

j

hesobjectivas communes cum fenfibilibus.

$2

O B j1ci-

DE VIx

276

DISPUTATIO IV.

Ms

ntraeasdem. 1. CYRIL-

vj i

OBJICITUR 6. co

LUs Jerofolymi

tanus C

atechefig. ait: Carnis qui-

woüimdeü

dem oculis contemp

lari Deum impofibile eft 5 quod enim

qpil

los, cadere mequit,

rep[

corporis efL exp

ers, in carnis ocu

üp p

a

o. GREGORIUS

NaAz.Orat. 34. Si quis Deum

Jon

i

qnovit , aut cognout

ife perbibetur , eatenus cognovit,

ul

j r

quatenus uberioris [plend

0Yis

particeps fit , quàm qui

jocdm

minus lucis dioinitus accep

it; ifla exuberantia, bec pie-

qotos o

naég nofiris omn

ibus abfo

z

luta cognitio babita efL mon

m V

ad rei ipfius veritatem ,

J&d ad aliorum modolum Cs*

fe-

cenfüra

cultatem perpenfa. . Vxgo.

Dund

RresPONDEO ad 1.

Oculis contemplari

f n

quoa

d przdicata /pecificati-

Deum eft impoffibile

(utholt,

)

oü nature divine ,

& tanquam objectum per

t atolcs

lia non fpecificativa

lii

fe. c. quoad predicata idea

accidens. n.

Dei, aut tanquam objectum per

r

* Ad 2. dift. Eatenus cognovit,

quatenus ube-

particeps fit. c. creati n.

p

rioris fplendoris increati

!

seitrtl

Dico enim , oculos qui

vident Deum fub prz-

il fpie

bus idealibus fen-

dicatis communibus ac rationi

m Deun

fibilium, fieri participes uberioris

fplendoris ,jfed

d

increati qui eft in Deo.

contra easdem.

E ;Suare*-

ii

QnpireppoR

quann

zius dicit: proximé accedere ad a

rticulum fidei, quod

IN

Deus non poffit videri oculó corporeó vifione

tono

materiali reprefen

tante Deum modó fibi pro-

; lieut re-

lt ;'de l

prió, nempe vitaliter & fenfibiliter

corporum

ATf Vi

prefentat lucem fupernaturalem

s d

E

Beatorum.- Et à Vasquezio dicitur, Op

pofitum

ergo non po

teft

gl

effe babendum pro manifeflo errore ;

fic videre

DBJIC

defendi. 92. Si poffet oculus hominis

Deum intuitivé , tunc etiam bruta fic poffent

«miP

; etgo.

1'"

N

t

videre Deum , fed hoc eft abfurdum

RESPON-

B

DE VISIONE INTUITIVA DEL 977

ij

j Cïi

m

RsPONDEO. Á 1. dift. a. Dicit proximé

L (

accedere ad articulum fidei ,; quód. Deus non

IM& l

T

QU

poflit-videri.oculó.corporeó vifione materiali

reprefentante Deum. modó fibi proprio fecun-

!

&i

J

düm predicata communia ac rationes ideales. n. a.

, Ug l

:

quoad. praedicata /pecifica naturze divinse. fübd. ita

IT

ut illa predicata fint oculi obje&tum per.fe c.

?sz/bemnn'a,;j

ita ut fint obje&tum per accidens , ficut vita aut

1 i

motus corporum. n. a. Idem refpondeo ad cen-

! hdj

furam Vasquezii.

Quod fi ifti Authores füas

cenfuras vellent extendere etiam ad vifionem

$ COnfn

Dei in fenfu fic explicato, ipfis praeferendus ef-

(at fj

fet S. AuGusTINUs, qui, licét fuerit optimé

Opjdum j

Catholicus, cenfet, de hoc faltem prudenter

t

& catholicé dubitari poffe.

Aolts, n

- 44d.2. dift. Maj. Bruta poffent videre Deum;

NY

fi fpe&etur precifé poffibilitas intrinfeca rei c.

fi fpeGtetur poffibilitas extrinfeca. n. Pofibili-

u

Dam i

tas extrinfeca confiftit in eo , quód Deus etiam

]

$1

Qegio

poffit fapienter fic operari; quia impoftibile eft

apud Deum, quod fapienter fieri nequit. Non

; la

autem operaretur Deus fapienter, fed modó ab-

furdiffimó , fi.operaretur aliquod miraculum in

]m. 14

aim j

gratiam bruti v. g. ipfi amovendo lapidem , ne

V"

laberetur in via.

Si tamen haberet caufam ra-

rpor

tionabilem fenfüs brutorum a&tuandi per ratio-

T0

g

öü

j

q

li

nes ideales , non fieret abfurdum ex parte po-

tentic vifive bruti, fi converteretur ad has ra-

f 0

tiones. ideales.

Nec evidens eft,

um

m

gliö ! modö,

J

contigiffe in afina Balaam.

eyom)

OngjrcrrUnm $. contra quartam. conclufio-

iil

i

nem.. r. Potentia vifiva non diftinguitur à po-

j l

tentia intelle&diva ; ergo fi potentia intelle&tiva

d

3

R J

I

r

g

278

DISPUTATIO IV.

AHE&IO u

poteft videre divinam effentiam , idem poterit

Ü

potentia vifiva. 2. Juxta Suarezium & alios da.

g

m Y jl

tur potentia obedientialis quodlibetica, vi cu-

jus à quolibet poteft produci quodlibet; ergo

etiam per hanc potentiam poterit in oculo pro-

n

,

iil

duci vifio intuitiva divinz effentic.

- REsPONDEO. ad 1. dift. a. Potentia vifiva

dintele

j ob

non organica non diftinguitur à potentia intelle-

Dd

éiva. c. organica. n. , Hic tantüm quzftio eft de

üm vi

potentia organica.

. "4d 2. dift. a. Datur illa potentia, ubi non

wit d

reperitur alia fpecialis repugnantia. tr. ubi repe-

pem 14

ritur. n. Eft autem hec repugnantia in ifto ca-

poæntiz f

fu, quód oculus jam non videret , fed intelli-

qurite

pied

geret, & fic exiret extra naturam oculi; ficut

& repugnat, utlapis videat per potentiam obe-

g, ptd

dientialem.

UT

J

Os]ICITUR 9. contra eandem.

r. Áqua

baptismalis poteft elevari ad produc&tionem gra-

df

li

tie fan&ificantis , üt eft communis Theologo-

u o

fum ; ergo etiam oculus poteft elevari a

d pro-

l lt

l

du&ionem in fe vifionis intuitive Dei. 2. Ad

[

li

hoc, ut oculus denominetur videns Deum, plus

ffv

nonrequiritur , quàm ut producat vifionem &

O

recipiat vifionem ; fed utrumque poteít; ergo.

Ü

RzesPONDEO ad 1.c. a. n. c. & parit, Di-

BEOUE

fparitas eft ; quia aqua non mutat fuam naturam

Wpe f

per produ&tionem gratiz : econtra oculus muta-

tf "

ret naturam , quia videret & non videret Vifm-

BU DI ]

'me intellectuali.

t ho

- "d 2. c. Maj. n. Min. Quia recipere non po

t

W j

l

eft illam formam , quz effentialiter eft refpeti-

1

QUi

€;in-

I

N

ls

::va ak:ä'ius potentie quam potentie vifiv

telle-

w

Ü lm

DE VI»SI'ONE INTUITIVA DEL 279

lt

P

m

tellectio autem , qualis effet.illa.vifio, in fuo

Xb

(

conceptu dicit relationem ad potentiam a&i-

QUb

vam ac intelle&ivam , & que ex fua natura eft

dR Qtj

apta activé concurrere ad cognitionem obje&i

Ti

de fe indefiniti , illimitati , incolorati, feu ob-

du

je&i intelligibilis ; adeoque implicat , ut exeat

illa intellectio à potentia tantüm ordinata a&ivé

Dteg :

ad objectum coloratum.

T Quf

Drczs. Oculus poteft elevari ad producen-

dam vifionem intuitivam in mentes; ergo etiam

lt ii

poteft elevari ad producendam eandem vifio-

. (r, uj i

nem in fe ipfo.

c. prob. INon minus ordinatur

rJ'ä In 1'[200,

] fed inteü

potentia vifiva ad objectum tantüm coloratum

in ratione potentiz fenfitive , quàm in ratione

QG : f

katam r

potentice effe&tive ;5 ergo fi poteft difpenfari in

uno, poteft etiam difpenfari in altero.

RESPONDEO. tr. a. n. c. ad prob. dift. a.

m n

1

l

ITTTSUT

Ordinatur ad objectum coloratum in ratione po-

V

"

;,

tentix effe&ivs peripfam aCtionem. c. per fuam-

ys The

/

Jevarid

j

;

met potentiam ac effentiam. n.

Difparitas eft

g

inter potentiam vifivam in ratione potentiz ef-

Dei t

fetioe , & inter eandem in ratione potentize /en-

sDan;

Jitive feu vifivie 5 quia in ratione potentiz effe:

3 viu

&ive non ordinatur proximé ac formaliter ad effe-.

potef; t

Gum per fuam effentiam , fed per fuam attionem ,

&pit. |

prout univerfim de a&ione dictum eft;' quia

fpom nit

nempe fola actio eft formale fublativum indiffe-

[

rentie , quo conne&titur caufa cum fuo effectu:

videti

econtra potentia vifiva in ratione potentiz /en-

l

fitive habet intrinfecam ac effentialem habitudi-

X f

nem ad vifionem ocularem in ordine ad colo-

d

!

rem, quam habitudinem non aquirit per aliquod

) i

&ccidens , fed per fuam effentiam. — Ideo impli-

|

/

!

Aj

$4

cat,

j"

$80

DISPUTATIO IV.

juam

cat, ut V. g. intelle&io aut volitio dicat habi-

"T

tudinem ad potentiam vifivam in ratione poten-

fs.

U

tic fenfitive.

Io. contra eandem. I Majof

ii

O53]ICITUR

eft improportio inter intellectum finitum &

Deum infinitum , quàm inter oculum & ens

fpiri

tuale ; ergo fi intelle&us poteft videre Deum,

etiam oculus poteft

videre ens fpirituale , ac

2, Oculus poteft

h m

confequenter etiam Deum.

put

videre objectum

diftans; ergo etiam Deum;

(ij

quia utrumque eft equaliter extra fpheram po-

tentie vifiva.

0T4N

RzsPoNDEo ad r. dift. Major eft impro-

(p i

c. habitudinis. n. a.

portio entitativa.

a fs

Ad ». c. a. n. c, & parit.

Difparitas eft; quia

Titretm

obje&tum diftans tantüm e

ft extra fphzram adi-

nfonem 3

vitatis; Deus autem etiam eft extra fpheram

I) pote

habitudinis: fcimus infuper, Deum fupplere

E

poíffe a&ivitatem , non verb habitudinem po-

tperfedi

tentiz ad aCtum , fi potentia fit activa.

titehtàa

Osgprcrrum rr. contra eandem. Job. r9.

dicitur : /nm carne mea videbo Deun meum , quem

th agl

t.t T

vifurus fum ego ipfe , & oculi mei con[petturi funt.

Item c. 42. Zuditu auris audioi te ,| munc autem ocu-

N

j

TU r

lus meus videt te. Exgo.

fOtto

REesPONDEO dift. a.

uem oculi mei inte-

Doporti

riores confpe&uri funt. c. exteriores, [ubd. quem

Tittiomy

confpe&uri funt quoad rationes ideales rerum

vifibilium, vel quoad effentiam tanquam obje-

Eu

Vor

&um per accidens. c. quoad perfectiones nature

divinz fpecificas , vel quoad effentiam tanquam

"Ut

obje&um per fe. n. Hinc Job , . ut obfervat S.

" n

ms

W), efü

Aflgufcinus, non dicit : per carnem videbo Deu

s

j

DE VISIONE INTUITIVA DEI.

28r

D d lil

fed in carme. Poteft etiam dici, quod Job lo-

quatur de futuro. Meffia, feu Chrifto , qui eft

Deus, & quem fe vifurum confidit in carne

.

1

lj

humana.

u

DN

m

"

ey

m

QUJESTIO IV..

t

Oni

|

^

Zin. bomo naturaliter. appetat inmz'tz'vä videre

m

Deum, & utrum fit po[fibilis aliquis intelle-

Pl

Gus, cui ea *uifio naturaliter debeatur ?

d s

OTANDUM L. Queftionem hanc ex inftitu-

to fufe & exacté difcutiendam à nobis fore

Ls dsqi

in Tiaiiatu , de A&ibus humanis.

Interea bre-

yerm a

viter eam attingemus.

Itaque obfervandum;

n Dheun

vifionem intuitivam Dei dupliciter fumi poffe.

u

Primb poteft fumi relaté ad ea predicata Dei ;

ut authoris nature, quz lumine naturali faltem

Md

imperfecté agnofci poffunt.

Secundà poteft fu-

'äljob, lj

mi relaté ad przdicata , unius &? trini , procul eft

n fé quze lumine naturali agnofci non poffunt v.

um (

gr. ratio Trini &c.

iif

quitt

NoraAwDvuMIL Aliud effe, quod appeta-

tur naturaliter vifio intuitiva Dei feu fruitio pro-

j in!e-w

portionatafervo, & aliud , quód appetatur üt

proportionata amico familiari, aut omnino pro-

j Qu

jos r

portionata filio adoptivo in ordine ad perfectam

u d

communionem bonorum omniüm.

ys n

NoTANDuw IIL Aliud effe, quód vifio

j

ei intuitiva etiam üt Trini atque üt communi-

m

cabilis amico aut filio appetatur appetitu abfo-

l Deum;

luto , efficaci, & explicito, & aliud , quàd ap-

j

5

petatur

DEVH

DISPUTATIO IV.

282

1

meäWa

petatur appetitu. conditionato, ineffïcaci & im-

d ia

"

plicitó.

PR09A

NorANDUuUMIV. Quaeftionem hanc con-

g. 08

nexam effe cum illa , an vifio intuitiva Dei na-

as i

turaliter cognofci & demonftrari poffit ; fi enim

dem a

naturaliter poteft cognofci ejus poffibilitas, non

hm

videtur , cur non etiam poffit naturaliter appe-

jwte. C0

ti.. Affirmativam tenet S. TRoMAs l. 3..con-

qpralter

heo-

tra Gentes ; negativam vero plures alii T

todis, Q

logicum $ v vro , qui hicq. 12.a r.ait : nullam

« a

omnino rationem naturalem dari poffe, qua

(oren.

demonftretur vifionemillam effe int»elle&ui crea-

cona t

to poffibilem.

u

NorANDuM V. Vifionem intuitivam a-

[

ii i

liam effe per effentiam, & aliam per fpeciem. Ea

if ia

etiam quod eft per fpeciem, alia eft per fpeciem

lr

adequatam objecto , alia per inadzequatam feu

i, u

precifivam.

nintt j

Drco i. Homo naturaliter appetit vifionem

[

T

À

lii f

intuitivam Dei , ut authoris naturz, feu quoad

kf

ata, que lumine naturali cognofci pof-

l

:derium

:

predic

V

funt ,

& inquantum illa vifio faltem proportio-

nata eft fervo, ac capacitati conditionis fervilis;

hw

efficaci.

Vi-

T.

idque appetit appetitu abfoluto &

fioetiam, quam homo appetit, folum eft per

D

Tofeer

fpeciem inadequatam feu abftractivam ac pre-

]

f

ciftivam.

)

lei

PuosnATUR conclufio r. Authoritate D.

üDic

'Thom:e, qui ]. 3. contra Gentes c. 5o. fic habet:

f

In naturali cognitione , quam babent fab[tantie fepara-

tL

ile

u de Deo, mon quiefcit. eorum naturale defiderium, fed

! «

fe, non

wæp

il

ulterius tendit ad cogm';z'onem Dei , prout eft in

aum?!

L

pE VIS*IG),NE I'NTUI-TI;VA' DEI. 9283

leäcaa&m

autem in effettibus. .. Si ergo habent Angeli natu-

rale defiderium , idem habebit homo.

D t

[2)

p

Vi

PRoBATUR conclufio

. ratione S. Tho-

In]

1

ma

Cognitio naturalis , quam fübftantice fpi-

lts fs

*OfTIbth

rituales habent de Deo , multüm eft imperfetta ;

eft enim abftractiva feu per effe&tus ; atqui füb-

lmf&]l'te'zr;

]

Dd

ftantia fpiritualis , quz habet & advertit fe ha-

UM

[

bere cognitionem imperfe&am, defiderat na-

'8 al |

1

turaliter habere perfettam ; ergo fubftantia fpiri-

uB

tualis, quz fentit- fe habere cognitionem tan-

oft, «

tüm abftra&ivam , defiderat naturaliter perfe-

lecti

&iorem, Íícilicet intuitivam. . Ita S. Do&or l. :

contra Gentes c. 5o. dum ait : Quod eft imperfettum

in aliqua Jpecie , defiderat confequi pevfettionem illius

WEyam g.

m fa

Jpeciei; qui emim babet opimionem de re aliqua, que imn-

perfetta illius vei efW motitia ,. ex boc ipfo incitatur ad

X n

um

defiderandum illius vei fcientiam : preditta autem cogni-

Wo, quam [ubftantie feparate babent de Deo,, mon co-

gnofcentes ipftus fubflantiam. plene , eft anperfefta co-

titviton:

gnitionis [Decies.- - Ex bac igitur cognitione,

quam ba-

a

bent fubflantie feparate. de

Deo non quiefcit. naturale

ag

defiderium , fed incitaiur magis ad-divinam fabflantiam

] propt

videndain,

Ynis f

PRosBATUR conclufio 3. alia raüone D.

'üicaci.

Thomsz.. Qui cognofcit alicuj

us caufe effettus ,

ound

naturaliter defiderat ejusdem cai

//

ifcee fubflantiam co-

Va d

j

gnofcere ; ergo cüm fubftantia

fpiritualis cogno-

Ícat Dei effectus ,

fe ipfam nimirum & plura a-

lia Dei opera ,

naturaliter

d

defiderat cognofcere

fcbi

Dei fübftantiam , üt eft in

fe, ac proin defide-

ä

rat habere vifionem illius intuitivam, .S. Do-

ii

lii

If

&or l. cc. fic habet: Ex cognitione effettuum incita-

e/)W*

[/i]

tur defiderium ad cognq/cen'dam caufam $ wnde & bomi-

nes

DISPUTATIO IV.

284

"I

ves pbilofopbari inceperunt

, caufas rerum inquz'rente;;v

defideritàim maturaliter omni-.

| M ii

INon quiefcit. igitur. [ciendi

nifi cognitis

BL

bus fubflantüs ànt

elle&tualibus. inditum ,

ubflantüs effeduum

, etiam fubftantiam caufe cogno-

fhomt. :

d fübftantie feparatee cogno-

d

jgi W

Jéant 5 per boc igitur , quà

Cunt omnium rerum , quarum fu

bftantias oident ,. e[fe

*

(jntam

efc

qretit !

Deun caufam, non. qui

cit naturale defiderium in zþjz's,

eani.

m aov

nifi etiam ipfius Dei fubftantiam *vid

PaosATUR conclufio 4.- iterum ratione

pa, W

fentit

D. Thomem. ^ Ubi quis cognofcit rem exiftere,

naturaliter defiderat fcire ,. quid res fit in fe;

s Dd

qu: fcit Deum exi-

T

ergo fubftantia fpiritualis ,

ftere naturaliter fcire defiderat ,

quid Deus fit

if t

in fe.

Videmus , inquit S. Thomas , quid videm-

uf at

tes naturaliter ,

quia. eft aliquid , fcire defiderant, quid

jin ji

eft ipfum ,. quod

eft- intelligere ejus fabflantiam 5. mon.

ii

igitur quietatur matura

le fciendi defiderium in cognitione

tlpir,

Dei, qua fcitur.de ipfo [olum ,. quia e

f.

.ian

p

PRoBATUR conclufio 5. a

lia ratione D.&

ii

A d

'YThomz. Subftantia,

cujus defiderium eft infi-

iit verba

nitum , nullius rei fmite cognitione. expleri pot-

Wt od

eft ;. atqu

i fubftantie fpiritualis defiderium co-

T

gnofcendi e

ftinfinitum ; ergo expleri.non pot-

Qs

itionem creaturarum , qu& in quo-

eft per cogn

um

cunque ponantu

r numero aut perfeCtione, fem-

ii

Ergo folius Dei cognitione ex-

!t fj

per funt finite;

'pleri

offunt.

S. Do&or fic dicit : Nibil fimitum

Indf

defiderium intellett

ás quietare polefl, quod exinde oflen-

inrellz'gen,i

ditur , quàd intelle

Gus quolibet finito dato aliquid ultra

'

IC

molitur apprebendere ; altitudo. aut

em €g virtus €Jt ji-

VL efjn

aic.

Non igitur. intelle-

nita cujuslibet. fubftantie cre

bt

&us fubftantie feparate quiefc

it per boc. , quàd cognofuit

.LNO

fed adþuc

fübflantias creatas quanitumcunque eminentes ,

natura-

"ii

l

DE VISIONE IN'I/'UITIVA DEL 285

M hh

naturali defiderio tendit ad . intelligendum fübftantiam,

lfl D

D

lü Cogm

ll

que eft. altitudinis infmite.

PRoBATUR conclufio 6. ultima ratione D.

" WU]EB Efsr'

'Thoma.

Subftantia fpiritualis ubi advertit fe

h

MU

j

j

aliquid me/cire, maturaliter defiderat eam ne-

if

t

fcientiam feu ignorantiam pellere; . ergo cüm

;

4

advertit fe nefcire, quidfit Deus ; hoc eft,

TUDD n

cum advertit , fe non cognofcere fubftantiam

Dei , ut eft in fe, naturaliter defiderat.eam ne-

II CQj

65f i

li

Ícientiam pellere, hoc eft, cognofcere fübftan-

tiam Dei üt eftinfe, per vifionem intuitivam.

Deuna

d Dayi

Sic ait S. Thomas l cc. Sicut naturale defiderium

ineft omnibus intelletualibus maturis ad.[ciendum , ita

( d

tf j

inefi eis naturale defiderium ignorantiam feu nefcientiam

pellendi; fübflantie autem feparate cognofcunt fubftan-

Ti t

tiam Dei e[Je fupra fe ,. & fupra id omne, quod ab eis

hag

intelligitur ,. 9

per confequens [ciunt. divinam fubftan-

[

üjam e[Je fibi ignotam 5 tendit igitur naturale ipforum

fafione ]

imeli

defiderium ad intelligendam divinam fübflantiam. ' Poft

hec verba S. Doctor l. cc. ita concludit : Ex

la pt

arum (

3

quibus concluditur , quàd ultima felicitas fübftartiaruin

Jféparatarum non ef£ in. illa cognitione Dei , qua Deun

gt

cognofcunt per fuas fabfTantias ,. ciim. adbuc. earum defi-

2nq

derium ducat. eas usque ad Dei fübflantiam 5 . in quo et-

, i

jam [atis apparet , quàd in mullo alio querenda e[t ulti-

jtoned

ma felicitas ; quam im operatione intelletüs , cium nul-

ij

D

lum defiderium tam in. fublime ferat

Y

J il

intellirende veritatis.

ur i jicut defiderium

E

li

li

Drco rr.

jj

'

j

Poteft dari int

ellectus creatus;

Yi

cui etiam naturaliter debeatur VilfïO intuitiva

j i

:

y

Dei etiam per effentiam. .

j

PRosATUR conclufio. Non poteft often-

H

ellectu

j

.di implicantia, quód Deus cum aliquo int

identi-

y

286

DISPUTATIO IV.

T. Vl'flow

identificet effentialem exigentiam ad lumen glo-

g il

ri&, quo fit capax ad vifionem intuitivam Dei;

ginnt t

vel quod omnino identificet cum tali intelle&u

a lum

ipfum lumen gloriz 5 ergo.

vtatem

p

Solvuntur Objectiones.

r

OBJïöITUR I. contra primam conclufio-

yiquet

va us

nem. r. Poteft dici , appetitum naturalem tan-

li

tüm ferri ad aliquam vifionem Dei , non tamen

diftin&am ; ergo nihil probatur ex illo appetitu.

tn, (

(2 19

2. Si vifio intuitiva Dei poffet cognofci natura-

liter , eam etiam agnoviffent Philofophi ; fed

redlta ]

frineomt

Philofophi eam non agnoverunt; ergo. Mim,

tht ao

prob. V ARRO , tefte Auguftino, enumerat ul-

d (

tra ducentas opiniones Philofophorum de fum-

n t

tU

mo bono ; ergo non agnoverunt determinaté

i hoftit

felicitatem noftram in vifione intuitiva Dei con-

w el

fiftere.

3. Subftantia fpiritualis non habet na-

turale defiderium ad ultimum finem determinaté

]i

W

ntom ft

fümptum, fcilicet ad poffeffionem Dei, fed tan-

tum habet defiderium naturale ad ultimum fi-

rj

nem indeterminaté fumptum , fcilicet ad felici-

N

Y

TTR

tatem in communi, abftrahendó an ea confiftat

in poffeffione Dei, an veró in poffeffione alte-

trp

BU

li. |

rius obje&ti ; ergo ex illo defiderio non re&é

colligitur poffibilitas vifionis intuitive Dei.

J et

REsPONDEO 2d I. n. a. ob rationes in pro-

fevifior

bationibus conclufionis allatas.

W BU

Ad ». dift. Maj. Eam etiam agnoviffent Phi-

d ]

1

D

lofophialiqui. c. omnes. n. Plato certé agno-

|

P?UW

vit felicitatem noftram confiftere in vifione in-

t

cét

tuitiva Dei,

üt patet ex Dialogo deju/fo; li

N |

eam

N,

DE VISIONE INTUITIVA DEL 287

Va

!

-mitiVam

;

:

eam friüon em non crediderit effe :eternam. Ouód

/

alii Philofophi errárint , mirum non eft; quia

j

T

errárunt etiam in aliis opinionibus , quamquam

ex lumine naturali notioribus v. g. circa immor-

talitatem anims.

leS.

uod attinet Ariftotelem ,

ipfemet fatetur , felicitatem fübftantiarum fepa-

W Q

ratarum confiftere in fola contemplatione , quce

utique nil aliud effe poteft

D

lts

vaillius , quod eft ens entium.

quàm vifio intuiti-

n

4d 3.n..a. Anima enim fcit illam felicita-

lo aye

tem , quam appetit, non effe aliquam felicita-

QCs

tem vagam ac animal quafi in communi ; quia

Opli; i

realiter non datur felicitas precifé generica

100 i

& in communi ; ergo fi fertur ad felicitatem in-

Wrerat ul

finitam eo ipfo in ftatu reali debet dari infinita:

m

adeoque dum lumine nature notum eft, dari

Qtmiy

Deum tanquam bonum infinitum , ' eo ipfo et.

WTO

jiam homines intelligunt , fe appetere id, quod

n hat

revera eft Deus, ut proin illud S. Auguftini 1. r.

etemi:

Confeff. c. r. cuivis homini experimentaliter

Jd, t

notum fit: Peiffimos Dowmine ad ie , — &? inquietum

ltimr

eft cor nofirum , donec requie[cat in te.

eal

l

[

Os]ICITUR 2. contra eandem. Illud natu-

& QU

rale defiderium vel effetinnatum vel elicitum? neu-

lii

trum poteft dici ; ergo non datur. JMim. prob.

) IU

lj

quoad 1. meibr. . Si datur effe inmatum , fequitur ,

n

quoód etiam viribus naturalibus poflimus obtine-

J5

P»

re vifionem beatificam ; quia ubicunque reperi-

tur appetitus innatus , dantur etiam media na-

Vi

turalia perveniendi ad finem , ad quem tendit

n

appetitusinnatus ; ergo. prob Min.quoad 2.membr.

:

l

Vi

Si dicatur illum appetitum effe elicitum ; quia ap-

l 0, LW

petitus naturalis convenit omnibus, talis autem

[

appe-

DISPRTUATI(')" IV.

288

| fs

l

appextitusï non conve

nit omnibus fubftantiis ili-

tellectualibus maximé

hominibus , cum multi ne

Lt

pariter falfum erit

gt

quide

m cogitent de Deo ;

hunc appetitum e

ffe naturalem omnibus.

jgioDe

RESsPONDEO.

Effe innatum & elicitum.

M

if

lanatum hoc naturale defiderium effe affirmat

Scotus in 4. dift. 49. q. 8. & S. Thomasl. 3.

; D Ui

aj qbi

contra Gentes c. 5o. INec tamen fequitur viri-

bus naturalibus poffe obtineri finem 5 quia üt

sefcit

obfervat D. Thomas, homo poteft fibi ipfi com-

ïpecïem f

parare media fi

u

pernaturalia orandó Deum , &

qutar

ideo non er

at

neceffe ac debitum nature ratio-

] cc d

Deus daret etiam media ad finem quafi

jrfim ii

nali, ut

connaturaliter.

Yi J

'

Dix1 etiam,

effe elicitum ; ita enim refpon-

at

ja hic appetitus ab omni

J d

det S. Thomas l. cc. qu

fübftantia intelle&tuali neceffarió

elicitur , dum

nepet

titr copa

Occurrit menti cogitatio de fummo bono; licet

n

quoad exercitium non

T

femper neceffario eliciatur,

nfne C

nes

femper cogitent de fuo fi-

g

eó quód non om

boni & beatitudinis ultimz.

ne füb ratione fummi

-

Os]jICITUR 3. contra

eandem.

1. Ill

W al

turalis, quod eft o-

tin, w

non defiderat appetitus na

ninino fupernaturale 5

fed vifio intuitiva eft o-

htl [1

minino fupernaturalis ; ergo.

Maj. prob. A&us

hs

ti& debent effe in

videgt])

potentie & objectum poten

eodem genere; ergo. 2. ld ta

ntüm poteft fub-

ofot

quod

ftantia fpiritualis naturaliter defiderare ,

lls ex

er nature vires cognofcit effe poffibile; atqui

bvf

'

vifio intuitiva non poteft cognofci üt per na-

tihi

turge vires poffibilis;

ergo nec poteft defiderari.

Wt u

Maj. prob. Appetitum debet p

recedere judicium

A o

fbl

de poffibllitate rei, ad quam fertur.

REsPOX-

' -Amm

l.

DE VISIONE INTUITIVA DEL 289

ibl

l

C m

RESPONDEO ad 1.dift.Maj. Appetitus non

defiderat, appetitu abfoluto & eflicaci, quod

« lls

h

Is

eft fupernaturale tantüm quoad modum qualis

Lt d

eft vifio Dei intuitiva ut authoris nature & per

t

fpeciem inadequatam feu precifivam. n. quod

Tior

eft fupernaturale quoad fubftantiam , ut eít vi-

J

fio Dei unius & trini , fabd. id non appetit ap-

d

conditionato &

It

petitu abfoluto & efficaci. c

inefficaci. n. Vifio Dei ut authoris nature per

[ i

fpeciem precifivam eft tantüm fupernaturalis

Deg,

EUR n

quoad affecutionem.

Itarefpondet D. 'Thomas

l.cc. dum ait : Quamvis bomo naturaliter inclinetur

fnen.

in finem ultimum , mon tamen poteft illum naturaliter

confequi; fed [olum per gratiam; & boc

7

IT of

eminentiam illius fwmis.

eft propter

Js30 Q

"Ad ?. dift. Min. Vifio Intuitiva Deiutauthoris

d. d

nature per fpeciem precifivam non poteft natu-

b l

[

WT

raliter cognofci. n. vifio per effentiam. fubd. co-

gnitione certá & ut a&u exiftens. c. ut poffibi-

nE de d)

lis, & cognitione faltem dubia. n.

.O

i fio-

m

tdinisuln';'

B JICITUR 4. contra fecundam conclu

nem.

$. Thomas p. 1. q. 12. a. 4. C. ait: Di-

qui

cendum . quàd impo[fibile eft , quod aliquis intellettus

Ut

1

ereatus per fua naturalia e[Jentiam Dei videat ; ergo.

prab

A;

REsPONDEO r. dift. a. Eft impoffibile, ut

batt

eni d

videat Deum ponendo per vires naturalesomnia

1 poæfï

conftitutiva vifionis. c. precifé per vires natu-

fdft,

rales exigendo omnia conftitutiva vifionis. n.

:

j

Impoffibile quidem eft , ut ulla creatura ponat

]

fimilitudinem Dei per füas vires, poteft tamen

ï

|

Wi

exigere unionem fui cum effentia divina, per

rejlldlh

quam obtinetur illa fimilitudo. — &. 2. Eft hoc

impoffibile in moderna providentia c. in alia. n.

T

hi

D.zdmort "Iratt. de Deo.

Dr-

p

9o

D,ISPUTATI,O IV.

.. Dazczs. D. Thomas hic a. 5. ad. 3. ait: Lu-

sen glorie non pote[t e[Je naturale creature , nifi crea-

(l ürad

tura e[[et nature divine ; ergo eft impofübile exi-

(sjrc

j

l

J

uN

gere vifionem etiam in alia providentia,

"

RzsPoNDEO r. dift. a. Lumen glorie non

«

potefít effe naturale creature independenter à

gpoc

decreto divino gratuito identificandi infeparabi-

qma f

liter cum animain ipfa creatione lumen gloris. c.

Creatura pro

polue

j

dependenter à tali decreto. n.

r intel

priori ad ejusmodi decretum przcifé dicit illa

predicata effentialia , per quz conftituitur üt

Duy

hby)

pars nature, ac principium activum & paffivum

in ferie caufarum fecundarum ; & in hac confi-

T lat

p p

deratione lumen glorie non poteft effe pars crea-

Tusoo.

turd, quia per lumen glorie homo habet jus ad

hoc, ut fiat Deiformis per informationem effen-

jit n

s debit

tie divine , ac unione ad füum intellectum.

BEU

Aft veró confequenter ad tale decretum in con-

1 rovi

fideratione pbyfica dicit creatura omnia illa pre-

dicata , quz Deus vult identificare cum illa, &

1 o

t fl

fic poffet Deus identificare lumen gloriz cum

i, Qu

aliis predicatis effentialibus creature.

li

REsPONDEO 2. dif*c.la. fic: Nifi efï'etna&

Y

ture divinge per participationem exigentie à

fntm

unionem ad divinitatem. c. per identitatem cum

ts q

divinitate. n. Addo; talem creaturam fore in-

T pate

trinfecé fupernaturalem ; defiderium tamen il-

(

lius & jus ad vifionem Dei per effentiam fore

VSTIN

naturale.

Verüm haec eft queftio de nomine.

* (j

INos fumimus tó naturale in eo fenfu, in quo de-

W) )

fa&o ufurpari folet à Philofophis & 'Fheolo-

f r

u pro-

$ïS » prout dicit aliquid connaturale fe

prium

j ï*m f

i

DR VISIONE INTUITIVA DEIL.

291

ad..t

!tuvæ, üw

prium cuivis fubítantie five naturali

of

pernaturali.

| five fuf

OgjgrcrTUR s. contra eandem.

Df

I. Ápo-

ftolus ad Rom. 6. v. 23. ait: Stipendia pecc

ati 1ors :

men glOW

gratia autem DDei vita eterna. Ergo ficut,mors z-

n j

epe

terna non poteft effe alicui naturaliter debita fi-

Qu

nepeccato ; ita nemini poteft effe debita vita

eterna fine gratia.

It

2. In aliis locis Scripturee

(f

abfoluté dicitur Deus effe invifibilis, quód ali-

Cf Q

ter intelligi non poteft

quàm üne viribus gratize,

VU

Ergo.

E p

RrzsPONDEO ad r. Inprimis retorquendó,

D ac

Ergo ficut mors eft naturalis

: i;a etiam vita z-

&paa

terna ,. quod eft falfum.

vt j

REsPONDEOÓ2. C.a.n.C. Quia Apoftolusnon

ünem f

facit paritatem inter debitum poffibile mortis, &

tl

inter debitum poffibile vitze , fed inter debitum

furm t

aitudle mortis, & debitum aéfuale vite in moder-

na providentia , parum follicitus de poffibilitate

Ia j

CU

in alia providentia. ,|Nec etiam decet ut urgea-

glor

f

tur fimilitudo ac paritas ultra illam comparatio-

nem, que fufficit ad propofitum loquentis.

d 9. dift. a. Dicitur effe invifibilis Deus

leleu

per vires nature, & przcifé nature quoad fub-

lgfüï

ftantiam naturalis. c. per vires gratie refpectu

L

entis quoad fubftantiam fu

J

n

f

fus patet ex dictis.

perna;uralis. n. fen-

ym (f

OBJrcriTUR Ó. contra eandem. r. S, Av-

&t

GUSTINUS 1. 1r2. de Civit. Dei c. 1. ait: Ea ta-

( 49

men creatura

, que pof e[fe beata , mon ex fe ibfa

mqllül

poteft

quia ex nibilo creata.e? ; atqui hec ratio ur-

J

!

i

get in omni providentia; ergo in omni provi-

l

j

dentla rerum erit, quód creatura ex fuis viri-

2

n

bus

292

DISPUTATIO 1v.

j T

bus non poffit videre Deum.

2. CYRILLUS

j

j

jl

ALEX.l r.in]oa. c; 13. ait: Creatura autem, cum

ii

ferva fit ,. mutu folm & voluntate Patris ad fuperna-

Qs

turalia vocatur ; ergo cüm creatura in omni pro-

ii

videntia maneatferva , nunquam ex fua natu-

ra poterit vocari ad ftatum fupernaturalem Fi-

g

1iorum Dei.

qu non.

fmpü&

REzsPONDEO ad 1. c. Maj. dift. Min. Hac

ratio urget in omni providentia refpe&tu creatu-

& at

ifica i

r2 non dignificate per lumen glorie fecum iden-

tificatum. c. dignificata. n.

us C0

jj v

Ad ». dift. a. Creatura folüm vocatur vo-

qiaten )

luntate Patris ad fupernaturalia vocatione intrin-

gum m

feca aut extrinfeca creature. c. femper vocatio-

tilid p

ne extrinfeca. n. Concedo; quód nulli creature

s fübüits

poffit deberi identitas luminis glorie ; poteft

aibitum.

AURT

tamen concedi, quód füppofita identitate illius

luminis gratuito identificati debeatur vifio in-

mfcend

tuitiva: in hac explicatione adhuc verum erit,

yndenta

quód creatura ex fe non habeat dignitatem, fed

EUTTE

ex voluntate Patris ; licét eam dignitatem ha-

&tam D

beat per aliquid intrinfecum. . Sic etiam actus

Q

vitalis dilectionis in Deum, vel attritio ex me-

T

tu inferni vel a&us virtutis moralis v. gr. mife-

T.

]

ricordie non habet ex fe fupernaturalitatem, ha-

tf dnog

€

bet tamen eam füpernaturalitatem per identita-

u

tem , fi procedat ex influxu gratie , fidei, ve

ï

ls.

charitatis fupernaturalis.

Ceterüm utrutn pro-

Va

pter identitatem alicujus predicati ex fuo gene-

r

re fupernaturalis, debeat totus intelleétus vocari

E

fupernaturalis , eft queftio de nomine ; melius

!t

Ü

lf

Vocaretur fupematuralis, quia hic deno

minatio

s

fumen-

lY,

DE VISIONE INTUITIVA DEI 295

; CïRlLLr

N

Wa li

füumenda videt

:

ur à dignione » prout fuperius- di-

um Á

"

'

&um eft.

n

OB3jICITUR]7

. Contra eandem. Eft poflibi-

1 q [U,'j Q::

lis fpecialis; aliquis.

favor ex intrinfeca fua perfe-

Vi

&ione tranfcenden

s dignitatem omnis purz crea-

ture etiam poffibil

is, eique omnino indebjtus ;

atqui non effet poffibilis talis favor, fi vifio bea-

tifica poffet effe naturaliter debita alicui intel-

'lefpec?ucf

lecui creato ; ergo. Min. patet. quia vifio bea-

? f

tifica inter omnes favores à Scriptura & Patri-

bus commendatos primum locum occup

at. Maj.

U

jrob. videtur squé pertinere ad füpr

emam di-

Tonejnt

gnitatem Dei, ut poffit fübditis conferre ali-

quem favorem illis univerfaliter indeb

itum, fic-

t OCU

lL eetr

ut illud pertinet ad dignitatem Regis ,

ut poffit

fuis fubditis exhibere talem favorem u

niverfim

y Wt

indebitum.

niate j

At vitt:

RzsPoNpEo. dift. Maj. Eft poffibilis favor

tranfcendens dignitatem creaturz poffibilis inde-

VO d

niten

pendenter à decreto gratuito. c. dependenter. n.

aut inverto argumentum :

pertinet ad omnipo-

Tib

tentiam Dei , ut poffit iden

tificare perfectionem

etiqmi

quamcunque creatam accident

alem cum quavis

Tte

fubftantia poffibili,

nifi aliunde detur contradi-

;V:gm'

&io; ergo.

Similia a

,

dfb

rgumenta nihil probant ,

nifi directé. infp

iciatur intrinfeca poffibilitas rei,

(

x il

de qua agitur ;

hanc enim fequuntur

!

fit/

fe&iones divins

omnes per-

ptr

, videlicet omnipotentia, fa-

pientia &c. Ce

terum argumenta poffunt etiam

uf

(s

retorqueri in ipfo lumine gloriz ; cüm enim hoc

p

lumen fit adhuc creatura

, jam non erit verum,

lo

quod vifio beatifica fi

debitus*.

—lt'

favor nullxiï creaturae in-

I

j

,T :

QUA.

294

DISPUTA'LIO:IV.

y vl

(orAM

"d

| QU]ESTIO V.

u

a[),

[j

t

- n Beati pof? mortem immediat? videamt .

intuitioé Deum ?

F f

j od

TANDUMTI. Cerinibum , qui primó feculó

yiti tl

No

vexabat Ecclefiam , docuiffe ( üt refert

"n et

jl

b t

EUsEBIUS Hift.l. 3. c. 22.) Chriftum poft ge-

neralem corporum refurrectionem per mille an-

gnent o

nos regnaturum effe in terris , ibique San&tos

s t

toto eo tempore legalibus obfervationibus effe

ss 2n

adítringendos & fatiandos quibusvis corporis

jomer.

q; il

voluptatibus.

NorAwpuMiI Papiam Mierapoli in Afia

tonftatdi

Norh

Epifcopum alteró Ecclefiz fzculó idem de Chri-

fti futuro cum SanGis per mille annos regno

ais Q

commentum afferuiffe.

Utenimteftatur E v $ E-

qitb, f

a1Usl.3. Hift. c. 23.. lia preterea. idem utbor

tnlcatos

quafí traditione mon fcripta ad fe perveni[Je commonftrat,

i quel

que peregrinas quasdam Salvatoris parabolas , & mo-

It Yil

vas ejus do&trinas, alidque monnulla commentitis fabulis

us C

veferta continent, in quibus a[ferit ; regnum Chrifti

la

poft. unicerfa carnis à mortuis refurrettionem mille an-

r

nos bumano €9 corporeo more in terra bac continuatum

hii

Di-

é9 flabilitum fore.

Ita Eufebius de Papia.

——

D

'

Ícrimen veró inter Cerintbi heretici , & Papie

x*

QU

— o

m-

]

Catholici fententiam eft , quód ille vellet San-

f

.€&os adftringendos effe legalium obfervatione, ac

lm

ii

fatiandos impuris voluptatibus : Papias econtra

nil tale fomniárit , quia nihil fimile de eo refert

Urimy

Eufebius.

Ceterüm in Papie fententiam abie-

Dic

runt plures Patres, videlicet Irenzus , Tertul-

&f

lianus, Hyppolitus Martyr , La&antius, &c. -

ff

NoTAN-

U

J

DE VISIONE INTUITIVA DEI. 293 ;

. NoTANDUM rii. Queftionem non verfari

in eo ; utrum Beati poft extremum judicium

dïä 'UMW

preter gaudia accidentalia Ceelorum, fint etiam

'

habituri regnum quoddam in hac terra per mo-

i

dum gaudii accidentalis , ut relegant loca trita

|

fïer

h

(

Chrifti & fuis veftigiis , quod & mihi verofimi-

M

fifhxm

l

le videtur; fed confiftit in eo , utrum anims

D t

fancte ftatim poft mortem videant Deum & re-

gnent cum Chrifto in coelis.

Ineunte ac adulto

l]

TOf

jam fieculo decimo quarto de ea queftione fum-

mis animorum contentionibüs aCctum eft inter

Vij (

Joannem Papam XXIL & Parifienfes Theolo- -

gos; ille adheferat fententie negativé ; ifti e-

[ il

contraeam doctrinam impugnabant üt erroneam.

mde(h

NoTANDUuM IVv. Tempore Concilii Flo-

WUS N

hr

rentini, quod celebratum eft fculo decimo

quinto , plures Grecorum eodem errore fuiffe

m di

implicatos; unde latum eft in illo Concilio de.

iumy

hac quzftione decretum, prout infra Probatio-

ihit, j

ne 4. videreeft. Elapfis inde centum annis Jo-

nj

ANNES CALVINUS revocavit iterum errorems

eou

nam l. 4. Inftit. c. 2o. ait: Stultum eft. & temera-

Y

vium inquirere , quo im loco fint amime juftorum ,. &

( (

an gloriá fruantur nec me. — Interea cian. Scriptura ubi-

i

que jubeat pendere ab ex[pettatione adventüs Chrifti , &

I

gloriam ac coronam eb usque differat , contenti fünusg

wvw

bís finibüs divoinitus prejcriptís , animas piorum militie:

i

!

;

labore perfunttas in beatam quietem concedere , ubi cum

j

felici letitia fruitionem promi[Je glorie exfpettant. Sié

Calvinus.

[

s€

(

jl

" Drco. San&i plené purgati ftatim poft mor-

(

Y

tem fruuntur intuitiva vifione Dei unius

,& trini

J

j

ïper effentiam.

l

P ROEA-

j"

296 -f----bISPUT'ATlïo IV.

Chriftus fecün-

y" WMS |

PRosBATUR conclufio r.

" f

düm naturam humanam eft in cclo Beatorum,

lu

)

h

ubi Chriftus eft in dextra Patris fruens vifione

j

yin ?

j

intuitiva Dei; ergo etiam reliquz anime funt

in illo coelo Beatorum. Zfnt. patet ex Actis Apo-

p b

g. u

ftolorum, ubi dicitur c. r. ZfJumptus eft in celum ;

j

fic 'oeniet, quemadmodum vvidiftis eum euntem in celum.

l

[tem: «identibus illis elevatus eft.

Et ad Hebr. 4.

pui f

2 Vi

Webt.4

Qui pen

etravit celos. Item: Stepbanus vidit colos a-

pertos ,

& S'Efum flantem à dextris virtutis Dei. Et

fre ver

sst

ad Hebr. . Sedet ad dextram .Maje[latis in excelfis.

Math. ult. Data efl mibi omnis poteflas in. coelo

gj

inierra. |Et ad Hebr. 6.. Confugiamus ad propofi-

yi as

u

tam [pem incedentem usque ad interiora oelaminis , ubi

precurfor pro nobis introit * ES US. Item. c. 8.

Pnot

"làlem babemus Pontificem ,. qui confedit in dextra fedis

i

D

anagnitudinis in celis. Ibidem c. 9. Chriftus per pro-

, i

grium fanguinem: introioit [emel in. [antta. eterna. ve-

d

i

1 Cot.:

demptione inventa. - - non emiüm in manufatia [antia

StESUS introivit - - fed in ipfum celum , ut appareat

w i

nunc oultui. Dei pro nobis, &jc. — Prob. c. Scriptura

Dhi

fiepius teftatur Sanétos immediaté poft mortem

tlj ]

futuros effe cum Chrifto ; ergo habebunt pro

Wa

fede. colum idem cum.Chrifto , adeoque jam

9

|

erunt in eodem regno gloriz, ubi erit beatitudo

Im

Chrifti. |nt. prob. Chriftus latroni Luc. 23. ro-

h

ganti , ut fui meminiffet, cüm venerit in fuum

regnum, refpondit: ZHodie mecum eris in paradifo;

lol f

UI

ergo etiam cum Chrifto futurus in ipfo ccelo.

Item D. Paulus 1. Cor. Cupio diffolvi &^. e[Je cum

|

1 fl

Chriflo. . Joa. 14: Chriftus ait: Jmdomo Patris mei

i.

manfines multe [unt. .Si quó minus dixi[fem *vobis ;

n

prapa-

l

Wj

quza vado parare *obis locum. && fi abiero , &

TAUv 0

-

j

tl

DE VISIONE INTUITIVA DEL 297

i

i lu

l

vauero vobis locum., iterum venio , & ä'ccz'þz'am 005 ad

Y

fruens

me ipfun , ut ubi fum ego, & vos fitis. .Kt c. 16.

Ti

Exivi à Patre (g veni in mundum 5 iterum relinquo

Q A&N

V

mundum €g vado ad Patrem.

Item c. 17. Pater ,

nf

quos dedifti mibi, volo ut ubi fum ego , && ilii Jint

"Ui

*

secum ; . ut videant claritatem meam ,

quam dediffti mi-

b Et]oa. 12;

5j quis mibi miniflrat, me. fequatur.,

D a

9 ubi fum ego , illic & minifler meus erit. . Item

J

Hebr. 4. jubemur feftinare in illam requiem hi-

^i )

DT

If

fce verbis: Poflinemus ingredi in illam requiem. . Ft

rurfus c. 9. dicitur; jam effe propalatam. Santtorum

Itj

viam usque ad interiora velaminis

, in quz przi-

If dj n

vitJefus. Ergo clarum eft, quod poft mortem

nj

Sanci fruantur gloria finali cum Chrifto.

lm c |

PRoBATUR conclufio2. Apoftolus null-uni

Dur

ponit medium inter domum terrenam & swter-

hs

J dimt:

nam, inter vifionem in enigmate & vifionem

!

"

de facie; ergo nullum debet affignari. Zfnt. prob.

vt

Ü

J

|

!

l

l

l

;

,

2. Cor. 5. dicitur: /cimus , quia fi terreftris domus

l

[

y

,:

nofira bujus babitationis diffokoitur , edificationem : ex

j

Ym

M

t a

JDeó babemus ,. domum mon. manu fatiam eternam, in

calis.

Non foret autem eterna, fi deberemus

bebut

mutare fedes.

Item 1. Cor. 3. Fidemus nunc

(

per [peculum in anigmate , tunc autem facie ad faciem.

t ont

L

Iu!

PRosATUR conclufio 3. Authoritate Pa.

(

f

trum. r.S. IoNATIUs MART YR dicit

in Epi-

ftola fua

T

ad Rom. fe per Martyrium proficiíci

j

de mundo ad Deum , audire fe vocem intrinfe-

T

cus fibi dicentem : veni ad Patrem 5 fcribit fe mi-

"u

ferum effe, donec Deum adipifci mereatur: at-

uj[c*m !

qui non eft credibile, Beatos usque ad finem

j

mundi femper vocandos.e

ffe ad Patrem, & fem-

j

1

Ts

per

4

DISPUTATIO IV.

y"

208

i

"

perrelinquendos miferos; ergo. $. S.Basr-

n

Lrus Hom. in 4o. Martyr ait:

Fs non terra oc-

m

culuit, fed celum. [ufcepit , aperte voobis funt paradifi

ort&. . 3. S. GREGORIUS NNAz. Orat. 2o. de

( dil)

jgn

S. Bafilio precatur, ut beatam Trinitatem brevi cum

m (l

dpfo contemplari valeat.. 4. S. CHRYSOSTOMUS

in pofteriorem Epift. ad Cor. ait : Beati qui illis

dim

j d

bonis fruumtur , «idelicet celeflibus.

Et Hom. 3.

in Epift. ad Philipp. fcribit: Juffos e[Je cum Rege

(uo de facie ad faciem. s. S. Cy PRIANUS de ex-

hortatione Martyrii ait: Exire inter pre[Juras &

anguftias gloriofum 5« claudere in momento oculos , qui-

(s

Mi

bus bomines videbantur & mundus ; & aperire eos fta-

tim , ut Deus videatur & Chriffus 5 tam velociter qmi-

p

t &t

grandi quanta felicitas , ut vepente terris fabtrabaris,

ln ml

ut in vegnis caleflibus reponaris. 6. S. AuGUSTI-

wUs Tra&. r24. in Joa. dicit ; abfurdam effe eo-

pl

fEone

rum fententiam , qui beatum Joannem volunt

adhuc detineri in fepulchro , cm Deus beatum

f

m

Petrum per Martyrii gloriam foloerit , eique conce[Je-

l

vit, quid Paulus Zdpo[tolus fe concupi[cere dixit, dif-

loi-

& e[fe cum. Chriflo.

7. S. BER NARDUS

MU

'

m

M

L

pift ad Fratres de Hibernia, defun&um S. Ma-

lachiam alloqueris ait : Z4bfit , ut tua nunc , Ó ani-

lj

(

aiio.-- mec jam

d

ema fan&a ! minüs effcax e[timetur or

n

in fide ambulas , | [ed n [pecie vegnas.

ZAbfit, ut im-

minuta illa tam operofa cbaritas reputetur, cim ad fon-

/

T

Á

tem ipfum cbaritatis eterne procumbens pleno baurias

ere, cujus & ipfa pritis flillicidia fitiebas.

Wi r

PRosATUR conclufio 4. Authoritate Be-

ü m

nedi&i XII. qui noftram conclufionem in termi-

iil

nis definivit Extrag. Benedittus Deus.

Idem de-

Wtl

. ubi

i

fmïtum fuit in Concilio Florentino fefs. ult

dici-

j

DE VISIONE INTUITIVA D.EI. 209

!

!w

LU ffm

dicitur : Definimus animas , que funt purgate , án

l

bls fum M

calum mox recipi, & intueri clart ipfum Deum Trinum

, Tat h

& Unum ficutieff, pro meritorum tamen diver[itate

1l

alium alió perfettzus. — "Tridentinum Seff. 25. idem

ls

MT

j

fupponit dum ait: JNos docemtes , eog Santtos una

BW)

cum Cbriffo vesnantes orationes füas pro bominibus Dea

l

offerre &c. illos verb qui negant Sant&tos eterna

felz'.oz'f

W]æm

vate in. cielo fruentes invocandos e[Je, .

ANUS

Solvuntur Objectiones.

"n

? (

/,a.

Ospicrrv& m . "poc. G. dicuntur-:'darii

ZT

Martyres [ib Zltari, adeoque nondum habentes

n m

fütini,

perfectam vifionem ; ergo. 9. J4por. 20. dici:

tur; Satanam effe ligandum mille annis, & per

NU

hos mille annos fan&os regnaturos cum Chrifto;

t dee

& poftea fore refurrettionem primam ; poft refür-

Ym vir

re&ionem primam iterum Sanétos mille Annis

Duri

regnaturos cum Chrifto ; er

go revera datu; re-

t t

gnum millenarium.

n d

J of

REsPONDEO 4d 1.n.a. quoad ?.membr. quia

illi San&ti,. qui c. 6. dicuntur effe ub Zltari, c

hum

7. dicuntur ftare ante Tbronum Dei, & in confpettu.

UA

1gni. Itaque illi San&i adhuc in vivis erant fub

j

altari tantüm quoad effufionem fui fanguinis, qui

71

in V. T. per figuram effundebatur ad pedem al-

T

taris , non quoad animam poft mortem.

Ib

W

d. 2. n. a. quoad ult. membr. quod fcilicet

ple

poft refurre&tionem primàm refidui futuri fint

nont

alii mille anni.

Senfus Apocalypticus potef? ef-

fe ifte5 quód fcilicet primitus diabolus voluerit

Ji

occidere. Chriftum & Ecclefiam; fed hzec fuit

r

fubduda illius furori , quia a Seculo V. usque

[J l

ad

DISPUTATIO IV.

y"

300

ul

ad Seculum XV. per mille annos tranquille

T.

fine perfecutionibus univerfalibus & fine vio-

|]

i

lentis ac potentibus herefibus regnavit, ficque

á

iO

diabolus quafi per mille annos erat ligatus. Ve-

rum tempore Huffitarum , fe&tarumque reliqua-

Mo

rum Ecclefiam oppugantium, Diabolus iterum

lg

fuit folutus , & gloria Sanctorum ac regnum in

n u

Wi

hoc mundo in multis Provinciis fuit turbatum

ac quafi everfum ; fed poft hoc tempus conver-

fii,

p TT

tentur he provincie , & refurgent SanGi quafi

4

ex tumulis, & denuo cum Chrifto regnabunt

gloriofé in terris , benefaciendó omnibus invo-

(onim

ponotal

cantibus fe, per mille annos; & tunc poft an-

num 2800. vel 2900. circiter erit finis mundi,

Cf

& Dnn

il

Itaque per hoc regnum mille annorum intelligi-

umac

tur regnum Zcclefie , & Santtorum inter homines,

Ál

.

quos é callo cum Chrifto dirigunt fuis patro-

ciniis.

"

dii

OBJICITUR 2. )P Matth. 20. promittitur

V o

denarius diurnus five corona gloriz tantüm /üub ve-

Nuc

Vij

fperi, per quam intelligitur finis fzculi ; ergo.

2. Math. 25. primüm in extremo judicio dicet

n

Deus Ele&is : Venite Beneditti Patris mei percipite

hr u

vegnum, quod«vobis paratum eft, &c. Ergo. 3. Hebr.

X lg

11. de San&tis Veteris Teftamenti dicitur: ux-

lii

Buop.

ia fidem defun&ti [unt mon accepws repromi[fonibus.

'

4. 1. ]oa. 3. dicitur , primüm in adventu Chri-

TUcCen

fti altero glorificandos effe Beatos; ergo. .mt.

D r

jrob. Dicitur ibi : fcimus quoniam. cm . apparuerit ,

&iOnen

faniles ei erimus &c.

üfam

E

RrsPONDEO Zd t. per veperam polffe intel-

ligi finem. vite cujuslibet hominis : velpote

IrTER

: CO.IIlf

"f

Per denarium intelligi beatitudo perfe&ta ac

pleta;

-

DE VI'SI'(W)NE* INKTUITIVAP bEI. 301

ts

Ü

Vl

i

pleta, qu& confiftit etiam in glorificatione cor-

poris: vel poteft per Tó dari intelligi tantüm

PU

1üCq

hga

l

manifeftatio coram toto mundo fa&

& jam priüs

l

retributionis ,. & quafi confirmatio.

uv

AOl i

4d ?. Idem refpondeo cum S. Gregorio,

qui

V fb

l 35. Moral.v..9. ait:

"dinte refurre&tionem fan&ti

Jingulas fzolas accipiunt ,

quia fola animarum beatitu-

l

dine perferuntur ; in fine autem mundi binas babituri

Dpisq

funt ,. quia cum mentis beatitudine et

jam carnis gloriam

Säüfhg

poljidebunt,

! fermd

d. 3.c.a.n.c. & paritatem V'eterum San-

TbQs j

t pota

&orum cum San&is novi Teftamenti , quia in

novo teftamento jam eft referatum celum. Hinc

I5 münd

S. Chryfoftomus Hom. de SS. Berenice, Brosdoce,

Ltl

& Domina ait: /ntea mors ad inferos deducebat, nunc

tunines,

autem ad Chriflum. perducit.

dis nv

d. 4. n. a. ád prob. dift. a. Cum apparuerit;

qui

d fimus futuri. c. cum apparuerit Chriftus. n.

pronit

$. Joannes in contextu fe explicat his verbis :

ANunc Filü Dei

ntim h

J d

erimus.

Jümus ,. & nondum apparuit , qqid

N

- OBJ1CITUR 3. Patres trium priorum fzecu-

nipr

lorum unanimi confeníü millenariis faverunt,

) 45

üt videre eft in Papia, lreneo , "uflino, Tartul-

dur.)

liano, S. Hyppolito Mart. Lattantio , aliisque illo-

rum fieculorum fcriptoribus ; ergo revera ad.

»rmmjmlfï

Vfl *

mittendum eft millenarium San&orum cum Chri-

en?

o reghum poft generalem corporum refurre-

D

&ionem, alioquin dicendum foret, totam Ec.

clefiam aut maximam e

jus partem tribüs primís

feculis erráffe.

7)

pofïfimf,

quod dici non poteft. 24nt. prob.

n

I. TERTULLIANUS adverfüs Marcion

ém 1. 5.

€. 24. fic habet :

Conftem»ur , eiam in terra mobis

b

Y6-

j"

902

DISPTUATIO IV.

m, fed ante celum ,. fed alio flatu,

J

gnum repromi[Ju

CHonem in mille annos. in cioitate di-

n

T [

utpote poft

refurre

M

ji

j

«ini operis

Sferufalem calo delata 5

banc & Execbiel

/Wm

novit,C9 p

oftolus SKoannes vvidit ; banc dicimus exci-

"i

refurvectione

Sanlis, & revofendis omnium bo-

j

j

piendis

[

j

i

)orum

utique. [piritualium. copia in compenfationem eo-

(

vum., que in

feculo. oel. defpeximus vel .amilfimus. &

l)

uj

:J

t

Deo profpectam.

Siquidem eft juftum C Deo dignum,

nirem

3llic quoque

exultare famulos ejus,

ubi fant ajflicti nomi-

ii

m

ne ipfus.

Hac ratio vegni caleftis ,. po[?. cujus mille

m

annos ( imtra quam &t

atem concluditur Santtorum ve-

ius vel tardius refurgentium)

d

furrettio pro meritis matur

ár tj

tunc & smundi deftruttione €? judicii conflagratione com-

m d

ani[Ta mutati de £dtomo in. Angelicam fubftanitam ,. fci-

qmint i

licet per illud incorruptele - fup

erindumentum iransfere-

9,.L'ACTANTIUS l. 7.

ml

mur in regnum caolefte.

nox: |

Inftit. c. 21. fic ait: INec tamen. quisquam putet, a-

inm wj

nimas poft mortem protinus judicari; nam oimnes in una

VRUH

communique cu[todia detinentur., donec tempus adveniat,

ciat examen.

Tunc

frirdit

quo maxinus . SXudex ineritorum fa

N- (

quorum fuerit pr

obata juftitia , bi premium immortali-

Etc. 24. Peniet igitur Filius Déi,

( tj

iatis accipient.

utvivos ac mortuos judicet.

Veriam citim judicium fe-

ii

Wt

cerit, & juflos ad oitam reflaurárit , wille annis inter

bomines ver[abitur , - eosque juftifmó imperio reget.

!t s

!

W

Tünc qui erunt in. corporibus «ojoi , non morientur, fedper

du

eosdem mülle annos infinitam anultitudinem: generabunt,

WU

& erit foboles eorum fantta & IDeo chara.. Sub idem

tempus Princeps Demnonu

m «incietur.catenís ,. €9 erit

IH f

Wye j

in- cuftodia mille annis. Plura de his habet c. 25.

N

26. & 27.

3

. IagN &us l. 5. c. 31. fic habet:

ï"dæos,'

uoniam quidam ex bis , -qui putantur re

& credidiff

Alj,

Jupergrediuntur ordinem. promotionis , juftorum:,

bare-

LU

ticso

1

l

DE VISIONE INTUITIVA DEI.I 393

&i h

]

ld

hl ï[lïe

[

dicos þnjizs in fe babentes, imodos ad incorruptelam igno-

vant ; beetici emim , fimul ac demortui fuerint. , di-

G

]

: dmnwu

li

eunt fe fupereredi celos , molentes intelligere , quoniam

T

Jf bac ita e[Jent , ipfe utique. Dominus non in tertia die

feci[Jet vefurre&tionem

» fed in cruce. ex[pirans confeftim

Pf

d aj

abüf[et furfum.

Si ergo IDominus, legem. mortuorum

/

Jéroavit usque ad tertiam diem commoratus in inf'eriori-

j

lu

u;

J

bus partibus terre , — quomodo non confundentur ,. inte-

T

riorem bominem corpus relinquentem in Jüperceleftem a-

4f n

l

1'1

Jeendere locum?. manifeftum ergo eft , — quia & difcipu-

M

lorum ejus anime abibunt in invifibilem locum defmitum

r

eis à Deo , & ibi usque ad refurrettionem commorabun-

ATT

Quv , ex/pectantes refurreGtionem.

Poft vecipientes cor-

lim, j

pora, & perfetto vefurgentes , boc eft ,

corporaliter fic

L.

venient ad con[be&tum Dei,

4. JUsTiNUs MA R-

tsl

[

TYR in Dial cum Tryphone fic ait: 'Tay-

hi

PHON: boc mibi ingenue dicito ; bunc Sferofolymorum

DAT

locum refritutum iri fatemini, veffrumque populum con-

"d

venturumn e[Je & gavifarum cum Chriflto una cum Pa-

M. x

triarcbis ,. üisque ,

qui generis noflri. funt ? JusT1-.

t m

Nus : Confe[Jus fin

ntibi, me C alios multos boc fen-

filu J

lire; multis autem eorum , qui Cbriftiani Junt , bec in-

ultunj

cognita e[Je , tibi expofui; eos autem , qui Chriftiani di-

t

cuntur , fed à Deo abborrentes. funt & impii beretici,

yri t

res Maje[late divina indignas , Jlultásque docere ,. tibi

20

marravi : etiamft enim cum monnullis , qui Chriftiani

a

dicuntur , fermonem babetis , qui boc-non fatentur , qui

.

j

anoriuorum refarrettionem non dicunt e[fe ,. fed fimul at-

ii

que mortui fuerint bomines , eorum animos in celum a-

i

volare ,. nolite eos. Chr

ifHianos dicere non magis. quàm

hi

|

af

Judeos; fi

quis rem veré exquifierit, e[Je fatebitur Sa-

Wi

n

ducgos. Ego verà &2 fi qui Jünt Chriftiani , &9 carnis

ii

Ti ,

rofolyma

M

re,[acffeïtionem fere fcz'mïw 3 milléque annos 5fe

edifica-

DISPUTATIO IV.

ngIs

304.

N

adificabitur , ornabiiur & dilatalitur. — Sic "ïjäz;ds de

pis mille annis fcribit c. 65. — dpud mos etiam vir qui-

jgundo 7

dam Sfoannes nomine ,. Cbrifti Apoftolorum unus mille

K

annos Sferofolymis commoraturos eos , qui Cbriflo credi-

ü

p

pm

ment

derint , fpiritu. Propbetico pradixit, deinde generalem

é$ eternam omnium: refurrectionem futuram ac ju-

gine oO

dicium.

qrpora o

uiá fanior Patrum

RESPQNDEO Éu

j prot

pars tum in Oriente tum Occidente dogma Ca-

vfert, Ài

temac n

tholicum femper propugnavit, üt patet ex I-

GNATIO, CYPRIANO , EUsEBIO, &c. &, üt

us ia

&it HreRoNY MUs , non juxta Judatcas. fabulas

us mortut

Bondimutdt

gemmatam & auream de celo ex[pettamus, Sferofolymam,

mec rurfum pafJuri. circumceifionis injuriam , ,quod &

31 £n,

snulti noftrorum , & precipub "Tértulliami liber ,. qui

dpotal d

infcribitur de [pe fidelium , & Lattantius Vol. 7. polli-

a Ug

nE eDtmm 63

cetur , & Victorini Pittavienfis Epifcopi crebre expo-

fitiones , &? muper Severus mofler in .Dial. cui Gallo

anbum :

um E

qomen, impofuit, , €9 ut Grecos nominem , Irenaus &

"Apollinarius. . Idem habet in prafat. c. 18. in Ifa.

a tantom

ubi fimul teftatur , quod .Dionyfius Zllexandrinuis

ttte fe

«irca Annum Chrifti 264. fcripferit contra Jre-

V Onverf

aeum librum , irridens mille annorum . fabulam , &

n fnt

y

Simile eft teftimo-

auream in terris S'erofolymam.

'rideqnt

nium Genadüi ]. de Dogm. Ecclefie inter Opera

"inilo]

Auguftini.

Ad, 1. dift. -TER TUL*

ATT

REsPONDEO 2.n. 3.

1ptiorem

LIANUSs agnofcit regnum millenarium fpiritua-

Ti

le. c. carbale. n. "T'ertullianus non negat animas

LUE

poft mortem ftatim videre intuitivé Deum, di-

cit tamen poft refurre&ionem easdem cum cor-

"Ut

pore unitas permanfuras in terris, jam in novam

MBSPQx

ticum

formam immutatis , quod non 'eft Hare!

etiam

Ut

' ii

j

f

Y,

i

DE VISIONE INTUITIVA DEI.

3o5

. wa WM l

LUTN

etiam noftris temporibus,

Fatetur Av cvsT1-

NUs in notis Tert,ad l.de fi

p

'

e fidelium, fe ipfum

li Cbrijïof,ä

aliquando fuiffe hujus Opi

nionis.

-Hóc modó

etiam explicandus eft S. HyPPorr

Hb

e

TUS M. quia

Vlrty

l

k

:

in fragmento de Refurrettione expreffi

dicit, quód .

anime corporibus exutze, nec gener

ature, nec

corporali fomno

fairy,

, 8ut cibo vel potui vacature

';

fint, prout ANaAs

TTASIUS Sinaita

hoc fragmentum

X du

refert. Zd 9.6 3. dico,

LACTANTIUMRhetO-

f lgt

remme non exc

U

z

ifare. IREN u M exiftimo. cum

0 i Cïl&

'jus interprete Fevardentio. concedere anima.

Mi fs

bus mortuorum vifionem intuiti

iniliy

vam Dei, fed

nondum manfionem in cclo

materiali fupremo

! lg

feu Empyreo

Mbr, qi

» quod non foret adeó perverfums

vel poteft dici, eum loqui de neceffitate füb-

Ti s li

TEU

eundi purgatorium ,' & tranfeundi per ignem ,

D. a Gd

itaut etiam eximié beati eo füperato fint tran-

fituri tantüm ad aliquod celum,

nondum tamen

) Iuj

C1gandi

fupremum Empyreum. 44 4.

JUsTr-.

NUM tantüm admittere regnum aliquo

d Judai- -

Y

cum ante finem mundi, in quo Judei

ad Chri- -

jt atl

ftum converfi ante finem mundi jerofol

ymis re-

T

gnaturi funt, non veró ne

gare , quód beati de-

T

fa&o videant Deum

, aut quód omnes ani

m

sl

beate in illud reg

num rediturs fint.

'OsJrciTUR 4. 1. CHRYvsosTOMUS Hom,-

T

39. in priorem Epift. ad Cor. ait: quód Zicét ani-

j (plflï*a

mus füt iwnortalis , fine carne tamen admirandis illis

'qut anlll]ä

bonis celeftibus non fruetur.. 9. H1 L ARIUS in Pfal.

m é

138. bec bumane lex neceffitatis eft ,

ribus anime ad inferos defcendant.

ul .(&pultiy Corpo-

jl porat

REsPONDEOad r. dift. Anima fine carne

jj non fruetur illis bonis accidentalibus. c. effen-

eu. -

D.Hmart. Tratt. deDeo.

U

M ID

y

306

DISPUTATIO IV.

tialibus. n. Diximus pi*iüs , Beatos etiam per

il

f!um

j

oculos corporis quoquo modo vifuros Deum,

f

il

& ipíà corpora glorificanda paritura gloriam ac-

M/"

EC

cidentalem. Hec omnia non habent Beati ante

4 ff

l) fam'

:

refürreciionem corporum.

hzc lex humanz necefïit;ltis

ZAd. 2. dift. Eft

Pna

mgninm

'

in Veteri Teftamento. c. in Novo Teftamen-

i

J

: (f

u

to.n. Utenim patet ex contextu, Hilariuslo-

quitur de Veteri 'leftamento. 5. 2. dift. lex

il à

eít, ut anim: ad inferos purgatorii defcendant,

jf i

Qtonem

ficque per ignem tranfeant. c. ut omnes ibi ma-

neant.n. Omnes debent tranfire purgatorium

nen; &

$uf

& ignem purgatorii juxta illud D. Pauli r. Cor.

$. V. 13. Um'uscujusqug opus, quale fiü , igmis pro-

P

unpet

babit.

Duum f

qiane

OsgrcrTUR 5. 1. $. Aucus TINUS du-

tuitivé Deum. L. 1.

bitat, an Beati videant in

im fenfi

'retraét. c. 14. fic habet: Püdemus nunc per [pecu-

lnfbus

lum in enigmate ; cernitur plan , fed beati[Jimos non-

iDeyr

dum facit ; illud enim. beati[imos facit, quod ait: tunc

Qd B

autem facie ad faciem.

Qui boc invenerunt,, ipfi dicen-

Ál

di.funt in beatitudinis po[Je|Jrone confiftere. — Sed quinam

i calo

fini illà

beatiffmi , qui jam fant. in ea po[JeJone , ma-

quisil

io-eft ; fed de fan&kis bominibus jam defunttis,

invg

gna queJt

utrum ipfi di

cendi fint jam in. illa: po[Je[fione confiftere

DT

merità queritur ; jam.enim corpore quidem exuti Junt,

üm f

fi f

f&d adbuc exfpettant etiam ipft vedemptionem corporis fui,

& caro eorum requiefcit in [pe , mondum n futura in-

Mint

corruptione clarefcit ; fed utrum ad contemplandam cor-

tf

dis oculís veritatem , ficut di&tum eft ,. facie ad faciem;

| Ài

,

mibil ex boc minus babeant , mon bíc locus eft difputando

1

Mi

:

|

inquirere,. 9. Idem in Enchir. c. 108. ait:

Tàmpus,

]

1

i

Clionem

fe eXI

' ï?» Qu

gu?d- ipier bominis moriem. &j witimam refurre

! '.int?.ï.

!

DE VISIONE INTUITIVA DEL $307

lts

z'nterpajz'tum eft, animas abditis receptaculis contine

t,fic-

ut unaqueque digna

€

n gïorizm?

T vel requie vel erumna pro &0,

quod fortita ef? in carne , dum «iverat.

. 9. Ideml.

l

z3: de-Ciy.-e; 9: ais

Qui adberent Deo, babent in-

p negj.j

l

ter e fanttam focietatem , "cujus pars munc mortaliter

per

j

0Y Tgf

egrinatur in terris , «vel in eis , qui morte obierunt ,

uN

Jécretis animarum receptaculis Jedibüsque requiefcit.

hii

. IKESPOND EO 4Zd I.h. a.

uia S. Auguftinus

folüm dubitat ; an anime d

i dl

efunétorum tam per-

fLnes j

feà videant Deum fine

corpore ante refurre-

&ionem , quàm cum corpore poft refüurrectio-

DUTPaU:

nem; & de hoc meritó dubitatur.

Imo juxta

')auli Mi

S. Auguftinum & noftram Opinione

m nondum

^ Bu

tam perfecté & in tanta gloria accide

ntali vident

eum fine oculis corporeis quàm cum oculis -

ml

jum. ]

quia fine his probabilius non vident gloriam il-

lam fenfibilem accidentalem correfpondentem

w]

fenfibus humanis:ex vifione rationum idealium

him

in Deo rerum vifibilium. . Glo

quid:

tiali Beatorum nil deeft.

;l'iä? tgmen eiï'ct;f,

nti ii

. -addo. dift. Eruntanime in abditisr

Lj

il

äceptäeülijs

9

in celo. c.

in terra. n. .Lbditum híic

vocatur ,

í

j

W,

4

E

[

"

ii

quod abfconfum eft. ab oculis noftris ;

receptacu-

j

lum vocatur, quod Chriftus in Evangel

io vocat

;

manfonem. HincLupov. Vrvzs in hunc lo-

À

*

;

cum fic commentatur : JNon dubitat de ea

À

rum glo-

OA

ria etiam ante judicium féd de loco gloriee

; nam ubique

polJunt. beate e[fe , - cim ubique fit Deus

In

tione fiunt beate.

x 'cuju.srf frui-

:

!

!t:;

. 44d 3. Idem refpondeo. Ne.qxueu de mente

ä;;

i,

S. Auguftini dubitari poteft ,

cüm alibi tam cla-

al

L

ré fe ex

plicárit pro vifione intuitiva Dei; imo

:

j

t et-

l.2. queft. Evangel. c. 5g. dgïium deponi

Y

lain

y"

308

XDISPUTATIOIV,

n u

iam de löcox vifionis dum ait : Sinum illum 4bra.

ad judicii

!ä

i

be, in quo Beatorum animz usque

ubi étiam

)

7

.

Diem requiefcunt, effe Sinum Patris ,

Deo.

Imo

j

,

antevefurrettionem juftorum anime voiouni

l

hoc ipfum in ifto textu infinuat, dum ait;

qmtu

Anili n

receptaculis fedibüsque , quatenus 'exprimit .glo-

?

i

n at

riam.

Os]JicrTU

R

:5« . BERNARDUS dicit ,

ing n

ii in !

qu

ód anime Beate poft mortem primüm ve-

niant i atria domus Domini ,

nondum veroó ante

sl

|

t d

extremum judicium intromittantur in ipfam do-

mum & gloriam perfeitam.

Sermo 2. in Fefto o-

TT

f

d

mnium San&orum fic ait: Opere pretium puto, de

äm

;

comumuni. omnium San£torum felicitate , in qua beata

ur , €9 futura, quam prejtolan-

l

i r

jam requie perfruunt

nutlt,

*

4ur confummatione ,,

fermonem facere , ia fani, ut

aion, opinionis proprie conje

Guras , fed dioinorum libro-

)

i tl

ritatem.

jramon

um fequar autbo

Sfam veró. confummato ri-

litie tempore gau

dium babent Santti , donec adveniat,

TTR

oire mereantur in gaudium Domini

$ duny

dies illa , qua intr

Jfi : gaudi

um. babit

uri & in ipfo corpore [uo ; interim

ft, u

n itty

fub altari

eos e[Je, & mon fupra , ipfe mos doceat, qui

àt fcribit in 44pocalypft,

füb altari eorum «oces-audivit.

tftr

fper eos lumen vultás Domini,

t

"Adbuc ergo fignatum eft

& licàt non plenam ,

babent tamen letitiam multam

v l

in corde fuo ,..donec *veniat

dies illa , que implebit eos

1l

i

J

letitid cam vultu fuo. .

- Interim convertantur anime i-

i,

le in requiem- fuam , donec veni.

at dies, qua introire

tttt rl

L

mereantur in requiem. Domini.

Sfam «veró memo par-

«am aliquam requiem aut letitiam ft

ufpicetur eorum, qui

,

W flcu)n

ab omni penitus olefria liberi vecogitani annos Juos in

dulcedine anime fue ,

letantur pro diebus , quibus bu-

mllï, lw

dmiratione & certa fide ex-

Mi

þ.,mz'lz'ati fimt cum Zucunda á

fpettant

zj

4

D

Ly,

pE VISIONE INTUITIY

A. DEI. 3'99

1 1 lï

i

1

Q a

|

Jpe&tant. beatam. pem & adventum glorie Dei,

qui re-

A.

|

Jufcitabit corpora eorum.

ln ,

[

]

'

|

l

)

l

Eu

Sed & verba , q

u AþDfZOf :

Wi D

[us inflante faa véfolutione loguebatur de

&0 ftatu , . oi-

i

MT

dentur multo melius convenire ; mung. en

im jam fecurà.

loguitur : bonum . certamen certaui ,

de reliqu orepofita

i

eft mibi corona juftitie , quam reddet

Amibi Dominus in

ARDUU .

silum diem.

Eft ergo multitudo dulcedinis ma.

ena- qui-

/

dem C$. magna valde , necdun . tamen

1 prs

ï

perfetta , quo-

Un v

8;0

niam in manife[lo perficietur non in

ab/condito , quan-

do non fub altari requiefcent , fd fü

$

'it i

er tbronos , ad re-

. In fj

quiem enim exute à corporibus antme protinus admit- -

tuntur, ad plenam autem

gloriam regni non ita, Serm. .

A

3. fic pergit : Zdvert

ia

Jlis tres elfe flatus fan&arum

animarum ; primum in

CODOTE ,

Jecundum fine corpo-

tnjrefil

vé, Lertium in beatitudine confum

ii jn,

nata 5. primum in ta-

bernaculis , fecundum in atrüs ,. te

rtiun in domo Dei.

Rn

Dile&a taberacula iua. Domine vi

[2

nj

fulum , tnultó ma-

gis tamen. atría concupifcibilia ,. e

d quoniam in atrüs

du

nonnullus defettus eff ,

t J

in domo tua Domiüne..

Beati otmnino , qui babitant,

Jam multi ex nolis in atrüg

hu

Jlant ,. exfpettantes ,

donec recipiant corpora. füa; im

D d

illam tamen beatif;

Jjimaim domum . nec fine mobis intrabunt,

nau

nec fine corporibus fuis :

nec enim prajflari decet integram:

u)

beatitudinem ,' donec fit

bomo integer , cui detur.

Et

tim $

Serm. 4. Salvator defcendens in limbum. Patrum con-

irivit portas creas ,. duftósque vinttos de domo carcerig

i

a

jam tunc quidem fub altari Dei collocavit

. ab[condens.

* W

eos in tabernaculo fuo ,

niant jam completo num

donec veniat tempus , in quo *ve-

gt

ero Fatrum ,. 65 percipiant ve«

g

gnum, quod eis paratu

"m ef? ab origine mundi.

Jam

at

verb ficubi prefens San&torum requies finus dbrah

( Q0-

lj W

catur , liceat neminem dubitare ,. longà alium bunc ft.

WM

num e[Je , quàm illum 5. quippe cim ille in inferno U

T

/i

/

3

Tif,

^

j

g1o

ET UTATIO IV.

vit, bic im celo. . Porro altare fub:quo nunc Santti ve-

' gt

Wl

j

bt

quiefcunt ,

nibil aliud arbitror quàm ipfum. corpus Do-

mini s interim ergo

füb bumanitate Cbrifti San&ti felici-

jl

(

ter requie[cunt , donec veniat tempus , quo mon jam fub

(]I

altari collocentur , fed exaltentur fuper altare. — Sed

m r2

quid dixi? munquid bumanitatis Chrifti gloriam Jupera-

o d

re quis poterit ; quonam igitur modo [uper altare dixe-

vim exaltandos 9. vifione utique. &9^ contemplatione ; o-

1

«e Da

Int.f

]i

flen

det. enim mobis Filius femetipfum non in forma [eroi,

fed in forma. Dei ; oftendet etiam mobis Patre

m €3 Spi-

qu:d

jacft

ritum Santum: tranfiens quippe. miniftrabit mobis mo-

ADRIA

vas utique €9 usque ad illud tempus inexpertas delicias

nianifefle fue contemplationis 5 tranfcendit tunc beata

um a

1

anima incarnationem &5 bumanitatem , wut divinitatem

frt;.

ejus

& majeflatem su B L1M rU s. contempletur-

h

quagti

RESPONDEO

dift. Docet S. Bernardus ;

gb

quód San&i non fruantur vifione Dei perfetta

dqiem

tin j

ve[pective tali. c. fimpliciter tali. n. Dicit S. Ber-

extibet

nardus ; animas beatas jam e[Je in cajo , üt patet

ex addu&o textu; dicit etiam Beatos contueri

Biblot

Deum & divinitatem ,. üt patet ex noftris proba-

rl

tionibus: dicit tamen , quód beati poft refür-

&joA

W

re&ionem /ublimiüs fint contemplaturi divinita-

tem, & quod fufpirent ad unionem cum corpo-

Q q

re. Hocfolum ergo colligitur ; beatitudinem

f

Tþeol«

illam poft refurre&

ionem notabiliter perfe&io-

I

rem fore prefenti beatitudine ,

ut refpectivé

MIdmq

&

VPT

novum beatitudinis regnum aperiri videatur,

plenitudo felicitatis primüm init

ium capere ;

lm $

f

tülo

quod ob hanc ipfam D. Bernardi authoritatem

verum effe non nego;

faltem refpe&u plerorüm-

tfot

la fpeciali fanctitate

lt

que ex Chriftianis,. qui nul

uam

UM.

Plïomeruerunt, ut illa vifio intuitiva Dei, q

po

f

!

^

TU fs

DEV VISIO'NE I'NTUI'I:IVA DbEIL $II

Mf

M

poft mortem , aut poft liberationem ex purga-

lg

j

|

torio obtinent, extenfivé aüt fpecifice, tam per-

fecta fit, quam habituri funt poft extrem

UO "Dnln

dicium.

N

um ju-

! dly .

| glonæ ^

- OBjpicITUR 7. JoANNES XXII. qüi ab

ijri

anno 1316. usque r334. fedit in Pontificatu,

T.

docuit animas Sanctorum non vifüras effe intui-

if

tivé Deum ante Diem univerfàlis judicii; ergo.

Pt

ZInt. prob. 3. Ok AMUSsin compendio errorum,

quos huic Pontifici adfcribit, teftatur, quód pro

[

hac fententia confcripferit ingens volumen, - 9.

piritz j

Ti u

ADRIANUS VI. Papa (1521.) in 4. Sententia-

rum ad calcem de Sacramento Confirmationis

lLt

fcripfit; Joannem X XII. mandáffe; ut ea, de

jr

qua agitur doctrina , ab omnibus teneretur, ac

Denrd

prohibuiffe, ne quis in Academia Parifienfi ad

g

-

aliquem gradum promoveretur, qui in illam

D

nón juraret. 3S. RAYNALDUs ad annum I33r.

h,U

JeXt051

ij

]

exhibet nonnullas conciones Joannis XXII. ex

Dibliotheca Vaticana depromptas, in quibus

of

expreffé ea fententia defenditur.

4. Idem Pa-

j pl

pajoAwNESs xxir. dedit Epiftolam ad P u-

turi d

LIPPUM VALESIUM Gallicarum Regem , in

Y cum:

qua enixé eum rogat; ne cuique facultatis

bettt:

"Theologice tum Magiftro tum Baccalaureo per-

t

fittat, ut doctrinam de San&orum felicitate-ad

u o

generalis judicii diem dilatà impugnet. 5.Pür-

j i

LiPPI VALEsrTjuffu facultas "Theologica Pari-

um d

fienfis conventum habuit in Caffro Vicenarum, ubi

a

J

edito unanimi confenfü, doótrinalt judició San-

a

&is ftatim poft mortem, intuitivam Dei vifionem

"

i l

afferuit; illud veró judicium omnium Magiftro-

QW

j

rum figillis munitum Philippus Rex mifit ad

4

b

Joan-

y

$12

'Dls'.,PU'rATio 1V.

]oanneä XXII. quo eum à fententiä, quàmt de-

j

fenderat, revocaret, Ergo juxta mentém Pon-

[t

1pt(

tificis, San&ti non ftatim fruuntur intuitiva Dei

p

vifione.

j

uf

qiemor

RESPOND.EO, dift.

Docuit / hoc ]oannens'

XXIL ütDo&or privatus.c. ut Summus Ponti-

fex. n. Quóod reyera hoc non definierit tan-

quam articulum fidei ab omnibus fidelibus cré-

E E

dendum, PRosATOUR I. quia nihil unquam de

0T.

ea re folemni Bullà definivit; & BENEDICTUS

XIL in Bulla, quz incipit Benedittus Deus, tefta-

lf

vatr d

tur; quüd cüm Joannes, cui ipfe immediate fuc-

quxilüt

ceflit, pararet fe ad conciliariter definiendam

ial

opinionem, quam privatus defenderat , morte

vtir d

preventus vota fü

a ad optatum finem perduce-

re non potuerit.

1

Galliarum. Antiftites à Ca-

DC

8.) in Caftrum Vi-

E

rolo VII. ( circa annum 133

Iu

cenarum coa&i declarárunt prefente Baru-

DANoO Patriarcha Hierofolymitano , Joannem

ul

li

XXII. nihil unquam de Sanctarum animarum

Ty

ftatu publico diplomate definiviffe ; hujus veró

du |

DT

teftimonii publicum inftrumentum authenticum

affervatur - Parifiis, apud Patres Dominicanos.

k

Idem PROBATUR 2. quia V ILLANUS l.2. C.19.

N

i

Hift. de rebus Florentinorum fcribit; Joannem

fropo

XXIL paulo ante mortem coram Cardinalibus

g

l

Quf

declaraffe.in Confiftorio. r. fibi fuis concioni-

büs, quas habuerat, nunquani propofitum fuif-

| Ui

íe definire, San&as animas non fruituras intui-

lt

tiva Dei vifione ante generalis judicii diem. . 2..

umel

difplicere fibi priorem, quam defe

nderat , fen-

N

nifi aliter ab

fing

tentiam , & contrariam amplecti,

videri

Q

Ecclefia poftea definiretur ; de qua re.

Iiote

H

.

DE VISIONE INTUITIYA DEL 315

à Qu

t

pofeft RAYNALDUSs ad annum 1

334. Adeft

lt

l

etiam in noftra Bibliotheca manufc

riptum , in

quo fcriptor Joanni XXIL. fynchro

nus teftatur;

famam ferre ,

*

quód Joannes füam

! fententiam

A

ante mortem tepidé revocaverit.

d

J

fl

Wj

J QUAESTIO . VI.

hll j

Uf

: Que fit natura Luminis glorie?

J

N OTANDUM;, nomine luminis glorie -intel-

U

ligi auxilium , quo intelle&us creatus ele-

Ti

:.

1

vatur ad Dei intuitivam vifionem ; illud véró

lfj

Jl

Ti

auxilium dicitur Iumen glorie , eó quód refpectu

intelle&us idem operetur, quod iux folis ope-

petdut

N

ratur refpe&tu oculorum. Hóc prenotato.

lts

r

W

DICOTL Lumen gloriz neceffario requiri-

tur ad videndum intuitivé Deum.

ee

d

PRosBATUnRconclufio r. Pf

25. dicitus-: Aþud

N

ie efl fons vite ,

& in lumine tuo videbimus lumen.

I dU

Et Apoc. 22. Videbunt faciem ejus- - & non egebunt

; hij

lumine lucerne , neque lumüne folis; quoniam Deus

at

iluminabit eos, & Vegnabunt in Jecula freculorum.

QfOI.

" PRosATUR conclufio ?. Ex Concilio Vien-

YUs

nenfi (1311.) ubi damnatur in terminis hzc

J

[

propofitio Beguardorum , quód anima non indi-

(

geat lumine glorie ad videndum Deum , prout in

s

quzft. r. hujus difputat. vidimus.

p

j

tU

DICO II. Officium luminis glorie eft du:

QUffo

|qlex.

I. Ut ordinet intelle&tum ad unionem

cum effentia divina. ».Utilluminetintellectum ad

ii

t^

videnda ea objediá effentie divinz , qua alio-

quin non excedunt virtutem potent

fjj

j

P

ia intelïe-

u

Cive, Íi applicentur intelle&tui.

! Jei

U5

P*RO-.

Á

j

314

DISPUTATIO IV.

j

PaRosATUR conclufio. Per hoc ommia,

gl

| P

E

n

T

qu: dicuntur de lumine gloriz, optimé poffunt

explicari. Ergo.

j

[j Pï(

DICO I1I.

N a.tufa luminis gloriz confiftit

tjeom

in duabus perfe&ionibus accidentalibus ex füo

)

genere inter fe diftin&tis. - Explicatur & fimul

PRosaATUR conclufio. Luminis gloriz na-

phnyCä

Pa

tura non poteft melius.explicari , quàm fi dica-

d

tur , indifferentiam humani intellectus ad unio-

nem cum effentia divina tolli per aliquod efJe re-

gerïtur

düctur

M

latioum feu ordinem ad effentiam divinam ; &

tita ví

hoc e[fe elatioum: effe aliquam relationem nature

indebitam adeoque fupernaturalem ; fimul veró de-

(?U

um a

DI

endenter ab hoc ordine fupernaturali collufirari

intelle&um per aliquod lumen , quod habet effe

fs füp

abfolutum in genere qualitatis , & quod ex fuo

ttety

tins t

genere convenit cum lumine nobis experimen-

taliter noto in cognitione propofitionum per fe

Qiritis

m il

evidentium : identificatur tamen in Beatis cum

M

illa relatione fupernaturali ad unionem intelle-

&us cüm effentia divina ; & quia hoc Iumen eft

erdü

hr

nature humane indebitum , ipfum quoque ut

intrinfecé relatum ad talia obje&ta ac circum-

f

Wry

ftantias eft fupernaturale intrinfect.

DICOIV. Poteít per abfolutam Dei po-

taptiu

tentiam Deus intuitivé videri fine lumine glorie.

&t

at

(

$C

PRosATUR conclufio. Non poteft oftendi

implicantia; ergo.

tedi

Lumen glorize defacto phyüL

p

c& concurrit ad producendam vifionem intuiti-

Utv

vam Dei.

]

Bu

K lum

PROBATUR concl

ufio. Lümen gloriz eft

ipfe ordo intelle&ualis potenti& ad unio

nem

o

X

cum

DE VISIONE INTUITIVA DEI.

31$

C Of

l

cum effentia divina; adeoque , c&m ordo cu-

l D

[

juslibet rei ad füum effe&um fit ipfà vis produ-

Giva illius effectus, etiam lumenglor

i& erit ipfa

Cf

virtus productiva vifionis feu unioni

* & f

S inter in-

telleétum & effentiam divinam.

tll

DICO VI. Et

1

itn.

iam intellétus creatus inHuïþ

Y

phyficé in vifionem intuitivam Dei.

"WR

TM

PnRosBA TUnRconclfio. Inter varia pre-

dicata vifionis intuitivi inter fe identificata re-

Id

lDd V

peritur etiam oitalitas; fed hoc przdicatum pro-

ducitur ab intelle&u; ergo fimpliciter loquendo

LU

tóta vifio intuitiva p

Terbde

roducitur ab intelle&u tan-

P

äua

m caufa partiali.

tlf

DICO VII. Lumen pr

oin glorie eft quä—

du f

litas fupernaturalis intellect

r o

ui inherens , & fta-

biliter permanens per modum habitus , confor-

Ypenma

tans intelle&tuum ad videndum Deum in ratione

imx!

viriutis produ&tioe &5 luminis immediaté influens

Jents QU

in vifionem beatificam.

n itele

PRonBATUR hzc defcri

ptio luminis glorise

tmen dl

ex dictis.

Qgie i

DICO VI1IL Circa predicata divina ex

C

fua natura füpernaturalia à Beatis vifa non da-

tur lumen gloriw creatum in ratione Juminis, fed

D

tantüm increatum; daturtamen lumen creatum

qe gt

etiam in ratione virtutis attioe ( unitive intelle-

ial

&üs cum effentia divina etiam refpectu illorum

predicatorum,

10 ph)"ü*f

PnosATUR conclifio, Deus omnia !agit

p n

convenienter juxta exigentias caufarum fecun-

arum; cum ergo intellectus confüeverit habe-

il

relumen quoddam creatum circa objeéta fibi

yioe

Proportionata ; Credibile eft, illud quoque dan-

u

unm

316,

DISPUTATIO IV.

ia

dum fore in colo 5 circa preedicata veró ,)/intvrin-

ï

! UHS

Qu

fecé füpernaturalia verofimile eft, illud lumen

j efam

ä

fuppleri per ipfam effentiam divinam.

j

Solvuntur Objectiones.

us

j hu t

ITUR 1. cOntra I. 2. 3. 7. & 8. Con-

-- Osgc

pmmt

il

clufionem.

—1. Sirequiritur lumen gloriz, tunc

qo tabll

velrequiritur ex parte potentie , ve

l ex parte

21 j

d

quah

objecti ;

neutrum poteft dici ; ergo... .Min. prob.

/io.n

Non frimum , quia in

telle&us jam per fe poteft

Non fécundum, quia ef-

«t

attingere omne verum.

us u

,

fentia divina per fe ipf:

am eft fu

mmeé cognofci-

& füummum verum. Er-

j

Qe r at

bilis , cüt

nfit primum

«fb r

o

9. 4X

d videndam Dei effentiam plus non

intelle&us in cognofcendo

j

y bt

requiritur quàm ut

rl

fiat independens à

phantasmatibus 5. fed hoc

oteft fieri fine lumine gloriz;

ergo. Maj. prob.

Al

by

yyorto

b

ependentia à

phantasmatibus eft unicum im-

cur Deus non poffit videri, üt

(s at

pedimentum ,

denm a

eftinfe. Ergo.

3. Lumen creatum tam parum

reddit intelle&um proportionatum cu

m effentia

ko; [

acífinon daretur ; ergo non datur lu-

ttüti, q

divina ,

men creatum; fed tantüm increatum,

quod eft

Ünic

':]:itur lir

ipfe Deus.

int. prob. Etiam pofito Iumine crea-

to adhuc relinquitur infini

ta diftantia inter co-

4, t

iib

gnofcibilitatem Dei & vi

m cognc,fcitivam intel-

le&us noftri ; ergo.

*f

RrespPoNDEO ad 1. c. Maj. n. Min.

& dico ,

ï) fu.

]ümen glorie

requiri ex parte intelle&tüs, ídque

d l

livl

ex libera determinatione Dei.

Cüm enim Dei

x[an

du

Deus folet.

jl

opera

plena fint fapientià, nunquam

mf

producere

effectum ftabilem, quin ordinet cau-

tl

W

$oe0

dam. ftabilem ad illum effectum

df

(

qfarr-'l fecun

quó

P

DE VISIONE UINT;VUITIVA—DEI. 317

j intrin.

(iüöd nolit agere ftabilitér nifi ut determinatus

1 li

à caufis fecundis ; cüm ergo vifio divina fit fta.

bilis, etiam ordinabit caufam ad hunc effe&um:

caufa hzc eft lumen

gloric in ratione luminis , &

-intelleätys in- ratione fotentie vitalis ; ideo ordi-

ib Cny.

nando has entitates ad vifionem intuit

Titte

ivam Dei,

amprimit illis ordinemi ad hunc effect

um, & hic

Ü

ordo ftabilis eft i

la

pfà vis productiva vifionis qua

b

j

vis eft qualitas, & eft babitus, quia eft permanens.

zb

ld 2. n. Maj. quia nulla potentia poteft ten-

! ii l

dere in effe&um , nifi. ordine

tur ad- hunc effe-

C0gof

&um; quia ergo Deus ftabilit

er non fo

run, f

neque in curfu nature ordinario

let agere

Yi not

; heque in alio

curfu ordipario gratis,

nifi ut determinatus, eo

Q t

ipfo dabitur lumen glor

ie tanquam formalis ra-

ïeül j

tio ordinis inter intelle

&um & obje&um.

li l

Ti

d 3. dift. a. Lumen non reddit intelleétum

proportionatum entitativé.c. in ratione habitu-

jiin, t

dinis ac ordinis. n. Ordinatio. unius caufz ad

I pit

alteram neceffario requiritur ad effe&um ftabi-

v efenti

lem 3 hec ordin

atio autem eft ipfa proportio

ditur J

ordinis, quem h

abent res inter fe invicem.

u df

BJICITUR 2. contra. easdem.

I. Sire:

n u

quiritur lumen fuü

ficam

pernaturale ad vifionem beati-

intat Q

, Unc vifio intuitiva tant

um vffet füper-

a if

naturalis prefuppofitioe,

non autem foermaliter; hoc

eft abfürdum ;

ergo. Maj, prob.

uando alicui

!

u

((

c&co miraculofé à Deo infi

unditur lumen , vifio

J

3

connaturaliter fübfequens

ad infufionem lumi-

g

I^

nis tantüm dicitur prefi

il

ergo idem fieretin vifion

uppofitivé fupernaturalis; -

ebeatifica.

251513d vi-

jnd

(

Üionem beatificam prer

equireretur caufa ftabilis

Q

Qf

ac difpofitio pmvia in.

intelle&u, tunc ad ipfum

Üj

etiam

j "

DISPUTATIOIV.

318

n

quandæ

etiamlumen prerequirer

etur difpoüfio præ&'ia fu-

57

(

ernaturalis in i

ntellectu ,

-& fic procederetur

j t

in infinitum ; fed

hoc eft abfurdum; ergo. Maj.

(j

rob. Ipfum lumen etiam

eft effectus ftabilis,

terminativum ftabile3 ergo.

;Verbum

adeoque exigens de

jn pfæïe(

RESPONDE

od

d1. n. Maj. ad prob. c. a. n. c.

a p

aritatem. Di

fparitas eft, quia pofito lumine

y talis d

in potentia

vifiva, hec potentia jam habet con-

gatur n

dinem ad vifionem:. econtra in in-

naturalem Or

tur lumen 1in ra-

j

telle&u creato tantüm pohnere

giitur J

tione Juminis, & non fimul ordinaretur novo

4 vifiox

ordine intelle

&us ad unionem cum effentia di-

revera non fequeretur illa unio ;

n prat

vina. lgitur

Yib

adeoque pr&te

r Jumen in ratione /uminis infuper

fseo)

requiritur ordo,

vi cujus intelle&us uniatur cum

etiam influit in ipfam

d (

effentia divina, qqi proin

RI

vifionem.

Prerequireretur ad ipfum lu-

&t

Ad ». dift. Maj.

.

ts d

men previa difpofitio 1

.

n ratione luminis. c. in

L

sproduGive. n. Dico enim, in

f0 Q00

ratione virtuti

Ym ca

lumine glorie dari dua

$ formalitates , quarum

una eft caufa exiftendi alteri.

Prima eft ordo in-

Ti

Ál

selletts ad lumen in ratione luminis , igitur reve-

n

ra datur difpofitio previa prioritate formali ad

t í

lumen in ratione luminis ; fed ad lumen in ratione

Vturi

virtutis pro

duiive , quatenus per eam producitur

Ms

l dj

vifio beati

fica non datur difpofitio previa, quia

hzc virtus eft ipfum formale fublativum i

ndiffe-

ados, ]

rentiz intelle&us ad. vifionem ,. feu eft ipfa or-

OBU

dinatio realis. Sicutergo in conceptu formali

l]

*

ad ordinationem non przintelligitur alia ordi-

natio , licet inter objecta de fe

.

non ordinata ad

ifinm

atiQ-,'

:

invicem fentiamus 'nos i

ntelligere vco,ordin

nem

]

DE VISIONE INTUITIVA DEL 19

I

—

]

[2

nem quandam intermediam

b

ita fit à parte rei,

ln

.quia mundus intelle&tualis p

er omnia eft fimilis

ergo, Ma)

mundo reali.

HS ffabilis,

OnjJIcITURS.contraeasdem, z. Ad höc,

E

ut Verbum divinum uniatur humani

tati Chrifti,

)lclä,n'c.

non prarequiritur.in humanitat

e ulla difpofitio

Q"7ïf«*ïhlmima

pr&evia fupernaturalis ;

Ts

ergo neque prarequiri-

tur talis difpofi

tio ad hoc, ut effentia divina

UR

J

lUTHMm

uniatur intelle&ui creato. 2. Ad primum a&um

fidei & charitatis in homine adulto non prere-

H

quiritur habitus fidei & char

Litatis ; ergo neque

eftntot

ad vifionem intuitivam Dei faltem -

primam

1l ii

non przreq

li if

'

bitus. ..:

uiriturv lupjen

gloriæ per modumv hg—

VOUf C

:

RzsPONDEO2Udi.c.a.m.c. &

parit.*' Difpa-

i lg

ritas eft ; quia unio Hypoftatica j

am eft in fuo

fórmali conceptu formale füblativ

um indifferen-

al hi

ti: inter humanitatem Chrifti & Verbum; e-

Yits (

contra effentia divina & intelle&us creatus in

(0 d.

fuo conceptu fünt adhuc indifferentia ad unio-

$, u

nem caufalem; hinc debet ea indifferentia tolli

l

per aliquam coordinationem formalem,

]gl[Uhi*«C

d2. c. à, n. C. & parit. Difparitas eft

habit

; quia

s hi

um fuüpplet gratia actu

alis, in actu fidei

yn if

j

vel charitatis.

Dein hi aétus ex füua natura non

fünt perpetui ;

j i

hinc non neceffarió Deus deter-

prævi?;

Ü

i

]

minatur ab aliquo habitu.

ftabili ad eos produ-

Vumm H»

cendos , prout fit in vifio

ne.

d

BJICITUR 4. contra quartam *concluüo-

nem.

1. In Concilio Viennenfi abfoluté dici-

xP[u jf

tur; quod Deus non

Ti

pojJit videri fine lumine glorie ;

( dmg[äad

ergo etiam de poten

tia Dei abfoluta id fieri non

u

POteIt. 2. $i non eílet abfoluté neceffarium

u

^ jumen.

p

320

DISPUTATIO IV.

«tiri

]umen glorie,

difficulter poffet probari ejus ne-

derna providentia. Ergo.

Amen

:ceffitas etiam:in mo

[ggminäti

. S; Thomas 2. 2. q. 175. 8. 3. ad 2. ait: Divi-

tellettu creato videri non potef? , nifi per

mmnova

-ma e[Jentia ab in

gbje&iVum

lumen gloria.

Item q. 8. de Ver. a.3. ad 4. Per lu-

lumen glorie fit ,

- ut intelle&us uniatur divine e[Jentie,

fhtem

bii , quod aliter fieri non. poteft.

Tfonetm

jcut forme intelligi

sdocen

/Similia habet q. 10 de

Ver. a. I1. Itcml. 3. COrt-

:

Kfiones

'tra Gentes c. 52. & 53.

dift. Dicit hoc Conci-

yte, 1

REsPONDEO adI.

lium refpiciendó ad modernam providentiam. c.

ipernat

n Concilio

Vs

'àd aliam. n. .Materia conttoverfa i

tantüm erat poflibilitas , .que datur

in prefenti

d

d. hapc

Ál

providentia, adeoque etiam tantürp a

ERE

-Concilium refpexit.

iis ,

Ad 2. n. a Con

trarium (pat:et ex pröbaþiö-

.i

vitts

-mibus.

p

3. Idem refpondeo , 'quc;d ad 1. Löqui-

àns 5

tur enim D. Thomas de potentia ordinaria, non

thattat

Qifcont

de abfoluta. Potentia autem ordinaria vocatur,

3n qua Deus a

git juxta ordinem fapientic com-

Qd

do effeétibus caufas fecundas, ubi-

Qu2 1 t

fuetum, ponen

dinaté haberi caufze fecunds.

cunque poffunt or

nj

OBTICITUR 5.con

tra eandem. r. Implicat

tet vl

.

(

— dari a&um fecundum fine a&u primo completos

ls

.. fed vifio beatifica eft a&us fecundus , & lumen

Ht

partialiter a&tus primus; ergo non

LE

glorie eft

otefít dar

i vifio fine lumine. : 2. Implicat in-

t d

telle&um. producere vifionem ,

nifi fiat proxi-

Ditgs

i hoc fieri non

mé potens illam producere ; atqu

;Unæ fon

poteft fine lumine gloriz ; ergo.

Min. prob. 1n-

m

telle&us naturaliter impo

tens non pote

ft üeri

t fo

v« deno-

potens nifi per additionem nove form

"g

mipan—

— lg

l,

- pE VISIO,N,E*INTRUITIVAHDEI-;" 324

g r

ln

minantis intrinfecé ; fed hec alia effe

non poteft

nifi lumen glorize

d

; ergo. Maj. patet; quia nova

M g

denominatio . po

nit novam formam ,

; Utpote

cim nova denominatio p

n

tl

;J

onatnovumco

ceptum

It ii

obje&tivum, & conceptus obje&ivus no

vam en-

frfær

hy

titatem.

3. Intelle&tus non

poteft producere

vifionem beatificam,

[.]

Q

nifi in fe habeat virtutem

producendi illam vifionem,

& przcontineat per-

fe&iones vifionis beatificz

; fed hoc fieri non

t Doel

poteft , nifi virtuti naturali

OVideni

fup

eraddatur virtus

fupernaturalis fcilicet lumen gl

orim.. Ergo.

2 n (

RzsPONDEO ad 1. n. Maj

e

Ir n pra

Quia Deus pot-

im al j

Á

H

eft producere ignem fine actu p

rimo.

[

-4d 2. dift. Maj. Intelle&us debet fieri -

tens ad producendam vifionem in ratione vita-

a p

litatis. c. in ratione fup

ernaturalitatis.n. Sicut

voluntas in peccatore eliciente actum contri-

j d r lt

uonis perfece fit potens producendi a&um

Qtit

charitatis fupernaturalis fine habitu gratie fan-

ibaniay

&ificantis, ita poteft intellectus fieri potens pro-

fpietr

ducendi vifionem beatificam fine lumine glorize;

fecunt

quia in tali fuppofitione folus Deus tribueret

af b

gradum fupernaturalitatis

, intelle&us autem tri-

:

nl

bueret vitalitatem.

(

M

110 C0

- 4dd 3. dift. Maj. Non poteff producärei vi-

,U

fionem, nifi precontineat a/iquas perfe&tiones vi-

» efgo

fionis. c. omnes. n. Retor

"

l

in a&u charitatis.

queri iterum poteft

j

n

" D1czs r. Defa&o intelle&us fit per lumen

li

plorie formalitr potens producendi vifionem

lo

j

beatificam; atqui Deus non poteft füpplere de-

fe&um formz denominantis relicta denomina-

j pO[Ei

tione;. ergo neque Deus

m

poteft facere, ut in-

N

—^ QD.4Amort. Zï*'a&.deDea

tel-

DISPUTATIO I1V.

822

f

t

j

"d

telle&us fit formaliter potens producendi vifio-

l

pnem beatificam fine

lumine glori&.

us 1

Rzsrowpro dift. De

facto intellectus fit

]

ortimn

a

aliter potens potentia

,

glouæ (

per lumen glorie f

J

aj

yroducende füpernat

uralitatis, c. potentia pro-

At

qi

is. D.

In hypothef: alterius pro-

ducende vitalitat

us vifioni beatifice folüm tri-

ühg , lta

videntie intelle&

spon

ore,

bueret gra

dum vitalitatis ,

& ad hanc tribuen-

DT

&o intelle&us formaliter po-

dam non eft defa

jdp. -

tens per lumen gl

orie , fed per potentiam fibi

t adio 7

Oa

d hanc autem potentiam uti-

qrinfety

W

congenitam; qu

teft fupplere defectum.

que Deus non po

yitare t

BI

Diczs 2. Intelle&us non eft per fe potens

producere vitalit

atem vifionis, beatifice 5 ergo

gefirit.

tentia

debet compleri per aliquid fu-

It

ejus impo

trinfecum. — ZInt. prob. IntelleCtus

& 1f

eradditum in

non poteft pr

oducere fola

m vitalitatem vifionis

us

fine

fupernaturalitate ; ergo fi ad hoc

t D

beatifice

eít incomple

tus & impotens, erit etiam incom-

f (

letus ad vitalitatem.

ZAnt. prob. Vitalitas & fu-

OR

fione beatifica identifican-

(ut hi

fupernaturalitas in Vi

tur. Ergo.

umg|

VLf

RrsPONDEO inprimis retorq. in a&tu cha-

ritatis elicito à peccatore in actu contritionis.

1]

r

Non eft per fe potens produce-

Mi t]

li

In forma dift. a.

c. formaliter. n. Sicut

lr

re vitalitatem realiter.

a

enim v. g. ignis producit rationem fpecificam

h

etiamfi non determinet ad indivi-

WO

ipfius ignis ,

duum, fed folus D

eus ; ita fit circa diverfas per-

y

T

fectiones , quarum una e

ft naturalis , altera fu-

E

u

pernaturalis; eó quod perfe&tiones identificatas

amus con-

N

"

quoad' a&ionem | & caufalitatgm debe

106*

,

DE VISIONE INTUITIVA DEI. 323

lt

li'

fiderare tanquam difcin&as , cum hic & 'vnunc

conjun&i & feparati eadem fit vis,

.intälle&mf

Drcrs 3. Vifio non minüs dependet'à lu-

B g

mine gloriz quatenus eft fup

Wtv

ab intellectu quatenus eft v

ernaturalis , .quàm

italis . ergo ficut ef-

T dtes i

fentialiter dependet ab in

telle&tu quatenus eft

It liy

. vitalis

, ita etiam effentialiter dependet à Iumi-

lites

neglorie, quatenus eft fupernaturalis.

Of

REsPONDEO n. a.

quiaaliter hzc res poteft

OEentn

concipi.

AGtio vitalis in füo formali.c

Venta.

onceptu

eft actio immanens ,

& procedens à principio

lum,

intrinfeco; ea igitur eft effentia hujus rei , quam

* e pott

mutare non poffumus: econtra vifio in fuo for-

(;

mali conceptu nonc

mine glorie.

v

oncipitur üt procedensà lq-

du

On2jrcITUR.

futdet

6. contra quintam . condufib-

jem v

nem. I. Gratia

fanctificans non influit phyficà

lz

& activé in actus fupernaturales virtutum; ergo

eRm 1

neque lumen glorie in vifionem beatificam.

jrob. c. Gratia fantificans eodem modo fe ha-

ial

il

a idat

bet per modum requifiti ad actus fupernaturales,

ficut fe habet lumen glorig ad vifionem. Ergo,

2. Lumen fenfibile oculorum non influit phyfi-

E

;

cé in vifionem tanquam virtus a&tivá , fed tàn-

Contt

quam pura conditio ; ergo etiam lumen glorie

ens p

noninfluit phyficé in vifionem beatificam.

3*

g 1l

4umen glorie non tribuit fpeciale predicatu

m

n o

vifioni beatifice ; ergo non influit. t, frob.

Non tribuit vitalitatem nec fupernatu

gil il

ralitatem ;

d

QUs

ergo nullum.

"dnt. prob. Vitalitas jam habetur

, if

ab intelle&u , füpernaturalitatem autem tribuit

j CIJUW

obje&um , fcilicet Deus coneurrens per fuam

u

gfi'entiam immediaté ad vifionem. Ergo.

j

2

RE

L

324

DISPUTATIO IV.

7 n

— RESPONDEO dd. 1. tr. a. n. c. & parit. Dis-

;ll

Vr

paritas eft ;

quia-gratia fané&tificans tantüm fe

P

habet per mo

dum principii mobilis & tranfeun-

n E

lorie fe habet per modum

tis, lumen autem g

m

habitüs àc natüre; adeoque non folüm ordina-

tur intelle&us ad lumen glorie quiefcendo in

grad i

hocipfo lumiüe , fedille ordo tendit ulterius,

qone iUf

ita ut intelle&us mediante lumine ordinetur ad

&vl

vifionem , adeoque etiam ipfum lumen debet

at

ulterius ordinari ad vifionem intuitivam; & con-

u

od lum

fequenter Jumen debet habere vim activam in-

i?

fluendi in vifionem , non quidem in ratione lu-v

vatiat

minis, fed in ratione virtutis activce.

fj a

"

— A4d2. c.a. dift. c. Ergo etiamlumen glorie non

ffg

influit in vifionem in ratione luminis. c. in ra-

:

[

tione virtutis a&ive. n. Difparitas inter lumen

fenfüum & lumen gloris eft, quód lumen fen-

UT

àm n

fuum jam fuppo

nat in oculo vim activam feu

ordinem ad vifionem

; ideo illa vis activa ad

iv

e dl

vifionem intuitivam eft primüm füperaddenda

intelle&ui; & quia non eft conveniens multi-

la,

m

icaré entia fine neceffitate , conveniens eft,

ut Detüs hanc vim a&ivam humani intellectus

1 i

D

identificet cum ipfo lumine glorize.

.

.

^

- Ad. 3. dift. a. Lumen gloriz in rati

one lumi-

t

nis non tribuit fpeciale predicatum vifioni. tr.

^tin

infatione virtutis activie. n. Lumen glorie in

ao i

ratione virtutis aétive tribuit fupernaturalita-

! Q

tem , in quantum eft ratio uniendi intellectum

unc

hümanum cum effentia divina unione indebita.

ls

' Osj1CITUR7.contraeandem. 1. Melius

diceretur , quód lumen gloriz requiratur tan-

tfn

jiam

kme;

ivi-

qqam difpof;;io ?q[]?fz:a ad recipiendam effent

f

DE VISIONE INTUITIVA DEI. 325

: f

divinam tanquam formam intelligibileni intelle.

b uf

L]

i g

&us creati , feu ad unionem illam ineffabilem ,

quz datur inter intelle&um creatum & effentiam

d

"

divinam in effe intellipibili; ergo non eft necef:

f

Wt

l

T

fe, ut lumen gloriz ulterius pergat ad caufan-

QUil

dam vifionem beatificam , qux primüm cortíe-

lndlfkfm

Ofdd

j

quitur ad unionem przfatam , quia obtenta hac-

unione lumen glorie& jam funé&um eft fuó ofüi-

lum

Va

ció , & vifio prefuppofita unione per fe confe-

Ita multi Thomiftz.

A d

quitur.

2. Poteft dici,

AC

quod lumen glorie tantüm requiratur tanquam

!faton

difpofitio pafliva ad recipiendam ipfam vifionem

beatificam, üt docet [squierdo & alii. 3. Poteft

Blorie

dici, quód requiratur tanquam fpecies impreffa

C in

effentie divinze

, ut docent Jasques, Efg»arza &

tiex r

alii.

um

. RrsPONDEO ad 1i.n.a. quia non adnii/ttof

vv

aliam unionem effentiw divine cum intell

(s iv

nifi vel ipfum lumen gloriz

, quod eft unio effen-

'upe'raddf;

tie divine ad intelle&um beati; & ipfam vi-

TE

fionem , quz eft fimul fui ipfius unio cum Deo,

wenie;rä,-

Hinc nequit lumen glorie difponere ad unio-

j ib

nem , quin fimul difponat ad ipfam vifionem

beatificam ; nifi forté velis dicere, quód Iumen

a60007

glorie tantüm difponat ad vifionem beatificam,

p i

in quantüm ea. continet fimul rationem unionis

P

J

cum Deo , non vero in quantum ea dicit vifro-

/

v

men, confequentem confecutione form

ali ad

| mteü

unionem cum Deo , de quo nolo litigare,

d 9.n.a

uia non eft difficultas in rece.

T

J

ptione formarum füpernaturalium , fed in pro-

J

du&ione; alioquin ad gratiam fan&ificantem

j

3

reci-

326

nxsr/t:-m-no:w;-

j

|/ OC mw

redpiendafn in anima etiam reqqire;etürl aliquod

U

previum Iumen.

L]

qma]

ul

a non datur fpecies impreffa

T

fi daretur nihilominus daretur ne-

:

Dei; &etiam

m

ceffitas luminis gloriz in fenfu prius explicato.

d

At

"OsrprcerruR 8. contra fextam conclufio-

I. Si intelle&us partialiter produceret

jjgun

nem.

|

quta

vifionem beatificam , tunc partialiter beatifica-

j

rindu

ci

retfe ipfum; fed hoc eft abfurdum; ergo. Vi-

]

[

d

fio eft fupernaturalis ergo non poteft produci

à potentia na

turali.

3. Intelle&us nullum prz-

ft tribuere vifioni beatifice; ergo

dicatum pote

non influit.

Znt, prob. Nullum eft predicatum

i

in vifione, quod non fit intrinfecé ac formali-y

Junt

ter fupernaturale; ergo.

[

REsPOoNDEO ad 1. di

ft. Maj. Si producerät

intelle&us vifionem beatificam etiam formaliter

fi tantüm

DlCOï

quoad predicata fupernaturalia. c

Producere

Qu

quoad predicatum vitalitatis. m.

NU

l

em (quod preftat intelle&us) non-

aGtum vita

Paqu

dum efít facere beatum , quia producere '/alem

t d

a&um vitalem feu in fpecie talem, hoc eft, cum

modo füpernaturali , non pertinet ad (intel-

af

ha

Jle&um,

Ad 2. i

dem refpondeo.

lo fni

uia licét vitalitas

f

4Ad 5. n. a. ad prob. n. a.

It

vealiter fit fupernaturalis in vifione beatifica; non

"

tamen eft füpernaturalis formaliter.

&

, utrü

m iütelle&u;

Vr

Drices. iNon poteft dici

tTtj

refpe&u vifionis beatifice fit caufa inftrumen-

talis vel principalis 5 ergo.

1??;81111 l

Atj

RzsPoxDEo effe dicendam infirumentalem ,

ti-

t

quia tantüm operatur id , quod in vifione bea

Ca

l

l

DE VISIONÉ INTUITIVA DEI.

327

t

fica fe habet per modum materig ac. difpofitio-

nis; hoc autem eft proprium caufz inftrumen-

Fp I

KCIe p»*

tali, quia juxta D. Thomam caufa inftrumenta-

Ts

lis eft, qu& dum actionem propriam & effe&tum

flb

propr ium ponit ;

interim caufa principalis po-

TT (

^

nit effectum principalem , ficut dum culter fe-

]b li

catlignum , artifex inducit formam , ita etiam

Pl À

fl

dum intelle&us producit vitalitatem , Deus fu-

U

!

perinducit zaleitatem , hoc eft, fupernaturah-

potaf

tatem.

5 li

QUJESTIO VII

Atfco «

predit

at formi

uid Sancli in IDeo videant ?. Utrum «videant

Deum comprebenfroe ?. €? utrum equa-

gl

liter 9.

i m

f

DI

COI Beati defacto v1dent De1 effentlam

, i

cum omnibus attributis primariis , abfolu-

tis & relativis ad intra.

lGu

FOU

É

PRoBATUR conclufio 1. S. Joannes Ep 1.

C. 3. dicit: Pidebimus eum ficuti eft.

.Et Conci-

hoct

Id d

*

lium FLogENTINUM in decreto unionis fimi-

liter afferit :

"nünas videre clare .Deun Trinum &2

2

Unun ficuti of? ; quze omnia communiter à Theo:

Mi

logls explicantur in fenfu conclufionis.

PRoBATUR conclufio 2. Pfíal. 16. dicitur :

obett

[/

Satiabor , Cum apparuerit gloria tua ; .atqui non fa-

tiaretur intellectus fide illuminatus circa myfte-

yinit

rium Trinitatis, fi non videret omnia predica-

yf i

ta etiam relativa ad intra, qualis nempe effet

illa amicabilis communio inter Patrem , Filium

jf

d

^«

Id

& Spiritum San&um ergo.

!

X 4

PRoe

&

j

328

DISPUTATIO*I«V.

,

PRosATUR conclufio 3. S. Auguftihus

MN

Af

o c. I8. ait:

uod bíc credide-

l. de diligendo De

vunt , ibi videbunt.

Et l. 20. de Civit. Dei c. 21.

lh

u

idebimus nifi Deum , & illa omnia , que nunc

Quid v

'

(j 1

videmu

s credentes ? 1tem Apoftolus r. Cor. 3.

jifd

Videmus munc per fpeculum in. enigmate , tunc autem

cüm nunc credamus myfíte-

"U

facie ad faciem 5 ergo

gv

rium 'Trinitatis & alia. attributa , tunc ovmnia'

qgroit

jlla videbimus.

DICO II.

?w0

Poffunt abföhitä: attributa pri-'ï

gmnes !

maria divina feu effentia divina videri fine Per-

fonalitatibus , & una Perfonalitas fine altera.

confat

l]

i u

PRonRATUR conclufio. Non poteft oftendi

p at

implicantia 5 ergo. .

- DICO III. Creature po

flibiles poffunt in

i, Qu

W

JX

Deo videri formaliter..

PRonATUR conclufio. Deus in fe ipfo vi-

DiC

(QyPWd

det omnes creaturas poffibiles vifione intuitivas

lo if

ergo easdem poterunt videre Beati videndo di-

vinam effentiam.

pod

'in Deo etiam omnes

Tis d)

DICO IV. Videntur

creature a&u exiftentes, quas Beati fpecialiter

]u

*

um a

defiderant videre.

J PRosnATUR conclufio 1. S. GREGORIUS

lr

l.4. Dial. c, 8. ait:. Quid eff , quod nefciant , qui

i

fcientem. omn

ia fciunt. Et S. Auguftinus l. 4. de

m

Gen. adlitt. fic habet: Quapropter cim. S. dnge-

E

ln

li, quibus poft .vefurrettionem. coequabimur , Jemper

videant faciem Dei, & Verbo ejus Unigenito Filio,

hr

ficuti Patri equalis eff , perfruantur , procul dubio

[

V

univerfam. creaturam, in qua ipft funt, principaliter con-

Ti

fä

diti , in ipfo verbo DDei prius noverunt , im quo funt

2

--

,

?:n

]

nc& Yd-

1

D

omv?ium etiam que temporaliter fa&a funt , eter

tiones

4j

Y,

pE .VISI.'OXNE 'I.NTUXITIV.AQ.,;DEI. 35.9

Áipt,

i

tjones tanquam in. eo , per quod fatta funt omnia. .. Et

u

S. BERNARDUs]. s. de confideratione : Crea-

l DQNU

qua

L

tura celi oidet. Verbum , & in verbo fatta per Ver-

bum 5 neque opus babet ex bis , que fatta funt ,. fatto-

UM

Al

vis notitiam mendicare ; mec enitm ut vel ipfa noverit, ad

ipfa defcendit , qua ibi videt,, ubi longe melius funt,

A

quam in[eipfis. ^Ex his patet, quód Beati ftatim.

,fUHCJ

omnia videant, quz voluerint videre per totam

zternitatem.

d

feri f

PRaoBATUR conclufio 2. Videntur in Deo

omnes volitiones divinse , per quas creaturze

De d.

confervantur , & in quibus Deus videt creatu-

teft ol

ras aGtu exiftentes ;; ergo videndo has volitio-

nes Beati videbunt etiam creaturas actu exiften-

poi?untfb

tes, quascunque voluerint videre.

dnt. prob,

ratione D. Thome adducenda conclus. 7.

w

DICO V. San&i non poffunt videre Deum

neittutn

COMPREHENSIVE, hoc eft , comprehenden-

j videndt

do infinitos terminos omnipotentie, fapientiz,

providentiz, juftitie, mifericordie ,. ac volitio-

4

etam t

nis divinz.

PROBATÜUR concluüö I

ii

Si viderent

Deum comprehenfivé , fumendo hunc termi-

'"aneti

num ftridé , tunc viderent infinitas perfe&tio-

ii

nes; atqui hoc eft impoffibile refpectu entis fini-

mi li

:

ti, quià infinitum objectum non

menfurari intellectui finito.

poteft com-

m

jr,

PRosBATUR conclufio 2. ex 1. Cor. ». ubi

j

dicitur: Spiritus omnia fcrutatur etiamprofunda Dei. - -

m

Que Dei funt , nemo cognovit , mifi Spiritus Dei. .

PRosaATUR conclufio 3. authoritate S.S.

n

Patrum.

if

I-5. CHRYsOosTOMUS Orat 3. con-

Wfä'

Vocemus igitur inexplicabilem

j

! dH

tra ÀAnomaos dicit:

$

illum,

j

339

DISPUTATIO IV.

al

bt

illum , incomprebenfibilem illum,, quem nemo cogitare,

2. S. AMBRO-,

(J]Q

nemo videre , nemo afJequi potejt.

s1Us in Symb. Apoftolicum c. 1o. Incompreben-

(

6

|

;

ä

fibilia funt judicia Dei ; quamvis proficiat quis in. [zien-.

í

il Ph

tia, & fapientie arcana rimetur , tamen creata fub-.

D

j

flantia increati fi

ibflantiam munquam potef? ad. plenum

comprebendere.

3. GaEGORIUS M. in hzc ver-

)

M

- ficloquitur: Excelfior

j

sb

'ba Job. Excelfior celo eft ,

v

itaque celó eft, quia ipfi quoque eletti Jp

iritus vifionem.

tante celfitudinis perfeGté. mon penetrant.

Naura

iil

PROBATUR Conc

lufio 4. ratione D. Tho-

mz hic q. 12. a. 7. Comprehendere aliquod

jut

u

obje&tum eft claré certóque cognofcerenon tan-

DT

tüm illius effentiam, fed etiam omnia, ad que&

[

1

virtus illius fe poteft extendere ; atqui hoc ei'ï:

hd

ir; m

impoffibile; ergo.

DICO VI.

Videntes '*'Deum non videng

tf d

Deum zqualiter.

pztitus 1

PROosSATURconclufio 1.

1. Joan. 14. dici-

jmiüm

p

tar : /n domo Patris mei manfiones multe funt , quod

"T'ertullianus explicans Scorpiaci c. 6. ait: (Qyo-

p

n

enodo iulie manfiones apud Patrem , ff non pro varie-

tate meritorumn? Idem habet Gregorius M. l. 4.

tan

"

4

. Mor. c. 31.

conclufio ?. ex Concilio Fïo-

PROBATUR

!j qi

rentino , quod definit , Beatos claré videre

AU

Deum ficuti eft, pro meritorum támen diverfitate

idi

alium alió perfe&tius.

Idem colligitur ex tridenti-

i ngy

.fo Sefs. 6, c. 22. Item ex Hieronymo , Am-

D

DI

brofio & aliis Patribus , qui egerunt contra Jo-

vinianum,

n

DICO VII. Quilibet San&orum videt in

divina

Deo »ill'a!, que magis ex fpeciali ordine-

"

provi-

!

(DE VI,SI'ON'E I'NTüI'TIV'A DEI. 3(3-;

LT

$d

providentice ad tpfum fbetlant ; nempe' preces fi

li

delium;5 & ordinem univerfi. Ita S. TunoMaAs

I mmpwh

i

LY

3. p- d. 10. a. 2. C. ubi ait: Unusquisque intelle&tus

l l:

creatus in Verbo cognofcit non quidem omnia fimpliciter,,

j2] (tlj

j

M dj

Jéd tanto plura , quanto perfettius videt. Verbum: nuli

tamen intelle&tui beato deeft. quin cognofcat in Verbo o-

"H

mnia que ad ipfum fpettant. Hinc infert S. DoGor,

1745

omnes beatos vifüros tótam naturam hujus uni-

verfi.

Idem p. 1. q. 12.a. 8. ad. 4. fic habet:

UGDTL

JNaturale defiderium vationalis créature ejt ad fciendum

omnia illa que pertinent ad perfe&tionem intellettüs ; &

'e dliy

bec funt [becies & genera rerum &j vationes earum ;

00 Q

T

que in JDeo videbit. quilibet: videns e[fentiam. divinam.

Et1. 3. contra Gentes c. 59.. Quia vifio divine fub-

iocef

Jfantie efF ultimus. finis cujuslibet intelletualis fubftan»

Q viey

Die; omnis autem res cim pervenerit ad ultimum fmem,

quiefcit appetitus ejus naturalis : ideo oportet, quid ap-

M

j

petitus maturalis, fubflantie intelle&tualis dioinam füb-

!

|

l.

Jtantiam videntis omnino quiefcat, — Eft. autem appeti-

Q

tus maturalis intelletüs ,. wt cognofcat omnium verum

/ï';

'

j

genera Cj [pecies & virtutes ,. && totum univerft ordi-

|

p Q

tem, quod demonftrat bumanum ftudium erza fingula

)M.Ml

pradittorums quilibet igitur divinam fubflantiam viden-

S. Thomas inter

tium cognofcit omnia füpradicta,

viio D

e2, quiéad cognitionem San&orum pertinent,

g vt

numerat przci

pué preces noftras, .2. q. 83.a.

T

4. ad 2. fic ait: ^ Maxim? excellentiam eorum. docet ,

j

vl

Ut cogno[cant

1.

corde.

petüjones ad €os fattas «el woce i

t

DICO VIII. Vifio beatifica quoad obje&ta

intelle&tüs , quz videntur in Deo, non eft mu-

T:

[

tabilis , ita ut Beati modoó aliquid cognofcant ,

j

quod prius & primo momcn.to non cog

!

hove-

! l

rant;

nlstT.ATI-o IV.:

33?

r dh

rafit ; fed omnia quecunque per totam zterni.

ulw

tatem . cognofcunt , cognofcent ftatim primó

,

ügnml

momentó vifionis intuitivz.

ho

PaRosATUR conclufio 1.

Authoritate S.

preffé

j

j

'Thomz, qui l. 3. contra Gentes c. 6o0. ex

m p

hoc docet.

Et hic q. 12. a. 1o. C. ait : Dicen-,

dum ,. quid ea que *identur in erbo ,

non. fucce[Jro&

i

em þü

p.45

ed fimul. videantur.

— PnRoszarUumn conclufio

o. Authoritate Pa-

jj

Wsaj

trum. . S. Auguftinus l. 15. de Trinitate c. 16.

fic ait:. IN

erunt volubiles cogitationes moftre , ab

j rir

alüs in alia euntes , atque redeuntes ; [ed omn

em fcien-

& Dottr

tin d

tiam noflram fimul uno conceptu videbimus. Ydem l.

12. Confeff. c. 13. ait: Sic interim. fentio, propter i1-

d

lud celum coli , celum intellettuale ,. ubi eft intelleGtus

il

L

e, non pey

o[]e fimu

1, non ex parte , on in enigmai

.

n m

fpeculum ,

/É

&d ex toto in manifeftata. faci

e ad faciems

qon modo b

oc modb illud , fed quod di&tum eft,

no[Je [i-

ij

t

ul fine. ulla. viciffitudine temporum ,

que folet babere

l

ml

snodà boc &2 modà illud ; quia ubi nulla fpecies, nusquam.

m f

eft b

oc aut illud.. D. Bernardus 1. 5. de confiderat.

J

c- IB'

ANon eft tunc fragilis acies mentis moftre quan-

tt; a

j

bementer intendens aliquatenus diffiliet, re-

Wt

iumcunque *ve

filietque in fi

u

am p

luralitatem 3. colliget fe magis , con-

i vd

formabit , a

dunabitque unitati illus vel potius unitq-

tj

n

PROBATUR CODC

lufio 3. ratione. Beati 0-

mnia vident in una fpecie fcilicet in effentia di-

ol

vina, qua unitur intelle&ui locó fpeciei impref-

'fe aut expre

fIze ; ea autem quz videntur in una

videntur fimul; ergo.

Hec ratio eft

«

:

fpecie,

ij

D. Thome & S. Bernardi,

qui Serm. 31. in Can-

tht

a

tica loquens de excellentia divine vifionis a

lla

Wi

DE VISTONE (INT"UIf,I'VIVA"ïDEXI.- 583

atl[up l

u

Jlla vifio ftat , quia forma- ftat , que tunc -'vz';le'mr ; ei

enim. nec ullam capit ex eo

T

I

]

mutationem.

j quqd ejt fuzt, ,'z':el. erzt

.

xdoe

PRosATUR conclufio 4 & quidem potiHï;

( dl

mum. Beati jam fünt in sternitate ; ergo qui-

') 71071 W

cunque participant, immutabiliter participant

faltem per fe. c. pat

et. quia üt S. "Thomas hic q.

r

IO. a. 5. C. ad finem ait: Timpus in fe babet prius

It

& pofferius ; evum autem mon babet in [e prius & .po-

Mf

Jüerius ,. fed ei conjungi po[Tunt ; eternitas *verà non ba-

Oa j

bet prius 9^ pofterius, neque ea compatitur. dnt . prob.

- [

S. Do&or 1. cc. ad z. ait: Creature fpiritales, quan-

tim ad affettiones & intelligentias ,. in quibus eft fac-

fnitri

Lt

cé[fvo, menfarantur tempore : quantüm veró ad eorum e[Je

maturale , snenfurantur «vo: fed quantim . ad. vifionem

m

i i

glorie, participant eternitatem. - Ytem 1. cc. a. 3. ad 1.

Dicuntur multe . eternitates fcundim quod. funt multi

ne.nï m.UEJ'

i i

participantes eternitatem ex ipfa Dei contemplatione.

'

Item l. 3. contra Gentes c. 61. Vifto Dei in quaz

t Ri

dam pacticipatione ceternitatis perficitur. - - Effe divine

confit

Jubftantie in eternitate efl ,. vel mapis eft ipfa eterni-

vt

tas; vifio ereo praditta in participatione aternitatis eft.

y d

Difputant hic Thomifte , an ifta eternitas fit

':magis,ï

Y

"]

creata vel increata; fed parum intereft , dum:

jin

modo à Beatis cognofcantur omnia fimul in Deo,

,

preterita, prefentia

y M

cqgnofcentur per totam zternitatem.

, & fütüra, quæcunq"ue:

di

i

*

Al

(l

Solvuntur Objectiones. :

j

l

il

OB]JICITUR r. contra primam conclufio-

r

il

nem. Si viderent Beati omnia attributa ,. tunc

L I9

Viderent infinitas

j

.

perfectiones ; hoc auteml eft

l

|

j

impoffibile ; ergo

: REsPöN:

DE vl»

334

DISPUTATIO iV.

n

RzspoNDEo diít. Msj. Viderent inünitas

j g

perfe&ionesrealiter. c. formaliter.n. Beati qui-

u

i

dem vident effentiam divinam, & infinitudinem

illius, fed non vident conceptu claro ac diftin-

j

I:

us

&o omnes perfe&iones Dei relavitas ad extra.

jnspo

Hinc non admitto , quód Beati vident v. g. o-

mnes ideas divinas etiam diftributivé fumptas ,

j &t

EEI!

qu

amvis femper videant plures ac plures fucce[Jio-

i

yi iO

9e. CO

gnitionum facce[J/vá. , fecundüm tempus in-

trinfecum perfe&tà , finità in inhinitum, ac com-

ia

tumud

menfuratá unico inftanti eeternitatis.

-OgrrciTUuR2. contra fecundam conclu-

at

Degg[ IDWI

fjonem. S. Thomas 2.2. q. 2. a. 8. ad 3. ait: Di-

tonej

cendum quàd. [umma. bonitas Dei. fecundiam modum . quo

munc intelligitur per effetus , potef? intelligi absque

g

N

Trinitate p

erfonarum ; fzd fecundum quod intelligitur

jn fe ipfa ,

prout videtur à Beatis , non pote[t intelligi

Qp

ine Trinitate perfo

narum: 9 iterum ipfa vifio perfona-

Y i

f

vum per

ducit nos in beatitudinem. . Exgo non poteft

TT

unum cognofci fine altero.

yeit

RzsPoNDEo dift. Non poteft intelligi fine

la

'Trinitate perfonarum in moderna providentia.

Qd

c. in alia. n.. D. Thomas tantüm loquitur de

dey i

tis.

t

modo, quo defa&to videtur Deus à Bea

I. Chti-

O5JICITUR $. C

ontra eandem.

T0

videt é$ Patrem

UT

ftus Joa. 14. ait : Qui videt me ,

o. S. Auguítinus l. 1.

de:Lrinit. €..8.

qneum.

;'Um, ut (

Sive audiamus : oft

ende nobis Filium , ftve audiamus :

MK

tantundem «valet 5 . quia neuter

eflende nobis Patrem ,

lia

Tl

/i

ne altero poteft oflendi , unum quippe fant. --

:

lh

uando ita loqu

itur Chriftus de Spiritu Santto, tanquam

n

itudinem noflram ; . & ideo fo-

ipfe folus fufficiat ad. beat

x

à Patre (2 Elio non

poteft.

LT

Idem

lus fztfcz't , quia f&parari

[

DE VISIONE INTUITIVA pErQ 335

t

W

l, ]

Idem in Pf. 85. Filio vuifo videtur &f Pater , &

Wl

n

&

Patre vifo oidetur C2 Filius 5 Patris & Filii feparari

EU acdm

non potefL cifio 5 ubi mon unius Jeparatur natura. &

ubflantia , *oifto faparari non poteft. .Er

Is al

q

fonalitas non poteft videri fine altera.

go una Per-

j

Pj ]

[

]

Q

REsPONDEO Zd 1. dift. Qui videt Fili'umï,

videt & Patrem realiter. c. formaliter. n, Re-

t

SJ*)J

1 ;

M

vera alium fenfum non effe, colligitur ex eo ,

ln ;

quia ratio infeparabilitatis in vifione tantüm af-

T

fignatur unitas , & mediata in natura divina

I CO

comrmuni identitas, quod utique tantüm probat

infeparabilitatem realem in cognitione ; adeoque

àt:],

negat precifionem objettivam , licét admittat pre-

Id4n

cifionem formalem , . prout dici

folet de gradibus

li du

metaphyficis.

[

ld ». idem refpondeo.

^

ndaudy

O

af

BJICITUR 4. CODtra quintam co

st

nem. 1. Apoftolus Philipp. 3. ait : Sequor autem,

fonpd

f quo modo comprebendam. .. Kygo poteft Deus com-

prehendi. 2. Juxta Auguftinum Epift. 119. Zl

t

lud comprebenditur , quod ita totum «idetur , ut nibil

Yidenti

ejus lateat videntem 5 atqui-Deus ita videtur, utni-

yiüt d

hil ejus lateat videntem ; ergo.. Min. patet. quia

As

non poteft Deus claré videri; quin

Iu Chfï'

tur totus.

Vf;vmul videa-

"

REsPONDEO 2d 1

(ä n

. dift. Apoftolus fequitur

ii .

Deum, ut comprehendat fumendo Tó compre-

TO

hendere pro apprebenderé. c.- fumendó

pro COgTüe

ju m!l!f

lione comprebenfroa. n

j

ld s. dift. Claré videtur Deus totus tealiter.

jl

MW

c. formaliter. n. vel fubd. quoad przdicata prz-

g

cipua conftitutiva Dei ad intra. c. q

uoad ompia

TA

ln

Pradicata relativa ad extra. n.

Q1]1

"E

336

DISPUTATIO IV.

ü

O2]JIC

ITUR g. Contra fextam conclufio-

|

0

I

31

(

nem

Quod eft maximé fimplex, non

poteft vi

deri inequaliter; fed Deus eft maximé

f el'g

(gp0N

fimplex;

ergo. Mj.prob. quod eft maxime fim-

plex, non p

At

oteft dividi; ergo nec videri inz-

«ndo

|

cu

m talis cognitio revera' effet ali-

g v

qualiter ,

2. Inzqualitas intui-

qua divifio intentionalis.

Ó

Verbi

tive vifionis repugnat ftatui Deatorum ; ergo

n Ui y

l

non datur. prob. amt. Repugnat paci interne,

sii d

quz illi ftatui eft effentialis ;

quia ille , qui im-

T

Deum, defideraret videre

perfe&ius videret

TL

Deum perfe&ius , & fic non expleretur ejus

g,t

RY

defiderium. Ergo.

—Maj. ?zd; þrob. dift. quod

RsesPOoNDEOZdI.h.

st

eft fimplex, non poteft dividi realiter. c. inten-

tionaliter ac formaliter. n.

iDiterin

— d. 2. n. a.ad prob. n. a. Quia Beati plusnon

UT

poffunt appetere, quàm illis inditur appetitus;

s ol

dum illis infunditur lumen glorie; cüm enim

p

ignoti nulla fit cupido , appetitus naturalis non

u

poteft ferri in bona Divinitatis abfcondita , &

MTA

Jicét Beati fciant , fibi adhuc aliqua effe abícon-

i?ndendam

dita, tamen ea non appetunt, quia appetitus

Dts h

non habet ordinem ad illa bona adeoque nec

motum ; ordinem non habetimprimis ?nnatum ,

Ull]p g

Wf

1

quia Deus hunc dppetitum non indidit, maxi-

mé cum ferretur ad aliquid impoffibile; non eli-

AHm

M

i

[l

citum ,, quia in illo ftatu nullus dabitur appetitus

Y

nifi rationalis; effet autem irrationale, fi vellet

appetitus. impoflibila appetere , fcilicet infini-

tunra&u, aut obje&a non proportionata fuis

qlllïc

(rmm

|

meritis; hinc neceffarió ille appetitus in men-

-tnc

f?it; :

w

l

fura ;peritis prdpoxitionatz.i quie

Os]1r-

t

/

!

DE VISIONE INTUITIVA DEI,

337

H Ug

O5 J1iciTUR 6. contra eandem. Matth. 20,

lþlex, l

omnibus laborantibus quamvis inzqualiter me- :

n

rentibus datur cqualis merces , nempe denarius

inun

diurnus ; ergo idem faciet Deus in Beatis.

Mi

j

f

Md d

RESPONDEO I. C. a. dift. c. Idem fäciet

i

Deus dando omnibus equaliter vitam eternam,

luälluww,

c. modum vite zternz. n. S. Auguftinus Serm.

OPtm

59. de Verbis Domini c. 4. ait: Denarius ille vi-

BI

la eierna ef? , C in vita eterna omhes equales erunt.,

Ue,q

l

Quamis enim meritorum dicerfitate fulgebunt ,' alius

TTet Vib

169s alius minus ; quod tamen ad vitam «eter

nam per-

TOQL

lnet, equaliserit omnibus ;

"on enim-alteri long

ÍU$ a

alteri brevius , quod pariter fempiternum eft. D.

GRE-

di.qu)

GORIUS NAz. orat. 4o. putat ;

etiamfi Jaboris

'

! c- j nten'

1

plus contulerint, qui priores ingreffi funt vi-

neam, non tamen contuliffe

ille Paterfamilias refpexit.

plus voluntatis, quam

f st

p

RzesPoNDEo 2.dift.a. Datur &equalis mer-

m a

ces ad oftendendum, totam menfüram & ratio-

Lorqs

nem meritorum ultimó petendam effe ex volun-

ondit,i

tate Dei vocantis & trahentis, non veró ex vo-

([o d

luntate currentis aut volentis hominis. c.. ad o-

1b

ftendendam ipfam zqualitatem pr&mii. n. . Vo-

eoqi l-

lu Deus hac parabola oftendere, nullum ho-

isinit

minum poífe gloriari ex opere , quia nihil eft

dignum.

i, E

Deo.

Hinc & Salvator concludit

premio , nifi dignificante & vocante

^ nl

parabolam

hac claufula : ;Multi vocati , pauci eletti.

Nec ob-

pappefffw

-j

at, quód non omnia in parabola ad hanc expo-

fiüionem quadrent; quia S. Auguftinus l. 23.

iil

conftra Fauftum c. 94. ait :

u

- Sicut in. cytbaris mon

quidem omnia que tanguntur, canorum aliquid refonant,

siym?"

Jtd tantiun cborde ; - - ita in ill

is Propbeticis narratio-

(]!

D.iiinar: Tratt. de Deo.

nibus

j

338

^-"DISPUTATIO nf.

f

bus aut aliquid jam fonant fignificatione futurorum,

aut

du

t fie

fi mibil tale fignificant , ad boc interponuntur , u

illa fignificantia tanquam fonantia connettantur.

jl

713

eY

O]J1cITUR 7. contra feptimam conclufio-

jgrit

J

nem.' S. Auguftinus in l. de cura pro mortuis geren-

Mdv

« q

da negat

mortuos viventium habere notitiam

ac curam,

C. I3. fic ait: Si rebus vircentium intere[-

j lao

Y

sut G

ent anime mortuorum , €9 ipfe mos , quando eas vi-

loqueventur in fommis ; uí de aliüs taceam,

d fcant

demus , àl

1

me ipfam p

ia Mater nulla noéte defereret , qu& terra

marique Jecut

aeft, ut mecum viveret.

"Abfit enim, ut

y oj

ATA

fatta fit vita

feliciore crudelis usque adeo , ut. quando

aliquid angit cor meum , nec

triflem filium confoletur

TM

iexit unicb , quem munquam «oluit mefTum vi-

winpt

!

queim d.

dere.

Item ex Pfal. 26. ad illa verba : Pater meus

rjnui

&g mater inea dereliquerunt ne , fic argumentatur :

h

vjj m

uia ergo nos dereliquerunt Patres noflri, quomodo no-

firis curis

& rebus interfumt ?. fi autem. parentes non

ia

W

ánier[unt ,

qui. funt alii mortuorum , qui noverunt quid

agamus quidve patiamu

r? Ex his ergo S. Auguftini

verbis colligitur , Sanétos neícire ea , que

03 ]Ifl

LU

fiunt in terris, licét ad eorum ftatum pertineat.

D

REsPONDEO 1. S. Auguftinum hoctantum

n

dubitandó dicere non affirmandó. Ita refpon-

ET

det S. 'Thomas p. 1. q. 89.a. 8. C. duguftinus, in-

At

quit, boc dubitando dicit.

Unde prewittit: ut volet

Verum quia Augufti-

d

accipiat quisque quod dicam.

11

A

nus c. 15. determinaté concludit his verbis:

E

)

PProinde fatendum efL , : nefcire quidem mortuos , quid-

d

bíc agatur,

x

Em

RESPONDEN

T alii ». dift. Mortui nihil

$. C.

IT

fcium de vivis pet converfationem cum illi

B)

per

/

/

]

DE-"S;ISIONE INT['IIT,IIVAV'DEI. þ3139

th, li

lf ;l f:

þer vifïonem in Verbo velalio modó n. Verüm

Ilf

nec ifte modus refponfionis mihi füfficit.

-RzsPONDEO ei'go ^. dift. Mortui nihil

XDcff.

A.

fciunt de vivis, nifi que voluerint fcire. c. quae

voluerint fcire. n. S. Auguftinus tantüm vult

Mim

dicere, quód mortuos non amplius zangat cura

i

L

hujus fzculi. Hinc quamvis non mult

um Íciant,

fciunt tamen ea, quorum ipforum aut

Dei inter-

Üllg,

eftfciant. ta colligitur ex di&tis S.

j litlm

Auguftini

C.13.ubiait: n putamus quietos , quos

inquieta vi-

UT

ta vivorum follicitat ? Et c. 1

-

W qu)

5. Po[Junt Spiritus mor-

tuorum aliqua ,

qu& bí; aguntur , que nece[Jarium eft

! af

eos no[Je , & que mece[Jarium non eft , eos non no[Je $

tf -

NTRTUN

mon [olum preterrita vel prefentia , verim etiam futu-

va [piritu Dei revelante cognofceres ficut non.omnes bo-

TU

mines fed Propbete , dum bíc viverent, cognofcebanit ,

Qu

nec ipfis omnia

fed que illis e[Je revelanda divina provi-

P TA

LUA

dentia judicabat.

Ita S. Au

R

W

guftinus, cui non du-

bié refpondendo fubfcribo.

p

a, t

O2]JiciITUR B8. contra o&aväm conclufio-

nem. r. Vifio intuitiva Pauli fuit fübje&ta tem-

]

PAl

pori&mutationi ; ergo & vifio Beatorum. :9. An»

yott

8eli quamvis habeant vifionem intuitivam Dei,

s

"u

tamen (üt teftatur S. Thomas hic q. 12. a. 10. ad

yin

2.) accipiunt novas cognitiones circa negotia

j u

u

füorum clientum ; ergo idem locum habebit in

Beatis.

r

3. 9. Auguftinus loco priüs citato c.

j i

I5.teftatur, Beatos novam aquirere cognitio.

f

j

nem de ftatu viventium feu per animas noviter

in ccelum rece

ptas, five per Zngelos à terra re-

"i

deuntes 5 -ergo vifio intuitiva augeri poteft, -

)

. KESPONDEO ad 1. C. a. n. c,

& paritatem

W

Y 2

H

340

DISPUT ATIO V.

Wmf

n

Difparitas eft; quia Beati jain funt in æterniþate,

nec illis opus eft ullo tempore.

— Ad 2. & ad 3. dift. Accipiunt

novas coghi-

&a, que no

n vident in

[50) V]d

tiones quoad aliqua obje

dent inVerbo. n. Deus

Verbo.c.quoad eaquz vi

i

prl "

voluit potentiis anime re

linquere fuam a£&ivita-

g

diu adhuc futurum eft

tem etiam in colo',

quam

1

tempus in ifto mundo.

Ideo noluit omnia re-

a effentia,

fed voluit, ut a-

velare San£s in fu

liquoru

m objectoru

m notitiam caperent per fe

er fuas potentias; qu&nam v

ero fint

ipfas & p

ullus hominum determinare pote-

h

illa obje&ta, n

rit: maximé cum

Deus in fimilibus probabiliter

fii

ftantem legem , fed operetur

[

non fequatur con

juxta circumftantias

meritorum & aliarum difpo-

fitionum part

iculares.

Et verofimile eft, etiam

|

oris

M

in seternitate

futuram effe fuccefhionem opera-

tionum cir

ca obje&a fenfuum ,

.

qu& non viden-

n

tur in Deo; i

ta tamen , ut ea fucceffio non re-

M. Q

u phy-

&ib

uletur fecundü

m tempus extrinfecum fe

ficum , utpote quod non datu

r amplius; fed fe-

Ql

u metaphyficum,

rl

cundüm tempus intrinfecum fe

caufarum & effe-

uod confifüt in ipfi

O

ordine

iufum

&vuum fecundüm fe ,

& non relativé ad motum

BIÉ

fpectato.

W

corporis alterius, v. g. folis, aut cceli;

i

.. DISPUTATIO V.

M

n

[

De Scientia Dei.

'ttq

N hac difputatione queritur 1. An Deus

A

tf

cognofcat omnia poffibilia & actu exi-

I

uté ex-

N

itïen—tia?,. ». An Deus futura abfol

i

üitu;a

'

'

DE SCIENTIA DETL

341

ll ætemïmæ

ftitura cognofcat in füa effentia , velin fuis

QV t

ideis , vel in decreto predefiniente , vel in

u

ipfis creaturis? 3. An Deus futuros actus li-

[

beros videat in decreto phyficé aut morali-

jrura

ter przdeterminante , an veró in condeter-

U füy

minante ? 4. An detur in Deo fcientia me-

li i

dia ?

VOl

t

1] ven!

QUJESTIO I

Miare g

Drobali

ZAn Deus (;'ognojäat omnia. po[fibilia 6'99 atiu exi-

. ffetitia , bonum, malum , negationes, uni-

X 0pert

m

verlalia €» fingularia, &c. ?

d ti

OTANDUMI. Nomen /fcientie ex commüni

m o

£vl

acceptione hominum fignificare quatuor ge-

nera cognitionum. r. fumitur Jatiffin? pro quali-

cefo o

bet cognitione five fit certa five incerta, five

evidens five obfcura, five difcurfiva five non

ia

P]ius; []

difcurfiva. | 2. Sumitur minüs lat? pro cognitio-

pl

ne certa & evidente, fed que comparatur per

yun d

difcurfum.

3. sumitur //ritti»s pro cognitione

d

^

Certa & evidente, que tamen non aquirituür per

J; f5

difcurfum, fed per fimplicem intuitum ope fen-

fuum vel intelle&tüs.

Sic dicitur dari fcientia

primorum principiorum v. g. idem non

4

L

poteft fimul

e[Je &? non e[Je.

4. Sumitur f?rittif/imà pro ea co-

1

gnitione que non eft difcurfiva, nec etiam for-

)

maliter intuitiva , fed comprehenfiva rerum in

fua caufa.

Sic non nunquam folent dicere ; fe

d

habere fcientiam omnium que comprehendun-

f

li l

)

üm infpexerunt

j

tur in hoc v. g. libro, quam-p*»riïm

3

titu-

pl

^

nisr UTATIO V..

34

n

i

:

titulum ac geheräles conclufiones 'ipüus libri, ex

j

quibus r

eliqua facilé intelliguntur.

dflnd'

NoTrANDUM II Effe de fi

de., aubd in

al [

i

Deo detur fcientia; fic enim v. g. Efther 1

4

dicitur : Domine , qui babes omnium fcientiaim , &

4 K

g

Coloff. 2. In quo omnes. Tbefauri fapientie &5 cientiee

j fe

id

unt .ab[;onditi.

Et Job. 28. .Deus inielligit oiam

"

NoT.

fapientie ) &9

ipfe novit locum illius ; ipfe enim

wj

u

nes mundi intuetur , €g .omnia ,

que .fub celo funt ,

Jtem €. ult. Scio quia mulla latet te cogi-

m

vejpicit.

up te

tatio-

ventfni

NoTANDUM tr11. Varias affignari proprie-

atl

tates divine ícientie , per quas diftinguitur à

u

j

fcientia bumana.

GowET enumerat duodecim.

cqntt'rzg

. quód obje&um diving fcientie fit ipfe Deus

jt, ld

j

& füa effentia. ». quód Deus non cognofcat ob-

agl

jecta per fpecies, aut per effe&us , fed per füam-

i

met effentiam. 3. quia non per difcurfum üt ho-

N

mines, nec per fücceffionem operationum, üt

Angeli, fed per unicum fimplicem contuitum

RU

d

omnia cognofcit tam conclufiones quàm princi-

pia. 4. quia fcientia Dei nunquam eft tantum ha-

r

bitualis fed femper aétualis , quia intelligere eft

)u5f

ipfum effe divinum. 5. quia Dei fcientia eft uni-

tanff

verfalis fe extendens ad omnia genera , fpecies,

quig

individua , & intima predicata entium. 6. quia

"t

eft infinita & inperfcrutabilis juxta illud Pfalmi :

ffïlqam j

Mirabilis fa£ta eft [cientia tua ,. ex me , confortata eft,

li

& non potero ad eam, . 7. quia eft certiffima & in-

t p

fallibilis. 9. quia eft feecunda, ad intra producens

Tin

mundum & ícientiam tam Angelicam quàm hu-

ET

manam , & artes beftiarum &c. 9. quód fit uni-

&t

IO.

formis , quia eft immutabilis ac invariabilis.

Ut

quia

DE SCIENTIA DEIL

343

! hbm,

quia eft caufà rerum non tantüm dire&iva ficut

inhomine contingit , fed etiam effe&tiva. rr.

QU

quia eft independens à rebus , prout eft depen-

'fïher li

dens fcientia humana, quz caufatur à rebus tan-

UM

ii

quam obje&is imprimentibus füi fpeciem. r».

quia non eft accidens ficut in homine vel An

ge

i

41

lo, fed eft ipfa fubftantia Dei.

lhtir

Q

NOoTANDUM I1v. Scientiam divinam dividi

in nece[Jariam &ccontingentem, — Nece[faria eft, quae

VRT

gx

non potuit non convenire Deo; cujusmodi eft

qua terminatur ad eífentiam & predicata Dei

Dropr

neceffaria , & ad creaturas

puitr d

poffibiles quà tales.

Scientia hec vocatur etiam maturalis.

Scientia

Odecin

contingens vocatur, quz potuit Deo non conve-

f Dens

nire, & eft illa, quz verfatur circa.actus Dei

t o

liberos & contingentes , item circa creaturas

lum

amithe

a&tu exiftentes , aut exftituras faltem fub condi-

tione ; & hec fcientia vocatur etiam /ibera,

mm, i

NoTANDUM v. Scientiam Dei celeberri-

Qntton

ma divifione ulterius dividi in fcientiam fimplicis

Vr

intellizentie , &in fcientiam vifionis. — Scientia Jàn-

Ytum J

plicis intelligentie communiter vocatur illa , qua

frtt d

Deus intelligit res poffibiles àtt poffibiles abftrahen-

yelcuti

do, an fint vel fuerint vel future fint; aut qua

t

cognofcit alias veritates meceffarias abftrahendo

. qu

quodammodo ab earum exiftentia actuali.

Per

fl

h

fcientiam ojfionis intelligitur illa ,. qua Deus co:

ii j

Jl

gnofcit res poflibiles üt a&u exiflentes , vel a&u

ma&m

exftituras pro aliqua temporis differentia.

T

d

OT ANDUM vI. A Recentioribus admitti

j

Scientiam mediam inter fcientiam fimplicis intelli-

i

]i

gentie & fcientiam vifionis.

Vocatur medía ,

i /

[

quia participat aliquid de fcientia vifionis, &

qma

4

aliquid

DISPUTATIO V.

544.

b]

aliquid de fcientia fimplicis intelligentiæ; videli-

Wüu

li

cetilla, qua Deus coghofcit a&us liberos poffi-

f 'ï[umv

biles füb.conditione futuros v. g. Scientia me-

"fupà

dia eft, qua Deus videt converfionem futuram

Tyriorum, fiin Tyro predicaret Chriftus. Con-

gj

L

verfio illa T'yriorum previfa, eft actus liber hu-

MVE

manus, & etiam actus puré po[fbilis, quia nun-

qinpd

quam pofitus eft, neque etiam ünquam ponetur ;

.& eatenus cognofcitur per ícientiam fimpli-

ype etu

IU

cis intelligentiz.

Sed quia illa converfio: eft

faltem futara füb conditione , ideo eatenus videtur

iffo d

mitioni

per fcientiam vifionis.

Ne igitur fiat confufio

tl

terminorum , dicunt Recentiores , eatenus hos

.aQus liberos . conditionaté futuros videri per

D.

Jcientiam mediamn.

ii

SODICOT

Deus cognofcit &ïvcompïelïändit

gt

O

fe ipfum.

PRoBATUR conclufio r. Luc. to. dicitur:

tj

tivum

- INemo fcit , quis fit- Filius nifi Pater , &? quis fit Pa-

ter mifi Filius.

Hoc autem verum non effet, nifi

ii ]

loqueretur de cognitione comprehenfiva.

Et

n

1. Cor. 2. Spiritus Dei fcrutatur omnia. etiam profun-

tf i

.. da Dei ; nemo novit, que [unt Dei, nifi [piritus Dei.

il

la

PRoBATURCconclufio 2. ex S.Auguftino, qui

A

l. 15. de Trin. c. 14. ait: ANovit omnia Deus Pater

!

ye

q

WO

ine ipfo, movit in Filio; féd in fe ipfo tanquam fe

ipfum ; in Filio tanquam. Verbum [uum , quod, eft de

"ag

bis omnibus , que funt in fe ipfo.

Omnia fimiliter no-

hr

vit & Filus , in fe fcilicet tanquam ea, que nata funt

Y

t

de iis, que Pater novit in fe ipfo : in Patre autem tan-

of

, quam ea, de

quibus nata Junt , qu& ipfe Filius novit in

wuml

je ipfo

o

D

ICO II. Deus cognofcit etiam entia ra-

t

tionis,

,DE SCIENTIA DEL

345

lii

Ti

^

tionis, quae ab intelle&u creato fabricantür'; -ea

M

tamen nulló modó efformat.

A

m

Simili modó co-

gnofcit univerfale , nec tamen

facit univerfale,

fiti

dU

PRosATUR conclufio 1. S, Thomas

|

X Con

hic q.

r

14. 3. 9. ait: Deus cognofc

CUb ommia , que funt in po-

tentia creature froe attioa ffoe pa[froa

, Jfve in potentia

5 M

Qif

opinandi €9. imaginandi.

D t

Ergo cüm omnia predicta

fint in potentia imaginativa homini

j nv«g

tione erunt in intellectu divino.

$, eadem ra-

Ia

PROoBATUR conclufio », Non eft imþerQ

1 Yi

fectio habere cognitionem ac fimilitudinem co-

£ eonfi

gnitionis imperfecte ;

Fents s

ergo talis cognitïio eft at-

tribuenda Deo.

ll a

DICO III. Deus cognofcit negationes en-

tium & peccata : 'in perfectione feu

reCtitudine

yeemdt

oppofita, ríon.vero in fe ipfis.

PRosATUR conclufio. IN

OT

egationes & pec-

cata formaliter talia non habent

aliquod effe pof-

mfb

fitivum;

ergo neque poffunt habere aliquam fui

at

ideam. Ergo neque poffunt cognofci üt funt

f E

in feipfis. prob. c.. Idea debet effe obje&to fimil-

fj pm j

u D

lima & ejusdem nature cum obje&to; adeoque

cüm aliquid pofitivam non poflit effe ejusdem

üünMUi

Dur Pt

naturz cum pura negatione, non poterit nega-

tio reprefentari per aliquid pofitivum.

ii

DICO IV. Deus cognofcit o

In

p f

lia tum preeterrita tum a&u exiftenti

d.

ia poffibi-

fmiir?

/

PROBATUR conclufio. Deus omnia poffi-

u

bila poteft producere vel a&u produxit; ergoil-

du

!

j

la cognofcit. — rt. patet. quia ex poflibilitate ef-

!m* W:

ecuum in philofophia demonftratur exiftentia

caufe primz. c. prob.

uidquid Deus poteft

] ii

Producere , illud etiam cognofcit ; ergo. Hewc

t

3

ratio

k i

346

LQD ISPUTATIO V.

i

i

j

ratiö. eft S. A,ugujftinix ]. r2. de Civit. Dei c. 26.

j

ubi ait: Jnuna Dei fapientia funt immenfi quidam

:

n

& infiniti tbefauri rerum intell

igibilium, in quibus funt

j

j

:

omnes. invifibiles atque. incomm

utabiles rationes verum

, que per iflam fatte

[

etiam vifibilium & mutabilium

,

d

j

funt ; quoniam Deus non ali

uid n

eJCiens fecit , quod.

s u

:

]

re&t dici potefl ; porro

mec de quolibet bomine artifüc

l

Mi

jens fecit omnia , ea utique fecit que noverat.

DICO V, Deus cognofcit etiam omnia fin-

WPTIG )

Vsbl

gularia

ac individua entium quamvis infinita.

qtem dj

Conclu

fio videtur effe contra Ariftotelem.

Eccl. 39. v. 24- di-

mumeti

PROoBATUR autem r.

D

citur : Opera omnis Carnis coram

illo. -- à.feculo usque

w tetd

rabile (id eft , no-

in. fculum refpicit &2 nibil eff i

Vidit Deus cuncta.

Pnog

vum ) in con/peCtu ejus.

Gen. 5.

w Du

qua fecerat, & erant

d

lde bona. Job.98. pfeenim

& omnia qu& fub celo funt , ve-

sf um

fines mundi intuetur ,

fbicit.

Chriftus in Evangelio : O

mnes capilli capi-

Ti

t

jis ve[tri numerati

funt : - - nec capillus cadet in terram

!u

fine Patre veftro.

Heb. 4. JNon.eft ulla creatura in-

vifibilis in con[pettu. ejus ,

omnia verà muda £5 aperta.

yretat

m

funt, oculis ejus.

PROBATUR conc

lufio 2. Aüthoritate & ra-

NT

nj

tione D. Thomse p. 1. q. 14. a. 12. C. ait : Cogni-

tio cujuslibet cognofcentis fe extendi

- fecundum modum

.

IT

.

fpecies enim fen-

i

forme que eft principium cognitionis

i Mfunt (

. fibilis que eft in fenfa

, eft [militudo

Joliun, unius indi-

vidui: unde per eam

folum unum individuum. cognofci

N

*f

, goteft : [pecies aut

em intelligibilis intelle&tus noftri, ejt

M

fümilitudo vei quantum a

d naiuram [peciel , que eft par-

Q

unde intellectus

m

üicipabilis à particularibus infinitis :

nofler per [peciem. intelligibil

em bominis cognofcit quo-

1

(

füd. tamen n inquantum

"t

daimmodo bomines infinitos 5

difiin-

DESCIENTIA DEL

347

diftinguuntur ab invicem

:

, Jféd. fecundum quod commu;

mþ !

Mil

nicant n natura [Deciei :

propter boc quód fpecies intelli-

A

gibilis intellettus noftri

IH f

& mon fanilitudo bominum quan-

ium ad principia indio

idualia ,

Jéd. follm quantum ad

I fj

principia [Deciei. Effentia aut

Ü

! duj

em divina , per quam

iniellettus. divinus intellizit ,

eft

Jünilitudo [ufficiens 0-

hm

mnium que funt , vel e[fe polJunt

I

Amon folian quantum

mmniüm.ï

ad principia communia, fed etiam :

wantum ad principia

propria uniuscujusque.. Unde fequi

Ü

u

r quid [cientia Dei

Iu

J extendat. ad infinita etiam fecundi

1

l,

n

"m quod funt. ab in-

vicem diftintia, Similia habent

T

numeris.

Patres ldcisä in-

At

DICO VT. Deus cog

Dofcit etiam futura

tam neceffaria quàm libera,

t CU

ROBATUR conclufio r. Dan. c.

]i

tur: JDeus eterne

I $. dicï-'

qui abfconditorum es cog

Witor, qui

ijv

mofWi ommia) antequam fuant. . Et Pfal.

I38. Omnes

p

ü

d

vias meas previdifti ,. tu cognovifti omni

novilJuma C

antiqua.

bt

PRoBATUR conclufio

2. Deo omnia fünt

Tj i

prefentia ab sterno;

ergo etiam videt futura.

"Int. & c. prob. autho

ritate Patrum. Sic v, .

gt

Auguftinusl. 12. deCi

V. ait: JNon more noftro quod

r pl

futurum eft profpicit ,

vel quod prefens ef! afpicit , vel:

j t

quod prateritum eft ref)

icit ; neque ejus intentio de co-

Bnitione in cognitio

nem ird

;

2

mf , in cujus incorpeo intui-

utür i

Iy

£u adfunt cuntta que novi

.

p a

|

DICO VIIL Deus co

"

gnofcit omnia condi-

| me: !

tionaté futura,

i

j

iiVe non.

five condiFio aliq'uand—q ponatur

j

PRoBATUR -concluüo.,

Deus predixit a-

if

iqya conditionaté futura ,

quorum tamen con-

: '

j

Mll

ditio nunquam fuit pofita ;

ergo pravidet illa,

|

W

- Znt.

348

DISPUTATIO V.

TU

!

Znt.

rüb. Sic 1: 1. Reg. 23. predicit Deus Da-

)

(Ham

vidis per Ceilitas prod

itionem, fi in illorum ur-

"j

be remanfurus effet ;

dum enim David Deum

ülosüD

interrogat: ff defcendet Saul

, ficut audivit fervus tuus?

( j

refponfum tulit: Defcendet.

Roganti iterum; Si,

nl

if

&

& viros qui

fzmt mecum in ma-

tradent qmne voiri Ceil

L

H

qetia

nus Saul? refpon

fam eft: Tradent. Quo audito

Qn n

furrexit David &

viri ejus &c. adeoque-conditio

li

af

non fuit pofita.

9. Chriftus Math. 11. predixit

qute

futuram Tyrioru

m &Sydoniorum pernitentiam,

Adl

ibus patraret eadem miracula,

fi ipfein illis urb

fufm d

quz in Galilza.

Sic enim ait : L2 tibi Corozaim ! -

fiin Tyro &2 Sydone facte fuif-

gt

«xe tibi Betbfaida! quia

olim in cinere.

v a

ent virtuies , que fa

( funt in vobis ,

a Qu

& ciZicio penitentiam egi[Jent.

)

tpoo

Solvuntur Obje&ipnesï.

d d

at

: OsrciTrURri. Contra fecundam conclu-

fionem. Si Deus cognofceret entia rationis &

d u

t011

univerfalia ,

tunc eo ipfo faceret ens rationis,

aut univerfale; fed hoc non p

oteft fieri; ergo.

n

pote

ft cognofcere univer-

niipe

Maj. prob. Deus non

t

fale , quin in fe ipfo

efformet fpeciem ac ideam

univeríalis fuo objecto fimillimam ;

atqui hoc

hi

9. S D

eus poteft

W

eft facere univerfale ; ergo.

cognofcere univerfale ,

tunc eo ipfo

poteft et-

!

tionem au

t ideam confufam ;

i

ijam habere cogni

atqui hocrepugna

t; ergo. Maj.prob. ldea uni-

»

tD

verfalis in Deo debet

c

ffe fimillima cognitioni

n

confufe humang ,

& ejusdem nature cum illa;

hi

ergo etiam haberet cognitione

m confufam.

J

f-

-« JARESPONDEOadI.n.Maj. 4

d þrob..dift. eff:ä

at

j |

DE SCIENTIA DEI

349

D

matideam fimillimam tendentem in gdgnitim;lem

.]Omm ll

Àl D

humanam. c. tendentem in objectum cognitio-

Ti

» tionis humanz.n. Tunc folüm daretur imperfe-

&io, fi Deus aliquid fingeret circa ipfum objettum

m d

UL f

cognitionis , aut fi idem obje&tum obfcuré co-

gnofceret; hoc tamen non fit per cognitionem

Aotglfo

W

11

univerfalis , quia per hanc cognitionem Deus

non tenditin objettum cognitionis humanz , fed

n

in cognitionem bumanam confufam

tat ut eft in fe.

&

quam reprafen-

M.

! Türi

- 4Ai. 2. dift. Maj. Po

] Ortgt

teft habere ideam con-

fufam fic dictam refpe&tu obje&ti humani & co-

fidefi)

gnitionis humanz. c. talem refpeétu obje&i di-

T

vini aut cognitionis divinz. n. Idea qualiscun-

que, qui dicitur confufa, folüm dicitur con-

fufa refpe&u obje&ti, in quod tendit intelle&us

cognofcentis; Deus per ideam univerfàlis foliüm

tendit in cognitionem hominis ,

m eond:

& hanc' reprz-

fentat ut eft in fe,

adeoque refpeétu hujus non

yotonst

fatO0

eft cognitio confufa; in obje&um veró reale

non tendit períhanc cognitionem , adeoque et-

r; a

iam refpe&tu huüjus objecti Deus non habet co-

o uniyet

gnitionem confufam, nifi materialiter tantüm,

« t

in quantum habet eam ideam, quz fi collocare-

atquï th

tur in homine ; à quo refertur ad

jeUs potel:

le, vocaretur & eífet confufa.

obje&um rea-

o ]

BJICITUR 2. contra quintam conclufio-

u

nem. HrrRoNYMvs ad z. c. Habac. expreffé

f

negat Deum minuta quazque cognofcere ; ergo.

(

glïl

4dni. frob. ex his ejus verbis :

D

"bjurdum eft , ad

) Cum ]Lg

boc Dei deducere Majeflatem , ut. fci

at per momenta fin-

i

guia ,

quod nafcantur culices , quótve moriantur ; que

j

a?

einicum, que & pulicum &2 mufcarum fit in terra mul.

titudo j

)

350

'DlsäüTAfmö V.

titudos quanti pifves in aQua'nät&üt, & quz: de minori-

D

bus majorum predecedere debeant. Exgo.

i

RzsPoNDEO n. a. ad. prob. dift. Dicit hoc

u

d

effe abfurdum , ut Deus habeat talium fcientiam

' n

providentie humanv , ac fiftendo in ifta fcien-

ag D

tia. c. eam ordinando ulterius. n. S. Hierony-

I W

mus tantum vult, indignum effe Deo, ut Deus

sim L

de iftis minimis quafi ratione fui curam gerat,

w ii

aut eorundem fcientiam quafi ratione fui exqui-

[j

rat ; munquid enim de bobus cura eft Deo? üt ait A-

f&

poftolus.

Interim tamen Deus, qui in iftis ni-

ícientià reperit , in iisdem repe-

jantr

hil dignum fuáà

iO.

rit rationem medii ad fuum finem ultimum, con-

& ob hunc finem de iftis mini-

i

gruentem Deo,

ial

mis Deus curam gerit, v

el ut magis proprié lo-

m )

quar, per ifta minima Deus curam habet homi.

DN

nis,

& fue gloriz extrinfece.

O5]ICITUR g.

contra ultimam conclufio-

a. r

nem.

S. AuGUSTINUS l. 1.

de anima & ejus

Ws

origine, ad Renatum

?

c. 12. fupponit, Deum

yuro ]

, quod non eft futurum; licet

T d

non previdere

|

(

!l

t

alioquin pofita aliqu

3 conditione futurum effet.

. ipfa exinamitur , om

nino prejcientia ,

11

Quid, inquit ,

fimuj

fís quod prejcit

ur, non erit ?

quomodo enim reGt?. dici-

quod non eft futurum?

3

£ur praciri futurum ,

dift. S. Av cvsTINUS füp-

lC

RESPONDEO

ponit De

um talia non previdere prefcientia ab-

;

K

conditionata.n. S. Auguftinus tantüm

foluta. c.

i

arg

umentatur contra Pelagianos, qui , dum vi-

db

dmittére przfcientiam futurorum con-

debantura

ditionatam, reipía tamen admiferunt abfolutam,

dum ob merita taliter conditionaté previfa Vo-

m

aut damnari: contra

luerunt paryulos falvari

hos

j

U

DE SCI"ENTIA DEL

351

i lj

hos ergo' ait; talem

prefcientiam nullam effe,

fundantem fcilicet p

cenas aut prémia, quz ver-

| DiCif hoc

fetur circa objectum

nunquam exftiturum.

Et

M n

hoc quoque refpondendum eft ad S. Fur.c gw-

W.a It

TIUM, qui l. 1. de veritate predeft; fic ait: Nz-

Vifon,

que enim Dominus verum omnium con

D

ditor facienda pra-

fcüfet , que facienda non e[fent ;

Jcitmus mamque pra-

( !

Jeientiam .Dei fic e[Je veram ,. at

]

Telins

ue z'ncommumbz'lgm,

!t

ut que futura pre[cit ,

veré futura fint.

1N

OBJICITUR 4. contraeande

m. Futuracon-

!t

tingentia quando

que in Scripturis predicuntur

n t

dubitanter ;

ergo ea Deus certó non novit. Zr.

l) (

jrob. Ezech. 2. dicit Deus :

J mip-

re

Sj FORTE cel ipfi

audiant, Jer.26. INoli fubtrabe

verbum, fi FoR-

Vr

TE audiant. Et Math. 21. Ferelu

niur forté filium

meum.

Ibidem c. rz1.

ahe&ïm

5i in Sodoma fattee fuilJent

virtules , que in te ,

FORT E manfi/Iet in bodiernum

teond

dim. Ergo.

tim d

REsPONDEO n. a. ad prob. dift. Utitur Scri-

]t, Dut

ptura his terminís ad denotandam rei difficulta-

u J

tem aut incertitudinem fe tenentem ex parte

yum dl

hominum. c. ad denotandam ignorantiam divi-

]æfamm,

nam.n. S. GREGOR

IUs Hom. 18. in Ez. putat ;

u d

his formulis fignificar

i difficultatem maximam fe

p

tenentem ex parte hominum. HigROoNYMUS

us d

Veró in c. 26. S'er. putat, fignificari incertitudi-

ä

fj

C

nem fe tenentem ex inftabilitate humani arbitrii

p

quoad propofita in futurum , cuiinítabilitati &

j

],

incertitudini noluit prejudicare Deus,

jf

il

j

) ii

QUJZSTIO IL

J

]W

j;!

)

j

41n Deus fumm aij;lutä exflitura cagnofcat iä;

"us

)

952

DISPUTAT 10 V.

j

j

fua. effentia , oel in

Jüis. ideis , vel in. decreto

"l

jn

predefiniente ,

vel in ipfis creaturis ?

:

jiu

TANDUM I. C

ertum effe apud "Theolo-

NÉ

os Deum cogno

fcere fe ipfum & [ua attribu-

i.

d

du

ta in fua e[fentia ,

quia nu

llum aliud fingi poteft

« i

medium, in quo

Deus fuam effentiam cogno-

R

q d

fcat, nifi ipfius pro

pria effentia, ficut e nos

t dnque

:uxta dicta in Philofop

hia cognofcimus noftras

o

s. Volitionem, cognitionem,

qulhatut

animi affectiones v.

Yora.

voluptatem , dolore

*

m &c. per ipfam effentiam

harum affectionum ,

üt funt in nobis.

a

d

25

UT

NOTANDUM II.

Certum pariter effe apu

"'Theologos cog

nofci àDeo entia po[Jibil

ia in e[Jen-

t

cterno Deus nullum aliud po-

sm d

tia divina, quia ab

trusli

tuit habere medium cogn

ofcendi alterum mun-

fuam e

ffentiam. Solümquz-

iiu

dum poffibilem nifi

ftio eatenus eft, utr

üm Deus cognofcat poffibi-

t

lia in fua effent

ia tanquam in c4

ufa entium potfi-

3 u

bilium, an vet

ó tanquam in /pecie repre[entante

i fl

omnia poffibilia ? qug ip

fa queftio facilé com-

NT

dicatur, qu

ód Deus entia pof-

(t,

lanari poteft , fi

fibilia in ratione poffibil

itatis intrinfzce videat in

Vi

m in

fpecie reprefentante il-

T

fua effentia tanqua

vero eadem in ratione poffi-

la poffibilia 5

uod

iil

bilitatis extrinfe

c& videat in fua effentia tanquam

j

Aj

, quia poffibili-

in caufa poffbilium. — Ratio eft

DT

tas intrinfeca. rei in

noftris principi

is nihil aliud

il

pugnantiam terminorum, i

AT

dicit, quàm non re

l

eft effentiam rei, qu

g utique debet reprefenta-

tanq

divina per propriam imaginem ter-

ä

il

ri in effentia

ininorum :

poffibilitas econtra extrinfeca dicit

l

VU

dependenter à caufa, que

i

producibilitatem rei--

utique

4

]

'D E-S C'I-ENT,NIA D E I.

353

Il diy

j

li

Ài

utique producibilitas co'gnofci non

poteft

cognofcendo caufam in

ratione caufm.. .

^if

1 T

, NoTANDUM.r:. Sola

m hic füpereffe quäe;

ftionem de entibus abfolu?

futuris. -

JUairi

Et ftatus

"i lo

f

quzeftonis eft, an Deus talia entia

aliquando

exftitura cognofcat infpiciendo füam

e[fentiam

mmwgn

Ww

an veró infpiciendo füas idezs , aut in

fpiciendo

Ti

fuum decretum predefinitivum. creandi i

an denique infpiciendo ipfas creaíurag

lla entia;

VN

U

immediatum obje&um füz vifionis.

MT

j

NoTaAaN»DpuM rv. Poti

|:

flimüm controver-

fiam effe in eo,- an poffi

D

bilia & futura co no-

l:efïe qu

Ícantur àn decreto predefiit.

iv0 ,

n

Priorem fententiam defendu

an veró in fe ipfis g

ld

nt Thomifte; po-

fteriorem autem multi ex Re

RU t

NETUshic n. 46. dicit:

centioribus. . G.o-

Yiliqu.

Hæ/(: qua[lo magni ponde-

ris eft . ex ea fiquidem tanqu

am €x pracipuo fundamen-

[

to dependet. bofitio wel defir

ucbio

Atüm o

J[cientie medz'æ.l Si

enim Deus non cognofcat res im

mediaté in sE

ts

Jéd fülüm in s & 19 s0 & in fua

IPSIS,

ac]e eot

e[Jentia, & in

OMNI-

POTENTIA Lanquam in cau(a

(cüm illa non f cau-

ena p

Ja rerum , . mift z determinata

G

ap,

il t

plicata per diving,

*oluntatis decretum )

manifeftum eft ,

futura. contin-

natet

gentia none[Je cognofcibilia ab intelle&tu

o

Ü

divino ihdepen-

denter à decreto ,. && fismo vationis ante

edente

; & fíc

qrun

l

vacat [cientia media

» qu& eft cognilio futuroru

u

tonatorum ante dec

retum.. lta Gonet.-

t condi-.

yi d

.. DICO L. Deus co

gnofcit entia þqyz"l:zlza

ii

quoad rationem poflibil

j

l

n

itatis intrinfece in fua ef--

g

ientia tanquam fpecie re

E

prefentante effentias re-

1gin€

jl

l

:

i

D

rum poflibilium

l

!

l

l

Ü

; quoad rationem vero.poflibi-

jl

litatis extrinfece

Hüfüa W

D

Caufa rerum.

cognofcit. g in fua effeptig üt

í

W

Deb. |

D.mort. Tratt. de

Z

Tie

H

354

DIiSPTUÜATIO V.

QWM

Pao$aTUR conclufo.

JHac ratione o-.

jt

licari , qu

mnium optimeé poffunt omnia exp

ff

(b

E

c fententia

j

Occurrunt in hac materia j .ergov: he

i

ä

eft preferenda.

g

vt

DICO II.

Deus videt entia futura in faa ef-

ntüm, àt repre[entante en

s in ratione for-

fnprt

fentia ta

lla temporis dif-

s d

mali con

ftitutiva entis creati proi

ferentia, quod in ferie c

aufarum apud homines

;efpe&un

antia di

anteriores vocari poteft futurum.

um

PRaozATUR conclufio. Deus videndo en-

u

tia futura nihil aliud. vi

det, quàm formalia pr&-

entis

futuri quà talis; fed ens

DI(

dicata coníftitutiva

of

uturum qua tale

con

ftituitur per praedicata ipfiin-

i a

trinfeca cum re

fpe&u effentia

li ad a&tionem crea-

temporis; & hsc o-

o m

tivam & ad differentiam futuri

mnia preedicata videntur in

e

fTentia divina ütre-

veldii

ergo etiam entia fu-

ho

refentante hezc preedicata;

ffentia divina àt re-

hus die

tura quà talia vide

ntur in-e

refentante ens in r

atione formali conftitutiva

eltn

sedicata, per

Wif

entis creati. Maj. patet. quia per ea pr

ju:e res'conftituitur , per eadem etiam cogno-

Vlm

,

membr. etiam patet ex €os

v

fcitur. Min, quoad 1.

uia his folis predicat

!s habitis habetur ens üt

3

condittin&um ab ente pur? po[fibili,

& àt pofitum

"A0f

ó folis prae«

j

in /latu creato futur

i temporis ; his ver

.f:dem f

dicatis non habit's non

habetur ens üt condi-

Ü Tf

"

& pofitum in fta«

ftiné&um ab ente ur po[fibili

) E()gn

tu creato futuri temporis.

L]

Min. quoad 9. membr,

H

ntrinfeca rerum evi«

är

ob.

Omnia predicata 1

1

denter repre

fentantur ;n effentia divina ; ergo

1

TUf

dicata relativa

Y

lj

etiam illa prz

futura in fua

ens-

"n

. D,,ICO IIl '.Deusvidet entia

/

DE SCIENTIA DEIL

355

i t l

éffentiaüt connotant

?

Ug

creandi entia.

i

T

e decretum pl'æ.däfihitiïfum

PROBATUR Conclu

fio. Ens creatum ut con-

diftin&tum ab entepure p

o[fibili in effe rea]

Wtf

tat per effentialem refpe

? conno-

1

l

1

um decretum divinum

jradefnitivum ; ergo . etia

m idem ens creatum in

I

effe repre/eniativo effenti

€ diving connotat de-

lia

cretum divinum

predefi

nitivum per effentialem

refpectum; atqui fi ho

C decretum connotat ef-

fentia divina , tunc uti

Videnboa

tura in fua effentia ü

que videt Deus entia fu-

:

p

ergo.

t connotante decretum;

fs feday

tf

"DICO IV. Hinc :

licét Deus entia futurai

cognofcendo neceffarió

A dU

dum connotati fuum - dec

etiam videat per mo-

n

retum pradefiniti

vum ,

m

non tamen videt entia

futura in ipfo d

ecreto

predefinitivo tanquam :

7

edio cognitionis.

m etut

PROoRBRATUR conclu

hm

i. Q

uando cognofci-

mus diem hefternum , 6

Confit

ceffarió fimul diem hodi

ognofcimus quidem nez

at

j

ernum per modum con-

"s, non tamen eo

ipfo cognofcimus diem

fiam o

hefternum in ipfo die

Mu

Cognitioni. Itemdumc

hodierno tanquam media.

|

ognofcimus obje&ta con--

[

qr a

notativa v. g. prandiu

m, patrem

vtp

Jl

creatorem , & fimiles

terminos

, dominum,

cognofcimus

Wl

l

l

quidem neceffarió cum his terminis

jl

tata, nemo tamen dicit

ipfà conno-

» quód terminos conno:

iab

tàtos-cognofcamus in

ipfis terminis connotati-

TL

4M

J

l

vis. Er

o fi decretum

Jl

——

divinum predefinitivum

ii

precifé habet ratione

m connotati ad formalia

(1J

—

conftitutiva entis fut

debemus dicere ,

uri, üt oftenfum eft , non

l

"

i

j

to

quód xcognof(:.amus» eptia fü-

u

üü.ufa;inu iþ,fo decre

Z2

DICO

356

.msrv'rn'rio V.

ggt"

j

It

A. DICO V. Deus cognofcendo entia futura

J

l

À

j

j

/

in fua effentia fimul quidem cognofcit fuum de-

jj

,

j

|

j

cretum per modum

connotati üt prioris per fi-

J

(

futuro; ita tamen , ut de-

cnum rationis ente

äävæ ün

cretum precif:

& dicat prioritatem ad ens futurum

gt

in ratione exi/lentie attua

eS

Y

li;, non veró in rati-onev

ii

e[Tentic.

lul

^ "PnosaATUR conclufio.

Effentia entis fu-

Poo

bje&ivum & effe

turi habet fuum conceptum o

iliber

reprefentativum in

effentia divina independen-

f inir

ter ab ullo decreto

divino ; & ipfum etiam de-

li termino tantüm habet

(icidea

cretum pro fuo forma

fe t

exiftentiam a&ualem , feu refpe&um creature

DO

ad a&ionem creativam ; ergo

decretum divi-

ture ad ens

* (ng

num precifé habet prioritatem na

3500

futurum in

ratione exi/lentie attualis ,

non veró

i fi decretum divinum

mv

in ratione effentie ; atqu.

.

u

nullam aliam habet pri

oritatem , tunc etiam

dtes ]

nulläm aliam Deus cogno

fciþ in fuo decreto.

w

ht

gICO VI. Effe reprefentativum eiï'entiæ

yela

rafentat entia futura, depen-

Iu

diving , quo rep

a

Teftti

det partim ab inf

u

fficientia veritatis objective

fubfiftendi in fe ip

fa extra Deum ; partim à fuf-

l

ln

flentie fubfiftendi in fe ipfas

tf

ficientia divinz e

^ adeoque volentis repr&

fentare in fe omnes ef-

Ti

li

fentias re

rum poffibilium ab intrinfeco..

Jufio. Divina effentia ne-

ü

PROBATUR Conc

ij

que eft caufa effentiarum poffibilium in effe pof-

PROBf

Wt

fibili

aut actuali contingente nec ipfe effentie

poffibiles babe

nt aliquam efficientiam in effen-

i

ergo effe reprefentativum effen-

!

tiam divinam;

tiarum poffibilium & ve

ritatum actualium tantum

T

" depen-

]

,DE[SCIEN-TIA DEIL

357

D

W y

[

f

(

: dependet ex eo, quód veritates obje&tivze five

lii

poffibiles five actuales non

m

ente, nifi in effentia divina.

poflint recipi in alio

QUIMT

l

DICO VIIL. Determinativum veritatis ob-

t t

je&

ive future de

Qty I)

pendet in ratione effentiz necef-

fürie à fe ipfa; in

ratione veroó e[fentie contingentis

à fua intrinfeca contingentia, & in ratione entis

At

&tualis à decreto divino creandi rem.

um l

PRoBATUR conclufio. A&us decreti divi-

tl

niliberi contingens dependet quoad effentiam à

10 etini

fua intrinfeca contingentia; ergo idem poteft

W

dici de omni alia veritat

1] C'éatut

te creaturz.

e & effentia contingenf

etum du

DICO VIII. Efte repræfehtativum eiï'e;h—

u u at

tie diving, quo reprafentat veritates tum fu-

, nvl

turas tum poflibiles, tantam habet fimilitudinem

m d

cum veritatibus objeGtivis, quantam habet res

Wt a

fecum ipfa; hoc folo diferimine , quód hz ve-

fio d

ritates in Deo majori lumine, & cum unione ad

perfe&iones eminenter m

prefententur.

ajores ac infinitasy ref

m d

, d

PRosATUR conclufio r. Effentie rerum

js oDj

five fintin Deo five extra Deum , femper fünt

parn

nii

ejusdem fecum fpeciei abftra&ivé cognite ; er-

dl

o neceffarió ille effentige üt exiftentes in men-

:

l

t ortt

te divina habent tantam fimilitudinem cuüm ve-

f

Uj

ritatibus objectivis , ac res fecum i

patet. ex dictis in Philofophia.

pfis. dnf.

lmmeffe

PRosATUR conclüfio 9. Authoritate - S.

UGUSTINI, qui totum difcrimen , quod in-

,

d

Ea J

tercedit inter cognitionem qua cognofcuntur res

J

in fe ipfis, & inter cognitionem qua cognofcun-

Qul

tur res in effentia divina, hóc modó explicat.

u

i

£ 3

L. XI.

358

DISPUTATIO V.

r

L. VXI.xde Civit. Dei c. 7.ait: Cognitio creature

Df í li

decoloratior efl.in fe ibía , ut ita dicam ,. quam cum n

nofcitur , velut in arte qua fatta eft.

s

JDei fapientia cog

Ihni

[

1

J i. C. 29:0

ia bec aliter in. Verbo Dei cognofzun-

"l

(f

tur ab Zíngelis , ubi babent caufas rationesque [uas , id

J

mmpot

eft , fecundum quas fatke. funt , incommutabiliter per-

J

manentes , aliter in fe spfis 5 illic clariore. bic obfcw'z'ore

w di

cogn'itigng. welqt artis aique 'operum.

jj

WK

09j

Solvuntur Obje&iohes.

r p

m

- O38]ICITUR 1. contra primam conclufio-

nem. . 1. Id non cognofcitur in effentia divina

du

Ui

[

(

tanquam incaufa, cum quo divina effentia non

W

Qu (

habet neceffariam connexionem ; fed effentia

non habet ne-

yitis

T

divina cum creaturis poflibilibus

qni dv

N

ceffariam connexionem ; ergo: Min. prob. Si

'effentia divina haberet neceífariam connexio-

i

tunc effentia

tgiti

-nem cum creaturis poffibilibus ;

divina penderet ab his creaturis , & his deftru-

Qure 1

&is deftrueretur fimul effentia divina ; fed hoc

q

W

fiid

,

eft abfurdum 3 ergo.

Maj. prob. ex eo , quia

'effentia divina non poteft ducere infallibiliter

il

10

in cognitionem poffibilium , fi poteft abfolute

L

dari non pofitis poffibilibüs. ?. Cognofcere ef-

(ntad

ET

fe&um in caufa, eft difcurrere ; fed Deus non

difcurrit ; ergo non cognofcit ulló modó effe-

EPT

. &us poflibiles in fe tanquam in caufa. .Maj. prob.

lg

Cognofcere effe&um in cauía eft illum inferre

MT

ex caufa ; fed hoc eft difcurrere; ergo.

REU

REsPONDEO ad 1. tr. Maj. n. Min. ad prob.

"t

n. Maj. Dependere enim ab altero eft accipere

ïïïïpüs

.þxiftentiam ab gltg.ro.

Caterüm non pofitis

crea-

m

359

DE SCI'EN TIA DEI.

Mi

| qmmülfml;

creaturis -poflibilibüs. non poneretur quidem

Deus , non tamen ideo , quià non ponerentur

( Mfz?:

creature, fed quia pro priori ad earum impoffi-

bilitatem jam procederet impoffibilitas alicujus

perfe&ionis divine , puta omnifcientiz vel o-

Wi

mnipotentig.

VUl

d 2. n. Maj. ad prob. n. Maj. Quia cogno-

fcere effe&um in caufà tantüm eft cognofcere

intuitivé connexionem effectüs cum caufa.

!

OBJICITUR 2. contra eandem.

I. Si crea-

ture poffibiles viderentur in effentia divina,

| COCUS

tunc effent obje&tum fpecificativum faltem ina-

nta dj

dzquatum cognitionis divinz; fed hoc non po-

fenti n

teft dici; ergo. Min. prob. Obje&um fpecifica-

( efonti

tivum tribuit fpeciem cognitioni ,. & creaturz

zne

poffibiles non poffunt tribuere fpeciem cogni-

i p

tioni divinz; ergo. 4nt. quoad 2. membr. prob,

1 QD

uod tribuit fpeciem cognitioni, facit, ut actus

t df

cognitionis dependeat ab obje&to; fedhoc crea-

&t

ture non poílunt in cognitionem divinam;

m

ergo. .2. Si creature poffibiles à Deo videren-

p 88

tur in effentia , moverent intelle&tum divinum

Tib

ad fuüi cognitionem ;5 atqui hoc non poteft dici;

i

ergo. |Maj. patet. quia non effet alia ratio , cur

Jgnofcere

!

effentia divina reprafentaret poffibilia, nifi de-

iL

terminarent effentiam, divinam ad fui co

gnitiq.-

mj

nem ac reprefentationem.

i

ResPoNDEo ad r. dift. Maj.

Effent obje-

Igv;

ii

!

&um fpecificativum cognitionis divinz per in-

formationem. c. per caufalitatem phyficam. n.

n

Veritates poffibiles cüm non poffint fubfiftere

li

i

I

hu

in feipfis, neceffario recipiuntur in effentia di-

vina, quz fola ab &terno fübfiftit , & hoc eft

y

fl

Z 4

l

fpeci-

DISPUTATIO "x-f.K;

360

p

fpecificare cognitionem divinam per fui inforína-

*2

.

Ü

ionem. Alia veró objecta fpecificant fuos actus

Wæïm

[

[

fiepe per caufalitatem pbyficam , in quantum vel

g

i

imprimunt fenfibus fui fpeciem, vel movent in-

"

tentionaliter potentiam ad

*

producendäm prif

"

imüm fui fpeciem.

(mi

t

* 44doe.n.Maj. Quia

','üt dixi , determinant

g

effentiam divinam ad füi cognitionem per infor-

U

sationem ob effentialem infufficientiam exiftendi

extra Deum. Hinc in fenfu real nunquam ve-

j

i

fmy

p l

«

rum eft, quód Deus five in volendo moveatur

eu

fl

ab alia bonitate nifi à fua, five in cognofcendo

|

T

j

1ihoveatur ab alia véritate, quàm à fua effentia,

iL

licétin fenfu formali illa bonitas aut veritas ab-

r

Rf

ftra&tivé fümpta non fit formaliter divina. $.

li

AU

'THoMAs p. 1. q. 19. a. 2. ad 2. ait;. In bis que

'

solumus propter finem , tota ratio volendi eft finis ; &&

fs

tlb

boc eft, quoad movet. voluntatem.- - Unde ciun. Deus

alia à fe non velit nifi propter finem , — qui eft fua boni-

lil

vtas, mon fequitur quàd aliquid aliud moveat «oluntatem

dnt

ejus , nifi bonitas fua : 9 fic , ficut alia à fe intelligit

DI

intelligendo e[Jentiam fuam , — ita alia à fe oult volendo

mf

m

V

bonitatem fuam. | Idem l. cc. q. 14. a. 5. C. ait:

IDeus fe ipfum videt in fe ipfo , quia fe ipfum videt per

Á

e[Jentiam fuam : alia autem à fe videt mon in ipfis, fed in

R

!

T

TU

fe ipfe

:

0s inquantum e[Jentia ejus continet jimz'lz'tudz'nem

aliorum ab ipfo.

df

1. Deus

On]JICITUR 3. contra eandem.

) Auguü

fimpliciter cognofcit entia poffibilia per effen-

fsl

tiam fuam, àt caufam; ergo diftinctio inter poffi-

Qu

bilitatem jntrinfécam & extrinfecam eft. faperflua.

hi

"Int. prob. D1o Nvstus de div. Nom. c. 7. ait:

4

novit

Nque enim ea que funt , ex bis que [unt difcens.

tvina

UB]]

!

[

DE SCIEN'TIA DET

361

i

]

:

!

divina mens, od ex fe &? in fe per caüfam , veruim oz

:

l

mnium cognitionem , fcientiam , e[Jentidmque anticipa-

Q

'

'

J

M

|

'

tam Cj antecompreben[am babet; mon quód per [peciem

Jingula. confideret , fàd quod uno caufie complexu omnia

Aleri

)

ftiat. . Sic ipfam ergo cognoftens divina. fapientia omnia.

novit. 2. S. AuGus' rINUS l. rr. de Civit. Dei

i, de[räw

c.7. aàit; quód. cognitio creature in' Dei

Jf l

Japientia jz't

-

velut in arte , per quam fatta ef? 5 ergo.

ln o

ARESPONDEO ad r. dift. a.

Deus cogno-

Ti

fcit fimpliciter omnia in fe ut ca

( mye

ufa rerum re-

fpiciendo ad poffibilitatem extrinfecam, aut exi-

u

ftentiam rerum a&ualem. c. refpiciendo ad pof-

it f

fibilitatem intrinfecam & ad przdicata rei intrin-.

Vff j

feca. n. Dionyfius ficut & alii Patres tantüm

i, $

voluerunt oftendere , quód Deus omnes fuas

YT

creaturas cognofcat.

Id veró probant ex eo;

n

irn

quia eas producit. Itaquetantüm loquuntur de

creaturis a&tu produ&is. Hinc foteft fic diftinguis

u

Dionyfius refert cognofcibilitatem entium ad

Yil n

effentiam divinam üt caufam, dum agitur de

T

:

medio probationis, quód Deus cognofcat res. c.

]

dum agitur de medio c

ognitionis, in quo Deus co-

uj

msdt

gnofcat res. n.

"E

ld ?. n. fuppofitum , quód ea,

quas cognoQ

HW,

Ícuntur in arte

; qu£ eft caufa practica, cogno-

1

fcantur in arte üt caufa praética fecundün poffi-

bilitatem intrinfecam effectus. Hinc paritas ifta

Ó I

D. Auguftini potius confirmat noftram diftin-

"T

ionem; certum enim eft, quod faber ligna-

)

ä

Vi

rius. non cognofcat arcam poffibilem poffibilita-

te intrinfeca in fua ar

r

Gica.

*

te, quatenüs ea eft pra-

!

fff

ra eandem. D. T no-

j

QFEJICITUR 4. cont

1

$

MAS

362

pts PGT(*AXT IO V.

"

MAS dicit, quàd res tantüm cognofcantur in

j

leä

effentia divina à£ caufa rerums ergo ant. prob. l

[ W

Y. contra Gentes c. 49. fic habet: Effetts cogni-

j

&io fujficienter. babet

ur per cognitionem. fue caufe - - «

i

at

Deus autem eft caufa creaturarum.

Cum igitur e[fen-

g um

tiam fuam pleniffanà cognofcat , oportet , quod etiam alia

j

cognofcat.

Pro confirmatione hujus fuc affertio-

s.

nis adducit ver

ba Drowvsri de div. Nom. c.

1Det

7. videlicet hec:

Non. fecundum vifionem fingulis fé

U

immittit , féd.fecundim caufce continentiam [cit omnia.

Ydem p. 1. q. 12.

a. 8. C. expreffé ait;. Beatos o-

titef

mnnia videre in

Deo tanquam in caufa.

Manife-

fu.

flum eft , inquit , quàd fic alia videntur in Deo, fecun-

trifed.

diun. quod. funt in ipfo: omnia autem alia funt. in. Deo ,

I

ficut. effe&tus. fu

nt virtute in fua caufa: fi igitur vi-

2

dentur omnia in

Deo , ficut effettus in. fua caufa.

Dicit S. THoMAS,

qme

REsPONDEO. d. a.

t d

quód omnia cognofcantur in Deo tanquam in

fincha

cau(a arguitivé, et tanquam medio probationis.

i à

c. formaliter, et tanquam medio cognitionis. n.

videri omnia in

(i

Senfus ergo D. Thomze eft,

Deo, eó quod fit ipfe omniu

m rerum cau:

ía5.f

Íttn

enim eft caufa rerum, tunc neceffarib habet in

lu i

fe omnes perfe&tiones rerum, earámque ideas.

of

ubd veró formaliter non poflint. videri omnes

l

)

Q

Cfeaturze in effentia divina tanquam in caufa re-

ï»ï;entiam

rum, etiam patere poteft ab obviis exemplis

m

fic v. g. ipfimet Adverfarii fatentur, quód fub-

"t

lunaria perfe&é non poflint cognofci cogno-

Vd:

Ícenlo virtutem aéctivam folis , quamvis virtus

N

ativa folis juxta ipfos fit caufa fublunarium.

1

1. Deus

OsJICITUR $. contra eandem.

BN

t'fimul

"

fe ipum comprehendendo 'cqmplfehe,ndi

omnes

l

DE SCIENTIA D E1

365

Ti

at

|

omnes effectus à fe producibiles; ergo cogno:

Ícit precifé omnes effe&us in fe tanquam in cau-

' EF E&Wr:g

]

! g

fa. ant. patet 5 quia' nihil dicitur comprehendi,

nifi cognofcantur omnes termini, ad quos fe ex-

hi

tendit virtus rei, que comprehenditur. ..9. Eo

li

L

l

J

M

modo unum in alio cognofcitur, quo.modo in -

illo continetur; fed creaturecontinentur in Deo

re de ll c

Wm&/

tanquam in fua caufas ergo etiam co

in Deo tanquam in fua caufa,

w*

ganc'gntus

n fj

5 D

* REsPONDEO adr.c. a. d.c. Ei*göicogl[nïö&

& Mi

fcit effe&us quoad polffibilitàtem extrinfecam in.

fe tanquàm in cau

D

trinfecam. n.

fa. '! tr quo ad pgigtïiïitatem 1n-

int i u

]

k ilrs

'- Zl 2. c. maj. dift. min. Contineäntür in DEQ

t

tanquam in füa caufà formaliter eminenter. c.

TRV

tantum eminenter.n. Effe&us non tantüm ha-

J

bent effe eminentiale in Deo , fed etiam formale,

pb

Hinc habent propriam cognofcibilitatem

&am à virtute caufalitatis divinz.-

,dimæ

:ognitionis.:

J omnja;

OnjrcrTUR 6. contra fecundam. conclu-

Qm dl

fionem. . r. Angelus precifé comprehendendo

iU

hii

lia

)u

l

fuam virtutem intelle&tivam & effentiam, non

dmg

cognofcit omnes intelle&iones à fe producibi-

vt

les; ergo etiam Deus precife cognofcendo fuam

gj

effentiam non eo ipfo cognofcit omnes effe&tus

jj um

à fe producibiles.

2. Effentia divina non habet

43.

J qUU '

omnimodam fimilitudinem cum rebus creatiss

yut P

/

ergo effentia divina non eft medium perfe&té

cognofcendi creaturam.

u;u]]HSVL

3. Si effentia divina

Jüry!

effet obje&tum diving cognitionis , tunc tántüm

)

9

cognofceretur effentia divina & non cognofce-

j

Xetur res credta; ergo przeter modum cogno-

ggnfv

Ícen-

DpDISPUTATIO V.

364.

y,

fcendi res ïin fa ej]?mtz'a Deus infuper cognofcit

"r

res in feipfts.

[

l"

« RESPONDEO 4

5

dr.c.a.n.c. & parit. Di-

f

]

járitas'eft; quia omnes intelle&iones poffibiles

i

ggih|

non continentur formaliter in effentia angelica:

ig, f

econtra pérfe&iones create abfira&ioe cogmite

m'

Mu i

continentür in Deo formaliter, videlicet in Ideis

«

lit

divinis.

ynrani

Ad 2. di(t. a. E

iï'ehtia divina non habet o-

(9]

mnimodam fimilitudinem quoad przedicata fpe-

jus Yi

cificativa divinitatis. c. quoad ideas rerum. n.

3. dift.a. Tantüm cognofceretur effentia

ufb

divina, nifi daretur in ideis relatio ad decretum

d

creandi.

c. fecus.n. Deus intuendo fuas ideas,

ïem !

& fimul vi-

t

Ó

videt eas poffe poni in ftatu creato,

j i

]

dendo relationem ad fuum decretum, dicit effe

creatas. Vel dift. ic: .Non cognofceretur res

"TT

nifi detur omnimoda convenientia pra-

J

creata,

dicatorum pofitivorum inter ideas

divinas &

DT

T

B

creaturas przcifivé fumptas. c. fecus. n.

NT

OsjrcrTUR 7. contra eandem. r. Si da-

tur omnimoda convenientia predicatorum in-

ii

DT

ter ideas divinas & creaturas, tunc idee divi-

!

nz funt etiam aliquid fingulare, limitatum, adeo-

u

lt

ä,.

que creatum; fed hoc non poteft dici; ergo.

». Deus cognofcit etiam peccata & hircocer-

Wa

)

vos; atqui ifta non poteft cognofcere in fua et-

u ad]

li

fentia tanquam caqfa, aut tanquam in perfecta

i gmda

imagine.

à

RESPONDEO 4

d x. dift. maj. Idez divine

i mj

funt aliquid fingulare ,

fi effent precife ac divi-

ln

fe à cumulo perfe&ionum. c. fecus. n.

Crea-

Lunm

61?'

tura qon&ituitur in eífe cr'eaturkæ feu in effe

us

T

[

!

DE $CIENTIA pEL

365

A commä

tis limitati per relationem ad decretum precifi-

!

U n |

]

vum fui à cumulo perfe&tionum; quod non ha-

A

bet idea divina, utpote que non repre-fentat fe

ipfam pro flatu increato. & eternitate, ut precifam

t i

'

l

!

ày

à cumulo perfe&tiónum, quamvis reprefentet fe

ipfam, formaliter

dehæïægjg

pro flatu iemporis.

Junptain, üt precifam tänþüm

Co

Q0n

dd 9. dift. maj.

gnofcit ifta in eorunïi

Ccontrario. c. in feipfis. n.

!*j

OsjicrTrUR 8. contra eandem.

T

I $i

Deus videret creaturas quoad effentiam in fua

tür af

poffibilitate intrinfeca neceffaria aut contingen-

( det

te, tunc fimpliciter Deus videret creaturas in

fs i

creaturis & ex creaturis, non veró in fe ipfo &

t im] j

ex feipfo; fed hoc non poteft dici; ergo min,

, U di

prob.

Droxwvsrus de div. Nom. c. 7. ait:

Jentrt

Deus ea. que fünt. nofcit , mon rerum motitia , fed fui g

MR

etenim fi fecundum unam caufam Deus omnibus exiften-

s d

tibus e[Je tradidit, fecundum eandem caufam fciet omnia,

iil

C mon exiflentibus. fumet ipforum cogmitionem. 9.

mc I's"

S. AunRostus in fymb. c.r.ait: Licet omnia ca-

tnt?

leflia & terreftria ac minima queque. per/piciat Deus ,

c i r

nibil tamen extra fe intelligere, fed omnia in fe intueri

ts

Jf

dicitur. 3. S. AucusTINUS l. 83.qq. q. 46.ait:

í

WE

Sacrilegium eft a[ferere , quid Deus exeat extra fe ad a-

tir

liquid cognofcendum.

uz verbaS. T HoMAs hic

vll

a. 5. ad 1. fic explicat: llla verba Auguftini fic funt

j

iB

intelligenda , non quafi Deus mibil quod fit extra fe in-

tueatur, [ed quia id, quod eff extra fe ipfum, mon in-

j í

tuetur mifi in fe ipfo.

Etin fine c. £

gitur dicendum,.

j

l

!

quid Deus fe ipfum videat in fe ipfo.

Áb

videt non in ipfts ,. fed in. fe ipfo.

lia autem à fe

j

j

!

:

ESPONDEO ad 1. dift. maj. . Si Deqsþ vi-

"

deret

366

ipa uUWW ro v

j

deret creaturas in fua; hoc eft, earum poffibili-

"

tate realiter diftin&ta à fua effentia. c. Sitan-

f

4l t

tüm eas videt in fua poflibilitate formaliter diftin-

d

Nos non fentimus cum V ASQUEZIO

rj deb

&a. n.

.

fl

& multis alii

s Recentioribus, qui dicunt, quód

éreature videantur in f& ipfs ; cum hoc enim

0sjt

modo loquendi textus Patrum minus convenire.

u d

fateor.

'. Ad 2.. dift.

Nihil Deus exfra fe intelligit, qua-

ii

jem t

fi ratio intelligendi fit aliquid exiftens extra

P

. Deum. c. aliter. n.

u

fpondeo.

Et fic hanc do&ri-

h o

.Ad 3. idem re

ho

nam explicat S. T'noMaAs hic a. 5. ad r. ubi di-

cit: Dicendum , quod verbum zduguftini dicentis, quàd

st t

arile

Deus nibil extra fe intueatur, mon eft fic intelligendum,

siund

quafi mibil quod

fit extra. fe intueatur ,. fed. quia id,

m , non intuetur mifi. in fe ipfo.

v

quod eft extra fe ipfi

OB3JICITUR

9. contra fecundam conclu-

w

fionem.

i. Deus cognofcit veritates creatas

f

fed funt

RU

. omni modó, quo funt cognofcibiles ;

cognofcibiles etiam in fe ipfis;

ergo.

9. Chri-

]

o, & in fe ipfis;

;

Dl

ftus fimul videt veritates in Verb

l

f

ergo etiam intelle&us divinus re

s fic intelligit.

;. Angeli dicuntur habere cognitionem maturi-

tj

3

"

Ü

fiam, qua otmmi

a vident in verbo, & cefpertinam;

T

qua vident res in fe ipfis; ergo eadem cognitio

Wi

eít in Deo.

OBJH

Sl talis mo-

REsPONDEO adr. dift. maj.

t

dus poffibilis cognofcendi non dicat imperfe-

hi

Cognitio creaturarum in.

&ionem. c. feeus. n.

n

fe ipfis dicit dependentiam intellectus ab .obje;;;

Lt

&o, & hiec dependentia eft imperfe&io

itàs

i

[

|4di2. & ad 3. C. an c.x& parit. Difpar

E

eit,

4

0Y

DE SCiENXTIA DEI

367

Ym

N

M t

eft, quiaintelle&us Chrifti fecundum naturam

bw

tj

n

humanam, & Angelorum, eft ex fua naturaordi-

Umvw*

natus ad tales cognitiones im

perfecias ; ideg

Ü

non debet illis adimi naturalis aétio etiam in

Q dj

'yYam,

concurfu cum cognitione

perfectiore , icilicet

éum intultiva in Verbo.

T n

OBJICITUR ro. contra eandem.

P Per-i

fe&ius eft cognofcere aliquam rem immtáiato i

: bt

l eyie

fe ipfa, quàm mediatà fcilicet in fpeculo

; ergo

jidem tribuendum Deo.

2. Cognitio rei in ao

tanquam in caufa eft abftra&tiva ; fed abítra&ti-

t fc l

Va cognitio non competit Deo ; ergo.

E

RrsPONDEO ad 1. dift. a. Per(ectius eft co-

Min din

gnofcere rem immediaté, quàm mediate medió

d r

extrinfecó. c. medió intrinfecÓ. n. /ntrinfecum

dr, Hj

medium eft fpecies rei ; hanc quicunque habet,

^rifij

perfe&é cognofcit rem , inquantum illam co-

fecondnt

: Venti?

gnofci. Medium extrinfecum eft illud, quod ap-

plicat intelle&tui fpeciem ficut

7

[b d

le medium non datur in Deo.

fpeculum , & tasï,

T

44 ?. dift. Maj. Eft cognitio abítra&iva, f

rio t

fpecies fit accepta ab alio. tr. fi cognofcenti fit

rf

effentialis.n. Abftrahere enim fpecies prout hié

gnitionem.fx

fumitur in objectione ,. eft fpeciem accipere ab

alio objecto confimili ad. illa

, E

L

í

m rém, que co

y a

gnofcitur.

OBJICITUR ÍI. contra eandem. r. Si

«I Kb

l

Deus tantüm cognofcere: res in fua effentia, &&

i

u

non in fe ipfis, tunc eas tantüm cognofceret f&

I

cundüm effe eminentiale , quod habent in effen-

Q a

]ledw i

tia divina ; fed hoc non poteft dici; ergo. Mir.

i

frob. quia alioquin Deus non fciret, quomodo

vil

u ]

F

rTes effent in fe ipfis, ficut fi præcifä- cognofce-

rem

DIS'PUTATi«O V.

368

(f

räd

rem fi

ublunariä in virtuteíolis. 9. Veritates -

)decerj

funt per fe intelle&ui manifeftz fine alio

91

terne

medio ; ergo

faltem ha cognofcuntur in fe ipfis.

oUSQ |

É

RESPONDEO 4

d 1. n. Maj. quia creature

j bt

-

continentur in Deo formaliter eminenter.

j

pofïlt

Ada.c.toto , nego fuppofitum , quód h

gt CO

at

veritates aliud fint, quàm relationes idearum in-

E

ter fe in ipfa mente divina.

yr, V

ginat

t

QUJESTIO III.

i d

TeatUr?,

n Deus futuros a&us liberos "uideat in decretà

tionn

pbyfic

à praedeterminante? Aut in moraltter

cedeterminante 9. .dut in. condeter-

DI(O

.Pr

minante ?

lat

p ol

TANDUM. Juxta Thomiftas Deum pre-

N

f'fo

re a&us noftros liberos in decreto pbyficé

e . T

fci

NU

pradetermina

nte , id eft , in decreto ,. quo de-

tomine

cerni

*

tfe velle movere per remotionem p

byficam.

dhis f

voluntatem humanam , ita ut voluntas humana

Til

pulló modó fit caufa determinativa hujus pr

ce-

mo

tionis; & hoc decretum eft inimpedibile. P.

Pty

WxRaANrinfua Theologia ad

mittit quidem de-

byficà predeterminans , ita tamen , ut hoc

bl 1

cretum f

h

:

pofhit impe

diri à voluntate humana , in quantum

4 Dl

fcilicet vo

luntas humana habet fe negativb vel

dam premotionem, &

!

non negative ad recipien

ii

iuxta hanc fententiam voluntas humana femet-

erminaret ad recipiendam premotio-

^ Uf

ipfam det

!

N

nem phyficam per purar

n omil[ionem liberam ,. quam.

n?l Om

jutat effe in poteftate

humana fine fpeciali con-

uniter

c,grfu divino. . P. P.. Auguftiniani comm

lh

defen-

!

DF SCIENTIA DEI,

569

Veritatm

defendunt decretum moraliter

pradeterminans , quo

A i

Deus decernit homini gratia

m taliter congruam,

tin l

ut jam in ipfa gratia poffit previderi futurus ef-

"lf

TM

fe&tus, & a&us liber , eó quód illa gratia tan-

tam habeat proportionem cum futur

, g,

o effectu "

ut impoflibile fit non fequi a&um , e

tiamfi non

*j ideïm.

habeat connexionem pbyficam

antecedentem cum

effe&tu. Scotifte admittunt decretum condetermi-

nans, vi cujus Deus fimul cum creatura deter-

minat ad eundem effectum , ita tamen , Ut nec

Dei determinatio fit prior ad determinati

onem

!j d

creature , nec hu

jus determinatio ad deter

mina-

lWl

tionem Dei.

d

DICO I. Deusnon previdet a&us liberos

dependenter à decreto neg

Jam yt

puram omiffionem liberam.

ativé impedibili pþr

r dj

; Q

PRnosATUR conclufio r. Argumentó -/ad

m

hominem. In principiis D. 'Tho

m non eft pof-

kas hum

fibilis pura omiffio libera fine a

Qu pofitivo, ut

TUj

Thomifcge volunt, Ergo.

Vil

i

gidend

PROBATUR lconcluüo 2. Etiamfi poffibi-

2, ii

lis effet pura omiflio Jilera, tamen ad confti-

tuendam ejus libertatem requiritur, ut po[fit eliei

m quattt

z

ii

a&us pofitivus loco omifüonis liberz ;

atqui

j

hoc non poffet fieri in ifta fente

ntia 5

ergo.

Min. prob.' A&us pofi

tivus liber nunquam poffet

a u

Tj

elici, nifi mediante omiffione libera; ergo in fi-

J

8no concomitante omiílionem liberam nun-

ii V

quam poffet loco omiffionis liberz elici

e

j

fitivus.

a&tus po-

jl

)mmum

-D. mort Tratt, de Deo..

Aa

CoN-

Ü

lM

3979

DISPUTATIO v.

u

CONFIRMATUR.

Potentia libera & actus

jl

ediaté debet

"

/

rimus proximus indifferens imm

vel ad actum

- referri vel ad omiffi

onem liberam,

m

erum ; atqui in ifta

fententia non

-pofitivum lib

j

immediaté re

ferretur ad utraque disjunctivé ;

gdi

Min. prob. Si omiffio libe

ra effet effen-

ergo.

i. Dd

tiale

medium antecedens pro priori nature ad

f atj

a&um pofitivum ,

tunc non immediaté refer-

gt

vel ad a&um pofitivum ,

tur ad omiffionem ,

od

fed effet effentiale me

dium ad a&um pofitivum ;

p

ergo.

EOE

DICO IlI. .Deus non pravidet a&us libe-

E

ros dependenter à decreto moraliter predeiermi-

", i

o

mnte.

fs

PRonaTUR concdufio r. Non poteft in-

fallibiliter vi fua inferens

mj

telligi aliqua gratia in

a&um , nifi habeat e[Jen

tialem 'connexionem cum

Di

ter inferat aCctum

, quo pofi-

effe&u , & e[Jentiali

(wtos

to coincidet cum

gratia prædetelrmz'name pbyfice

Eul

'[homiftarum ; ergo.

D

PaonATUR conclufio ?. Non poteft ex-

llicari, in quo fundetur certitudo divine fcien-

nj

gratiam moraliter pra-

j

fie precife terminate ad

determinantem ; ergo nulla datur.

ZInt. prob.

LUf

ll

flla certitudo non pote

ft fundari in connexione

if

l

jhyfica. grat

je cum eífe

&u, alioquin coincidet

n

'Thomiftica , neque in predicato pro-

"

cum gratia

s

portionis ,

fuavitatis, &c. — Quod probatur : To-

ta illa proportio ac

fuavitas gratie eft ex fuo ge-

tlj

&um bonum vel malum , &

;

nere indifferens ad a

ii

nfu volun-

Mf

eft compoflibilis cqm a;ffcnfq vgl diffe

tatis

DE SCIENTIA DEL

371

'befä Ü d

m

tatis humanz vi fua

; ergo vis illius gratize non

j

eft medium cogno

79] 3d äfwm

fcendi actum futurum. Znt.

ARU

rüb. $. AuGUvsTINUS di

cit:

quód pofita z.

quali difpofitione voluntatum

nl

INj

alter confentiat :

3

unus diffentiat ,

QESE effen

ergo eadem

gratia ex fe ac vi

fua eft indiffer

ens ad utru

mque.

ib. r2. de

iMtp af

Civ. Dei c. 6. fic habet :

/

M

Si aliqui duo equaliter

d

1

ajfe&ti animo & corpore videant

unius corporis pulcbri-

dudinem , qua voifa unus. eorum

:

Of

ad illicité perfruendum

mooeatur , alter in coluntate pudica fta

bilis perfeveret ,

quid putamus e[Je caufe , ut in illo faat

voluntas mala? ltem fi eadem tentation

» in illo non fiat

ao

& ambo tententur,

VA

€9 unus ei cedat atque conféntiat

» alter idem ,

qui fue-

Yal , per[éveret ,

quid altud apparet

. Rift unum volui/-

Jé , alterum noluiffe à caftitate defic

ere? unde ifi pro-

il

pria voluntate , ubi eadem fuerat in

j f

anime. affettio.

uquze corporis &

1Ontm u

Qp

lib

DICO III. Deus- non videtï futuros a&üs

tr d

eros in decreto phyfice predetermin

ante , et-

iamfi in fenfu Goneti & Salmanti

cenfium fuppo-

natur exi&entia'talis decreti.

pode

rine f

PRoBATUR conclufio. Tale decretu

m—ph -

ficé predeterminans , fi daretur $

foret folum-

z

modo connotatum

Qnmes

o non

actus liberi füturi in re&to con-

fiderati; erg

poteft effe medium cognofcen-

od

di actum liberum.

"ini.patet ; quia non eft COn-

d

p

ftitutivum intrinfec

J

"

um aGus liberi futuri qui eft

Wi

futurus , feu /ecif,

catioé ac denominative füm tü.

a

atf

fed ad fummum a&

veduplicatioé ac concr.

üs liberi futuri quà talis, feu.

j]

um,&

etioe fü

mpti.c.prob. SiveDeus

ji

li

five in ideis ac fua ef-

u

cognofgat rem in fe ipfa ,

ia

fentia,

DISPUTA'fxo V.

372

"E

4

fentia , nunquam predeterminatio illa erit pars

IT

conftitutiva a&üs in recto.

jux lf

eus neque videt a&us futu-

jgo i

DICO IV. D

ros liberos depende

nter à predeterminatione

n

miftica , ni

fi explicetur in fenfu Sal-

gt

phyfica Tho

t i

manticenfium ,

& Genei, ita ut detur mutua na-

*

ture priori

tas 1

nter determinationem creature&

stionel

d folum dependenter à decreto pre-

ym vir

& Dei ; fc

definitivo tanquam connotato.

o ol

qui

Hec predeter-

PROBATUR,bOnCIUüO I.

tolire

minatio nifi explicetur in

fenfu Go

neti & Salman-

poía

mutuam naturze inter

ticenfiu

m per prioritatem

iij

determinationem

Dei &

creature , non datur;

fl

dependenter ab illa vide-

ergo non poteft Deus

b. Predeterminatio illa

re actus liber

os. Znt.pro

MY

pifi in fenfu

Goneti & Salmantice

nfium modo

ton tol

jibertatem ; ergo non

przfa

to explicetur tollit

n

datur.

Znt. prob.. Si pre&

determinatio illa non

lt

!

tunc nu

llo amplius argumen-

tolleret libertatem,

ftendi falfitas aftrologiz ju-

n

to naturali poffet o

UI

Yf

diciarie in ordine ad aCtus libe

ros humanos 5

Mfed

Si

fed hoc non poteft dici. Ergo. Maj. prob.

(Utent

redeterminatio non toller

et libertatem , tunc

Il Am

pori

bus ceeleftibus (fal-

offet etiam poni in cor

,U

tem de potentia abfi

o

]uta

) qualitas vialis antecedens,

RI

tialiter inferens atum. liberum ;

inimpedibilis , &j e[fen

ffet oftendi falfitas aftro-

A^rln

fed fi hoc, tunc non po

wEl' tur

logis judiciarie ; Ergo.

Min. patet ;; quia fi de

te

ft ponere talem qualita-

h

T

potentia abfoluta Deus po

1

T

tem in corporibus cc

leftibus, nulla erit ratio

"t

Deum att: id non

demoníluativa , que probec j

fecifle ;

DE"S'CIENTIA DEI.

578

febiii'e; non enim eft evidens, Deum nullam

&tj o

rotuiffe cceleftibus corporibus conferre exigen-

tiam ob dependentiam caufarum & effe&uum

ls fi.

ad hanc ipfam qualitatem , fi eft poffibilis : ma-

li

ximé cum per hoc poffent effe medium- minifte-

&l &j

riale intelligentiarum in omnia inferiora indifcri-

Id fa.

minatim & fübordinatio caufarum tantum exie

g

gat virtutis in mundo ad ftabiliendam fübordi-

dU h

nationem univerfalem omnium entium , quan-

tum virtutis eft poffibilis.

MMaj. prob. "Tota ra-

tio non ponendi talem qualitatem in fyderibus

Tedttr.

apud Patres & Scriptores Catholicos eft, quia

777

toleret libertatem 5 ergo fi per hypothefin illic

P IDfer

pofita non tolleret libertatem , eo ipfo poffet

dtir;

poni infyderibus. — Znt.

!

prob. ex Authoril;us in-

h vie-

fra recenfegdis.

mitor

m m

CoNriR Mþ ATUR. IS i predeterminatio illa

non tolleret libertatem , tunc ideo, quia tene-

p

il

ret fe ex parte ipfius attus fecundi ; & quia non tol-

leret indifferentiam judicii , & quia faceret, ut ho-

mgure

mo operaretur modo libero , &c. fed hec omnia

(

ie Jl

14105

poffent dici de influxu fyderum phyficé premo-

vente ad omnes actus voluntatis ; ergo nec ifta

yj. 3

tollerent libertatem, quod non poteft dici. Prob,

),

t

us (

jgüur ddnt. prizs- pofitum.

Omnes DoGores di-

cunt, quód &i fydera influerent in voluntatem

yitti

d

humanam , ac przmoverent phyficé ad omnes a-

&us voluntatis , tolleretur libertas ; ergo revera

t d

tolleretur. Sic 1. S. THOMAS p. t. q. 115.a. 4.

yii

C.ait: Si intellettus & svoluntas e[Jent: vires corporeis

jqui

orgamis allgate , - - ex mece[ftate fegueretur , quàd

r

jl

corpora caleftia ejJent caufa ele&tionum & a&uum buma-

C:ffeæ

a 3

norum -

f

D

$74

SODISPUTATIO V.

"

worum : & ex boc fequeretur , quod bomo maturali in-

/

füin&tu ageretur ad fuas a&tiones , ficut cetera animalia :

J

-- Namiflud quod fit in iftis inferioribus ex impre[-

ia

j exp

fione corporum celeftium naturaliter agitur :. 9 ita. fe-

p

d

queretur , quod bomo non e[Jet liberi arbitrii , fed baberet

actiones determinatas , ficut &9 cetere ves naturales.

I-

"

IU

;

bidem ad 6. C. Quamvis ex impre[Jone corporum ca-

leftium fiant alique inclinationes àn natura corporali, vo-

fjf

m

luntas tamen mon ex mece[Jitate [equitur bas inclinatio-

nes: ég ideo mibil probibet per coluntariam. elettionem

TRU

p p

impediri effe&um celeftium corporum : - - fed nullum

tale principium imoenitur in rebus naturalibus, quod ba-

m t

beat. libertatem fequendi vel mon fequendi impreffiones ca-

qw'd /llïif |

lefles : Unde videtur , quód in talibus ad minus omnia

ia

ex nece[[fitate proveniant. 2. S. AuGUsTINUS l.5.

TT 'berq

de Civ. Dei c. 1. ait: li, qui SINE DEI VO-

un.

m lr

LUNTATE decernere opinantur. fydera , quid. aga-

mus , cel quid bonorum babeamus , malorumve patia-

w o

at

mur, ab auribus omnium vepellendi funt. - - llli vero,

qui pofitionem.-ftellarum quodammodo decernentium qua-

Ti

ali

qpit

lis quisque fit , & quid ei proveniat boni , quidve m

acidaài, EX DEI VOLUNTATE fufpmndunt , fi

n

T

easdem flellas putant babere banc poteflatem traditam ft-

bi à finnma illius: potefZate , ut volentes ifta decernant ;

ln

L

[

1!

magnam Ceelo faciunt injuriam : $n cujus velut clarif-

o fenatu - -opinantur fcelera facienda decerni.. - -

Kf

Quale deinde judicium de bominum fattis Deo velinqui-

We]

tur, quibus ccleflis NECESSITAS adbibetur 9 - «

hm

aut fi non dicunt flellas , accepta quidem poteftate à

ühur:

fiummo Deo ,. arbitrio fuo ifla decernere : féd in talibus

i

mece[fitatibus ingerendis illius omnino ju[Ja complere : i-

tane de ipfo Deo fentiendum eft, quod indigni[[/mum

li fyd

vifum e[L de fellarum voluntate fentire.

Ex hoc pa-

U

tet,

DE SCIENTIA DEI

375

mmrdþ !

tet, juxta S. Augufcinum imponi à fyderibus ne-

^H

ce[['tatem , fi influerent phyficé in voluntatem hu-

!Hmw

manam per ejusmodi qualitatem inimpedibilem ,

nifi explicaretur in fenfu Goneti & Salmanticen-

Ál

fium per mutuam prioritatem inter determina-

, [

J

II g

tionem liberi arbitrii & fuperioris agentis. Idem

in Pf. 72. ait: Sciatis multos difputare & dicere, quia

WWüvm

i.

Deus res bumanas mon curat ,. quia cafibus veguntur. o-

mnia, vel quia [lellis fubje&e funt oluntates noftre ,

! ls

f tin

quia unusquisque non pro meritis agitur ,-fed nece[fita-

4e Jtellarum fuarum. | Item in Pf. 3o. .Dicunt ; fa-

» (

tum mibi fecit ,. [Telle mec fecerunt.

Quid eft fatum?

(

quid fant [lelle ? yquis eas ordinavit ? Deus: Érgo vi-

7077

des , quod *voluifzi dicere : .Deus fecit , ut. peccarem ;

Urls.

A1VQ

cum libero arbitrio me crewvit Deus ; fi. peccavi , ego

pecavi. Ex his patet , S. Auguftinum pro eo-

qii g

Lt

dem fumere acionem Deé, & a&ionem /lella-

QU

rum, & huic utrique a&tioni opponere liberum

l

j

1

arbitrium quafi contrarium. Rurfus idem Tra&t.

A0

ZT

1o4.in Jo. JNon credatur banc boram Chrifli fato ur-

Mil nl

gente venilJe , mec fyderea mece[fitas. Chrifli: connexuit

aim,

galfonem.

Et Tra&.g. in Jo. c. . Mirum eft,

nulinj

quàd. Matbematici conentur convincere Chriftianos, quód.

du

fub bora fatali oixerit Chriflus ; credant ergo Chrifto

ii

dicenti: — Pote[latem babeo ponendi animam meam , &

| Wmnl' D

pote[latem babeo iterum . fumendi eam ; ergone poteftas

y r

füb fato eft 5 & fi e[et fatum de fyderibus , non poterat

ii

€j€ SUB NECESSITATE SYDERUM OConditor

um

Jyderum : at ubi fecit tantum , quantum fufficere judica-

iil

m MU

'tit , venit bora mon nece[[itatis, fed voluntatis. .Ex his

u

iterum patet, quód S. Auguftinus omnem influ-

l

f

/Wm

xum fyderum in voluntatem humana

d)

Amponere neceffitatem.

m füpponat

(

AÀaa4

P 0-

376

DISPUTATIO V.

"L

" PRoBATIO 2. & $.

Mea erat quondam

mJu

ifta, quod ex Pradeterminatione phyfica, ni-

ml

j'l

Wlm

fi explicetur in fenfu Goneti & Salmanticenfium ,

T

admittentium mutuam prioritatem nature in-

jf

ter determinationem Dei & creature , inferri

p

r momn

poffent propofitiones damnatz in Janfenio &

Ü

ADuft

uefnello. " Verüm has duas probationes pe-

of

nitus expunétas volo.

ufe dl

RATIO eft; quia prout in Tra&tatu de

m

fütdi

ff

Graiia Difput. 3. qu&fl. 4. NNotando 4. & s. fu-

vl

fe deduco, Janfenius & Quefnellus admife-

l

runt ex parie attus primi proximi quandam mecef-

A

füatem previam ad a&um, & fümnpotentiam ad

oppofitum , quod tamen Thomiíte univerfim

j

v

omnes, etiam illi, qui Gonetianz explicatio-

Nulla enim

t

ni non fünt addicti, pernegant.

juxta hos precedit ex parte actus primi pro-

E

yfii

ximi in potentia voluntatis difpofitio , que&

neceffarib poft fe trahat determinatum actum

üiete

voluntatis, ita ut jam ex parte aQus primi

qony.

Ex

proximi detur impotentia ad oppofitum.

lt

hoc ergo fequitur ;

doétrinam Thomiftarum

uf

effe diverfam à doürina Janfenii & Quef-

nelli.

ho

wnflitut

PanosaATUR conclufio 4.

Motio , qua

f

Deus movet naturas ad finem fuum natura-

"t

lem , tollit libertatem ; ergo etiam praemo-

t f

tio phyfica explicata in alio fenfu quam Go-

UT

neti & Salmanticenfium. prob. c.

Differentia

[ui

inter motionem naturalem & premotionem pby-

D

nifi tantüm. temporis ;

/ïcam alia* non eft,

quó

s

DE SCIENTIVAfD'EI.

: 377

(Ut,

quód nimirum illa motio fiat à Deo in pri-

Vü('ä, l

ma productione cujuslibet rei , ifta autem

:lz'ænjum,

Er-

lürg j

fubfequatur primam produG&ionem rei.

O0

Zdnt. prob.

Si Deus condendo animam

y If

rationalem voluiffet ftatim ab initio illi imprime-

Itio (

re motionem ad actum amoris Dei non ordinan-

T p

do animam ad alium finem naturalem , tunc illa

motio fuiffet naturalis ac neceffaria , neque ne-

cefle eft de facto concipere ullum aliud przdica-

"u l

T

tum intrinfecum hujus motionis ; ergo nulla da-

tur differentia intrinfeca inter

præmotionem phy-

Admif

ücam & naturalem.

IT (

m a.

NrzQvz picAs, quod illa motio natura.

Wefm .

lis non prefupponat judicium indifferens ; nam

ii«

prefuppofitio judicii indifferentis non eft pre-

l u

dicatum intrinfecum motionis ex fuo genere

mb

ad actum amoris Dei:

imo etiamfi per im-

0 QU

pofübile przfupponeret propriori judicium in-

n adm

differens , tamen de fatto a&tus hujusmodi a-

Ij prin

moris effent neceffarii , quia naturales.

Ergo

n D

hec refponfio non tolli

Yftarum

t nec?fütatem intrinfe-

gam actus.

j Queü

PROBATUR conclufïo $s. Ratio formalis

conftitutiva libertatis Thomiftice explicate in

0 T

alio fenfü quàm Goneti & Salmanticenfium non

p

convenit omni libero; ergo non eft geuui.

r

Tà. nt. prob. à 'Thomiftis illis non poteft af-

jm 0

fignari alia ratio formalis conftitutiva liberta-

ferei

tis a&ui libero intrinfeca , nifi quód fit aftus

uj

enüs ex [ua matura mon determinati ad ummm . cum

'

g

!

dicium

quö

l

Wodo tendendi: [peciali i;z?ff7;'fecä refpiciens ju

ingif-

'DISPUTAT'IO V.

378

fj

: fed hoc non

t

gü

Y

indifferens ex parte a&us primi ;

W

convenit omni libero ; ergo.

AMin. prob. . Ju-

ll

/ fau

dicium ultimum pra&icum debet effe liberum;

[

J

& huic illa ratio conftitutiva non convenit ;

p

j

I

Zni. quond 9. membr. patei, quia alio-

"Mi

|

ergo.

)

quin pro

cederetur in infinitum , in quantum

g p

unum ju

dicium indifferens femper prefuppo-

membr. prob. D. 'Yuo-

neret aliud.

Qyoad T.

iteny

MAS D. I. q. 59. a. 3. C. ait:

ucedam agunt ex

D

ficut. animalia ir-

»

quodam arbürio , fed mon libero ;

yationalia *

ovis enim fugit lupu

m ex quodam judi-

ET

noxium ; fed boc judi-

cio, quo exiftimat eum fibi

d

cium mon eff ipfi lib

erum

, fed. à matura inditum.

ít reiti

Ex hoc ergo patet ,

D. 'Thomam fupponere ,

nj

quód judicium ultimum pr

a&ticum debeat eH'erli-

sinconi

berum.

(

COoNFIRMATUR.

uod eft à natura indi-

h

tüm non eft liberum ; fed illud , quod à Deo ett

dv

inditum , eodem modo fe h

abet, ac id, quod

à natura eft inditum 5 ergo.

Min. prob. Deus &

Y

ij

Y

TU

natura non differunt , nif

j üt Deus primó & fe-

j

cundó operans; atqui Deus

primó ac fecundó

|

|

IU

operans refpe&

u ejusdem aut confimilis effectus

non differt à fe ipfo 5 ergo.

h

|

1"

"n

L

PaosnATUR conclufio 6. Si Deus deter-

1f

b

l

lh

N

minaret ad omnem a&tum fine mutua prioritate

[

inter determinationem Dei & liberi arbittii in

d

fenfu Goneti & Salmanticenfium tunc etiam fic

V t

:

dererminaret ad formale conftitutivum falfitatis

x,]

& ad formale conftitutivum hujus v. g. judicii :

l

T

dici ;

T

DDeus e[l. odio habendus; fed hoc non poteft

ergo.

DE S'CIENTIAvDEL

379

| hOC Q

ergo. Min. patet, quia ficut Deus non eft au-

]. h

thor peccati formaliter fumpti

, ia nec pot-

| h'berum;

eft effe author fal/iatis formali

ffimé ac intrin-

OODvent

)

fecé repugnantis fuz fan&itati.

Maj. prob. Et-

IU af

iamfi malitia peccati tahtüm fit

QUatfn

vwun, tamen falfitas judicii eft

aliquid negati-

intrinfecé ali-

itlppg.

quid -pofitioun , eft énim a&us,

qUuO dico,

' HO.

rem effe vel non effe ;

ergo Deus.fic etiam

U

determinaret ad formale conftitut

ivum falfita-

Qtitiy.

iim j

?;is.

CONFIRMATUR.

DI

Falfitas non eft purus

! f

defe&tus ac nuda negati

DOf

in relationibus ,

O ficut nec inzqualitas

fed eft ipfa affirmatio confor-

I lf -

mitatis inter judicium & objectum ; defe&tus e-

nim conformitatis non eft falfi

tas, quamdiu non

aH—ïrmatgr ipfa conformitas.

rb i

a

PR(;BATUR conclufio 7. Si modus ten-

id, qui

dendi /iber in hoc fenfu non diffe

rt intrinfecé à

Dasi

modo tendendi

nectfJario , tunc ille modus re-

n 1

V€ra non

d

eft modus liber; fed;

ergo.

Min.

fecundi

prob.

Modus tendendi in hoc fe

nfu ab alio

s efïeüus

a&u non differt nifi ratione obje£t

i aut ratio-

ne effentialis vefpettus ad connotat

a alia 5

fed

per hec omnia a&us tendendi n

on differt ab

u d

!

a&u neceffario ; ergo.

.Maj. patet, quia actus

pl'lOTIf

intelle&tus & voluntati

S funt actu

S refpectivi,

pbit

J

adeoque etiam modus tendendi

nl

VUS ;

eft refpe&ti-

e

talia autem entia r

efpeciva non diffe-

; ii

TUnt , nifi ratione objeGlorum ,

alioquin habe-

rent effe abfolutum ,

;

]udlf

per quod differrent.

s

W. prob. A&us liber,

quo impii dicunt, ef-

1

fe

DISPUTATIO V.

380

rvg

fe colendum demonem , & quo idem dicunt

p

demones , habent pr

o obje&o cultum demo-

j

Gfa

nis: ambo prefupponunt ju

dicium indifferens

fcunt fe ne-

l PTO pfl'

indifferentia objeGti

?

quo cogno

determinatos effe ad hunc

MUDS !

que ex fua natura

bonitate obje&i neceffarió

j

cultum , neque à

mv

eri ad eundem cultum:

ambo przterea

;m,&f

fcire , fe à Deo non

3 a

po

ffunt per revelationem

fore premoven

dos ad.aliu

m actum quàm ad ma-

teriale talis cultus; &t

amen impii agent libere ,

hoc in cafu pof-

damon non aget

libere; ergo

fibili nullum erit

difcrimen intrimfecum inter a-

ffarium. Ex his ergo fe-

&um liberum & nece

OU j

quitur ,

ex decreto predeterminant

e non poffe

&t

minis futurum libe-

n

à Deo previderi actum ho

rum , nifi explicetur

in fen

fu Goneti & Salmanti-

u

prioritatem inter determi-

iil

cenfium per mutuam

nationem Dei & liberi arbitrii ,

prout infra de-

J

n iv

clarabitur.

»

li. ]

N

;

DICO V. Deus neqze dependenter à de

lu i

i

i

creto condeterminante Scotiftico cognofcit a&tus

futuros liberos.

itr i

n

t al

Decretum hoc

PaRogATUR conclufio.

tollit libertatem 5 ergo.

Znt. prob.

Decretum

ï

to, & effen-

]

hoc eft inimpedibile ab arbitrio crea

Hï

! þf

tialiter ponit actum determinatum ; ergo.

Znt.

lu

$'o.

Si decretum hoc effet inimpedibile , tunc

* Mj

eo ipfo determinatio voluntatis

humanz aliquo

& fic non ef-

frfue

modo antecederet hoc decretum ,

"

fet decretum concomitans ;

ergo.

c. prob.

1

fc

cur Deus ad a-

Non poteft afügnari ratio ,

c&tum

[

H

DE SCIENTIA DEI.

|

381

1 diy

&[]l).

&um v. g. amoris potiüs velit ponere decre-

tum concomitans , quam ad a&tum odii, nifi

Deren

f'e nel

vel determinetur à fcientia media, aut nifi ve-

lit pro priori ad fuam fcientiam inferre actum

d d

eari)

amoris ; ergo hoc decretum vel erit confe-

V[ereg

quen$ determinationem voluntatis, vel antece-

den; , & effentialiter inferens a&um , adeoque

4 n

non concomitans.

d.

n

f

itet

Solvuntu;' Objectiones.

170 f&

! poffe

BJICITUR rI. generalitr contra omnes

5. conclufiones , prefertim contra quar-

| [Ihe-

tam & tertiam. -

Nihil eft determinaté futu-

À

At

etrie

rum ante decretum divinz voluntatis ; ergo

nihil etiam poteft previderi à Deo üt futu-

fta d

hY

rum independenter

d

decreto fuse voluntatis.

Int. prob. 1. S. AvcusTINUSs l. 26. contra

rid

Fauftum c. 4. ait: ldeo mefiio; quia quid ba-

beat de bac ve voluntas Dei , me latet ;5 dliud me

: as

&amen "on latet , fine dubio futurum , fi boc Dei vo-

luntag babet.

Ergo ratio & medium fciendi futu-

ra, eft fola voluntas Dei. frob.2. S.' THOMAS

j bt

o

P.I. q. 16. a. 7. ad 3. ait: — Jllud, quod nunc eft.,

ex e) futurum fuit. antequam

e[Jet , quia in caufa fua

effe

erat ut. fieret :

Á

Unde füblata caufa mon e[fet futu-

"um ilud fieri

fola autem cauía prima efl cter-

, u

na ;

unde ex boc non

ii

Jequitur , quàd ea ,- que funt ,

TE

Jemper fuerit verum e

a &ffe futura , nifi quatenus in

caufa. fempiterna. fuit

, ut effent futura :

que quidem

i

TE

cnfa folus Deus eft.. prob. ant. 3. InE

M q. 2. de

r , boc ef? fu-

du

Ve;ficate, à. 12. ad 7. ait: Cum dicitu

üurum ,

T

*

j

DISPUTATIO &".

382

.Wlïfæ |

j

turum , vel fuit futurum , defignatur ordo , qui in caufís

F

If

j

U

eft illius rei ad equ produttionem.

REsPONDEO

. dift. a. Nihil: eft futp.rur'n

jin

effe. c. quoad modum e[Jendi. n.

fimpliciter quoad

g üml

vel fubd. in effectib

us neceffariis. c. in liberis. n,

ï'ü- h

S. AUGUSTINUS

& D. TuHoMas nihil aliud.

q ul

volunt dicere , quàm nullam dari formalitatem,

g p

ue non debeat fuam exi/lentimn Deo , in quo

d p

confeq

uenter & voluntas & ordo productonis

gt ;

contineri debet.

Sed hic loci nihil determinant

trum nempe determinatio

pn

quoa

d modum e[fendi ; u

ts

Dei a

d e[fe feu. exiftentiam a&us füpponat mu-

tuam prioritatem determinationis creatura quo-

J

ad tale effe.

tinpit

I. Pütu-

as

OsgrrcrTUR 2. contra easdem.

vum eft illud , quod

eft determinatum in füis caufis ad

fimum

fed

qi d

babendam. exiflentiam pro duratione fubfequenti

antecedenter ad decretum divinum nulla res

müm

N

eft determinata ad exiftendum , ergo. Mim.

patei ;

quia Deus eft ex precipuis caufis ,

inper

concurrere ad producendum effe-

"t r

quae debent

b

&um.

0. 5l res

libere effent determinateé fu-

ture abfoluté vel conditionaté ant

ecedenter ad

decretum Dei , vel talis futuritio conveniret illis

i

ex fe & ex fua natura, vel ex caufalitate Dei vel

lts (

& D€1

alterius caufz? nullum ex his poteft dici 5 ergo»

Min. prob. -Non habent illam

futuritionem ex fe,

W

T

t impedire illam fu-

T

l

quia alioquin Deus non pofle

turitionem ; nec habent eam ex Deo , quia alio-

x

.

uritionem decretum Dei ;

quin antecederet fut

alte-

"

nec ex aliav cauía, quia omnis determinatio

. rius

f

z

f,D.E-SCIENTIA D ET.

383 .

LT

X

rius caufte iterum vel pendet à determinatione

Dei , vel ex natura

eft dici.

fug, qu01tum neutrum pot-

g

ändi' n- k i*?'

: 'RESPSNDEO ad1.dift. Maj. Illud eft fu-

Wa .

turum fimpliciter quoad e[fe. c.

quoad modum ef-

ldul -

!

edi. n. Senfus eft, quód De

UsS decernat po-

n'tatem' j

nere tales circumftantias & a&um primum, ex

lp

quo previdet fecuturum effe

a&um liberumi,

AUs

cui ipfe daturus eft exi/fentia

.

? , non vero ta-

litatem ; que cüm fit intrinfecé ex fe ipía re-

[Difato

fpectiva talis aCtus primi , eft effentialiter con-

a Ini-

tingens,

: quo.

Ad ». tr. Maj. n. Min. & dico,ïquöd futuri-

tio fimpliciter quoad effe tantüm dependeat à vo-

[ FMW-

luntate Dei ponentis circumflantias previas & a&um

uf

primum proximum, quem refpicit a&us j5 fi-

ji; H

mul eidem actui dantis exiflentimm ; licet quoad

jlla f5

modum e[fendi aCtus fit determinatus

ex fe ipfo.

Af

Nec propterea fequitur ,

quód Deus non poffit

aufis ,

impedire actum ;

j efe

quia poteft ponere alium a-

&um primum , &

tunc non eft fecuturus talis

Lat& fU'

aCLUS.

nter d

ret ii

, OBf1e1TUR 3. contra easdem. z. S. Dro-

uv

NYSIUS G alii füpra quzft. przced. citati do-

cent, Deum omnia cognofcere in füa effentia

f ex fe;

tanquam n caufa; fed effentia divina non eft

Id

cauía futuritionis rerum , nifi üt determina-

jl

ta per decretum divinum ad caufandum ; er-

Diis

go .

2. $. HrLanrUus l. 9. de Trinitate di-

j die

Cit: Que Deus facere decrevit , in fua voluniate co-

i

gnovit.

|

384

DISPUTATIO V.

'

nji

gnovit.

Ergo.

. S. AUuGUSTINUS l. de þræï

deft. c. 10. àait :

Predeftinatione Deus ea. prefdi-

rt:

äjinn ejj

fa&turus..

Item de Abraha-

rl

vit, que fuerat ipfe

mo loquens :

Credidit

Zbrabam dans gloriam

j

, potens efl & facere ;

PT

Deo , quoniam que& promifit

l-

gt

non ait, pradicere ;

non di

£, pra[cire: nam

liena fa&ta pote[t predicere a

tque prafcire , fed ait , po-

sf

fatta non aliena , féd. fua.

at

tens eft. facere 5 at per boc

Et rurfum : ANon de nofir

& voluntatis pote[late , fed

ininJ

inatione promifit.

]tem l. de bono

r

de fua. pradeft

erfeverantis

c. 13. Si Deus ea fe

dqturum qü"eiþ/ræ-

TU

ag

fáivit , profetto predefinavit.

m

Cognofcit

r

RAESPONDEO ad 1. dift. Maj.

.

n cauía

Deus omnia in fua effenti

a tanquam 1

"T

iter. c. quoad e[fe

formale rei:

T.

q

uoad ef/e rei fimplic

fipra

& quoa

d tale e[Je. n.

vel fübd. in ente neceffario.

c. in libero. n

tir D

u

LTH

o. Clarum enim

D

]

Ald 3. &'ad 3. idem refponde

Qgiti

eft, nullum a&um volunt

atis effe

futurum, nifi

m actum primum 5 a

þf/// //;

Deus decernat ponere tale

habiturus à Deo exi-

i ?[!ngf !

quem fecuturus eft

a&us ,

ftentiam. Hinc om

nia cognofc

it futura Deus,

UT

icét non determinet ad

d[fe

"i

quia vult ea fieri , 1

ifügmfggn

fermale rei.

T) (

OsgjICITUR 4. COntra e

asdem. D.T B -

us tantüm cogno-

lii

MAs fzpius docet, quod De

fcat aCtus futuros liberos in d

ecreto fuz volun-

Ant. prob. ab in

du&ione.

I

in I.

W

It

tatis ; ergo.

uf

Deus nàn folàm vidit

ordi»

Segc. dift. 38. q. 1. a. 5. ait :

E

i

1

!

bE..SCIENTIA DEIL

385

' de Præ«'

1 chi-

ordinem i ad rem , ex cujus

fed ipfum e[Je vei intuebatur.

poteflate res erat fu/tura "

L)

bl'aha. i

prout infinuatur q. ».

Em -

de verit. a. 12. & l. cc. a. 1

.

Deus fcit ves inquan-

tum eft caufa rerum ; fed eft c

fimn;

aufa rerum non fo-

"g

]üm neceffari

arum, fed etiam contingentium, ex

fuo Decreto.

neceffaria futu

Ergo ex eo etiam fcit non folüm

l,

ra,fed etiam contingentia, . [.

dem in r. dift.

39- q. 1. a. 1. ad 5. ait :

t d

Licét e[fo &

VN

fcire in Deo fint

idem fecundum rem ,

tamen [cire fequi-

dre

tur voluntatem d imperatum ab ipfa ;

e[Je autem non :

& ideo e[Je fuum mon fübjacet. libertati

voluntatis , ficue

Jcire operatioum creature. — s.

Idem contra Gentes

l.1.c.68. Deus fcit noftras

ofcit

voluntates videndo .füam

voluntatem. .Et 1. 9.c.

«

56. JDeus foit noftras volune

u

tates per boc , quod

TOE

c.68. Deusc

eft nobis caufa volendi. . Et ]. x,

velari,

ogno/cendo fuam e[Jentiam alia c

0gnofcit,

fi

cul per cognitionem caufc cognofcuntur effectus

; omnia

tgitur Deus cognofcit Juam. e[fentiam cognofce

ndo , ad

que [ua caufalitas extenditur ;- extenditur aute

" ad ope-

rationes intelleCtüs & voluntatis

m eftm

.

; Cognofcit jeitur Deus

n, 7il

cogitationes C^ affettiones menti

$. - - ftem : Sicut e[fe

Dei eft primum & p

er boc omnis

; d

e[Je caufa ; ita fuum

e0 eXi-

intellizere eft primum , & per boc

ommnis intelle&tualis 0«

Teus,

perationis caufa : ficut ig

itur Deus cognofcendo fuum ef-

i d

J€ copnofcit e[Je cujuslibet

f'ei,

ita fuum.intelligere & «el-

le cognofcendo cognofcit omne

m cognitionem & volunta-

Um 5 - - C? fic remanet caufalitas in ca

ufa prima, que

Tat

Deus eft refbettu motuum voluntatis.

co g

ESPONDEDO, dift. a. Docetquód Deus co-

ollT

gnofc

at actus liberos in fuo decreto quoad effe

fimpli

citer. c.

u

quoad effe formale feu quoad mo-

J

j

um effendi. n. I

pfe D. Thomas in pluribus lo-

cis teftatur , q

uód Deus fit

m caufa actus

T

quide

b

liberi

D. Zmort E'aüf. de Deo.

,DISBUTATIQ-.V..A

386

^

g

liberi inquantum exi/?it , fed eum , inquantum a-

i

(fe determinativum ; adeo-

&us zalis e/ , non e

j

j

que quoad e[f

ormal

eDeus aétum non cognofcit

in fuo decreto

determinativo , fed tantüm in i-

yi J

g

pd

deis fuis feu in fua effentia.

7 In 4- diü- 4 . qo Ikc

ad 1. fic ait: - Potentia rationalis [e babet

ii

4. 3. qd. 2-

qumo

ad oppofita i

n.bis , que ei fubfunt , & bec funt illa, que .

hus d

determinantur ;. mon. au

tem. pote[t in. oppofita

per ipfam

fento 1

illorum , que

funt ei ab alio determinata, &j ideo volun-

ido m

tas mon potefl in oppofitum ejus ,

ad quod ex dioina im-

1io; Wf

prelfon

e determinatur , [cilicet in opp

ofitum finis ultimi ;

jotefl autem in opp

ofüum eorum , que ipfa fibi determi-

(i

prdt

nat, ficut funt ea ,

que ordinantur in finem ultimum ,

i

quorum eleitio ad ipJam pertinet.

Et q. 22, de verit.

fi;

determinatum à fe ipfa,

fuibe

a.6. ad 1. E[fe anime non eft

]tem

fed ab alio; fed ipfa determinat fibi f

u

um elle.

Att Q

cimn fit ad utrum-

U

q.3. de malo.a.3.ad 5. Poluntas,

m

lbet , per aliquid determinatur ad unum , [cilicet per

Qbl Y

confilium vationis , nec oportet, boc e[je per aliquod agens

d

extrinfecum. . Et 1. 2. q. 9. a. 6. ad 3. .Deus movet

tor ad univer[a-

hi d

voluntatem bominis ficut univerfalis mo

( ]

le obje&tum voluntatis quod eft bonum 5 & fine bac uni-

urfæ

l /

li

h

A

ver/ali motione bomo non pote[t aliquid velle : fed bomo

ger vationem [ determinat ad *volendum boc «vel illud ,

V, uf

V t

1 Q

quod efl veré bonum , *oel apparens bonum. Ex his

textibus poteft in contrarium formari hoc ar-

D

Tüt

gumentum: Deus alió modó movet ad actum

liberum quàm ad primum actum voluntatis ; ergo

BI

non premovet premotione alia, nifi in fenfu

E

W

4l

Goneti & Salmanticenfium ;; involvente priorita-

d

tem mutuam , quia omnis praemotio phyfica ali-

lt

ter explicata effet ejusdem rationis cum primo

oque

Nm,otul voluntatis in un?ver/ale bogum 5 ade

ficut

E,P

DE SCIENTIA DEI

887

Ditm æ-

! ädeo.

ficut hec prima actio volunta

[

ita etiam fecunda. Item fic :

tis eft n'egefïïïria,

Pno(ri

Si motio volunta-

m inj.

tis divina in bonum wniver/ale

5

& motio ad bo-

num particulare: ett ejusdem .nat

"m

UrT£ , tunc utra-

que inducit neceffitatem ;

fed ; erg

O. AMin.prob.

f dda

Utraque eft exercitium v

I que

oluntatis ad determi-

natum objectum ; ergo.

ONFIRMATUR. Si

ii

Deus crearet animam , &

|

V

ilam in primo mo.

Ti

mento moveret ad obje&u

m particulare, ficut de-

fatto movere dicitur

j lii

. Tevera moveret nece

n

rió ; ergo idem contingit in pr

efenti..

s

. OBJ1CITUR s. contra eafi

d

em

f

É nfon:

Verit,

ptura dicitur, quód Deus omnia Opere

tur volun-

tate fua; ergo etiam o

ff

Ad E

peratur ipfam 4aleitatem

Ym

a&us liberi. /4t. prob.

ph. 1. dicitur:

u

operatur omnia Jecundüm confi

TET

lum voluntatis fue. et

Apoc.9. Tu credfti omnia,

& propter voluntatem tq-

ii j

am erant , Cg creata funt.

2

TT

nobis voluntatem divinam

Ícriptura proponit

TO

ut énimpedibilem -ab

effecu ;

ergo non dependet futurit

io rei à no-

Ajott]t

bis, fed à

voluntate Dei.

hat u-

"dnt. prob. 1a, 14, dici-

tur: Juravit Dominus exer

tituum , dicens , ff non us

hd hml

putavi , ita erit :

d il

9 quomodo mente tratkaui

» ff eue-

miet , ut conteram Aflyrium in terra mea j

---2 Dg-

Ex hi

Wilhus exercituum decrevit : ég

Doc d

quis poterit infirmare?

ESPONDEO ad 1. n.

a. ad ro

j um

Fatur omnia fecundüm confi

b. dift, Ope-

j

lium voluntatis fuge

ependenter tamen à fcienti

a media. c. indepen-

i nl

denter.n. Ad alterum texti

im idem refpondeo;

yirté

fenfus enim eft, quód Deu

$ pro arbitrio volun-

/ü('ä 311'.

tatis fuz tribuat actibus fi

u

T

turis liberis exiften-

tiam , quibus ipfe voluerit,

& hoc ope fcientige

'deoque

Redie , per quam pravidet.

[icut

» pofito-loc vel illo

g

actu

!

388

DISPUTATIO V.

"

a&u primo proximo fe confecuturum hunc Vel

?

]

4

;

illum actum.

genü

ZAd 9. dift. a. Proponit

nobis voluntatem di-

d

ï

vinam üt inimpedibilem ab effe&tu con[equenter

, nl

ad previfionem per fc

ientiam mediam & deter-

j

m

minationem liberam. c. antecedenter.

n. Suppofi-

^m dic

tó , quod Deus p

revideat hominem confenfu-

nDa

flibile eft, ut homo non con-

rum gratiz , impo

EM

fentiat; fed ea impoffibilit

as confequitur deter-

H

u

minationem creaturz , que 1

n prfcientia divi-l?

en-

y

ileis d

na jam anticipatur intentionalit

quii

"OsJICITUR Ó. contra easd

em. . Si futura

eto vo-

feunil

contingentia non cognofcerentur in decr

n i

luntatis divine , tunc cognofcerentur in ideis

D

ROU

'

divinis ; fe

d hoc non poteft dici; ergo. Mim.

i

iv

rob.

Idee

diving non fünt determinate ad re-

a

refent

andum ens a&u exftiturum , nifi deter-

m v

minentur per voluntatem divinam

; ergoinideis

fentari en-

Da

divinis quà talibus non poffunt repre

vTent.

tia contin

gentia. /fnt. prob. 1. ratione ;

quia idez

nt neceffarie , obje&a autem contin-

Y di

divine fu

fU

gen

tia.non funt neceffaria ; erg

o ex eífentia fua

efe

:

ntapt obje&ta ut

modo f

& per feipfas ideee non repr

i

"

Ij

m

exftitura. Prob. 9. authoritat

e D. THoM , qui

Sicut [cire divi-

i

K

in 1. dift. 19. q. 1. a. 2: ad 1. ait:

Mi

!i

num eft fübjettu

m libertati wooluntatis ,

ita etiam idea fe-

eam terminatur a&tus dioine. [cientie.

t

cundum quod ad

D

i

Item q. 3. de Verit. a.

6. ldea in Deo ad ea, que funt

(

«el fuerunt vel erunt groducenda ,. determinatur ex pro-

ul

li

|

pofà

o divine vvoluntatis.

REsPONDEO. C. mgj. n.

min. ad frob. tr.. a.

N

debeant determinari

T0

n. c. quia licét idez divine

. à voluntate divinaad reprefentanda futu

ra con-

&

tingen-

DE SCIENTIA DEI

389

Uhc VeIl

tingentia , non tamen propterea fequii:ur, quód

voluntas divina fit medium cognofcendi futura

ILem di.

contingentia; fic.utique nec potentia intelle&i-

OU

va eft ex fe determinata ad reprefentandum leo-

deter.

nem, nifi determinetur ab anima, & tamen ani-

Dpof.

ma non eft medium cognofcendi leonem ; fic

Venfü.

etiam dico, quód antecedenter ad determinat

TOf«

iOis

nem Dei liberam ideg divine non reprefent

ent

It

entia actu exftituras confequenter autem ad de-

ltiq d'w'xl

terminationem Dei liberam identificatur cum

ideis divinis effe reprefentativum entium ali-

! füton

quando exftiturorum : ficut enim Deus poteft

A0 VO.

fecum identificare voluntatem creandi mundum,

| idgis

ita cum ideis fuis poteft identificare effe repra-

Mi

fentativum entis actu exftituri.

d rattonem. . d.

ddte-

Idez divinz funt neceffarie & pertinent ad fci-

Oeter

entiam fimplicis intelligentiz, non veroó ad fcien-

yinidej

tiam vifionis antecedenter ad determinationem

Yari a

Dei liberam. c. confequenter. n.. Sicut enim in

jiaidee

effentia divina voluntas divina eft contingens,

CODL-

ita etiam eft contingens effe reprefentativum

Ytia la

idearum divinarum. Ap D. THoMAM eodem

modo refpondeo. c. a. n. c.

du

Non enim nego,

z Ql

ideas divinas determinari à voluntate divina ad

i d-

effe reprefentativum in effe fpecifico ; fed ne-

T2

8o, futura contingentia cognofci in alio , quàm

(j

in ideis divinis fic determ

*

vina.

inatis à voluntate di-

nj

D

OnjtcrTUR 7. contra easdem. . Si Deus

fütura contingentia cognofceret in fuis ideis,

TT

tunc veritas idear

um aliquo modo dependeret

faltem obje&ive à

TM

veritate objectiva contingen-

Ed

patet ;

te J fed hoc non poteft dici ,

ergo. Maj.

n

3

A

. quia

d

390

DISPUTATIO : V.

ii

quia non daretur veritas idearum, nifi determi-

f c

narentur à veritate obje&iva. .Mim. prob. Futu-

5

ra contingentia non habent in fe aliquam deter-

IN

eDjIe

minatam veritatem ; ergo non polffunt deter-

(sj

minare veritatem divinw fcientim. fnt. prob. T.

m

dl

S. THoMas in lib. 1. Periher. le&.13. ait: 75

)

B

preteritis & prafentibus nece[fe eft , quod altera oppoft-

y dvin

tarum

deteriminaté fit oera , & altera falfa in quacun-

VInam

l

que materia ; : ed in fingularibus , que funt de futuro j

hU

boc non eft nece[fe , quod una fit determinat? oera 69 al-

fter. C

tera falfa : & boc quidem dicitur quantum ad materiam

Vingat

contingentem. Etin r.dift.38. q.1. a. 5. ad 2. Fu-

turum contingens non eft determinaté verum aniequam

vum i

v at

fíat, quia mon babet caufam determinatam.. Prob.ant. 2.

ex ScoTo, qui in z. dift. 39. q. 1. $. vifo. ait : n

qtenfte

pun det

illo primo inftanti (antecedente decretum ) non Junt

vera contingentia , quia nibil eft tunc , per quod babeant

g d

mod

veritatem determinatam $. pofita. autem determinatione

voluntatis divine jam funt oera , *videlicet pro illo fe-

[

V

cundo inflanti.

REsPONDEO. tr. Maj. n.Min. ad prob. dift.a.

&tef0

lr

Futura conungentia non habent veritatem ade-

quatam, c. inadequatam. n. veritas eft enim con-

**ge(mn

UI

formitas inter rem & intelle&um. Igitur ad con-

[

«««««

"

ftituendam veritatem adzquatam concurrit exi-

W

A fï.,

ftentia rei & exiftentia intellectüs reprefentan-

ET

tis rem ; in cognitione futurorum contingen-

E

ts

tium tantüm datur intellectus.& nondum datur

R

res ipía: & fic non datur veritas adcequaté fum-

ftdi

pta, licét detur veritas inadequaté fumpta, fci-

il

licet repraéfentatio futurz veritatis , & hec re-

h

prefentatio veritatis future determinatur à ve»

rnitati$

W

ritate objectiva ut fecundüm inftans ete

*!/l) 16

indivi-

DE. SC-IE/NTI,'A "lD'IEI.V 39-):"

letermf; ,

indivifibile exiftente in mente divina quoad taje

DHATA

e[e in his circumftantiis ; à decreto veró divino

quoad e[Je attuale. — Unde colli

deter;

textus D. Thoma & Scoti.

gitur refponü;o vad-

Yi), r

OBjICITUR $. contra easdem.

Veritas

: h

contingens futura, antequam fiat, nihil eft ; er-

t

go ut condiftincta ab effentia divinaautà decre-

U

to divino non poteft determinare co

fuiw*e,'

divinam.

gnitiongmf

1ig d.

REsPONDEO.

Idifc.a. veritas illa nihil eftrea-

Vr

liter. c. intentionaliter. n. Omnes veritates con-

2, D

tingentes habent fuum intrinfecum determinati-

D

vum independenter à decreto divino in menfu-

tIj, 2,

ra eternitatis indivifibili: cüm veró nullibi pof-

"n

fint exiftere nifi in mente divina , ideo habent

Yf

füum determinativum in mente divina, non ta-

btl

men determinativé ab ipfa mente divina, aut à de-

i

creto divino quoad ;ale effe , fed tantüm quoad

:

ij

e[Je.

Osg1crTUR 9. contra easdem. Pofito de-

dl

creto divino predeterminante adhuc. falvatur

1ade

libertas, nec Deus erit au&tor peccati ; ergo nul-

1 COf

la eft ratio; cur non detur. Znt. srob. Poteft di-

dcon.

ci naturam liberam nihil effe aliud quàm naturam a-

t ey

Givam ex füa natura non determinatam ad unum deter-

(ntan

minatum attum , & que poffit elicere actum con-

n

fentaneum rationi in ordine ad finem ultimum ,

y dtit

attamen Deo'conferente a&ualem motionem,

b

ordinationem feu potentiam (que apud D. Tho-

"

mam idem fünt cum actione ) ad actum bonum.

r

In tali fuppofitione illud, ad quod Deus movet,

TAU

femper erit bonum refpiciendo finem proxi-

jitu

ium , non tamen erit bonu

m refpiciendo finem

jndiVi'

ulti-

b4x

L:]

392

-msru*r-A-Tm V.

ultimum , nifi Deus etiam movevat versus ipfum

WE?!A

!

LA^

finem ultimum ; & caufa defectüs hujus ordinis

f!tff

non erit voluntas Dei pofitiva fcilicet, fed im-

jj

perfe&tio intrinfeca nature humane.

Jam fic:

Hic conceptus libertatis 1. Eft conformis men-

j

2. Eft conformis menti Thomi-

i

ti D. Thomz.

u

ftarum. 3. Conftituit differentiam inter fenten-

tiam Thomiftarum & Calvint.

4. Affignat di-

a jwiic'i»

fcrimen inter fententiam Thomiftarum & Janfe-

s. Nec repugnat rationi.

|

IT

nii uti & Quesnelli.

TTDI

6. Solvit etiam omnes difficultates; ergo eft ad-

mittendus.

q: Wi

lt-^

nt. quodd r. membrum probatur.. Y. D. 'Tho-

t d

W

mas in pluribus locis nullam aliam tradidit no-

tionem libertatis, quàm quód fit natura attiva ex.

W

]

p

Jua-matura mon. determinata ad unum. p. Y. q.Y9. a-I0».

li

C. ait : IDicendum quàd liberum arbitrium babemus re-

ii

L

fpettu eorum , que non nece[Jario oolumus , el naturat

(s

áinftinttu : mon enim ad liberum arbitrium pertinet. quid

Q9

volumus e[Je felices , fed ad naturalem infHinttum : unde

& anünalia alia , que naturali in[Linttu mmosoentur ad a-

"m

liquid , non dicuntur libero arbitrio moveri, — Jam fic:

Ti

per illud conftituitur libertas , quod precisé eft

(

diftin&ivum à neceffitate feu inttinctu naturali;

n

':

X

fed indeterminatio nature ad hoc fufficit; ergo.

t

e 2.,Idem p. r. q. 59. a. 3. C. ait : Dicendum. quàd

N

l

& |

quédam funt , qu& mon agunt ex aliquo arbitrio , fed

quafi ab aliis a&a & wmota ; ficut. fagitta à fagittante

t

— shovelur ad finem : quedam verb agunt quodam arbi-

Tb

— £rio, féd non libero . ficut animalia irrationalia : ovis e-

L Bthl

- qün fugit lupum ex quodam judicio , quo exiftimat

eum

N

f[mtm

um , fed

r

Jibi noxium , féd boc judz'cizmi non eft ipfi liber

à natura

&*

*

*

DE SCIENTIA DEI.

393

TWün

T dinis

à natira inditum. í ss Idem'p.ï.q. 83.a.1. C.. Que-

dam agunt absque judicio 5 ficut lapis movetur deorfum ,

edim.

1f

I

& Janiliter omnia. cognitione carentia : quadam autem

agunt judicio , féd mon libero , ficut animalia brut

4: fu-

Tnen

dicat enitm ovis videns lupum , eum e[fe

Qp [

fugiendum , na-

turali judicio & non libero ;

quia non ex collatione fad

(Ifem.

ex naturali inftinitu boc judicat : &? fünile eft

Ldi

.

de quoli-

bet judicio brutorum animalium

?

Jed bomo agit ex judi-

Inn

40 - -5 fed quia judicium iftud

non eft ex maturali in-

AW

du

Jüinctu in particulari operabili,, fed ex collotione quadam

vationis , ideo agit libero judicio, potens in diver[a fer-

L: raiio enim Circa contingentia babet oiam ad oppofi-

ia --5 C5 ideo circa ea judicium rationis ad dicerfa

"

Tho.

babéi,C? NON EST DETERMINATUM AD

U-

10

NUM: ( pro tanto nece[Je eft , quàd bomo fit liberi ar-

UMAN

bitrii ex boc ipfo , quàd rationalis

4Io

i. .4. Idem q. 3.

de potentia a. 7. ad 12.

Deus non dicitur bominem

sT

Wt

dereiiquil]e in manu confilii fai : quin in coluntate ope-

véur. Sed quia voluntati bominis dedit dominium. fui

"

ius: ut non e[Jet obligata ad alteram partem contradi-

fjl

Ji

Gionis. Quod quidem dominium nature

L

non dedit, cum

ger [uam formam fit determinata ad un

K

um. Et ad 13.

nfic

jd

Voluntas dicitur babere dominium Jui a&us ;

non per ex-

clufionem caufee prime : fed quia caufa [

rima non ita a-

Ut

1l

8it in voluntate, ut eam de nece[fitate ad unum determi-

m

Wet: fücut determinat naturam.

KEt ideo determinatio

) (

aitus relinquitur in poteflate rationis & voluntatis.

5.

ij

dem T. 2.q. 10: a. 4. G.

uia voluntas ef a&tioum

p [

Brincipium nen determinatum ad unum

» fed indifferen-

j

ier fe babens ad multa , fic

Deus ipfam movet , quód non

[

€x neceljtate ad unum determinat , fed remanet motus e-

J D]

Jus contingens C non nece[Jarius nifi in bis, ad que na-

nj

turaliter movetur. . 6. ldem 3.p. Q. I8. a. 4. ad 3.

yin

I

Folun-

394

DISPUT'ATIO" V.

M

p

Volunta$ Chriftà licit fit, determinatà ad( bonum , non ta-

11

men eft determinata ad boc *vel ad illud bonum : &^ ideo

4

[,

J

pertinet ad. Cbriftum eligere per liberum arbitrium. — 7-

of xle

fi

Idem q. 22. de Verit. a. 6. C.. Cim voluntas indeter-

minatà fe babeat refpe&tu multorum , non babet ve[bettu

g eüm

jb

émnium nece[fitatem , fed refpe&tu eorum tantim , ad que

naturali inclinatione determinatur. Similia multa ha-

s

iiu

bet D. Thomas in variis locis, ex quibus colligi-

r dete

tur, libertatem juxta S. Do&torem confiftere in

joque

hoc, quód 1. fit natura attioa.. 2. quód mon fit de-

umf

terminata ad unum objettum ex fua natura., quamvis

malurn

poftmodum determinetur ad hoc vel ilhsld ä'-.

4

!

iid a

. Deo.:

v

Prob. ant. quoad 2. membr. nempe , quód ifta

yniit t

IU

hypothefis fit conformis menti Thomiftarum.

- 196. fic ait :* Si Deus

nl

GoNEzT hic tr. 3. dift. 4. n

P

i

bomini deneget auxilium efficax *vel [peciale ad «incendam

tentationem , licàt infallibiliter illi confentiat 9^ incidat

t

TU d

* án peccatum , mon.fequitur tamen liberum ejus arbitrium

e[Je ex fe ,

&? ex natura fua deierminatum ad malum e

tert

&

ad peccatum . quia aliud

eft liberum arbitrium e[Je defe-

&ibile ex fe &? ex.natura fua, € non po[Je fe ipfum con-

quí

bono rationis Deo illud. [pectaliter non confer-

M n

fervare in

vante ; & aliud eft , illud ex fe & ex natura [ua e[Je de-

"

AUDtIC

terminatum ad malum : Primum enim dicit folam defe-

n

ll

&ibilitatem &j potentiam ad peccandum , qu& competit

ls

creature vationali ex eo , quód e[t ex mibilo & quia non

Wefe

eft. ipía regula Juarum. operatianum.. - Idem Author

Ut

n. 202. explicans , quomodo Deus non fit caufa

afl, li

peccati, facit paritatem à navi, quam dum defe-

p

rit Gubernator in cafu, quo non tenetur guber-

Y

i

nare, non dicitur effe caufa fubmerfionis, etiam-

lg

fi ex ejus derelictione infallibiliter fequatur fub-

!Deo,

merfio

DE'/ SCIENTIA DEI

395

À

n:ïm.

€ il

merüo mavis. Sic ergo cenfetur GoxETUS

malitiam refundere in imperfe&ionem nature

JJ 7

^

Wity.

humanz neceffarió deficientis aliquando à re&to

ordine rationis, fi Deus per fpeciale auxilium

[

non efficiat hunc ordinem rectum rationis.

Wt

Prob. ant. etiam quoad 3. & 4. memlr. quód ni-

tila

D)

Vi

mirum hec fententia differat à Caloino , S'anfénio

& Quefnello, ex hoc; quia Calvinus docuit; Deum

n

pradeterminare àc predefinire ad peccatum , a-

h.

U

deoque etiam docuit, liberum arbitrium jam ab

inwinfeco & ex natura fua ordinatum effe ad

'Hgd i

malum. Sfanfenius veró negavit; in natura lapfa

illud arbitrium liberum , quod homo habuit in

]if

fum,

natura integra , adeoque in natüra integra non

admifit neceffitatem. premotionis phyfice in-

us

trinfecé a&uantis liberum arbitrium.

condam

Ergo et-

iam illa premotio phyfica, quam admit

tit in na-

a

tura lapfa, non intrinfecé attingit & actuat libe-

Tiri

rum arbitrium, nec eft qualitas ab intrinfeco de-

lii

Jj

terminans liberum arbitrium , fed ab extrinfeco;

T

& (ic utique repugnat libertati.

Quefnellus deni-

((])

que fe&atur Philofophiam Carte

fianam; & ob

D

hoc nullam admittit activitate

m liberi arbitrii

ij

proprié di&iam; & hinc coincidit cum Lutbero ,

y d

quód liberum arbitrium fe habeat tant

üm paf[roe.

mjd

Quód vero Quefnellus fit hujus mentis

; colligi-

t t

Nutho

tur ex eo, quia premotionem comparat cum pri-

ma creatione hominis & cum refufcitatione La-

Lal

Zari, in qua utique folus Deus operabatur nullo

i

àlio concurrente principio aétivo. Quód au-

gube

tem Cartefiani tollant omnem activitatem, patet

DI

i

tum ex Cartefio, tum ex Maignano in fua T beologia

y li

nl

de Doo , .quir liberum arbitri.lg.m comparat Jibre ,

qua

396,

'EISP»UT'ATIO Va

j

j

quegravitate corporum in diverfas partes tra-

-

?J

hitur.

,

Prob. ant. d

[

j

enique quoad 5. & 6. membr. ex hoc ,

m

quia in hoc conceptu libertatis ficut nunquam

i

tollitur indeterminatio nature prout refpectiva

?

/

jf

ta

judicii indifferentis, ita nunquam tollitur liber-

Ui

tas; & ficut Deus vi generalium decretorum ut

il

[horm

author naturz non tenetur homini procurare o-

mne bonum, ita non tenetur przdeterminare ad

t0pp

h4

omnem a&um bonum, fed poteft relinquere ho-

ii

minem cum defectu ordinis ad fummum bonum,

It

ht n

in quo cafu concurrens ut author nature juxta

determinationem rationis deficientis non pr&-

i

determinat ad formale peccati.

j W

alui

REsPONDEO. n.a. ad frob. r.. a. quoad o-

mnia membra. d prob. 1. membri. dift. a. "Iradit

fu.

D. Thomas talem notionem libertatis radicalis.

nj

c. libertatis formalis. n. D. Thomas in his locis

I RUR

J

tantüm conatur oftendere , quod Deus, Angeli

m

& homines habent libertatem ; & in ordine ad

u

l

l

hoc p

robandum fufficit oftendere , quód homo

aut Angelus habeat radi

cem libertatis , fcilicet

(

j

ándeterminationem mature , & indifferentiam rationis,

W)

Q

In aliis autem locis exprefsé dicit, quód actus li-

ii

Y

beri arbitrii ad, particulare bonum non fit ab alio

determinante. . In 2. fent. dift. 39. q. x. a. 1. C. fic

ii

41l

habet: Jpfa potentia voluntatis , quantum in fe eft , in-

A

differens eft ad plura

, féd quod determinat? exeat in bunc

"

attum , «el in illum , non eft- ab alio determinante :

fid

jl

ab ipfa voluntate.

Neque legendum eft ( üt vult

:

Gonet) locó determinante,

determinaté ;; quia Codi-

]

Sï

ces plerique tam

impreffi quàm manufcripti con.

abet

l

[

j

trarium habent ,. & infuper noftra le&io h

unm-

DE SCTENTIA,DEL

997

L5 ts

. füummam analogiam cum aliis textibus D. Tho-

m&, dum écontrario illa Goneti cum nullo alio

Xhoc;

textu D. Thomz analogiam habeat. Rurfus q.3.

lus

de malo. a. 3. ad 5. ait : Foluntas cum fit ad utrum-

g

[iber.

libet, per aliquid determinatur ad unum , fcilicet per con-

flium vationis. — INec oportet boc e[fe per aliguod agens

T ut

V0

extrinfecum. |. Id etiam colligitur ex eo, quod D.

"Thomas doceat voluntatem non poffe tendere

M

l.

in oppofitum ejus, ad quod determinatur àDeo.

In 4. dift. 49. q. 1. a. 3. 99. 2. ad r. ait: Petentia

Onin,

vationalis fe babet ad oppofita in. bis , que ei fubfunt, &

Jüi

bec funt illa , que per ip[am determinantur , non autem

pre

poteft im. oppofita illorum, que funt ei ab alio determina-

do.

ia: C ideo voluntas mon poteft in oppofitum ejus , ad-

quod ex divina impre[Jone determinatur , [cilicet in op-

mdit

pofitum finis ultimi : poteft autem in oppofitum eorum ,

lod

que ipfa fibi determinat , ficut funt ea , que ordinantur

D

s ]oc

in finem ultimum , quorum elettio ad

*

u

fam pertinet. l«

Anpd

. dem p. 1. q.62. a. 3. ad 2.. Inclinatio Gratie non im-

ine al

ponit nece[[itatem , d babens gratiam poteft ea non uti,

liomo

llicet

Itemde Verit. q.2. a. 14. ad 3. Effeftus fequitur ne-

ce[fItatem caufce proxime , - - - non autem eportet quid

Wi

Jequatur nece[fitatem caufcee prime : quia poteft impediri

düs

l

ejfettus ex cau[a fecunda , .fi fit contingens. . Jtem de

TU

J

. malo. q. 6. a. un. ad 15.. /Ila caufa, que facit voolun-

Í

J

- latem aliquid velle , mon oportet quod ex nece[fitate. boc

.e]t,

jaciat, quia poteft per ipfam 'voluntatem impedimentum

i

prafLari , vel remo'vendo talem confiderationem, que in-

"

ducit eam ad volendum , vel confiderandá oppofitum.

ul

dd prob. 9. membr. Znt. dift. Docet hoc G o-

(

(b

NET loquendo de libertate radicali. c. formali. n.

i[i0!

Ipfemet enim Gow £Tus cumSalmanticenfibus

hi

&

era dari

fit

dqcet; inter e'[fe & tale .eæ[k a&ionis lib

inutuam

398

'D.'ISPUTA'TIIO V«

m

di

mutuam prioritatem nature. Quoad effe verum

RUA

eft; nullam actionem dari polfe fine determina-

j d

tione Dei.

fl d

P^

— Ad prob.3. & 4. membr.dift. Docuit hoc Calvi-

j

nus tanquam fequelam connaturalem ac proba-

f tol

bilius connexam cum principiis homifticis ma-

ol

d

Jé explicatis. c. bené explicatis cum Goneto &

:

üicais

Salmanticenfibus. n. lIdem refpondeo ad 7an-

H

amü [(

fanium.dift. Ego Sfanfénius non admifit preemotio-

Wvatot

nem phyficam Thomifticam in natura lapfa,non.

loquendo confequenter. c.loquendo confequen-

yrenot

as

ter. .. Cüm enim Janfenius glorietur ; fe tene-

l

re do&ctrinam Thomiftarum, & hi admittant ta-

p

W d

lem premotionem , quz eft neceffaria etiam in

ä

natura integra ; manifeftum eft , quód non lo-

m

m

quatur confequenter, nifi in doctrina 'Thomifta-

rum malé explicata, eorum videlicet, qui non

relett

ii

i

admittunt mutuam nature prioritatem inter efJe

& tale e[Je a&ionis libere. Ad Que/nellum denique

DC

hf

H

iterum dift. Que/nellus nullam admittit actionem

creatam proprié ac ftricté dictam. c. laté dictam.

W

Ij

pitd

(tid

n. Cartefiani non negant dari motum in rebus,

fed negant eum dari fine previa motione Dei ;

Ytello

ln

imó dicunt, quód hic motus realiter fit actio

Dei, & in quantum recipitur in creatura, eate-

Wt

E&US DI

nus poffit vocari 5a[jio, inguantum veró refertur

ad effe&tum , poffit denuo vocari attio creature.

tlj

N

&

'Talis eft actio Thomiftarum illorum receden-

tium à fana explicatione priedeterminationis ,

m

qualem tradit Gonetus , Salmanticenfes, & D.

N

'Thomas, in qua admittitur mutua naturz prio-

i

ong

ritas inter effe & zalee[je aCtionis libere. — Nifi e-

j

liberae

Ti

pim fic explicetur , a&iq creatura etiam

rTevera

DE sc I-—E.-N.'TXII A- DI

399

Vetur |

revera eft tantüm aliqua paffio ; ideo aCtio talis

T.

alia non eft, quàm Cartefiana ; talis videlicet,

Cloj.

qualis eft motio baculi ,

de qua re jam pluribüs

actum eft in Philofophia.

T'0ba.

s Tlld-

"d prob. denique Zfnt. quoad. $. & . membr. dift.

Non tollitur libertas radicalis. tr. formalis,. n.

o

Jam oftenfum eft, quód hic conceptus libertatis

| ï(m.

radicalis non ponat veram libertatem ; adeoque

i

etiamfi falvetur illa libertas radicalis, non tamen

J

hm

falvatur veralibertas. Ad illud; ubi dicitur,

QU

? [ene

praemotionem non facere Deum authorem pec-

cati, fmiüliter difl. Deusnon determinat ad forma-

I -

le peccati dando premotionem. tr. dando natu-

m n

ram.n. Sicut natura defectuofa eft à Deo, ita

lo

n

omnes confequentes effectus funt à Deo, Dein

fic argumentor: fi Deus non eft author peccati

j non

predeterminando in eo fenfu ad' materiale pec-

her if

cati, tunc neque effet author peccati , fi crearet

eniqu

onert

naturam , cujus primus motus voluntatis effet

blafphemia, aut cum voluntate aliqua effentiali-

licam.

ter defectuofa ad finem ultimum ; fed hoc non

&bis,

poteft dici; ergo. Min. patet ; quia Deus non

Deis

poteft hominem creare ad

X

infernum. . .Maj. prob.

tiam in illo cafu Deus tà

ntüm determinaret ad

, eate

materiale peccati congeniti. Item fi precisé de-

fertüt

fe&us ordinis in voluntate

ad ultimum finem,

"U

quem fuis viribus creatura n

Cadtl

on poteft füperare,

prebet Deo jus ad indign

ationem gravem &

jonl

condemnationem

, tunc deordinatio omni.

um potentiarum ad finem ultimum

1&0'

per pecca-

p

tum originale ,

cujus caufa non eft Deus, poteft.

N

€o prebere jus ad talem indignati onem,& con-

od

emnationem ponz fensüs in inferqc»; adeoque

"

potfunt

X

400

DISPUTA TIO v.'ï

!

:

St

i

:WS

. poffunt parvuli puniri poená fensüs in inferno,

!

il

quod communiter negant Thomifte tanquam

m

contrarium juftitiz divingz.

4

"

Driczs r. D. Thomas comparat

acum pec-

|

l

/

l

j d

BU

cati greffui claudo , in quo quidquid elt vitalita-

tis, provenit ab anima, quidquid autem curvi-

duG

m t

tatis provenit à curvitatetibie ; ergo etiam re«.

vera obliquitas a&üs peccaminofi precisé pro-

g d

12W

venit ex imperfe&ione nature libere. q. 3. de

potentia. a. 6. ad 20.fic habet : n aitu peccati quic-

tümane

quid

eft. entitatis «vel a&tionis reducitur in Deum ficut in

E

primam caufam,

quod xverb eft ibi deformitatis ,reducitur

iif

am in liberum arbitrium ; ficut quod eft de

N

ficut. in caufc

gre[fu àn claudicatione , reducitur in virtutem motio1m,

EE

ficut in primam caufam , quicquid autem eft ibi obliqui-

M

&atis , provenit ex curvitate cruris.

a

REsPONDEO. dift.a. Comparat D. Thomas

& C

a&um peccati cum greffo claudo quoad radica-

It p

lem libertatem. c. quoad libertatem formalem. n.

m

D. Thomas vult dicere , tam parum effe pecca-

m

tum à Deo , quàm parum claudicatio eft ab ani-

fnyí

mas eaenim eft ab indifpofitione tibiz, pecca-

bfmrum]

tum autem à voluntate, hoc tamen difcrimine,

TWl

quód voluntas fit caufa fuz obliquitatis , tibia

pitti

non fit caufa füz curvitatis. q.22. de verit. a. 6.

lf

ad 1. ait : Effe anime non eft determinatum à fe ipfa,

a

Qu

féd ab alia., fed ipfa determinat fibi

Jaum «elle.

DrcrEs 2.

Si Deus ob caufal

itatem actüs

J

eccaminofi effet Author peccati , tunc etiam

i

bona fuiffet argamentatio Pelagianorum & "ulia-

"t

ni, qui eódem argumentó utebantur ad proban-

WL

" dum, in parvulis non effe peccatum originales

UL

fic enim arguebat j'uliamws Pelagii aifecla apud

D* Anh

AUGUST.

-

DE S CIENTIA ^DEI

401

S.AUGU'ST.

infemo,

Tom.z. Deus eft caufa gener ationis

äHquam

bominis; ergo fi

peccatum originale co

nfequitur ad talem

generationem , Deus. erit. caufa

peccati. originalis; - qui

IT poe

enim e[? caufa alicujus ,

et. etiam caufa 6jus, quod con«

Ttzlita.

fequitur. ad. illud.

|CüVj-

. REsPoNDEO n. Ma. Nam ut

refpondet

n re,

$. AUGUSTINUS].3. contra Julian.

C.9. Pec-

!M 0.

catum non confequitur ad generation

em homi-

W

nis ut determinatam a Deo, fed ut de

termina-

tam a voluntate Adami

f0 f

j corruptio proinnaturz

! t

humang eft ab alio qu

am a Deo ; in fententia

FUil

autem oppofita corru

ptio non effet ab alio quam

d

ab ipfo Deo v. g

. in prima voluntate Adami

nondum corrupti

per peccatum.

i

Dein fic argu-

tlj

mentor: Si Deus precife per h

oc non eft au«

thor peccati originalis, quod

Deus creet id,

quod eft homini bonum,

ho

tunc etiam Deus pof-

| fadic)

fet creare hominem in ft

atu peccati originalis

fine pr&cedente ullo pe

ccato hominis aut fine

njem .

b p

propagatione humana ;

hoc non poteft dici; er-

Lb u-

go. Min. eft D. 'Thom

?,dum ait; hominem

fi non fuiffet natus ex fe

, t

mine humano, non ha-

biturum peccatum origi

nale.

AMaj. prob.. Intali

crimit,

s, ii

hypothefi peccatum: originale

non fequetetur ad

'eri[- 8'6'

geunerationém & naturam hominis quátenus eft

natura, & quatenus bora eít, fed ut procedit

;äfe leas

a natura defeéctuoía; ergo.

; ii

Drczs r Quando Miagifte? ducit maäum

Y etut

pueri, deformitas fcripture non imputatur Ma-

giftro fed puero; er

go idem dicendum de a&u

(

roolt

peccaminofo refpeétu Dei;

2. Quando Deus

movet Sacerdotem facrilégum) àd confécratio:

nem ut fupernaturalem

.

5

e

j

j malitiafä&us non ima

D. hmort . Tratk, de Deo,

&

pu

UGWL

n

DISPUTATIO V.

402

p

putatufr Deo fed Sacerdoti; ergo idem eft in

Q(MU) |

a&tu peccaminofo.

1ns?

RESPONDEO4Z

d 1. n. parit. Difpäritas eft,

g n

quia in Magiftro non eft caufa imperfeGionis ,

uz datur in fcribente; econtra vero Deus ef-

g

j r

fet Author illius imperfe&tionis , que effet in

u e

peccante. Siautem ponas. quod ipfe Magifter

PhEDD

fit caufa hujus imperfe&tionis v. g. fi porrexiffet

Imyy

uero penicillum loco calami, vel fi ferula red-

didiffetillimanus tremulas, aut fi illum mutilaffet,

f u

Deus 0

non deberet proptereairafci puero ob deformita-

formi

tem fcripturg , multo minus deberet ipfiinjunge-

ver

re füb precepto feveriffimo cara&teres optimos.

j n

4do. Patet difparitas ex dato exemplo.

DicEs rv. Poteft dici, quod nialitia & de-

irts i

iquio

formitas a&us peccaminofi non confequatur ad

materiale peccati materialiter fumptum , fed ad

!iy

feter

materiale formaliter famptums; & quod materia-

le peccati formaliter famptum non fit a Deo pr&-

i

determinante fed a voluntate hurmana ut fubdi-

r

ta tegulis morum ; ergo Deus non erit caufa

m

eccati. 4nt. prob. Quando quis przcife cau-

Dll

1]

fat entitatem albedinis, quz eft fundamentum

( feu poti

us ratio fundandi ) relationis fimilitudi-

TT

ialiter füumptum, non cenfetur caufa-

Vi

nis mater

re relationem fimilitudinis, fed folum ille cen-

uj

fetur caufare eam relationem , qui caufat albe-

ld

t

dinem ut inratione fpecifica convenientem cum

alia albedine; ergo idem eft de a&tu peccamino-

üjg

nitatem

fo, ut ille, qui ponit entitatem ac bo

tranfcendentalem a&tus peccaminofi: non fit

A j

cenfendus ponere fundamentum malitie moralis,

dl

fed ille folum , qui elicit talem a&um tanquam

ii

agens

DE SCIENTIA DEI.

403

1 df

agens morale, & cum fu

b

je&ione ad regulas

morum, a quibus defle&it,

Ttas W

, REsPONDEO dift. a. Poteft dici, quodma-

loni,

litia confequatur ad materiale peccati formaliter

u$ ef.

fumptum, fiillud materiale formaliter fumptum

[it in

fit natura prius ad effé feu exiflentiam a&ionis,

itile

prout explicat GoNETUS & SALMANTI-

tlfet

CENSES.C. Sinon habeat prioritatemnatura. n.

ls.

Nam fi non datur mutua naturg prioritas inter

Ti

e[fe & tale e[Je a&ionis libere, quid intereft, num

ortit

D

Deus omnia conítitutiva peccati materialia &

Djunge

formalia fimul ac femel una a&ione ponat, an

imos,

J

vero fücceffive, dum tamen revera omnia po-

nit? Jam fic: quando materiale fcriptionis de-

& de-

formis in puero formaliter fumptum eft tantum

urad

a puero vel calamo , nihilominus ea deformitas

fed ed

non poteft imputari puero, fi magifter antece-

nateri

denter eft caufa hujus formalitatis materialis;

Q pre

ergo idem eft de formalitate actus peccaminofi

t fübd

materialiter fumpti, fi illius eft caufa Deus quoad

t eni

tale e[Je,

fe cd-

DicEs v. cum P. Gonet hic. n. 2o0. — Quod

n arm

licet Deus pradeterminet ad materiale peccati , cum quo

ilitudi

ipfa malitia & deformitas babet indi[Jolubilem nexum ,

FO

non tamen propterea ef? caufa peccati , quia Deus nun-

|e C

quam determinat «oluntatem ad materiale peccati, mifi

j abe

Ut objettive €9. in genere cau/ca materialis & occaftona-

1 CU

lis determinatus. ab .eadem voluntate , que ex propria

amino

malitia &5 defettibilitate praxoidetur. fe ipfam determina-

j

tura ad fortnale vel ad materiale formaliter fumptum &

non fïfj

quatenus fundat ipfam malitiam C2 deformitatem. . Unde

yoral.

talis determinatio & applicatio ad snateriale eft a Deo

nquam

veluti invito & coatto , && folu

noztanquam à Ca

if i

[

agens

[*

t

14

404

DISPUTATIO V.

[

M

U

ma &? univer[ali provifóre , qui debet fubminifivave o

mnibus caufis fecundis prefertim liberis media nece[]aria

',þcn m

Jim

ad agendum , €9' ad attiagendam in fuis operationi-

bus é$ .effe&ibus rationem entis &5 aüualitatem exi-

m

na'& [

j

flentie & operationis ( inter qu& media unum ex pre-

cipuis eft applicatio ad attum ) g. qui debet etiam periit-

n p

st

tere aliquos defe&us non [olum in ordine naturali fed ei-

jam in ordine morali , ut binc magis veluceat. &j mani-

fti; (

geeli

fefletur perfettio fue ju[titie G9* mifericordie €9' pulcbri-

tudo toijus univerfi. Licet evgo «voluntatem bowminis:

Thomi

dofion

applicet ad materiale peccati, quia tamen ad boc move-

tur & determinatur ab ipfa voluntate bumana, fe ipfam

obje&im

Qanbad

jrius natura determinante ad ipfum formale velmateria-

le formaliter fumptum , binc féquitur. malitiam. & de-

Ws o

l

formitatem peccati , que ad illud maleriale confequiüur,

!

A t

l

non. e[fe attribuendam .Deo moventi &$? applicanti ,. [ed

tquie

voluntati illum objettive & materialiter determinanti ad

as

talem moiionem €9 applicationem.

Ex qua refponfine

m lf

&2 dolirina , quam 5'oannes a S, Tbowa , & Vincent.

Vk

Baronius tradunt , & pwobabilem veputant Salinant. in

pb

tra&. de Voluntate Dei , omnes 4ddverariorum impetus

jrtit

totaliter infringuntur , omniaque illorum tela 9 fopris-

ul

mata facillime eliduntur.

]ta Gonet l.cc.

"i

RzsPONDEO dift. Poteft dici, quod vo-

ER

luntas humana ad formale peccati fe determinet

W

.

T0

pro priori nature ad premotionem phyficam,

ETU

ita tamen ut hoc femel conceffo nullum amplius

Ql

poffit afferri argumentum contra fcientiam me:

|

Itf

-diam & fententiam Recentiorum , neque etiam

'

Tl

affignari poffit differentia fententiarum effentia-

alu.'ä

lis c. ita ut remaneat differentia inter has fen-

:

ib

tentias. n.

Si Thomifte etiam reliqui tantum

volunt Deum premovere ad rationem entis , &

[

:

:

a

DE

SCIENTIA DRI.

ti/tïdïe g,( :

405

ad ratio'nem exiflentie in omni formalitate

LT

actus

Atj

liberi reperibilem, & quidem pro priori n

aturae

'ad determinationem creaturze

t e,

z

; ita tamen, ut

ü j

vicifüm creatura pro priori

naturz fe determi-

net ad efe formale a&us tam

purmj.

boni quam mali ;

idem prorfüs docent, quod

olim docui in Me-

:i' fed 79

taphyfica fecutus fyítema P

hil

ofophie Thomi-

5 Ufj-

n

flict; quomodocunque dein

loquatur , nihil

intereft quoadrem. Anv

ero omnes &omnium

! ii

Thomiftarum explication

TM

v$, principia, cof-

clufiones , fequelz,

argumenta, & folutiones

frin

obje&tionum inhzreant huic

Miltri

veritati, nec eidem

contradicant,

alioram judicio relinquo. Puto

d.

plures receder

fuiur,

e ab hoc fyftemate Go

NETI,

plures alios obfcure loqui,

ac adeo vacillare

MC

ut quid dicant ipfi nefciant.

nanial [

Et hinc ut illa ipfa

veritas clarius ponatur in lu

mine, difputamus.

jbf

Imo ipfe GoxzT non ubiq

Vi

tür, ita ut

ue tam clare loqui-

hatis

aliis homiftis minus verfatis anfam

prebuerit

exiftimandi erronee, quod hanc füam

h if

predetermin

aiionem creature tr.

4- difp. 8. a. 4. n.

jj

249. & 254. tantum intel

ligat de predeterminatio-

ne difpofitioa,

od V0«

in quantum voluntas humana male

difpofita me

retur fübtractionem auxilii efficacis

ermind

feu predete

rminationis diving , & in hoc fenfü

ycn,

nulla utiqu

e folveretur difficultas.

Ratio eft;

ml

quia illa ipfa

previa difbofitio defe&tuofa eft vel a

m n -

eo immedia

te, vel ab a&u alio peccaminofo

k &t

pr&£vio, ad quem it

effenti

creatura.

erum nori predeterminaffet

Et huic peffimg explicationi etiam

nyog

inherere v

tantut.

identur quidam Recentiores autho-

Ié$, quos reverentie caufía pratereo.

uia

ii

:

tamen P. Gowz inclinat in explicationem

bo-

e 3.

rtiam

DISPUTATIO V.

406

H

nlam optime fa&am, & quia intereft, ut Tho-.

a

miftis ex ipfa fchola D. Thome praferre poffi-

mus facem Schole Thomiftice tam illuftrem ,

j

fs

ac eft GowETUs, totum ejus textum appo-

W ij

nam. [taque hic a. 4. n. 199. fic habet. |Quon-

aimit

do Deus 1movet & applicat voluntatem ad materiale pec-

gt

cati, ita in illo attingit entitatem, atiualitatem , vita-

; jila

litatem , & bonitatem tran[cendentalem , que perti-

net ad ordinem pbyficum , ut ejus motio & concur [us

jinj

10-

qfio, 1

nullo tmodo fe extendat ad deformitatem 69 malitiam

hucertd

valem , quia concurfus Dei gen

eralis pracifrous efd ,. €9'

NTIS,

A

Go

EXISTENTIÍZ4ZE

p

ve[picit folem rationem x

sf

ACTUALITATEM, d

liasque vationes ad ordinem

llas, que pertinent ad

d

flyficum fpetlantes , mon 'vero i

nalitia &9 deformitas

uml

erdinem moralem , inter quas eft «

t

attus peccaminoft , qu& perinde eft extra fpera

m a&ti-

lem é9

sür |

vitatis dicine , & per fe primo in caufatn wora

Wi

operantem difforiniter a

d regulas morumveducitur. Ivem

254. Denique cum Sfoanne à

i, (

*Fra&. 4. difp. 8. n.

S. Thoma alüfque vecentioribu

s Thomiftis refponderi

i

e motum £ déterminatum ad dene-

yuij

oteft , Deum fuifJe

[7;

gandum J4ngelis €9

jrimis Parentibus auxilium efficax,

ccati 1n0-

t

€9 ad prædeterminamlum illos ad mdteriale pe

bedientie , ab ipfamet culpa concomitante ; que licet

"i

uerit in eodem inflanti YN Q U O, cum denegatione Sra-

U

peccati, utram-

tie &9 predeterminatione ad. materiale

Itf

que tamen. prace[fit

prioritate nature. eu inflantis A

uT

ufe materialis difpofitive , eoque

LT.

QUO, in genere ca

fere modo , quo c

orruptio ante

cedit generationem , vel

LL

adus contritionis

& charitatis gratiam fanttificantem ,

"n

à qua in fententia

"Tbowiflarum procedunt; & univer-

ntes formam , a qua

i*Tbom

faliter omnes. difpofitiones concomita

ut docet S. T bomas

ET

per iodum proprietatis dimanant ,

3: P.

DE SCIENTIA DEL

407

Ut T '

( po]]'l,)

3.D» d. 7- 4. 13.. ad 2. bis verlis: CALOR, QUI

FUIT DISPOSITIO AD FORMAM IGNIS, EST

iften,

EFFECTUS PROFLUENS A FORMA IGNIS,;

.

Vel denique ficut apertio feneftre , que licet: effective

LUE

procedat ab ingre[Ju venti in aulam , ad . illum difponit,

Ilf

G ülum in genere caufa materialis difpofitive antecedit ;

y l-

quia remotio impedimenti fe babet veluti quedam difpo-

t .

fitio altem negativa ad introdu&kionemforme. — Sicuter-

IT

go in prefatis exemplis patet. quod numquam fieret gene-

lw

ratio, nifi precederet Corruptios mec forma ignis intro:

( g

duceretur in lignum

»ifi per calorem. ut otto. e[fet. di-

ENTIR

fpofitum ; nec peccat

1/7//77]

or gratiam [anttificantem reciperet,

tifi eliceret aCtum . contritionis &P cbaritatis ; néc deni.

Til 0d

que ventus intvaret in aulat , mifi feneftra. aperiretur :

üitr

ita fimiliter nifi bomo vel angelus PR1US NATURA

Y i

|

J& determinaret ad formale peccati, vel ad materiale for-

den (

maliter [umptum , mon predeterminaretur. à Deo. ad

r, ln |

materiale materialiter fiumptum ,

ftu ad entitatem pbyfr-

um

cam , que walitie morali fubflernitur. — Quod diximus

ifmin

de pradeterminatione temporali, applicari debet aterno,

( d

predefinitioni [ou. decreto predeterminanti. « - -

Ünde

j fäm;

ficut. diximus , quod ideo Deus predeterminans «l

untds

ttti

iem creatam ad snateriale

peccati, quia illa prius natus-

u li

Ya [e ipfam determinat a.

d formale, ita etiam dicendum

jnegr

ei, Deun EN TIT A TEN

TET ACTUALITATEM

9

, tire

in tateriali peccati imbibitam idcirco ab. &

terno prade-

danii 4

Wire, quia previdit voluntatem creatam

fe ibfam ad

" güql(!

formale vel. ad materiale fundamentaliter:

fumptum ex

I

propria malitia &

defe&tibilitate deteyminaturag,

Si

fa.

quieim queras, in quo medio talis

pre[cientia fundetur,

I

dici potef? ( &? bec refponfio vide

tur

verior 9 princi-

N

Diis Tbowift

arum conformior ) talem

pre[cientiam non

ii

fa

ndari in alío medio, quam in ibfa

predefinitione feu.

M

C

ecre.

E

DISPUTATIO V.

;408

i

decreto pofitivo pradeierminandi voluntatem creatam ad

KTY

D.ï

materiale peccati waterialiter fumptums ut enim iale

;;SA

fuigus [

decretum babeat rationem wiedii ve[pe&tu illius, mon re-

!

quLET

quiritur , quod illam omnibus modis 9^ in omni genere

g

caufa antecedat , fed fufficit , quod illam precedat in . a-

'[gergü 'N)h't'

liquo. priori nature. &j inflantis A QU O , in aliquo

, qibus

genere caufe , quamvis illam in alio genere [upponat

i, V

é9 fubfequatur , ut. con[lat in exemplis adduttis.

Ex

i pr&jerti

di&is intelliges , quod licet decretum , quo ftatuit Deus

&

w [

ab eterno ad a&us malos. & peccaminofüs bominum &

vt la

4Angelorum concurrere , in aliquo fenfu PRIEDEFI-

tui , 1

NITIO ( PRUEDETERMINATIO appellari pof-

Jund g

fit, potefi tamen etian P 0 $T DEFINITIO ( POST-

dut, i

DETERMINATIO nuncupari; licet enim in aliquo

n g

genere caufa fit P R 10 & determinatione voluntatis crea-

m

te, in alio tamen efl eà POSTERIOR, (9 ab illa

um od

dependet wmodo explicato , fubindeque P o s T DEFINI-

TIO (9 POSTDETERMINATIO afpellari poteft.

1ro t

contra banc dotirinam & mutuam illam in dioerfo ge-

foio df

net CAUSARUM PRIORITATEM ropenunt u-

dingum:

UET

tbores plures inlantias , que [upra folute [unt, C9 de

Qul m

boc iterum agendum erit in Tratk. de juflificatione , ex-

ob al

plicando wutuam prioritatem caufalitatis C9* dependentie,

od

qua inter gratiam fantkificantem &j a&us contritionis €9'

charitatis intercedit.

Solun bic advertendum efl, do«

tb u

&rvinam illam de muiua caufarum dependentia £ caufa-

od dy

litaté non e[Je Scbole "Thomiflice peculiarem , fed plu-

re r

ves eliam ex Patribus Soc. eam ambleé&ti; « V AS-

ts f

QUEZ enim illa utitur in materia de juflificatione ad

"RUT a

explicandum , quoinodo a&tus charitatis €9* contritionis

M

1 Tif

effettioe à

j

gratia. [an&ificante procedant , 9 mibilomi-

ld.

nus ad illam difponant ; BE LL ARMEINUS etiam fllam

V fec

judi-

suiudm dependentiam inter woluntatis atum . &2 .

cunm.

Wa mþ(

—DE SC*IEN'TI,A VIVDEVI.

409

DEU

ciüm*þraäicä pm&'tz'cüm » &.quo dirigitur ,

agno[cit ; &

dT

dem Socieza-

l RL

nuper CLAUDIUS iPRHANIUS ejus

tis Theologus librum edidit DE oRpINE , DEQUE

) o

PRIORI ET POSTERIORI

AU j

. in quo fufilfime dif-

Jerit de bacmutua antece[fone di

verft generis caufarum.

vt al

Cur ergo mobis pariter non . liceb

it ld bíc uti ad diluem-

"t fiffong

da , quibus. ZAdver[arüi nos urgent , & clavum clavo

ïuvis- Ex

trudere , ac fubtilitates fcholg aliis Jubtilitatibus enoda-

Ilatuit Dem

"t? préfertin cm CAR DINALIS DE LuGO in-

p

Wi g

genue fateatur , V AsQ VEZIUM 69 alios

PREDEN.

. quimnu-

tuam illam prioritarem in diver[o

genere caufe admit-

fptluri p

tunt , non

po[Je impugnare efficaci

& 201

"

ter pramotionem pl»y-

docent

icam Cj gratiam pr.edeterminant

em, quam Thomifle

!t alnun

» &2que mutua prioritate femel conftituta. "Thomi-

itaths Cf«

fias ,

qui.ad illam confu

giunt, ab illorum Recentiorum

TAU

argumentis tutos effo.

Ita ad verbum GowET, &

TDEFINI

quidem ad finem tot

ius hujus prefentis materize.

pilri df

Ego libenter huic e

xplicationi fübfcribo ; hoc

i d ge

folo difcrimine ,

quód exiftentiam híc non di-

p d

ftinguam realiter

ab effentia ,. quod tamen per-

tinet ad qu

eftionem

jnt, 8 i

de nomine, quia, prout

atine, &

millies moneo

» predicata rei formaliter diftin&a

relativéó ad fua

S caufas & effe

jpmitit

Gtus ac connotata.

vriinit &

confideranda funt,

tanquam effent realiffimà di-

"EM

ftin&a;

dine ad

ut proin fic relativé confideratà in or-

tiue a

diverfas caufas determinantes mutuam-

a, [

natura prioritatem habere queant; ita ut ratio-

di ) V

entis , feu exiftentia, feu e[Je rei ( quod przdi-

catum tanq

uam magis genericum & determinabi-

ftifcatiti

l

2 (inii

e à magis fpecifico vocatu

r materiale,) ut deter-

gt

minatum à Deo fit naturá

prius, & viciffim ra-

;sdimi

tio fpecifica actionis

^

feu tale e[]e

? (quod eft for--

thále,

n & i";

qtpote fpecificapivpm acti

onis) prout . de-:

ter-

410

SDISPU.TTATIO V.

DPUHW

termiriatum À creatura fit etiam naturá prius i

/

N

a

l

u

ra'tione talis e[Je,

J

J äb

l

ä

od

« OQUJAESTIO- IV,

Q

]

jo du

At

An. detur. in Deo Scientia tedia?

( [

f

jir,

ATorANpuMI. Poftquam vidimus actus li-

u

],

*

* ^ beros abfoluté

futuros non videri dependen-

j

articulari, quo Deus

j m

ter à decreto abfoluto ac p

a pat

pr

edeterminat ad illum à

&um nifi explicetur

hoc decretum in

fenfu Goneti & Salmanticen-

jiio pf

&ne, 1

fium , reftat nunc queftio ,

an etiam actus fu-

turos liberos conditionate tantuüm.

ponendos previ-

r

ticulari phy-

fiam at

dieat dependenter à tali decreto par

terminante vel moraliter p

redeter-

p

ficé prede

in fenfu Goneti

andind

münante aliter explicato quàm

NT

& Salmanticenfium ? Illi, qu

i admittunt actus

.

futuros vi

deri dependen-

ts det

liberos conditionaté

e ,

jfi0nat

ter à decreto ialiter p

hyficé predeterminant

tum /ubjettioe abfolutum, &

f n

diftinguunt inter decre

m.

Moun

übje&tivé conditionatu

Quid fit decretum fubje-

Givé abfolutum ,

intelligitur ,

fi intelligatur,

f f

at

quid fit decretum

fübje&ivé conditionatum ; eft

autem decretum ex parte fu

bje&ti conditionatum, quan-

ln n

t quan

dam velleitatem , non

ll

do fubjectum habe

tam-de objetto ipfo,

quam de voluntate efficaci pro-

htD

lud obje&um , fi conditio

n

pria habenda circa il

ut non futuram nec ut

i

Wil

; poneretur,

quam tamen,

. exiftentem appre

hendo aut fpero , aut opto, V.

i

tin

id licitum foret Clerico ; per

AU

E(:

g. Ego vellem «venari, ff

|

hunc enim modum loquen

di non defigno me ha-

Ideïe 1

bere a&u volitionem circa venationem,

fed po-

|

bt

rum

tius oftendo , me ,illgm voluntatem habitu

wl

up-

DE sc,rEN-rxA us

411

i Jl

füppofitó , quód illa liceret Clerico.

JDecrbetum

ex parte objetti conditionatum (fübjectivé tamen ma-

nens abfolutum) dicitur , quando a&u habetur

n

volitio efficax ex parte voluntatis , fufpenditur

tamen ejus effe&us , donec ponatur conditio:

5 at

qui tamen, ut futura, aut apprehenditur, aut

fcitur, aut fperatur, aut optatur.

V.*g. fi- ali:

depeds.

quis dicat: Polo quod, fi Petrus cras

QUs

veniat, pran-

deat mecum, — Itta volitio eft tantum conditionata

Cxplit

ex parte obje&ti; eít enim vera & abfoluta vo-

Thantio

as f

litio prandii dependens tamen ab aliqua condi-

tione, nempe ab adventu Petri'in meam do-

f preyi.

mum. Thomifte ergo admittunt in Deo fcien-

iti pl

tiam futurorum conditionaté contingentium de-

edeter-

pendenter à decret

Goneti

l

o fubjettiv? abfolutó , & objettiub

conditionató,

yt as

pendet.

NoTANDUM r11. Rec,enti/or-es, qui negant

talia decreta particularia circa actus liberos con-

munante,

ditionaté futuros ,

um d

fed non eodem mo

admittunt /centiam mediami,

do omnes illam explicant.

m fübj

MourNA & Bzca

NUS volunt, Deum cogno-

Jipatut,

fcere futura contin

gentia libera ( antecedenter

Im, €

ad füum decretum)

in caufis fecundis & in qua-

l, qui

dam eminentiffima

cognitione liberi arbitrii ,

j , 001

quam /apercomprebenfionem vocant ; eoipfo enim

d pro

quod Deus comprehendat humanum arbitrium

condiü?

tanquam caufam

:

volitionum , etiam compre-

hendit

. quid effet fa&urum , fi in hac vel illa

o

circumftantia poneretur.

TnaHEoPnürr. R Av-

Ti Pä

NAUDUSsputat, Deum per fcientiam mediam.

p n

Videre voluntatem humauam in fe ipfa, nudé

] kdpo

àc folitarié fumpta, fi fibi ipfi relinqueretur in

g

üis: vel illis circumftantiis fine divino concurfu.

i

SU A-

—

pI s*r UTATIO V.

j

SuAREZ & FQ-NSECA putant; Deum in ali-

a

s antecedente. fuum decretum

quo figno rationi

j

videre futurition

em fui decreti , fcilicet decre-

Yorà

tum futurum, attamen ut jam exercité exiftens ;

tinqa

& fic cognofcendo decretum futurum üt exerci-

tontta [

te exiftens, cognofcere eum in ipfo hoc decreto

hi font

futur

a contingentia five abfoluté five conditio-

fibi pr

naté futura fint; qus fententia videtur attinge-

n prioritatem inter. determi-

tiomat

re aliquo modo qmutuat

vd ul

nationem voluntatis

futuram. & determinatio-

nem Dei. VAsQUEZ & lii dicunt;

Deum actus

B

t

contingentes five

abfoluté five conditionaté fu-

Ji

objettiva, quam habent

turos videre in fua veritate

divinum. Solüm pof-

fitii

antecedenter ad decretum

fet effe queftio ;

anhec veritas objectiva tan-

finat,

hn

d fit in ideis divinis, an ve-

Rb

quam obj

ectum ut quo

mnituto.

roÓ idece d

ivinz folüm fint cognit

um u£ quo; de

Simpliciter enim dico, quód

tl

quo nolo difputare.

Goneti

Deus has veritates c

ognofcat in ideis divinis, pro-

(tionibus explicatum eft.

LU

utin fuperioribus qu&

writ

'THoMAssriNUS T. 1. f. 44

*

3.ait; poffe admitti,

imoó ex SS. Patribus probari

,quod Deus futura

hi

]

Ml

contingentia COghO

fcat in fupercomprebenfione v O-

]untatis humanz 5

- fibi tamen preplacere,

quód

il

T

fua eter-

&65 (0

Deus cognofcat futura contingentia in

nitate tanquam a&u prefentia , & in unum quafi

ii

1dl

:

tf

un&is eternitatis colle&a : rejicit autem decreta

ghyficà premoventia, & prede

finientia, uti & /cien-

Wt

fficaciam defumit à

h

WF

tiun mediam ; grati: enim e

|

plurium gratiaru

m feorfim ac

figillatim fruftrabi-

r

li multitudine. -

Vide T. 1. £. 448. precipué au-

T o

temàf.58o. Alii denique Recentiores admit-

"n f

tunt ad. verificativum fcientie medie aliquod

Wlili

decY&s

ï

DE S"CI,I.T.N,T-AIA DEI.

413

ln

jäeoretum abfolutum general&, quo Deus decrevit

con-

ICthn

currere concurf,

S d

u generali cum. voluntate hu

maria,

fi hoc vel illud voluerit.

G

NorawDuM III. 'Phomiftas quosdam tan-

U ere.

tüm querere an dentur in Deo decreta condi:

J

tionata pro illis futuris, que in Scriptura reve-

QUi

lata.funt, qualia funt v.

8. converfio T'yriorum,

I p

fiibi predicaret Chrift

uss dealiis enim condi-

d

ffini.

tionatis, qua in Scripturis revelata non funt,

vel ad providentiam ac gubernationem hujus

J

mundi non pertin

e

Datà f

nt, dubitant, an Deus non

"

poffit fufpendere omne decretum.

Tabent

DICO L Deus non videt conditionat,ä

im pof. |

fütura dependenter à decreto phyficé przdeter-

Va a« |

minante, quod fit fübjeGtivé, abfolutum ; &ob-

a ve

jectivé conditionatum ; nifi phyfica przedeter-

qu; &

minatio explicetur per mutuam naturze priorita-

0090

tem in fenfu GoNETr.

Si tamen in hoc fenfu

Mi pro- |

Goneti explicetur, admitto, quod conditiona-

tum el. .

té futura libera pravideantur à Deo de

'penden-l

vdmit, |

ter à tali decreto.

fütüri

W V0» . |

PROBA'TUR conclufio quoad primam par-

tem 1. Decreta abfoluta fübje&tivé & objettive con-

.qui |

ditionata non habent locum etiam in humanis cir-

n dtt-

€a eas conditiones, quarum pofitio dependet à

n od

liberrima voluntate humana ; ergo multo minus

Qecreta

dabuntur in Deo, à cujus voluntate dependet

&i

pofitio omnium conditionum. nt. prob. Non

fünit d

JUft)

poteft afferri in humanis ullum tale decretum

nf

fubjective abfolutum & objectivé. conditiona-

tum circa talia objecta;. dum enim dico: ellem

jpietl

venari fi id. liceret , nemo dicit abfoluté: ego volo,

1

i

Wt ,. ft liceret ,. vellem venari, quia velle dependet

ab

414

DISPUTATIO V.

f

ab ipfius voluntate;

& dum dico: volo ut Peirüsg

D

"

t domum, h&ec conditio

mecum. prandeat , fi veneri

gjfhïum

non dependet à voluntate o

ptantis.

Ergo ne-

(

tio aé&tionis quoad

ceffarium eft, ut determina

; Tho

tale e[fe pro priori

nature non po

flit dependere

(re

à determinatione D

ei, fi decretum prwdefiniti-

ditionatum & fubjectivé ab-

feiis

vum objectivé con

jt; €

folutum admittendum fit

é

h:

CoNFIRMATUR.'

Si non daretur ea mlu-

Deo (

tua naturz prioritas in

fenfu Goneti, tunc fen-

SrQ

dependenter à quo Deus

fus hujus v. g. decreti,

ditionatam Petri ,

D

revideret converfionem con

dwm l

j

;

-audiret concionem , effet ifte: vol

o, ut fi vellem

conciperet talem voluntatem

li

Y

Petrum intere[Je concioni ,

Wtf

boriam ; fed hoc eft ri

diculum;

ergo. AMin. prob.

fi quis diceret: ego tibi da-

qmy d

r, Ridiculum effet ,

& fimul ftatuat fe non

lgt ]

bo decem aureos i 'coluero ,

1

""

TTR

5

ergo idem eft in przfen-

velle, aut noliturum

l

&T

ti, cum & Deus fimu

] ftatuat fe non velle , ut

iil 1

Petrus interfit concioni.

Min. prob. 2. Ridicu-

Si cbymera producatur,

alam illam

rf

lum eft dicere :

Wiey?

decem annis. yel: wvolo tibi

dare decem aureos , f digi-

ergo etiam

tale decretum eft

I

tó celum tetigeris :

n

ridiculum. c. prob.

Etiam Deus aliquid vellet

vellet enim Petrum

I

füb conditione impo[Jibili ;

& ifta conditio jam.

falvare, fi vellet falvare ;

eft reddita Deo impoflibilis ,

cum per aliud de-

m

t

cretum decreverit , fe non ve

lle. falvare Pe-

trum.

MET

PaoszATUR conclufio 2.

Omne d/ecretum

ï;]r il

divinge voluntatis infert

& caufat aliquem effe-

| t

&um realem ;5

fed iftud decretum fic explica-

Vi

l

Jlutn caufat

tum fine mutua naturg prioritate nu

effe-

| W

E

!

DE SCIENTIA DETI.

415

| P,etmg

effe&um ; ergo revera fion eft decretum. Min.

Oditi

putet ;.quia circa futura conditio

naté nunquam

£0 ne.

exítitura nihil poteft operari. Maj. prob. Omne

Quoad

decretum feu voluntas Dei ad extra in fenten-

Ddere

Íniti-

tia Thomiftarum, qui non admittunt mutuam

naturz prioritatem, eft efficax volitio effe&tüs

6ab.

realis inimpedibilis à fuo effe&u

x

imm;diatä VOf-

lito; ergo.

W T

PRoBATUR conclufio '3. Si darentur in

R.

Deo decreta conditionata ex parte obje&i fine

10]us

mutua naturz prioritate, tunc Deu:

*

)

haberet af-

| Pt

fe&us inter fe contrarios; fed hoc eft abfur-

(oollt

dum; ergo. JMim.patet ; quia fic v. 9. abfurdum

TU

effet, fiquis alteri prepararet poculum vene-

, [rih

natum.eo fine, ut alteri vitam eripiat, & fimul

ii dt-

(c 001

omni ftudió precaveret, ne alter poculum at-

tingat. Maj. prob. in exemplo converfionis con-

jl

ditionate'T'yriorum; Deus enim vell

'et conver-

ile , il

tere ''yrios & haberet affe&um co

nvertendis

Rüdioy

fimul veró vult illis den

40 i

egare pradicationem

Chrifti, & fic impedire

, De effectum fuz bene-

j d

volenti& confequantur

[]

um el

DICO II. Datur Scienti

a meclia, fi recté

|velet

explicetur.

Petrurt

ExPLICATUR conclufio,

EC

Ex præ,cederi?

to Jat

tibus fuppono

; quod tam juxta fententiam Re-

Dd de-

centiorum magis infi

gnium, quàm j'uxta fenten-

ate Pe' [

tiam Goneti & S

almanticenfium iti omni a&u

libero abfoluté ft

]

detur mutua natu

turo, vel actualit:er exiftente

quit ! .

rg pri

oritas inter' determina-

2

Gonem Dei ad e[fe feu ex

iftentiam a€tüs, & inter-

! PUC&f '

eterminationem creature ad ia

le v[Jey- feu ad

Ub . !Pecificationem actus.

Ea determin atio creatu-

" ;

res.

416

'DISPUTATIO V.

r a&ualis eft aliquid intrinfecà ac effentialiter

yp

«contingens.

]taque etiam in actibus conditio-

1

i exiftunt tantum in Ideis divi-

maté futuris, qu

j l

mis, dico dari duo ; nempe determinationem

j

j!

Jei generalem intrinfecé conditionatam con-

H

[

currendi ad efje a&us , & determinationem crea-

du

|

-ture inlIdeis divinis intrinfecé conditionatam ,

lgOI Z

ita tamen, ut etiam in Ideis divinis hz duz de-

-am N

«erminationes intrinfecé quoad modum tenden-

At d

4di conditionate, habeant mutuam prioritatem

ag

mature conditionatam.

Hzc eft mea affertio.

I. Decretum

gimor

.

Quod fi alicui videatur difüicile.

dul

divinum concurrendi ad effe actuum conditio-

2. Deter-

dnpi

natorum intrinfecé conditionatum.

3bu d

minatio creature intrinfecé conditionata in Ideis

n t

divinis,

feu e[fe contingens Ideale intrinfece conditio-

f pit

. JAütutn. .

' g. Perpetua conformitas inter effe con-

Wa

tingens con

ditionatum, quod eft ab eterno in

ftno

nis, & inter effe

contingens abfolu-

M

Ideis divi

tum, quo

d eft in actibus liberis actualiter exi-

beid

ftentibus , re

fumenda eft illa conclufio, quod

t

ab &terno omnia fint phyficé Deo prefentia in

L

tomento indivifibili eternitatis: & fi hoc non

-

d

fufficit, cogitandum eft; eligendam effe fenten-

tiam,

non qus captum noftrum non excedat;

t

h

Hac explicatione pra-

i

lii

fed qu: minus excedat.

miffà jam

Y

!

lufio. * Scientia media vo-

PROBATUR CODnC

€atür, qua Deus videt a&us liberos conditionaté

W

futuros independenter ab aliquo decreto actu

|

exiftente, particulari determinativo ad tale

3ts

li

e[fe; actüs liberi conditionaté futuri fed ta-

C?.-

lis datur; ergo. Maj patet j quia eft expli

tüo

ædep

"

il

DE SCTENTIA DEL

417

'i'tio.

Xtio. ;:ermini. Min. prob.

Quando Deus cognofcit

(vl

hanc veritatem :..S] j

Dem

Iyro fatte

fuiffent virtutes ,

qu& in te

» $n cinere & cij

licio punitentiam epitlfent s

COf

hzc veritas eft actus libe

r contin

161

gens conditio-

naté futurus ,

nec ad eam cog

nofcendam Deus

Il

indiget aliquo

tali decreto a&

xde

b

u exiftente &c.s

ergo. 4nt. quoad 9. membr. pro

Ad verifican-

u

-dam hanc propofitionem fufficit

; quód Deus vi-

d

deat determinationem voluntatis bu

eti.

mane conditionatà

contingentem xelaté ad talem a&

D

um primum pro-

CU

ximum in fuis ideis , & deferm

litio

tatis conditionatam , feu decret

inationem fue volun-

um ad concurren-

Lf«

dum pro cafu

; Quo poneretur actus

primus pro-

deig

ximus ; fed hoc totum verificativu

m videt Deus

"

fine decreto determinativo ad £al

e e e.

Ergo.

C

Maj. patet.

Min. prob. Ratio cujuslibet ent

nece[Jaria fà

ve intrinfecé cogzj.

is five

0om

"g^ns non poteft ab

bfoly

&terno exiftere nifi in idei

$ divinis; ergo etiam

! eji

ratio entis conditionaté f

u

turi, nempe actüs li-

quoi

beri eft aliquid ab eterno i

n Ideis divinis, non

ia

neceffarium :. ergo aliquid

intrin[ecé contingens con-

C T0l

ditionatum , nempe effentia

actüs conditionata, &

ente

decretum Dei conditionat

um, Ergo Deus po-

terit talia cognofcere ut

odl

fuis ideis &/eü'entia divina.

exi&entig ,oþje&?'fvä fin

epre r |

ov

Solvuntur Obje&ïones;-;*,

j |

TR ;

Os2jrcrTuR 1. Scientia media

leïï, nö&ä.;

j iil

ergo rejicienda. — z4nz. prop.

uo libro concordie. Q. 23. a. 4.

Ipfe M OLINA in

« m

& 5. fic habet: Ouiá

-

y

bec noftra ratio conciliande li

bertatis arbitrii cum dioj-

(

Wa prede[tinatione à nemine

quen vidimus , fuit bucuf-

que

; ämoþt Iract. afg Deo.

í

i

48

DISPUTATIO V.

Si ab u-

j

ue tradita , ideo paulo fufiis e[E exponenda..

/

guftino ea daia

& explanata fui[Jet , Pelag

iana berefis

j

xorta ; meque ex JdugujLini opinione

||

sunquam fui[fet e

l

/

:

l.

concertationibüsqu

e ejus cum . Pelagianis 10 fideles fuif-

/

nec ad Pelagienos defeci[Jent.

Similia

" grat

fent turbati.,

dicitur haber

e Fonfeca, Vafquez, Granadus, Herice.

gia)

REsPONDEO.

dift. a. Eft nova quoad mo-

d

if

dum. c. quoad fubftantiam. n. Veteres non tam

claré explic

árunt fcientiam mediam ; ideo etiam

um

verum eft,

plurimos fuiffe antiquitus turbatos,

vt

!

wipu

ut videbimus.

A,Scientia»mevdia adverfatur

UE

OsJIciTUR 2.

Auguftini principiis 5 er

go. /nt. prob.. Scientia

t

Deus independenter à

u

qmedia eft ea, per quam

n

decreto dé conferenda gratia

per f& efficaci videt

[

TU

|

lio verfatili & indif-

L

M

creatam voluntatem cum auxi

ferente fe determinaturam effe ad converfio-

ml

N

mem , ad perfeverantiam , vel alium pietatis a-

&um, fi in his vel illis circumftantiis poneretur

ijrd

rem , fi predicaretur

l,

y. g. fi audiret Concionato

Evangelium 5. fed talis fcie

ntia.adverfatur prin-

hi

go. Min.prob.. Palmarium

l

El

cipiis Auguftinl ; er

.

*

D. Auguftini princ

ipi

ium eft, quoód Deus non vi-

lh

juntatem independen-

deat futuram hominis vo

EV

ter à decreto & gratia per fe efficaci; ergo. Znt,

g

grob. .1. S. Auguftinus docet, quód Deus con-

a

ferendo gratiam non attendat ad difpofitionem

l 'Mgm

humani arbitrii, quod tamen fieret in fuppofi-

gl

tione grari& congrue verfatilis. L. 2. de pre&-

lmum |

deft. ait; J Paulus averfus à fide , quam va[tabat ,

d

elque vebementer aver/us repente e[z ad illam gratia po-

ld

tentiore converfus contvertente il

lo , cui dictum.eft :. Iu

lj

corre-

!

converies & vivificabis mo. 2. Cap. 12. de

JhOc |

ptüione

hl

DE SCIENTIA DpEr

419

d 4j.

! /J(Bïejs

p'tiön*e & gratia ait: Subvoentum

ef? infirmitati bu- -

mane «voluntatis , ut. divind

Jitin

gratid indeclinabiliter e»

infuperabiliter agerétur ;

G ideo quamvis infarma n

u

.

deficeret, neque adoerfitate

-imü

ld

aliqua vinceretur.

3. Cotr-

Tf

grua gratia tantüm volunta

tem noftram movet

oljettioé per modum fuadenti

lmo.

$ aut allicientis; Dei

rl

gratia autem movet volun

tatem noftram effeti;-

)tum

.*é caufando ipfam volunta

tem. Agd

Simplicia-

Ti

num q.2.fic ait : Ut velimus,

& fium e[Je voluit &p

nofirum, - - Deus énimeft, qui

B

operatur velle & ope-

erfitr

vari pro bona «ooluntate. .. Ubi fati

oftendit etiam ibfam

"lentia

bonam voluntatem in nobis op

83- qq. q. 68. ita fe expli

cat:

erante Deo fieri, 'Et 1.

Qter à

Quoniamn mec velle

videt

quisquam pote[? nifi admonitus & *vo

cus ubi mullus bominum vidit , fi

Catus » fFoe intrinfa-

jl

ve extrinfecüs per Jfer-

vertio«

inoneu aut per aliqua ftena vifibi

/

ipfum velle Deus operetur in nobi

s

ja efficienter , ut etz'am

ts t

JOeretr

REsPoNDEO.

ad prob. n. a.

D. a. ad prob. c. maj. n. minæ

1carett

d. 1.dift. Paulu

ür prie

s erat converfus gràtiá ha-

lmariut

bente mutuam natu

r

& prioritatem. c. non ha.

bente. n. vel /ujd. fua

n

dente. c. neceffitante, n.

4ld 2. diff. Agitu

penden-

liter ac inevitabilite

r homo à gratia infuþerabia

go, Aml

r potentia antecedente fci-

egs Qu

entiam. mediam., n.

confequente. c. Poftquam

enim Deus pravidit

jtond

hominem confenfurum era.

tie congrue , uti

que Deus illam gratiam confe-

figp

rendo agit ine

vitabiliter &

i

quantum aétio fcitur fecutur

infu peraþiiiter ; in

.

'UWM ]

d 3. dift, Q

LUA

hando 4 jpfum

peratur velle caufaliter determi-

ree l

ele. c. formaliter deter

minando

àd tale effe. a&tus

liberi. n. Imó

dUL

. Auguftinus

PUOM

ipfo hoc ultimo textu infinuat ,

Deum operari

D

2

velle

B. |

420

DISPUTATIO. V.

«)(

M

cim:.& iftam aliquan-

velle per gratiam congruam,

p

"do conftituat in motivis ex

ternis per fermonem

if

Caterüm S. Auguftinum non

!

f

aut aliis fignis.

rejeciffe

fcientiam mediam & gratiam congruam,

lg

l. 1. ad Simplicianum q. 2. ubi fic ait:-

ï

pote

atet ex

N

Mi

INon vvolentis neque currentis

fed miferentis efd Dei , qui

0d0 APTUM ER

AT €i$, gm'

s

j

bác modó oocavit , quom

j

n

- fecuti funt svocationem.

-- Si.vellet etiam ipforum mi-

[

qitq

( feeri,

po[Jet àta voocare ,

quomodo illis AP'TUM Es-

(

$ET.

ut &j moverentur Cg intelligerent

& fequeren- .

a

'tm'-.'

lll eleti, qui cONGRUENTER vocati ; üli

QUE CON-

a.

auiem . qui non. C O N GRUEBANT, NE

Aon. eletti ,

f pral

J TEMPERABANTUR VOCATIONI ,.

Jfacuii ,. quamois oocati : — quia €

tiamfi mul-

apdi

quia mon

DN

10s v0Cel ,

eorum. tamen snüferetur , quos ia oocat , quo-

amodo eis vocari AP T UM EST uf fequantur.

-- Cujus

pf

T EI

vt

autem if

retur, fic eum-vocat . Qu OM ODO SCI

CONGRUERE , ui oocantem mon Y

efpuat. - - C

has

ts lh

ergo alius fic ,

alius autem fic moveatur ad fidem, eadém-

e€ ALIQ MOD

o ditta moveat, AL.IO MO-

l

1

'te e

que res J&p

lium non mq-'

ii

po ditta non 10v

eat , alimque movedt , à

dicere defui[Je Deo M 0 D u M vocan-

il

veat : quis audeat

di, quo etiam, Efa

u ad eam fidem mentem applicaret *o0-

rf

gracob juftificatus eJt?

Ml

Iuntatémque conjungeret , in qua

Viforum fuafto-

Item l. de Spirit

u & littera. C. 34.

ilr

velimus & credamus , fed con[enti-

h

nibus agit Deus , ut

L

ve vel di[Jentire propr

1

b voluntatis eft , confentire voca-

ii

Lj

di

ilfentire, ficut dixi , proprie svolun-

ii

tioni Dei , vel ab ea

tatis eJ1.

Et l. de predeft. c.

s. JNon quia credere

'..

k; !

f

A

in arbitrio ooluntatis bumane ,

y

«l non credere mon eft

IN

&d in elettis voluntas ? R

EPARATUR4Domino; J(d

T

alüis non praparetur , voluntas «

cum aliig preparetur »,

n

in ipfis wolzmt.atibw

dj

Domino , wifericordia 659 judicium

^

*

li.

DE SCIENTIA DEL 421

fattagt ; életiio

DOnem

alia loca S, Au

quippe ifla gratie. . Pretereo plura

1l o

guftini, ubi apérté favere videtur

fcientiz mediz & gratiz congrue , cui homo fiepe

Ti

refiftit. Videlibrum: D

C i

ifciple pacifique de S. Aug:

ANeque potof? dici, quod S.

Auguftinus ifta unquam

i,

retractaverit, quia licét

ante Epifco

patum adhuc

Uf

P ng'

presbyter errárit circa initium fid

ei, quod cre-

didit non effe donum Dei,

nunquam tamen er-

Vs

W&mx

ravit quoad modum gratiz

vocationis indebitz.

OBjyrcirTUR 3.

I. Quz Deus eft fa&urus,

111; Vi

ea ex fua predeftinati

: 0W.

one prenofcit; fed omnes

noftras actiones Deu

s eft fa&turus ;

ergo ea in

Uj

fua predeftinatione, & non in fcie

ntia media

17

cognofcit. .Maj.

eb S. Aupuflini l. de predeft.

1t j qW'

San&torum. c. ro.

ubi ait : Predeflinatione Deus ea

- Qs

prejcivit

QT H

; que fuerat 1pfe fatturus.

2. Quod Deus

promittit, non eft de noftra pote

ftate, fed de fua

. « (

predeftinatione

m

nes liberas

; atqui Deus fzpe noftras actio-

10 M0

promittit; ergo non de noftra pote-

ftate eas p

romittit, ade

d

one.

oque eas tantüm cogno-

MU

fcit defua przdeftinati

Maj. & min. eft S.-

Auguftini l.cc. ubi ait:

Quando promifit Abrabe

lgt

Deus fidem. gentium non de m

ii

oftra xooluntatis pote[late ,

Jed de füa. predeftinatione pro

mifit ;- pvomifit enim

mll

,

jej

Jatturus erat , non quod b

omines.

quoa

j u

R

ESPONDEO ad 1. difl. Cognofcit ex prz-

nj

deftin

atione tanquam connotato füz fcientiz, c,

Wï) ll

j

tanquam medio fuz feientie. n. Aliud eft, co-

"T Ti

ghofcere ex predeftinatione, aliud eft cognofce-

m

1l

j

j

Te in ipfa predeftinatione ;- predeftinatio enim

;a:ä

eit caufà , ut opus bonum conditionaté previ-

ii

um ponaturineffe abfoluto ; & eatenus ex pre-

i

d

de xmatio"ne originem

habet fcientia vifionis ,

l

Dd3

, quin

[

L

422

DISPUTATIO V.

?

quin propterea predeftinatio Dei fit medium n

,

0.

Dein hic textus tantum loquitur de obje-

| p

&lis abfolute exítituris , non de futuris conditio-

4

1 12D

naté.

: Deus enim, quandoqprcmittit

A

Ad ». n. maj.

n

actus liberos, promittit fe fuafurum , ut olim pro-

l

mifit Mater Machabzea Antiocho, & quidem eas

n

fuafiones, quas per fcientiam mediam przevidet

jron:

obtenturas affenfum , eo ipfo previdet fore effi-

0i

caces. Ítaque ejusmodi promiffa eatenus fünt

p

fimul de poteftate Dei & hominis fub ratione a-

&üs humani liberi & quoad effe fupernaturale

mf

funt tantüm in poteftate Dei.

vt

OBJICITUR A.

I

Apud S. Auguftinum

UT

idem eíft, Deum prefciiffe fidem hominum , ac

m

homines illam fidem habituros à Deo: & idem.

tj

eft habere Deo donante fidem ac Deum eorum

t

i

fidem predetermináffe ; atqui homines nec in

ftatu abfoluto nec in conditionato fidem à fe

O

ipfis funt habi

turi fed Deo donante ; ergo in u-

troque ftatu non folüm przfcitur,

fed przedefini-

ii

A

tur eorum fides. .Maj. prob. S. Auguftinus unum

per alterum explicat, & id pro terminis &quiva-

()

ii

lentibus accipit :

locó enim citató c. 9. fic ait:

uid efl verius j utrum pre

dicato fibi Cbrifto à fe iffis

t

habituri e[Jent fidem, an-Deo donante Jumpturi ? id eft,

,

utrum tantummodo eos prafciverit, an etiam

g

t

pradeftinaverit Deus eos credituros? . 2. Fu-

li

turum[-

de quo hic loquitür Auguftinus, eft con-

d

Jf

&.de eodem affirmatur illud etle

ditionatum ,

x

NT[N

predefinitum , & ideo prefcitum à Deo ; €rgo

il

01

ex ej

j

us mente: fuþwga ;ond;itionaca funt przdefi-

]

nita.

ubgfr

RESPoiI-

DE' SCIEÉNTIA bÉL

423

1

dl jj

— RESPONDEO ad z. tr. maj. dift, miin. nó

e Obje.

li.

funt fidem à feipfis habituri quod effe ,

-& quoad e[fe

Jüpernaturale. c. quoad tale e[fe. fubd. ind

ependenter

Quttit

a gratia Dei. c. dependenter à gratia. n. Itaque

etiam in noftra fententia a&

us liberi d*cpendent;

| t

à decreto Dei.

z

[l 2j

N

4fd 9. dift. a. . Futurüm illud eft conditiona-

tum dependens tamen à d

y

Id

ditiónato c. aliter. n.

ecreto inätïri'nfe'cä Con-

E

st

OBJICITUR s. S. -AUGUSTINUS l.de bo-

O x

üra]e

no perfeverantiw. c. 9. ait: Si queratur à mobis ,

cur apud eos tanta miracula fa&ta fint , qui ea non fue-

IDum

vint credituri ? munquid dicturi fumus , quod tunc voluit

Chriftus apparere , quando fciebat & ubi foiebat , qui &

"

rant in eum credituri? boc certe de Tyro & Sydone nori

en

eoum

pojJumus dicere, & in dis cognofcimus ad caujas frede-

fHinationis ea divina judicia pertinere ; ergo' ea fcien-

tec i

tia de T'yriis & Sidoniis

nib

pertinetx ad prædfe&ixxäag

*

tionem.

20 1 l

dd

RrsPONDEO.c.a.diftc. Pertiriet ad pra-

deftinationem intrinfecé.c

|s Unut

lutam. n.

onditionatam, C./äfb*föf

equit

OB]JrICITUR 6.

I. Quidquid Deus dOnät'ï

fic ai

l

1

( caüfat, etiam predefinit & predeftinat; fed

i

Deus donat & caufat liberum arbitrium ac con-

1?ä äi

d

fenfum , quó homo confentit vocationi ad [2

T

i

dem; ergo illum przdeftinat, ac proim non án-4

zFU

tecedenter ad fuam predeftinationem cognofcit

e a

eum confenfüm üt futurum.. Msj prob. ex S. A c-

]l

jd

GUSTINO l.cc.c.r7.ubiait: m forte mec ibfa

0 q

(bona opera) dicuntur predeftinata ? erpo mec dan-

iur à Deo , aut ea fe daturum ne[cioit.

!uod: fi dan:

tyr, 659 ea fe daturum effe pigfäi

vit ,. profeto predefti»

j*

4

gzafuz't;

N

L

!

DIS P-UVT ATIO YV.

424

l

í

navit. 2. S.AucusTINUS pro eodem fumit

r

prafcien

tiam & przdeftinationem. Cap. enim 18.

u

jc ai

'

Leeft

it: Deum predetermind[Je &f boc praefciffe,

g'iüm

-quod fuerat ipfé

fa&turus - - quid ergo mos probibet ,

verbi Dei tra&tatores legimus Dei

( decï

quando apud. aliquos

dot

grajcientiam , & agitur de vocatione 'e'leö*tarum, eandeimn

n n

pradeftinationem intelligere.

.

j

ae

g

REsPONDEO ad 1. c. maj

diüþ. min. Deus

M

caufat confenfum exftiturum, c. nunquam exfti-

irae.

turum. n.

Deus non videt fe confenfum con-

W

ditionaté faturum caufaturum, fed tantum videt

n

g

. in fe decretum intrinfecé conditionatum ad tri-

buendum effe a&ui huimano pro illis circumftan-

li

tllet

tiis, pro quibus videt in fe determinationem

lj

Ee

creaturz in fuis Ideis intrinfecé conditionatam.

n

A 2. dift. fumit pro eodem realiter. c. for-

:

JiOn

tia d

maliter. n. Auguftinus tantüm vult dicere, quód

ubi datur frafcientia rei abfolutà exftiture , detur

finond

e

etiam prede[tinatio, i autem objectum non eft ab-

prei

foluté, fed conditionaté tantüm exftiturum , tunc

ii

neque datur abfoluta predeftinatio ; fed tantüm

videt Deus in fe decretum intrinfecé conditio-

fUf

l

ü

natum dandi exiftentiam actui humano.

ï

OsJrciTUR 7.. S. AucusTINUS negat

lil

[

|

M

eorum effe przfcientiam , que futura non funt;

ergo non datur fcientia in Deo fine decreto ab-

foluto. J4mt. prob. l. 1. de anima. c. 12. ait : Jpfa

|

j

il

L

exinanitur omnino prajcientia , fi , quod prafcitur , non

]

jl

erit. — Quomodo -enim re&tà dicitur. prejciri futurum ,

"1

D

quod non eft. futurum ?. Idem repetit in pluribus a-

liis locis; fic l. de predeftinatione. c. 14. in illa

'de

verba : raptus efL, ne malitia mutaret intellettum ejuss

i

ie bujus, non fe-

)fc

aitf Dzäum eft , fecundum pericula vi

4

cundum

*

DE SCIENTIA DEL

425

fünj

1 ndum prejcientiam Dei ,

qui böo prefcioit ,A quod fu-

ii

turum erat , non quod futurum non erat.

dU

Jj

RESPONDEO 1. retorq. Ergo nec datur

it

prafcientia futuri conditionaté etiam dependen-

( ]u

ao

ter à decreto fubje&tivé abfoluto , & objectivé

conditionato, quia talia conditionata fimpliciter

futura non funt ,

Duts

quorum negat $, Auguftinus

[

prafcientiam. .

REsPONDEO 2.dift.a. N eg/a't prefcientiam

1 Q

ftridié ac grammaticaliter dictam. c. Theologicé

Vi

fümptam & laté dictam. n.. Prefcientia ferifti? lo-

ld trj

quendo dicit rei ab/olut? future fcientiam , & hec

lat

utique non datur circa res non exítitura

u

S, PI'O*

ut fallere videbantur Pel

agiani abutendo nomi-

(aftl

ne prefcientiz, & exinde cónftituendo res con-

tor

ditionaté futuras tanquam abfoluté futuras ;

;quöd

quia dicebant v. g. parvulos non baptizatos da-

dety

e

mnandos aut falvandos ob merita illorum à Deo

pr&vifa ac conditionaté

,

ipfis fuiffet vita.

ponenda, fi prorogata

ADOUT

On]jrerTun 8. ex D. Thoma.

I. S. Tho-

mdito

mas deftruit objectum fcientie medie; ergo &

-

ipfam fcientiam mediam. .4mr. prob. . Objectum

w

Ícientie mediz eft veritas obje&tiva de futuro

iütts

4 d

contingenti ante decretum ; fed hoc deftruit ;

ergo. Maj. prob, Futurum contingens ( prout in 1.

:Ji

ent. dift. 38. q. 1. a. s. ad 2. dicit) mon eft determi-

j

minatam.

nai? verum antequam fiat , quia non babet caufam deter-

jtily

2. Simile habet r.

P- q. 16. a. 7. ad 3.

ia

Ubiait: Zlud quod nunc eft ,

D

ex eo futurum fuit ante-

jili

u

quam e[Jet, q

a in caufa [ua erat ut fieret : unde fubla-

51l

tá causd mon. e[fet. futurum illud fieri.

3. Idem do-

"À

cet , fcientiam Dei effe priorem rebüs, nec ab

qum

Ddæsl-

ipfis

[

426

: IBLs PW'U T-A T'I'O'" V.

«l!

ipfis menfürari, fed potius effe illarum regulam;

4l

ergo veritas conditionata non dependet à veri-

"

tate obje&tiva, fed à decreto Dei. p. r. q. 14. a.

il

8.ad 3.ait: Sicut fcibilia naturalia funt priora quàm

!

féientia noftra & menfura ejus,ita [cientia Dei eft pripr

ä v,/r

;tdï

quàm res naturales , & menfura ipfarum. Idem habet

j

122 0.99«2. I.20 3.

j

j

REsPONDEO ad r.n. a

, ad. prob. dift. maj.

Obje&um fcientie medie eft veritas objectiva

4

yis;

antecedens decretum divinum quoad tale e[Je. c.

quoad effe. n. Dicimus, etiam veritates condi-

u

1. 6]

tionatas quoad e[fe pro cafu conditionato depen-

dere à decreto divino intrinfecé & fübje&tivé

li

pl

conditionato concurrendi , fi ponatur a&tus pri-

[j

l

mus proximus per aliud decretum divinum ab-

|

j

—

:'

n

i

IT

folutum.

- JAd 2. dift. Futurum jam prius fuit in fua

tuton

at

caufa quoad e[Je. c. quoad tale e[Je. n.

-- hd 3. dift. Docetícientiam Dei effe priorem

T

rebus quoad determinationem effendi. c; quoad

!

determinationem taliter effendi. n

q i

li

l7)

f

OsjgrcrTuR 9. S. Thomas docet, rem effe

futuram, effe denominationem extrinfecam à pre-

iil

D

paratione, ordinatione & determinatione caufa-

rum ad illius produ&tionem concurrentium ; Ita

»1[8 el

n

4j

enim habet q. 2. de Verit. a. 12. C. & ad 7. Item

in 1. fent. dift. 38. q. 1. a. 5. ad 3.

Ergo non re-

iny

lg

currit ad fcientiam mediam. . 2. S.'Thomas do-

ii

cet przfcientiam futurorum faltem ab/o/uté ponen-

"It

hn nl

dorum effe fundatam in decreto & ab eo depen-

dentem ; ergo idem eft de futaris conditionatis

1[0

li

quia debet idem effe medium cognofcendi , &

I

In 1. dift.

A

eadem;connexio effectüs cum. caufa.

29*

pE ;,')SCIEN';I'I"'IA DÉEI,

427

'e'gulam;

139'. qi1:gorcad 5 ait : Licet qU"e, €9 [cire fint idem

Val

(in Deo) ecundum rem : tamen fcire fequitur volun-

a

?

1

ii

/

tatem, ut imperatum ab ipfa, e[Je autem mon.

Eta.2.

ad 1. Jpfum fcire (in Deo?) efd fubjettum libertati vo-

W

luntati. 3. Quotiescunque S. Thomas explicat

labet

concordiam noftra libertatis cum divinis decre-

tis, recurrit ad infinitam efficaciam divinz vo-

luntatis attingentis non folüm fubftantiam , fed

)]

M

I

etiam modum libertatis in noftris operationi-

!

bus ; ergo non agnofcit fcientiam mediam. 4mt.

CONQ-

jpatet ex didtis 1. p. q.19. a. 8. Et l. z. c

i

:

ontra Genj

lopan

tes. c. 55.

r

- REsPONDEO ad r. dift. . Doc

et futuritic;»Q

Spri-

nem dependere à preparatione caufarum quoad

WU

e[Je. c. quoad tale e[Je. n.

Quód albedo fit albedo

hoc non-habet à preparatione caufarum , fed.

d f

tantüm ,.quód habeat effe. Idem eft de a&tu vo-

Yiorett

luntatis intrinfecé refpiciente hunc a&um pri-

mum proximum contingenter.

Z4d 2. dift. Docet effe fundatam in decreto

: quoi

quoad efJe rei. c. quoad tale effe rei. n

Nam et-

i

iam veritates conditionaté future dependent 3

n

Decreto Divino libero intrinfecé coriditionato

TOU

concurrendi cum actu humano in füis Ideis ha-

iil j I[ä

bente effe contingens intrinfecé conditionatuny

] Jun

& dandi illi exiftentiam , fi per aliud Decretum

2001

Divinum abfolutum ponerentur circumftantis,

mi

41d 3. dift. a. Recurrit ad efficaciam divina

tl

f

/

voluntatis quoad effe rerum. c. quoad tale effe re-

l£

W

j

jum. n. Solum enim effé rerum tam pro cafu

ii

abfoluté futuro quàm pro cafu conditionaté fu-

j

turo dependet à decreto Dei intrinfecé condi-

]l

:

i

tionato, concurrendi ad actum primum proxi-

)

mum,

428

DISPU T*ATWIO V.

Jl

mum , fi per aliud de&retum divinum abfolutunt

"

poneretur ille a&us proximus.

AfId

OsprcrruR ro. 1. S. THoMaAs docet,

u

non ideo res fciri à Deo , quia futurz funt, fed

f

ideo futuras effe, quia fciuntur à Deo ; üt patet

ï

5

ex L. p. d. 14-a.8. ad 1. Et q.2. de verit. a. 14.

g

ad I.

?. MoLrNA docet, praedeftinationem

i

tantüm effe certam certitudine caufalitatis me-

voli

diorum : econtra D. Thomas q. 6. de Verit.a. 3.

volunt

dicit; hoc effe contra fcripturam & contra di-

EEUIT

&a SanGtoram. Et Quodlibeto 12.3.3. ait5 prz-

pE at

deftinationem habere certitudinem ex parte /ci-

n

entie Dei , qu& non poteft falli, ex parte volunta-

ii i

m

tis divine , 'cui non poteft aliquid refiftere, & ex

parte providentie , que& certiffimo modo ducit ad

i,

finem.

1

qwmdmnn

ücityr

N

ResPoNDEoO ad r. dift. Docet non ideo

res fciri quoad effe , quia futurz fünt. c.

ferent

; qqo(ad

jnt t

tale e[Jc. n.

Ad 9.

dift. Dicit hoc Molina de certi'tudine

ftur

Dur,

obje&iva quoad zale e[Je a&ionum liberarum. tr.

quoad effe. n. INeque contradicit D. Thomas ;

Lt

M

videtur enim hóc ipfo locó certitudinem prae-

deftinationis quoad zale e[fe a&tionum liberarum.

t

referre in fcientiam mediam, quia eam refert in

Wil

E

providentiam.

OBIICITUR II.ex ratione.

T. kareaturæ

a

j

j

poflibiles non aliter cognofcuntur à Deo quàm

T0

in effentia feu omnipotentia divina tanquam 7n

0

caufa ;; ergo non eft alia futurorum cognitio in

g

Deo nifi in decreto feu in omnipotentia üt de-

U'üa]

terminata per decretum.

2. Scientia media eft

W

|

tota Jpeculativa, nec facit fed tantüm explorat re-

M

rum

Dt '$CIE NTIA DETI

429

)lütum

rumfuturitionem : econtra fcientia Dei eft pra-

Gica & caufa rerum ; ergo fcientia media non

lo

eft divina. 3. In qualiber fcientia debet admit-

"

ti medium n quo & per quod cognofcitur obje-

pate

&um ; fed ífcientia media nullum habet tale me-

L

dium ; ergo. AMin. prob. Scientia media in Bgno

Iefr

rationis antecedente fuum decretum non cogno-

i Q]e

fcit res conditionate futuras 1. in fuis ideis 4 üt

W

voluit /&crpivus Rom. . nec in comprebenfine

n

voluntatis creatz. 9. nec in caufis fecundis feu

; pte

in voluniate bumana nude fümpta , fi operaretur fi-

1e [

ne concurfu Dei, üt docet RAY NAUD. 4. nec

ihtti

in decreto cognito £ futuro in fequenti figno ra-

&ex

tionis, üt vulLt SUAREZ.

5. neque in veritate

ial

objetiva , üt vulL VAsQUEZ ; ergo. nt. prob.

quoad omnia membra. Quoad 1. Res ante decretum

1

divinum funt in ftatu purz poffibilitatis, & indif-

qui

ferentie ad futuritionem ; ergo idee non pof-

funt reprefentare res in quacunque hypothefi

itdin

ii

futuras nifi üt determinatas à decreto. Quoad 9,

'um- fi', "

Deus non poteft aliter cognofcere fütura con-

VOTA

tingentia in fuis caufis nifi in quantum in illis

Continentur; fed actus liberi non coütinentur

mp

eratut

in voluntate humana.vel in aliis caufis neceffa-

efert i :

rió fed indifferenter ; ergo Deus etiam Jüpercom-

prebendendo caufas non determinaté cognofcit a-

tettlt

Jl

&us liberos contingentes. Quoad 3. ". Implicat

0 g

Deum concipere aliquid poffibile independenter

nl

à fua omnipotentia ;- ergo. Item,inquirere quid

j

jl

homo ageret fe folo, & fine concurfü Deoi,efti-

l[j[de

em ac inveftigare , quid homo facturus effet,

"t

lipfe homo effet Deus ; fed hoc eft abfüurdum;

M

ergo. AMaj. patet ; quia folus Deus agere poteft

inde-

f

439

,bISPUTAT«Ib V.

independenterà quocunque alio. Qyoad4.v Deus

TU

non poteft cognofcere fua decreta at futura ; er-

poü

il

go nec poteft cognofcere futura contingentia in

fuo decreto àz futuro in fequenti figno rationis

mb

ad determinationem creaturg. z4miprob.1. D.

! i

"'Thomas q. 6. de verit. a. 3. ad 1o.ait : z4tus pra-

i

deftinationis cum men[uretur eternitate , nunquam cadit

nl

in preteritum , ficut nunquam eft futurum. K Unde fem-

l*

ger confideratur £ egrediens à voluntate. per modum li-

J

dertatis. Prob.2. Deus cognofcit fuum decre-

eda

tum intuitivé ; ergo nori cognofcit illud à£ futu-

qun

vum, fed t prafeus , quia hec eft diftinCtio cogni-

17

J

tionis intuitivz ab abftractiva, quod illa confi-

Illud quod

lg.

deret obje&ta üt prefentia. Prob.3.

iM

concipitur 24 futurum , concipitur fub non effe,

j

if

feu fub exfpectátione & tranfitu à non effe ad ef-

ïe

3

WA

fe; fed nihil in Deo poteft concipi fub non effe

& fub tranfitu à non effe ad effe ; ergo. Prob. 4.

l,

Decretum Dei eft eternum, & üt tale à Deo co-

I

teud

gnofcitur; ergo non eft poffibile decretum, quod

poffit cognofci àt futurum. Quoad 5. membr. . Ve-

u

ritas objectiva tantüm conditionata nec datur

(tiiy

r

nec dabitur aliquando ; ergo

!

REsPONDEO ad 1.dift,a. Creature poffi-

gpu:au'oz

biles cognofcuntur in effentia divina :/anquam

ïa,&

&

caufa quoad effe. c. quoad tale e[Je. n. Nam tale

e[Je eft contingens & pertinet ad effentias rerum

U |

exiftentes in ideis divinis.

|

E

- * Ad 2. dift. .. Scientia media explorat )ta:ntüm?

AK

rerum futuritionem dependentem à decreto

il

QUO-

M:

j

!

ad effe rerum. c. quoad taie effe. n.

d 3..c. maj. n. min. ad prob. n. a. & dico,

:W

quod actus liberi conditionaté futuri cognofcan-

tur

[

DE SCIENTIA DEIL

431

. D

tur à Deo in Ideis divinis, ubi reperitur e[fe con-

!05 et,

tingens conditionatum pro quovis actu primo pro-

intig l]

ximo poffibili, dependens tamen à fuo decreto

ILionis

enerali libero , fubjettivé conditionato , concurren-

L«]y

di & tribuendi exiftentiam determinationi vo-

luntatis humanz pro quovis. actu primo proxi-

T (

mo,fi ifte ponatur in effe abfoluto per aliud de-

Ildüfem.

cretum divinum abfolutum. ltaque Deus hoc

il

modo videt atus liberos conditionaté futuros

| d.

in fuis Ideis, ut dependentibus à decreto divino

Jf

generali fubje&ivé conditionato concurrendi

C0fni

cum quovis actu primo proximo, fi ponatur in

Co0f-

effe abfoluto per decretum aliud divinum abfo-

I quod

lutum. . Hinc cum eatenus fentiam cum A o5

i dft,

D10 RoMANO, füperfluum eft, refpondere

TP

ad difficultates , qu& pugnant contra aliorum

n dfe

explicationes , quamvis quarta & quinta expli-

Dd

catio, nempe Suarezii & Vafquezii, forté non

Dtoo.

longé ab ifta /Egidii Romani quoad fübftantiam

Imyqui

tecedant, de quo viderint alii, quos ea cura cir-

l, Ve

ca quiftionem fa&ti follicitat.

Quod veró effe

oc Qd

contingens in Ideis divinis poffibile fit, patet ex

decretis Deo liberis, quz , ut oftendetur in Di-

t pf)nï-

fputatione fequefite, funt Deo adzquaté intrin-

pl

feca , & intrinfecé contingentia. Quod fi in

Nanit

Á

decretis divinis poteft reperiri effe contingens

j fU

cur non poffit reperiri in Ideis divinis , przfer-

tim dependenter à decreto divino libero gene-

: t

rali, quod & ipfum eft intrinfece contingens ?

Juomodo autem poffit dari modus tendendi

&t

Jubjettio. conditionatus ,. & e[Je contingens conditiona-.

TOU

tym, explicabitur infra.

gf]ofC?lU'

(f

»LQ'BJPIC—D

432

DISPUTATIO V.

n

p

pl

OnjrcrTuR 12. Scientia media eft cogni-

jl

tio futürorum conditionatorum ante decretum

p

voluntatis divinz ; fed talis non datur ; ergo.

t

j

Min. prob.

Ante decretum divine voluntatis

na

(qua Deus fe determinat ad extrahendum res é

jn!

iaj

ftatu merz poffibilitatis , & ad dandam illis exi-

ftentiam pro aliqua temporis differentia abfolu-

gingenüa :

gj OT0

té vel fuppofita aliqua conditione) nihil abfolu--

x a

té vel conditionaté futurum eft , adeoque nec

cognofcibile à Deo ütfuturum ; ergo. Znt.prob,

ilud be

iliquió

Res in e[fe attuali intrinfecé dependent à caufali-

tate Dei; ergo etiam in effe po[fibili dependent

n

f

ab éadem caufalitate poflibili.

Ergo nunquam

in ftatu poflibilitatis poteft intelligi aliquid cau-

n

D

fatum , nifi mediante previa caufalitate Dei,

t od

non poffibili tantüm ; ergo actuali.

fhcifum

RESsPONDEO. tr. maj.n. min. ad prob. dift.a.

Duns

dlionstur

Ante decretum divinum fübjectivé conditiona-

tum nihil eft poffibile etiam in effe conditiona-

inb, t

to. c. ante decretum divinum fubjeGtivé abfolu-

tutoatt

tum. n.. Senfüs patet ex dictis.

tun, ff

- Driczs r. Repugnat divinis decretis ab/o-

1177

luta futuritio ; ergo etiam repugnat conditionata.

Vf t

ZInt. patet ; quia Deus non eft mutabilis , ut po-

nl

nat nova decreta. c. pro. Sicut repugnat Deo

F !

Ipoy

mutari abfoluté , ita etiam repugnat mutari fub

DN

quacunque conditione ac hypothefi; ergo.

RESPONDEO. dift. a.

Repugnat decretis

Oi

divinis futuritio futuritione temporis ac reali.

1

d

c. futuritione rationis ac formali. n. Sicut enim

E

"

!

!

'

ititm,

1

D

ll

Ra

in Deo unum decretum eft prius altero, ita hoc

ld n

eft futurum refpe&tu prioris , nempe prioritate

s & fu-

& futuritioqe rationis. Et talis priorita

g

Mn |

turlitio

]

DE S CIXE,N'T IA DEI.

433

:l e& N

;

l

!

l

& d

turitio datur inter decretum Dei

M

l

E

ditionatum , & particulare abfolut

um

generale con-

^

atur; t

cx

—

E

* Vil

LL

4

E

E

!

-

- DicEss rz1. Vel illud decret

um conditiona.

tum previfum effet Deo liber

um vel neceffa-

L*ïïïdumres

——

rum? neutrum poteft dici ;

damWSfy'.

ergo. JMin. prob,

Non mnece[Jarium ,^ quia alioqui

n futura illa con-

Qu

tingentia effent eti

am neceffaria.

Dillij,

i

Non lz'berum,

MAT

quia omne liberum füpponit aliqu

od decretum

feu a&tum voluntatis actualem

. quo imperetur

0, Aij

illud liberum 5 ergo illa fcienti

Dnt ia

a adhuc füpponit

aliquod decretum actuale.

depati

RresPONDEOtr.M

a

) DuUDQ

fit liberum. d prob. dift

.

j. n. Min. & dico, quód

Omne liberum"fuppo.

liquid c

nit actuale imperium vol

untatis fubjective (a]-

itate Di

tem conditionatum. c.

fubjectivé abfolutum. n,

j. d

Hoc ipfüm enim eft in

quzftione.

j di

DrcEs rrr. Siillud decr

condition

n

ditionatum non convenit

etum fübje&tivé con-

Conditot.

(f

menti Divinz necef

fário, tunc

convenit menti di

Í

ving tantiüm for-

Qu fl

tuitó ac cafualiter & p

reter intentio

nemfdiViq-

nam ; fed hoc eft abfürdum ; ergo.

hi

RESPONDEO r. retorg.

in ipfa Volu'nfa'te

af

actuali creandi mundum ,

.

que convenit Deg

bs od

independenter ab alio prev

10 decreto divino.

p

.REsPONDEO 2. dift. Maj. C

onveniret Deo

mj

fortuito , nifi divina fa

pientia fuaderet concur-

; ay

rere cum omni creatura

pofito femel actu pri-

t d

!

m1o proximo. c. fecus. n. Cafuale & fortuitum

jj i

non dicitur, quod ex confil

io fapientiz, quamvis.

N

M

contingenter, fit.

o

Drces rv. Vel decretu

:I'O,

m illud eft phyfice

]

fjofltat

predeterminans vel non ? n

eutrum poteft dici ;

r

i

ergo.

Non primum; quiai

l

d repugnat di&is in

- D. Zhmort Tratt, de Deo.

e

priO-

DISPUTATIO V.

434

"m

priori

quaftione. Non facundum ;'.:quia 'decre-

ul

tum d

e fe'indifferens non ponit determinatam

31 i]

futur

itionem rerum contingentium.

n

REsPONDEO dift. c. Maj.

n. Min. & dico,

J ;;eiün'j

quod fit phyficé predeterminans ad e[Je , non ve-

[ j |

roó adiálee[]e , attamen predeterminatione non

nditionatà.

gion

abfoluta, fed /ubjettivé co

d

Dicres v. Si darentu

rin Deo talia decreta

tunc etiam daretur

fufpenfio con-

glie

conditionata,

noltdt

ditionis , ad cujus eve

ntum decreta illa manent

conditionata ac fufpenfa ;

fed hoc eft falfum;

v 1

frbtt

ergo.

Min. patet.

quia con

ditio illa , ad cujus

eventum decreta

divina conditionata manerent

fore lt

k

fufpenfa, effet pofi

tio a&us primi proximi , &

"

ffet voluntas divinà po-

riü,

hujus conditionalitas e

stl

nendi acum prim

um proximum; hzc autem vo-

l

1

ft abfoluta, ac confequenter

lt

t

Juntas divina jam e

fb

etiam omnia alia decreta

dependentia ab hac

conditione effent abfoluta.

Maj. prob.. INihil di-

teüter

Q5 10

citur conditionatum, cujus conditio eft jam pu-

rificata v. g,

non eft veritas hec contingens con-

o

ditionata, dum

dico : fi Pater tuus jam fü mortuus,

' I

contrabotecum, fuppo

fito quod jam fuerit mortuus

D pOD

&us cenfetur effe abfolutus

TOR

eoipfo enim contra

l

eó momentó implete conditi

onis.

Ergo.

lul

Daretur fufpenfio

RrsPoNDEO dift. Maj.

a tj

conditionis formaliter pro priori figno rationis

wem

ad decretum abfolutum non ponendi aéctum pri-

:

33

ï

mum proximum, requifitum ad

effe abfolutum. c.

&, D

ealiter.pro prio-

daretur fufpenfio conditionis r

ii

(

ti inftanti temporis àd decretum abfolutum. n.

"ng

Os]rcrTUR I3. Scientia media eft inutilis

«

ergo non

N

ad dirig;ndum Deum in fuis decrgtis -

datur.

|

DE SCIENTIA DET.

435

| decre.w*

datur,. . Zfnt.

prob. 1. Nön poteft aüïgna

ri ali-

Üfatam

quod inftans i

n quo antecedent

er ad decretum

divinum intelligatur ali

qua veritas objectiva üt

| dico,

futura in aliqua hypoth

efi;

ergo. prob. ». Deus

n ve.

e Dom

predeftinat antecedenter ad

previfionem meri-

torum , & in hoc priori fig

DO ad previfionem

meritorum jam videt fe habe

luetg

re efficacia media ad

pertrahendas hominum vol

untates ;

ergo non

i.

Ti

indiget fcientià mediá quafi exploratri

ce, ut;cg-

gnofcat quid agerent homines; fi dar

et illis hoc

füllm;

vel illud auxilium.. prob. 3. Si Deu

d aju

S uteretur

T1&rent

Ícientià mediá in fuis decretis

V. g. in conver-

fione hominum

, poífet abíoluté incidere in a-

u,&

liquem -hominem ,. qui contradiceret omnibus

i po-

gratiis ,. & fic refpectu talis hominis nihil vale-

W.

ret fcientia media; ergo. mr. prob. Homo refi-

quaa

ftere poteft fingulis, nec major eft ratio irrefj-

T

N d

ftibilitatis in omnibus fimul fumptis; ergo poteft

refiftere etiam omnibus. 4nt. prob. Irrefiftibili-

Ljmp

tas non minuitur aut augetur ex additione vel

hs QU

fubtra&tione plurium gratiarum.

HU

TOOrQU:

RESPONDEO n.a. ad 1. probationem cüfc a.

Non poteft oftendi aliquod inftans antecedens

ibfolut

Ol

prioritate temporis. c. prioritate naturgm. Jubd.

Antecedens prioritate. naturce

quoad efíe c.

jupai

quoad tale effe. n. —4d prob. 2. tr. a. quoad z.

qitioi

membr. quoad 2. membr. autem dift. Videt

&umpfi'

Deus fe habere media efficacia non neceffitan-

þluwm' CI

tia.c. neceffitantia. n. Eo ipfo quod Deus tan-

Y p

tüm videat fe habere infinitudinem mediorum

i. D

Coi&rMorum , quorum unum neceffario congruit,

(j

debet confulere fcientiam mediam, ut reperiat

jb

congruum. 44 3. prob.n. a. Ratio eft quia in

e2

Deo

436

SCDpISPUTATIO V.

"n

4n

Deo datur poffibilitas omnium entium ; ergo

W

"

datu

r etiam in Deo poffibilitas actüs intenti à

"

Deo.

Ergo cüm ill

e aétus poflibilis neceffario

fpe&um ad aliquem actum

habeat intrinfecum re

jimll

prim

um proximum (eó

quod omnis a&us liber

.mftm

intrin

fecé refpiciat actum primum pro

ximum

D

cognofcendo hu

nc a&um poffibilem , eo ipfo

i^

etiam cognofcit med

ium, dependenter à quo a-

as

&us eft fecuturus.

Dein poteft dici, quod im-

l

m

ile fit contingent

ia infinita procedere uni-

poffib

ntium : hincin-

T

formi

ter'ex ipfa natura continge

Concat

ter infinitos actus poffibiles infall

ibiliter eft ali-

judii

qui

s a&us bonus, quem Deus previdendo ut

u

refpe

&ivum talis a&us primi proximi, poteft

n

m primum proximum.

ponere talem actu

juym

OBJICICUR I

4. Scientia media eft inutilis

ad concordiam humani àr

bitrii cum przedeftina-

gt

Ant,

j

tione & gratia efficaci ; ergo non datur.

Authoritate omnium feré Tho

mifta-

"Y

prob. 1.

jb

rum. prob.

». Authoritate plurium Doctorum

7)

ex omnibus

Academiis ac Ordinibus, quos re-

S. Thoma, & Salman-

[ 7

ferunt Alvarez, Joan. a

m

ticenfes. prob. 3.

Authoritate Àc

ademiz Lovan.

nfüram: Sententia bec (fcienti

?H&

J

-que tulit hanc ce

UT

4nedig) Scripturis i

lludit ,, Patrum te[limonia in alie-

Ji

à Pelagio non fatis procul abfcedit.

fs

-mos fenfus detorquei ,

B

prob. 4. Authorit

L

ate ScoTI

, qui in r. Sent. dift.

-

ait: Tünc autem (id eft, in illo

N

39. q. 1. $. Fifo,

ib

xrimo inftanti) nen

funt. vera contingentia , quia ni-

tunc , per quod babeant veritatem determinatam ;

ch

hil eft

.

natione voluntatis divine jam funt

U.

pofit

aautem determi

UEf ,

videlicet pro illo fecundo inflanti; &9

hec eadem

iij

fant

lis

vatio erit intellectui

.difvino inzelligendi ifla, qua

jam

DE SCIENTIA DEIL

437

; m

jam . vera!in fecundo inflanti. pvob. s. quiaex ipfa

Yenti à

Societate hanc ícientiam mediam rejecerunt

Ceffriy

Henricus Henriquez; ,. Typban. & 4zor &c, quorum

7

aCum

utimus L. IV. Inftit. Moral. c. 2».

q. 2.-qi66

5 Ilber

Pauci yuniores T beologi fortaffis ut voluntatem noftram

mm)

liberam faciant , faciunt faerilegam ,| dum megant ,

) ipfo

Deum libera opera nofira. bona predefimire. P RO.

U 2-

ANT. 6. Authoritate S. AucusTINI.

Augur

J

ftinus iftà fcientià non fuit ufus ad explicandam

reui.

iftam concordiam ; ergo ipfi vifa fuit inutilis.

linci

ZInt. prob. ex confeffione MorrN , dum in L.

eft l-

Concordie Ulyfyp. edidit 1588. Fol. 487. ait:

ndo ut

Siea data & explanata fuillet ab JMuguftino , fortà

poteft

nunquam Pelagiana berefis fuiffet exorta , — meque Lu-

tberani tam impudenter libertatem arbitrii noftri fuiffent

'mxit'üs

aufi negare obtendentes , eam cum divina gratia & pre-

deltme

deflinatione coberere non po[Je ; meque ex duguftini o-

r 4

pinione concertationibusque ejus cum Pelagianis tot Fi-

lh Omi&a'

deles fut[Jent turbati , mec ad Pelagianos defeci[Jent ;

oona

faciléque. reliquie ille Pelagianorum in. Gallia , quo-

rum in-Epiftolis Profperi & Hilarii fit mentio , fuf-

quo !

sl

fent extintig, PR on. 7. S. AUGUs TINUS fate-

eLont

tur modum conciliandi libertatem cum divina

(cient

gratia & predeftinatione effe difficillimum , &

j ind

pro illo explicando femper recurrit ad infcruta-

bilitatem judiciorum divinorum ; fed hoc effet

T

yent, u

bfä*ä

facillimum' in fcientia media ; ergo hunc mo-

.j

dum non agnovit S. AucusTINUs. Maj.prob.

, ii*

ex l. de Gratia Chrifti c, 47.. Et l. 4. contra Tu-

gj

lian. c. 8. ubi ait: Ifta que[lio ubi de arbitrio liberta-

Us, ? Dei gratia. difptatur, ita eft ad. difcernendum

n ]

J

l)

ii

4

dificilis , ut quando defenditur liberum arbitrium , - ne-

do autem a[[eritur Dei

W

j

garz' Dez' &ratia videatur 5. quan

jfm/

R

gratia,

438

DISPUTATIO .V.

j

f

gratia liberum arbitrium videatur auferri. PROB.$8.

ii

Ex illo modo conciliandi libertatem noftram

1

Auguftiniano, plurimi fideles fuerunt turbati, in-

f

ferentes, per illum everti libertatem occafio-

Af

némque dari hominibus torporis & negligentis;

l WH

prout in fuis Epiftolis teftantur PRosPER &

Al

HirLARIUS, quod iterum non contigiffet , fi

$(

i

S. Auguftinus infinudffet fcientiam mediam.

t5 T0

PROB.ANT. 9. Efficacia gratie & predettina-

tionis juxta do&trinam S. Auguftini oritur ex o-

»Snando

w

mnipotentiffima Dei poteftate & fupremo domi-

Tj (i

li

fio, quo magis habet in fua poteftate volunta-

yn d

(f

tes hominum , quàm ipfi homines fuas, üt do-

Jj

cetl.de Corrept & Gratia c. 14.

PROE. IO.

(X

Qu qi

Efficacia gratie & przedeftinationis ex S. Augu-

Mi

1u)

ftino contra duas Épift. Pelagianorum c. 19. ta-

BOR

lis eft, ut de nolentibus faciat volentes , &2 de repu-

fl

bl

gnantibus confentientes ; fed gratia fcientic condi-

tionate ex nolentibus in ftatu conditionato tan-

i^

n

tüm volentes facit,in ftatu abfoluto autem nun-

[l

futi

quam facitexnolentibus volentes; ergo. PROB.

ANT. I1r. Modus Auguftini diverfiflimus eft à

(l

AT CUT

inodo explicandi libertatem ; quem habuit Fau-

fius Semi- Pelagianorum Coripheus, qui in l. de

Wt

(

lt

!

Gratia fiepe inculcat hoc principium : mifi pra-

feientia explorárit , prede[tinatio nibil decernit ; atqui

ii

1

hic modus non eft multüm diverfus à fcientia

100f

media; ergo.

*

i

RESPONDEO n

.'a. ad probatiönem .

Atl

& 3. dico; illos Theologos pollere Authoritate;

ülf PT

fed pollere & reliquos; par autem in parem im-

m

"r

perium non,habet, 4d 4. prob. Scotus tantum

tequirit decretum divinum ad veritatem con-

(

tingen-

DE SCIENTIA. DEIL

439

0 $

ti.,ngenti'um quoad e[ft ,. non.quoad tale e[je, quals

( Tif

& nos requirimus. Scoti certé Difcipuli prz-

Wt j

ter paucos illam praideterminationem malé éx-

CCafto.

plicatam in Scoto non inveniunt.

ld. s. prob.

dIligs

'"Theologi Soc. J. hic allegati ex in

ftituto non

u &

traétant prefentem materiam , aut certé non

3

z

profundé ingrediuntur ,. nec etiam pro "oThomi-

m

flis claré loquuntur , aut tantüm carpunt ali-

Ql

quas novitates fuorum "Theologorum nihil defi-

Ia

gnandoinfpecie. Quod fi effent contrarii, quid

) QO

tum? /d 6.7. 8. 9. & 10. prob. Admitto impri-

Olünt

mis, quód 5. Auguftinus claré fcientiam mediam

lt do-

non defendat; multó autem minus verofimile

j. I0,

eft; quód defenderit premotionem malé expli-

Nupt-

catam quoad tale e[Je.

Hinc aütem oriebantur

&9- &a'

ille turbze, dum tantüm inftitit veritati conclu-

i n

fionum dogmaticarum ex Scripturis, & non erat

» Conid

follicitus de modo Tbeologico aut. Philofophico

YO Ui

explicandi illas veritates dogmaticas. .Ex hoc

m ml

etiam fonté profluit; quód S. Auguftinus faffus

DEU

fuerit , modum conciliandi effe difficillimum;

us d

quia revera difücillimum eft conciliare liberta-

yit D

tem cum efficacia divinz gratie, nifi quis claré

rIn

j

agnofcat fcientiam mediam. Et eadem caufa

eft, cur S. Augüftinus toties recurrat ad omni-

j

jj

]

potentiam Dei , dum fatetur, fe ignorare mio-

f

elli

pum concordie. Ceterüm gratia congrua M o«

LIN E cqué facit de nolentibus volentes ac.praemotio

MP

ila malé explicata, üt patet revolventi di&ta.

pontat

Zl x1. prob. Fauftus voluit prefcientiam debere

g

explorare, quid voluntas humana ex viribus

du

propriis maturalibus fit actura fine gratia Dei prz-

p

veniente , concomitante & adjuvante , ita ut

t

depen-

Ee-4

DIS'PUTIATI«O 'V;

449

|

)

dependehter à previfione illa conditionata me-

"

ritorum v. g. in parvulis fine baptifio deceden-

usF

tibus Deus abfoluté decernat pro ilis poenam

r

('i

aut gloriam, juxta quod praviderit ipforum me-

:

rita vel demerita conditionaté futura, fi vixiffent

, u[a1

[ i

diutius; & in hoc etiam nos differimus à F Av-

ial

$T0 longiffimé; juxta nos enim non merita con-

E

ditionaté previfa, fed fola bonitas Dei movet

Déum ad concedendam homini hanc potiüs

aq

siturd

quàm aliam gratiam , etfi priüs (prioritate ra-

tionis ad decretum abfolutum) exploret Deus

tf

pl

per fcientiam mediam , queenam gratia fit con-

grua vel non congrua refpe&tu hujus hominis ;

ag

merita autem vel demerita conditionata przvi-

r

fa nunquam movent Deum .ad ponam vel præ-f

- ) qu

À

I

miumï parvulorum.

|

M

ït:

Os 1c1TUR 15. Ex Scientia media fequun- -

n

ts

tur plurima abfürda ; ergo. fmt.prob. r. Scien-

tia media viam fternit errori Semi - Pelagiano-

Y

hi

rum , quo dicebant ; initium fidei & bone vo-

luntatis non effe à gratia fed à natura; ergo.

Qid

tl

"nt. prób. Determinatio voluntatis in hac pre-

fÍcientia divina non poteft previderi üt caufata

as

à gratia, fed precifé üt caufata à voluntate; at-

1 |

qui illa determinatio voluntatis eft initium fidei;

tty

ergo. Maj. prob. Determinatio gratiz adhuc eft

tl

indifferens ad determinationem voluntatis. frob.

UC(]nd

ZInt. 9. Scientia media viam fternit errori Semi-

l li

Pelagianorum , quo dicebant predeftinationem -

Qm

ad gratiam fieri ex previfione meritorum natu-

|:

ralium ; ergo. 4nt. prob. Deus pofità fcientià .

d

]

mediàin figno rationis antecedente fuum d

ecre-

| aus no

tum

/2

l

DE SCIE NTIAX,D.E'I.*X

441

V

. |

tum previdet merita hominum futura ; ergo

"d

non predeftinat fine previfione meritorum.

GD

REsPONDEO n. a. ad probationem x. n. a. Ad

1 m

rob. dift. Maj. Determinatio illa voluntatis non

illent

".

eft caufata à gratia , dependenter tamen à gra-

tia. c. independenter à gratia. n. vel fübd, non

[ur

vt

eft caufata à gratia formaliter & quoad tale e[Je.

tr. quoad effe & quoad gradum füpernaturaliter,

N

feu quoad rationem meritoriam przmii füper-

lt .

naturalis in ordine ad finem fupernaturalem, ac

Dus

caufaliter n. Nulla effet determinatio volunta-

L COT

ts nifi preceffiffet gratia gratuita etiam interna ac

zinz'g;

congrua ordinans hominem & ejus actus ad finem

'VI

fupernaturalem fine ullo merito praevio concef-

pe

fa, quam tamen neceffitatem interne gratie ne-

gabant Semi - Pelagiani ad initium fidei , obten-

dentes merita naturalia conditionaté przvifa ef-

U

fe caufam , regulam ac motivum przdeftinatio-

Sogt-

nis ad gratiam à Deo fate. 4 2. probationem ant.

iqitn

n. a. ad prob. dift. a. Previdet Deus merita ho-

[ V0:

minum üt caufata dependenter à füo decreto

;

quoad effe a&tionum. c. üt caufata independen-

icpre

ter à tali decreto quoad :ale eff[e a&ionum. n.

caulà

Deus videt hominem talia bona opera elicitu-

yte; d

rum, fi illi conferret hanc velillam gratiam

nf

congruam füpernaturalem ; ut autem hanc gra-

hu

tiam homini conferat , non movetur à meritis

j n

illis conditionaté przvifis (quod volebant Semi-

T

Pelagiani) fed movetur ab abyffo fuorum judi-

ponem

ciorum , feu à fua bonitate ac libertate,

Ym

O5 JrcrTUR 16.

I. Scientia media tollit à

[a'entiä |

eo rationem fprime cau/e ; ergo. Znt. prob.

(

t

eus non effet cauía volitionis humanz fub 9-

e 5

mni

E)

442

PpiSsPUTXATIO.V.

an]

mhni ratione; ergo.

o. Scientia media tollit à

Deo rationem primt liberi; ergo. Znt. prob. Deus

non effet caufa immediaté libertatis humane in

1

actu fecundo fpectate ,. fed potius humana vo-

j

luntasin aliquo genere prius eligeret quàm Deus ;

jl

ergo. 3. Scientia media tollit à Deo Jüpremum

dominium in noftras voluntates; ergo. Jni.prob.

j p€C(

i

:

Non poteft Deus facere in voluntate noftra

quod vult, nifi prius exploret quid nos veli-

l

lt

mus; ergo. 4. Scientia media derogat divina

Duy '

omnipotentie & enervat efficaciam gratie ; quia dum

Deus promittit fidem gentium Abrahe, adim-

fZg,Cf/)?f

f

il

[l

pletio promiffionis non habet radicem in omni-

potentia divina , fed potius in voluntate huma-

NTP

na. S. Scientia media attribuit Deo modum

pett

concurrendi cum caufis liberis cecum , &indeter-

d

ininatum ; quia tantüm offerret füuum concurfum

À

BN

ts

creaturg generalem ac indifferentem ad omnem

a&um bonum vel,malum , adeoque eatenus

QO

Duti

concurrendo Deus adhuc ignoraret ex parte fui

concurfüs, quid fit futurum cum fuo auxilio.

(

6. Scientia media tribuit Deo modum cogno-

fl

fcendi confufum ac obfcurum; quia infpiciendo

Á

fua auxilia nondum videret eíffectum determi-

Euf

l

natum in fpecie.

7. Scientia media fupponit

(

tes effe determinaté futuras ac veras ex ipfa na-

|

f

ATU

!

tura contingentium ; fed hoc non poteft dicis

u

1

ergo. Min.prob. Sihoc effet verum, omnia con-

Qu

tingerent fató , quod haberent in effe. contin-

j

$. Scientia

genti in ideis divinis ; fed ; ergo.

fi nllg

iedia facit Deum Authorem peccati; ergo.

I

Zlnt. prob. 1. Deus permitteret liberum abufum

Ü

|

|

fui concurfüs ad omnia flagitia , fineret enim

e

j

DE IS«'CIENTIA D EI.

443

(

" fe determiqari non folim ad þroducendam en-

qi

g n

titatem ac materiale peccati ; fed etiam ad pro-

ducendum formale peccati ac ipfam deformita-

1 Yo.

tem; ergo. Z/nt.prob.2. Ille eft caufa peccati,

Jots;

qui hominem ponit in iis occafionibus ac cir-

Vf

cumftantiié, in quibus pravidet illum infallibili-

Áril,

Qftrg

ter peccaturum, fed hoc faceret Deus; ergo &

ipfe inftar aucupis quafi infidiaretur faluti ho-

w

minum.

dv

RESPONDEO ad r. n. a. adþrob, n.a

U1a

1m

Adiny-

Deus fub omni ratione produceret volitioriem

caufaliter , licét non formaliter ; dat enim cuilibet

Jf«

Urta-

formalitati reperibili in voluntate rationem en-

tis ac exiftentiam, licét non determinet ad effe

Xdum

-—

fpecificum actüs feu quoad :ale effe a&üs ,. nifi

d-

utum

efficienter fub mutua natura prioritate.

ld 2. n. a. ad prob. n. a. Quia Deus deter-

WU

XCCDUS

minando ad a&um primum proximum , & effi-

caciter quoad e[Je caufandó volitionem füb omni

arte

TOU

ratione eft adhuc caufa libertatis humanee in a-

&u fecundo fpe&ate , licet non determinave-

Cogu

rit ad illum actum quoad tale e[fe formaliter.

(j

eternt

ld 3. n. a. ad prob. n.a. Quia Deus non priüs

debet explorare , quid velimus ad hoc, ut con-

1pp0nit

ferat gratiam ; fed tantüm debet explorare, quid

p

effemus volituri in his circumftantiis dependen-

11[ dlCl,

ter à fo concurfu determinativo ad e[fe actio-

0l

num ad hoc, ut exerceat dominium providum.

QU

'

Zld 4. n. a. Quiafoliusomnipotentiz eft pof-

conta

fe eligere inter infinita auxilia aliquod congruum.

q.

Hinc per feientiam mediam cognofcendo mo-

lu

dum, cui affenfura eft voluntas

enim

:

, poteft etiam

promittere affenfum.

f

Ad. 5.

— ———mÀ .

444

)

ZA 5. n. a. Quia Deus non cognofcit actus

j

liberos in füo decreto , fed in ideis divinis , li-

M

cét eos cognofcat dependenter à decreto.

Argu-

!

mentum retorqueri poteft in libertate divina

creandi mundum vel non creandi , quam Deus

.

ij

il

intuendo etiam formalitermon fcit , quid fit fa-

&urus.

Et hinc patet etiam refponfio ad 6.

j Obll

re

Ad 7. tr. Maj. n. Min. ad prob.n. Maj. Fatum

enim eft, quod contingit pro priori ad confi-

fnc

j

j

lium fapientig diving & humane objecve in

mente Dei.

2

jiyg

Diczs ex his

C

confequi , quód in mente Dei

hd

(

,omnes volitiones noftrze aGuales & poffibiles

g

.. fint jam determiate ab &terno ante actuale exer-

Bol

citium libertatis ; fed hoc tollit libertatem ;

n

ergo.

lm

n

Ti

RzsPowDzo n.Maj. Quia cum omnia fint

phyfice Deo praefentiaab wterno, & non de-

hi

V

tur preteritum vel futurum relaté ad Deum,

non eft verum , quód ante exercitium libertatis

detur aliquid determinatum in mente Dei nifi

conditionatum , quod tranfit in abfolutum per

actualem determinationem hominis , formaliter

[

in effe quidditativo ab illo effe conditionato non

diverfam , nifi relativé.

d. 8. n. a. ad prob. 1. &j 9. dift.

Ille qui per-

mittit talem abufüm fuarum virium aut qui alium

1l

ponit in occafionibus peccati, eft Author pec-

]

cati, fi in individuo teneatur impedire talem

]

. abufum. c. fecus. n. Impedire abufum fuarum

virium &alterum retrahere ab occáfionibus pec-

t

candi eft tantüm medium ad procurandam alio-

H

rum falutem. Hinc cüm homines communiter

Q

*

tenean-

DE'S C'IE*NTI"A DEI.

445

Lilty

teneantur procurare falutem. proximi , regula-

li, .

riter non poffunt talem abufüm fuarum virium

A

vel occafiones permittere: econtra Deus non

livim

obligatur procurare falutem omnium hominum

ls

[ fr.

mediis omnibus fibi poffibilibus , cüm fit provi-

for univerfi, nec neceffario moveatur à bonita-

te objectiva falutis hümanz ad faciendum de-

Mtüm

cretum predeftinationis univerfalis ad gloriam.

Quf

Hinc cum talis abufus & permiflio occafionum

ATE

intrinfecé non fit mala, fed tantüm ratione fi-

nis, poteft Deus illum permittere, dummodo

'e D

habeat voluntatem generalem falvandi omnes

Thiles

applicatam per media generalia. Simul tamen

SXQI'-

obfervo , quód Thomifte , qui admittunt mu-

ts

tuam prioritatem inter determinationem forma-

lem humani arbitrii, & inter caufalem determi-

A

f

nationem Dei

n de

folvere.

: debeant ipfimet has obje&iones

)um,

r

Jel 1l

DISPUTATIO VL

m

:

falltt

De voluntate Dei, ac præfeijtim

MORU

de Pifædefcinatione.

ii t

j f

n hac. Difputatione quaritur r. An actus

y p

Dei liberi identificentur adequaté cum

1l

*

H

Deo? 2. An Deus predeftinet homines

U

li

ante vel poft merita eorum abfoluté previ-

W

jil

fa? 3. An & quomodo Deus velit omnes ho-

Jf

n

mines falvos fieri ?

n

QU.JE.

b'

DISPUTATIO.VI.

446

J

QUJESTIO 1.

j

An,aäïus Dei

liberi identificentur adequatà

il

cum. Deo 2

ij

MTorANDUMI. Inter actus Deo liberos po-

:

n

f

tiffuimum effe volitiones feu decreta Dei v. g.

ii

L

voluntatem creandi mundum , qu& potuit ab

t

eterno non dari in Deo.

Circa hos actus ergo

m

quaritur an identificentur cum Deo vel non

n

identificentur ? & circa hoc funt varie Autho-

fflere

rum fententis. "Thomifte communiter volunt;

fierü

eos a&tus effe Deo adequai? intrinfecos ac identi-

VOl

ficatos.

AUREOLUs &ali volunt; effe ade-

WT

quatà Deo extrinfcos , ita ut volitio mundi nihil

tirdi

aliud fit, quàm ipía a&io productiva mundi.

Recentiores communiter docent, quód actus li-

R

qui

beri fint Deo partim intrinfeci partim extrinféeci, 1ta

ut volitio mundi fit voluntas Deo effentialis ac

lqi

w

neceffaria, & fimul fit ipfa actio. produ&tiva

Wv

mundi , feu ipfüm obje&um volitionis , & hoc

(

obje&um extrinfecum vocant complementum ex-

li,

!

irinfecum. Hereiici nonnulli (inter quos eft Vor-

IT

ftius, & Poiretus) volunt ; volitiones Dei li-

ET

beras & cognitiones liberas effe vera accideitía

Deo realiter fuperaddita , quod eft hereticum.

fQuy

NorANDUM rr. Ínter Recentiores quo-

(0ne

infin

que varias dari quoad complementa extrinfeca fen-

t

tentias. Aliqui cum SvAREZIO dicunt; com-

plementa ifta extrinfeca tantüm effe connotata di-

QU

l

vine volitionis.

Alii vero dicunt, ea eífe par-

tem intrinfecam hujus volitionis , qua Deus vult

p

creare mundum ; putant enim in hac volitione

)]w p(

involvi duas partes, fcilicet affettum G9 tendentiam

n

via-

*

DE VOLUNTATEDEL

447

vitalem , -qu,æ identificatur cum Deo , & appli-

m

cationem feu zerminationem liberam ad hoc obje-

&um; & hanc terminationem putant conftitui

per ipfum complementum extrinfecum: dum e-

08 ]o

contra prioris opinionis Patroni putant, etiam

ipfam terminationem identificari cum volitio-

iv p

t 3b

ne divina.

Rurfus qui admittunt pro parte con-

Is

flitutiva divini decreti ifta complementa extrin-

f&l t

feca,. diffentiunt inter fe, in quo illa comple-

A.

menta confiftant LyNwNczuxus putat; illa con-

fiftere in vegatione aliqua eterna continpente rea-

Volunt;

denti

liter diftinéta à Deo , quzs deftrueret pofitivam

b af

volitionem Dei, fi poffet deftrui.

B.Mav-

! mihi

RUSET PALLAv. putant; illa confiftere in

muydi

ente aliquo. diminuto feu. abuféoo , quod fit contin-

Qs d-

gens, eternum , & realiter diftin&tum à

Deo,

fri, t

quod nefcit verum ens, nec verum non-ens,

fiol at

fed quidmedium. Communis tenet ; quód com-

yxludi

plementum illud fit ipfa a&io produttiva. effe&tüs.

Hi veró rurfus difficultatem patiuntur circa de-

; x

TUTUMAS

creta Dei extraordinaria v. g. conditionata, fua-

fiva, preceptiva, prohibitiva, aut remiffiva

eft Vir

3

peccati , aut quando Deus vult unam rem pro-

pter alteram , in quibus omnibus difficilius eft

T

"'eticum

pro complemento volitionis conftituerealiquam

v5 (

aCionem produ&ivam. Denique iidem diffen-

tiunt inter fe in afferenda unitate vel multiplicitate

;gfe[(l lt

j r

decretorum , eorumque ordine inter fe , füuppo-

fito quód fint plura ; cüm enim complementa

nitil i

d

fint plura, & effentia Dei ac atfe&us vitalis fit

unum aliquod ens , videtur confequi ; quód de-

gt

g

creta partim fint plura, partim unum. Ve-

emfzrï;fam

rüm has omnes qu&ftiones evitant, qui admit-

"

tupt,

-

97

-

448

DIS.PUTA,.'i'lO VI.

qu

tunt, decreta Dei effe Deo gdæquatä intrin-

"Ti

feca.

:

J

l

,NoT

ANDUM 111 Etiam Thomiftas vel à-

Y

j

lios Authores , qui identificant decreta cum

j

d

Deo , non eodem modo explicare fuam fenten-

m

tiam; una enim fententia (qua& communiter tri-

adi

buitur CAJETANO) docet; decretum Dei li-

D«

berum confiftere in perfe&cione quadam Deo

intrinfeca & extenfiva (non intenfioa feu tali, qua

j

Pa

Deus intenfio? perfe&or redderetur, fed tantum

tis u

extenfio£) ratione feu formaliter diftin&a à per-

dints.

fe&ionibus Dei mece[faríis , quz cum libera fit,

absque ulla imperfectione potuit defiCere à di-

Qp

vina voluntate.

Alii Thomifte ( cum quibus

tiinn

Puo

fentit Ponféca & Salas) dicunt; actum liberum

addere ad neceffarium non quidem perfecio-

"k

fündu

nem extenfivam potentem à Deo deficere, prout

docuit Cajetanus, fed modum realem feu realem

Qv

j

Bu

extenfionem fola ratione feu formaliter ab actu ne-

ceffario diftin&tam , qux potuit realiter defice-

b

l

re quoad fuam realitatem modalem, licét poftquam

femel exftitit, non potuerit non effe. Item alii

ftiim

ln

& antiquiores Thomifte , quos fequitur V As-

QUEZ, dicunt ; actum Dei liberum formaliter

In

vel faltem inadzquaté conftitui per re/pettum ra-

t Q

tionis ad creaturas exiftentes velfuturas. Com-

W

munior denique Thomiftarum nunc docet; a-

lp

|

&um liberum fuperaddere ad perfectiones ne-

j l

q

ceffarias terminationem , ratione fíeu formaliter

dlfem

H

Il

diftin&am , & prout fic in ratione terminationis

It

defe&tibilem ; adeoque actus liber confifteret in

3

attualitate a&tus mece[Jarii àt libere terminata ad creatu-

fj

Ta$.

Has tamen omnes Thomiítarum fenten-

"tf

W

tias

t

N

|

DE'VOLUNTA'IEE -]");EI. 449

iltrg.

tias quoad rem convenire

puto ; fi dicatur; der-

minationem ad creaturas

Vgl a

» refpe&tum ad creaturas,

i Qu

modum realem voluntatis

divinz , & perfcttionem, à

Deo ex fuo genere fepa

rabilem

, ab &terno au-

entej.

&T tri.

tem identificatam cum Deo É

fumendo nomen

perjettionis laté prout opponitur

De]i

idem effe quoad rem.

nudz nega;ioni)

R)Deo

DicolL A&us

Deo libEri non conftituun-

l

tur adequaté per com

plementa extrinfeca,

G

" PRoBATuR Co

nclufio . Effe&us volitio-

|àpi

nis non-poteft

proprié loquendo effe ipfa vo-

Ht [

luntas, fed in fe

nfu meta

e d-

complementa ifta tantü

phorico tantüm; atqui

m funt effectus volitio-

Jubus

nis divine liberz; ergo

"

XoTUTTI

T.

PRoBATUR Conclufio ».

Deus ab sterno

erat & poter

at denominari colen; producere

; DQUt

mundum

) rl

; etfi nondum data fuerint pro illo fi-

gno vel inftanti illa complementa ; ergo com-

n

plementa non funt conftitutivu

m volitionis di-

delt

Vvins.

um

PRoBATUR Conclufio 3. Deum effe 2iber&

hend

volentem eft denominatio intrinfe

ca; ergonequit

r Vi

defumi ab aliquo conftitutivo e

Xtrinfeco.

Yml

PRoBATUuR Conclufio 4.

Si volitio crea-

u t

ture conftitueretur per aétione

m productivam

(ot.

creatur£ , poffet Deus de nov

jio

!

[

la

o aliquid velle ;

:

fed hoc eft abfürdum j erg

eus

o. Maj. prob. Poffet

ne m«

per abfolutam potentiam de novo ponere

ml

Ea

act

'

ionem productivam creaturz, quia poteft da-

n

D

ri reproductio ejusdem rei; ergo.

a

PRoBATuR Conclufio s. Si a&tus Deo li-

jl

ber

i conftituerentur

adequatà per complementa

intet

extrinfeca, tunc ift

a

N

propofitio : Omnia quecun-

(

D. z£mort Tratt. de

JDeo.

que

' "DI!SP'VUTA"TIO N T.

450

que coluit

, fecit. : Pfal. n

3. habéret hunc fenfum :

i fafli'

, fecit.

Item.

Ommia , que fecit , cium po[Jet non facere

ut Filium

li

hec propofiti

o : Sic Deus dilexit mundumn,

u

fuum. Untigenitum

daret , haberet hunc fenfum : Sic

ÍItem hec

00

dedit Deus Filium mundo , ut daret Filium.

D

Til

prop

ofitio : Salvum te fecit , quoniam 'ooluit me, ha-

hunc fenfüm : Saloum me fecit ,' quoniam fal-

lj

n

beret

ginet

um me fecit ; fed heec omnia fünt abfurda; ergo.

. Drco II.. Decretum Dei liberum non con-

at

(Uratu

ftituitur inadcequat? per complementum extrinfe-

curm.

h

fus d

PRosATUR Conclufio r.

Iisderh[ rationi-

bus , qux pro conclufione prima jam adducte

tin d

f

[

i

K El

funt.

PROBATU

R Conclüüo 2, mplicat cau-

VU

NI

fam etiam inadequat? tantüm conftitui per fuum

Dast

effe&um ; fed complementa extrinfeca funt ef-

fe&us voluntatisdivine ; ergo. .Min. patet ex il-

tl

Pw

1o Apoftoli :

Operatur omnia fecundum. confiliun *oo-

Dein evidens eft, quód tota liber-

QQU&

luntatis fue.

diim

tas voluntati

s divinz debeat imperare iftos ef-

fe&us extrinfecos Dei. Maj. prob. — Caufa pro

Qd

t

riori nature debet effe completé & adequaté

conftituta in fuo effe caufz 5. ergo.

u

PRoBATUR Conclufio 3. InScriptura crea-

T

turz dicuntur future, quia Deus illas vult; ergo

WR

voluntas divina in ratione conftitutiva formali

d

hujus.determinatee volitionis eft prior ad omnem

fj

creaturam ; adeoque volitio Dei üt conftituta

iberi, |

in hoc effe fpecifico volitionis eft caufa futuri-

T

tionis rerum, non veró ipfee res fünt conftituti-

T i

Sic Pfal. 13.

vum volitionis diving. nt. prob.

ïfe&a

€.

Et

w

dicitur: Salvum me fecit : quom'am voluit m

5*15.

|

DE VOLUNTATE DEL

451

fenfum;

Pf. 113. Omnia,quecunque voluit

,fecit. Et Apoc.9,

- lm

Tüà creafti omnia , &

l Ri

propter voluntatemn iuam erant &

T:

ereata funt.

PROsATURconclufio 4. Voluntas bumana

m hac

non conftituitur formaliter per actionem à fe rea-

!t hg.

liter diftin&ctam ; er

£0 neque voluntas divina,

Át fa.

Prob. c.

PU

Sicut omne diftinétum ab actione im-

hO.

manente eft effectus volitionis extra caufam fuxe

O

Xf

potentize pofite, ita etiam actio productiva crea-

turarum dependenter à voluntate Dei ; ergo.

"1tT0ni

PRoBATUR conclufio s.

Intelleétus divi-

nus directivus voluntatis divinz nequit in ra-

ddicla

tione dirigentis voluntatem divinam conftitui

per aétum ipfius voluntatis; ergo etiam divina

L CU

t um

voluntas applicativé concurrens ad a&ionem

transeuntem potentie executivz , per quam

tunt ef-

—

ii od

Deus creaturas producit, nequit in ratione /ibe-

Té applicantis conttitui per talem actionem.

flima:

J I

- PRoBATUR conclufio 6. Si decretum D&i

conftitueretur in

adequaté per actionem produ-

illos d

tUf p

&ivam effectüs , tunc voluntas Dei in actu fe-

cundo eflet cómplexum dicens in retto affe&um vi-

dequi

talem feu volitionem Dei neceflariam, & in op-

liquo applicationem illius contingentem , feu a-

ura t

l

J

&ionem produ&tivam, vel utrumque importare-

tur inretto; fed hoc non poteft dici; ergo. Min,

v fotni

Jormd

frob. Siinhoc complexo jam ex parte reti feu

primi recti datur adequatum conftitutivum actus

gnfäfüï'ï

liberi, tunc hoc non poteft dici; fed; ergo.

n

Jin. prob.. Si jam ex parte re&ti aut. primi re&i

)nmefI"

datur in actu fecundo ( aQualitate intrinfeca )

fl

c—

perfecta indifferentia ad obliquum vel ad alté-

ME

TUm rectum vel ad aCctum fecundum actualitate

fu.

Ff2

extrin«

432

DISPUTATIO Vl

J

extrinfeca fpe&atu

m, tunc etiam ex parte re&i

4j

[

debet dari totum conftituti-

jj

(

eatenus confiderati

vum libertatis ; fed ; ergo.

Maj. patet ; quia ex

5]

fferentia ,

ex ea parte debet

Ti

qua parte datur indi

etiam dari füblativu

m indifferentie feu exerci-

ii

tium libertatis , & a

&usliber; ergo fi eatenus

j

I

fferentia , debet

datur ex párte primi recti indi

Min.

!

f

dari confimile

fublativum indi

fferentiz.

:

Yi

&u primo a&ualitate in-

roj. Ex parte recti in a

i

irinfet& fpe&ati datür p

e

rfe&a indifferentia ad

&l

!

etiam d

atur ex parte recti fpe-

obliquum ; ergo

Yi

J

j

&ati in a&tu fecun

do a&tualitate intrinféca.

IUf

PRoBATUR conclu

fio 7. Sententia oppo-

fententia Épicureo-

"üïlæ, t(

fita v

idetur convenire cum

QU

mb

rum vel Atheorum d

ocenti

um, totum mundum

v d

do funt, fieri ca/u , aut cer-

& omnia, qug in mun

teft admitti. z4nt. prob. $i

R

T

té fató ; ergo non po

BIN

.l

hzc fententia nullum agno

fcit determinativum

D

adexiftentiam mun

di prater ipfam a&tionem pro-

d

du&tivam mundi creatam , tunc re

vera admittit

Muj. pa-

Q

f

o

mnia effe cafu aut fató ; fed 5 ergo.

g

i&; quia ipfa a&io prod

ü&tiva mundi non eft

füum determinativum, ni

fi aut neceffarium aut

EW

f

ln

contingens in fe

ntentia Adverfariorum ; ergo

h

vel mundus fató

& neceffarió erit vel cafu. Min.

]lum habet fublativum

D

rob. Sihsc fententia nu

til

indifferentig f

ormale antecedens exiftentiam a-

ut dicatur Deus liberé velle mun-

z

&ionis ad hoc,

"ifd

l

dum ,

tunc revera a

&io eft fuum determinati-

vum formale a

d exiftendum in genere determi-

tün

ii

nantis; fed; ergo..

N

Min. patet ; quia,voluntas

divina quomodocun

que fpe&tata in figno ratio-

i

K

d exiftentiam hujus action

isre-

n

:

Ver

nis anþecedente a

DE V'?LUNTA'TEF DEI 45'3

te.re&i

verà effet indifferens ad a&tionem produc&tivam

lt

mundi vel ejus negationem , & quidem indiffe-

JUia x

rentia formali feu tali , qua in illo priori figno

debet

rationis pofita poffit non fequi mundus.

[

. Mgj.

Xerci.

jrob. "lamdiu fimpliciter nullum datur fi

blati-

('enus

vum indifferentiz in ordine ad excludendam in-

Qebet

trinfecam contingentiam effectüs, quamdiu non

lf

datur fublativum indifferentie formale aut ef-

IT

fentialiter inferens füblativum indifferentiz for-

1

male; ergo. Zmt. prob. ab indutione v. g. cau«

Qi li

fe indifferentis ad producendum hoc vel illud

individuum , & à conceptu intrinfeco rei ; nam

0ppo

quamdiu non datur formale füblativum indiffe-

üreo

rentie , tamdiu adhuc p

oteft poni vel non poni

hum

formalefublativum indifferentiz ; quamdiu au-

Ws

tem adhuc debet exfpectari formale füblativum.

". s

indifferentiz, tamdiu debet exfpe&tari illud, quo

itvum

folo non pofito non ponitur effe&us, & quo fo-

pmpro

lo formaliter pofito ponitur effe&us, & à cujus

UM

determinatione dependet effe&tus ; atqui fi tale

M.j

determinativum primüm debet exfpectari, reve-

nond

TÀ datur in creatura illud determinativum, quod

jum al

poteft vocari ultimata caufa contin

n

entium ; ergo.

s

genspmnium

j, M

PROoBATUR conclufio 8.

Si voluhtäS», Dei

Jatimut

conftituitur per complementum extrinfecum ,

ntiam

tunc illa affeCtio vitalis identificata cum Deo

Jem?

haberet fe per modum potentie materialis de-

m

terminabilis per effe volitionis formale, fcilicet

du

per complementum extrinfecum ; fed hoc non

voluno

poteft dici; ergo. Mim.prob. In homine non

p 1

poteft dici, quód poffit à Deo creari affe&tio vi-

jonst

talis identificata cum anima, determinabilis tan-

n

'tum

Ff 3

J

DISPUTATIO VIL.

454

u

tüm per effe terminativum extrinfecum , aut a-

M

I

.&um extrinfecum ;

f

f

ergo neque id poteft dici

aut intelligi in Deo.

"]

PROBATUR conc

lufio 9. - Si vera effet fen-

1f

tentia Adverfariorum , non poffent Atbei aut

1]

. Epicurei convinci falfitatis, dum dicunt , mun-

U)

dum.effe cafu aut fató ; fed hoc eft abfurdum;

$t f

ergo. Maj.prob. Sinon poffet ipfis demouftra-

ri determinativum liberum ad exiftentiam mun-

q

di diftin&um ab ipfa exiftentia mundi, tunc ipfis

non poffet demonftrari , quód mundus non fn:

(

cafu aut fató ; fed; ergo.

n

j

Drco IIl.

A&us Deo liberi identificantur

V

u

|

Iï

cum Deo adaquaté, & confiftunt in his duobus.

BRU

. 1. in vitalitate actüs neceífaria. 92. in termina-

DN

' tione libera formaliter diftin&a ab illa vitalita-

d.

te & perfectionibus Deo nec

effariis.

|

PRoBATUR conclufio . Ex $. THoMA,

mudi

ümi

hW

dui dicit ; quód fit id

em actus volitionis in Deo

. àd intra & ad extra, a

deoque debent etiam effe

t5

i

eadem conftitutiva. L.r. contra Gentes. c. 82.

ait: Polunias Dei uno & eodem a&tu ul fe & alia j

[

Dd

. füd babitudo ejus ad fe eft nece[Jaria & naturalis ; bàbi-

tudo autem ejus ad alia eft écundum comcenientiam

ln

T

quamdam , qon quidem mece[Jaria & maturalis , neque

violenta & innaturalis , fed ooluntaria.

1

pE

PRosaTum conclufio . Effe&us formalis

TU

decreti divini, quem caufat decretum divinum,

Ti

J

feu voluntas divina, eft effe volentem ; atqui heec

ii

denominatio eft Deo adequaté intrinfeca ; er-

TUf

1]

d

go. Maj.patet ; quia decretum divinum vdeno-

minat Deum «volentem.

h

d

j

Colv-

*

Df: 'VOLUNTAT-E D'EI. 455

dUf

CoNrFIRMATUR.

Si denominatio volentis

f dii

eft denominatio aftiva , tunc non eft denomina-

j Íon.

tio extrinfeca; fed; ergo. Min. patet ab experien-

tia. Maj. prob. Omnis denominatio extrinfeca

el aut

denominat rem in quantum

i

lf

patitulï , non in

quantum agit; ergo.

lum

PRoBATUR conclufio s. Non poteft af-

n

ferri melior m

/

n

erg'o.'

odus explicandi decreta*divina;

lCs

100 l

"

Solvuntur Ob/je&liones.l

"p OBjpyrcetTUR r.

Effentie rerum funt im-

ADCUE

mutabiles ; fed fi identificarentur cum Deo adz-

Obus,

quaté aCtus liberi, effentia Dei non fuiffet im-

inte

mutabilis; ergo.

Maj. patet ex confenfu Philo-

m

fophorum. AMin.prob. ln hac fententia effentia

divina potuiffet fecum identificare nolitionem

10),

mundi ; ergo potuiffet effe alia quàm nunc eft,

Bul

dum illi identificatur volitio mundi.

2. Spiri-

um d

tus Sanctus fuiffet alius, fi non proceffiffet fimul

'Sn cl 82!

à Patre & Filio; ergo etiam effentia divina fo-

6 dr

ret alia, fi non identifica

Eet fibi volitionem

j; M

mundi.

nj

REsPOoNpDEo ad 1. dift. 3. Effentie reruni

j nl

funt immutabiles confequenter ad fui fpecifica-

tionem sternam. c. antecedenter ad fui fpecifi-

fornii

cationem &ternam. /übd. funt immutabiles im-

jinnut

mutabilitate reali. c. formali. n.

Evidens eft,

quod in fententia Thomiftarum potuiffet Deus

;qui Jj

d f

identificare alium refpe&um effentialem ad hanc

g

vel illam feriem effe&tuum cum effentia Petri,

quàm illum, quem defa&to identificavit: Hinc

axioma illud tantüm eft verum quoad eü'enj:ias

(0V

jam

Ffa4

J

456

DISPUTATIO Vl

jn

jam fpecificatas fub ratione infima etiam relati-

';;'.' mf)ml

và ad extra ab eterno.

:;)dll&

ft, quia

d 2. c,a.n.c. & parit. Difparitase

:;UBEI

proceffio Spiritus Sanéti à Patre & Filio non eft

aliquid contingens, fed neceffarium,

a

a

^

"n

OnJ1crTUR 2. 1. Evidenterabfüurdum eft,

gt

Deum fuiffe indifferentem , ut entitativé effet,

2

p

Vittd

quod non eft,- & entitativé non effet quod eft;

DT

fed in hac fententia Deus fuiffet ita indifferens ;

Deus fuiffet indifferens , ut

!

ergo. AMim. prob.

Deun

non exifteret volitio mundi, que nunc eft Deus,

& ut exiíteret volitio alterius mundi, quz nunc

und,

dintaà

noneft Deus; ergo. 2. Evidenter eft incredi-

bile, illad quod nunc eft Deus, nempe volitio-

gïædicata

Mi Dot

nem mundi, potuiffe effe nihil,illud autem quod

nunc eft nihil , fcilicet volitio alterius mundi,

N

potuiffe effe Deum ; fed hoc fequeretur in no-

t VO

Omne illud

A

ftra fententia; ergo. JMaj. prob.

quod nunc eft Deus , eft abíoluté neceffarium ,

N

& illud quod non eft Deus, fcilicet volitio alte-

hll

'rius mundi, eftaliquid contingens ; fed impli-

tl

cat ut abfoluté neceffarium poffit fieri contin-

[ AME" 1

gens, aut contingens poflit fieri neceffarium ;

idot

n

ergo. Min. prob. Sicontingens poteft fieri ne-

rmH

ceífarium aut viciffim , etiam contingens poteft

uT

identificari cum neceffario & viciffim ; fed hoc

il

implicat; ergo. Min. prob. Temporale non po-

n

'teft identificari cum eterno, finitum cum infini-

p

to, mortale cum immortali , defectibile cum in-

8f

defe&ibili, mutabile cum immutabili, imperfe-

N

i

&um cum perfe&tiffimo, contradictorium cum

nf

fuo contradi&torio; ergo nec contingens poteft

ll

Il

«

* identiii;ari cum neceffario.

&

RESPON-

DE VOLUNTATE DEI.

457

Hl

. RESPONDEO r. aj 1. retorquändö in attu

virtutis moralis füpernaturali, qui antecedenter ad

j qu'ia

1on dj

fui productionem ex fuo genere eft indifferens

ad rationem fupernaturalis vel naturalis. ltem

in animtalitate , que& antecedenter ad fui produ-

f

li gft,

Qionem fuit indifferens ad identificationem

vfft

cum rationalitate aut irrationalitate.

Item in

lgl

bumanitate , quse fuit indifferens ad P

etrf:itgtem

t

vel Pauleitatem.

UT

REsPONDEoO 2. dift. Maj.

iDas

Eft abfürdum,

Deum fuiffe indifferentem ad n

on effe , quod

: [f

nunc eft, fecundüm przdicata fpecificativa Dei

Cre(i-

Jitio-

ad intra, ac abfoluta. c. quod nunc eft fecundüm

predicata terminativa feu refpeCtiva ad extra.n.

quod

Sicut non eft abfurdum , Deum fuiffe liberum,

i,

ita neque abfurdum eft, quód potuerit. eli-

Y n

e Mud

cam.

cere Vqlitionem non neceffariam fibi intrinfe-

Ario,

AD 3. Refpondeo dift. Maj. Eft incredibi-

jo dl

le, id quod nunc eft Deus fecundüm pradicata

impl

effentialia relativa ad intra

, aC abfoluta, potuif-

ODLIT-

rium

fe effe nihil. c. fecundüm przdicata terminativa

ad extra /ibd. quoad fubftantiam. c. quoad mo-

eri fe

dum.n. Incredibile illud eft, quod nulla.habet

poteü

motiva credibilitatis ; quod veró noftra fenten-

ï

u

tia habeat talia motiva, patet ex probationibus.

ponpr

«4d prob. dift. min. Contingens manendó in ftata

j i

contingenti non poteft fieri neceffarium. c. ex-

(UI] ]i

eundó é ftatu contingenti&. n. Argumentum

i

retorqueri potelt in animalitate àt fic : illud quod

n Qul

eft contingenter rationale , non poteft fieri ef-

sp(][e&

fentialiter rationale; fed animalitas üt fic eft

tantüm contingenter rationalis ; ergo non po-

jv

[5

teft

J

458

DISP U«,TJA'T. paY vl

Li

s

teft fieri eäeü'tialiter rational

fs, prout tamen eftv

JE

.a

inPetro.

TU

'Ap PARIT.C.a3.n.c. Difparitas eft; quia

gl

fif

hec pr&édicata mutuo fe tollunt formaliter , &

m

important fimultatem contradictoriorum in eo-

( v

dem fubje&o; fi enim non fit fermo de hac fi-

multate, propofitio non erit falfa; defatto enim

jtunc

(

ratio vitalitatis in Chrifto eft valoris infiniti ac

dignitatis infinite , licét de fe fit finita tantüm.

emi.

m

Eadem vitalitas licét fit de fe mortalis, in homi-

ne tamen eft immortalis.

Item ratio potentie li-

ii

TU

bere de fe defeGtibilis, in Chrifto eft indefe&ibi-

j

I

l

D

l

lil

lis & immutabilis in malum. — P Refp. fic : dift.

ä

í

!l

t

Contingens in individuo non poteft identificari

cum neceffario individuo. c. contingens ex fuo

d

wf

genere. n. Sic homo & Deus in individuo con-

fiderati non poffunt amplius identificari , & ra-

A

tio naturális ac fupernaturalis non poffunt am-

tipra

plius identificari a&ui jam priüs exiftenti ; illa

tiltr;

tamen ex fuo genere ac in fua fpecie poffunt i-

a

dentificari inter fe, prout aétu identificantur in

Al

perfona Chrifti vel in fupernaturali a&u virtutis

E

de fe tantüm moralis , qqando digrïliücatur à

i

gratia. ,

h

H

Si illud , quod nunc eft

OngprcrTUR 3.

D

Deus ,.potuiffet non effe , tunc argumentatio

m

SS. Patrum, qua ufi funt contra Arianos, evi-

Wl) hii

denter effet nulla, dum dicebant : Filius eft Deus;

i

dl

ergo non potuit non e[fe ; Sed.hoc non poteft dici 5

RHPON]

erga Maj. prob.

Potuiffent Ariani refpondere

m

eódem modoO , üt nos , quód fcilicet illud , quod

il fe

äl

nunc eft Deus fecundum predicata relativa, po-

u

ä

:

-tuerit non effe Dþus ; ergo.

REsPON-

At

DE V-"O(LKUNQTATE DEI. 45E9

DI

RESPONDEO. n. Maj. ad prob. dift.. — Potuit-

fent hoc dicere, fi Filius tantüm effet Deus per

; Qu

m

terminationem extrinfecam. c. fi per terminatio-

nem intrinfecam per naturam. n.

Filius dicit

Il &9-

Deitatem per communionem naturz divine; &

c fr.

non eft verum , quód illud potuerit non effe,

'etum

quod nunc dicit naturam divinam formaliter in

WT

fuo concreto: econtra volitio mundi eft preci-

itm.

sé terminatio extrinfeca , que in fuo conceptu

|honi-

non dicit effentiam divinam.

^f ]

OBJ1CITUR 4.

I. Ea, que funt feparabi-

tll

: diil

lia quoad exiftentiam , manifefté diftinguuntur

realiter faltem inadequaté ; fed Deus , & volitio

fcari

mundi funt feparabilia ; ergo.

Maj. patet ;; quia

Y fuo

nihil poteft effe fine feipfo. Min. prob. Deus non

) Q

poteft non effe, volitio mundi poteft non effe ; er-

U

go.

2. Separabilia quoad exiftentiam con/equen-

i m

ter ad füi produGtionem , evidenter non funt i-

l

il

dem realiter ; ergo etiam feparabilia antecedenter

jl

I

ad fui productionem. c. prob.

Non minüs re-

QD

pugnat aliquid potuiffe effe antecedenter pofibi-

I

1j

liter fine fe ipfo, quàm attu effe fine fe ipfo 5 quia

ii

ad aCtum impoffibilem nulla datur potentia. 3.

Separabilia quoad locum & tempus juxta omnes

n d

funt realiter diftin&a ; ergo etiam feparabilia

(nenti

quoad immenfitatem & sternitatem ; atqui Deus

, d

& volitio mundi funt feparabilia quoad iftam im-

u

menfitatem & eternitatem ; ergo.

t

RzsPoNDEOadr:. r. Retorq. Ea,quz funt

i

xfp[]

feparabilia quoad exiftentiam , diftinguuntur

T

j

realiter ; fed animalitas &rationalitas ; item na-

J

j

pü

turalitas vitalitatis , & fupernaturalitas in a&tu

virtutis moralis ; item effe reprafentativum v.

uv

g- CO—

J

Dl

460

DISPUTATIO VVI.

Kü

g. coloris viridis & coloris rubri , vel hominis

|

& bruti in fpecie fupremi Angeli, ex fuo gene-

rl

re antecedenter ad fui identificationem funt fe-

E

i

parabilia; ergo diftinguuntur realiter. Refp. 2.

i

qu

dift. Maj. Ea, que funt feparabilia quoad exi-

f

i

ftentiam etiam confequenter ad füi productio-

afiux

nem , diftinguuntur realiter. c. que tantüm an-

JDWS 8

tecedenter ad fui prodactionem. n.

— A 2. Retorq. Effentia hominis & exiften-

p M

od

tia hominis confequenter ad fui productionem

non funt feparabilia;. ergo nec antecedenter.

Md

Vel retorqueo ficut priüs.

« us

fl

REsP. 9. c. a. n.c. ad prob. dift. Repugnat

i

OOnH

aliquid in ftatu poffibilitatis effe fine fe ipfo pof-

fibilitate individuali. c. poffibilitate generica aut

ï

q

Sic enim in animalitate id retor-

"

N

y

fpecifica. n.

n

Bs

queri poteft, q

us licét nunquam in ftatu reali

fit indifferens ad plures individuationes , tamen

txdens

^f

antecedentér ad füi produ&ionem in ftatu pof-

l; Me

fibilitatis vage eft indifferens. Refp.3.n. Sup-

QUv

pofitum ,

quód illa poffibilitas indifferentie fit

Jl:ïentih'(

poffibilitas rei determinate üt j

am contraéte ad

T

certam rationem individualem ; illa enim poffi-

'uI d

M d

bilitas, quz eft hujus individui, non repraefen-

t

tat preedicata generica üt indifferentia ad hoc

hi

individuum.

dul

AÀD 3. c.a. n. C.

& parit. Difparitas eft; qui/a

i?n

|

differentiz loci & temporis jam fupponunt exi-

Wi

ftentiam realem : econtra feparabilia quoad im-

M

menfitatem non przfupponunt exiftentiam rea-

AUE

lem in cafu pofito ; fed verfantur circa earum

* Q

rationes genericas , ex fuo genere & abítracté

eüa

confideratas.

s

l

OB]xrc

s

DE -VOLUNT/A:TKE DEI 461

'Oti

Os]JrcirTum s. r. Oppofitio relativa pro-

0 £t

ducentis & producti eft evidens fignum diftin-

Unt f.

-&ionis realis in divinis equé ac creatis; ergo

uj x

etiam feparabilitas quoad exiftentiam ; quia non

d ej.

ütlio.

minus repugnat , ut fit aliquid fine fe ipfo, quàm

'ut producatur à fe ipfo.

2. Nulla contradiéto-

1f

ria poffunt immediaté & adzequate identificari ;

tl

fed Deus & volitio mundi dicunt contradi&toria ;

ergo. Maj. patet ; quia idem non poteft fimul ef-

Qu

bt

fe &non effe. Min. prob. "Volitio mundi po-

tuit non exiftere, Deus non potuit non exifte-

re; Deus poteft fibi identificare nolitionem

&ptp

mundi, volitio mundi non poteft fibi identifica-

plop

re nolitionem mundi ; fed hec funt contradi-

TOU

( r

&oria; ergo.

REsPONDEO ad i. c. a. diíft. c.

| Ergo etiam

at n

, t

feparabilitas confequens exiftei

;tiam a&ualem.

c. antecedens. n.

10 p

1. Oj

44d ?. Retorq. in effentia & exiffentia, quibus

etiam conveniunt contradictoria antecedenter

itie f

It

ad füi identificationem ; quia v. g. exiftentia non

(lv 4d

eít indifferens ad exiftendum, effentia autem eft

p

indifferens ad exiftendum ; item in fpecie albi

Mi

Q hot

& nigri identificatis in vifione alicujus tabule,

quia & illa fpecies albi eft difzregativa vifüs, &

fpecies nigri non eft difpregativa.

b

Refp. 2. tr. Maj. n. min. ad prob. dift,

s

n c

quoad predicata abfoluta aut relativa ad intra

Xl

non potuit non exiftere. c. quoad predicata

JJ

f

terminativa ad extra. /ubd. quoad eorum fübftan-

i

tiam. c. quoad modum. n. v. g. fapientia Dei,

|

g

!

qua eft ad extra, non poteft non effe,

Poteft

U

tamen non effe ejus modu-s. .Hoc ipfum enim

eít

462

l')IS'PUTATþIOjVI.

aink

eif in quæ&ione. Sic idem effe&us in individuo

t

fpe&tatus & in eadem fpecie poteft habere fecum

hs

identificatos plures refpectus eílentiales ad va-

nl

rias caufas five partiales five totales ; fienim po-

am

namus effectum produci à duplici caufa totali,

io

per iftum duplicem refpectum ad utramque cau-

!:'co ,W

íam non mutatur individuatio aut fpecies entis,

4

quamvis potuiffet non identificari ille refpectus

$r 00

ad duplicem caufam totalem , fed fufliceret re-

benti

fpectus ad unam caufam. . Idem procedit in cau-

Tunch

fis partialibus , quarum utraque producit totum

nem r

effe&um per modum caufz partialis, dum quz-

üeris t

libet potuiffet producere eundem per modum

» f

caufie totalis, ut fi duo ignes accendant tertium.

y m

Drczes 1. Non poteft in Deo fingi aliquod

fignum rationis antecedens fui a&ualem deter-

min,i

[icts

minationem ad volitionem mundi; ergo non

|

I

Mi

|

ii

poteft effentia divina intelligi üt indi

fferens pro

priori illo figno rationis.

UT

REsPONDEO.n.a. quia fignum rationis an-

Fitti

T 0f

tecedens determinationem non detrahit aliquid

de eternitate reali Dei.

Sic quando dicitur a-

feitas in Deo effe radix aliorum predicatorum

effentialium , non per hoc introducitur aliqua

]

prioritas realis inter afeitatem & alia pradicata,

w

Poteft ergo confimiliter admitti ordo decreto-

h

W

rum divinorum inter fe; adeoque etiam ordo

nus&ä

j

predicatorum effentialium ad non effentialia.

Um,p

Dicgs 2. SiDeusfecum identificáffet fuam

iM

volitionem, tunc revera daretur oppofitio rela-

r

].

tiva inter effentiam divinam üt identificantem ,

& volitionem divinam ut identificatam ; fed hoc

tl

non poteft dici , quia alioquin daretur diftinétio

5

WUR

realis

DE VOLUNTATE DEL

463

ldeiduO

realis inter äolitionem identificatam &

"

effentiäm

Ü feCUm

identificantem 5 ergo.

d

REsPONDEO.di(t. Maj. Daretur oppofitio

lim po-

relativa terminata ad aliquam perfectionem re-

fotah',

lativam vel ad terminationem ad extra. tr. ad

Je Cal]-

perfectionem abfolutam terminatam ad intra. n.

Vs

Dico, volitionem v.g. mundi non proprié pro-

Ws

duci nec generari aut emanari à Deo ; quia non

OO

dicit novun genus entis fübfiftentis per fe, & f&

H

habentis per modum principii aGivi per fe.

E totm

"Tunc folüm oppofitio relativa inducit diftinctio-

D) que

nem realem, quando verfatur inter perfectiones

Todum

diverfas ex fuo genere , & quidem fe habentes

Tüum,

per modum principii fübfiftentis & a&ivi üt

liquod

quod, quale non eft cerminatio feu habitudo ad

Ldetet-

mundum , quatenus eft fpecifica.

10 n

DicEs 3.

llud effe determinativum vo-

fetsp

luntatis divinz eft aliguid ; ergo etiam eft aliqua

perfe&tio , quz potuit non effe. Ergo aliquid

[0DIS d

perfetionis actu producte potuit non effe in

i dl

Deo, ac confequenter eo ipfo debuit produci*vä

Ticitirt

eo.

icaw;um

REsPONDEO.dift.a. Eftaliquid diverfum

ir dipi

in eodem genere perfectionis, nec fe habens per

redictt

modum principii fubfiftentis in ea re. c. diver-

dequi

fum genere, & quidem per modum principii fub-

fiftentis & activi üt quod. n. Illud effe determi-

ptidil

nativum , per quod volitio mundi denominatur

lffe[(ü

effe fubjective in Deo, non eft obje&um üàt quod:

j

jtio r

alicujus actionis ad intra, fed eft aliqua relatio,

at

qu& non per aliquam actionem generatur,fpiratur

fohi

aut producitur, & ideo non fundat illam diftin-

jfin

l

ofitione

1

&ionem realem , qua& fundatur in opp

faii

produ-

H

!

n

464

XDIS*PUTATIO VI.:

j

proäucentis & produ&ti. ltaque notandumx,

n

quód oppofitio relativa inter principium & prin-

gt

cipiatum , determinans & determinatum , que

quA

termíinatur ad pe

rfe&ionem relativam , non fit

r

ftin&ionis realis , fed tunc fo-

at

femper fignum di

Vorà

làm , quando illa

perfe&io relativa eft produ&ta

—vel generata vel fpirata, id eft, terminaus qua-

r

eia d

lemcunque demum a&tionem per modum objecti

, dafm

üt quod & fübfiftentis per fe. Nec obítat, quod

05 2

'jheologi generaliter oppofitionem relativam

dur. /

ftatuant pro figno diftinctionis realis , quia hoc

intelligunt

refpe&ivé ad fubje&tum controver-

fliatinit

t n

/fum, nempe re

fpe&u obje&orum productorum

dtt quod , & fubfiftentium per fe.

tibmdy

hm

COUZESTIO bb

itum

tf

Zn Deus prade[linet bomines ante vvel pq/Z 1l«

Vr ,

vita corum abfolutó praccija ?

(LCI

t

orANDuM L.

^ Nomen. præclejiz'mztiom': tri-

qUm r

: ;

pliciter ufurpari. 1. Sumitur laté pro fre-

tf

ordinatione divina eterna cujusque rei efficiende in

1

tempore ; ita enim hoc nomen ac

ceperunt Jjo-

/cenus. relati à

li D

myfius , duguftinus , Ifidorus , Damaj

;

TOf

Gonet hic 'T. 2. Tra&. 5. Difp. 1. n. 1.

2. Sumi-

deftinatione feu. deputa-

Hlde p

tur (licét improprié ) pro .

xoiogl Ill

tione reproborum ad «ternum

fupplicium ; fic

d

iif

idem ufurpant S. Zuguftinus l. 15. de Civ. Dei. c. 1.

du

S. Fulgentius l. ad Monimum. c. 13. 28. & 29. Pro-

* u

[per ad 10. & 1 1. objectionem Vincentianam, &

Concilium Valentinum annÓ 855. in Galliis celebra-

UM

i frej

JZF?*(Z?CiCä/ï&iE-

tum, quod Canf 3. ait : Ez'denter fatemur

nationem

l OKET

.Amm Ii

DE VOLUNTATE DEL

465

Id

dprg,

nationem. ele&orum ad vitam &

pradeffinationem ám-

piorum ad mortem.

|y Que

matione divina bomin

3. Sumitur proprié pro defti-

10n f

1$ ad gloriam , & definitur à S.

"TuoMA & Theo

logis communiter :

Il fo.

-transmiffio

duf

ereature vationalis ad eternam beatitudinem

[)

NoTANDuM Il,

Certum effe

; quód Deus

j u-

non predeftinet homines ad damg

o

ationem àánte

previfa demerita ; id enim contra

plures bereti-

ld

£0 damnavit Ecclefia r. contra

liv

nos,

Predeftinatia-

»9.-.Contra GOTTESCHALCUM Mona-

ia ho

chum.

3. contra Calviniftas.

(TOVe

Dogma przede-

ftinatianorum revocavit Luc

IDus Presbyter

dorüm

in Concilio Lugdunenfi ,

quod annó 1449. damna-

vit idem dogma perfeq

uentes propofitiones, r.

Damno eum ,. qui dicit

» quid prejcientia Dei violenter

compellat ad mortem ,

vvel quód cum Dei pereant volun-

Jf .

tate , qui pereunt... 9. DDamno , qui dicit , alio

$ deputa-

tos ad mortem , alios ad «itam predeftinatos.

G OT-

TESCHALCI Vero errores fuére damnati in Con-.

jtis

cil. Moguntino annóÓ 848. Propofitionu

m ejus da-

mnatarüum precipua hec erat: SícuH

Deus quog-

prO præ-

ende l

dam predefLinavit ad vitam eternam

*

» Jic etiam alios ad

mortem eternam pradeft

[

unt J

j

Dvit , ita ut ex i predeftina-

nentur.

at

tonis tales nece[Jarió dan

Z NWINGLII qui-

dem errores in Congregationi

bus Concilii Tri-

, OU

dentini de pradeftinatione difc

uffi funt, fed cüm

Ü (iäpe'(ï!l'

Theologi inter fe non conve

jm üc

nirent de hac re,

Dei tl

nil aliud definitum eft $

quàm temeré de prede-

ftinatione nihil effe affe

rendum,

Nunc autem

p

heologi unanimiter defendunt ;

neminem ad

!

aternam mortem ante

previfa demerita quomodo-

vt

cunque predeftinatum effe

. faltem n terminis ;

j

nam GoNET híc Tr.

5. Difp.

yi

E dmort Tratt. de Deo,

5. h- 27. meó judi-

8

Cco

J

DISPUTATIO VL

466

u

,

ció valde duram ponit conclufionem ita fonan-

*

ti per[onalis , vo-

i,

tem : Znte previfionem omnis demeri

f

luit Deus aliqui.

pus denegare gloriam , Jeu illos à gloria

j

du indebito benefic

io excludere.. Ita GoN ET loquens

homini indebita.

[;äanobis

de beatitudine füpernaturali ,

Utrum autem à beatitudine naturali homo adul-

i

fuo demerito perfonali excludi pof-

jhia

i

tus fine ullo

189

fit, dicetur 1

in 7ratt. de Aétibus humanis ; & in

TT

"'Tra&. de Gratia.

NI

NomrAwNDuM IlT.

Certum pariter de fide

ele-

effe , atque contra Pelagianos defini

tum 5

pl

& vocatio-

ln

€ionem hominum ad primam gratiam,

& à merito-

nem ad fidem effe omnino gratuitam

QU pf

dentem.

]ta conftat

URT

rum prefcientia indepen

rj

Authoritate Co N crLII

ARAUSICANI fecun-

di, quod annó 529. ex inftituto errorem oppo-

OT.

t

fitum rejicit; item Authoritate INNOCENTII

L , ZosiMti,

BowNrrAcir, HoRMisDAE &

ttDons]

T

HADRIANI L, quibus acceffit TRIDENTIE

NuM Seff.6. . Secuta funt ea Concilia & Summi

'nf, (

Pontifices S. AucusTiNuM, qui c. 15. de Prz-

g

deftinatione San&orum ficait : Ef? preclari[mum

l1

dumen predeftinationis €? gratie ipfe Saloator , ipfe me-

a

diator bominum bomo Chriflus , qui ut boc e[Jet , quibus

t d

tandein ;fuis *vel operum . «vel fidei pracedentibus ieritis

*

4

Ti

nilloeft, comparavit? re[pon-

matura bumana , que 1

LT

[

ï

deatur quefo ; ille bomo , à Verbo Patri coterno in u-

Ü

|

j

mitaiem perfc

óne a[fJumptus , ut Filius Dei Unigenitus ef-

Mim

fets unde boc meruit ?. quod ejus bonum qualecunque pre-

ce[fit ? quid egit ante ? quid credidit ?. quid petivit , wt

ll

ä

ad banc ineffabilem excellentiam perveniret ? - - - Si-

li

äï

(

cut ergo prede[tinatus eft ille unus, ut caput mofirum ef-

jus df

"fl

fit, ita & multi pmdq[iz'nati fumus , ut membra e

gt

.emus .

;

?

fotg

DE CVOLAUNTOUPE Dri (5

femus. . - Humana bíc merita contic

efcant, que perierugt

i j

jger ddam , & regnet que regnat

ii

Dei gr

adtia ber Cbri-

f.

Jtum Dominun nofirum :: quisquis in Cap

jié 0

dH

ero pra-

)Qüetg

l/

lebita,

cedentia merita finsularis illius generationis i

venerit ,

) adu].

ipfe in mobis membris ejus precedentia meritaan

Ultiplica-

i& regenerationis onquirat ;

neque enimn retributa el

xdlþsz

T

ChrifZo illa generatio , fed trib

uta ; fic & nobis ut ex q-

qua && Spiritu Santto renafce

remur , n

jro aliquo merito , fed gratis tributum

on retributum E 5

df

NoTANDUM

IV. Certum pariter effe 3.

1 de

pud Catholicos ,

QCtU

predeftinationem ordine execg.

Tlero

üonis dependere (

faltem in adultis) à meritis &

bonis operibus ;

quia

'onftat

tudo non folüm tituló

adultis confertur beati-

feeüte

bereditatis ,

fed etiam ti-

tuló mercedis & premii, & tan

1 0p00

M

quam corona juffi-

BATII

Sola ergo queftio eft ;

an divina eleétio

predeftinatorum ad gloriam feu

524

quam Deus habet conferendi e

intentio efficax,

D2NTE

le&tis gloriam, per .

,

quam illos difcernit à reprobis

Ej

fupponat meri-

x Sunr.

ta previfa, & utrüm ab illis fic

. dl

tur ad hos

previfis movea-

potius eligendos quà

millos? verbó,

j

difficultas -

in eo confiftit

; an Deus incipiat di-

'

h ipfe n

[

i

:

fcernere predeftinatum à

non-predeftinato per

j, (

j

ele&ionem ad gioriam ,

yr r

7

& deinde primüm fübfe-

quatur electio ad gratía

; & ad alia media con-

L ïgfpw.f

ducentia ad finem 2 an

ve

TU

ró prius eligpat homi-

jl

nem ad gratiam, poft prev

ifionem veró coope-

m

rationis primüm e

ligat ad gloriam?

*

l

OTANDUM V.

j

In hac materia quatüor

pm "

eile fententias.

I. docet, ele&tionem efficacem

J

predeftinatorum

!

ad gloriam füpponere pravifa

Vf

merita abfoluté exft

itura, & ab illis fic previfis tan-

J

!

/

1j

qggm à caufa mo

tiva dependere predeftinatio.

g2

neimn.

J

DIISPUVTATIO ET

468

p

"r

nem. Unde pro priori ad previfionem merito-

D) 0Pf

rum hzc fententia folüm agnofcit in Deo vo-

n

luntatem inefficacem dandi gloriam predeftina-

p

tis, quz vo

luntas inefficax verfatur etiam circa

Iw Qu

Teprobos.

Ita Molina, Vafquez , Le[fius & multi

1

.alii Recentiores.

Secunda eft AMBRosr1 C A-

at hi

THARINI, famofiffimi ex Ord. Predicat. Theo-

at

logi, qui diftinguit inter eximié Sanctos & alios.

non ita eveCte Sanctitatis ; afferítque 7//os ante

jdem n

meritorum przevifionem efficaciter eligi ad glo-

pf

riam , i/forum vero e

fficacem electionem fuppo-

u

nere previfa merita, Tertia abfoluté docet,

a

predeftinationem non fieri ex meritis previfis,

5 af

& d

fed potius merita illa confideranda effe tanquam

efféttus. predeftinationis ,

non tanquam "otiua.

m

uD

ita prater Thomiftas ex Societate Suarez , Tolet. ,

Granad. , Henriq. , Salmeron , Ruiz, MMaldon. , Peta-

mf p

& plures alii cum Bel/armino , qui

vt

vius , Typban. ,

1. 2.de gratia & lib. arbit. c. 11. fic ait :

Quamuvis

unh

ante exortam berefin Pelagii veteres Patres iftam que-

3tobl

flionem accuraté non trattaroerint , - - poft illam tamen

tl

omnes ommnino , qui fan&titatis nomine in Ecclefia clarue-

Ya

eunt, banc ipfam fententiam ap

ertiffmà docuerunt y - - -

BU

neque boc folinn Santti Patres

ifti affirmant ,. fed. anti-

UEUI

quiores etiam JDottores ex ipfis , quos ceteri poftea [ecuti

al

ll

Jumnt ,

AD FIDEM CATHOLICAM banc Jenien-

1

|

& contrarium ad Pelagianos ve-

u

tiam pertinere tradunt ,

!

f

áciunt. INotabo aliqua loca , ut, f qui forté contrarium

|

E leg

fentiunt , intelligant , quàm àn mantfeflo errore veren-

V1

iur.

Dein recitatis Patrum & Pontificum texti-

?

büs fubjungit: Jtaque Sedes Jdpoflolica non tantum

m

|

feïnel , féd etiam fecundo g tertió adverfus Pelagiano-

mationis

|

t

vum. reliquias pro dqfenþrz'bus' gratie prede[li

Jaenten-

il Um

!

DE VOLUNTATEDÉL

469

firitn.

)0 w.

Jenteniiam tulit , ut jam bec fententia non quorumuis

Dottorum opinio , fed Fides Ecclefte Catbolice dici de-

eftn.

DI

bedt. lta Bellarminus confundens predeftina-

muli

tionem ad gratiam cum predeftinatione ad glo-

T

riam. Quarta fententia eft aliquorum Recen-

tiorum, qui hic & nunc o

pponuntur Thomiftis;

i T.

putant hi,

5 lr

predeftinationem etiam ad primam

gratiam fzpe fieri ob previfa merita naturalia, qua

illt

iaj

quidem non habent rationem meriii de condigno

aut proprié dicti ad promerendam primam gra-

üppo

docet,

tiam, habent tamen rationem meriti de

congruo ac

improprié di&i,

eó quód decens fit, ut v.g. Gen-

erls,

tilis, qui fpe&tatis naturz viribüs operatur ho-

um

AOT

nefté , obtineat à Deo gratiam fupernaturalem

ac fpecialem non cuilibet conceffam.

T.

nn j Pew'

NoraNDuw VI. Aliud effe, predeftinari

ele&tos poft previfionem meritorum , & aliud,

iti, qi

€os predeftinari intuitu meritor

Wt

um. Exemplum

habemus in Rege, qui habet tr

es filios; fi talis

f

Rex velit ob bonum commune

dam ii

regni, & ob bo-

num familiz, & ob majorem fuam.gloriam apud

jia n

'um; ul

pofteros introducere MaJo RATUM, & ineum

finem unum ex filiis predile&um vocet ad coro--

j fed T

nam regni ac fucceffionem, reliquis autem duo-

if

bus filiis deftinet duas provincias feudales, nihil

y J

aget cohtra juftitiam & pietatem paternam. Si

jj

Veró per fcientiam mediam prevideat, unum ex

Wnlïdfi'fü

filiis fe huic legi majoratás fubmiffurum, alterum

t Wj'f

reftiturum ac rebellaturum , nihilominus ob bo-

"UIf [CXU'

r

num generale & majorem füam gloriam non de-

j i

iftet à promulganda lege majoratüs. Itaque in

Di*

tali cafü decretum majorat(üs erit reipfa prede-

WW!W

inatio unius filii ad coronam , alterius ad pro-

/enm'r

B 3

Vitl--

h

470

DISPUTATIO VI

"i

vinciam non fine previfione meriti nempe fub-

"

miflionis, quamvis non intuitu hujus fubmiflio-

f P]

nis, que przcisé fpectatur per modum conditio-

i

nis congruz.

"NorANDuM VII. Aliud effe, ele&os pre-

j

j

[

"

j

j

deftinari poft previfionem meritorum indepen-

He

n

dentium à gratia congrua füpernaturali, & aliud,

a?

eam predeftinationem fieri poft. previfionem

juon t

meritorum dependentium à gratia congrua , ut

Di

(

fubftante fcientie medisz.

k

NorANDuM VIII.

Aliud effe , predefti-

fie7 0f

nationem fieri poft previfionem meritorum de-

Y re

fl

pendentium à tali gratia congrua collata primarió.

[

ex motivo pradeftinationis, & aliud effe , eam

[

o

J

predeftinationem fieri poft previfionem meri-

..

1

t t

torum dependentium à gratia congrua collata

tut

primarió non ex motivo predeftinationis aut

ienlr

?

VMTI

predilecionis perfonalis , fed ex motivo boni

communis , & ob majorem Dei gloriam prove-

lg

ii

nientem ex praelectione fyftematis mundani, in

aled

quo Deus per fcientiam mediam previdet ean-

du

!

dem gratiam refpeétu unius hominis fore con-

Md

gruam ; refpe&u autem alterius non fore con-

W äno

gruam. Exemplum habe

«

s in INot.6. in Rege in-

Vi

i

troducente rmajoratum.

1

Vfj

""NoTANDUM IX.

Aliud effe præd&üina-

DL

h

'tionem ndirettam , & aliud effe directam.

ÍINDr-

J mm

(

RECTAM voco, inquantum Deus inter infinita

1quüdþ

mundorum poffibilium fyftemata, in quorum u-

l

Tütw li

no ac altero Petrus effet damnandus , Judas fal-

W"Mb.

vàndus , precife ex motivo majoris fus gloriz

"i

fine intuitu ad particularia merita vel demerita

ullius hominis tanquam motiva , praelegit po-

tius

DE v-/o LüNTATE D£ L ^ 42

X fih.

tius hoc Syftema, in quo previdit per fcientiam

Ttiffo.

lditi.

mediam , Judam fore damnandum , Petrum fal-

vandum. Predeftinationem autem nin&E CTAM

. voco,inquantum Deus directé diceret : Polo Pe-

Spree

»epen.

irum [akoare , "Yudam non solo falvare , ita ut volun-

tas divina in hujus prafentis Syftematis munda-

aliud,

ni preelectione non haberet fe indifferenter ad

item

falutem Petri & Pauli.

Hec diftinctio füumme

WW

notanda eft, quia folvit multas difficultates.

tbf

Drico L. Predeftinatio ad gratiam feu ad

feriem omnium mediorum de fe fufficientium fit

um de-

ante previfionem & independenter ab intuitu.

tmario

meritorum ; predeftinatio autem ad gloriam fit

T

poft previfionem & intuitu meritorum.

Pre-

tüetj»

deftinatio veró, prout fimul dicit preordin

atio-

Collsta

nem ad gratiam & gloriam, fit re

Qis ayt

poft previfionem meritorum.

fpe&jvä ante &

!0 boti

ROBATUR conclufio 1. Hec fenteht.ia;

n

eft D. Auguftini & D. Thome ; ergó eft potio-

i,

ris partis Écclefis , adeoque praferenda. i.

det at

prob. D. AucusrTrINus l. de Gratia & libero

re (

drbitrio c.6. dicit : Clm dicunt Pelagiani , gratiamy.

yre qu

que datur in fine , id e[t

» eLernam vitam , meritis no-.

ii

ftris precedentibus veddi , refpondendum e[t eis , fi meri-

ta noffra [ic intelligerent , ut etiam ipfa dona Dei C0gno-

s deft

Jeerent, mon e[fet reprobanda ifta fententia. D. 'T io-:

I

MAS autem in c. 8. ad Rom. lect. 6. ait: Dicunt:

n

tjw'dam » quàd prejfcientia meritorum bonorum & malo-:

FOrum !

vutt eft ratio predeflinationis &? reprobationis ; & boc.

T

quidem rationabiliter diceretur , f preedeftinatio re[pice--

s ii

ret tantum 'qz'tam elernam.

5.&6.

Vide infra pyqbatione»

i

j

g !1705

Gg 4

Confir-

DISPUTATIO VI.

472

g

Conjïrmtur authoritate D. FRANcISCISA-

T. Á

LrzsIL, qui in Epiffola ad.LEssruM nuper à

i

f

Bollandianis feparatim edità ex ipfo aütographo*,*-

;mfcmr

quam totam hic appono, fic fcribit:

lU

|

"Admodum Reverende in Chriffo Pater.

in &

"Attulit sibi , Paternitatis voeftre litteras , dz'leätijm'-'

; lt

j

Ti

l

us nobis. Magifler Gabriel , que ut perbonorifice , ita

& jucundiffime qnibi fuerunt. — 4dmabam jam. pridem

vDrtrt

j

dmo etiam venerabar te nomenque tuum , qmi Pater , non

I

folum quia foleo quicquid ex vveftra illa focietate rocedit

Pon.

magnifacere. , fed etiam quia figillatim de eftra Reve-

MO0CTO

ventia multa audivi preclara primum , deinde vidi , in-

'

t

H

Jpexi , & fufpexi. — Vidi namque ante aliquot annos opus

j

dllud utilifJanum de JusrrrTrA ET JuRE, m quo

iij

& breviter fanul & luculenter , difficultates , illius par-.

:;

Ytietta

a

Ls Tbeologice , pre ceteris autboribus quos viderüm, e-

gregi folois. - Vidi poflea confilium , quod a magni con-

w ru

filii angelo per te mortalibus datum eff pE v ERA R E-

$j (

LIGIONE ELIGENDA; ac demum obiter vidi in

vluntg

Bibliotbeca Collegii Lugdunenfis Trattatum. D5 Pa

q

DESTINATIONEs 62 quamois non nifi [parfim, ut

ICVg

!

fit , oculos in. eum ànjicere contigerit cognovi tamen s

erü

Paternitatem ve[ftram , fententiam illam , antiquitate ,

T0

;]ä

Juavitate y, ac fcripturarum nativa. autboritate nobilif.-

Yil

mam , de prede[tinatione ad gloriam poft praxvija opera ,

la

amplecti ac tueri 5 quod fane mibi grati[fmum fuit , qui

:

hi

mimirum eam.famper , ut Dei mifericordie ac gratie ma-

Y

gis confentaneam , *veriorem ac amabiliorem exi[Limaui ,

L

EI jn-

3])

quod etiam tantifper in libello »E A MoRE D

tUt

dicavi.

Cum igitur ita erga Paternitatis oeftre meri-

us,ae'

a, quam dudum laudaverant apud me opera 6j

)

icif-

|

Gus qü"em , ttürificà profe&to gavifus fim , me tibi v

f

i !

DE VOF.UNTATE D,E'l'

473

Cr84.

fim utcumque etiam charum

effes. quod ut femper contin-

Ut à

gai; €9 dittum Magiftru

m Gabrielem commendat

i[fi-

l,

mum babebo , & ff quid unquam potero ,

quod tibi place-

ve cogno[cam , id exe

quar quam impenfelTmme.

Faleat

anterim Reverenda Pa

Lernitas tua , & te

JDeus ujfque in

Jenettam. & fenium. muriquam derelinqu

at . ftd canos

iif

4 ll

duos , benedittionibus celi ornet &5 complea

D

"nnecy

Gebennenftum 26. Augufli Y613.. 4dmo

dum Reveren-

| m&m

de Paternitatis veflre Humilis ac additt

lt

ilfmus Frater.

ac fervus in Chrifto Franc

jnoai

fium.

ifcus Epifczþus Gebennen-

L

Idï y) 2'72'

PROSATUR conclufio 9. Scriptura fzepius

pro motivo conferendi gloriam ex parte Dei al-

0j (j

it qu

legat merita humana ; ergo etiam przdeftinatio

ad gloriam habet pro motivo merita

humana,

lr t

provenientia tamen ex

gratia. Znt.prob. Matth.

iil t

25. dicit :

Fenite Beneditti Patris mei

» po[fidete bara-

i

tum vobis regnum ;. efarivi enim,

& dediflis mibi man-

ul

ducare &yc. 5 ergo. c. frob.

1 vilid

Non eft aliud moti-

vum voluntatis executive & volunt

atis difpofi-

p u

tive ; ergo. Zni. prob. ab indu&tion

e in huma-

uf t

nis. Sic v. g. quando Princeps fübdito dicit :

y Lt

dono tibi prefetturam civitatis ,

quia in pauca fuifti fi-

f

ddis ; nemo dubitaret ,

per hoc denotari moti-

] nl

vum, eó videlicet modó, quo id fubdito hono-

rificum, & congruum Principi , ut in remunera-

r,

ifa pperd |

fmt, (

tione refpiciat ad merita remunerandi. Similis

nf

textus habetur 1. Cor. 2. Oculus non vidit *

que

gz'jlifnäïfb

praparavit Deus. diligentibus fe ,

ubi iterum caufa

[u

preparationis divinz feu

predeftinationis vide-

um

tur affignari dile&tio Dei.

illlf ,;

1

wg.

ROBATUR conclufio 3. .Chriftus dicit

ii

j

|

Matth, 19. fe ebdem modó

facere in fua prede-

;

65

ftina-

Jl

DISPU T'A'T"-I O VI.

474

ii t

itinatione , ficut fecit Paterfamilias conducens ofe-

r

rarios , aut Dominus peregré proficifpens ac. dividens

MT

fzrvis talenta

; atqui ibi fit refpectus ad merita ;

yb, d

ergo. JMin.patet; quia dicitur: Euge ferve bone &

jm pr

fidelis., quia in pauca fuifti fidelis.. .Maj. prob. ex illa

i

claufüla, quam Chriftus fübjicit : enulzi funt voca-

PT

ti., pauci 'verà eletti.

r d

»—PRORATUR conc

lufio 4. Ad Rom. 8. dici-

&? predeftinavit , conformes fieri

Aferta

tur: Quos prejcivit

vadi n

imaginis filii fui.

U

bi videtur non effe alius fen-

fus quàm hic: quos Deus prefcivit bené ope-

w m

uj

raturos conformiter ad Chriftum , illos etiam

predeftinavit; ergo propter merita predeftina--

tf f

i

vit, quia unum eft caufa alterius. nt. prob. 1.

ex ipfo textu originali , ubi omiffo termino fie-

imitfin

12 dQ

ri,fic dicitur: quos pra/civerat, eosdem C5 predefti-

navit INB , conformes imaginis filii fui.

Ubi notan-

st

dum eft illud comma in intermedio ; hoc enim

dmer

oftendit 'Tó conformes non referendum ad TO

vertu

lml

predeflinavit., fed ad 'To prafcivit. Prob. ant. 2. ex

SS. Patribus, qui hunc textum in noftro fenfu

at y

explicant.

Ambrofius fuper c. 8. citatum ait:

ET

Deus eos quos p

rejcivit devotos, elegit ad promifJa pra-

inty

mia cape[Jenda. Kt l. 5. de fide: Quorum merita

D]

prafcivit , borum premia predeftinavit. . Ex Fulgen-

t

tius l. r. ad Monimum c. 24.. Predeftinavit ad e-

"r f

gnum , quos ad. fe pre[civit mifericordie prarcenientis

d

auxilio redituros.

j

J

? t

PnaosnaATuR conclufio s. Authoritate S.

l hn

Auguftini , qui l. 1. ad Simplici. q. 2. ait: Elefío

4

non precedit juftificationem ,. [ed ele&tionem juftificatio.

Ert rurfus : Quod dictum ef? , quia elegit nos Deus an-

|

J

!t

;

te mundi con[titutionem , non video qyö dictum fit

jra-

du

)j

DE VOLUNTATE DEI.

475

T U.

Itj

peajcientia ; quiä ele&tio non precedit prefcien-

tiam, feu vifionem utique meritorum.

erits

W p

PRoBATUR conclufio 6. Authoritate D,

THOMZE, qui in c. 8. ad Rom. le&. 6, ait: Cir-

Y illa

ca ordinem. prefcientie &

Jredeftinationis diéunt qui-

V.

dam , quód precientia mer

itorum

& malorum eft vatio

ïu diCi-

predeftinationis & reprobationis ,

&& boc quidem ratio-

nabiliter diceretur

» J predeflinatio ve[biceret tantüm «x-

u

tam aternam , q

uce datur meritis ;

nj

Jed fuüb predeftina-

tione cadit, omne beneficium falutare

» quod eft bomini ab

q3

0HEr,

etam

eterno divoinitus praparatum , unde D)

quàd aliquod

meritum ex parte noftra prefupponatur ,

Cujus prajcien-

frina-

tja fit caufa predeftinationis , nibil ef? a

i),I,

liud quàm gra-

timn ponere dari ex meritis noftris.

Ex quo patet,

ofe.

quód predeftinatio in qu

antum przcise refertur

eif-

ad gloriam , detur propter merita; & inquantum.

o

precisé refertur ad gratiam , fiat independenter

? enim

ab intuitu meritorum :

?

inquantum vero fimpli-

u Ti

citer refertur ad gloriem & gratiam (imul tan-

!tl 2' ex

quamad complexum omnium beneficio

0 fl

intantum fiat refpectivé ante & poft

previfio-

m d

nem meritorum, quia non omnes huj

us comple-

:

Xi partes funt propter noftra merita.

;

|

;

RoBATUR conclufio 7. Deus in omni-

f

bus, quz decernit

itatt

ret fapienter, fi

agit fapienter ; atqui non age-

fine previfione meritorum pre-:

p

deftinaret aliquos ad gloriam precisé ob arbi-

trium fuz voluntatis, alios omnino ne

gligendós

d

ergo. AMin. prob.

Voluntas Dei precisé qua talis:

f

(inquantum non

habet adjunctam rationem, cur

f

ita faciat ) non poteft dici formaliter Jüpiens ; er-:

jur d

:

g0. CoxriRMATUR. Ín Adverfàriorum fen-

;

j

tentia non poffet Deus reddere rationem , cur.

M

potiüs

476

DESPUTATTO VT

i

otiüis predeftinárit hunc quàm illum ; fed hoc

vd

eft abfurdum tamdiu , quamdiu adhuc eft repe-

pubht

ribilis ratio , ad quam Deus poflit attendere ;

£p l0

ergo. :

PROBATUR conc

lufio 8. Si ele&io prede-

n

atf

ftinatorum ad gloriam effet puré gratuita & an-

d

tecedens previfa merita , tunc etiam reprobae

j C

tio fieret ante previfa demerita; fed hoc non

iris 1

poteft dici, ergo. Maj. prob. Siante previfio-

nem meritorum Deus eligit aliquot homines ad

gnitionen

p

gloriam , tunc ante previfionem meritorum vi

talis ele&ionis erit in Deo fixus ac determina-

ff

tus numerus falvandorum ; adeoque ceteri o-

30;

Dio]

mnes vi illius electionis jam erunt formaliffimé

aidint d

exclufi à gloria, id eft, reprobi.. CoNFIRMA-

D

Y

T

TuR. Sijanitor ad aliquod fpe&aculum admit-

Ípry

tet unum non admittendó alterum ;5 huic alteri

COR

1 0U

idem eft, five janitor ipfum rejiciat per actum

voluntatis pofitivum, five peractum negativum ;

ho

ergo etiam idem effet, five Deus reprobaret ce-

NT

teros non predeftinatos per actum pofitivum,

titon

five per a&um negativum, feu per puram omif-

vlzbitu'al'i

fionem predeftinationis.

NT

Non videtur

PRos2ATUR conclufio 9.

DI

l

conveniens diving bonitati, antecedenter ad

)

t

omnem pofitionem przeligere tam exiguum nu-

W Ve] f

merum falvandorum , ceteris omnibüs relictis

:

uT

acnegativéexclufis ; ergo cüm numerus ele&o-

Eï

!t

rum fit tam exiguus , revera non dependet à fola

1

mmuu

predeftinatione Dei independenter à previfis

d

meritis hominum.

PROsBATUR conclufio Io.

- Hofnines non

elmq

Wf

h

Til

folent conari ad promerendam aliquam rem v.

/

g. h.

Qfg

DE VOLUNTATE DEL 477

d fne

g. hereditatem, quam non amplius poffent amit-

| repe.

tere, vel obtinere poft jam latam quamvis non-

dte;

dum publicatam Judicis fententiam ;

ergo cüm

defacto homines plurimüm conentur

ad prome-

t de.

rendam gloriam, & ad hunc conatum

( an-

à Deo in-

ftigentur, non dabitur przdeftinatio

pro priori

1003

independens ab hocconatu. Coxrr

RMATUR.

MUU

Il

le conatus eft imprudens, qui non eft conna-

-

t

Ints d

uralis inclinationi naturali confequenti ad co-

gnitionem veritatis; fed cognita veritate talis

füm v]

Fa

predeftinationis non foret nobis connaturalis

Tmagnus conatus ma

ef] Q«

Tiam; ergo.

gis ac magis promeyendi glo-

iffmé

Dico Il. Deus multos in hac vita adhue

VE

predeftinat dependenter à meritis antecedenti-

adtnit-

bus ad perpetuam feriem gratiarum efficacium

: aiteri

in a&u fecundo : econtra alios frequenter ob e-

: adum

normem abufum gratiarum ordinat tantüm ad

(ivüm

feriem inchoatam gratiarum füfficientium in a&u

ite t

primo , eos in tali inchoata ferie relinquendó

timu,

v.g. in ighorantia vincibili vel foci

1 O

etate prava,

vel habituali perverfione cordis ;

cum pofitivo

decreto , illis ex

vide

traordinarias gratias excitantes,

vel ab infidiis ac tentationibus violentis demo-.

r d

num prafervantes , nifi prorsüs extraordinaria

]uf

motiva, vel merita difpofitiva accefferint.

qelià

PRosBATUR conclufio. Poteft & folet Deus

T

propter merita vel demerita antecedentia face-

t il

re juftiffümum decretum , uni homini tantüm

PfæViüS

concedendi gratias felettas congruas , alterum au-

tem relinquendi intra feriem

preecisé fufficientium,

ei l

quas previdet non fore effi

caces in actu fecun-

u

mbr. prob. 1, . Matth.

do 3 €rgo.' .dnt. quoad as m

P

21I.

J

-DISPUTATIO VI.

479

älï; äcl' 1

21. dicitur: üdens Chriftus fici arborem unam fécus

ii

viam, venit ad eam & nibil inmvenit in ea nifí folia tan-

tum , & ait illi: munquam.ex te fru&us. nafcatur in

gt

fempite

rmuns; 6 arefatta eft continub ficulnea.* Idem

Hj

narrat

Marcus c. ir. Ficus hec denotat ex com-

n

muni fenfu interpretum gentem Judeorum , aut

ominem àDeo reprobatum ; er-

qin d

quemvis alium h

"TT

go ficut ob maledictionem Chrifti nullus naíci-

"

/

tur fru&tus in arbore, ita neque opera falutaria

j

* du

jj

ad vitam nafcentur in homine, qui fübjacet tali

eibun

pofitivie maledictioni. ..Prob. Z/nt.2. Apoftolus

f?J!gV///Z) 0

ad Hebr.6.ait: Zérra fcepe venientem fuper fe bibens

al

1

imbrem & germinans berbam opportunam iilis , à quis

bus calitur ,. accipit benedittionem à Deo ; projerens au-

rit l

'

fL , €g maleditto proxi-

ul

1

]

!

(

:

ten [pinas & tribulos reproba e

ma , cujus confummatio in combuflionem. . 3. Mactth.

uj

E7

o1. Chriftus proponit parabolam vinee ,& ma-

lorum agricolarum, dein ait:. Malos male perdet ,

LT

"df

& vineam fuam locabit. aliis agricolis , qui reddent ei

fruttum tenporibus fuis. . Dein applicans ad Ju-

"ii p

&

W

deos parabolam fubjungit: Jdeo dico vobis , quia

auferetur à vvobis

regnum Dei, & dabitur genti facien-

ii

Prob.4. Ecclef. 7. dicitur: Conft-

l

ti fru&tus ejus.

ia

déra opera Dei

E

quàd nemo pojJit corrigere., quem ille de-

i

[j

J

Jpexerit.

s. Exodi 4. 7. & 1o. dicit Deus: o

H

indurabo cor

Pharaonis , & multiplicabo figna mea , &

j

[

ich

w,

oflendam ea ,

& non audiet vos ; hoc autem factum

I

effe videtur, quia Pharao priüs dixerat :

Quis eft

"pf

Dominus , ut audiam eum ?. itatim enim Deus fuüb.

jB

jungit : indurabo c.4. — Et c. 10.. Ego induracii. 6.

i

1j

Joan. 12. dicitur : Cim autem tanta figna fecifJet co-

AU

vam eis , mon credebant in eum , ut férmo Jfaie implere-

"t ol

tur , quem dixit : Domine ,

quis credidit auditui mo»

1]

Jtro,

DE 'VOLU-NTA,T.E DEL 479

AU fs

jh*o*, . Pröj)tereä non

Ul i

poie'rcmt credere, quia iterum

dixit: J/aias : excecavvit oculos eorum., & induravit cor

Anim i

^ Jdey

gorum-, ut ston videant oculis ,

& mon intelligant corde ,

& comoertantur ,. & Janem .

€0$.

Idem narratur

Y COm.

Matth. 13.his verbis: ccedentes dj

T0 qut

jeipuli dixerunt,

quare n parabolis loqueris eis?

qui refpondens ait:: quia

Ill g.

«obis datum eft no[Je iyfterium

lfj

reoni celorum, illis au-

tem non eff datum , qui enim bab

&t (merita) dabitur ei

A

[

& abundabit

. qui autem mon babet

J

(merita) & quod

babet auferetur ab eo. — Ideo in para

bolis loquor eis,

quia

polloly

«identes mon *vident , & audientes mon audiunt,

J lm

fieque in-

telligunt , & adimpletur in eis Propbetia

lfaie dicentis :

T

auditu audietis, C non intellipetis ; incr

T0 (j«

cor püpuli bujus , &c.

a[Jatum eft eniin

Marc. 4. ide

m fic proponi-

1 jrün-

tur: Fobis datum eft n

o[Je myflerium veg

M

.

ni JDei , illis

autem , qui foris funt , in parabolis omni

uü

Junt , ut vi-

AX

dentes videant , & non videant » €9 audi

entes audiant ,

i jrit

€3 non audiant nec intelligant , ne quan

do convertantur

Tb

C dimittantur eis peccata.

s at

incredulis proceffi

Ex quo patet in Judazis

ffe ob decretum reprobatio-

Jit, i

nis fub(equentia p

eccata propter antecedentia.

Vij

Hinc & Lucz 8. di

citur : Pobis datum eft no[Je "my-

r: n

Jlerium regni Dei,

ceteris autem in parabolis, ut viden-

il

fes mon vvideant , & audientes mon ín

telligant.

Cate-

us: J

rüm ipfe textus Ifaiz B.

ad quem Chriftus 're-

T

fpicit, fic habet:

V'ade €$ dices populo buic., audite

u

audientes ,

C nolite intelligere , 5 videte vifienem &

: Q

molite cognofcere ; excuta cor po

——

uli bujus & aures ejus,,

Jous l

aggrava , C oculos ejus claud

, ne forté videat oculis.

j

Juis & auribus Jüis audiat , & :

r

corde [uo intelligat , &

jj

convertatur , C9 [anem ewm.

S. Paulus. eundem.

(l

j

w:

textum citat AG. 28. & ad Rom. 1r. Proj.

jl

".7. Decreta Dei exhibet ille Rex, qui invi-

j?

tavit

9l

DIS.PUTA'TIO VI.

480

j g

tavit amicos ad nuptias, vel üt Luc. r4. narratur,

jiti,

ad cenam magnam ; cüm autem fe excufarent in-

T

vitati, iratus Paterfamilias fecit hoc decretum:

qpeotm.

Dico vobis, quód nemo virorum illorum, qui vocati funt,

writs

guftabit cenam neam , & Chriftus addit hoc epi-

at

phonema : Quia multi funt vocati , pauci eletti. — .

qordin

Píal. 94. & Hebr. 3. dicitur : Quadraginta annis pro-

ibonit

ximus fui generationi buic , & dixi famper , bi errant

corde , ipfi verà- mon cognoverunt vias weas ; propter

zil

gat 1

quod infenfus fui generationi, buic,

&9 juraroi n ira mea,

yonis .

fi. introibunt in requiem ieam. — Hoc. juramentum.

Vjtt d.

Dei utique eft nil aliud, quàm pofitivum decre-

WEHJ;'&P

tum , nullum conferendi ejüsmodi hominibus

ia 1

extraordinarium auxilium contra graviffimas ten-

ss d

tationes demonum, carnis, & mundi, nifi pror-

fus extraordinaria motiva v.g. ex aliorum inter-

tingln

i

1

T

ceffione , aut con

atus prorfus extraordinarii

Deum moverint. 9. Sap. 19. defcribens Salo-

j

ide

wj

qon indurationem , qua Deus induravit & re-

t

probavit ZEgyptios , oftendit iram Dei ufque ad

At

finem vitx eorum permanfiffe, ita ut ftatim mu-

tarentur denuó cogitationes bone /Egyptiorum

u at

in malas, & hoc ideo factum effe ; quia digni e-

H 1

of

rant hoc neceffario interitu & poená. — mpis, in-

li

quit , u/que in novi[fimum fine mifericordia ira [uperoe-

11

(

1j

mit; prefciebat enim C9. futura illorum :

quoniam cum

ipfi permififfent, ut f& éducerent (YMraelite) 69 premi-

ii

filfent illos cum magna follicitudine , confequabantur illos

l Q

Adbuc enim inter manus babentes lu-

j

M

panitentia acti.

&uwumn , & deplorantes ad monumenta mortuorum , aliam

lo

ï

Gï

fübi a[fimmpferunt. cogitationem incientie : 69 quos 9-

T

ganties projecerant , bos tanquam fugitivos perfequeb

(l« ;

L

tur : ducebat enim IN B. illos ad. bunc finem digna nezo[-

T

(íd5 $

Mi

.DE VOLUNTATE DEI .. 481

df i.

fitass. & borum ,. que acciderant T caäqmämomtz'onem

FE n

amütebant , ut que deerant tormentis $

léfümy.

vepleret puni-

djo: C9 populus quidem tuus mirabiliter

tranfiret ,. il

Mm,

autem novam mortem invenirent,

- En! digna peccatis

C 6pi

preteritis nece[fitas ad fnem i

n

E

feliciffimum nempe

interitum fempiternum,confiftens in fubtractione

ii jn-

extraordinarie gratiz , qua

Wt

m Deus alioquin pro

fua bonitate fuiífet infpir

aturus üt hic dicitur,

'

r

quz & ipfa fundatur in pree

ÍcientiaDei, üttextus

Af

notat.

Io. Habemus exem

plum talis reproba-

J N

tionis in SAUL ,

qui poftquam eum Dominus

dette.

projecit à facie fua

, impiifime vixit usque in

Jnibus

finem,. & perfev

15 fl«

eravit in obíftinatione contra

Davidem , non obftantibüs evidentiffimis te-

|pror.

) iaf

Ífümoniis de ejus innocentia ; alia a'utem caufa

tam fingularis obftinationis rep

eriri non poteft

rüitari

nifi illa ,

cujus fit mentio 2. Reg. 7. ubi Deus

s od

ad David de Salomone ait : Mifericordiam - autem

t

ineam non auferam ab eo., ficut abfiuli à Saul ,

quem

iqued

amovi à facie 1nea.

Itaque durante vita ho

minis

iC n

Deus condit decreta pofitiva non confe

rendi

ptont

amplius extraordinarias gratias congruas,

quas

1digni É

previdet fore efficaces.

1i. S. Joa. Ep.-x.

ii

:

c. 2. ait: JNunc Zinti - Chrifli multi funt ;. ex - mobig

/ fu "

prodierunt , [ad mon erant ex mobis ;

nam fi fuif-

ao a

Jent ex mobis , permanfiffent. utique mo

biscum ; fed

$ præmi-

ut manifefH fit , quoniam mon fu

"i ommes ex mg-

[Ay

qiril

Ex quo colligitur dari aliquod decretum

j

predeftinationis & reprobationis, vi cujus Deus

li, f

uni ob merita antecedentia ftatuit confe

rre gra*

^ qui

tiam extraordinariam con

alteri ob fu

gruam perfeverantise,

Wm*f

a demerita illam denegare.

Quod

31l

CONFIRMATUR ex alio textu

,übi Chriftus po-

E

D. dmort. Tiatt. deDeo.

h

fiti-

pI

DISPUTATIO VI.

402

a

fitivé aliquos excludit à füis fpecialibus orationf-

mf

bus, à quibus tamen dependebat gratia extra-

p n

ordinaria congrua v. g. Joa. 17. ait: . Ego fro eis

)d

vogo , non pro mundo vego Jed pro bis ,. quos dedifti

d

quübi. Etjoa. 13. V. 17. Beati eritis - -- non de o-

annibus dico : ego fcio , quos elegerim. Prob. 4nt. 12.

Deus in peenam peccati aétu fubtraxit gratiam

illam congruam extraordinariam fine qua in ma-

ccatoribus aut ob graviffimas tentationes

gnis pe

.

0j

«Aoemont

s non datur perfeverantia finalis, & de-

cretum fübtrahendi hanc gratiam preceflit ipfam

l

ptetham

n

a&tualem fubtractionem talis gratie. Sic Joa.8.

dicitur : Kgo vado, €9 queretis me , €9' in peccato

wdatli

Wi

yi

spefiro wmoriemini ; caufa autem hujus obftinationis

: ]

!

erat, quia Chriftus noluit facere miraculum con-

:

!

T

1

]

4

l

77

l

Ti

oruum illorum phantafie, cui effent credituri,

& hoc propter peccata illorum. Sic enim Matth.

fnti

9. ait: Generatio mala. &9? adultera fignum querit ,

x t

& fignum non, dabitur ei, nifi fignum Jone Propbetes,

r

)

?

ia

quod ipfum habetur Luc. 11.

DICO IIL Non eft improbabilis fenten

;?Wicf þþ

At

tia Catharini , quód Deus aliquos eximios fan-

?)P l

J

&os v. g. B. Virginem, SS. Apoftolos &c. pre&-

d

L

deftinet ad gratiam & gloriam ante omnem pr-

p t

Lviüohem meritorum.

ün

:

: PRoszATUR conclufio.

Convenit divinz

M

NNNNNN

fln

fapientiz ut primaria fundamenta fuz Ecclefi

if

nf

ita preordinet, ut eos non folüm preordinet

WH )

ad feriem gratiarum feu mediorum de fe indiffe-

L TT

rentium independenter ab eorum meritis, fed

Vty

etiam ad feriem gratiarum congruarum & effica-

h

MT

ft pre-

;cium in a&u fecundo finaliter ; fedwhoc e

)pfæ W

de 1-/

DE VOLUÜNTATE DEI .(.4'8.3

Qftti

deftinare ad gf,atiam & gloriam independenter

ïj& &t

90 fj

b eorum meritis; ergo. Maj.prob. Quia in hoc

decreto nulla eft inconvenientia ; imo hoc de.

fjj dediþ;'

cretum eft congruum pre aliis. ad ftabiliendam

14f) db .

fua

m

äüïz

;

i Ecclefiam viá br,evifïirxnä & certiflima ex fe,

ttam

P*go.

Wnmo.

,

Solvuntur Objectiones.

Ts

ls, lls

OnJriciTUR 1. T. Scriptura ele&ionem

fit n

eternam Sanctorum refert ad placitum ac vo-

of

1 fatid

luntatem Dei; ergo. dnt. prob. Sic enim Chri-

ftus dicit Luc. 19. NNolite tàmere pufillus grex , quia

fiationis

complacuit Patri veftro dare volis regnum. 2. Eph.

um Con-

1, dicitur : .Benedittus Deus-- - qui benedixit nos m

teditri,

omni benedittione [piritali -- im Chriflo, ficut elegit nog

Mati

in ipfo ante mundi con[titutionem , ut. efJemus fan&ti &

DEU

mmaculati àn con[pectu ejus n cbaritate qui predeftini-

Dj

vit nos in adoptionem filiorum per JEfum Chriflum in

ipfum ,' fécundimm propofitum voluntatis fue , in laudem

font

glorie gratie fue; ubi advertendum, Apoftolum

ls fet

109

non dicere : ideo quia eramus fan&i & immaculati

futuri , preedeftinavit; fed potiüs elegit ac pra-

&

deftinavit , ut e[femus fan&ti.

menp'

3. S.S. Patres ex-

plicant hos textus de predeftinatione univerfa-

liomnium Beatorum independenter à previfis

yc d

meritis: HrERoN. ait: JVon eliguntur Paulus &

Ed

qui ei fimiles funt , qui erant. [ant&ti & immaculati, [ed

rami

eliguntur & predeftinantur , ut confequenti vita per

fcindf

opera atque virtutes fancli &9 immaculati fint. Et S.

yi, d

AucusTINUs de predeft. Sanctorum c. 1g.

:

?æ

ait: Klesit nos Deus in. Cbrifto ante mundi con[Litutio-

(

:

nem, pradeftinavit nos in adoptionem fülierum $. fecit

[

2

boc

jl

VL

484

DISPUTATIO.

;gfferllüa

dim placitum 'voluntatis fug , ut nemo de fua,

Qd

bäa fecun

n

ed de illiu

s erga mos voluntate glorietur , fecit boc fe-

4j

cundum divitias grat

ie fue , fecundimn bonam volun-

4 m

[/

ypofuit. in diletto Filio fuo , in quo

tatem füam , quam pr

qu J

fortem

"

confecuti fumus

grede[tinati fecundim propofitum

j qmdn

irum , fed ejus ,. qui unioe

rfa operatur.

zi0n 10j

ad prob. d

i. Pla-

g d

REesPONDEO ad 1. n. a.

i, Jj

/cuit dare regnum dependenter à meritis. c. inde-

:

As

pe

ndenter. n.

p

Ad». dift. Elegit no

s àd gratiam indepen-

f re

à meritis, eo fine ut effemus fàticu.-e

fronem d

denter

*

prede

ftinavi

t ad gloriam independenter à meri-

i fariar

tis. n.

Apoftolus hzc duo bené diftinguit; quia

J u

2

li

inter el

e&ionem ad gratiam & preedeftinationem

Ó

ad gloriam tacité interponit pr

eícientiam meri-

dl

j

torum feu confenfüs ad gratiam.

denti; idem

ZAd 3. Pa

tet refponfio ex prece

enim eft fenfu

s S. S. Hieronymi & Auguftini,

]ioN)

o textu.

t

qui eft Apoftoli in prafat

u

O8]JICITUR 2.,

I.

S. Paulus ad Rom. 9

Citm nondum nati e[Jent , nec

us

ait de Jacob & Efau:

D

aliquid boni egi[Jent. aut m

ali, nom ex operibus , fed

ex vocante dittum efL. &i :

Sfacob dilexi , E[au autem

FTT

M

TUj

l

odio babui--- Mo

yfi enim dixit: miferebor , cujus mi-

abo , cujus müferebor

üm

t

fereor , & mifericordiam prajt

müferebor cui voluero,

BU

(eu üt Exod. 33. dicitur :

& clemens ero in. quem. mibi

placuerit ) ad qua& ver-

t yi

lus : igitur non volentis neque

ttetef

ba fubjungit Apofto

d

'currentis , fed miferentà

seft Dei , ac tandem con-

db

cludit: Ergo cujus vult miferetur ,

& quem *oult in-

i

60

N

ns pre-

durat. Ergo predeftinatio eft antecede

nf

vifionem meritorum , & opus pure voluntatis

äeïïegan(

nta,

g

äiyin"æ. $ Apoftolus ]. cc. vfolly'»it argume

que

DE VOLUNTATE DEL | 485

LT

!

qui afferuntur contra predeftinationem gratui-

1

l)

li

tàm; ergo eam fupponit. — zni.prob. ex Apofto-

li

li verbis: JDicis itaque mibi ,

quid adbuc queritur ?

voluntati enim ejus quis refiflit? ó bomo tu quis es, qui

Af

refpondeas .Deo ?. nunquid. dicit. figmentum ei ,. qui fe

finxit : quid me fecifli fic ?. an non babet pofleiatem fi-

l

1 Ph

gulus luti ex eadem ma[Ja facere aliud quidem vas in

"n

lo

bonorem , aliud *oeró in contumeliam ?

Irte

RrsPONDEO r. Zd 1. retorq. Ergo etiam

datur reprobatio pofitiva antecedenter ad prz-

fanfi

mgi

vifionem demeritorum , quia E/au odio babui ; &

quia /zmgit vas in contumeliam , qus eft do&rina

t; qui

Qd0nefm

Calvini. Si ergo ifta non poffunt intelligi inde-

1 feti-

pendenter à przvifis demeritis , etiam illa non

debent explicari ind

ritis.

ependenter à previfis me-

: n

iif

REsPONDEO 2. dift. Prædefcinaltixo eft gra;

tuita ad gratiam.c. ad gloriam. n. Ibi tantüm agi-

M

tur de vocatione ad fidem ; que eft priecipua inter

[at,

gratias; igitur etiam exempla ab Apoftolo ad-

V

Fihi,

du&a tantüm ad hunc fcopum fervire debent ,

t 40

nec ulterius urgeri.

Poterat fcilicet Deus to-

aj

tum genus humanum peccato originali involu-

nj

tum relinquere fine mediis fupernaturalibus ad

1 9047

T

beatitudinem fupernaturalem.

Igitur precifé

gt

pertinet ad mifericordiam, fi aliquibus vult ap-

Wi

plicare beneficium redemptionis in attu fecundo,

jem (

vocandó ad baptismum, alios relinquendó fine

nal

baptismo ; vel adultos quofpiam vocandó ad

lens pfæ

Ecclefiam & veram fidem, aliis autem hanc gra-

ol

tiam denegandó , fed tantüm conferendó genera-

1]

l

lia auxilia ordinis naturalis ad finem naturalem:

&

q

th*.

y

486

DISPUTATIO VL

g

& hzec mifericordia Dei antecedit omnia noftra

ld

snerita , & de hac fola loquitur Apoftolus.

i

u

d 2.n.a. vel dift. Solvit argumenta con-

T

J

tra predeftinationem gratuitam ad gratiam. c.. ad

guhd

l

gloriam.n. Ut enim jam fuprà di&um eft, fi Ad-

j

n

verfarii volunt confiderare hominem hic & nunc.

ji d

h

- n ordinead gloriam fine precedenti merito, tunc

Qnata

vi paritatis deberent eundem confiderare etiam

IU

:

in ordine ad damnationem. fine preecedentibus de-

j

meritis, adeoque dicere , quód ficut figulus

er o

poteft (acere vas in contumeliam ,. ita etiam

vt

Deus poffit creare hominem ad damnationem,

quod eft hereticum. . Dicendum ergo , quód

, qii

BR

-Apoftolus precifé velit dicere ,. totam huma-

Ws

Y

nam maffam per peccatum originale jam effe

]

corruptam ; ideo poterit utique Deus relinque-

tmnandur

re hanc maffam in-fua contumelia , non confe-

*tfi) 0f

rendo gratiam fidei; ex eadem veró malfa for-

mare vafain honorem , conferendó illam gra-

;5

1otus

tiam converfionis , fidei, & perfeverentiz ad

If

J

Es

beatitudinem fupernaturalem , quz plerumque

fimul fumpta fünt tantüm gratuita independen-

TOTUA

:

ter à meritis.

Ita S. Thomas in hunc locum:

ivf

e(

Deus, inquit, liberam pote[latem babet facere ex ea-

hi

dem corrupta ma[Ja bumani generis, ficut ex quodam lu-

ET

:0: ( nulli faciendó injuriam) quosdam bomines pra-

T

h

i

garatos ad gloriam (id eft, vocatos ad fidem) quos-

Imo

A0NT

dam autem in miferia derelittos.

Caeterüm palma-

"

M

rium argumentum, quod me conftanter movet,

W

i

ne referam in folam voluntatem Dei univer[alem

u)

predeftinationem omnium falvandorum ad glo-

"t i

t

Yiam, eft, quia talis voluntas non operaretur /a-

"m

Deus

pienter, eo quód fine confilio fue fapientie

u

ope-

pE VbeUPN'T'ATE' DEL 4987

i n()fh'a

operaretur , utpote precifé ex arbitrio volun-

li

tatis, quod eft contra Apoftolum ad Rom. rzr.

lt Qpy.

dum comprehendit totum prefentem fpecula-

T

tionem de przdeftinatione füb ifta exclamatio-

TAR

X nün

ne: éaltitudo diviriarum fapientie & fcientie Dei! quàm

incomprebenfibilia funt judicia ejus , & inveftigabiles viee

Q,tüfe

t

ejus ! ubi diligenter notandum, quód fcientia ac fa-

d

pientia ponantur tanquam preevia ad judicia Dei, «

REsPONDEO 2. Datur etiam predeftinatio

L Dl

gratuita ad gloriam zndiretta. c. dire&a. n. fenfus

4 eDm

Pater ex NoTANDO 1X. Itaquetota infinitee fa-

Donen,

pientic altitudo nobis incomprehenfibilis confi-

. quài

Tuma.

ftit in eo , quód inter infinita fyftemata poffibi-

la, in quorum aliquo Petrus fuiffet damnan-

m effe

dus, Judas falvandus, elegerit potius hoc fy-

du

n cont

ftema , in quo previdit Petrum falvandum, Tu-

dam damnandum: electio veró hujus fyftema-

f f

tis primario non eft facta intuitu Petri vel Ju-

limg.

de, fed potius ob rationem melioris , quia in

ento x

hoc fyftemate relucent modo meliori perfe&i

erimg

hes divinz.

L

p

O5 jicrTUR 3. De Predeftinatione tenen-

u

tur omnes fideles fequi S. Auguftinum tanquam

"

regulam Fidei, & hic docuit praedeftinationem

quodam l

gratuitam ; ergo. znt. quoad 1. membr. prob. SS.

nytn

yup

Patres ipfum agnoverunt tanquam regulam fi-

m

dei: HrzRoNvMvs Dial. 3.contra Pelagianos,

; pi

& Epift. 79. 80. & 94./S. PAvuLINUSs Ép.33.

F

inter opera Auguftini. Possrpivs Epift. ad

Macedonium.

iil

S. HrLAR. Ep. ad S. Auguft.

n

|

qui refertur initio libri de predeftinatione a-

ratr

pudS.Auguftinum. S.PnosPER ad Lupinum

Refponfionum.

Item

& Prefatione Libri XI.

Hh4

Ep.

j

DISPUTATIO v

[

498

«t :

Ep. ad Auguft. Et Lib.IV. Refponf. S. Rzur-

gt

c1ius in expofitione Epift. 2. ad. Cor.

INNO-

;jädffit «

CEN TIUS I. ad Patres Concilii Milevitani. Zo-

nü

siMUs in Confirmatione Ejusdem Concilii.

(j

GnEGORIUs M. Ep. 37. S-. ILDEPHONSUS

UPE

inSerm. de B. V. ubi ait: Jdudunt B. dugu[li-

num., cui contradicere fas non efl. . N YNCEN TIUS.

d. ES l

TY

FrERnERIUSsinPanegyri S. Auguftini, ubi ait:

il

Omnes Dottores , qui venerunt poft Auguftinum ,. fa-

T ]i

füentantur. füper ejus dotrinam tanquam. puram , Ca-

vt

tholicam fine errore falfarum opinionum.

HoRgwrs-

g i

DAs Papa à Poífeilore Epifcopo Africano de

sifuli

Predeftinatione quifitus refpondit: /e quidem

po[fe ac svelle communicare aliqua a&ta rcbioi Romani

lii

al

de libero arbitrio && Gratia Dei ; Ecclefiam Romanam

i

"

autem fequi B. ZAluguftinum ; prout habetur in A&is

tU 0j

hujus Pontificis apud Binnium T.3. Conc. J o AN-

NEs1IL Epift. 3. T. 4. Conc. Labbzi ait: 4fugu-

twit,

ftini do&trinam fecundum Pradece[Jorum meorum [tatuta

TTURTS

EÉt cONCILIUM OE-

Romana fequitur. Ecclefia.

L

CUMENICUM QUINTUM feu CONSTANTI-

tlj

NOPOLITANUM fecundum: Sequimur per omnia

m

S. Auguflinum , fufcipimus omnia ,. que de retta fide

DT

& condemnatione bereticorum expouit.

Idem repe-

tibuft

tit CONCILIUM FLOREN TINUM.

Prob. ergo

DT

JAnt. quoad 9. membr. 1. Auguftinum gratuitam

i, [

predeftinationem docuiffe fatentur D AR o NIUS

i

adannum 4og. Srxrus SENENsrIS Lib. VI.

IBUaeoiu

Bibl.Notando 252. ConDuUsaA l r.q6. PE-

n

RERIUS ]. 6. Difp. Seled. 15.

BELLARAMI-

N

NUS &ali.

Prob. 9. PRosPER & HILARIUS

lil

SF,[

dicunt eam przdeftinationem à MafJlienfibus Au-

t

gufüno Tribui ipfo non contradicente; imó

AU-

"]

DE VOLUNTATEDIEIL

489

) REMI-

Y

FAvsTUus RnEGrENsrSs adverfarius doctrine

Auguftiniane eam Auguftino tribuit, nec ipfe

li, ].

contradicit L. 2. contra Difi

Otd

putatorem de libero

arbitrio de Difcipulis Au

guftini loquens ait :

NSUg

Prefcientiam & Predeftinat

lii

ionem Dei male intelligunt,

adfiruentes , quód inde bumanorum a&tuum caufa na-

VlIUS

fcatur. .Es bis vorbis: NON EX OPERIBUS SED

lgt

EX VOCANTE DICTUM EST , boc vult intel-

n

ligi gentilitie fuper[Litionis impietas , id eft 44uguftinia-

If , Q

na, quod Deus absque ullo inter. bonum & malum tmio-

ORMIE

deratoris examine , non ordine diligentis ,. féd jure do-

10 de

sminantis illum affettu dignum reddat , bunc odio ; bunc

um

recipiat [Tudio illum excludat imperio. . Ad hanc Fau-

Rn

ífti Rhegienfis obje&tionem S. Auguftinus L. T.

QUOAT

contra duas Epift. Pelagii c. 2. fic refpondet, üt

n Ais

potius Adverfarios videatur confirmare de con-

Joas

cepta illius opiniones Profetto defipitis, ait, qui

; i

dicente veritate, NON EX OPERIBUS, vos dicitis

um i

EX FUTURIS OPERIBUSs, qu& Deus illum fa-

[UX 0

Gurum e[Je prefciebat , — acob fuiffe dile&um , atque

TAV

jla contradicitis Z4poflolo dicenti, NON EX OPERI-

wr n

BUS , quafi non po[Jet. dicere ,. mon ex prefentibus fed

"ii jl

ex futuris operibus.

Et Enchir. c. 98. de eodem

em

la

textu Apoftoli loquens ait: Quain re fi futura

Pri

!

opéra vel bona bujus vel mala illius , que Deus utique

gratm!am

prej[ciebat , velle intelligit, nequaquam diceret , NON

goxtd

EX OPERIBUS, /ed dictret , EX FUTURIS O-

jbl

PERIBUS eóque modó iftam [oloeret quefiionem ,. imà

i

nullam, quam folvere opus e[Jet, velinqueret que[ftionem.

u

ità Auguftinus.

Prob. 3. D. Profper & Hila-

m

rius in fuis Epiftolis teftantur ex Auguftini do-

yJi

h

&rina plurimos in Gallia viros graviffimos &

j

Do&iffimos fuiffe turbatos , & exiftimaffe, ex

m

illa

Hxh 5

j

DïSAPUT-ATIO V I.

490

WMW

illa confequi fatalem quamdäm neceffitatem, ho-

mines induci in defperationem , bonorum ope-

jl

qU€HS

rum follicitudinem tolli; & lapfis curam refur-

gl QU

gendi adimi; atqui hzec abfurda tantüm poffunt

j gratuxt

prudenter objici predeftinationi gratuitz, nog

g

TM

mercenaries; ergo.

Ad-T. membr. de

at

RESPONDEO tr. Ánt. quo

g p

quo multa dicendi occafionem darent Libri Re-

Amum pr

tra&ationum , & propofitio recenter damnata ;

s, atf

quód, fi quis in dugu[tino inveniat textum , debeat

m

e[fe tuius, & multa alia, qua contra iftam infal-

t qu

libilitatem Auguftinianam et

jam in prefenti ma-

d

Ri p

teria objici poffent. . /nt quoad 2. membr.

vitntt a

probotionem 1. 9. Oppo

nendó authoritatem alio-

rum Theologorum.

Ad prob. 2. dift. Augufti-

du

hiec df

nus non contradicit

fibi imputantibus predefti-

nationem gratuitam ad gratiam. c. fibi imputan-

R0n

". n.

tpberna

tibus predeftinationem gratuitam ad gloría

ant.

uia S. Auguftinus tandem in fine omnium

1v0 Dor

Vlerg

difputationum fatetur ac. conteftatur orbi; fe

.omnia difputata à fe fic velle intelligi , ut nul-

Qd 1

d

lum illis faceffat negotium, qui dicunt, Deum

ln P

predeftinare ad gloriam dependenter à pré&vifis

T0j

ä

!

meritis, dummodo concedant merita effe ex

1 ttg

grütia gratuita , adeo

que przdeftinationem ad

"Is t

uitam.

Lib. de gratia & lib.

TV

gratiam effe grat

arb. c. 6. fic ait:

ia dicunt. Pelagiani banc e[Je fo-

Ti

Ti

lam non fecundum merita noftra gratiam ,. qua bomini

-- MM

i i

peccata. dimittuntur 5 i

llam veró , que datur in fme ,

m-de

id eft,

eternam vitam weritis noftris precedenci

bus red-

fi merita moftra fic iniellige-

nOa6

di, refpondendum e[t eis ,

eT7^

vent , ut etiam ipfa dona Dei e[Je cognofcerent ,

non ef-

quoniam «erà merita bu-

m

Jfét veprobanda ifta [ententia 5

mana

i )

]

DE.VOLUNTATE DELI.

491

Eemu hO-

mana fic þrædicant ,' ut ea ex. femetipfo babere bominem

If (p.

1 reftn.

dicani , à fide aberrant. ta Auguftinus. Nullum

proin relinquens dubium de genuina fua mente,

XOffnt

quód nolit obtrudi pro articulo fidei predefti-

^; llon

nationem gratuitam ad eloriam.

"d prob. 9. n.

Maj. Quia hoc ipfüm ad abyffum judiciorum di-

l de

MlRe.

vinorum eft referendum, quód Deus unum pra-

deftinet ad gratiam baptismi , alium non prade-

N

N

füinet, unum przdeftinet ad gratiam congruam,

efficacenr , acfinalem , alium non predeftinet:

m tj

in hóc enim ipfo videbatur

Db mo-

iftis viris aliquó mo-

dó intercedere quzedam fat

alis neceffitas, vi cu-

" Ál

1 dlio-

jus parvuli non predeftinati ad baptismum, aut

non predeftinati ad gratiam fidei pereant eter-

u- t

num ob originale vel antecedens

"o

actuale pecca-

um. -Et hec difficultas illis pr

eclaris viris ac-

p

cidit, quia non attenderunt ad hoc, quód Deus

tritn 1

tanquam gubernator univerfalis

non agat prima-

OROR |

rió ex motivo boni

particularis aut perfonz fin-

Qrb

m

gularis;

l

fed ex motivo boni communis & fuse

r

glorie, ad quod motivum accefforie folim or-

]au

dinantur bona particularia pofitivé modó illis

præuüs

entibus congruó,

& mala particulariapermiffive,

eff &

nulli adulto dene

gando gratiam füfficientem ad

finem.hominis na

yen d

turalem.

[ &

BJICITURA4. S. Auguftinus non tantüm

docui

"

t predeftinationem gratuitam a grariam ,.

"

ed etiam ad gloriam,

acregnum codlefte; ergo.

1

L

dnt, prob. 1. L. de c

ij

orrept. & gratia c. 6. expli-

wc jf

j

cans illud Joa. 6. INonne eg

0 vos duodecim elegi, &

I

jl

ex vobis unus diabolus? ait: lllos debemus intelligere

J

elettos per mifericordiam , illum per judicium s. illos er-

Tl

l

80 elegit ad abtinendum regnum Juum, iflum ad effun-

pl

den-

p

DISPUTATIO VI.

492

J

j

dendum þnguinem fuum. | 9. Idem 1. Cc. C. 9. ex-

1

h

llud Apoftoli: gratia Dei vita cter-

plicans i

iunn

iri

7nà, ait:

Ciim. po[Jet. dicere. Apoflolus , & retté di-

*ä'

dnit

1

um juflitie vita eterna , maluit dicere

cere : [lipend

10P0 J

(it0n

gratia Dei

Ui

ta elerna- u binc intelligeremus mon

j, "a

jl

noftris Deum mos ad eternam vitam , fed

pro meritis

ym Df

gro fua mife

vátione perducere. 3. Soliq- c. 28. Deum

qi tl

alloquens ai

t: Mundas autem de nobis filiis bominum

acuit babitare , quos fine eorum

Wïaaufhnw

eos, in quibus tibi pl

j

ginim

meritis prede[tindfTi a

nte mundum , voca[li de mundo,

& magnificas eos poft mundum.

J

r

r

juftificáfti in mundo ,

Ü

— v

t

RESPONDEO di

ft. a. Docuit przdeftinatio-

m in fua radice gratuitam. c. in fe

for-

,T

À

[

feret

nem ad gloria

j

]

(CUETUT

smaliter gratuita

m.n. V'tult tantüm dicere S. Au-

'

'

uftinus dari gl

oriam nor ob merita quafi effent

LIRIIUS

fed inquantum nulla

::

principium

.

juftificationis ,

mprete

"

i

!

i

ï

noítra meri

ta haberi poffunt fine gra

tia generali

tvl g

o merita fundan-

utique gratuita; inquantum erg

s) at f

tur in grati

a, intantum etiam

predeftinatio ad

BU

L

!

Ülyere

data in meritis poteft dici fundari

loriam fun

Vel. dift.. fic:

*g &dent

4nediaté in precedente gratia.

iil (

nem gratuitam a

d gloriam,

My- D

Docet predeftinatio

in quantum eft refp

e&iva przecedentis gratiw

1 gl

[dine qua nu

llus agit meritorié. c. in

generalis »

Ui

quantum e

ft refpe&tiva gratie particularis. D. a.

N

n

TNon enim i

deo Deus'confert v. g. Petro gratiam

deftinavit ad gloriam,

LUE

congruam, quia illum pre

ttm

fed ideo predeftinavit ad gloriam,

quia Petrus

fuperna

turali omni-

-

duj fe

d

cooperatur gratie generali

Wïfllg

"

bus hominibus date, fic u

t ipfe faciat ex fuffi-

S. Au-

Wm, "

ciente congruam. Jam fupra vidimus;

guftinum nul

lum nobis faceffere negotium , 11

au-

ho J

doceamus gl

oriam dari pro meritis , «merita

tem

i?wmdö

-

DE VOLUNTATE D'EI.

493

AT.

li g.

tem per 'gratiani ; quodutique dicimus. Hinc

videtur S. Auguftinus plurimis in locis ifta duo

Tl d

ll dj

gratiam & gloriam fumere per modum unius com-

flexi, & cüm in tali acceptione neceffarió orian-

LA

W /g,z

tur propofitiones ambigus (qus dum funt verg

de gratia , videntur fimul debere accipi pro glo-

Dmm

i

ria) mirum non éft, quód exinde viris doétis

difficilis vifa fit D. Auguftini do&rina.

Cur ve-

gt

d

ro S. Auguítinus non tam accuraté diftinxerit

gratiam & gloriam , licét eam diftin&ctionem taci-

1109

jelünti

té agnoverit, ratio videtur effe;

quia S. Augu-

ftino tunc temporis folüm datum

eft à Deo asge-

. nf

te $1

re contra hereticos, non contra Scholafticos:

heretici docuerunt primam gratiam dari depen-

Vaf ln

um n

denter à meritis naturalibus , & ob hoc nullam

admiferunt przdeftinationem ad

primam gratiam

1 pened

a fünii-

fine meritis vel abfoluté previfis (

prout contingit

ao d

in adultis) aut fine meritis conditionat? previfis ,

Ei

fünda

prout contingere/putabant in parvulis fine ba-

ptismo decedentibus , aut etiam gentilibus. In

iü,' ht

hoc confiftebat totum puné&tum controverfiz

foriam,

gl.'&[

Ia

contra Semi-Pelagianos ; & in ordine ad hunc

Y

errorem profligandum intelligi debent omnia

Vi c'

i, d

Ícripta Auguftini in hac materia. Revera aue

tem in hoc conftitutum fuiffe pun&tum contro-

) grat

r

]ot

Jil

verfiz, probatur. 1. ex Epiftola D. PRosPERI

ad Auguftinum , ubi ait: Quidam borum in tan-

"o

(f

j O

tüm à Pelagianis femitis non declinant , ui cim ad con-

Jitendam Chrifli gratiam , que omnia preveniat qmeri-

-&l

T

ia , cogantur , ad conditionem uniuscujusque banc *ve-

lint pertinere , ad. banc beatam gratiam :

qua in Cbri-

tf

[lo renafcimur ,

ii

pervenire per naturalem facultaiem pe-

d

ideo in-

i

tendé ,- querendó ,. pulfanfiä , Wt ideo accipiat ,

Ó

*z;em'atg,

pE

DISPUTATIO Vi

494

50

veniat, ideo introeat , quia bonó nature benb ufüs ad

yicind

aiie ope meruerit

iflam. faloantem. gratian initialis g

t

pervenire.

2. HirAnRIiUS in Epift. a

d Augufti-

M

rede & [alous eris, unum

num fic ait: Qyod dicitur: c

gmon

borum exigi a[Jerunt , aliud offerri , t propter id,

Á a

quod exigit

ur ( fi redditum fuerit ) id quod offertur, dein-

t Q

ceps tribuatur.

Unde confequens putant nullam ita de«

*

g hus

»ravatam -«vel exti

n&am e[fe naturam , ut non debeat

m ol

vel poffit fe velle fanari , mec negari gratiam, fi pra-

fefria

cedere dicatur ialis coluntas , que wedicum quarat.

Ogjit!

3. Idem S. PRosPER l. cc. Propofitum *ocantis

ij d

gratie in boc definiunt , quód Deus con[tituerit , mul-

w

lum in. vegnum fuum mifi per Sacramentum egeneratio-

r

nis a(Jumere 5 & ad boc falutis domum ommes bomines

TU

five per naturalem facultatem , five per fcriptam legemt,

Jive per Eoangelicam pradicationem vocari ; $ia quan-

2 p

al

tum ad Deum pertinet , omnibus paratam vitam eter-

w 1

nam, quantum ad arbitrii libertatem ab bis eam appre-

bendi, qui auxilium gratic merito credulitatis acceperint,

u

um

bos Deum prafcü[Je ante mundi conftitutionem. &j eos

prede[tiná

t[Je in regnum fuum. — Hoc. autem propofitum

al h

ib

vocationis Dei, quo eligendorum & rejiciendorum dici-

tur fatta difcretio, &2 lapfts curam refurgendi adimere,

UT

erre , removeri omnem

& fanttis occafioriem temporis a

Mi

induflriam , tollique virtutes

5

fí..Dei con[Litutio buma-

0 i

mas preveniat voluntates , C fub boc prede[tinationis

tDf n

nomine fatalem quandam inducinece[fitatem.. Cumque in-

Ltf l

ter becinnumerabilium videretur interire multitudo par-

M

vulorum,tales ajunt perdi talesque falvari, quales futuros

W

illos in annis majoribus, fiad a&tivam fervarentur etatem,

li

fcientia divina praxciderit 5 in tantum. comentitiis meri-

f

tis elettionem Dei fubjiciuntut quiapreteritanon exiflant,

PROSPER.

futuraque non fint , futura contingant. . Ita

L

RESPON—

DE VOLUNTATE DETL

495

7 Wi oj

REsPONDEO 2. docet D.

Auguftinus preg-

-b

deftinationem gratuitam ad

gloriam faltem in-

1gufi

15 tf

dire&tam. c. directam. n. . Senfuüs diftinctionis

patet ex NoTANDO Ix. Quod autem D. Au-

fir ij

guftinus non doceat predeftina

If, d.

tionem gratuitam

dire&tam ad gloriam colli

gitur ex confli&u ejus

ld d

*

textuum, quos referam in

iil

ejus fyftemate ad fi-

nem hujus tractatüs.

Ille enim confli&us tex.

nsW'

tuum oftendit, in m

! Qu

ente S. Auguftini coétum

fuiffe fyftema medium

licét necdum excoctum.

1 O0nnfi

OsBJrciTuR s. S.'THoM As p. 1

Til n

: 9 9d

5.ad 3. ait: Qu

are bos. elegit ad gloriam , €9 illos

(2 1]

veprobavit , non babet rationem mifi divinam «olunta-

mj

ten. | Idem. q. 6. de Verit. a. ». C.

uod Deus

n lgt

'

velit alicui dare gratiam & gloriam , boc ex mera libe-

if qui

valitate procedit.

i -

Etibidem A.6. c. prefcientia

meritorum «velp

ropriorum vel aliorum non eft caufa pre-

tum a

de[tinationis.

ldem in c. g. Ep. ad. Rom Le&. 2:

qtri

JNon potej? e[Je

. quod merita confe

quentia gratiam fint

m 6u

vaiio wiferendi aut. prede[tinandi ,

Jed fola Dei volun-

jnirs

tas, fecundium quam mifzricorditer al

iquos liberat, Idem

jorm d

1n C.

jj at

ii

I. Ep. ad Eph. exponens illud Apofto-

in quo etiam mos forte vocati fumus

. fpredeftinati

yer amit

écundimn. propofitum ejus. qui operatur o

"nia fecundum

iutio hm

confilium voluntatis fue , ait:

Peonit Zpoftolus volun-

Mf

tariam Dei prede[linationem

. cujus quidem

(ingu

mationis ratio non funt merit

predefti-

a noffra , fed. mera. Dei

fiui j

voluntas , propter quod füub

dit: fecundim propofitum

jf

voluntatis.

tw'æmm

RzsPONDEO dift. Deus nönvprædeüinat

ii

propter merita fümendo :predeftinationem in

ordine ad generalem effe&um predeftinationis.

TU

&. in ordine ad particularem effe&um,n. Prz-

j

u

jl

496

DjISPUTATlO&Vf.X

r 'Præd

deftinatio

nis effe&us generalis eft collatio gratiz

& slorie fimul fumpte ;

particularis effe&tus eft

l

ie. Deusigitur fine meri-

jei 1

tantum collatio glor

ini

to noítro precedente pre

deftinat ad gratiam, &

ns meritum; fed

um

exinde predeftinat ad fubfeque

dlünat

r merita'& propter me

rita pr

edeftinat ad glo-

pe

licat S.Do&or hic q.23.

i depen

ria

m. Itafemetipfum exp

3. d

a, 5. C.ubi ait:

Dicendum quid effe

Gumpredejiinationis

uno modo in. particula-

«ated

confiderave po[fumus dupliciter :

qum f

ri: 6 fic nibil probibet aliquem e

-fe&um. prade[linatio-

s5 po[leriorem qui-

eudtrà

nis e[fe caufam &j rationem alteriu

(

dem prioris , fecundü

m vYation

em cau

ifie finalis: priorem

diun rütionem caufe meritorid. - - -

Lfnen (

verb pofterioris, fecun

"Alio modo pote

j

[;

confider

ari pradeftinationis. ejf eus in

p

communi : €9

fic impoffibile eff. quàd..NB. TO TUS

D

vedeftinationis eff e&us

in communi babeat aliquam cau-

D

«ElgO

a quicquid. efl in bomine ordi-

ltroy)

fam ex parte noflra . qui

&c f

nans ipfum in falutem ,

totum. comprebenditur fub ef-

etiam ipfa praparatio ad gra-

dipetc

fe&tu predefLinationis ,

tiam.

Idem ruríus p. 3. q. 1. &

3. ad 4. ait : .Di-

M Y, g

natio prupponit pre[cienti

am fu-

Mi n

cendum quàd prade[ti

turorum : Et ideo fic

ut Deus predeflinat. [alutem alicu-

Atl

iplendam 5 ita etiam

1 dtri

jus bominis per orationes aliorum in

onis.

Ex his patet, D.

cedeftinavvit opus Incarnati

Ay

LU

"Thomam

tantum V€

]le

dicere ; cüm homo ni-

t

hil merea

tur nifi excitetur ad bonum per gra-

&f

tiam , quam utique

Deus preordinat & przde-

"d

ovendó'ipfum ad fuam

'l

[

ftinat ad

falutem illius, m

l

D

i

falutem,

fimpliciter dicendum effe, omnia pr&-

inz adfcribenda effe, inquantum

As

deftinationi div

hic & nunc predeftinationis nomen lati

üs fumi-

35 Aj

tur in ordine ad totum objectum omnium ad fa-

refe-

nj

lutem pertinentium. Dixitr. Quia, licét

ren-

W

dig ]

DE VOLUNTATE DEL 497

ii Es

rendó. þrædeüinatïonem ad com

plexum ex gra.

od t

tia & gloria fimpliciter verum fit,

ile Tleri.

preedeftinatio-

nem fieri independenter À meriti

S: tamen. fe.

Atiam,

cundüm quid, feu fecundüm partem hujus con-

U fed

creti nempe fecundüm gloriam verüm eft , quód

Lal Elo-

predeftinatio dependenter à meritis fiat Imo

1dt29,

Vr

quia dependet di&tum /impliciter à voluntate hu-

mana, ad quam partem concreti velit principa-

l jj

V&dugy.

liter attendere ,. poteft ea propófitio juxta mo-

dernum ftatum controverfie , ubi principaliter

I

j: frim

attenditur ad gloriam , fimpliciter negari.

"rl«

Osgrerrumn 6. Qui ordinaté vult , priüs

vult finem 'quàm media; fed Deus ordinaté

TILUTY

TOTUS

vult;- ergo priüs vult finem quàm media. .At-

ü

qui gloria e

ium d

ft finis, & merita fun; media ad il-

Yi (j

lum 5. ergo.

REsPONDEO dift. Maj. Prius vult finem o-

ib f j

iti d d

perantis. c. finem operis. n. vel fubd. Siobjectum

precifé dependeat à determinatione operantis. c,

,,üt: J

n

fecus.n. v.g. Finis.calcei eft calceatio & con-

te&io pedis ne offendatur, hunc finem operis

Va d

non neceffario intendit artifex ; fic etiam Deus

m

intendit gloriam füam extrinfecam tanquam fi-

homo l

nem operaniis , & ad hunc finem meliüs fervit, fi

offerat gratiam indifferentem non przdeftinan-

tem determinaté ad hunc finem ;5 quia folüm 3i-

p

Wis operis eft actualis procuratio

hujus ipfius ,

nuli

quod eft gloria extrinfeca & falus

animz.

mpi p

Onj1crTÜR7. I. Dei voluntas non depen-

n

det à motivo extrinfeco ;

ergo tantüm ipfius

iib

bonitas infinita poteft effe c

aufa przedeftinandi.

n

2. Divina voluntas eft caufa bonitatis in rebus;

j

€r&o non movetur ab i

pía bonitate creata, ut-

u

D.mort Tratt, de Dgo,

li

pote

Y

)l

498

DISXPUTATI.O ,VL

fs 000

ote quam ipfe ponit. 3. In fcrfptu,ris dicitur

«b

predeftinatio forte fieri v. g. ad Eph. 1. Sorte vo-

u licd

cati fumus., predeftinatà fecundim propofütum ejus, qui

operatur. omnia fecundiem confiium voluntatis fudiaed.

j

afuru

$.

Predeftinatio dicitur effe myfterium incompreben-

PT

fibile juxta illud ad. Rom. 11. O altitudo divitiarum

i, a

fapientie & fcientie Dei , quàam incomprebenfibilia funt

jiel, 6

judicia ejus ! Atqui non effet incomprehenfibile,

s. Si in pote-

i it

fifieret propter merita; ergo.

n nefia

ftate ejus, qui proponit praemium , eft dare al-

teri vires , induftriam , fortunam , csteráque

Qu

àup i

omnia ad merendum meceffaria , ita ut non fo-

lüm poflit dare premium , fed etiam meritum

xün a

2iqoo]

ac vi&oriam, talis ante previfa merita poteft in-

tendere collationem premii, & eoipfo intende-

us df

l

D

T

TUOE

re collationem meriti; ergo idem dicendum de

Deo.

W

REsPONDEO 4d I.

dift. a. Non dependet à

[

[

1. à

[

,

re fe moveri à mo-

1

motivo, nifi fponte velit fine

t f

tivo extrinfeco. c. fecus.n. Deus ultró finit fe

;

TC Ul

:

:

:

i

moveri àmeritis humanis ad gloriam homini con-

Tondo

Waj

)d

ferendam , quia hic modus commendat magig

ejus fapientiam.

Ad 2. Idem refpondetur.

«Ad 3. dift. a. Preedeftinatio ad gratiam dicitur

forte fieri. c. ad gloriam. n. INon enim dicitur:

g

forte fumus glorificati , fed forte fumus vocati.

:

AAd 4.-c. Maj. n. Min. Ut enim obfervat

BaiLrvs in notis ad Conc. Lugd. fi velimus

hr

primam originem falutis G damnationis homi-

Wi tate

W

num , ficut & Angelorum indagare, invenie-

mmem P

l

mus eam in divina voluntate , & in ocultis ejus

um

mero.s

W

/judic;iis; nam, cum inter infinitos & innu

Oral-

ïïlOnag

DE VOLUNTATE DEL 499

lts d

ordines condendi muridi, qui intelle&ui divino

M

It g

offerebantur, hunc ordinem preeligere voluit,

in quo hic aut ille v. g. Petrus predeftinatus eft

iif !

ad gloriam propter bona opera, qu& cum gra-

fütjrtj,

QUATITA

tia fadturus erat, cum potuiffet eligere aliud fy-

Ítema mundi poffibile , in quo. Judas fuiffet fàl-

L

vandus , & Petrus damnandus ; - mirum utique

öþenhbile,

robis eft, ex quibus motivis generalibus , non

L nps.

T d.

perfonas in.particulari, fed fuam tantüm glo-

riam refpicientibus hoc fyftema pree alio elege-

"letint

ri. ltaque pofita illa multitudine diverforum

t non f*

Tüeritum

ordinum ac fyftematum poffibilium ante oculos

Dei, cüm Deus preferre voluit hoc prefens fy-

vtelti.

ftema, in quo hic propter merita falvandus, alius

itende-

damnandus eft, reftat adhuc locus admirationi

um

& exclamationi Apoftolice : O altitudo divitia-

ruh, &c.

N

Jenit:

d 5. n. a. Milites enim in tali cafü revera

Verrà n

trb ii

j

amitterent ftudium virtutis bellice , fi precifé

kex faceret univerfalem predeftinationem, ali-

miniou

quos vocandó ad premium & ad merita , alios

( n

non vocandó ad premium & merita.

QUJESTIO IIL -

jun d

p i

I & quomodo «velit Deus omnes bo

/

ys at

Jatoos. fieri ?

mz'nes

; 0bl

f ii

IN9TANDUM. Voluntatem Deiv dividi I. in

j lt

voluntatem fieni , voluntatem Peneplaciti, &

d

voluntatem pracefti rigoroft. 9. in voluntatem an-

j

tecedentem & co

)cultis p

nfequentem. 3. in abfolutam ac efficacem

n

&

T

45

in conditionatam ac inefficacem. A. In univerfalem &

1l

PA

QO garü-

)u

$00

DISPUTATIO VL

iT

particularem». Voluntas figni eft , quam Deus

" "i

éxprimit fignó externó, five dein exprimat vo-

y fi

Juntatem beneplaciti, five exprimat anteceden-

.f

tem, confequentem , abfolutam, conditiona-

»

j

tam, univerfalem vel partialem &c. voluntas be-

$1

Pett

meplaciti eft fimplex compl

acentia divine volun-

Voluntas frecepti rigo-

afitm f

tatis in aliquo objecto.

" VOhm

rofi eft, per.quam determinaté aliqu

id pracipi-

uU

(0

tur vel prolüibetur füb peena inferni. Voluntas

»flen f(

vl

anteceden; eft imperium voluntatis , quo Deus

vufri

imperat pofitionem a&tüs per decretum genera-

pOMTU

le formaliter anterius ad previfionem eventus,

|

ventr d

ad cujus pofitionem füfpenditur executio decre-

lj

ti

Sic Deus voluit Adamum confervare ime

u

di

Deo a

mortalem decreto anterioread previfionem pec-

OT

cati. Confequens vero voluntas eft, que confe-

em formalem vel exiften-

!

rerif

)

quitur ad previfion

hus i

tiam talis eventüs.

Voluntas univer[lis eft, qua

Deus vult aliquas caufas generales, vel media

um d

tfb de

generalia , etiamfi non velit efficaciter in actu

fecundo applicationem illarum caufarum ac me-

ZOMODRf

Alii quidem alitef eX-

K

0n

diorum in particulati.

plicant hos terminos , quia tamen non habent

RE

conftantem nótioneim , liberum nobis eft, eos

VTUR

fumere in fenfu explicato.

t d

DICO I. Eft de fide, Deu

t f

homines falvos fieri.

m velle omnes

u

PROBATUR conclufio 5 quia in terminis id

u

IN

doceét D. Paulus r. Tim. 2. JDeus vult omnes bo»

IQ

i

& ad agnitionem verizatis venire.

smines faloos fieri,

LT

[

DICO II. Deüs vult omn

es homines fal-

T

"n

vos fieri voluntate beneplaciti , & vgluntate

Atf

præ/cepti refpe&tu adultorum.

g i

Pao-

*

)

DE VOLUNTATE DEI jbx

iam Deus

u 4PROIBA'T UR conclufio.. Ezech. 18. dicitur:

*Timat,vo. x

QeCedon

Nunquid voluntatis meg efl mors impii , dicit Dominus

Deus , & non ut convertatur & viüs fuis vivat? Et

Hditipna.

c. 33. Fivo ego , dicit Dominus Deus ; nolo mortem

D -

ünpii, [ed ut comvertatur impius à ia fua & vivat..

: Volun.

Item 2. Petri 3. Nolens aliqus perire fed omnes ad

Efp!i rligp, |

penitentiam veverti; atqui ifta rnion effent vera, ni-

r

fi per voluntatem divinam faltem beneplaciti.

Volus

DICO III. Deus vult omnes homines fàl-

00 D

vos fieri voluntate antecedente ad previfionem

Eene. *

peccati originalis vel a&tualis.:

2

Ventus

PRoBATUR conclufio. Datur à parte rei

decre-

antecedenter ad pofitionem peccati originalis

t if«

preceptum divinum , poftulandi & obtinendi

mpet-

media à Deo ad finem fupernaturalem. Ergo

» coofe-

etiam in Deo datur decretum formaliter ante-

exter.

rius ad previfionem peccati originalis eonferen-

ia

di omnibus illa media. c.patet, quia fucceffioni

d mreti

operationum diverfz rationis refpondet forma-

i a

lis fucceffio decretorum. Voluntas antec

nacme

lam previfionem.

cdi; il-

Jitet

;DICO IV. Deus zv,ult.om

n habat

vos fieri voluntate univerfali.

nes hominpg fal.

PRonBaTUR conclufio r.

eü, u

Deus Xpræþarat

pro omnibus & fingulis hominibus media gene-

pOm

7ülia de fe efficacia ad eorum falutem 5 ergo.

-dnt. prob. Chriftus fuit pro omnibus mortuus ;

ii

fed mors ipfius eft tale medium ; ergo. — .Maj.

a

prob. 1. Timoth. . dicitur: Unus Deus , unus &

u

mediator Deié$ bominum bomo - Chriflus , qui dedit re-.

$ 1l

demptionem femetipfum pro omnibus. Etad Colofs. r.

It

um

T ii

Dedit femetipfum pro omnibus. .Ad Rom. g. Pro

0mnibus tradidit illum. lItem 1. Cor. 15. Pro omni-

n

Hh 3

bus

r

fl

$o2

DISPUTATiova

bäs wortuus eft Cbriflu. Et . Joa. &. lpfe enim

] qu

eft propitiatio pro peccatis no[tris, non pro n

|

À

q[tm's autem

i

tantum , fed etiam totius mundi.

r

PROBATUR conclufio 2. e

X Proþoütione;

g

ho

damnata Janfenii 1641. ordine quinta , qus fic

habet: Semi- Pelagianum eft. dicere Criftum pro o-

gt

yiti,

enibus omnino bominibus mortuum

z

e[Je, aut þmguz'nemix

fudife. Ergo.

V

ii

DICO V. Chriftus ob

tulit Patri fuum fan;

5[11'0 (

gt

guinem fro.omnibus hominibus voluntate beneplaciti,

DICO

eademque voluntate voluit , ut prodeflet omni-

vftn ol

bus ; oravit infuper pro omnibus , ut fua paffio

'

(

effet acceptabilis Deo Patri pro omnibus.

!

QtI]

PRonATUR tonclufio r. Propofitio prefa-

imim;

ta Janfenii fuit damnata in fenfu à Janfenio in-

j

m e

tento; fed fenfus ab illo intentus fuit, quód

Chriftus non obtulerit füum fanguinem pro o-

J

QY

inibus ; ergo. Min. prob. L. III. de, Gratia c.

aticua

ult. fic habet: JNon otefé comvenire cum principiis

"gide

S. Auguftini, quód Chriflus fuerit mortuus ,. quüd [an-

qued

guinem fuum fuderit , quod

f& . dederit in redemptionein

lr

aut quüd rogárit Patrem pro falute eterna infidelium ,

AT

qui ioriuntur in infidelitate , aut juftorum , qui non

ia

perfeo

erant in juftitia ; fciebat. enim , ad quid quilibet

L

ab eierno e[Jet prede[linatus ;

féiebat: decretum Deéi

NI

muiari non po[Je oblató quocunque pretió 5. nec voluntas

i0]

AT

waerab, ut muzaretur illud decretum..

Unde factum

2

VRU.

juxta mentem. S. Doitoris , quod. S'Efus Chriftus non

1l

b

magis orarit pro liberatione eterna reproborum. quam pro

Vr

liberatione demonum ; fed fi fecit preces pro iis ad Pa«

qT

T

trem , id fa&um ut. obtineret. quosdam ejfettus tempo-

EH

vales babentes velationem ad ju[titiam.

dl W

ha-

PRoS ATUR conclufio 2. ratione: JDeus

bet

Aff

DE VOLUNTATE DEI.

503

UE t

bet voluntatem beneplaciti falvandi omnes;

AT

ergo etiam Cbriftus habet voluntatem beneplaci-

ti, ut fua paflio fit divinz huic voluntati bene-

Olitione

placiti grata ad falutem omnium.-

(ug f

PROBATUR conclufio 3. S. Athanaüus de

1 jro

Incarn. ait: Quia , quod ab ommibus debebatur , fol-

ARU

vi oportebat , idcirco ille., poflquam divinitatem operi-

bus comprobavoit ,. [acrificium pro omnibus tunc obtulit ,

m fs.

eum pro ommlms Juum templum morti tradidit ,

ut

Wf

omnes àoeteri transgre[fione liberos & immunes redderet

[fot n

DICO VI.. Deus vult omnes homines fal-

At pf

vos fieri voluntate univerfali etiam efficaci.

PROsSATUR conclufio. Voluntas Dei fal-

rf

vandi omnes preparat media generalia ad falu-

CQUO 0.

tem omnium ; atqui hoc eft habere voluntatem

, quii

univerfalem efficacem; ergo. ;

WDOT

^"DICO VII. Deus tamen non vult volun-

Orata t

tate particulari efficaci confequente ad pecca-

pn ll

ij

tum originale omnibus hominibus applicare illa

quöd i

media generalia neceffaria ad fmem feu beatitu-

Jentian

tj

dinem fupernaturalem.

ii

Vf

PRoBx«TUmn conclufio r. Tr1dent Sefs. 6

J

L

C. 3. dicit: Ktiamfi ille pro omnibus mortuus efl, non

ii qui

omnes tamen tRortis ejus beneficium vecipiunt , fed ii

iaj l

duntaxat

quibus meritum pa[ftonis ejus communicatur .

j u

Pno: BATUR. conclufio2. ratione: Parvuli,

aj j

qU-I pereunt in utero materno , certe non par-

pj

ticipant beneficium paflionis fine fua culpa; 'er-

y g

$0.

SIDICATUE,

id fieri ob culpam paren-

tum

u

vel ob defe&um avi, abavi &c.

RE

u i

SPONDEO fi Deus ob culpam parentum vel

majorum potefc parvulos excludere à regno,

pu

etiam poteriteos excludere ob peccatum Adam1

d

-Sol.

li 4

)

$04

DISPUTAT*O VI.

j

Solvuntur . Objectiones.

uf

: O BJrcrTrUunm r. Voluntas Dei femper im-

jl

n

Cf

pletur; ergo fi Deus vult omnes homines fal-

vos fieri , infallibiliter falvantur. Prob. Znt. 1.

I

-

Ííaie 46. dicitur: Confülium meun .flabit , & omnis

(5]C

"voluntas wmea fiet.

2.In lib. Efther c. 13.. JNon efr,

UL

qui voluntati tue po[fit. refiftere,

3. Dan. 4. 3uxta

, hrgo.

oluntatem. fuam facit tam in virtutibus celi quam in

hU

babitatoribus terre.

4. Pf. 113. Omnia quecunque

p

voluit,, fecit.

vtlb

at

REsPONDEO r. retorq. Chriftus Matth. 23.

iluf

dicit :

uotieg «olui congregare filos tuos, quemad-

x

T

V00

modum congregat gallina pullos fuos fub alas, & nolui-

AU

jl

fli? Item Ez. 14. dicit Deus : .Mundare L volui,

ég non es$ mundata.

d

RrsPONDEO 2.dift.a. Voluntas Dei erga

Af

n

?0N

creaturas non liberas femper impletur. c. vo-

luntas erga creaturas liberas. n.

Dum Deus fi;

dub ol

bimetipfi vel alteri potentie mon libere aliquid

Ti

imperat, illud fine dubio fit; fecüs veró quan-

;

do verfatur circa potentiam /iberam.

t

4

Os jyrcrT UR 2. Matth. 20. dicitur: Venit Fi-

1

AUf

lius bomünis dare animam fuam in redemptionem NB.

W

K

PRO MULTIS. lÍtem Matth. 26. Chriftus dicit:

J

Hic eft fanguis meus novi tefJamenti, qui PRO MUL-

2 f

T1s effundetur in remi[Jionem peccatorum ;; ergo non

M.

&

pro omnibus fufus eft.

iC

RESPONDEO di

ft. Dedit animam pro muL

|

;ï

:

tis füumendó T multis pro multitudine totius ge-

1

Y

t

neris humani. c. aliter. n. Non eft injuftum fu-

N

mere hunc terminum multis pro omnibus 5 fic e-

UL

nobe-

nim A;?oitolus dicit gd Rom.5. Sicut per i

dien-

" li

DE VOLUNTATE' DEL. $08

dientiam unius beminis. peccaio'res confeituti fant w v L-

TI, iia Cj per unius obeditionem jufli con[lituentur

TDet ip.

MULTI.

Ils fjl

Ubi, üt obfervat $. Auguftinus c.

17. l. 2. contra Julian

. d l

ac ommnées.

;

um, To multi idem fonaþ

Ü (Imyj

O2]1CITUR 3. Joa. 17. Chriftus dicit: ANon

ln if

A Jutg

pro mundo rogo , fed pro dis ,.

do.

rgo.

quos dedifti æïhz' de mun-

Mi

[

RESPONDEO I. dift.a. Non rogät promun-

do in hac oratione fpeciali.c. alibi in oratione

vel oblatione generali.n. Conveniens erat, ut

Aatth, 3

Chriftus fpecialem orationem funderet ad Patrem

um

65 nultj-

pro electis , & hoc praeftititlocó prefató; in a-

lio veró loco v. g. in Cruce oravit pro omnibus

It 0.

Crucifixoribus inter quos fine dubio erant ali-

1

quireprobi dicens: P

Dàem

quid faciunt.

:

ater ignofce illis, quia nefciunt,

LC W

RzsPONDEO 2. dift. fic: Non rogat pro

1 Den

mundo ut-obtineat gratiam extraordinariam. c.

t ii

ordinariam ac füfficientem. n. Chriftus hic ro-

Cro qui

gat Patrem ; ut fuis difcipulis conferat gratiam

extraordinariam felectam ex millibus pro eorum

fai

pott lapfum converfione & perfeverantia in bo-

m V.

no, quod non preftitit réfpectu mundanorum

lus dict

neralem

hominum, pro quibus tantüm petiit gratiam ge-

TUUA

Jafficientem ad. falutem füpernaturalem

o lll

Obtinendam.

Os]J1crTUR 4. .T. Concilium Valentinum

[ p n

annó 855. dicit : Chriffus non eft mortuus pro üis,

t

qui in impietate mortui. funt.

2. S. Thomas in C.

if

23. Luc. & in c. 17. Joa. dicit: Chriflus non ora-

j

ii pro omnibus crucifixoribus , : mec etiam pro omnibus,

n

Ü

t

qui erant, credituri in eum , fed folim pro eis , qui e-

151

rant

j

So6

DISPU TATIO VI.

"

vant prædefiz'mtj? ut per ipfum wi;am confequerentur

d

&i ernam.

F

REsPONDEO ad r. dift. Chriftus non eft

i

mortuus pro iis, qui mortui funt in impietate

L jl

liberandó eos de inferno. c. aliter. n.

]bi tan-

f Qot

Ms

tüm erat queftio , an Chriftus ex inferno libe-

rárit damnatos veteris teftamenti ; prout anti-

as

i

quos Patres eduxit é limbo.

. Zdd2. n. a. D. Thomas hoc ipfo loco dicit,

a refet

, Dhoroi

Chriftum in cruce oráffe pro omnibus, /i peni-

tuerihi.

ifv

Quia , inquit, dominus dixerat : orate pro

perfequentibus vos (utique omnibus) boc etiam cru-

Unde fequitur : PA'T ER DI-

cem a[cendens fecit.

DI

MITTE ILLIS.

Dicit autem : . DIMIT TE EIS,

f penituerint : favet enim penitentibus , ft 'oellent poft

tantam nequitiam veatus diluere.

[

OB]JICITUR 5. $. Augu

ftinus Enchir. c. 96.

dicit: JNeque veraciter ob aliud vocatur Deus omnipo-

imim

iens , mifi quia quidquid ult , potefl ; mec voluntate

Vbten

WOX

cujuspiam creature voluntatis omnipotentis impeditur ef-

fetus. Ergo, fi Déus voluiffet omnes homines

3004

i n

falvos fieri , omnes falvarentur , quod fal-

*

4

fum eft.

R(p

)u

RrzsPoNDpEo dift. Non impeditur effectu

TCR

voluntatis particularis effidacis. c. generalis tan-

fütq

*

tum aut inefficacis. n.

10q p

li

OgjrciTUR 6. Ille textus: JDeus vult omnes

m

bomines faloos fieri , tantum . eft intelligendus de

T

li

generibus fingulorum , non veró de fingulis ge-

iil

Il

nerum ; ergo. Zmt.prob. lllum textum fic ex-

* d

plicat S. THoMAS 1. p. q. 19. a. 6. ad 1. & 9.

aneq

Auguftnus putat explicandum in fenfu accom-

Q )

Deum velle

P

modo. tantum , iþa ut fenfus fit,

falvos

RI

DÉ VOLUNTATE DEIL 507

Wqüeïmmr

falvos fieri omnes , qui falvantur, feu ut nul-

lus falvetur , quem Deus non velit falvum fieri.

? T0n gl

Item S. T HoM As 1..cce a. 6. ad 1. illud. expli-

TIpiette

cat de voluntate antecedente fecundüm Damafce:

]bi tgp.

num, non veró de voluntate confequente.

10 Iibe.

. REsPoNwDEodift. Eftintelligendus:de ge-

L anti-

neribus fingulorum, inquantum refertur ad vo-

luntatem Dei particularem efficacem.c. in quan-

Xo d.

tum refertur ad voluntatem Dei univerfalem. n.

; J p

a. Plura vide in libro : Difciple pacifique de S. Au-

r

18m (l

gu/iz'n. vel in ipfo.AuguPcino Tomy.vVI ;

ER Dr

E BIS,

.DISPUTATIO VIL -

T

Dc'S'S. Trinitate.

iC

'

m

UXERITUR I. Quid de SS, Trinitate certä

ET

f;

fide tenendum fit ?

&

:

jrliri

REsPoNDEO. Omne id , quod continetün

ho

in fymbolo adfcripto D. Athanafio. Summa au-

quod [l

tem fidei hec eft: dantur tres Perfonalitates ac

Perfonz (prout definivit Concil. Later.ÍV. ro15.

r af

füb Innocentio I11.) videlicet Pater; qui gene-

opolis fb

rat: Pilius qui generatur: & Spiritus Santtus, qui

ex utroque procedit. Et hi tres vnum funt. Qui-

atj

libet horum (üt ex eodem concilio conftat) eft

quidem al/us ,, non tamen eft aliud ; quia funt

nb

|

jf

confabfiantiales , hoc-eft , unius ejusdemque füb-

m r

ftantie , effentie & nature, quaí nec eft gene:

j P

Tans, nec genita, nec procedens.

Prima per-

m

fonanon proceditab alia : fecunda procedit per

e&

"

Vf:ram- Benerationem : tertia autem à Patr

f

ilio

508

DISPUTATIO VII..

Jones Vïtl

Filio fine generatione per proceffionem antono-

F

mafticé talem.

,

)Jfog

10

UJERITUR 2.

Utrüm effet hzreticum di-

iil &I'

cere cum fchismaticis Grzcis, quód Spiritus pro-

ij

jl

cedat à Patre per Filium ?

&i

m

RzsPoNpEOo. Do&

ores Sorbonse ante ali-

al

j Spu

quot annos edidiffe declarationem ad Imperá.

ïpotenu

torem Ruflie Petrum M. qua declarant'id non

effe hzreticum , fi bené hic terminus explice-

fent ,

l

jf 10

tur; quia in Greco videtur habere eandem

vim, fi dicatur: did và» wwv , per Filium j aut

m

Si tamen fchismatici contu-

funct)

Ófi dicatur 4 Filio.

dmdil

maciter rojiciant ufum loquendi Romanz Eecle-

st

fis , aut etiam fue formule alium fenfum tri-

gj

buant quàm Latini, eo ipfo forent heretici. De-

claratio hec exftat in libro Germanico, cui ti-

dine,

«tm h

tulus: CBerenberteg 2Ruglanb.

I

Qu xRITUR 3. Quid fit

proce[fio ?

ao

atunt

ResPoNDEo. Definitur, quód fit origo feu

emanatio unius ab alio.

Alii definiunt , quód fit

-tfimi

illa ratio formalis , per quam per[ona produtiiva attu

z5

vealiter producit, 69 perfona producibiis attu vealiter

daur

groducitur : fed hzc altera definitio non eft bona,

it)Sit

à80]

quia nec Filius nec Spiritus proprié loquendó

groducitur, fed emanatur tantüm 5 T produci enim

T

in rigore idem fonat ac ex fi nibilo educi, quod

t d

non convenit Filio nec Spiritui Sancto.

LT

UJXRITUR 4. Quot proprié loquendó

'ACIUOI

As

dentur in Deo proceffiones?

"n

REsPONDEO. Tot, quot dantur in Deo

hd

a&iones vitales immanentes terminate ad intra.

hd

Ui

'Tales autem funt potifimüm due , fcilicet ?n-

1

m

ad has enim omnes alie

telle&io Jui & amor. füi ;

Pütre (

actio-

DE $$. TRINITATE.

599

EM

a&iones vitales ad intra in quavis men:te intelle-

&uali revocari debent.

In Deo zntellettio [ui.,

tctm d.

qua cognofcit femetipfum, vocatur Perbum, Sa-

ientia , & Imago Patris ; eu (ut breviter dicam )

il tUSPm.

perfonalitas Fili. . Dile&tio Dei autem, qua amat

QUGEIA

femetipfüm ,' vocatur z/mor , Charitas , feu fer-

Tera,

onalitas Spiritus Sancti.

In quantum in Deo da-

Wi n

tur potentia agendi ad intra per has actiones im-

B l.

manentes , intantum vocatur & eft perfonalitas

6 G

Patris$ loquendó autem in concreto, inquan-

TTTE

tum Deus habet potentiam agendi ad intra , fic

CLconty

in concreto vocatur Pater: inquantum intelli-

E

? lede.

it femetipfum , eft Filius; & inquantum diligit

fim tri

emetipfum , eft Spiritus San&us.

uia autem

i, De.

hz tres potentie divinz vel actiones fünt inter

0, Cliti

fe relativie , fimpliciter vocantur Relationes; &

inquantum habent inter fe oppofitionem a&i-

vam permodum ptincipiorum fubfiftentium, vo-

Md

cantur & funt di/Zintie realiter : in quantum veró

quit

faciunt formaliter fabfiftere Deum in fuo effe ,

AClon i

dicuntur tres HIypof?afes feu Subfifientis.

Qu vt

QuiRiTUR s. Cur FUius dicatur generari,

eftbot

hon veró Spiritus ?

logici

RgsPONDEO. Propterea, quia illa emana-

aduri t

tio , quz eft Filii à Patre, terminatur ad effe-

&um, qui eft formalis fimilitudo Patris , fcilicet

"1 , 0

.

ad P'erbum mentis, feu intelle&tioriem: cüm igi-

loquend

tur communis fenfus Philofophorum definiat

generationem effe originem viventis à vivente prin-

' i D€0

Cipio conjun&to in. fümilitudinem nature , merito et-

4 t

iam illa diving emanatio vocatur generatio, . E-

j

contra cüm illa emanatio, quz eft Spiritus San-

&i à Patre & Filio, termjnetur ad effe&tum , qui.

d

non

pl

s1O

SDISPUTATIO Vil.

pf[)düf

non eft /mago R'atrïs , fed charitas , re&ius voca-

prout

ripoterat Spiratio, quafi tendentia ip affe&tum

amoris.

QLE

rplrant

QuazRITUR . Cur dicatur Spir

j

g20N

itüs S. pro-

!

cedere à Pàtre & Filio ?

j

RESPONDEO.

uia amor effentialiter pro-

4 ul

cedit 4 potentia agendi ad intra, qug& eft Pater,

PT

& ab intelletione , quz eft Filius ; cüm etiam in

UEL

humanis ifta duo fint caufa affectus amoris.

gtl

Tnspo!

UJERITUR 7. Cur potentia agendi ad intra,

- intelléttio , & amor pariter ad intra, fint in Deo

riueiti

1

Hypoftafes fe

.

u fubfflentes, imo ipfe fubfiflentis;

NI

cum tamen 1

n alis mentibus tum Angelorum,

i.

tuml hominum tantüm fint áccidens?

shtrdi

RresPONDEO I. Id ideo fieri, quia /z.'nt,elleftz'a

st

& amor à nobis funt feparabiles; econtra veró

g

in Deo funt infeparabiles: fi etiam in nobis fo-

fb $

rent infeparabiles, poffet etiam dici , quód no-

p

ftrum effe ac tota fubftantia

E

ac hypofcaüs fit di-

ligere & velle.

qud

REsPONDEO 2.

Juxta opinionem qüomn;

AT

dam Philofophorum non prorfüs improbabilem

;äiones?

etiam defa&o hypoftafin Angelorum & homi-

IlhONI

num conftitui per a&uale intelligere & velle, feu

ii

m , & amo-

if

per cognitionem aliquam effenciale

rem feu appetitum boni innatum. Quia tamen

DN

H

!

d m

etiam in hac fententia tales intelle&tiones & vo-

litiones cir

ca'objecta generalia effentiales non

V

tur nec emanant

à fe invicem ,. fed

producun

i Tiqje

producuntur àtertio fcilicet à Conditore in or-

W quæ

. dine ad fines Conditori proprios, non habent

mbf]üer

el?.-

As

oppgütionem ad invicem in ratione produc

ts

l

].

S11

tis & produ&i, ideoque non diftinguüntur rea-

1 af

liter , prout fit in divinis.

'UXERITUR 8. Quid fit generati

f

0, procef-

IN puo.

fio & fpiratio attiva vel paffr

"U

a2

REsPONDEO. /fljva vocatur, in quantüm

lt pro.

reperitur in principiante; paffiva autem, in quan-

L ter

tum reperitur in principiato.

Sic generatio

r

aciioa dicitur effe in Patre, paffiva a

utem in Filio.

VN .

UJRITUR 9.

feu predicata notion

alia in Trinitate ?2

Quid & quot fint notiones,

/

nbl

fintin p

REsPONDEO. Pra&dicata notionaliævdcaii*,

Jf

per que una perfona nofcitur feu dignofcitur ab

dgelonr

alia, vel ab ipfa natura. Solent autem enume:

rari quinque.

I. Incommumicabilitas ; per hanc

enim Pater dignofcitur à natura divina $-2. In:

Luiavzfnte

lf'ä

nafcibilias , per quam dignofcitur Pater à Filio

cOntm Yi

i noli;

!

& Spiritu S. quamvis non dignofcatur eatenus

j!

?

ànatura. 3. Piliatio, qua difcernitur Filius à

N

l

if

Patre & Spiritu S. 4. Spiratio attiva

Xbnts d

, qua dignofci-

tur Pater & Filius fimul à Spiritu

9.. $5. Spiratio

fa[va , qua dignofcitur Spiritus à Pat

re

m Qu

QUJERITUR ro. ÀAn tres

probabiie»z

perfectiones?

perfonalitatgs fint

? &

RrEsPoNDEO. Contra Sco

fii?cas ; quód fint

Gd

vere perfectiones. Ratio eft; quia juxta Theo-

m

logos & ufum loquendi Patrum perfectio fim-

at

plex ftri&é di&a definitur effe id,. quod non

o t

folum eft melius non ipfo, fed etiam perficit

i

fuum fübje&um novo genere a&üs ad intra ,

c, )

quod utique convenit divinis Perfonalitatibus

o ii

Utpote qui nature divinge formaliter tribuunt

o is

effe fübfiftens perfonale.

Quod fi Scotifte ali-

rit

prodücïg

ter loquantur in definitione perfe&ionis , €e

lis

D

y

51 2

- DISP UT AE G .VIL.-

lis de nomine.

Idem confirmatur ex Cy &11r0

5 g

ALEXANDRINO omnium Theologorum inter

a Tri

Patres optimo , qui l. i. Thefium c. 6. ait: Per-

jl

fettus eft. Deus non fol

?4zn quà Deus , fed etiam qua

juz o

Paier.

20 de

QuzniTURi1I, Utrüum in Deo dentur et-

Qbus d

iam voluntas & intelle&tio effentialis, communis

-

j, i

W

tribus Perfonis ?

RzsPoNDEO. Éas omnino

effe adinitten-

yreoppd

u

Jond

das; quia omnes actiones etiam vitales , quz

terminantur ad exira , füunt communes toti 'Tri-

a, r

Triizt

nitati , ut proin tres perfonc per unam cogni-

tionem communem ef[Jentialem cognofcant, ve-

2000

*

duf

lint, ac regant hunc mundum.

UJXRITUR I2. Utrüm ad falvandum my-

st

OT

fterium Trinitatis debeat in fenfu reali admitti,

in Deo falfificari illa duo principia quecunque fünt

2 amUn

eadem uni tertio , .unt eadem inter fe. E5 ldem non

z vidd

pE

goieft fimul e[fe & non e[Je?

ResPONDEO. ld

effe admittöndum ob in-

a

finitudinem nature communis , ita ut participa-

tl X

ta tribus per uniopem identitatis non poflit di-

(itt, :

vidi, prout patet ex Difputatione ?. de Diftinctio-

tüuten

ne inter effentiam divinam , Perfonalitates &

pl

attributa, Quafl. 4. Objett. 15. Ex hoc autem

i lpf

1 D

non fequitur ; in Deo verificari contradictioria

[l

in fenfu formali, quia in fenfu formali non eft

Yi

verum , in Deo idem effe & non effe.

l

i f

UJRITURIS. An gmyfterium Trinitatis

;

|

!

poflit naturaliter demonftrari ?

PL

u)fl(

RzsPoNDEO. Id non poffe demonftrari

^, Qu

ante revelationem, poffe vero demonftrari poft

I ex

lmnct

d

i

revelatiopem , quamvis non demonftretu

ipfa

P

i

]

,D'E SS; -TjRINiTAT!E;

513

CyRILLo

/ipfa-;revelatione. . Ratio eft

; quia poft revela-

TUm j

tionem argument

A: ].

exiftentia Trinitat

a naturalia demonftrativa de

is liberant intelle&um ac pur-

Qf (

gant ab hefitatione ac timore proveniente ex

ihfur af

dificultate obje&ionum difliculter folubilium.

Düm ergo dentur talia argumenta demonftrati-

Atfnunis

và, quibus in ratione demonftrationis nil alind

deeft , nifi quietatio intelle&

üs & immunitas à

Vl

timore oppofiti,

li, W

revelationem tan

hifce pofitis antecedenter per

quam przvia difpofitione intel-

stoti ].

lectüs ,

ftridié poftmodüm dabitur demonftra-

I QORU

tio Trinitatis independenter à revelatione tan-

u Ve'

quam motivo.

Porró demonftratio eft talis:

cumulus infinitus perfe&ionum aliunde demori-

lunmy.

ftratus neceffarió habet tres perfectiones vita-

| m

les, relativas ad intra, que poffunt effe:ratio

ag u

omnium aliarum actionum in illo c

umulo repe-' ,

; ln

ribiium 5 videlicet dabitur in ill

O cumulo . r.

üm ob

Petentia agendi ad intra, feu Potent

ia intelligendi

& volendi ad intra.

2. dabitur intelletlio, feu,

part

Verbum 1entis ad intra.

3. demum Caritas feu

Jofit i

amorad intra. Jam vero ille tres perfe&iones

Diftint

ass

funt ordinate nonab alio ente intelligente prio-

I65 ergo neceffario funt ordinatz à femetipfis,

yyc at

cüm in ipfa natura non detur principium a&i-

radicit

J

vum ad intra, nifi hec tria ordinabunt ipfum

]

110l

d

cumulum perfectionum formaliter in effe fubfi-

j

ftens triplici formali

principio fübfiftendi in fe;

Trió

Ergo etiam habebunt

oppofitionem producentis

& produ&ti ;

ficque poterunt denominati aliqua

ml

diflinttione , quz datur à parte rei, videlicet reg-

fraio

i, effe diftin&ta; nec tamen diftinguentur ab

ipfo cumulo perfectionum

tr d

, cum formaliffimeé

ji

k

D.:kAmart. Fa?t.de Dee.

;fm!-: :

Lj

l

j

DE GRATIA

514

" T

j

fint parsïfotius cumuli perfe&ionum. Hewc de-

l i

monftratio fine revelatione timida , poft reve-

W d

lationem fubfiftit firmiter , dependenter à fe

i.

ipfa;

nec tollit timorem oppofiti , fed fupponit

t famd

ablatum per reve

lationem. Hec pauca de Tri-

(num ,

nitate fufficiant , quia pudet plura dicere in re,

gl

m

ubi aliud non licet , quàm fateri ignofantiam.

fiper

iptne

]

SYSTEMA GENUINUM

fate(o

DAUGUSIINEL

ln p

yon obl

ym, p

. De Gratia, & Pradceftinatione.

L ruia d

n (

;

yffemä D. Auguftini de gratia & prede-

ftinatione /equentibus propofitionibus Con-

iTrm,

.

gt

KkJ tinetur, quas ordinate, & exacté exhibet

itibsqu

ILL. MARCHIO SCIPIO MAFFEI Szculi

üin bor

noftri ingenium magnum in fuo preclaro o-

l (uni

'

D

pere cui titulus : Jf/oria. T beologica delle dot-

Bue )

zrine corfe ne cinque primi Secoli della Grazia à

ag

3. At

della Predeflinazione &?c. in Trento 1742. ubi

L.IX. & X. mentem D. Auguftini fic ex-

t

ponit.

LUM.

ET

mo 'doxtatus fuit à Deo libero arbi-

E

I HO

trio.

i

^

lm

II. Liberum arbitrium Confiftit in facultate de-

terminandi fe ipfum per Voluntgtem pro-

$

Wt d

riam.

t

er pro-

a

AIII. Illafacultas determinandi fe ipfum p

-priam

ET -PR,,JEDESTINA'.I--,IONE. E

Is (

priam voluntatem Confiftit in potentia de-

BOf ,

terminandi fe ipfüum ad unum Contrariorum

dUer d

hoc eft, vel in affenfum, vel diffenfum;. in

UDponj

bonum, velin malum.

1 de Tr

IV.

[]

Illa facultas determinandi fe ipfum vel ad

Melhr

bonum, velad malum , inclinare fe poteft

FOLam.

ad malum ex fe , fed inclinare fe ad bonum

fupernaturale fe non poteft nifi ex viribus

fupern: gratiz.

NU

Illa facultas determinandi fe ipfam non ob.

ftante Concupifcentia, à qua incitatur ad ma-

i]

lum, poteft fe determinare ad bonum , &

non obítante gratia, à qua trahitur ad bo-

irte

num, poteft fe determinare ad malum.

V. Gratia divina eft neceffaria ad omne opus

bonum, Conducibile ad Salutem zternam.

P E

;

nius C

VIL Prima, & preveniens gratia eft prorfüs

j ext

gratuita, & conceditur per modum meri

doni absque intu

]

ituullius meriti; &op eratgr

fola in homine.

Yi

VIIIL

uando homo per Confenfum obedit

T

excitanti prime gratize, Deus confert fecun-

í Grm

. dam gratiam, cum qua fimul cooperatur lio-

mo

Attamen etiam'ifta fecunda gratia eft

n

jni f d

gratuita, quia actio humana,

er quam ob-

tinetur, eft fructus prime gratis.

IX. Gratia ad Salutem abfoluté neceffaria Con-

jbeno d

ceditur omnibus, quamvis cum ea gratia ali-

qui obtineant

falutem.

. glii fua culpa.non obxtineant

Al

j

jat

X. Dantur divería gratiarum genera, Aliciuæ

frit

- gratiee funt generales , & ordinarise.

Alize

i

pf

autem funt extraordinariz , particulares ab-

Kk 2

un-

p

" "

$16

DEXGBATIæ

)

i

j ^

undantes, magne , plene , congrus, per-

J

D

n 1

fe&ivze , Selecte , fortes, fortiffime, po-

l

,wdenter

tentes &c. imó etiam inter gratias Dei nu-

meS j Pfa

merandum, quód Deus temperet poteftatem

jgnraria

demonis in tendando , ne ejus tentationes

as

excedant moraliter vires hominis , & quod

gondom

Deus five mediaté , five immediaté immittat

snotlr

bonam cogitationem ad poftulandum auxi-

elefonat

lium gratie diving ; & quod hominem do-

qte , qum

net lumine rationis, quod in hac providen-

tia à Deo confertur , & confervatur in or-

gm'gratuitæ

dine ad finem fupernaturalem. Hoc triplex

sprada

uilis,

genus gratie falvat omnes difficultates inhac

materia.

:

vepYfntre

Euoni

XI. Predeftinatio eft difpofitio divina circa to-

tam feriem beneficiorum fupernaturalium

um o

praparatorum homini à Deo.

tuarc

X1l D. Auguftinus profitetur ,. circa prede-

ftinationem fe anteriorum Pattum fequi fen-

Va t

tentiam, & ex eorum textibus conftat , illos

;gil, licyl

docuiffe , quod predeftinatio ad gloriam fiat

LE

dependenter à meritis. *

Ws

XIIL D. Auguftinus ipfemet in multis texti-

t

bus declarat, fe admittere predeftinatio-

t.

nem ad gloriam dependentem à previfis me-

BU

Mi

;

XIV. Reperiuntur tamen etiam multi textus

t

Uhte

du

li

D. Auguftini, in quibus videtur afferere

predeftinationem ad gloriamindep

BI

i

/endentem

i

à previfis meritis.

1

Wt N

X

V. Omnmibus confideratis apparet 1.

Quod

Witta

D. Auguftinus ftatuat , predeftinationem ad

mano

Aümm,l

n

fidem 'giTe independentem àb ullo hu

meri-

ET EREDESTINATIONE.

517

TU g.

merito.

2.

uod circa alteram Queftio-

lmæ, D.

j Dei'nu,

nem , an predeftinatio ad gloriam fiat inde-

pendenter à przvifis meritis, habeat textus

Ceflton

varios, predeftinationi gratuitz faventes,

DLafIO Qs

& contrariantes: ita tamen, ut hi pofterio-

Qu

res textus tantüm fint intelligendi de parvu-

"nmithr

lis nondum adeptis ufüm rationis.

i.

3. Hoc

tamen obfervarelicet ; quod tamin locis, ubi

D .

predeftinationi gratuite ad gloriam videtur

prontey

ür n gt

favere , quàm in iis, ubi eidem Predeftina-

tioni gratuite ad gloriam videtur repugnare,

OC trpla

non przjudicet libertati, feu libero arbitrio

&52 ]

in adultis, ita ut quilibet adultus. poffit gra-

ti& confentire, vel diffentif& , ficque ad fa-

Oa t

dtOraug

lutem eternam pervenire, dummodo velit.

Härum omnium prbþoütionum veritatem Il-

luft:

T.

( prel

iffimus Marchio Sele&iffimis textibus D. Au-

l

E

guftini, quem ex inftituto hac de'caufa folertif-

nf

fimélegit, luculentes demonftrat 4 Fol. 223. us-

loriami

que ad Fol. 289.

jltis t

)PR oPosiTIO l. Homo dotatus fuit à Deo

il

qeftt

libero arbitrio.

vevit

PnRorposriTrIOIIL Liberum arbitrium confi-

füt in facultate determinandi fe i

j r

pum ger yue

luntatem propriam.

; af

pendEHm

PRoPosrTro III. Illa facultas dötefnii-g

nandi feipfum per propriam voluntatem confi-

JJ

füt in potentia determinandi fe ipfum ad unum

t

contrariorum , hoc eft, vel in affenfum , vel

py

diffenfumdn bonum, vel malum.,

f

Kk 3

He

j

518

DÉ GRATIA,

(u

H propofitionns docentur , aut fupponun-

il

!f

tur à D Auguftino in fequentlbus textibus.

N

im

J.

, Revelavit Deus nobis per Scripturas fuas

Nem

San&as

effe in homine liberum Voluntaus

i

»

arblcmum, de grat. &j lib. arb. n. 2.

Derota

» Ipfa divina precepta homini non prodef-

Mbl G 2'

, fent, nifi haberet liberum voluntatis arbitrium,

Cun

» quo ea faciens ad promiffa pr*erma pervem-

I

$ aC

j Pb

m

eff Til

» Quando enim jubetur ut operentur, libe-

fiomm:

, um eorum convenitur arbitrium. 7». 21.

Y

, Obedientia noftra requiritur , qu& nulla

y

5 potefc effe fifie libero arbitrio.

Epift. 214.

]A

]

if v

,, nl

af

Confiderate fratres, quia fi non effet li-

"berum albltl'lum non diceretur.

Rettos cur-

üpe

Tuntaten

F fus fac pedibus tuis, 699 vias tuas dirige. proverb, IV.

776

Epift. 215. n. 5.

flomo

EM

, Ex libero voluntatis arbitrio mali omgl-

p

5 nem ducimus.

d. DT c. 9i

, 9i enim mihi non dediífes liberum albx-

o

i

ittecef

H tr1um, non me fequeretm damnatio Juüa pec-

, cantem.

m Pr.rior.

. II.

üli

velt

, Liberum arbltrlum üne quo nec bene nec

male vivitur. de Spir. & lit. n. 7.

Tur

, Neque enim lex impletur nifi libero arbi-

TWnt

tmo &c. per liberum arbitrium juftitie dile-

1CUI IK

&10 &c. liberum arbitrium dicit :

woluntarze

UT

U ting

Sacrzfz'cabo tibi. n. $2.

, Non difponit Deus nobiscum quafi de la-

Vil

5 p1d1bus, qu1 non habent mótum fuum. Serm.

DEU

) 156. n. 13.

"o

5 Ve

ET PRZDESTINATIONE.

519

ä?PPOnun

» Velle enim , & nolle

proprie voluntatis

(10U,

» eft. de grat. & lib. arb. m. 5.

, Nam'fi volumus, eft, fi nolumus non eft,

Al f

s de tU. D. L. s. c. 10.

Et paulo po[t.

Olüntar

» Nempe ubi dicitur, noli hoc, & noli il-

, lud &c. & ubi opus voluntatis exigitur, fatis

Aimodef

» liberum demonftratur arbitrium. de gr. 69 lib,

atbitrium,

» arb. c. 2.

, Cum grati

| WPBWW-

a adju'vante divina, fine peccato

» in hac vita poffit homo effe, cur non fit, pof-

h, f

» fem facillime, ac veraciffime refpondere, quia

2

2

homines nolunt. de fecc. mer. lib. 2. n. 26.

U? mll

», Non quia non

poffunt, fed quia nolunt.

in Pf Ss. f. 3.

n

» Jufta veró vita, cum volumus, adeft, quia

efet

eam ipfam plene velle, juftitia eft, nec plus

r r

»

aliquid perficienda juftitia, quam perfectam

n ]

»

voluntatem requirit.

Epifl. 127. n. 5.

, Homo autem poteft peccare, & Deum

»

negare, fed fi nolit, non facit. con. fauft

t

1 fj

(225.

olx'l. 220*

9)

TUm d

» Si ergo noluerunt, voluntatis ci:im,en eft,

non neceffitatis.

&

jl

'» Qui legem fervare non vult, in poteftate

Dené t

b)]

eft, i velit. 4. Con. fel. 1. n. c. s.

» Quid enim tam in voluntate, quàm i

voluntas eft. delib. arb. lib. 19. c. 12.

pra.k

hat

3

(itie

[

iïef

, Cur non ad eam rem ufus es libera volun-

s

»)

luntate, ad quam tibi eam dedi

g

DI d

-

j hoc"- eft, ad re-

» &é faciendum?

u

» Videte, quemadmodu

m non sbitulit libe-

» rum arbitrium , ut diceret, caftificat femet-

p

» ipfum. Quis nos caftificat, nifi Deus, fed

(

K k 4

Deus

J

J

DE GCRATIA,

520

il

hf

» Deus te nolentem non caftificat. Ergo quod

9

|

( 1

»

adjungis voluntatem tuam Domino , caftificas

n

»

te ipfum. n Epiff. Soan. Tr. 4. n. 7.

í

T

, Cum alter in voluntate pudica ft

a

bilis per-

feveret.

Civ. D. l. 12. 6c..6;

í

(hrih

»

» Quid aliud apparet , nifi unum

voluiffe "

)

f

alterüm noluiffe à caftitate deficere ?

venum

, Hujus porro male voluntatis caufa . effi-

)

N

»

ciens, fi-.queratur , nihil invenitur. . Quid

eqti d

2

eft enim, quod facit voluntatem malam, cum

U

Qteld

»

ipfa faciat opus malum? .

)

$

jj

, Eoque füntiftiab illorunSocietate difcre-

fv

»

ti, quod hi-in eadem voluntate bona manfe-

n

n

»

runt, illi ob ea deficiendo mutati funt, mala

g, Ti

»

fcilicet voluntate ,, hoc ipfo, quod à bona de-

"95/7

2

fecerunt, à qua non defeciffent, fi utique no-

"

Quo

»

luiffent. lib.12. c.9. -

!

' , Sed quia noluit permanere, profe&tb ejus

fb

ii

!l

culpa eft; cujus meritum fuiffet, fi permane-

re voluiffet; ficut fecerunt Angeli Sancti, qui

fa.

:

m

»

cadentibus aliis per liberum arbitrium, per

d

El

»

idem liberum arbitrium

»

Corr. ég gr. c. t T.

Qetetunt ipfi. De

lm

ubi voluntati

entt

, Hanc. dicimus- poteftatem ,

»

adjacet facultas faciendi , unde hoc quisque

r l j

»

in poteftate habere dicitur , quod fi vult, fa-

de |

)

cit, fi non vult, non facit.

de Spir. C^ lit.

M e[ïe |

»

[^

I

u

Voler

»

.ihi'lv-tam in noftra poteftate, qüäm--ipfa

rSþlï g

»

voluntas eft. de grat. & lib. avb. l. 3. €. 2.

i

H

;, Habemus in poteftate, ut non faciamus

lN

P

w

iniquitatem. n Pf. 48. Serm. 1. n. 6.

äl

H

facillitti:

nCum

» Qui dedit hom"inibus poteftatem

quo

i

ET PREDESTINATIONE;

$21

"n

» quod bonum eft, & non faciendi

Cs

, lum eft. in Pf. 61. n. 23.

5 quod ma-

, Non'erat in poteftate tua , ut non naf&e-

*bIhS [e.

» Teris ex Adam, eft in poteftate tu

a, ut credas

» in Chriftum. in Pf. 7o. Serm. 1. ni -

volui!ïe,

.» In poteftate tua eft, quomodo expe&tes

Ut eff.

»

venturum Chriftum. in Pf. 97. n. 9.

» Non eft igitur in hominis poteftate , quo

NU

i, m

exitu hanc vitam finiat, fed eft in hominis.

D

poteftate , quomodo vivat. Serm. 306. c. 9.

fe dilrte.

, »ive autem iniquitas , five juftitia, nifi ef-

à manfe.

fet in voluntate , non effet in poteftate, por-

f mi

»

.ro fi in poteftate non effet, nullum pra-

o de.

»

mium, nulla poena jufta effet. —Con. fayjt. k

m

»

22 0 77

»

uod in poteftate noftra ab ipfo Deo effe

fod e

ofitum, docet Scriptura, cum dicit: dedit eis

». PotefLatem Filios Dei feri, con. Adim. c. 5.

|perma

N

, Ettu, qui noluifti in hac vita corrigere

» cortuum, & tead dexteram

;

fiüm

». ad finiftram. n Pf. 63. n. 19.

preparare &c. eris

ip )

, Anima rationalis voluntatis arbitrio vel

volmt

» confentit juftis, vel non confentit. de Gen.

Yc quie

5 ad lito l- 9.-". 25.

fb

» Quid eft enim credere, nifi confentire ve-

Spiï, Hlfï.

, rum effe, quod dicitur? Confenfio autem uti-

» que volentis eft: ergo fides in poteftate eft.

i

git/

» de Spir. & lit. c. a1.

06'2' 1

, -Aut diabolum , cui non confentire in po-

» teftate noftra effe voluit,

f

qui nos fecit. n

D

» Pf 7. n. 19.

» Cumlibero arbitrio me creavit Deus : fi

k5

. /Pec,

5

)

DE GRATI A;

J

$22

h!

» peccavi, ego peccavi , ego perfuadenti con-

, fenfi. in Pf. 31. n. 16.

;!

o

ft

Xon

, Et illud meum e

3

, & quod ei non COD-

1

, fentio , meum eft. Serm. 10. n. 3.

i t

butumi

)

N

, Liberum arbitrium naturaliter attri

, à creatore apnimee rationali , illa media vis eft,

i, V

quz vel intendi ad finem , vel inclinare ad

q

etef

ï)

2

infidelitatem poteft. de Spir. & lit. c. 33.

jpgoam

, Nonfolüm voluntatis arbitrium, quod huc

p

tum

2

atque illuc liberum fle&itur , atque in eis na-

Ü

»

turalibus bonis eft, quibus & male uti malus

)

j

»

poteft &c. defecc. mer. 1. 2. c. 18.

amordti

, Nemo habet in póteftate , quid ei veniat

(r d

»

in mentem , íed confentire , vel diffentire

!

Ü

j

«t d

»

proprie voluntatis eft. de Spir. €9 lit. c. 34.

, Satanas autem non cogit invitum: in tua

"i

t

»

poteftate eft, confentire , aut non confenti-

qdud

J

»

re. i P[.o1-n. 9.

Mat

» Sic & inunoquoque

homihum intuä eft im-

* Qnva

»

perator, in corde fedet. 'Si bonus bona jubet,

tioa]

»

bona fiunt &c. in tuo autem arbitrio Deus

duf

»

effe voluit, cui pares lo

cum , Deo, an Dia-

pE

»

bolo: cum paraveris.

Qui poffidebit, ipfe

"

at

»

imperabit. in P/. 148. n. 2.

, In voluntate enim cujusque eft, utrum te«

M0

nebrz fit, an lux. n Job. pag. 677.

:Pii

p

, Sed quia in hac area pro voluntate quis-

üuefe

que vel palea, vel frumentu?n eft. de ver. Rel.

n

'

ho

»

)i, YO.

i

W

-

hts

, Habet unusquisque in voluntate , aut eli-

?

gere, que bona funt, & effe arbor bona;

D Etï

aut

eligere, qu& mala- funt, & eíle arbor

h

» mal:

Wi

» NO

ET pmng.si-m*u*xöNE.

523

^ , Noluit ihtälh'gere , ut bene äger'et. in Pf.

;

n qy

»5L,3 I5

À

, Non enim di

&um eft, non potuit; fed no-

» luit &c. claufit oculos à luce prefenti.

lttribufum

, Nam vis noffe, quam videat malus utrum-

lts df

l, que, & illud potiüs eligat, hinc fe avertat?

du ad

! '53.

, ante te eft equitas, ante te eft iniquitas: unam

, linguam habes; quo vis, eam vertis; quare

] QUMW

éIebus

, ergo potius ad iniquitatem , & non ad z&qui-

J

o as

, tatem ?

» Si ergo imperatum eft nobis,; ut faciamus

[ Yefjat

, atborem bonam , aut malam , noftrum eft eli-

» gere, quod velimus. con. fort. Dif. 2.

Dfentire

63

, Unum me effe fentio utrumque Confide-

2

rantem, alterum eligentem : fed plerumque

t t

»

Cotloni

illud libet, hoe decet, quorum nos in medio

»

pofiti fluctuamus, .. .De du. anim. n. 19.

, Motus autem, quo hucj atque illuc volun-

Jtuä d

»

tas convertitur , nifi effet voluntarius , atque

Yom jl

» ih noftra pofitus poteftate, neque laüdandus,

itrio D

»

um ad fuperiora, neque culpandus homo ef-

P

»

fet, cum ad. inferiora detorquet quafi quem-

jeit, z

»

dam cardinem voluntatis. de lib. arb. 1. 3.c. 1.

, Ut

PnaoprosrTio IV. Illa facultas determi-

nandife ipfum vel ad bonum , vel ad malum

H

p

inclinare fe poteft ad malum ex fe, fed inclina-

d

l

W

re fe ad bonum füpernaturale fe non poteft, nifi

ex viribus fuperne gratiz.

uU

lii

rbo

, Et peccatum, & re&e fa&um in liBero

dii

» eft voluntatis arbitrio, quod ita effe omnino

» veriiïïmqm eft, fed ut ad re&é faciendum libe-

h

rum

n

DEÉE GRATIA,

324

Müï,ut

F o Qu fit ) Dei 'grätia liberatur. Retf. l I.

c. 2 .

& H]]Plem

)

QuOü

» Voluntas ergo ipfa,

nifi Dei gratía libe.

25

retur à Servitute, qua facta eft ferva pecca-

ini, d

j v

»

ti, & ut vitia füperet, adjuvetur, re&é, pie-

p

»

que vivi à mortalibus non poteft. Ret(. LE

D

(/

fl ,

2

j

.,, Verum eft enim omnino, omnes hömines

»

hoc poffe fi velint , fed preparatur voluntas

DX

M

5

à Domino, & tantum augetur munere charita-

2»

tis, ut poffint. Retr. l. 1. c. 10.

f

lr u

, In poteftate quippe hominis eft, mutare

Trn

in melius voluntatem. . Sed ea poteftas nulla

»

Sem

[ajirt

eft, nifi à Deo detur, de quo dictum eft: dedit

Cum enim hoc fit

»

eis poteflatem filios Dei fieri.

A0P0$

»

in poteftate, quod cum volumus, facimus, ni-

|

i

üm r

»

hil tam in poteftate , quam ipfa voluntas eft;

t ad

»

fed preparatur voluntas à Domino. /. r.

u

»

t. 22.

*

& i

, Peccato Adz arbitrium liberum de homi-

num natura periiffe non dicimus , fed ad pec-

candum valere in hominibus fubditis diabolo ;

d

»

"

pe

D]

ad bene autem, pieque vivendum non valere,

|

Yi

»

nifi ipfa voluntas hominis Dei gratia fuerit

tdpol

»

liberata, & ad omne bonum a&ionis, fermo-

hr n

»

nis, cogitationis adjuta. ad Bonif.l. 2. c. 5.

atb

| " Proinde arbitrium voluntatis humane ne-

r

»

quaquam deftruimus, quando Dei gratiam ,

pl

2

qua ipfum adjuvatur arbitrium ,. non fuperbia

;

ited

negamus ingrata, fed grata potius pietate

*

predicamus.

Noftrum enim eft velle, fed

l Tm&, 4]

»

Sa-

voluntas ipfa & adjuvatur*, ut Surgat , &

i

»E'l.' PRJEDESTINATIONE.

$25

Rm. 2: I.

,natur, ut valeat, & dilatätuf'-, ut capiät

3

t hbe.

» & impletur , uthabeat. De bon. viduit. c. 17.

, Quocirca quoniam quod à Deo nos aver-

"1 Deto.

M pie

, timus, noftrum eft, & h&c eft voluntas mala;

It [

"

» Quod veró ad Deum nos convertimus, nifi

I,

ipfo excitante, atque adjuvante non poffu-

2»

Vi

mus, & hec eft voluntas bona; quid habe-

Inus

ltb

»

2- n. 310

uod non accepimus ? .De pecc. mer. 1.

'e Qu

» Quoniam liberum arbitrium ad malum fuf-

»

ficit, ad bonum autem parum eft, nifi adjuve-

fare

» tur ab omnipotenti bono. de corr. & gr.n. 31.

a5 nulla

» Parum eft noftrze voluntatis arbitrium, ni-

f d

p fi adjuvetur gratia. de perf. jufl. n. 21.

|oc 6t

PRoPosiTio V. Illa facultas determinari-

imis t

L]

untas «

!

di fe ipfum non obftante concupifcentia, à qua

3. 11

incitatur ad malum , poteft fe determinare ad

bonum & non obftan&e giatia à qua trahitur ad

dehon

bonum, poteft fe determinare ad malum.-

dalpe

diabo

» Quando dicit homo, non poffüm facere,

n vildt

» QUod precipitur, quoniam concupifcentia

t f

» fea vincor, non habet excufationem, cui di-

» Cit Apoftolus: noli vinci &c. & utique cui

j hr

2 [I j'

» dicitur: noli vinci, arbitrium voluntatis ejus

» fine dubio convenitur, velle enim , & nolle

fang

» Proprie voluntatis eft. de gr. & lib. arb. m. S.

r

» Leneat arcem Imperator interior, quia fub

» majore Imperatore adjuvandus adfiftit ; fra-

i

;]

» Det iram, coerceat concupifcentiam.

in Jfoan.

g

j

,, Faä-4l. n- II.

[ &53

» Verum eft enim omnino ; omnes homines

I

!

»hoc

j

DEGRATIA,:

526

Y

, hoc poffe fi velint, fed preparatur voluntas à

2

Domino. ARetr. l. I. c. Io.

r

)

, Nam eft mifericordia Dei etiam ipfam pra-

q

»

veniens voluntatem, quz fi non effet, non pra-

ht

j

»

pararetur voluntas à Domino.

;

p

:7

Non bené intelligendo falluntur, ut exifti-

)

N

hoc eft, bonum inchoare,

iàt

ment cor preeparare

fine adjutorio gratize Dei ad hominem

E

n

l

Vperti.-

[

2

nere. ad Bonif. l. 2.. c. 9.

D

, Prov.8. 35. Et bauriet Salutem

à Domino.

m

dl

, Aug. & preparatur voluntas à Domino.

». Nec omnes, qui vocati fünt, venire vo-

bt

!

W

, luerunt &c. ut venirent vocati, erat in libera

»

voluntate. de Queft. 83. Qu. 68. n. 5.

slit 1b

VATA

, Cum bona opera in nullo effe poflint, nifi

[

acceperit gratiam. Eft autem gratia, ut VOca-

,,(;Multi 0

tio peccatori prerogetur, cum ejus meritanul-

15 edi

.lanifi ad damnationem precefferint. Quod fi

109 D

vocatus vocantem fecutus fuerit , quod eftjam

V.5

»

in libero arbitrio, merebitur & Spiritum San-

Minby !

m

&um, per quein bona poffit operari ::in quo

d nihilominus eft in libero

d

» permanens, quo

,]Ufütiam

,» arbitrio merebitur etiam vitam cternam. Exp.

l

I

]

» quar. prop. n. 6o.

Y

1

i def

, Ut velimus ,

& fuum effe voluit, & no-

ï

"

1

m

, ftrum, füuum vocando , noftrum fequendo. ad

]

j

1

S

» vimpl. l. 1. n. 10.

j

-

» Vult autem

Deus omnes ho/mines' Salvos

ltne

:

ïï

j

»

fieri , & in agnitionem veritatis venire 5 non

!

i

» fic tamen,. ut e

is adimat liberum arbitrium,

W

4

5

]

, quo vel bene , vel male utentes juftiflime ju-

Y

,,,Vdicentur.- de Spir. €9' lit. c. 33.

» V0-

!: 13

.oc em

ET PRJEDESTINATIONE.

527

RT

* Vocat te Deus, & jubet, ut facias, fed iþ.fe

lLipfm t

» dat vires, ut quod jubet, impleri poffit. Serm.

;

2

32. ft. 19.

bt

5 Poterit

adjuta divinitus voluntate eligere

.tUI', nf

?

alteram vitam &c. Ep. 140. n. 3

» Sibi nocet, quisquis refift

Ils

. 66. n. 6.

Y

iþ voluntati Dei-.

Iinon N

de Qu.. 83.

» *i non repellat refiftendo

»

in. Pf. 109. n. 2.

: qþæren'tem fe

! d g,

g

antum tu curari

N

L

»

te fine; rïianus ejus rie

T0

»

repellas &c. odit enim repellentem manus fuas,

Venira v

»

in Pf. 102. n. 5.

*

t Liben

, Et ad hoc fe intell

igant hab ere1 qü&ntum

)u

»

poffunt liberum arbitrium, non ut fuperba

»

VROA

"n

voluntate refpuant. adjutorium.. £p. I5

i Yg

»

* Multi omnino averfi dura cervice obfi-

ymentan

. Quoil

»

ftentes adverfus difciplinam Patris , & ipfam

omnino Dei paternitatem recufantes &

PA

T

»

Pf. 88. Serm. 2 m. 24.

ititum Y

ii t

!

J

» Contra Salutem veftram refiftentes Filio

Dei, &c. adv. 9fudeos n. 12.

t n

at &

» Juftitiam refpuentes ab eo deferi merüe—

»

runt.-

» Qui de fe prefümmentes,

i, &

gratiam repelle-

quad

ant. de gr. C lib. arb. n. 24.

» Etiam Spiritui San&o quanta potuerunt

ing

infeftatione reftiterint, &c. Exp. incb. ep. Rhu.

h. 29.

2

a

» Et poft hec lapfi Spiritui Sancto reftite-

:

arbjïüüm.

»

runt.

;

(ilit

» Hoceft

» ! 23.

, negratie D-ei, pacique reü&grenf.

J

f

» Dlas-

J

DE GRATIA,

528

n

(

, Blasphemia illa , qua fit , ut corde impo-

nitenti huic tanto Dei dono usque in finem

M

ad I]Jhll !

»

Ya

»

vite iftius refiftatur, nonremittetur. Serm.1r.

n. 37.

F

ie gfïlt

»

Wt

, 9i autem

tacita, & occulta offenfio e*fc á

jl

um

J

2

Dei medicina opitulari poteft: at f refiluerit,

& curari recufaverit &c. de cateb. rud. c. 11. :

AImUs

»

)

»

A quo &c. Deus mifericors volens homi-

)

VU

qui Y

nes liberàre, fi fibi ipfi non fint inimici, & non

»

refiftant mifericordie creatoris fui, mifit Uni-

Y 1

j

?

eitrhil,

genitum filium fuum. c. 26.n. 52.

5

ll

»

Non eft ergo indignum, u

t Deus dicat, ite

l)// f

inignem eternum , eis, qui ejus mifericor-

At i

»

»

diam per liberum arbitrium refpuerunt. a(f,

Terun

»

cum fel. 1. 9. c.:8.

imm d

, Non fanabit San&um ad imaginem fuam,

hi

»

qui fecit.coelum, & terram ?. Sanabit te, opus

PC

Sanat omnino ille quem-

»

eft, ut Sanari velis.

Dumur

»

libet languidum, fed non fanat invitum. Quid

p

»

autem pro te beatius, quam ut tanquam in

dmoim

manu tua voluntatem , fic habeas in volunta-

i, d

»

te fanitate tuam ?. ita legendum. n P/al. 102.

N

n. 6

, Inomnibus mifericordia ejus pravenitnos ;

li, nj

;

confentire autem vocationi Dei, vel diffenti-

re, ficut dixi, proprie voluntatis eft. de Spir.

l

Wi jq

z

afblthw

?

€&9. lit. c. 34.

! , Anime mec, quz &c. curari recufabat re-

g

ls

, fiftens manibus tuis, qui medicamenta fidei

, confecifti &c.. Conf. 1. 6. 0. 4

hematlza

PRorosrTrio VI. Gratia divi

na eft necef-

BDEO

faria ad omne opus bonum , conducibile ad falu-

Edlder

Ti

b

i eü

tem aternam.

» Non

N

ET PR;JEDE'SATINATIONE.

529

)rde«jmpæ.

i .,,- Nonait: fine me parum

n fl

poteftis facere,

; fed nihil. Serm, 157. c. 19.

l Serm'Ho

, Neque liberum arbitrium

fic defendatis, ut

f ejf

» à Dei gratia feparetis, tanqu

am fine illa, vel

Mf

]

» COgitare aliquid, vel agere

fecundum Deum

ll

, ulla ratione poffimus

T

2

, quod omnino)novx?x pot-

lrl

» fümus. Epifl. o14. m.

, Utin fide fana

üicï, M(m i

; & Catholica perfeverent,

Aült .

» que neque liberu

m arbitrium negat ,

five in

, Vitam malam, five in bonam, n

eque tamen

» ei:tribuit, ut fine

p

gratia Dei valeat aliquid.

Qifericor.

» Epift. 215. n. 4.

: » 9ine qua nullum

Ut di

prorfus five cogitando, fi-

» V€ volendo, & amando ,

five agendo faciant

» bonum. de corr. é$ gr. c.2.

m fu.

3

z

Ab ipfo , quid

lLt u

quid boni eft, donatur. in

» goan. tr.

a&t. 85. n. 3.

ylle qua.

» »ine qua boni

t Q

aliquid facere non poteft,

anquni' -

» de gr. Cbr. (. I0.

» Nemo implet legem,n

5

ifi per gratiam Spiri-

jn voliti

» tusSanGti. Serm. 8. n. 13

] Pfal. [

» Hec decem przecepta nemo implet viri-

r

-

»Venitnt

» DUs füis, nifi adjuvante g

.'

x df

» f 4.

üa Dei. Serm. 249f

5

» Illud, quod dicunt fü

fi

"

ä'cläre,ï hpniini libe-

»

rum arbitrium ad Dominica

precepta implen-

2

:da, etiamfi Dei gratia ,

ufb

)

)

& Spiritus Sané&ti do-

i

. ho ad opera bona non adjuvetur,,. omnino a-

?

nathematizandum eft. Epifr. I37.164.9, :

] eü )

-» Deo gratias egit Apoftolus pro. his

, qui

ylet

u

w»

)

crediderunt,

non utique quoniam eis annun-

-tiatum eft Evangelium,

fed quoniam credide-

!

N

P.Amort Tra&. de Deo.

d

runt

j

$39

DE GRATIA,

V

c»

L

, Trunt &c. Donum enim ejus eft etiam inci-

, piens fides.

de pred, SS. n. 39.

j

d

, Illud etiam ini

tium fidei hominum donum

, ) 1b

'

, Dei effe nos admonet, &c, ". 40. Phil. I. 29.

Augi

oftendit Dei donum &c. nec

, Utrumque

jgit

ait ut plenius, & perfe&ius credatis in eum,-

inmitus ao

fed ut credatis &c. m. 4. 2. Cor. III. 5.

Nl aj

2

uia voluntas, ut ad vera credenda mo-

ieinopat

veatür, non fibi fufficit, nifi

&c. Epifl. 186.

2)

a polm

»

".

8.

um d

, Ac per hoc, & defiderare auxilium gratiee

s. Deloc

»

- jnitium gratie eft. de corr. &' gr. . 2.

htl

l

llj

Y

, Nam quis idoneus eft velle & poffe ,

at Cad

j

fi

ï

infpirando adjuvet, ut poffimus, qui vocando

anDusj

2

preftitit, ut veli

mus? Serm. 193. ". 2.-

»

uis enim eum invocavi

t, nifi quem ipfe

Md

, prior vocavit ? in Pf. 114.n. 5.

ii ni

olun-

RUO v

, Oportet fine dubitatione fatearis, v

Ut enir

, tates hominum Dei gratia przeveniri. Epift.

» 217. fi. 30.

fom j

L

nis Völuntatem bonam,ä & prz-

Atl Y

»

ui homi

, parat adjuvandam, & adjuvat Præparatam.

I

m f

, BEncbir, c. 32.

» Quianeque ve

Ile poffumus, nifi vocemus,

ïnon u f

& cum poft vocationem voluerimus, non fuf-

»

4 ficit voluntas no

ftra, & curfus nofter , nifi

ls

, Deus & vires currentibus praebeat, & perdu-

RI

g

at,quo vocat. Retr.[. 1. c. 23.

YR

, Si enim nos ipfe non adjuvat, non dico

ha

[ i

, Vincere, fed nec pugnarepoterimus. Serm.

"d

,,Xlsö. no []

MTM

ed non fufficit, ut velis, adjuvandüs es,

i

» 9

*

"E

ET PRJDESTINATIONE, - 53:1

DN

» Ut plena velis, & impleas,

5 164 . I9.

quod velis. .S"erm,

It donys

^» Si defuerit, nihil boni agere poteris, Serm

7

.

L

,1574 D5-I3.

1l n

, Nonquia hoc fine volun

tate noftra agitur,

lt

» fed quia voluntas non imple

t, quod agit, nifi

|

.

)

:m t

» divinitus adjuvetur. de perf.

Jufi. c. 19.

GN

» Nifi adjuvet, nihil pietatis, atque juttitie,

Til

» five in opere, five etiam in ipfa voluntate ha.

, bere poflimus. Epifl. 186. n. 3.

:'um Qriie

» Cum dixiffet : fortitudinem meam ad te cufto-

» diam , ne hoc ipfo, quia cuftodit, fuis viribus

gffe, il

, arrogaret, tanquam ei veniffet in mentem &c,

Noudo

, adjunxit caufam unde fiat idoneus c

i,

u&odire 2

» Quoniam Deus fufceptor meus eft.. m. s.

quapt

» Ipfe tibi det gratiam, ut in te ipfo facias,

» quod vis, nifi enim i

pfo adjuvante , nec in te

ri$, VOl

» facis, quod vis. m. 12.

j B

» Sicut enim oculus &c. Sic & homo etiam

» perfectifime juftificatus, nifi zeterna luce jufti-

9, 60

» ti divinitus adjuvetur ,. reé&té non poteft vi-

epantu

» Vere.

de nat. & gr. c. 26.

» Damnata fententia, qua dicunt gratiam

| VOCtD

» Dei non ad fingulos a&us dari. E

ift. 217.

, m

;I

» fl. 4.

ofier,

, Afferimus ergo, donum Dei effe perfeve-

UE

»

rantiam, qua usque in finem

»

Chrifto. de den. perf. n. 1.

perfefez'atUr in

d

» Nam fi dixerimus , iftam perfeverantiam

)»

J n

tam laudabilem , tamque felicem, fic effe ho-

2

minis, ut ei non fit ex Deo, illud primitus eva-

j

-

P)

Vandllsf

j

cuamus, quod ait Dominus Petro: £go rogavi

2

!

pro

PA

j

pE GRATIA,

$32

, pfc'fvem

gt

jf

- pro te , nä deficiat. fides tua, Pbil. L. 6. de corr. &

IOo.

40.1

»

gr.n.

i

!

I

d petimus, & rogamus, ut qui in baptifmo

Xnf

Gan&tificati fumus, in eo, quod effe cepimus,

»

Qrto Q

erfeveremus:. de bon. perf. n. 3.

.

a

finem perf' eve-

, Reftat in his bonis usque in

l

um ««

»

rantia, que fruftra quotidié à Domino pofci-

L

»

tur, fi non eam Dominus per gratiam fuam in

)

$ul

2

illo ,. cujus orationes exaudit, operatur.

j

mi

»

h. 41.

"E

w

[

, Cüum con

&,et, alia Deum danda etiam non

ficut initium fidei, alia non nifi o-

Dirim,

orantibus,

domo d

rantibus prepara

ffe, ficut usque in.fmem per-

:

mb

»

feverantiam. 7". 39. '

du

Paoposrrro VIL Prima, & preveniens

N

QO.

Aet

ratia eft prorfus gratuita, & conceditur per m

lt

dum meri doni absque intuitu ullius meriti,. &

m g

operatur fola in homine.

a

"Paoprosrrro VIIIL Quando homo per

,bl

,l

confenfum obedit excitanti primzee gratiz, Deus

confert fecunda

i gratiam , cum qua fimul coo-

i

Áttamen etiam ifta fecunda

Ui

x

perat

ur homo.

ratia e

ft gratuita, quia a&io humana, per quam

IG

|

1

ld

obtinetur, eft fm&us primz gratis.

b3

V

que urget modis

TIctt

, Inftat inimicus gratie , at

omnibus, ut credatur fecundum merita noftra

E[lpfï

|

il

Q

, dari, ut fic gratiayljam non fit gratia. JDe ben.

« perf. n. 407

ll

:

d

»

D)

uare gratia

? quia gratisxdatur? quia me-

fferunt , fed Beneficia Dei

]

ll

, rita tug non prace

te

ET PREDESTINATIONE.

523

Ó d tj

,teprevenerunt, Illi ergó gloria, qui nos li-

»

berat; oi

P

lLb

mnes enim peccaverunt, 9^ egent gloria Dei.

"Gs

» Namnifi gratis data effet, gratia non effet:

» porro autem fi propterea gratia eft &c. Nam

Tptrfevo,

» li aliqua bona opera tua precefferuut , pre-

AOnpfr

, ium accepifii, non gratis, &c. in Pf. 7o.

Il m

2) n. «; I

X OR

» 9ed quia opera ex

gratia, non ex operibus

» Bratia.

Epif?. 186. n. 4.

1 efam m

» ANam fiquerere voluerit, antegratiam quid

VOW

»

meruerit, ut acciperet eam , mala füa poterit

Tnem per

»

homo invenire, non bona, etiamfi unius diei

vitam habentem

»

;

fuper terram gratia Salvatoris

r

»

invenerit. x». 6.

OreVenit

; Non fic & nunc, quando non folum bonis,

Iurper m

2

fed etiam multis malis operibus precedentibus

j r

»

mifericordia ejus

prevenit hominem &c. de

»

Corr. Cj gr, n. A1.

» Item ne quisquam , etfi non de operibus,

0 hom

de ipfo glorietur libero arbitrio voluntatis ,

ritia)

tanquam ab ipfo incipiat meritum &c. Encb.

a ümilt

»

$, 945

*

jta fecu:'

» Poft ruinam , quainuno cecidimusxomnes,

»

i g

neminem nifi gratia Dei liberari, eamque non

fecundum merita accipientium , tamquam de-

»

El

bitum reddi, fed tamquam veram gratiam nul-

urget Jl

»

lis meritis preecedentibus. de bon. perf. n. 66.

pertu)

» Etipfa bonaoperanoftra illi tribuenda funt,

j

» Qui vocat, qui precipit, qui viam veritatis

» Oftendit, qui ut velimus, invitat, & vires im-

li

1

Ü

» plendi ea, quz imp

a

)

» €on. Man. l. 1. c. 22.

erat, fubminiftrat. de Gen.

L13

; A.

g jj

534

DE GRATIA,

A

-. Alterum folus facit. ad Bonif. l. 2. n. 20.

3

» Solus preftat, id eft, poffe bene ager

P

e. ac?.

EEH«

TA

y Jimplic: 1-—1.-m. 10.

"7/88

tur incipiens &c;

, Ipfe ut velimus, opera

M

üp

, Ut ergo velimus, fine nobis

þop eratur. de grï,

» €9 lib. arb. n. 33.

us

» Preceditenimbo

na voluntas hominis mul-

Utrumque

grauæ J

, tà Dei dona, fed hon omnia &c.

t

ollit

» legitur in fan&tis eloquiis. —.Et mifericordia ejus

» preveniet me, & mifericordia ejus fubféquetur me.

l ettaf

I

» Nolentem prevenit, ut velit, volentem fub-

PUL

» fequitur, ne fruftra velit. —Encb. c. 32...

t110

r u

, Ubi quidem operamur & nos , fed illo o-

N qu

, perante cooperamur, quia mifericordia ejus

T

Prevenit autem, ut fanemur,

Vg

» prevenit nos.

türinitUs

»

quin & fubfequitur, ut etiam fanati vegetemur

&c. Utrumque enim fcriptum eft, Mifericor-

honeu

Jom QU

?

dia &c. de mat. 9 gr. n. 35.

.

, Et quis &c. nifi ille, qui

preparat volLlhta-

)! 24-

n etif

tem, & cooperando perficit, quod operando

»

incipit? quoniam ipfe ut velimus operaturin-

m co0

nj

»

cipiens, qui volentibus cooperatur perficiens

2

&c,. Ut ergo velimus, fine nobis operatur;

fiilenim N

cum autem volumus, & fic volumus , ut facia-

(f

NI

2

2

mus nobiscum cooperatur. de gr. C9 lib. arb.

d ahqmd

n. 33"/

, Aliter enim Deus p

reftat, ut velimus, ali-

Wt t

ter, quod vol

uerimus.

Ut velimus enim , &

o

5 (üum voluit e

ffe, & noftrum &c.

Quod qu-

imofr

, tem voluerimus , folus preftat, id eft, poffe

IO.

, beneagere. ad Simplic. l. 1. m.

h

à

, Nec gratia Dei fola, nec i

j

u

:pfe folus. de gr.

i.e'rm

n | tg" lz'b: &rb. n. '12.

H

ET PRÉDÉSTINATIONE.

$35

!'25 72.20

T. i

. , Et Dei donum Neiïi; & liberum arbitrium.

',,7iiïiï'e &I'Divini amoris, &

p f

tis. in Pf. 118. Serm. 23.

proprie voluntga

!

'HIUF. dg gr'

, Nafci per Chriftum volun

tatis eft, & grä—a

»

tig. in Xoan. Tra&t. 3. n. 12.

m

, Cumadjuvare nos vult Deus, nec ingratus

Q lJe

eftgrati (necparcus, necquidgiam ejusmodi)

Ptl

2

nec tollit liberum arbitrium, qui enim adjuva-

Wt w

»

tur, etiam per fe ipfum aliquid agit. in Df. 78.

enten i

»

1. I2.

n

fddi

ll 0

45 91 HOn eH'eS operator , ille non effet coo-

2

perator. Serm. 156. n. 1r.

OY s

» Non quia hoc fine voluntate noftra agi-

nemr,

» tur, fed quia voluntas non implet, quod agit,

Vetétemm

»

nifi divinitus adjuvetur. de perf. jufl. n. 40.

, Niferiy

, Ergoneut perveniamus ad adjutorium Dei,

?)

ad Deum curritur fin

l

e adjutorio Dei ? de gr.

tat volm

Cbr. n. 24.

» Non enim adjutor eft ille

doyuu

, fi nihil agatis,

optritt

»

nonenim cooperator eft ille,

r perficien

i

»

ni. Serm. 156. n. 13.

.f1 nihil operami-

; opetz

» Si enim &c. Rurfus fi tu ipfe tua volunta-

l, t face;

tenihilageres, non vocaretur adjutor, adjutof

»

enim.aliquid agentem adjuvat.

g

in. .Pf. 143.

,, 7". 6.

ve fnt

» Nec adjuvari poteft, nifi qui etiatn aliquid

a;

Js

jl

b

)

fponte conatur. . de pec. mer. l. 9. c. 5.

T

;

» Agnofce, quid pofcas, agnofce, quid con-

» fitearis, quando dicis: adjutor meus efto, ne

d.

» derelinquas me.

Adjutorem utique invocas

s 4

» Deum : nemo adjuvatur, fi ab illo nihil aga-

:

» QUr. Serm. 156. &. 21.

)

Er

L14

591

536

DE GRATIA.

:

, g

?WPOSI T

» Si ergo Deus eft, qui operatur in nobis ,

,üecefïaria :

»

quare dictum eft, veftram ipforum falutem.

apui :

p

operamini ?. quia fic in nobis operatur , ut &

jeat

»

nos operemur.

Adjutor meus efto, defignat,.

»

& fe operatorem, quiinvocat adjutorem. Serm.

A

TPOSIT

»

15 03

, Ai

, Hominis autem bonüm proþofïfum adju-

, Àlizat

»

vat quidem fübfequens gratia, fed nec ipfum

; ibund

»

iye, &t

". 22,

effet, nifi precederet gratia. — ad Bonif. . 2.

: I

Limo db

qjd Det

». Gratiam dieunt adjuvare uniuscujusque

»

bonum propofitum.. .Hoc fine fcrupulo acci-

tma2do,

cvires

peretur Catholicé di&um, fi non in bono pro-

»

pofito meritum ponerent, cui merces fecun-.

Teimmed

totoland

»

dum debitum, non fecundum gratiam reddere-

»

tur, fed intelligerent, & confiterentur, etiam

immem d

»

ipfum bonura propofitum, quod confequens

mdentia :

2

adjuvat gratia, non effe potuiffe in homine, fi

tiüne d

»

non praecederet gratia, /. 4. ". 13.

ïüu; prata

A

» Cum ergo fides impetrat juftificationem,

M

ficut unicuique Deus partitus eft etiam ipfius

»

ménfuram fidei; non gratiam Dei aliquid praz-

QUibüSdam!

AUm ii

»

cedit humani , fed ipfa gratia meretur augeri,

»

ut aucta mereatur perfici , comitante non du-

dl

»

cente ,

pedifequa non previa voluntate.

QW Omn

2

". IO.

"Ulimeny

..* Ab hoc verbo facile tranfirem, nifi me li-

"od

"ls ln

» ber ille, cui refpondi , ubi omnino nullam di-

» Cit Dei gratiam , nifi naturam noftram cum li-

» bero arbitrio, de ipfius Pelagii fenfu folicitum

fiune;e d

" Paoro-

" r?dQeret. de geft. Pel. n. 41.

*Quod t

Qd .

ET PRJZDESTINATIONE.

532

i

TU («

Pnaorosrrpo IX. G

Gratia ad-falutem abfo-

luté neceffaria concedit

ur ómnibu

m

(

Y

$, -quamvis

cum ea gratia aliqui obtineant

l €f1gna

non obtineant falutem,

» alii fug culpa

T d

PRoPosrrTrO X. Dantur diverfà gratiarum

Áhm

genera. . Aliquie gratig funt generales, & ordi-

d 1

li

nari&. Alie autem funt ext

*

raordinarie, parti-

culares, abundantes, magn

&, plenz,

!l

congrus,

perfettive, Sele&tw, fortes,

fortiffims, poten-

tes &c. imó etiam inter grat

ias Dei numeran-

SCUjUSQQ

lo acti-

dum, quód Deus temperet

poteftatem doemo-

nis in tentando , ne ejus te

ntationes excedant

QO pro-

s fenune

moraliter vires hominis, &

quod Deus five.me-

diaté, five immediaté immittat bonam cogitatio-

Vteddere

, tD

nem ad poftulandum auxilium gratie divinz ; &

quod hominem donet lumine rationis, quod in

tonfequa

hac providentia à Deo confertur, & conferva-

1 honiy,

tur in ordine ad finem füpernaturalem. Hoc tri-

plex genus

gratic falvat omnes difficultates in

hac materia

.

fetinna

ethm

il

licuid

u

» Quibusdam gratia eft utilis ad poenitendum,

r duf

» quibusdam inutilis ob refiftentiam &c.

quaft.

» 24. in. Exod.

o Don

|

volum

» Quod omnes homines poffunt, fi velint,

» Don exifüment novi heretici Pelagiani fecun-

, dum eos effe di&um. Verum eft enim omni-

)

fif

» 10, omnes homines hocpoffe velint, fed prz-

pui?

» Paratur voluntas à Domino, & tantum auge-

ram u

» trmunere charitatis, ut poffint.

Retr. l. 1.

f

ol

,) Ca IO.

» Quod acceptaper baptismum gratia omnes

PROPO

)

» ba-

!

XETP]

1

538

—4.5E GR'AT"I A,

fcit

zad falutem-p'e*rtinent,?pgügnt,

h

, baptizati &c. qu

n ^

D)

; & debeant, fi &c. voluerint adimplere. $ym.

J

gv

ific. L. fub. fin.

5 Aura

uod.non ita intelligendum eft

, quafi tan«

Yon pel'

T

, tummodo tales adju

vet, cümadjuvetetiam non

Retr. l. 1. 0. 13.

pose

, tales, ut fint tales.

d di&um eft : Mi-

»

In omnibus implet, quo

.'Eäh &0, Q

in Pf. 58. Serm. 2.

s Jéricordia ejus. prarveniet fs

n. YT.

"

«n dela

]

, Fons communis eft. Serm. 317-f.. 4.

3*

uis enim Catholicus dicat, quod nos di-

'atia (i

m adjutorium

"Iu

T

»

cere jactitant, Spiritum Sanétu

ä

virtutis in veteri teüamentov non fuiíffe ? ad

iqueim

::

g

1

ifibic:

»

Bonif. 1. 3. n. 6.

& hic adjuvat ,

$7)

, Imo veroó & hic fovet ,

b)

|

f il

. & hic. neceffaria fubminifcrat. in Pfal».,ggw.

»

n. 27.

:z:& duxil

, N

usquam tibi deeft, tu illi noli deeffe , tu

Tf6S Ut

tibi noli deeffe.

Incipit enim tibi dicere Deus:

»

:

ibit

AtC

, tü non potes

? quare ille poteft ? quare alter

?

, potuit? in Pf. 119.

n. S.

ifb

eh-

magnisque largitur. Epift.

a

m

» Quam pufillis,

s t91. . 1.

us per Chriftum datur pu

j]

T0

epifl. 190. n. 3.

.

jïllis ,

0[1

, & magnis.

datur pufillis, &

, Inimici gratie Dei , que

lm e

, magnis. ad Bonif.l. 1. n. 2.

1]

Q

boni fimus, ac-

, Pertinet ergo ad nos; ut

At vell

, cipere, & habere, quod dat, qui de fuo bonus

M

193.8. I3.

[

» eft. Epif?.

Qten

»

uia & ip

fas vires, quantas hic habere nos

b qto

»

competit, ipfe fubminiftrat certant

ibus, quem

H

, togamus. Op. imp. L. 6. c. 15..

dtim

homini-

oü(cn, Ic

, Conqueritur egim Deus fipe de

?

us

ET PRJEDESTINATIÓONE.

sl

539

C lr

, bus, ficut per innumerabiles apparet Scri-

Jfe Syn

» pturarum locos, quod nolint credere s

, FeCté Vivere. de div. quaft. l. 1. qu. 3. m. 1 5

tsq 1

Vf ts

» NOD permifit ullum m

fet

UR

*

ortalium excufare fe

Sl

j &&m Pf 1B-n. *

» Opus eft, ut habeas, unde Vid,ea'ä, qüod ti-

tl M.

J a

, bi nunquam recedit, opus eft, ut non rece-

» das ab eo, qui nunquam recedit ; opus eft, ut

, tu non deferas ,

7' n' 4-

& non deferis. n Jfoan. tratt.

,7 2. 71' 80

100 005 d

, Gratia quippe adjuvat,

Vfütorin

ut legis (iuisque fit

ülfe? al

, fa&tor. de gr. & lib. arb. m. 94.

» Neque imperaret hoc Deus, ut faceremus,

» i impoffibile judicaret, ut hoc ab homine fie-

At

1

» teCec r Pr s6 -u

Lj g

, Adeft ille, qui prebuit exemplum, ut pra

» beat & auxilium. . Jubet, ut facias, fed ipfe

dedfe, t

» dat vires, ut quod jubet, implere poflis. Serm.

jcereDur

quite di

» 32. C. 9.

» Dubitare non poffüm, nec Deum aliquid

» impoflibile homini precepiffe, nec Deo ad o-

i. D

:

J

1

» pitulandum, & adjuvandum , quo fiat, quod

p

» Jubet, impoffibile aliquid effe. de pecc. mer.

,) I2.n

pii;

.5 Aurum etfi volueris, forté non habebis,

» Deum cum volueris, habebis, quia & an-

fmis

» tequam velles, venit ad te &c.. n

Pf 32. Seru.

5

(o bt

» 3. 1. 16.

f

» Utautem non cadat paries, Dominus fu-

hu

» fcipiet; quoniam qui dat poteftatem tentatori,

u d

» ipfe tentato praebet mifericordiam: ad men-

» iuram enim permittitur tentare Diabolus. . in

" homäï

» Pf 67.m. 10.

3 NI'

jJ

540

GDEGGRATEA,

Qp d

, Nihil tentatiohis accedet ultra vires duas.

J

j

. fl

,in Pf-94.n. 9. -

j

m

gll

»

Übique pre

fens eft omhnibus &c*.l ubique

gj d

reíto eft. Serm. 4. c. 6.

!

!,p

« Q TO

. O Medicinam omnibus confulemtem &c.

J

ic li

, quis fibi effe claufum regnu

m q"coelo;'umv putet.

:

«t non

»

de Z4gon. Cbr. c. 1.

f12, Q

» Qui curavit facere te, non curat reficere

wïä

imaco

»

te?. in Pf.345. 1. 13.

1?3[13, ut Ji

, Non enim fecit, & deferit. im Pal 26,

46- I!

MI

J

J$

Deus autem dare.vult, fed non dat nifi pe-

|

»

tenti, ne det non capienti.

in Pfal. 102.

teDera

n

IO,'^

oD

»

ï

, Et petere, & querere; &

pulfare ille con-

ii ho

X

»

cedit; qui ut hzc faciamus, jubet. ad Simpl. l.

»

I.qu. 2.

4t5, C0

, Eo ipfo

; quod &rmiffime creditur, Deum

", &

dU

juftum, & bonum impoffibilia non potuiffe

ml

precipere,

hinc admonemur, & in facilibus,

t qu

T

2

quid agamus ,

& in difficilibus quid petamus.

)

de nat. €9 gr. 83.-

An j

, Et ilinc gratias agan

t, quod aliquid fine

itynef

difficultate fecerint &c. Et ubi difficultatem

dQ q

)

aliquam fentiunt, fideliffimis , & perfeveran-

uab]

]lo

Wi

tiffimis precibus, & mifericordie promptis o-

i

peribus facilitatem à Domino impetrare perfi-

|

ftant. n. 82.

»

of

, Nonigitur Deus

impoffibilia jubet, fed ju-

Wlven

, bendo admonet, & facere, quod poflis, & pe-

J

Q

, tere quod non poffis. ". 5o.

QUMT

, Conetur ergo anima &c. & dum conatur ,

L3)

g»

pofcat auxilium. c. 1 5

m

"

,NOn

ET PRZEDESTINATIONE. 541

iif

, Non enim confidendum eft de noftris vi-

»

ribus, fed oratio à

d

) &C. Ubiqw

J

'ungendg conatibus. de

»

Conjug. adult. l. 9. n. 13.

fülentes l

» Qui ergo fecit, antequam rogareturidäfe-

»

ret, cum rogatur? in Pf. 26. c. .

e Otum.putet,

, Nec aliquam ob caufam Scriptura comme-

M m

»

morat non effe gravia divina precepta , nifi

»

ut anima, quz illa gravia fentit, intelligat, fe

»

h Dj

nondum accepiffe vires &c. & oret gemitu vo-

»

luntatis, ut im

quft. n. 21.

petret dongm facilitatis. d? perf.

üat nj

» Quibus etiam in ipfa ignorantia, & diffi-

il 1ot,

»

cultate liberam voluntatem

petendi, queren-

2

di, & conandi non abftulit.

t lo

de lib. arb. 1. 3.

»

n. 58.

ü Simpl. l

» Ad hoc enim valet, quod fcriptam k(lefc, fi

»

volueris, confervabis mandata, ut homo, qui

itir, Dut

»

voluerit, & non potuerit, nondum fe plene

n p

»

i f

velle cognofcat, & oret, ut habeat tantam vo-

luntatem, quanta füfficit ad implenda mandata;

jd peim

de gr. &j lib. arb. n. 31.

» Non jubet Deus , quod fciret non poffe

|digitf

»

ab homine fieri, quis hoc nefciat, fed ideo ju-

Qifci

|

|

»

bet aliqua, que non poffumus, ut noverimus,

n

quid ab illo. petere debeamus, ipfa eft enim

| prompt

?

Ef

l

ä

f

fides, quz orando impetrat, quod lex imperat.

z

yetrit)

no 32-

.

, Hsc eft fidei fanitas, quz nos facit quzre-

'ubg[, fed;

re, ut inveniamus, petere, ut accipiamus, pul-

POHB, &Pl

are, ut aperiatur nobis.

Contra iftam qui

j

difputat , contra fe ipfum claudit oftium mife-

:

n

L

ricordie Dei. depc-f. juft. c. 19.

N

» Nec tamen c:gm'ea gravia fentit; defpef

!

» fan-

p

342

DE GRATIA,

, do frangetur, fed ad querendum, petendum,

9 No[] POfl

» pulfandum cogatur. c. IO.

ï)"Hoc qute

mortali vita libero

, Hoc enim reftat in ifta

í futurum'

»

arbitrio, non ut impleat homo juftitiam cum

w'ffant, fl (

»

voluerit, fed ut fe fupplici pietate convertat

;nolebdt

»

ad eum, cujus dono poffit eam implere. de div.

h

(mili

»

quejL. 1. x. qu. 1. n. Y4.

Ald ]

elt

-

» Jam vero ut per

feverent in eo, quod effe

lrl erg

»

ceperunt, etiam pro fe ipfis orent üdelgs. E-

d e

»

pifl. 2317. n. Y4.-

asfera,

, Adeamus ergo cum

fiducia /ad thronum

(s nf

2

ratiz, ut mifericordiam confequamur, & gra-

3 0pert

)»

tiam inveniamus in auxilio opportuno. Hebr.

Áite elfe

IV. 16.

»2

htfici

» Ut nemo de fe defperet, qui fuerit ma-

inc leet

»

gnis peccatis involutus, & magnis fceleribus

12 Dlas

)

irretitus.

Serm. 278. n. 1.

thufüm

; Qüidquid enim feceris, queecunque pecca-

d id

»

veris, adhuc in vita es, unde te Deus omni-

TU

»

no, fi fanari nollet, auferret. —Serm. | 351.

iutiue

»

n- 12'

"i bl

: judicii &c. non-

,.Nondum venit tempus

t nl

»

dum finita eft via, nondum claufus dies &c.

non defperetur. Serm. 17. ". 5.

ge Qon ]

2

fenfufn. Ea

l

, Deditillum Deus inreprobum

N'ullam el

eít czecitas mentis, in eam quisque datus fuerit,

»

i

4D0n

»

ab interiore Dei luce fecludit

r; fed nondum

lo

»

penitus cum in hac vita eft. m P/al. 6.n. 8

1

, Ecce deferit peccatorem : ergo defperatio

»]

Bb2 abfic.

Non ergo defpéret nix , non de-

rb

V u

, fperet nebula, non defperet chryftallum. 8

L]

V titet

» Df 147. ". 26.

; Non

E

*Wegm

ET PRJDESTINATIONE.

543

» tl

E

, Non poterant credere. in

, T. $.

ïoan. Tiatt, c3

lvj

[

»

Hoc aütemPropheta prædixit, quia Deuä

TU

AE t

» hoc futurum effe prefcivit; quare autem non

» poterant, fi à me

quzratur , cito refpondeo ,

Doler dj

» quia nolebant.

» In fimilitudine duorum hominu

m pofite

€0, quid

» lint, id eft, jufti, & injufti.

Con. 4ddün. c. 26;

I fide

» Mala ergo arbor fru&us bonos facere non

» poteft, fed ex mala fieri bona

d türonm

, fructus ferat. -

poteft, utbonos

Qur a

» Quia nifi quisque voluntatem mutaVerit,

uo, B

» bonum Operari non poffet; quod in noftra

» poteftate effe pofitum

» alio loco docet, ubi

» ait : 2dut facite arborem bonam &c.

a n m

ts r

» Hinc licet advertere, etiam ipfis Judeis,

» quorum blasphemiam Dominus arguit, non

u p

» fuiffe claufum corrigendi fe, & penitendi lo-

» cum, quód idem Dominus in ea ipfa reprehen-

e Deut r

d. Y

, lione aitillis : aut facite arborem bonam &c.

» Quod utique nulla ratione diceretur eis, fipro-

ii & d

» pter illam blasphemiam jam commutare ani-

(it

, mum in melius, & recte fa&orum fru&us ge-

fs

» herare non poflfent.

Exp. intb. Ep. Rom.

» n- 22-

m fenlin

» Nullam effe animam, quamvis perverfam;

je dats i

Ó

j

» Quz& tamen ullo modo ratiocinari poteft, in

od

» Cujus confcientia non lo

quatur De'UVS. de Serm.

Jf

» Dom. in Mon. 2. n. 32.

11 O de[ph

» ln veritate comperi , quia non eft per-

cuig, P

» :onarum acceptor Deus, fed in omni gen-

hyyü&h1 '

» te, qui timet eum, & o

peratur juüitiam , ac-

» ?egtus eiï: .ill;. at X 34-

4

jj

DE GRATIA,

344.

il

Ms

, 9uper omnes defcenditSermo Dei de ce-

u

j

)

Serm. 4.

j

, lo &c. irrigat bonos , & malos.

fj

22

Vn. 30-

,,, Ànima &c.

facultatem habet , ut adjuvan-

J COglt

35

te Creatore fe ipfam excolat, & pio ftudio

od

poffit omnes acquirere , &

apere virtutes,

j d

nte, & ab igno-

25

perquas & à difficultate crucia

Non enim an-

:

J

j pit

pPl

rantia czcante liberetur &c.

ratid

teomne meritum boni operis parum eft acce-

a l

29

piffe naturale judicium &c. Quod fi agere

" p

'noluerit, peccati rea jure tenebitur , tanquam

fhc &

qu& non bene ufà fit ea facultate, quam acce-

d 001

pi. Quam

quam enim in difficultate, & igno-

rantia nata

fit, non tamen ad permanendum

inqo

9?

df

25

in eo, quo nata eft, aliqua neceffitate compri-

du f

25

mitur. de lib. arb. 1. 3. n. 56.

2:atiam, (

, Quse füunt munera, quo omnibus abun-

'&CI

, dant? &c.

ui folem fuum oriri facit fuper

uis non habet iftam

mb

,, bonos, & malos &c.

TE

35

mifericordiam Dei , primo.ut fit, ut difcerna-

tur à pecoribus, ut rationale fit animal, quod

a D

95

Qund

$5

poffit Deum intelligere; deinde frui ifta luce,

n fen

25

ere, pluvia &c. in Pf. 33. n. 7.

uit falvos Heriü

M

H

, Nec utique Deusinjuftenol

.j

(Jït,u

35

m

cum poffent falvi effe, fi vellent. Encb.

/

N

29

Co' 950 1

dl

, Cumapu

d. Dominum etiam illi fint inex-

35

cufabiles, quibus lex data non eft, neque au-

jmy VE] |

235

dito Evangelio dormierunt, quia per crea-

] Sed lpl

22

turam poterant cognofcere creqtorem. uj

A.

f

35

Evang. 1. 2. qu. 46.

95

uis enim fcripfit in- cordibus hominum

*

J

t

33

Deus? de qualege Apo-

Afj

' naturalem legem nifi

T

-

| ftolus

E'i' PRJEDESTINATIONKE.

345

t]u h

, ftolus ait: Cum enim gentes, que legem non haZänt,

(f Sfrm. |

,, naturaliter, que legis funt , faciunt, conte[Lante con-

25

Jiientia ipforum &c.

uapropterífi omnis ani-

ï; "t.üdjüvar.w

25

ma rationalis etiam cupiditate czcata, tamen

M fj

9?

cum cogitat, & ratiocinatur, quidquid in ea

RUT

25

ratiocinatione verum eft, noh ei tribuendum

ate,&abigno.

35

eft, fed ipfi lumini veritatis , à quo vel te-

Uur,

22

AU s.

nuiter pro fui capacitate illuftratur, &c. 5

, Gratia ejus illuminationem 5 juftificatio-

od ( qn

25

nemque noftram etiam intrinfecus Operatur

&c. de pecc..mer. l. 1. c. 9.

U? Gu

25

QUam at

, Hac enim gratia baptizatos qüoquekpar'.

te m

35

vulos fuo inferit corpori &c.

Sicut ergo il-

fanendum

25

le, in quo omnes vivificantur, preter quod

i QT

??

fe ad juftitiam exem

1

plum imitantibus prebuit,

P

dat etiam fui Spiritus occultiffimam fidelibus

nibus d

RD

25

gratiam

ri fictly

35

is &c.

, quam laïtentgm infundit, & parvu-

t habetit

, Cum benignitate utentibus eo " quod ac-

, dl

9?

ceperunt, adimplebit, atque cumulabit , quod

25

dedito .D'gä. C/?T?/i. lu Io no I.

3nimad i

frui a

, Quando autem non agunt, five omnino

25

non faciendo, five non ex charitate faciendo,

»5

xlülvode

orent, ut quod nondum habe

Vnt, gc"cipiant.

lo 5

35

de corr. & gr. . 4.

» Sedintereft, quibus articulis temporum,

l].h üüt I

35

vel celebratione Sacramentorum gratia ple-

22

nior, vel evidentior infundatur.

lib. 1.qu. 9.

h i

j p

» 9ed ipfa gratia meretur augeri. Epif/. 186.

Y

orem »

35

) 1O0.

» Ét tamen quamvis parva, & imperfe&a

; I

j

2

nhon deerat &c. de gr. & lib. arb. n. 33.

Mm

: )5 Et

l

D.«dmort Tratt. de De'o./

*

ji

546

DE GRATIA,

t

que

. , Et quis iftam etfi parväm/ dare öæperat

a, !

$2

charitatem, nifi ille, qui preparat volunta-

V

Va

((

?2

tem ?

vocat, Q

,

, Kantum gratic infunditur, quantum vale-

i

130

2

mus haurire.

Hier. in Sfovin. l. 1.

Mi

entiam &d.

»

, Quibusdam inutilis ob refift

,Dileria

25

non tamen per fe ipfam inutilis eft, fed fe-

,(ia qui

25

;Llndunl cor malum. ug.in Exod. Quaft. 24.

, Dit, uf

Bul

; Quamvis multi uno modo vocati fint, ta-

95

men quia non omnes uno modo affe&ti funt,

y I

illi foli fequuntur vocationem, qui ei capien-

at d

25

25

dereperiunturidonei. ad Sümplic L. 1. qu. 2.

n

fi. 19.

dperfca

?5

, Ut haberet in fide liberrimam, fortiffi-

i.

25

mam, perfeverantiffimam Voluntatem. de corr.

ope

22

& gr. n. 17.

- Q quor

» Llenjor, e

U. 2.

»

ft evidäntigr. ad Simplic. l. 1.

15, QUi

E

M

,, Evidentior , & clarior. de Spir. C lit

". 12.

^M i

25

|-Aimys,

, Gratia potentiore conver

fus. de þræd. SS.

". 40.

Aitüt j

»9

TC

$, EX quo

apparet, habere quosdam in ipfo

bl

ingenio

divinum naturaliter munus intelligen-

d gre

tur ad fidem, fi congrua fuis

m

!

95

tie; quo movean

B

Y

:Mïum

entibus vel audiant verba, vel ügpa con-

25

ípiciant. de don. perf. . 35.

n l

Nj

25

An forte illi, qui hoc modo vocati non

29

confentiunt , p

offent alio modo vocati ac-

Ri

dare fidei voluntatem ? illi enim ele-

,, commo

tl

m, qui

j 25.

» 0 'qïl.li congruenter vqcaci, illi aute

, Con-

ET PRE*DESTAIlNATIONE.'

547

t 5æ 1

» Congruebant, neque cohtemperabantur vo-

HU ol

» Cationi, non electi, quia non fecuti, quamvis

^; VOCati &c. Cujus autem miferetur, fic eum

» VOcat, quomodo fcit, eicongruere, ut vocan-

!

qIUantum u

]

]

» tem non refpuat.

ad Simpl. l. 1. qu. 9. n. 13.

fldentiam l

. Utrumque legitur in Sané&tis eloquiis, &

I lii

Bu

)

» mifericordia ejus preveniet me, & Mifericor-

Auf ( |

», dia ejus fübfequetur me.

Nolentem przve-

» hit, ut velit, volentem fü

bfgquitur , ne fru-

alfeti

» ftravelit. , Encbir. c. 3.

» Preparat a

li d cypia

djuvandam,/ & adjuvat präepa-

5» Iatam. ibid.

IMM

» Utincipiamus, dictum eft

, preveniet me,

» Ut perficiamus, dictum eft: íu

r

» 4d Bonif. l. 9. n. 2 x.

bfequetur me-.

kem, derm

»» Cooperando perficit, quod operando in;

Oi

» Cipit, quoniam ipfe ut velimus, operatur inci-

» piens, qui volentibus coo

» de gr. &9' lit. arb. m. 33.

peratur p ?rüciens.

TT

» Nifi ipfo excitante, atque adjuvante nom

fj

» poflumus. JDe pecc. mer, 1. 2. n. 31.

» Sicut gratia dividitur in operantem, & co-

» Operantem fecundum diverfos effectus ita et-

ydam ini

usintelli

2)

jam in prevenientem, & confequentem. 1.9.

-

25

d. 3- art. 3.

t

re] flgüa u

» Utrumque ad Generalem Dei gratiam per-

25

tinere. Retï. lu I- C- 24—. no 20

, Non fic accipiendum eft, ac fi pax ipfa, &

y voctit

?5

) vOCa

i

reconciliatio non pertineat ad Gratiam gene-

j

FE

ralem, fed quod fpe

$

jl n

22

6,25.

cialiter nomine gratie &c.

í

autem;

(

)

]

meg

Päo-»

!

y?

5498

pE GRATIA,

ucs

f

ia

,VVPROPWOWSITIO XI. Prædeffinatio eft Di-

V

i

jj d

fpofitio divina circa totam Seriem beneficio-

E

äwidetur

rum fupernaturalum prepa

"

ratorum, homini à

^

[ber

l

!

Deok.

*:

À

ä

u

PaRososrrro XIL D. Auguftinus profi-

1

: uf

L

1

j

tetur, circa predeftinaüonem fe anteriorum

Patrum fequi fententiam, & ex eorum textibus

M

conftat, illos docuiffe, quod predeftinatio ad

, tl

glqriam fiat dependenter à meril;is.

, 1500l

at

Pnoprosrrro XIIIL D. Auguftnus ipfe-

met in multis textibus declarat, fe admittere

, Qu

ff

pradeftinationem ad gloriam dependentem à

D

vurqie

prgeViüs meritis.

P urgue

Pnoposrrrio XIV. Räperiuntur tamen

j

etiam multi textus D. Auguftini, in quibus vide-

^m u

tur afferere predeftinationem ad gloriam inde-

(

&euone

pendentem à previfis meritis.

QUs ltc

PaOoPOS 1ITIO X V Omnibus confideratis$

V

n De

1. quod D. Auguftinus ftatuat, pre-

apparet ,

d fidem effe independentem ab

Fg,

defítinationem a

ullo humano merito.

9. Quod circai alteram

vt

A a

queftionem, an preedeftinatio ad gloriam fiat in-

us

dependenter à previfis meritis , habeat text

)

T

varios, predeftinationi gratuitze faventes, &

ol

Q

contrariantes : ita tamen, ut hi pofteriores tex-

UY

tus tantum fint intelligendi de parvulis nondum

lil

3. Hoc tamen obferva-

adeptis ufum rationis.

BI

relicet , quod tam in locis, ubi predeftinatio-

:

lil d

, 1

ET PRJEDESTINATIONE.

549

Bo j

ni gratuitee ad gloriam Videtin'f.favere, quàm in

| beneücw

om

I i

jiis, ubi eidem predeftinationi gratuite ad glo-

riam videtur repugnare, non preejudicet liberta-

ti, feu libero arbitrio in adultis, ita ut quilibet

adultus poflit grati& confentire, vel diffentire,

]Q proü'

ficque ad fal

torum

velit,

utem æt,ernam pervenire, dommodo

g

W tb

Md

, Namque in fua, que falli, mutariqüe non

» potefL, przefcientia, opera fua futura difpone-

» Ie,id omnino, necaliud quidquam eft prede-

Litus h

j

Adrnitfere

, flinare. de Don. perf. n. 45.

, Quid eft, quzfo ; non erant ex nobis, nam

dentem à

» fifuiflent, manfiffent utique nobiscum? INon-

2»

ne utrique vocati fuerant, & vocantem fecu-

95

Ti t

tij; utrique ex impiis juftificati, & per lava-

Lj

35

crum regenerationis utrique renovati ? &c.

yibus v

5

Oriam ii

:.

Verum tamen fecundum aliam quamquam

» difcretionem non erant ex nobis. in r. Sfoan.

5 1 19,

V

confdt

, Prius itaque fidem , qua Chriftiani fumus,

» donum Dei effe debemus oftendere. depred.

ndenten)

( n

rcu d

» Elegit ergo Deus "Fideles, fed ut fint, non

riam f

» quiajam erant. m. 34.

beit r

, Nemo ergo dicat, ideo me vocavit Deus,

yenta,

» quia colui Deum, quomodo coluiffes, fi voca-

. tus non fuiffes ? &c.

uis prior dedit il-

o

]i d

$ li? &c.

uomodo przdeftinareris, nifi quan-

T Oþeh

» do non eras?

uid Deo dedifti, quando qui

n

» aliquid dares non eras? Serm, 158. n. 3.

lj

Mm 3

» Qucfd

*

hi

550

DE GRATIA,

A

i

, Retra&atis priorum hac de re opinioni-

u

Ul

,, bus, peene omnium par invenitur, & una fen-

»

'tentia, qua propofitum , & predeftinationem

u

j

95

$.

Dei fecundum prafcientiam receperunt.

jfiumi

35

Profp. Epift. ad. dug. n. 8.

præfcite

. Quod invenerunt in-Ecclefia tenuerunt,

tum p

29

quod didicerunt, docuerunt, quod à Patribus

Jit

P

acceperunt, hoc filiis tradiderunt.

Con. Jul.

"

U

P

Z. 2. n. 34-

» Quod credunt, credo, quod tenent, tene

»

deftin

35

)

TIerlitl

quod docent, doceo. Jib. 1. n. 2o.

,, Itaque.non res indifcretri judicii electio

præde/la

eft, fed ex meriti dele&u fa&a difcretio eft.

Qu

(f 1

99

MO t

25

S. Hilar. in P[al. 64.n. 5.

;» Hoc ex Dei prefcientia ve

Mit T0e

nire j ut— quem

Lumne.

29

fcit &c. S. Hier. in Gal. c. 1.

e.[ïüïab —æ

, Non ex prajudicio Dei , fed ex meritis

i m

, Ssingulorum. n lfa. c. 1.

», Porro dile&tio, & odium Dei, vel ex prze-

L

», Ícientia nafcitur futurorum, vel ex operibus.

n

lii

35

in Malacb. c. 1.

"Mu

, Parate, inquit, funtin celo diverfie, &

U

95

plurime manfiones plurimis , diverfisque vir-

14

25

tutibus, quas non perfons accipiunt, fed ope-

of

N

25

ra. Fruftra igitur à me petitis, quod in vo-

h

'bis fitum eft, quod Pater meus illis paravit,

4 M

25

29

qui dignis virtutibus ad tantam afcenfuri funt

) RCPO

25

dignitatem. . Zldv. Sfov. l. 2. &. 15.

ditm

,, Ambrofius Do&or meus. op. imp. L. 1. f.

ii ]

N

AA

W

99

392. Meus eft Preceptor Ambrofius, cujus

EP)

fed &c. p. 1330.

M,

non folüm ;iberos legi,

» Quem

D d

1

ET PREDESTINATIONE.

531

,. Quem veneror, ut Patrein. Con. Sful. L. I

l

TT f

?

9. IO..

5

UDon

1

, Quia Deus perfonarum acceptof non eft

?

Jtunt.

VUf (

, unde & Apoftolus ait : Quos prefcivit , & pre-

,» defiinavit, non enim ante predeftinavit, quam

"r

;

» pr&fciret , fed quorum merita prafcivit, eo-

UM

,Ium premia predeftinavit.

$. -An?brof de

av

;

2 498 5-5.0, 637 83.

,, Circa ordinem a*utem-præfcientiæ, & pre-

TE t

, deftinationis dicunt quidam, quod prafcientia

'/

$35

meritorum bonorum, & malorum eft ratio

Tci f

25

predeftinationis, & reprobationis &c. Ethoc

t af

25

quidem rationabiliter diceretur, fi predefti-

25

natio tantüm refpiceret vitam &ternam, quse

A qun

25

datur meritis.

Sed fub predeftinatione ca-

N

PP)

dit omne beneficium Salutare , quod eft ho-

] ex mj

25

imniniab sterno divinitus

€. 8. Rem. L«e&t. 6.

preparatum &c. m

25

at

» Percipite regnum, quod vobis paratüm eft

er opet

25

ab origine mundi :

uibus meritis ? effurivi

Pp)

enim,, & dediftis mihi manducare &c. Serm.

ivb

23

137. . 9.

rfique

(

,, Ut parentur ifte manfiones &c. hoc eft

w

,dop:.

235

diverfitas premiorum pro diverfitate merito-

quodmt

l

j

ii

25

rum. in jo. Tratt. 68. n. 3.

;

(cenir

, Repofita eft mihi corona juftitie, quam

25

reddet mihi Dominus in illa die juftus Judex.

)

35

9. Tim. IV. g.

T

»

[

j

TIHUS

"W. 2.

», INon dixit, donat, fed reddet.in P/al. I»ooþ

J

239

h

Í

M m 4

, Nam

JJ

ä

ji

$^

DE GRATIA,

|

. Nam quos prefcivit, & præde&inaüit.

| g

ii

,J4Rom. 8. 29.

», Quos prefcivit, ut predeftinaret. JDe Spir.

[

0

235

Q

& lit. n. 7.

dent

295

uod di&um eft, quia elegit nos Deus ante

g

235

mundi Conflitutionem , non video, quomodo fit

" Siv

25

di&um nifi prefcientia. 44d Simplic. l. 1. qu. 2.

25

n. 6.

: iniqut

L Ó

, Predeftinatio,. que fine prefcientia effe

95

non poteft. de pred. SS. n. 19.

,Jl

» lp dividere potuit, cui etiam futurum

,Dt j

25

non naturz, fed voluntatis malum occultum,

,U n

Eu

?5

aut incertum eífe non pOtuit. de Civ. D 1. x1.

25

UI

,

, Inter hos ergo, & illos Deus velprafcien-

At

235

tia, vel opere dividiffe quis dubitet? c. 23.

,nitor

,; Peccatores falvos facere, quos prefcivit,

audiu

2

& predeftinavit, & &c. m. 5.

lo

,, Gaudium ejus de falute noftra, quod in

yivolü

95

illo femper fuit

«

, cum prefcivit, &prædefcina-:

At

95

vit nos. Zn jo. drog u .

qn d

/,, Novit Dominus , qui funt ejus, & quos

ï«ïäö. 43

25

prafcivit, ipfos & predeftinavit. —Trad. 48/.

35

H. .

| ! QUI j

d n

,,; Poft hanc autem vitam merces perficiens

'ïa

99

redditur. Sed eis tantum, à quibus in hac vi-

»A N

l

, ta ejusdem mercedis meritum comparatur

)

?

5de

"IQ

T

» berf. jufl. n. 17.

n

, quod þrædefcina—

,, In eo genere hominum

Tb

s ;um eft ad interitum ; fuper hos enim

refpe-

Rüs u

» Xit

ET /IPRIEDESTINATIONE.

553

T

59

xit Dei prefcientia

, protulitque fenteptiam.

9?

de perf. jufl. n. 31.-

I* ) j

2*

uos Deus ita peccaturos, ut zterno igne

L

25

efflent damnandi fine dubit

3

atione « prefcivit.

'» Wnüdo [t

95

Epift. 186. n. 23.

! .h.qu, l

, 9ive damnandi pr»æd,e.üinati' fm(tïpropter

25

iniquitatem füperbia.

CTA

35

n. 26.

'de*. pecc. m l. 2.

n füfurm

, Aut mala pro malis retribuuntur, ficut

?»

Deus ignem cternum retributurus eft impiis;

LOm

25

aL

aut bona pro bonis, ficut regnum sternum

25

retributurus eft juftis. im Pfal.x18. Serm. 7.

;

35

T. l.

ln

, Sicut merito peccati tanquam ftipendium

V CHIAT

95

redditur mors, ita merito juftitize tanquam

0s pl

29

ftipendium vita cterna. |Epiff. 194. n. 20.

, In hoc Capitulo hoc difcimus, quoniam

i, qui

39

j prede

quos voluit Dominus, hos elegit.

Elegit au-

25

tem, ficut dixit, Apoftolus, & fecundum fuam

25

gratiam, & fecundum illorum juftitiam. Serm.

jus, d

25

IOO. n. 3.

r

» Qui enim diligunt, quia diligunt,, eli

2$

tur. in Joan, Tratt. 76.m.2.

Z

Sunf

Q]

Wt

busit

!

. Allis paratum eft à Patre meo &c. mon

Tb

35

onpi

eft meum dare fuüperbis, hoc enim adhuc e-

25

rant &c. aliis paratum eft; & vos alii eftote,

"

25

& vobis paratum eft. .Quid eft alii eftote?

)d pr?ääe

y a.

P

prius humilianimi &c. in Pf. 126. n. $

Mm s

Ego

j

554

DE-GRATIA,

Sicit

yi

* , Ego fcio, quoselegerim : Quos? Xniü eoks,

jl

Py)

qui.beati erunt faciendo ea, quz precepit, ac

o qie

93

facienda monftravit, qui efficere beatos pot-

^

32

'eft. i go. Tr. 59. n. 1.

1

, Non predeftinavit

aliquem , nifi quem

)

Nat

& fecuturum vocatio-

otelt

3

| prefcivit crediturum ,

"

, nem fu

am; quos & elec&tos dicit. Exp. quar.

j omn

3» Drop. "- 55.

-

,nate, !

,, NOvit, qui

d quisque fit fa&urus ,& qüid»

in Joan. Trad.

»

N

4, fitpro ejus opere redditurus.

n

o 59 b

)

v sg EEE

Efau omnes carnales, Jacob autem

minores ele&i, majores

, Qu

, omnes Spirituales 5

fint

J

2?

reprobati.

in Pf. 136. n. 18.

bonis Chriftianis &c. major in

E

,; Minor in

» füperbis &c. in Pf. 46. n. 6.

wyinf

]

sfituot

, Vult&ipfe elegi? fiat minor.

.

a bona in

i

, Non quia invenit Deus oper

l

ïu

, hominib

us, quz eligat, ideo manet propofi-

, tum juft

ificationis ipfius; fed quia illud ma-

Predi

D

uftificet credentes; ideo invenit o-

925

net, ut ]

L

, pera que jam el

igat ad

regnum colorum. ad

r Nlü Y

, eünpl. l. 1. qu. 2. n. 6.

& u

cum Deum rogat, ut San&us fit,

/» San&tus

, id utique rogat, ut San

&us effe permaneat :

Wt

continens &c. dé

J

$

ita utique, & caftus &c.

, don. perf. m. 4-

! Cum

, An quisquam dicer

e audebit, Deum non

Tf

i

ut crederent?

, prefciffe, quibus effet daturus,

'tti

Ro

" n 35*

,; 9icut

ET PRJEDEKSTINAT.ION*E.

535

ljy!

li

i

j!

Ti

:

, sicut non deterremur à confitenda prz.

"u

i(j I

» fcientia Dei , (f quis dicat, tales eritis po-

, ítea quales vos Deus futuros effe previdit.

25

n. 38-

MÉ us

"mv

j

, Namque in fua, que falli, mutarique non

li,

» poteft, prefcientia opera fua futura difponere

l XM ;

PP)

id omnino nec aliud quidquam eft predefti-

Ir

35

nare. 4 4L

1 Jin j

» Predeftinaffe eft hoc prefciffe, quod fue-

32

A00) ajen

rat ipfe faGturus. m. 47.

1, Dtro

» Quodfi dantur, & ea fe daturum effé pra.

235

fcivit, profe&to predeftinavit. 5.42.

t, gt

» sed ii (Pelagiani) folum initium fidei, &

25

usque in finem perfeverantiam, fic in noftra

Qt

PP)

conftituunt poteftate, ut Dei dona effe non

pe t

35

putent &c.

Viret r

35

dunt.

n. 42.

Catera verö' ipfüm dare conce-

J illt

$ Præddüinatio eft gratie præþarätio. de

eo ao

yelorün à

» fred. SS.n. 19.

» Nifi vocatione contempta reprobus fie-

3

W

Savtu

» ret. . ad Simpl. l. 1. qu. 2.

p

e iil

;, Hoc ärgo Dei donum fu

j

þplicitei' e;:nereri

Qdl

»» poteft. de don. perf. n. 10.

» Cum coh&et, alia Deuim danda etiam non

Du

, Orantibus, ficut initium fidei, alia non nifi

:

"

» Orantibus preparaffe ,

» perfeverantiam. m. 39.

ficut usque ig finem

Jl

», 9i

)

DE GRATIA,

556

, eter

T Si', mutaris, mutatur: nam Scriptuhl eft,

Si ponituerit voos de

um d

», quod peniteat Deum &c.

ia &

»». feccatis ve[tris , ponitebit & me: de omnibus malis,

muicet

» que fatturus eram vobis &c. . Poenitentia dicitur

Pot

3

in Deo mutatio fententi:& &c. mutatus eft

»

, TeUs

? mutavit Judex fententiam : noli ter-

Vs

il

» reri. derm, 22. n, 6.

qutem

Defi

, Fides ergo, qu:i per dilectionem operatur,

, i eftin vobis, jam pertinetis ad predeftina-

"O I

]e

,5 tos. Serm. 158. n. 7.

j

)

, (ue

,. Per naturalem fcilicet facultatem peten-

,Tine E

, do &c. & auxilium gratie merito credulitatis

LT

tü

acceperint.

)

39;.

iasin

, Eos predeftinaffe in regnum fuum ,

quos

1346

is vocatos dignos futuros electione, & de

35 grat

5 Dac

vita bono fine exceffuros effe previderit.

, Hanc

a, &

$, 9. Zlug. tom. X0. D. 779«

p habe

55

]fta igitur fua dona &c. procul dubio fe

tvolur

$5

donaturum effe przícivit,

& in fua prefcien-

Mino

25

tia preparavit. m. 41. de don. perf. —

A di

, Namin fua, qua falli, mutarique non pot-

J TU «

55

eft praefcientia, opera fua futura difponere,

25

id omnino , nec aliud quidquiam eft prede-

Ut

)

lt

?5

| ftinare..

*ma llla |

, Hec Dei dona,

f; nulla eft preedeftinatio,

«nlï

quam defendimus,

non prefciuntur à Deo,

P»)

y Satag

, prefciuntur autem:

hec eft igitur pradeftina-

Mnm

, tio, quam defendimus. 7. 47.

*Q'Pm.J

dei, &

,, Hec autem omnia, initium fcili;et'ü

RU d

ï,

ET .PRJED'EST.INA'I;IVOQNIIE.

U

UHSt

li

:

h

25

cetera usque in finem dona fua

5

Deus largi-

H

IWW

25

turum fe vocatis fuis effe prefcivit :

nimie

Ug hij

linth

$?

igitur contentionis eft

P.

0 r

932

tradicere. m. 56.

præQeRinationi con-

RT (t!

m Poteüatem, quam tibi d(;;dit Deus, utfi

25

velis, donante Deo ad dexteram fis &c. Ut

22

autem fis ad dexteram, id eft, ut poffis Filius

ts

22

AUDeld,

Dei fieri, poteftatem accepifti. in P/al. 120.

25

n- II.

[

» De ipfo autem curfu veftro bono, kre&o-

tf pett

55

que condifcite , vos ad predeftinationem di-

O etedult

32

vine gratie pertinere.

de don. perf. n. 59.

, Ut tanquam in manu tua voluntatem , fic

m z

235

habeas in voluntate fanitatem tuam;

32

Io2. 9. Ó.

in (szl.

d

)

ao

Hanc falutem, fi volueris, obtinebis. Ho-

25

nores, & divitias cum requifieris, non conti-

25

nuo habebis : hoc &

Yocul d

fj pra

45

tur voluntatem.

pretiofius faü:, & fequi-

/

j

» Minores electi, majores reprobati : vullt—

25

rigie t

& ipfe eligi? fiat mino'l". in Pfal. 136.n. 18.

j

r d

» Tu domus Jacob, quam vocavit, & elegit,

um a

35

non tu, quam dimifit.

Quicunque inde ve-

Pp)

nire vultis, ad hanc pertinébitis , quam voca-

29

vit, illa carebitis , quam dimi

;

prædefh

l

P

n. I 4.

üt. adv. Jud..

cmnturag

, satagitefratres, ut perbona Operacertam

ür Pfæ D

35

veftram vocationem,

2. Petr. L. 10.

& ele&iyon'em faciaþis.

35

3. Ha-

j

!

À

] lmn

4

j Lt

558 DE GRAT.ET PRJEDESTINAT..,

f

jfm

115

$1

; Habeto j

uf[itiam', jufcitiam non amittes

thefauro cordis intimo manet:

ï

invitus, in

$35

ipfam tene,

ipfam poflide , inde redimeris à

T

)

fecunda morte :

quz fi nolis, ideo non erit,

uia illud, unde te ab ifta morte redimes fi vo-

35

lueris, erit. Serm. 344. ". 4.

, Sanguis Domini tui,

fi vis datus eft, pro

on e

ft datus pro te &c.

x

te, fi nolueris effe, n

i eft Salus, nolenti fup-

95

Sanguis Chrifti volent

25

licium.

Quid ergo

dubitas, qui mori non

liberari, qua libe-

25

vis, à fecunda potius morte

raris, f1 vis.

?5

iS.Patrui

p

O. A. M. D. G.

E

E

TA

R— —

——

-

L

L—-

—

——

—

——

ESSS

MR

SSS

?,:-

N

i

u

N

Z

S cx

)

$»

4

S

)

Es

ZA US

)

"w

NI

(

] .0)»

o

v

L

T

N

l

s

N

W

E

9

/

[

n

Q

A

j

R

i

9

NV

Y

(2

N

;

es

K'äy

AA

x

—

€

E

— À

(.

ïi

N

RESN

—— À

—

st

E

—

E—

X

I

us

| 9

ab

J

»? .

£.

-

ii

M.

E

*

——

.

E

z

ii

"-

PNETAME

"o

E I

T-

W

z

v

R

M

-

s

-

—

Cs

A

E.

E r2

d

E

-

T ER NERUS

U w Mi

R

od

s

ia

-

s

u

s

EL

E

n

At

A

Em

N

E

aE

2

z

Aox

Pa

3

UE

EX

ex

E

L

D

d

N

t

pl

m

-

^s

-u

— N R

Ll "vt a, R

E

sss

Ml

-

Rn

n

Ws

2

um

s

-

As

E.

s

-

Em

E

xj

Ms

-

E

Á

us

9

E

Bs

3

Es

EO

x

p

dB

M

d

^

35

PA

us

*

i m

2

U

k

x

AUE

A«

r

o

-

?

—

X

E

5

2

h

N E

2

iv

2

x

p

:?WW

d

E

:

AT

u

h?

k

rv

jX

3.

4

-t

i

-/M

2

-

s

?

pET

3

ER

3

]

A

*

E

k

sE

23

)

$

T

j

d

P

p

"

VA

«

$

A

D

as

3

*

Wi

o,

E

a

N

38

E

":

x

f

R

Qu

£s

3

i

"

2

N

d

a

x*

Ms

E

AE

K

m

5

s

pb

i

A

s

A

T

X

i

i

&

-t

*

^

Pa

-

Pt

M

h

E

n

"

^

d

P

as

EE

H

Es

M

x

*

$

d

A

R

As

W

u

s

*

x

X

s

J

*

-

A

3

f

As

;

i

J

t

E

.

Md

zv

Y

É

k

5

5

2X

L

rwv

N

E.

ET

N

nE

iE

ww

*

i

v

j5

PX

W

MEUN

DEU

x

A

3

FeÉN

o

v

g

x

p

£

**

j

5

35

R

w

E

"

As

n

:

U

ierd

*

M

x

s

Es

WUs

d

E

N

x

s

5

6

x

s.

x

n

E

Xde

E

T

M

3

um

3k

s

-

?

o

E

W

z

i

A

r

s

*

piid

s

A

s

j

W

E

d

-

3

N

B

As

EC

NI

E

e

-

W.r

h-

ss

*

A

v

n

S

Ws

xj

i

[o4

E

p

x

:g

M

E

pE

E

d

n

*

NE1

d

H

A

Es

x

N

w

.

es

d

AA

g

x

zi

w

)

AR

u

g

dvs

a

à

N

n

Á

A

LE

A

E

$s

x«

A

UPE

-

*

3

2

2

.

Á

EE

x

&

Y

m

z

r

A

.n

£a

i

P

N

s

z

z

»

4

L^

M

u

Es

s

ü

Ws

s

N

X

oY

ES

S

É

"

ENS

2r

a

A.

T

E

0»

k.-x

Rs

d.

Af

s

:

s

3

2

$

P

t

M

2

s

»

*

w

*

e

(s

"

s

5

E

4

E

s

C

m

w

N

ET

W

Es

U

A

A

V r

A

LS

*

$

a

$

3-

s

[

]

.

H,/

$

Eied

Bs

Es

domr

"

RT

PS

"G

P^

'«LMH

2

t

.ws

M

ss

n

st

P

s

N

*

M

g

"d

H

s

1

"

s

E

*

m

N

M

3

Ü

?

ss

d.

EC

r

i

Y

"

sE

Vr

E

.

3-

Nf

a

m

2

*

13

N

*

Ó

»

*s

w

,),.

M

r

H

P

&

d

R

X N

s

D

j

E

A

as

d

R

X

"u

u

$.

5

?

i

.

s

o

"

"E

É

i

3

L

n

3

u

$a

x

"

,M

M

K

E

M

v

ES

1

EX

"

*s

T

k

^

A

u

$

*X

AT

€

r

b

A

TM

p

*

E

E

2

E

s

N

d

w

n

T*

SS

RAR

H

Mi

"N

W

A

3*

n

N

Ü

M

s

*

U

pols

A

*

v

il

ixs

3

d

s

?

as

E

DN

Y

$s

S

As

W

.M,,

X

T

-

d

N

aA

i

*

A

R

X

N

d

3

AT

*2

N

s

N

w

A ab

5

T

E.

E

A

N

U:

e s a hER

u

"d

NESA

BVUE ,,

EEE

l20 m

19 20 2

18

m

17

/

IIHIII!IIII ll 'lIIIIIHI ! II!III ll I!

o

Canon. Regul. Lateran. Polling. Emmentliï*ml Cardinalis . E R C.4 R TE——

6

Sereniffimi ac Reverendiffimi DD. / OSE P HI, Epifcopi Augufi—

Q

, R. . Principis Darmttadiani, Landgravii Hafüæ, &o. &c.

eologi,

VierFarbSelector Standard * - Euroskala Offset

——

d

15

r

Balance

2 i

14

|

O

e

E

ECLECTICA

IIIIH! Il II,HII I

13

l

MORALIS zr SCHOLASTIE-

Focus

Sub dujpiciis

12

I

N

n

|

r»

|

"

-

1 Lr C

11

|

ad inenteim

10

SS.Patrum & Theologoruminfign

prefertim veterum confcripta.

-

EE

9

4111l

e

1

h&5

8

DL DHho

u

7

Cum zdIpprobationibus. *

S

E

TA

L

I!IHIIIIII!IIIIIHH'IIIHIIII,IHII Il]lllllIUIPIIIIHII!III

6

1*

2

a.

(

T

QY

gs

As

E. D

'.D

2

A

)

Á um

|esaos

RXN

N

d

/ä,

5

A

j

ln

5

p

.I/'sx

E

—

"

!

17

OY

SSN

Em

LL 1l

1

4

T UTTETAUTT

ä

D

3

Auguþæ .V indel. € Wirceburgi ,

Su

ATINd VJ&L,LM-

IULUHT

—

I

B

2

CAXiTEUM

TT

lIIIIHII!IHIHIII[IIIIIHII'HHII

IIHIIIH(IIIII

|

4

5

7

8

10

LE

& Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com

o

1

Jl w—lll IIIIHIIIW IIIIII!IIIHIIII!IIIII