Gf977-1 Provided by University Library of Tübingen Transcribed with Tesseract

To the best of our knowledge this work is free of known copyrights or related property rights (public domain).

 De Deo, 1 £ z Dd * .Ww, UEUEs R s gt u N d EE Ms 2 v - T m W0 M —— À Y MDIEAREPOSIN E s u u d iec b s s C POR " W qu * D d —— iU m d " x o : R m EULT s . - u us L À x E us —— Es AerYe w « — Ms d RI LE L U M wex — ii Ui Fsb : * : * a * $. Vi . x A Y P m 4 : - d D ov d 4&. ^ m s »y AE ia s Y i À ye .m AE z $s » * s [ À * "d » d D. j du ». : s »w d t u * Mse fà .v.. M - u Y 5 RA - M " " d. at t E 37 " s * * p Es EN $* D yt zku N OUX AX W E i ,m * * x rR * * us «w j : & € x y* ) x Z N x & » d S. rl 3 E $ a RC A d x P- y d Vs t as H pes $us z - v A k À "t - * Jx pa EY Yà W "i n ) *» D $ w * * d L 21 fdvre éis quA E f E " & b L4 » x Á " " 2 H x $ S u x as L g * u 3$ $ » 3l - » E. 1 ** P E N i A Vs U (b ii m do« d : N .U E ) $». ^ R x Ia * d A A * a WA * EX ; r u X C d Eb Ra u 2 D 5 ; M d Á N M » 25 * "M "m 3 E z FE QAMME D . Ü . » yt t d A TE E no* : A E P u,;.u k ; 2» RASIM RUT T "um $ n yus d u x o s E d v Yi ET MY z 3 RORT x h » AH dd LOA Hd- g n L 4 " e.ïüvw $a qþm. W A M x i ia : J Es $ 2 a d $k £ 5 3/4.45, « i $ $ AV d TMLE *2 s : Y EU AR du t k *s s M M — m- n d " ss z. 5 3 : DA x 3 »W r E E s Ed U. X .ww 3 A Ms 9 " a Nm VE r d 5 3. u /WZ?Z "s d "Foa- Z&Mf] /()ï/ 67/71 / änf/z/»m (5? / C'rqg,r (g, ä*zcm: »" öfizæääwï &thcäf'äc 4 yy.&&ä&g ! N12«511865246 021 k UEUAT UB Tübingen 8 - | | W "u 4l u E z N — NO A D. EUSEB«*IIAMORT /,C.AN. REG. LAATER, l EOLOGIA ECLECTICA MORALIS zr SCHOLASTICA XXHI TOMULOS DISTRIBUTA. Y TTGEAIMO E r —— — EM a —2 ÉO e bw R. D. EUSEBII AMORT, Canon. Regul. Lateran. Polling. ÉEminentiffimi Cardinalis , ER C.A RI , nec non Sexemfhml ac Reverendiffimi DD. JOSEPHI,E pifcopi Auguüam * S, R. L. Principis Darmitadxam Landgravii Ha heologi, ÍWie, &cC, &c. IHEOLOGIA ECLECTICA MORALIS zr SCHOLASTICA Sub 4ufpicüs SS. D. N. Benedi&i XIV ad iientet SS.Patrum & Theologorum infignium, prefertim veterum confcripta, Tomulus I D Eh.DIrESO : Cum ZIprobationibus. ^ E y S o A. d m 99 egot DA NU r v 3 Ill i Es UET "dugufie V'indel. & IF'irceburgi, Sumptibus MARTINI VEITH, B:bhop Anno M DCC LII. — — e oW E NU OE N Oa j RE ex p ass - .Av.! n — ss a ad — i* M Sandifmo Domino Woffro BENEDICTO XIV Pontifici Maximo, XEX Suprema PETRI Cathedra | Ecclefiarum Magiftro. A — 0000 "EO E u evx -- l—— —— *oGR T *** k L EEERN * ** VE * ia LE u u **— 'i; GR ******ä**l&** BeatifTime Pater' u C^ cj5 Q95 019 G9 €fo. cfo cfo cfo lo dfe * AR ORIEGERGE Go 9 & *æ 9 * *G*ä* uod &ua SM&M: KOP Qs gae KKSk E *æ in Bulla: Impofiti, à $ GYO GY9 GYo eo ej9 ejo iugularlbus fapien- tiffimme exoptat, ut v/pilas laboresque fuos mom a 4 ÍAm DEDICATIO lam n exiricandis inulilibus Queflionibus , quám in fludio fa- / | crarum Legum, quibus Ecclefta- ffica Difciplima continetur , utilz- ter collocent , in praefenti Ope- | re, AMorali fimul &5 Sc/yol/z ico , amuffis inftar perpetuó prz oculis habendum duxi. Id e- nim egi, ut 7//eologiam Specau- latro4m more veterum juga- rem nexu continuo cz/z Pra- Gica, & ex utraque exeffe juf- fis inutilibus controverfiis fo- | lüm retinerem eas Quaftio- nes, qua ad illuftranda fidei dogmata majus lumen affun- [ derent ; aut fervirent ad fir- Ji manda D.EDICATIO. manda denuo Moralis do&ri- ïl'/l'äm 10þ nz fundamenta, labefactata à lfj tot laxis Theolc)gis. Subfi- Jl dium mihi in eum finem con- )pt /ti tulere ingens $u Sanctátalar )le »cripta , omni eruditionis ge- t nere refertiffima, quz univer- ( fam rerum The()l()gicamm provinciam folis inftar collu- N i ftrant, & hafitantibus in bi- j ViO, tanti Magiüri veltigiis fe- ) curam monftrant veri rectique 10 femitam. ( Cum tamen experientia ift fat didicerim , quos candida f veritas fuis Cultoribus pariat i a j fru- DEDIGO:TLO fructus, timendumque mihi fuerit à liberioribus quorun- il dam minus eruditorum, ne di- ii cam, malevolorum, cenfuris f contra has etiam prafens O- V pus (cuto fat firmo éua4 S4n- J ilita; communire dignata eft li dum prembus meis demiflis I inclinata Opus ante publica- ( tionem Romam pro revifio- i ne peregrmam gra*uofe indul- l fit, ut, ubi neceffe foret, l emendatiusque comptius , .0 pede tuto exiret in publi- j cum. i Magi- | DEDICATjO. ml . Magifterio itaque ac pa- Pün terna folicitudini f&ue Santlz- d i4l;; debeo , quidquid in ifto I meo labore vel pro illuftra- //] tione fidei, vel pro difcipli- f na Ecclefiz , vel pro re&titu- dine morum, vel pro anima- (l rum falute fudatum eft ; quod ICd [10 dum animo aeternüm obítri- &o palam profiteor , /e/lus && dul Qviculam,ad vocem fui in ter- , ra jupremi Pafloris femper j obfequam, ad Ejusdem pedes hi Apoftolicos , in quibus devo- to ofculo verticem Apof/ïolo- ïgl rum, DEDICATIO. N rum, D. Petrum, veneror, in- ; clinus depono. o - v Pollingz XII. Kal. Martii M.' DCC. LII. | ] íl i | (i Sanctitatis Suz ] il h ä Éilius obfequens ;1/6 :: U li j/ | Eufebius Amort, /014 Canonicus Regularis Laterartenfis il J Pollingz in Bavariae If M l l , £* ( £ L —— " W W X—?, À 3 c E (j TT Ll f (6e 2 Gau F t ERN , - o [- (s - SXEN T9ts] Q:gN o )5 »»FHD*O ä'?'w, LU c A i $ Xï, —Q]j n «J** fzt. — PA NUENU) df APPROBATIO CENSORIS ) p of]um. boc. €?-laboriofum CORPUS DO- CTRINZE THEOLOGICZE, Mo- ralis equé ac Scholaftice , bacfenus à ])lwzmzs diu defideratum , etiam Rome diligenter revifum, atque à Clariffrmo D. EUSEBIO AMORT Canonico Regulari Lateranenfi Pollingano. con- Jeriptum ,. fub. tirulo : Theologia Ecleética, Moralis &Scholafhca , ^on Jolum nibil reperi- 7ur continere fidei vel bonis moribus adverfum , fed etiam ob prudentem quefHonum utilium miffis inutilibus [ele&ium ,. ob exaciam principiorum in rebus fidei ac imorum fundamentalium 4ifcuf- fionem , ob claram C? ordinatam metbodum , ob cordatum opinionum. ériterium ,. ob amanam ac nece[Jariam conlociationem "Tbeologsiee Moralis cum Scbola[?ica um denique ob Clariffimi Zfutboris V eruditionem amplam , ac preclarum Janioris do- Chrine fTudium, ab omni parttum fludio liberum omnibus Parochis Confelarüs , ac Theologie Practice in Lgceis, quàm Speculatioe in ztca- u demia- äPPRoäATJO CENSORIS. demiarum paleflHra Studiofis fummopere commen- p dari meretur : relicia tamen cuilibet ingenua li- bertate , [entiendi pace cu[lodita quod duxerit «ve- rius , & fequendi quod invenerit melius , juxta il- A lud. zapoftoli 1. Tbefjal. 5. v. 21. Omnia pro- bate: quod bonum eft, tenete. lia [entio. ZAugu[lee V'indel. 17. Febr. 1752. [ Francifcus Jofephus ae Handl, " Serc d Revy."t SS. Theol Licent. Princ. & Epifc. Aug. Confil. Eccl. Ma- | jor Penitent. & Librorum Cenfor, nec ;f non infign.Colleg. Ecclefis ad S.Mau- riium Canonicus & Parochus manu l N propria. Imprimatur H. S. l Ex Vicariatu Auguftano die 17. Febr. 1752. j Nicolaus Antonius Seiz, jl -U. D. SS.*i D. N. Pralatus Do- l mefticus , Eccl. Cath. Aug. & infign. Il ii U Colleg. in Haugis Herbipoli Can. E !l per Civit. & Diccef. Auguft. Vica- If rius in Spiritualibus Generalis, manu (l Pl prgpria. IM[, ^il APPRO- I z* o w TU dkokockockockock k k ckock ok k k ckock ck o o CE k o k k x (IIlg l AKOOKOK C OROKOGRO EOR OROR GR GR GE E R E E E OE R J ) 4 APRRCEDATIO 1 Dro ( i THEOLOGIC A. commilfione €? mandato Ser." & Rev." Ex Ordinarii noflri attenté perlegi Opus . Plu- d vimim Reverendi ,. Clariffmi &^ Eximii D. P. ey: EUSEBII AMORT, Caononici . Regula- Ms ris Lateranenfis Pollinge , SS. Theologice .Pro- ec fe[foris. emeriti , .Em." Cardinalis. Lercari , Mau nec non Ser." ac Rev." Principis &? Epiíco- Oaf pi Auguftani Z7eolegi , infcriptum : "Theolo- gia Eclectica , Moralis & Scholaftica , ad mentem SS. Patrum .& Theologorum infi- gnium , prefertiim veterum &c. &c. In quo quidem Opere nom todo nibil imoeni fpongiee obnoxium , fed potius fumma commendatione di- /) gna; tanta nemque legenti zfuiborem bujus Operis (verbis utor illis, quibus Mapbeus com- mendabat zdugu[finum ) oeccurrit doctrinarum omnium eruditio , tanta eloquii ubertas, tanta ingenii vis & altitudo , quanta fatis o- mnium judicio pervulgata predicantur. Cum- que preterea.Opus boc operofifmum ad. pu- rioris doirine; regulas elaboratum , ac ex . lim- pidiffimis verze Tbeologiee fan!fbus bau[tum fuif- u & APPROBATIÓ THEOLOGICA. - M fe. deprebendatur , Glicet Scriptura Sacra , Pa- W um fententüs , — Conciliorum | Decretis ,. .SS. Pontificum. . ConfHitutionibus , mibilgue bis. ad- É verfum . contineat , digniffmmum cenfco , ut . be- neficio prali brevi lucem. publicam. a[piciat. Dabam ex Comoentu zduguflano Pratrum Pradicatorum ad $. Mariam Magdalenam 17. Februarii 1752. P. Joannes Nepomu- A cenus Muller, Ord. Pred. SS.Theologie Pre- fentatus, & p. t. Prior, manu propria. NO D Q qac i l o (7 CA LOUCYSS $o2 PEYN UPE 01/ F/ /f?x j ä/ NI z jl 37 l(æ) a L Cs [ ( a m s wd( Wl ZN T ll lu cul- 4 (o) G /, D E PU NI N Ü b,ï a(] lii ], —— Y N A E ! * E E C n t Lt 12 z Ol FTUf uN X Qj N 55 Itj 1] Facultas QU Reverendif/ j mi € Ampli]uni 0ftttii , Pre Nen Ci Domini Præpoütl uxta D. Auguflimmn de Do&tina Chriftiana L. z. c. z. debet. di- 'Z) inarum Scripturarum rada: tor & Dador, Defenfor reile Fi- dei, ac Debellator erroris, €y Bo- ^4 docere, €& /Mala dedocere , ai- 4e 12 boc Opere, 56777707723 cmzcz- liare adoerfos , remifos erigere, b 776 62677- j e FACUL TAS DN. PRJEPOSITI. aefcientibus quid agatur, quid ex- petlare debeant , intimare. Hoc cimm preeftiterit dile&dus Capitularis - füer , ac , poff plures Curfus Pbilofo- ip ghicos , per multos aumos SS. Tbeolo- hf gie Profeffor K. D. Eufebius Amort, 2 fua "Tbeologia , quam infcribit E- j W CLECTICAM , 4 pluribus domi , fo- Ü risque ac etiam Rome S'uffu SS. D. N. i J BENEDICTI XIV. 2 cordatis 1beo- i logis revifa , examinata, 2u monmulits q locis poff Preefatiouem imdicandis cor- W recta , ac fub facrà Ipfius Nominis Um- bra in Tutelam vecepta, ut eaudem pro j Bouo publico Typis valeat. evuleare , [ preefeutibus bisce Facultatem Noféram ddx peramauter concediuus. Polliugee 6. APer. d. 1712. i ( f Francifcus, H M Pr?epqütus & Abbas Lateranenfis. Iu E D P,R IE- ! CEQE. J 0t PRAEFATIO. l15 abeo in ifto Opere, AmiceLe: lilif Gor, Zbeolosiam Ecleiicam , ]oj à præ]udlcatls Scholatum particu- 1 latium opinationibus Liberam , in- J | ter rigores & laxitates tmediam ; ab d inutilibus quzftionibus emunda- tami, & fi paucos TraGatus, Specu: lw lativos vel Dogmaticos , ad expla: jl iianda myfteria fidei neceffatios, ex- TU cipias, per omnia Moralem ac Pra: n CGicdm. Pro fundamento hujus inez Theoiomæ auream illati tnihi T 0if pofui Regulam quam fulgldlfïi— muri quondam Dicecefis nofttaSy: n 4 [ dus ; OTHO TRUCHSES SIUS, Epifcopus Auguftanüs & Cardmahs , inter alias //udiorum Le- ge$ (uz& ÁcaApEMIE DILLINGA: Profctiptutus e» enf N4E praefcripfit. fiiri ab oninibus C athednsä Plilo- fOphlGLS &que ac 'Theologicis /uper- : baà3 uacids PROBEATYIO. i vacuas confliationes bominm , atque : 'Theologos füos avocaturus ad au- | jl thoritatem veterum, hac decernit: ui Diale&tica vel Phyfica docuerint , J eos columus à curiofioribus parceeque utilitatis doctrinis abffiuere. — Sequam- äüï zur in eis folidum aliquem && antiquum Do&orem ; neque volumus ," ut anxie ( Ariffotelis aut alterius Pbilofopbi ver- ( pis,eorumque fenft agant. — INeque l | Scholafficam Thbeologiam rejicimus, fed jlla, quee ex ea ad rem mon pertinent , [l M boc eft , ad eedificationem fidei , [pei, & charitatis , doceri uolumus. . Cum Ma- ) (l ilro Sententiarum Summam S. Tho- i siice difcipulis legendaun & commendan- dam Cffatummus). —— Qui Tbeolo- a u gica tradumt , femper meminerint cer- borum Pauli, quibus mouet , oitandas l l /324 effe iuutiles Difputatioues & puguas verborum , & quidquid ad eedificatio- qgem 92om conducit ; [ed Sacram Scri- i ä J pruram iuterpretarentur ; Magiftrum Sen- POR xEIBOuqr5,o atun Senutentiarum preelegerent, atque iuter id dl bec autiqua Ecclefiee lumina , Sacros Vfj videlicet Do&tores Latiuos & Greecos, t qui femper im Ecclefize umitate perman- Utf feruut , citarent , atque Difcipulos ad (f 2llos vemaitterenut. Ita purpuratus il- (f le Ecclefiz Auguftanz Antiftes fa- A pienter & graviter. Cüm enim cir- U ca tes divinas , legesque ad feren- At dum rectum judicium opus fit in- vJel telle&u ampli(fimo, copiofo fuper- Iellj, no lumine, vafta & trita eruditione u circa traditiones, mente à paflioni- ! Mi bus expurgata, & indifferentia ad Tj i/ omneverum ingenua, praclara hzc ii naturz & gratie munera nemo nifi hat apud Patres & DoGores antiquos, R Traditionum Apoftolicatum tradu- (tl ces, vel apud Theologos /czentia, e- ruditioue atque pietate infignes pru- Iu AU0 denter requiret Nec tamen pro- pterea aliorum fecundi vel tertii Or- M j l dinis Theologorum minus nobis b 3 eft M j PRAFATIO, eft veneranda authoritas, ubi limi- tum fuorum conífcii inconcuffa mo- f ( Il rum principia, à Patribus & anti- ü quis Do&oribus ad nos transmiffà " ad cafüs particulares caute appli- N cant, vel ubi potius agunt nova- d rum Conftitutionum & Confuetu- dinum Ecclefiafticarum Zffes, quàm (ï ipfarum traditionum à Majoribus receptarum judices. j ( Methodum quo d d attinet, Scho- lafticam pratuli. Rerum enim K N Theologicarum - momenta paucis ferininis techmicig breviter conftrin- git; 5ingulas controverfiarum par- tes per definitiones, divifiones, axio- ! mata, poftulata, conclufiones, pro- (i bationes, objedtiones, refponfiones, ll ordinaté ac diftin&te memoriz ime- primit; & fi aliquando refümenda ï fuerint, ca fuis qualibet loculamen- fif tis expedite religenda redhibenda- f que rclinquit. Lectorem praterea W minori PEUDJ AIS. | hml minoti deceptionis periculo expo- df nit, dum per quaftiones materiam &fti dividit, fingula pun&a dubia feor- if fim difcutit , & ex paucis Datis , feu appl Prænotandls , paucd concludu: oj At veró longe timidiori pede ince- UCC dere oportet eos , quos 20v Diffe- Ua reudi Metbodus per wmille ratiocinio- ibus rum concatenatorum nexus ad fco- m deducit Si enitm in ejusmo- cho di Sorite, ícu Catena Geometrica , rum- lnm atur nexus unicus, tota infaufta dU Sotites fimul cum oleo & opera firin perlt Caterum , ut exemplo D. Hire- .a aX RONYMI in h ift. ad Damafum; Cat bedree Petri indivulfa ac perenni p one communióue cou[acier , dedi fu lices o 1f ad5S. D. N.BENEDICTUM XIV Vend ut pro fua in me benevolentia cu- mal raret Opus ante ejus publicationem d revideri, & ubi opus fore duceret, emendan Romma à cordatis Theolo— Lt ff b 4 gis EOR EHArLO is. Ànnuit benigni(Time votisSan- | étiffimus Pater. ^"TPransmifit mihi | menda in Opere emendanda, quz, ut in primo Theologiz hujus limi- ne omnium pateant oculis, imme- diate Prafationi fübjungam. Utere proin, AmiceLecor, fecu- re his meis vigiliis ; & fi forte alia adhuc menda ceníores meos effuge- tint, 1pfus,f1 ita velis, etiam publice, attamen fine felle amaritudinis, e- menda: Neque enim me reti meo fa- | h ctificare, fed laborare faluti publicz omnium duxi Ebundamenta tamen Do&triue Moralis,quantum airbitror, firma pofui & folida; in iis ftabiliter collocandis omnem movi lapidem hac gon mibi , fed Ecclefice, fetva ; his l i confectaria 4/gua JDeo fuperítrue ; meique memor ad Patrem lumi- nutn. Vale ! - Menda. AE lSSan. g ( D C (ARSRCLCUR EM f , ER D s BM ERN jj C IG 3 f E M —— , quæ, f" l / N ($ (4t Cs X w C 5 (Ifpi '/x -2N M ) CM N 7 A Trme z .,/iä n — d d ? li Menda. TUgC li ( In Tra&atu de Deo. - At C0 I* Pag' 83' lino 96! .Poft hec verba: perfe- ilic &iffmum infernum , ad- de fequentia :- g07 fe- Wi iCror, cundim e[fe naturale , Jed. obje&troum ? . in- bilit: telligz:bzfle, idem: II. Pag. 324. lin. 3. Pro his verbis: principii 4;li mobilis €9 tranfeuntis , [irut; ponantur fequentia: Jugi babitus. facile. amiffr- bilis , remanente | mi- bilominus. babitu fidei C? Jpei. ^ndi b s III. Pag. M E N D A. Pro illis verbis: Coftum III. Pag. 495. lin. 1e. fuift à D. Auguftino — feftema medium, licet nec- dum excottum , ponan- u? tur ifta: fmuatum -fuife .Syflema — me- glium, mittuntur; hec verba: IV, Pag. 514. lin. 17.. O uas ordinaià €9 ^ exadié exbibet IiluftvifJmus Mar- cbio Mafei &c. —.In. 'Tra&tatu de A&ibus hu- . manis, V, Pag. 178. lin, 21. Proillis verbis: D.Tho- mas e[] indubitata agen- T dorum regula , ponan- tur fequentia: fmora- liter indubitata agen- dorum regula Jaltem in bac 774&;6720, Poft verba: .JDeum ele- Xrlp Ibidemc line 229 giffe Scotum , legatur hoc modo: pofíus ad iluftrandas Contro- "UR , 'Uefjas Speculati quin M E N D A. $ Cft Bufit quàm ad determinan- da & novanda dubza "» lit. ! y Bs practica, mf" DT VII. Pag 341 lin. 41, Poft illa verba: in dubio ii l. addantur hzec JUFTT4S verba : valde intrica- EC vl Ji, a, ut ibla ma- & nj ]07" MI/ZZM.S' f24r 7s pi/' Ü- 1114 r babilitas non fit emi- Venter, evidenter , ac prout cm*a ma;w docet Cardmalzs de Lu- hu- ca 'Tomo decimo de Fideicommiffis , Di- fcurfu vigefimo quin- to, numero fexto ac DT feptxmog MU VIII, Pag, 342, lin. 30 Poft illa verba : nift ex , po d fii con[enfi tacito xoel expre[- Jó conducentis, addan- ( n tur hec: rationabili , i puta , in cafu , quo &- L groto «el ob majus pretium , vl ob fafri- Dut dium probabilioris me- Jen dicine licitug fuerit T ( eligere minus probabi- lem, T In 42!0 MENDA $ In Tractatu de Fide. Poft hec verba : Difpo- JX. Pag. 372. lin. 8 fitio ultima ad. lumen fi- dei fupernaturale eff lu- ad- men fidei maturale , J datur: quoad fubjfan- tiam ; attamen fuper- natumle quoad tmo- dum feu exzfïmfece X. Ibidem. lin. 13 Poft verba: facienti quod efl in fe per vires natu- 7T&,addantur hec ver- Jaltem | adjutas gratia exerimfecà. Ju- pernaturali In Tra&atu de Spe & Cha- ritatc. Poft hec verba bunc a- XI. Pag. 268. lin. 51 Gum cbaritatis mon e[fe contritionem . perfeGtam addatur tT fi pofitroe excludat defiderium u- sionis Lentifice cum l r JDeo. XII. Ibi Poft verbum amoris , ad- | XII. Ibidem. lin. uilis: datur: pofifivé feu ex- clufrve defintere[Jati. )aD& i li J N J' M m DUME In Tra&aw de Gratia. Vff XIIL Pag. 211.1in.29. Pro illis verbis: Gratie anm gratis date ordinarià con- ?JZ// l feruntur per modum ba- i Wt (U, bitus, ponantur ifta: Gratiz gratis. date At quad aliquando conferuntur G lt per modum babitus , 1« VQ- faltem amiffibilis ex de- QUi fe&u finis , C alia- tf yum conditionum ,. ac Jolim. tanguam . caufce moralis Deum morali- hi ter determinantis ad piyficé patranda mi- vacula , «el revdan- - fit da futura. UE pafin l In Tractatu de Sacramentis. L j j jerimi XIV. Pag. 137.lin. 20. Pro illis verbis : Sícut & TU Verbum in Chriflo &2 a- ona- m'ma in bomine , p xis tur: MENDA; tut: Siui e» Ferbum é&? anima bumana in ] Chriflo , €? quaevis a- fima in alio bomine. j 4: Adilla verba: Sacramen- XVZ Pag, 387. lin. íà aliqua abfolute po[Junt conferri in diflams v. g. abfoluíio , addatur: pu- la , quando alfoloitur integer exercilus. ante pralium , el incarce- valus pro[piciens per feneflras per Sacer- dotem iranjeuntem in littóre. d ülà verba: JNon ef XVÍ. Pag. 306; liti; 3. Á verofamile , fuimul cum gratia fan£tificante , per peccaium defirui Omes gratias fmümzerzMZeS,ad- datuf Secuidarias cónfiflentes in quadaim It inajore babilitatione jotentiarum in ordi- sge ad atus jïizzbus* Sacrameniorum — coris &f us; MEND A. G Jj Ul i ( In 1 m&atu de Peoenitentia. : liniy XVIL . Pag. 180. lin. 5. Poft 1lla verba : dico , Saf Tf Chriftus reliquit Eccle- fl hi M Jie poteflatem | deterimi- TAf x l nandi materiam & for- d tm W mmam Sacramenti Pani- dl Üentie quoad jbeciem in- [ addantur hec fanam : 2177 Vverba : INon in eo Wt je Jenfa quod mon de- N zur jure dioino obl- At gatio confitendi quas- vis jpecies infimas peccatorum , fed quod N Lccefia pojft deter- fitiy münar €, quandam f£ec- 'n' [ cata perïmezmz ad bas n Jpecies infimas mora- od les;- u ddl 4 qui XVIII Pag. 451.lin. 24. Ad ílla verba : bhec o- ab ihnia oraliter monm. ex- j cedunt «vires bumands , l addatur : er aa]uzm 9724 yut Ü gratiam. | Preter MENDA Praeter hec mehda correxi ad mentem Cenforum quatuor àlia in foliis emendaté im- preffis , nempe r. de Decreto Phyficé pra- 2 De Gratia intrinfecé eff- Ü determinauüte. Caci. gi De adoptione Patrum in Veteri 4. De fenfu grammaticali ver- 'T'eftamento. borum Abfolutionis. quæ Cxterüm quï('a in Mendo VIL fit remif- fio ad Teftimonium Cardinalis de Luca, et- iam iftud hoc loco apponen- dum cepfuia 1 7 ! | | ( .Pl du ] firISS o ä*g ,l M SS UA ) Ü '? d »t A p -.ii r J formwS E o IN us A m * wb Y " i* is d I , W& b i l & zM : ! ul JH : n iil ] DI U D : U a '. ' Teftï— & g Tieftes ia i n ie bt Teftimonium 7 li n u CARDINALIS pz LUCA 8 t Officio Judicis, fltrf M quando in caufa dubia, prafertim UC&, Ü interveniente queftione facti ex neutra parte habetur certitudo. n Thbeatro Veritatis & Stujlitie ï.ibro decimo, .Difcurfu vigefimo quinto fic fcribit: , Ofta- * yvius de Bubalo prole carens hzeredem inftituit » Paulum , ex Zngelo fratre nepotem , cum perpe- » tua primógenitura ad favorem omnium defcen- »dentium mafculorum prius di&ti Pauli, dein- »de aliorum filiorum Angeli, attributa facul- »tate ultimó nominandi unum ex defcenden- »tibus mafculis Horatüi, Mutii , Quintii, etiam Di- »de Bubalo remotorum, transverfalium. »Cis lineis maículinis defeétis vocavit mafcu- »lum ex foemina proximiore ultimi maículi »de his lineis deficientis, ejusque lineam. ma- »fculinam cum eodem genere primogeniturz. »Cum autem ex di&a linea Zugeli lupereffet »folus Paulus primus h&res, prole maículiná ,immediata deftitutus , habens tamen nepo- »tes mafculos ex Victoria, & Comitiffa filia- ,bus confüluit primi nominis Jurisconfultos, ,an dictis nepotibus ex fiiliabus ifta difpofitio [di G TESTIM. CARDINALIS DE LUCA vit reportato refponfo affir- ,conveniret ? atque ï fuüu ,mativo eos nomina vit, quodque, ubi eis di- Jl onveniret, cenfe retur nomina- »Íípofitio non c Ü ,tus Hyacinthu s filius Quintii, per quem fe- u auli caufa introdu&ta in Rota :, ,cuta morte P O lutio , à qua ta- | Z K » 1667. negativa prodiit ref: V ] , men fuit receffum 1668 ; atque in ftatu hoc Ri ni-5. ,In ifta caufa, : fU ä »caufa pendet. , »que in Curia nimium celebe t efít, atque fe- ] tteratorum ota vo litare fo- J ,ré per omnium E Ü »lita, tam i n congre fibus pro dire&ione, quàm ) difcurrendo pro veritate dice- j | ! »alia occafione J »re confue vi tan quam in quzeftione potius fa- ac aim bigue voluntatis, quam juris, O- J » Qi, lr »mnino cer tum judicium , determinatamque ve- »ritatem dari non po ffe, quoniam ut frequen- l ) »ter ac feré m omni bus (fed non incongrué) »in ifta fideic ommiffaria maáteri a advertitur; ssïW jli »quoties agitur de ambigua & conje&turata vo- »luntate, impoffi bile eft dare certam regulam; ,l deat à judicantium. arbitrio, jl »cum totum pen »quod data etiam & quali fumma doGrina & ( m varietate, frequen- , » integritate pro ingenioru »ter varium 'effe folet ; & confequenter , fic- d »uti prima re folutio à probabilitate aliena vi- ) (a non fuiffet con- : Dd »Ía non füit , ita etiam vi »traria, qua íecundo loco capta fui t, fi fuit- ! t&t) g Íet prima ; fed quod in quaftione ambigua, n&PIa , & conje&urali , poft captam primam refolu- ! " n futato facto , nullisque füuper- J 4 »tionem no L! . » venti s novi s do&trinis in jure, vel probatio- l 1 in fa&o recederetur , id aliquibus forté ii [l'g » nibus ,durum v idebatur, ut enim pluries ad hanc ma- li ä l » Leriam u Rg 4UCA DE OFFICIO JÜDICIS. fb « tenam in precedentibus, ac confequentibus ad- 20L eis vertltur Ccapiendo illam fabulam judicis man- : Donin ^ » dantis evocari defun&um, ut declaret, quid vo- QUem f It N , luerit, non litteraliter, fed allegoricé,) judicis » partes funt induendi perfonam defunüi , atque !u : ;i » refpondendi pro eo id , quod credatur ipfum t h » Verifimiliter voluiffe ; hinc proinde , cum de- 4 QUf » fun&tus femel interrogatus , ita primo loco re- dt(Ue qu l » fpondiffet juxta primam refolutionem , non de litaref » facili intelle&tus acquiefcebat , quomodo dein- £, Qu f& dit » defecunda vice interrogatus refponderet oppo- »fitum , quoties adeo in contrarium non urgeat us f » Veritas, quod prime refponfionis errorem con- 1$, 0 , Vinceret, meritó tunc revocabilem, cum etiam que ve » Viventis erroneæ confeffionis revocatio conce- tequar » datur. Ongrüi , Àc propterea cum negari non pofï'et ita di- Vertit] » fponentis voluntatem aliquam effe, atque plura Jfat Y »hinc inde urgerent, ut ipfarummet refolutio- Fegu ,num diverfitas clare probabat, ex hoc dicebam arbitti , unum de duobus exinde refultare , vel fcilicét &i » quod ftante perplexitate, honefta concordia de- ftequ , nandanda effet , quod etiam de juftitia in cafi- Kter , J , bus dubiis demandari poffe ac debereadvertunt, |llena » Jo- Baptifta de S. Blafio de transatt. q. 20. Gra- (et 0 » mat. decif. 9. Rovit. decif. 95. in fine. & caeteri ple- ,ürr lU]s , nécolle&i per Valeron. de transatt. in proem. 11.29. ) güay TOi » & pra&ticare confuevit Rota, ut decif. 1 126. in fi- y reíoi »ne part. 3. div. l. 3. in Rom. fucceffionis de comi- - fi » tibus 26. Junii 1647. coram Ghislerio impre[f. de- n robit » Cif. 44. poft Cenfal. ad Peregr. & in aliis, atque yus ff ïä » fatis frequenter Ego vidi practicatum hoc ree« ymc m » fcriptum, quod placeret concordia, etiam per ipfam- £tl »1et Rot. fuper aliquos Auditores tanquam Ar- ) c2 » bitros TESTIM. CARD. DE LUCA &c. » bitros & Arbitratores tra&ata , & conclufa, ut J » prefertim pra&ticatum fuiffe moderno tempore habetur in Rom. locationis venz ferri, de qua f » f/ub tit. de regal. difc. 117. & in aliis. Vel quod » ifta dubietas fufficeret huic parti ad vi&toriam. 'Textus Hucufque CaARDINALIS DE LUuCA. veró & Cafus , ad quem fe refert, & in quo tefta- tur; imperatani fuiffe concordiam , feu compo- Q fitionem , non concernit dubium fa&i , fed du- bium juris, & quidem pro una parte probabilio- E ris feu communioris, ut proin juxta Cardinalem de Luca & praxin hec concordandi neceffitas etiam indubio juris procedat. "'extus l.2:;T'heatri Difc. 117.fic habet: , Plures exorte funt controver- » fix füper calculis dati & accepti, prefertim oc- » cáfione cujusdam magni ovilis per debitores cre- » ditoris annis praecedentibus fimpliciter & absque ! » aliqua tituli expreffione traditi, quod ex quo- l » dam morbo fatis notabiliter diminutum fuit ; an N »Ícilicet diminutio cedere deberet damno credi- Il » toris vel debitoris , quod pendebat à pun&o ? M »an debitore fimpliciter dante bona creditori, » cenfeatur in pignus, velinfolutum ; admitte- » batur hinc inde , ex magis communi & recepta La » fententia, przfumptionem effe in pignus, ut cre- I » ditor pretendebat , unde fequebàtur periculum bt » effe debitoris ; ex cujus tamen parte allegaba- j ! »tur hujufmodi regulz limitatio ex conje&uris, » aliisque adminiculis & circumftantiis dationem »in folutum inducentibus & fuccetfive periculum »in Creditorem ex dedu&tis in Anconitena /ub ] y» tit. de credito, & in Tiburtina Caftri S. Angeli fub U » tit. de ufur. difr. . Quare poft plures difcuflio- » nes fatis honefta concordia con:roverfiz finem N » prebuit. ,/lN DEX W s T& o XS uf pon 1WDEX QUAESTIONUAM. NI ]RACTATUS de Dreo. at VOf DISPUTATIO T. QU QU tef De Exiflentia Dei. UJESTIO 1. An exiftentia Dei fit per Ü comp a fe. aut lumine nature nota? Pag. 3 Obali 2. Utrum exiftentia Dei invincibiliter poffit a ignorari ab adultis , faltem ad breve tem- 4 eLun uc? 22 tri Dif (tOver. DISPUTATIO II um o De Effentia Dei. OPeS t f UZESTIO 1. An Effentia Divina phy- ab ficé confiftat in cumulo omnium per- lerg feä"tlonum 2 43 nflll j DO ( 2. An perfectiones Créaturarum continean- punt tur in Deo formaliter ? 55 Tedit 3 An Effentia Divina ab attributis , vel at- adm Y fet . tributa inter fe dlfhnguantur realiter ? 85 4 An Effentia Divina à Perfonalitatibus, & ]s utt attributa inter fe dlfcmguantur formahter vericuli exnatura rei ? an veró tantüm V1rtuahter, al J vel fundamentaliter ? njetur 94 Qatio -DISPUTATIO III T2 yCortà Jb De ZAttributis Divinis in fpecie. UZESTIO 1. Md An Deus fit unus? 1925 dilcu 2. An,& quomodo Deusfit fimplex? 132 ld fit - 3. An, ry LENOEX 3. An ; & quomodo Deus fit immenfus, ubi- du Ti que præfens : | etiam in fpatiis imaginariis 2 n 145 ii 4. An Deusfit eternus? & quomodo Deo ab zeterno omnia fint prefentia ? 166 bt 1 s. An,& quomodo Deusfit omnipotens? 198 , DISPUTATIO IV. A De Fiüfioue intuivca Dei. 1 UJESTIO 1. An vifio Dei intuitiva fit [ - poffibilis , & quomodo? 218 i gk, An Deus :videatur per fpecies impreffas creatas? àn veró per füam effentiam ? 229 3. An Deus poflit videri etiam oculo corpo- !] reo? 260 4. An homo naturaliter appetat intuitivé vi- . dere Deum , & utrüm fit. poffibilis aliquis ! intelle&tüs , cui ea vifio naturaliter debea- . tur ? 28I D fADi . AnBeati poft mortem immediaté videant l] intuitivé Deum? 294 6. Que fit natura luminis gloriz? 313 7. Quid San&i in Deo videant ? utrüm vi- deant Deum comprehenfivé? & utrüm e- U ualiter ? 327 l AUISPUTATIO- V. li De Scientia Dei. m[;i I UJESTIO 1. An Deus cognofcat omnia l bonum, Pomb!ilia, & actu exiftentia , t i malum? QUAESTIONUM. ls malum, negationes, unwerfaha, & fingulàa VU ria &c. 341 Xl Deo An Deus futura abfolüté exftitura cognoz Ícat in fua effentia, vel in fuis ideis, vel in 16f decreto prædefïmente: vel in ipfis creatu- 1521 ) fis? 351 An Deus futüros actus liberos videat in h decreto phyficé predeterminante ? aut in moraliter preedeterminante? aut in conde- Va terminante ? 368 21 4. Ahn detur ia Deo Scientiá medxa? preffi 410 DISPUTATIO VI. l ogg C De Foluntate Dei , ac praefertim de )f Prade jh/zatzone IUNC Y UJESTIO 1. An actus Dei liberi 1dena 5 al tificentur adequaté cum Deo? 446 r debi 2. An Deus predeftinet homines ante , vel poft merita eorum abfoluté previfa? 464 Videt 3. An& quomodo velit.Deus omnes homi- nes falvos fieri ? 9 | DISPUTATIO VII FU Xrume De SS. Trinitate. JESTIUNCULA 1. Quid deSS. fri- ) QU nitate certa fidé tenendum fit? 307 2. Utrüm effet haereticum dicere cutmi fchit maticis Græms quod Spiritüs procedat à o Patre per F ilium? 508 boriul .3. Quid fit proceffio? - ibid. mali 4. Quot INDEX QUJESTIONUM. 2 N Deo . 4. Quot proprié loquendo dentur in ibid. : roceffiones ? /-ä 3. s. Cur Filius dicatur generari, non veró Spi- ii j ritus ? 3509 Ej 6. Cur dicatur Spiritus S. procedere à Patre & Filio? SIO 7. Cur potentia agendi ad intra , intellectio & amor pariter ad intra, fint in Deo Hy- poftafes, feu fubfiftentes, imo ipfze fubfi- ftentie ; cum tamen in aliis mentibus tum Angelorum, tum hominum tantüm fin t ac. cidens ? ibid. 9. Quid fit generatio , proceffio, & fpiratio SII activa vel paffiva? 9. Quid, & quot fint noti ones, feu predicata notionalia in Trinitate? ibid. 10. Antres perfonalitates fint perfectiones? ib. 11. Utrum in Deo dentur etiam voluntas,& in- tellectio effentialis,comnnis 9.perfonis?s 12 : 12. Utrum ad falvandum myfterium Trinitatis l ; li debeat in fenfu reali admitti,in Deo falfifica- i ti illa duo principia: Owecungue Junt eadem Hl uni tertio, funt. eadem inter [e. . K : Idem : m -son potef? fimul e[fe , & non efe? ibid. l m 13. AnMyfterium Trinitatis poffit naturaliter | i üUIUl demonítrari ? ibid. àd l APPENDIX. SyftemaD. Auguft. de Gratia, d n & Prgedeftilïatione exScipione Maffei. $14 A(f R M Sgb "- 7M | i N j 4 z a BIURHATIH Im ni p AAE LU -- Z L Y cax ï*-*! decre ] EEE ii , [l T p , n ïü bl ] » w "TP N —i( 87 aE Ib TILUT ! ä: N ERE E 1] i N ? j 5 ,.-2 QU M EE s TA NT uml ES - » u DA ^ ; Yaj : à B -n RUE BEECISIIS. 7 "- v UP Yj L E ..:*ï DN ET iy s 0j d AILLLLLREQULU N] 74 p - r — I L. C MÓ TA . NRS Qu T N , L 2 z —— L i a — d ';—1'.'- B al ul EOR EY TT N n A N en A vtf dU PV, ; I "' Mi n ftelle g De() HV r ( T'ra&atus Dus t Tnit at Ioid RE MA fyiatio st tedicy - Proemium. ii (oneg!t uibus olim verbis ApORoiüs Athe- .. nienfes compellat, his nos 'Theolo- ts t Q gia SS. Patrum, & veterum Theolo- Onisist gorum irvitat. l'rinit Dd gmorantes. colitis, in- quit, boc ego annuntio oobis. A&t:17. Deum f& enim TPeologis ipfo fuo nomine loquitur, bo- ll/4!i num bonorum omnium ; defideriorum finem, t lea & terminum totius fpei noftre ultimum. Ó Hoc ens interminum experimentali notitia m aturdi ; per fruitionem hoffe, fümma noftra beati- l) d tudo eft; fed exactius prenoffe iz enigmate, l Cri ; ingens peregrinantium ad querendam tantam fj poffeffionem bonorum incitamentum , & ne- gotium vite humane primum eft. JDeus , inquit T — Then. Scbol, Tmftl 2 DISPUTATIO L uÀl inquitxl. cc. Apoftolus, fecit ex umo omne ge- nus bominum, querere Deum, fi forte attrectent eum aut imoeniant. Inveftigemus proin in- comprehenfibilem naturam. & operationem Dei, ut quó fublimior apparuerit intellectu humano, eó ardentius queratur amore. $0- le enim cum brutis incline in terras anime l defpiciunt propiorem fcientiam Dei, que aliud pre Deo quzrunt. Ceterum in hoc T n : "Tractatu Ordo Difputationum fequens erit : u 1. de Exiftentia Dei, àtl u 2. de Effentia Dei. de Attributis Dei. De vifione intuitiva Dei.: de Scientia Deli. . de voluntate Dei, ac præfertim NO | i de predeftinatione. lg 7. de Trinitate. Cgpp Jtijin KEU I— cx La 50 7) U z ('//, R— —— hi £2 PA L E A k—/lüï — L— —— cc—- z o zz — lii [ p f ; Q I LI—2 — —— E — DIS- —— DE EXISTENTIA DETI. 3 ? Ofo XXCX OXX X X X X X* XX XX X* X* x dzmüefll pton l DISPUTATIO I r tel De Exiftentia DEI n VUl 0. & & d e'exiftentia Dei in Metaphyüca Ph]lof'o- D phie Pollingans tria jam. examitiavimus. e » I, Àn Exiftentia Dei poffit demonftrari 11j ? Crit quáfi à priori ? 2. Utrüm 4 fo[teriori ? 3. Uttum permiffo proce[Ju 1n infinitum ? — Reftant nunc due Qu"efclones. . An exiftentia Dei fit per fe, àut lümine nature nota ? 9. Ah exiftentia Dei potlit invincibiliter ignorari diu ab ádulto ? QUJESTIO 1. l Zin Exiflentia Dei fit per fe, aut lumme nature zoía ?^ o OTANDUMI. Aliud effe5 quod propofitio "dicatur mota per fé ;; & aliud, quod dicatur MWZWZB naturc nóta, Ab ARISTOTELE I. Poft. C.3 propofitio fer fe nota vocatur illa, que pene- A Theo- tratis terminis [tatim movet ad fui a[Jenfam. logis autem, in /?rittiori acceptione hujus termini, propofitio per fe nota definitur effe illa, ubi predi- catum includitur in ratione fubjetti , prout explicabi- tur infra Econtra propofitio /umine nature nota eft, quz ftatim movet ad fui affenfüm , etiamfi predicatum non includatur ia ratione fubjecti. Sic enim, quando fit fermo de mundo, ftellis , & de aliarum rerum à nobis vifibilium :vel fenübl- Di A 5 ]lium 4 DISPUTATIO I iiuni exiftentia, nemo de hac exiftentia dubitat, | ") , 0 a quia lumine nature notum eft, ea exitere, quae fen- fu percipiuntur.. a a NoTaNDUMIIL Si votuim per fé accipiatur in latiori acceptione, prout aeccipitur ab ARIs- I N EUR TOTELE pro eo, quod flatim movet ad fui a[Jenfum,, fic contingit ; triplici modo aliquod objectum duX H N dici notum per fe. uando veritas propofi- tionis immediaté in fe ipfa redditur evidens per Qu &ne dumen, aliquod maturále aut fapernaturale nfufum. Sic per fe notafunt non tantum coritingentia, v. gr. ; d Va quód exiftat mundus, & quod eatenus non falla- mur per experimentalem notitiam fenfuum; fed f etiam alia principia lumine nature nota, v. gr. ln quod tibi mon is fieri, alteri ne feceris: ideim mon poteft [iUT. ( fimul effe, & non effe : quecunque funt eadem uni ter- tio, funt eadem inter fe Coc. Idem eft circa omnia .T principia indemonftrabilia, quorum juxta Philo- qu fophum datur intellettus , feu cognitio intuitiva, o fine ullo ratiocinio. Talia principia indemon- da ftrabilia, aut certé demonftrationis non indiga funt principia morum , v. gr. virtus eff colenda, &c. m li, Sicut enim Deus animalibus impreflit notitiam tnig earum artium ; que cuivis neceffarie erant ad Qj fuum finem v.gr. edifieatorie & politice api- t bus, ceconomice formicis, textoric araneis; ita l notitia circa principia prima morum impreffa eft Mi homini. Hanc explicationem propofitionis per fe li noi& habet Boetius libro de Hebd. , ubi vocat | &fn]] lï per f& notum , quad cuilibet probatur , quamprimiam au- l l 10 ditum efz. Eandem habet /Egidius Romanus pri- UT !f marius D. Thome difcipulus dift.3. q.2. 2, Con- "r H:en ; tingit propofitionem Ratim movere ad fui a z fum, n DE EXISTENTIA DEI. 5 à 'dubitat., QUi ( fum, & "e'atenuä fieri notam per [e per evidentiam veritatis ex precedente demonftratione au cogni- MUU tione certa 2n intelle&u vel memoria relitctam. Ita enim contingere folet, v. gr. 1 N in hac propofitio- j tj fl fu, ne: Roma, Londinum, &. exift it, & in aliis ejus- Obje Qn modi veritatibus; quando veritas propofitionis : Dropoj aliunde quidem eft fufficienter probata, fed poft- AUl modum argumenta probationis non amplius oc- currunt memoria. In hoc cafu propofitio ob- füm, "la) V: ï, tinet affenfum propter fuammet propriam evi- n falji. dentiam, vel propter /Decies faaffivas fuxe veritatis. Verüm hic mod i 2: feid us loquendi & vocandi propofi- tionem no/am per f non eft ita receptus in Theo- | Vc g['- logia. 3. Contingit propofitionem ftatim mo- ün j Ani - vere ad fui affenfum, quando predicatum inclu- 1 omm ditur in ratione fübjecti. lta per fe notum fumit D. THOMAS I.p. q.2. a I. ta ho Senfus autem eft, quod conceptus fubjectivus clarus includat con- i, ceptum przdicativum, v. gr. quando dico : bomo 1demot n indj eft animal, conceptus hominis inadequaté'idem reprefentat, quod reprefentat conceptus ani- ZTUM nottt malis, & ideo dicitur, quod hoc predicatum orant d Ü animalincludatur in ratione fubjeGti. Idem eft, quando predicatum manifefté excluditur à ratio- tice g 6s 1 ne fubjeQi; utíidico : bomo mon eft leo. NoTANDuwIIL. Propofitionem poffe effe reff d per fe notam quoad fe, & quoad nos. n j Propofitio ä | per fe nota quoad nos , vocatur illa, cx l jus pradi- 3 VC catum ita includitur in ratione fubje&i, ut hoc j d nobis conftet ; id eft, quando conceptus fubje- gnusp Oivus formaliter ac explicité continet conce- g, 00 ptum predicativum. Quandó veró predicatum j a identificatur cum fübje&o ob mutuam habitudi- fill 3 nem 6 DISPUTATIO L d nem ac exigentiam, ita tamen, ut nec conceptus fubje&ivus claré contineat predicatum, nec et- crdUH m jam claré fine ratiocinio repreefentetur identitas inter conceptum fübjectivum & predieativum, i uj q tunc dicitur propofitio effe nota per fe quoad fe ; g quia fi videremus rem in fe ipfa intuitivé, vert- primu* tas obje&ti per fe ipfam nobis innotefceret ob j e mutuam habitudinem terminorum. NorTrANDuM IV. Dum queritur; anhec V0 Qus propofitio, Deus exiftit, fit per fe nota; Deum con- fiderari poffe füb quocunque predicato cum Deo y (Ü l convertibili , v. gr. fub ratione Entis fümmé pro- vidi, fub ratione Caufze Prime, füb ratione Le- ( ij gislatorisï Remuneratoris ac Vindicis &c. &c, n DICO L. Propofitio hec, Deus exiftit , eft Ti Ita .D. Thomas 1. p. q. 2- nota per fe quoad fe. a. r. C. & alii contra Scotum. a PRosATUR Conclufio, Quando dico; qu Deus exiftit ; przdicatur Exiftentia Divina de Ef- Y ) fentia Divina ; Exiftentia autem Divina includi- opofitio ifta eft y tur in effentia divina; ergo pr hj ( ger f mota quoad . — .Min. prob. , Effentia divina Tim in fuo formali conceptu dicit exiftentiam. Ergo. Mrij I nt. prob. Deus Exodis. fuam effentiam decla- DT ]7 : raturus in ea involvit exiftentiam; ergo. nt. CO N- prob. Deus l. cc. -dicit. Ego fum , qui fum. Iu ä * TUR. Deus effentialiter eft camulus FIRMA Ó hn perfecti onum. Ergo infua effentia fo | maliter : involvit exiftentiam. l Vi f 2 [ il lerue . DICO Il. Hec propofitio , Deus exiftit, i eft nota per fe eti am quoad nos per Jumen naturale T Senfüs conclufionis j L ö; inftin&um internum. t ä efc, DE EXISTENTIA DETI. 7 COI]Ceptm eft, quod fumendó tó notum per [e in Zatiori ac- ) t ceptione pro eo, quod ftatim fine ullo ratioci- ts nio movet ad fui affenfum ob evidentiam ob- T jecü, exiftentia Dei fit lumine naturz nota, ita * quui j ut Deus fuüb aliquo predicato fpecifico v. gr. Re- lVä, Ye. muneratoris, vel Vindicis velLegislatoris, quam- lCefet d primüm nobis proponuntur hi termini, agnofca- tur exiftlere per lumen omnibus infufums ficut hs anis agnofcitur exiftentia mundi , quamprimüm mun- eDm Qu um D dus animo proponitur per lumen fenfuum, & per experimentalem notitiam fenfüum., Con- IDé pro clufio eft contra communem 'Theolo ne Le. gorum recen- tiorum. m PRosATUR autem 1. authoritate D. Da- i, df mafíceni, Anfelmi, Alberti M., & JEgidii Ro- mani, ? ]. S:. DAMASCENUS Xlib. I.'de fide cap. r. VOT hanc propofitionem numerat inter. eas veritates, quie lumine naturali infite funt; atqui omnes 3 del i Indi propofitiones lumine natürali infite funt note per fe quoad nos. Ergo. Maj. prob. S. Da- ) t j Q mafcenus (qui Grecis idem eft, quod nobis D. "Thomas in latina Ecclefia) fic ait: JNemo eff n I mortalium , cui non boc naturaliter à Deo i n ded: nfitum ejf, ut. Deum per[pettum babeat $. ergo. 5 g. IIl. S. ANsELMUs (ex cujus operi bus Caff 4 cyrmi dinalis d' Aquirre integram Theologiam fub ti- tulo, Theologia ZInfelmiana, compilavit) Prolog. ofmit cap.2. 3. & 4. afferit : Id quo majus cogitari mon potef? , mon potef? e[Je in folo intelletu 5 ft enim in folo j t intelle&tu eft , pote[t cogitari e[Je & in re, quod majus -t efr. Siergo id, quo majus cogitari mon pote[l, eft in Jolo inzellédtu, id ipfum, quo majus cogitari non poteft, duf i u € ( 4 E » 8 DläBU*TATIL*Q hBc j j eft , quo majus cogitari poteft s fd cerià boc e[Je non W jpotefl. — Exifüüi ergo procul dubio aliquid , quo smajus V L cogitari mon valet. & in intellettu. &g n ve ; - quod uti- [/ fe u | que fic verà efl., ut nec cogitari po[fit mon e[fe ; mullus j»äï quippe intelligens id , quod Deus eft , poteft cogitare , J l) jiat quia Deus mon efl , licet bec verba dicat: —Non eft JDeus ; . Deus enim eff id ,. quo majus cogitari non po- iifb u aM iefl; quod qui bené intelligit , utique intelligit idipfum [f effe , u mec cogitatione queat non e[fc. . Yta Anfel- B ATK inus. Jamífic: Hec ratiocinatio non effet va- qui lida, nifi dicatur , lumine & inftin&u naturali g notum effe, dari etiam extra intelle&um id , que ! majus cogitari non poteff. Quod eft predicatum ] convertibile cum Deo , jam agnitum in majore L Jf Syllogifmi Anfelmi "a 2 ?ni, tanquam principium per fe notum. t JIT. ,.ALBERJT)U,S M. Magifter D. Thoms, I D] jn 1. Dift. 3. a. 3. affignat differentiam inter co- gnitionem D*ei & cognitionem fdei , quod illa ha- ff ( Secune- f L beat fe per.modum principii per fe noti. da, inquit, differentia eff in principüs, in quibus ac- df cipitur cognitio ip(a ; quia illa im maturali cognitione ( ( funt principia per f& nota., ficut ea,. que funt de ratione 1 princip prümi ; ut non e[fe Deum ab alio , & alia ab DI C? ipfum mon incepilJe , quia fic e[Jet caufatum. ipfo ïq; ZXGIDIUS ROMANUS dift. 3. q. 2. ait: : BO Quaritur , utrum Deum e[Je fit per fe notun ? — Et vi- B detur quod non s — quia propofitiones per. fe motee funt. di- ; lr gnitates ; tales autem de facili cognofcimus. Rejfpon- Wt deo , dicendum ; Deumn e[fe, e[fe aliquo modo per fe no- 1] ium etiam quoad mos ; licet enim. de Deo mon. po[famus Il Jcire, quid rei, po[Jumus tamen fcire , quod eft, quod j 1 T ,& dicitur per nomen , €9 bóc fcz'fö » quia efd ipfum e[Je quia Wi DE E'XI STENTIA DEI. 9 bt (f :qm quia eft aliquid , quo majus cogitari non poteft. &? bujus- ) qmd lii modi, fratim intelligimus , ipfüm e[Jfe ; propter .quod *j tj ef? per fe motum : fic incorporalia in loco mon e[[e eft per enotum fapientibus. . His verbis difcipulus D.'Tho- ]V (ipi mz folidiffimus infinuare volui£, connexionem UT [j flb inter fubje&um & predicatum in hac propofi- tone, Deus exiflit, efTe notam per evidentiam lïgltz jf i £2 nf quandam innatam per lumen naturale & per di- €amen inditum , quod tunc fe primum exerit, e[fe t 'quando proponuntur füfficienter termini feu fi- | at - gnificatum nominis. : 1 id, g PROBATUR CONCLUSIO 9 , etiam rzitione., dicatun llla propofitio eft per fe nota quoad nos, qua ] mj penetratisterminis fine ulloratiocinio ftatim mo- um ger vet ad fui affenfum ;5 fed talis eft hic propofi- tio: -exifit Deus , feu , Vindex criminum. &c. Thom; Ergo« Min.prob. Si hsec propofitio habet - nter Q )d il mnes characteres ac proprietates earum propo- finionum, quz ftatim ratione fui movent ad af- MT fenfum , tunc etiam ipfa ratione fui movet ad o affenfum 3. fed. Ergo. Min. prob. .Ab indu- Cüpni &ione. : de a I. Propofitiones per fe note omnes & fole & dii obtinent affenfum univerfalem ab iis etiam, qui T non utuntur multó ratiocinió 5 fed talis eft ifta ] q- 2' ai[ propofitio: exi/Zit Deus. Ergo. Min.prob. Ho- TE mines etiam barbari norunt, dari Ens fupremum, Rectorem mundi, Vindicemmalorum, Remune- ke fun l 7 M ratorem bonorum. Ergo. j jr j - 2. Propofitiones per fe note omn es4 & fole obtinent affenfim ob aliquod lumen efficaciter nj |gi, l fuafivum affenfus ; fed tale etiam reperitur in propofitione controverfa; ergo, Min. prob. nl t 4u:'a ] 'Tene- IO DISPUTATIO I D 'Tenetur Deus cuivis homini conferre hoc lu- men füafivum & inftin&um de fui exiftentia. g Ti l Ergo. mi.prob. ExiftentiaDei eft principium juis totius vitee buman: re&té dirigende, & articu- j b ]us fumme neceffarius ad obtinendum finem ul- P pl timum homini prefixum ; at veró per ratioci- Ü nium contingens non ftatim, nec facilé affenfu ! I ï' firmo ac imperturbabili obtineretur ab omni hofnine rationis compote. Ergo, CONFIR- DAU gm j MARI poteft r. ex Joan. r. ubi dicitur ; Erat lux, que illuminat omnem bominem. Item ex Job. &cp J 36. ubi de Deo dicitur ; Ommes bomines vident eumn. pw fun CONFIRMATUR 2. Deus omnibus animanti- 7 JJ lv (s bus infundit per lumen & inftin&tum internum notitiam principiorum dirigentium ad cujusque Ti finem, Ergo ad idem tenetur circa hominem, . r U 3. Omnes propofitiones p'er fe notce proü'un't, difficulter probari nifi per propofitiones alias mi- lent ii nus certas & minus evidentes ; fed talis eft et- iam propofitio controverfa. Ergo. Min. prob. Ti Ilf ht Quando probatur exiftentia Dei per exiftentiam creature, aut per exiftentiam principiorum mo- "I ralium v.gr. quod debeant bona opera premia- Ti : i ti; ipíahec exifentia mundi, & exiftentia ho- neftatis non poteft probari contra Scepticos nifi (l t per di&amen rationis de exiftentia entis finiti, & honeftatis ; fed horum exiftentia eft minus Is certa, quam exiftentia Dei. Ergo. Maj. patet Alftet legenti Scepticos, qui ficut negant Deum , ita FE etiam negant exiftentiam corporum & mundi & lr li honeftatis ; ut patet ex 5 :'h'?dex, , : exto Empirico' & aliis, i l W ' ^ V.gr. Spinoza. Í Ufge 4. Prf)- / DE'EXISTE'NTIA DEI. IIl TC hOC l ex&en ; a Propq:[ïtion;:s per fe note verï'antur Circa talia obje&a, quorum exiftentia petit potius a- ptingi gnofci intelle&tu intuitivo , quam difcurfivo ; fed talis eftpropofitiocontrovería; ergo. Min. ] nemu : mob. Exiftenta Dei & mundi petit ab Angelis agnofci per intellectum intuitivum. Ergo idem ll afiy petit fpectu hominüm, Con, prob, |Eft eadem Z ratio H i neceffitas. Con- CONFIRMATUR. CONNI nexio creatorum effectuum cum caufa prima a- Ut p L gnoíci debet intellectu intuitivo. Ergo etiam ] äX]ob, fic petit agnofci exiftentia caufie prime. ^ Znt; Vbnt n jrob Ex intelle&u divino & Angelico, qui & Dimapfi ipfi intuitüve vident exiftentiam Dei & mundi; Xetnum & alias veritates cum Deo & mundo : connexas CUjusque fine ullo difcurfuü. ; QOinen 5. Propofitiones per fe not & plerumque i'un£ e&, que verfantur circa veritatem exoptabilem z pollt jüxta inftinéctum nature rationali inditum, evi- 5 aliasti denter non fruftraneum ; atqui talis eft exiften- lls eltt tia Dei, Ergo, Min. prob. Exiftere Deum, Mij manifefté eft bonum exoptabile homini, & eó 1 xiftentt fublató omnes appetitus humani effent früftra- OTum t nei. Ergo fimul per eandem evidentiam, qua 3 prar videmus affe&us noftros non effe fruftraneos, Tentia) videmus fine difcurfu exiftentiam Dei. pticost 6. Propofitiones per fe notz non ftimulant Yi f mentem ad inquirendam laboriofam demonftra- eft m uonem fui; Ííed hoc etiam contingit in propo- fitione controvería ; ergo. Min. prob. . Ab ex- r perientia. eum, ! Quando alicui mens fua proponit : ; mundi | datur Moderator univerfi , regula bonefli, Legislator , Vindex , Zutbor nature &c. non facilé aliquis fen- j & di tit 'fe urgeri per inftinctum naturg ad inquiren- dam 4D 392 DISPUTATIO TI dam aliam demonftrationem , fed potius ut a- ho y ii quiefcat immediaté per affenfum ad veritatem iftam. gl ij 7. Propofitiones per fe note trahunt affen- fum, antequam permittant tempus deliberandi, g dl $ aut examinandi ; idem fit circa exiftentiam Dei; ergo. Min. prob. uando incurritur perigulum, qmmu etiam u 4 ab impiis (natura di&ante ) inclamatur Deus. g ptemc $. Propofitiones per fe notz in difcurfibus humanis plerumque potius füupponuntur, quàm telir examinantur; fed idem fit circa exiftentiam Dei ; reli 1 ergo. Min. prob. In quotidianis actionibus ofn- nium gentium homines agunt jufté aut. injufté; A & fiqueratur exiis hominibus ; an aliquando ol dubitàrint, aut per hofam aut momentum exa- f as minàárint, utrum exiftat Deus, omnes dicent ; neque fe de hoc dubitàffe ; idque nec per mo- qiusi MOR mentum examináffe, fed femper fibi ita vifüum effe. i 1004 lia PRosATUR Conclufio 3. Si hujus propo- fitionis, Deus exif£it , non reperitur induftriale I initium, debet eenferi infita effe nature ; fed. d Ergo. Min.patet; quia nemo recordatur, quan- Jl n donam qusfierit aut invenerit firmam ac imper- r d turbabilem demonfítrationem Dei. Maj. prob. u Af Omnis obfervantia Ecclefie uniformis, cujus l li ä | non reperitur initium, juxta S. Auguftinum re- At t ferenda eft ad traditionem Apoftolicam, tap- M lg quam ad principium univerfale ac uniforme. If]r j Ergo etiam uniformis notitia Dei ad lumen & " ü! inftinétum naturz tanquam uniforme principium d rä r*eferendum eft. dj Ti Pim- DE EXISTENTIA DEI. T Otits l [ i PRosATUR Conclufio 4. Illaveritas eftper Vetis i 1e nota lumine naturali, qu:e eft pars alterius ve- hu i[a ritatis lumine nature note; fed talis eft veritas; p ] exiftit Deus; ergo. Min. prob. . Lumine nature lls 4 — fntiambe E ' j w. notum eft, colendum effe Deum , reverendum effe legislatorem , amandam juftitiam &c. Sed Dl omnium harum veritatum pars eft exiftentia Tl D ei. Ergo. Min. patet ; quia hz veritates in- telligi non poffunt fine Deo, aut fine regula fu- MCWHhm prema equi & jufti 5 correlativa enim fimul in- T', QUi telliguntur &affirmantur, fi manifefta fit illorum iam D relatio. Maj. prob. Sentit natura fe has veri« bus oj;. tates non proferre condiionatà, fuppofitó fcili- itjufté: cet, quod fit Deus, quod detur juftitia &c. fed ]u iodo abfoluto. Etgo. "fnt. prob. Si natura pro- m exs ferret has veritates cónditionat?, tunc homo non s dicepy deberet precipitare judicium, fed deberet dari cperm alius inftin&us , quo mens exfpectaret verifica- 1 vili tionem conditionis per diligentem inquifitio- nem ; atqui natura non fentit fe taliter retinen tem fui affenfus. Etfso. 05 prtp nauftni PRosATUR Conclufio 5. Si exiftentia Dei ; h non effet per fe nota per modum principii, tunc EUI', (]Uï' omnis homo rationalis per aliquod inftans, vel àc ime reale vel metaphyficum prius deberet effe A- Mj jt theus quam fidelis ; hoc eft.abfurdum ; ergo. i, 0 Min. patet; quia illa pars operis, qu& non fup- ftinumrt ponit notitiam Dei (ftante ufu rationis) non am, d poteft habere rationem meriti; nec intereft, uniform utrum illa pars operis fit realiter vel formaliter lum ! diftin&a à fubfequente judicio, quo primüm ju- lrinCiPium dicat per ratiocinium dari Deum: — Maj. prob. ufum Omnis homo quamp?imum pervenitet ad P ratio- 14 DISPUÜTATIO L. ld ? q rationis , prius deberet ratiocinari de exiftentia p jl Dei, ut eam fibi demonftraret; ergo in ipfo ra- . tiocinationis momento nondum affirmat exiften- g jl tiam Dei; adeoque ipfa formalitas ratiocinatio- Ea nis non poteft habere rationem meriti, quia non wpüflü fupponit notitiam Dei; & fic effet a&io hominis ? utentis ratione, fed tamen effentialiter inutilis Eont L ad finem ultimum, quod utique dici non poteft. Qd PaonATUR Conclufio 6. Illa veritas , que U effentialiter fupponitur in aliquà propofitione per Q fe nota, neceffario debet effe fimul connaturali- p f ter nota per fe; fed talis veritas eft exiftentia I Dei; ergo. Min. prob. Hec propofitio: quod fU ud tibi non vis fieri, alteri ne feceris, ett abfoluté per fe nota, & tamen neceffario fupponit notitiam Dei ; m n um ll j alioquin daretur peccatum philofophicum. Idem — R— E W fit, dum bomo habet naturalem appetitum ad E —^ — t fuam immortalitatem , & eternani beatitudinem — d feu fummum bonum, quod non eft aliquid crea- — E —1 E J il tum; hancenim beatitudinem neceffario fup- TE E Vil ponit & agnofcit exifteré5 quia ergo lizc cogni- E—— E ii tio & appetitio beatitudinis eft primus motus a- TM nime, neceffario in primo a&u voluntatis ratio- Bu palis preefupponitur exiftentia Dei. | W K 1 Mi PnosnATUR 7. Aüuthoritate Patrum, quo- rum textus referentur quaj[ji itüe n öjze fequente, probat. li d& s. Htl Solvuntur Objectiones.- lj li K0 0 OsgrcermrUR r. contra primam conclufio- Rüdem nem à SCOTO. I. Omnis propofitio per fe Wi nota non eft fibi ipfi nota, fed homini. Ergo ) l j N ridi- É*« DE EXI?TENTIA DEI. 115 l tlf ridicula eft diftin&io inter notum per fe quoad fe, 0qm Ipf) '& quoad mos. -dni. grob. . ]INotum effe eft termi- nus relativus ad cognofcentem. Ergo. 2; atIOCmat ! omnis illa propofitio eft per fe nota, cujus prz- t UR v dicatum includitur in ratione fubje&ti, tunc omnis lÜ hOnm propofitio, in qua predicatur vel genus vel dif- literinr ferentia &c..erit per fe nota; hoc eft abfurdum. D0n t Ergo. Min. prob. . "T'ali modo inutile effetinfti- tuere quizftionem fpecialem de exiftentia Dei. fs 3. Ex hóc noftro principio fequeretur per fe (itione Y Tnatrd er notum effe myfterium Trinitatis , & hanc pro- pofitionem, JDeus exifLefiti : eft irinus ;; fed hoc eft fglfum. C Ergo. (0: qui KzsPONDEO adi. dift. Propofitio per fe Ea d wrt (iamDe nota eft homini nota in actu primo. c. ina&u fecundo. n. uando dicimus aliquid notum vum, T pedtum; effe per fe quoad fe, idem eft ac fi diceremus, pre- diéatum effe de conceptu definitivo fubje&i, xattodt liquid qui etfi nondum in ipfo fubjecto adsequaté co- gnofcitur , habet tamen in a&u. primo co- effai l gnofcibilitatem, fi quis fubje&um clariori ac di- hcet ftin&iore cognitione voluerit indagare. J5 mou "d 9. c. Maj.-m. min. ad prob. n. a. uia ntatis i hoc ipfum quzritur, an exiftentia Dei effentia- liter ac per exigentiam intrinfecam terminorum trüm, f conveniat fubjecto preedicationis ,. videlicet ef- fentiz divinze. onte, j 4id 3. n. Maj. Quia per fe notum effe quoad | Jé nihil eft aliud, quàm identitatem praedicati cum [ | fubjecto cognofcibilem effe ex ratioüe fubjeGti, ; condi & quidem cognitione naturali ; quod non eft ve- rum de myfterio Trinitatis. Ratio eft, quit fitio t omnis terminus relativus, qualis eft tó notum e[Je, Ti ^ l utpote 16 D IV.SPU""-I,';A'TI o L n uf:pot/e relativus ad COgnitibnem, refertur ad ter- 9 minum attentionis humane obvium, qualis in ygii prefenti cafü folüm eft cognitio naturalis, quze ii i ex effentia divina quamvis recté cognita non po- Ti facf; teft eruere myfterium Trinitatis. t. Nihil ; Jl | OsJricrTUR 2. contra eandem. eft per fe notum de conceptu non fimpliciter Ü teïm Ü nu"ï' fimplici, nifi fit per fe notum, partes illius con- qon d ceptüs uniri;j fed ex una pafte nullus conceptus fbj de Deo eft fimpliciter fimplex, & ex altera par- 3l te non eft perfe notum, partes hujus conceptus 720;,cni? uniri; ergo. — .Min. quoad. 2. membr. prob. — Unitas W Lop] harum partium primüm demonftratur ; ergo. J Lh Ita scoTvs in r. dift. 2. 2. Hzc propofitio: u 4dfngelus exiftit, non eft propofitio perfe nota; er- go neque hzec: exif?it Deus. k ï fe D RzesPowNDEO ad1. c. Maj. n. Min. quoad ] Wi J 2. membrum. — d prob. dift. Demonftratur pti- Dui l mum demonftratione explicativa. c. illativa u- fM nl nius diftinéti ab altero. nm. Nam etiam ARIS» !] l n TOTELEs in4. Met, ptobat primum princi- lig pium metaphyficum: idem non potef? fimul e[Je & 70n e[[e ; & tamen ab omnibus conceditur, hoc gt MH principium effe per fe notum, quia fcilicet non indiget necc[Jarib demonftratione i/lativa. hm d 2. c; a, «n. c. & patitatem ; quia effentia MM Angeli non habet intrinfecam ac effentialem ex- tmgit, I MO igentiam fuc exiftentie ; adeoque illius exiften- tia nequidem exigitivé includitur inratione füb- WU d '*Jrlïäf]'fümo je&i feu effentie& Angelice. OsjJrcrTUR 3. contra fecundam conclu: h ( fionem. I. SS ANSELMUSs tantüm voluit dice:« F r re, Deum effe omnibus perfpectum mediaté; fci- "p licet L DE EXISTENTIA DEI. 17 licet mediante difcurfu; & s. DAMASCENUS » Quis; tantum vult dicere, notitiam Dei naturaliter eíle iTalis 1 homini infitam n fua radice, in'quantum natura homini füppeditat intelle&um ac principia, per que facillimé poffet devenire in notitiam Dei. - L NI 2. Alii plerique Theologi non experiuntur fibi Ifnplis ex terminis notum effe, quod exiftat Deus; er- go nulli id notum eft; quia vis luminis naturalis COrlcenp non defiftit operari effectum füum à potiori in [9] iltera y fubjectis difpofitis. Ó D. THOMAS expreflé ac Üncoy li in terminis negat, quod fit notum per fe quoad Ti nosexibere Deum.. 1;p..g.2. a/1.C, Dcait; - ^ po, cendum, quod contingit aliquid e[fe per fe notum duplici- Dofitig: ier. Uno modo fecundum f& , & non quoad nos : alio 003 et: modo [ecundum f& & quoad nos. - - Dico ergo , quàüd bec propofüio, DEus Es , quantum in fe eft , per l. quo/ J& nota. eft : quia predicatum efl idem cum fubjetto: Deus enim ef2. fuum e[fe. Sed quia nos non. [cimus de ratur p ilstivat JDeo quid eft, non eft nobis per fenota, fed indigét demon- M AE firari per ea , que [unt iagis nota quoad nos , G minus T prix Qota quead maturam , fcilicet per effettus. RESPONDEO ad :..n. a. uia modus ille nu d ticut, ) loquendi, quo dicitur aliquam propofitionem ac veritatem effe znfitam aut per[pettam naturaliter, "ilicet x (l, in mille aliis textibus importat zmmediatam cogni- tionem, non difcurfivam ; rariffimé autem con- a effe Xtialené tngit, quod hic modus loquendi importet co- gnitionem mediatam. Ergo. prefumendum eft, üs eritt quod etiam S. Anfelmus & S. Damafcenus in illo itionel ufitatiffimo fenfu loquantur. Zddo. dift.a. INonfentiunthocTheologi actu g oo reflexo. tr. in actu exercito. n Nifi enim in oloit d i actu exercito aghovitfent Deum, dum primo ufi edidti l / T beol, Scbol, Tratt.I. funt J 18 DISPUTAT I«.-Oþ " V l » f funtratione, deberentfcire & oftendere, quando Ani ] j & quali ufi fint demonftratione Dei. ln f "Ad 3. dift. a. "D. Thomas negat, notam effe t ) quoad no s exiftentiam Dei fecundum fua omnia las attributa confiderati. c. fecundum aliqua tantum. u gl n. D.Thomas expreffé docet, Deum füb ali- e qua formalitate nempe fub ratione beatitudinis no- plsn d Wt ftree evidenter cognofci ab omnibus ]umine na- l ture , licet non omnes homines huic beatitu- t y) dini adfcribant omnia illa attributa, quz revera W competuntDeo. [nrefponfione ad 1. fic habet: DM Í Dicendum , quod cognofcere Deum e[Je, in aliquo com- ]j J! !If muni (predicato) fub quadam. confufione , ef? nobis hi naturaliter infertum , in quantum fcilicet Deus eft bo- 14 C x mninis beatitudo ; bomo enim maturaliter defiderat. bea- lh i titudinem : | & quod naturaliter defideratur ab bomine, DN naturaliter cognofcitur ab eodem. En, D. THOMAS n docet, Deum cognofci fub aliquo attributo, li- W | cet non cognofcatur fub omni attributo, aut füb nifi tantüm à fapientibus, qui pene- TT precipuls , j J trant terminos. Denique D. Thomas in folu- tione obje&tionum dicit, tantüm ab infipienti- hI f l / bus Atheis non concedi D. Anfelmi argumentum; ! l (Mf ergo à fapientibus omnibus conceditur , poft- ij quam bene penetrant terminum Deus. -OsrICITUR 4. exratione D. 'Thoms l. cc. ) ( / Sed contra. Nullus poteft cogitare oppofitum ejus, quod UBJI« Philofopbo in 4. .Metapb. tll eft per fe motum , ut patet ex r &"1. Poft er. circa prima demonftrationis principia ; co- gitari autem. poleft oppofitum ejus , quod eft- Deum e[Je, l n ; fécundum illud Pfal. $2. — Dixit infipiens in corde. [uo, I non eft. Deus : ergo Deum e[fe non efl-per fe notum [ : LOTf teft in o quoad nos. 2. Sl infipiens cogitare po corde * DE EXISTENTIA DEI. I9 I6 u corde fuo : moneft Deus, faltem non eft verum illud Anfelmi, quod ne quidem cogitari poffit , notam d non effe Deum; ergo ncc bonum crit argu- t om inentum Anfelmi. U2 Gof RESPONDEO adi1.dift. Non potef'c cogltare m füb il oppofitum, illud affirmando. c. Id precife ap- TU prehendendo. n Atheus folum ,apprehendit lümine s hanc Chymeram. IC Degtin d 2. eódem modó refpondeo. Ita etiam Ug fey refpondet ipfemet s. ANSELMUS C. & 4, ubi f hale ait.: Cur itaque dixit infibiens in corde fuo, non eft lo o Deus ?. cum caufa in pr omptu j Jit. rationali menti & 7 ma. xime omniume[fe 9. cur, nift qum Jfiultus & infibiens ? 1 af - erian quomodo dixit mjzj)zms in corde fuo, quod. cogi- ferat Dut tme n0n potuit , aut quomodo cogzmre non potuit , quod 1b bomin dixit in corde ? cum idem fit dicere in corde & cogita- TROMJI re? Refpondeo, non uno tantum modo dicitur aliquid ributo, | in corde 'oel cog zmtur ; alüer enim cogitatur ves , cum 0. qut vox eam [ignificans coözm*m ; alier cum id ipfam, quod res eff , intelligitur : Ho ilaque 1nodo cogitari po- quip s in ll teft Dezzs non e[Je, iflo veró müinimé ; nullus quippe fczens quid Deus Q/Z potef? cogitare , quia Deus non infipi üment eft, licet bec verba dicat in corde, aut fine ulla, aut cum aliqua extranea. frgnificatione. lgitur infj pzem in , corde fuo protulit bec verba, mon efl Deus $. minime Ità ANSELMUS, yome ll verb:afrmavit fenfum verborum. OnjricrrUR 5. . Licet predicatum hU.jUS ngust propofitionis, Deus exi[tit , Ícilicet exiftentia in- , I cludatur in fubjeéto, nempe in effentia divina; iijits D nos tamen id non fcimus immediaté ex ipfis ter- minis, fed debemus illud aliunde colligere, fci- j 6'0)' de ju licet ex effectibus Dei. g m Ergonon eftper fe nota fine difcurfu exiftentia Dei. ' otli B2 R z- ( 20 | UISPGTA'T-I Ü * $4 y "REsPONDEO. tr. a. dift. c. Ergo non&iï.*notz: | gm jper fé famendó hunc terminum in acceptione ftri- jl &ore. c. latiore. n. Prout enim in JNotando 2. | D u jl oftenfum eft, non illa tantim propofitio eft notaper fe, cujus predicatum includitur & co- l: n gnofcitur includi in ratione fubje&i ; ipfimet e- nim Adverfarii fatentur , has propofitiones: quod itnem eo tibi non vis fieri , alteri né feceris : — innocentem mon e[fe occidendum : — virtutem e[Je colendam , e[Je notas per ( u À p£ '/quoad n0$, etfi priedicatum non includatur in rationefubje&i. Ipfimetquoquefatentur, quod d. - ii Beatis inpatria vel Angelis hecpropofitio: Deus éxiflit, fit nota per fe; quia fcilicet hzc veritas NI lt eftab ipfisintuitivé cognita. Ergoeódem modó poteft/dici, quamcunque veritatem , quc per i d jmy lumen naturale aut fupernaturale tam eviden- ter proponitur, ut intelle&us tam parum poffit N N w dubitare ad prefentiam talis luminis, quàm pa- rum poteft dubitare de exiftentia mundi, vel de r qi albedine muri ad preefentiam luminis folaris , effe notam per fe, & hoc ipfum fieri circa exiften- AR tiam Dei. Certé fi Deus animalibus v. gr. api- li du bus, araneis &c. indidit cognitionem vel ima- Tif ! ! F. pror ginationem de füo obje&to , ad quod ordinantur, ' v.gr. dearte texendi, conftruendi, nidificandi D [ ] ] &c. videtur omnino conveniens, ut etiam 'ho- mini imprimeret fimilem ideam de exiftentia fui, l ittin l : Z el ad quem ordinatur tanquam ad finem fuum. hu OBjrCITUR Ó. ex EGIDIO ROMANO. I. g &m ( Propofitiones per fe note funt dignitates ; tales Llm autem defacto facilé cognofcimus ; fed in co- WTO o enitionem Dei facilé non venimus, cum intel- HOIHCODCBI lectus nofter fe ad illum habeat, ficut oculus Vg no ; DE EXISTENTIA. DEI. n nqn eüilaia Jf [ no&us adlucem; ergo. 9. Illud , quod eft períenotum, à.nullo negatur; íed multi Phi- Nimj 1 DOf lofophi negarunt Deum , vel mentem providam, aut primam caufam. Ergo. Itir o RESPONDEO cum eodem ad 1. c. Maj. dift. i. Min. Non poffuümus de facili venire in cogni- Onleg: lii tionem Dei cognofcendó quid fit Deus conceptu VA r exacto ac perfe&to.c. cognofcendó quodfitD eus, 2 NAE fur & quid per nomen fignificetur. n. Tüditr s 4dd2. RESPONDEO I. retorquendó. . li- (Ur, quo dem Philofophi negant etiam Deum agnofci per 10: g demonftrationes. Ergo h« non funt evidentes. C Verita Sic enim ARIsTOTELES 4. Met. afferit, à qui- mmodd busdam negatum eífe etiam hoc principium : qu oe idem non poteft fimul effe & non effe ; quod |» eviden ipfum patet etiam ex Platone. Per hoc tamen um of non fequitur, iftud principium non effe notum , um p per fe quoad nos ; quia videlicet tales imperi- LC ! li, Vi J l' tiores Philofophi reflexé negant, quod dire&é Olanis, t i ; agnofcunt, confundentes fe ipfos & terminos. Ca exitt RESPONDEO. 2.dift. Illi Philofophinegant Deum v.gni fub aliquo przdicato.c. Sub omni przdicato. n. m vait Philofophi illi tantüm negant aliqua attributa v. ordinam gr. providentiam, quibus füblatis confecutivé nidiut primum tollitur exiftentia Dei ; non vero. ne- t etiüm' gant mentem zternam-fümmé intelleGivam ; iftentit qualiacunque demum habeat attributa, de qui- füom. bus ipfi difputant. RESPONDE O. 5. dift. negant )MANO/ Deum füb uno pradicato explicito, ita tamen, ut idem przedicatum fimul concedant füb alio a, t fed i termino convertibili. c. ita ut idem praedicatum non concedant füb termino convertibili. n. Qui eun i enimnegarunt pro.viden tiam,concefferunt tamen joit u li B 3 in- DpISPUTATIO 1. 22 gmmne I inftin&um naturalem ad faciendum bonum & fü- TU iendum malum, quo ipfo agnoverunt aliquem j legislatorem providum. j Wi t UJESTIO l. É il Utrum exiftentia Dei imvincibiliter po[ft ignorari um ab adultis Jaltem ad breve-tempus ? ia N TorANDuM]I. Duplicem effe ignorantiam, q iU "^ mempe invincibilem & vincibilem. — Invincibilis I eft, quz nec nature viribus, nec ordinariis gra- yn l tiz auxiliis fuperari poteft. — incibilis eft, qute f Ü aut naturz viribus, aut gratic auxiliis ordinariis í [ li füperari poteft ac debet. Illa tam im fe, quàm in füa caufa eft prorfus involuntaria, proinde in- mitcl culpabilis , & ob hoc excufat à peccato ; ifta aut incaufas unde ; li, veró eft voluntaria, aut in fe, eft culpabilis nec excufat à peccato. Ex quo m DI patet, ad ignorantiam víncibilem, prout abftra- tj o hit à culpabili ignorantia, füfficere, quod foft dul i deponi ; ad hoc vero , ut ignorantia cincibilis Poyi fit (imul culpabilis , requiri, ut etiam debeat de- poni. Sicy.gr. inruftico ignorantia rerumTheo- QR . !t logicarum eft quidem abfoluté vincibilis, non ta- ten culpabilis. "ls NoTANDUM Il. Duplicerd effe diftin- I dni pw l quendam cognitionem Dei; demonfirativam fci- Ml licet, & fumme probabilem, Illa cognitio gene- WUj " rat certitudinem metapbyficam vel pbyfiram ; ifta Ht veró generat tantüm certitudinem moralem aut u g probabilitatem direttam , notabiliter preponderantem. MT NoTANpDuM lll. Statum quaftionis non NT offit u verfari in €o, an quis invincibiliter carere p Cco- ) DÉ -EXIIS(TENT-IA DEI. 23 Á gnitione Dei demon[irativa , fed tantüm verfari in eo, an quis carere poffit cognitione Dei morali ter cería ac ita probabili, ut contrarium judicio viri prudentis nullo modo fit probabile, aut fal- tem fit notabiliter minus probabile. Ratio, cur [ If fic intelligi debeat ftatus quzftioniseft; quiain 1 jts? materia fidei non licet fequi fententiam probabilem, fed quilibet tenetur eligere probabiliorem ; adeo- j que fi quis habet cognitionem faltem probabilio- Jitii rem de exiftentia Dei, talis non habebit amplius iharii m ignorantiam Dei invincibilem, aut inculpabilem. &b s NorANDUM IV. Aliquos Theologos au- Ordinarii fos effe fcribere, nonnullos homines poffe per f qim totam vitam invincibiliter ignorare exiftentiam tomde Dei. Alii dixerunt, Deum per longum tempus Qu invincibiliter 'poffe ignorari. . Plurimi veró de- A0 fendunt, quod faltem poflit ad breve tempus , Ra ignorari invincibiliter. FOut abl DICO. Exiftentia Dei nequidem ad breve , quij tempus poteft invincibiliter ignorari ab homine Ya eit adulto rationis compote. $ düi PRosATUR conclufio r. Scriptura omni- enum: bus-omnino hominibus Deum ignorantibus fine jli, Q ulla exceptione graviffimam pcmnam minatur ; ergo omnes indifcriminatim, qui ignorant Deum, effe funt digni pena ; adeoque habent ignorantiam culpabilem feu vincibilem, prout hic terminus ;/iraï um fumitur. nt. prob. x. ex Pfal.78. v. 6. ubi Pro- ( nlt ï ,gf pheta regius Deum alloquens ait: Effunde iram by ttt tuam in gentes, que te non noveruni ; €9 in regna, m 2. D. Paulus in- eputt que nomen tuum mon invcocaverunt, difcriminatim dicitinexcufabiles effe gentes, qux y/tons [ cartr non noverunt Deum ; Ad Rom. t. v. 20. fic B 4 ba- 24 DISPUTATIO f. Wih) | habet: Inoifibilia äbjz'us-c'z creatura mundi per ea , qu&ä eStd fa&ta funt , intelleta confpiciuntur 5 fempiterna quoque ]'Ltvl' u ii virtus ejus & divinitas, ita ut fint inexcufabiles 3. Vani fuünt ommes bomunes, h J 3. S2poP3 V, T^ diCitür : "Ui ]. in quibus mon fübeft [cientia Dei ; in greco legitur: M ij ! Stulti funt ommes bomines naturá , quibus ade[t igno- il rantia Dei ; atqui nomen //ulti in fenfu fcripturee ^ ! w centies fignificat feccaterem. Ergo etiam hoc loco infinuatur 1 W U gnorantiamDei fine peccato ha- Tegti beri non poffe. -»PnoBaATUR conclufio 2. Patres do cüe- Q ! runt à nemine rationis compote poffe ignorari l exiftentiam Dei. (1'7 " Ergo. ZInt. prob. .ab indu- &ione. I TERTULLIANDS C 7. Apolog. ! li Heec eft fümma delitti molentium vecognofcere , quem ignorare mon po[Junt. . Idem lib. contra Marcionem hw c.Io.ait: Prima natura vationalis dos ef; Dei notitia. tter Etlibro de teftim. animz naturaliter chriftiance /€.5. ex illis publicis vocibus, quas in periculis vifim conftituti edere folemus, hunc in modum pro- W Hag!ïii bat innatam Dei notitiam. — Qwis, inquit, ejus- T Y J 4 amodi eruttationes animi : adfit mibi Deus! o Deum l ünmortalem ! Deus videt.(gc. non putaerit dottrinam gDO Iï] t e[fe nature & congenité , feu ingenite confcientie ta- H | j citb commifJam ? — certé prior anima. quam littera , €9 T gt prior jfermo quam liber , prior fonfüs quam fylus, €9 ! ä Ti t il Brior bomo ipfe quam Philofopbus aut Poeta. Magifira "Jlg Tl natura , anima difcipula. u Quidquid aut illa edocuit, ILHD aut ifla edidicit , à Deo traditum eft 5 meritb igitur o- P | li mnis anima rea & teflis ef? ,. in tantum reà erroris , in J (l l quantum teftis veritatis. Ita 'Tertullianus de inge- nita notitia Dei. 9. $. CYPRIANUS lib. r. de W lu mm- Vanic. Idol. godem modo loquitur : Hec 6f f [ 7) Pt [ DE EXISTENTIA DEL 25 ü' þer Ea, , p " ma. delitti , molle agno[cere , quem ignorare non. po[fis. ^ Hunctextum haud dübié fumpfit ex Tertulliano, M [ —— LOT E qui veritatem hanc pluribus locis fat claré do- — Cet. 3. $. JOANNES DAMASCENUS lib. 7. C0 erih E— l ; r ] de Orth. c. 1. ficloquitur : Notiia Dei omnibus à !t ad i Ea E natura eft infita, me hi ftti Q l m E que id aliquis ratione utens ignpïärc poteft. j ' eDam I ll PRO DeCcato BATUR conclufio 3. ex te[*cimc;nio Phï— lofophorum. TULLLUs inlib. r. de fjatura Deorum fic ait: . Qué gens unquam fuit aut- eft j *s docüe aut quod genus bominum, quod non babeat fine do&trina ? fenorg anticipationem quandam Deorum. (quam Epicurus ap- 4b indy pellat egoxvdav). id eff, anteceptam vationem & ani- Apolor. o praviam vei quandam informationem , fine qua mec Y y quuy intelligi ng«icqzmm, negquæri, nec difputari potg/?. Tarcione i D t PnRosnATUR conclufio 4. Si quis'ginvinc*i- * ehrift biliter &inculpaté Dei exiftentiam etiam per bre- in peni viffimum tempus ignorare poffet, quantumcun- TOCum que flagitiofus effet, nullum tamen committe- nquit, 4 ret peccatum mortale : fed hoc eft falfum. Er- :! ]i $i talis homo nullam inferret go. Maj. prob. it didnt Deo injuriam , tunc non committeret peccatum at mortale; fed; ergo. Min. prob. INemo cen- t lititrt, fetur inferre injuriam illi, quem invincibiliter n f ignorat exiftere. Ergo. Probatur igitur Min.pri- M mi fyliogifmi ex propofitione damnata 169o. ab ä jl i ALEXANDRO VIIIL, que fic fonat: Peccatum ; veril a philofopbicum feu morale eft a&tus bumanus difcomoeniens g at vetbe rabioni ; tbeologicum veró eft tranfere[fio libera qus dei divine legis. Philofopbicum quantumevis grave. in illo, " qui Deum vel ignorat , vel de Deo a&u non copitat , eft grave peccatum , fed mon eft affenfa Dei , neque pecca- H« eri ium $ * /e6 DISPUTATIO I d tum mortale diffoloens amicitiam Dei , neqüe ætemz;* m pona dignum. PaonATURn Conclufio 5. Deum effe, eft g 411 ) veritas nobis innata , ergo non poteft ignorari. 4Ant.prob. partim ex iis, quz dicta funt in quie- qo qun j ob ftione prima, partim ex teftimoniis SS. Patrum hic recenfendis. I. JusTriNvus Martyr c.2. P[æm s fuse Apologiz ait: JDei appellatio nomen non eft , fed rei inenarrabilis nature. boiinum infita opinio. 2. rmï NUS l5. Strom. ait: ciam CLEMENS ALEXAN : Quam o b rem univer/a qui dem gens Orientalium , & u- p niver a, qua pertinet ad Occidentem , Septentrionem o qüäfï j "Aufirum , unam babet. & eandem A N TICIPATAM j 3. GR E- notionem. de eo , qui con[Lituit principatum. pitn GORIUs M. Orat.5. de Beatitud. Opinio de nu- hi o mine divino naturaliter. quidem infita eft. omnibus bomi- w nibus, fed ignorantia Dei peccatur contra id,, quod coli- u dur. 4. TERTULLIANUS Apologie c. 17. ait: uix)cid .Vultis, ex ipfius anima teflimoniis comprobemus , qua p licht carcere corporis pre[Ja., licàt inftitutionibus pravis Atl circumforipta , licet libidinibus 69 concupi[centiis evigo- It rata, licit falfis Diis exancillata 5 cum tamen refipi- ha füit u ex crapula , ut. ex aliqua invaletudine , 69 Jani- Wtj nj tatem patitur fuam , Deum nominat ; quia proprie - ll rus bic unus Deus, bonus & magnus, € quod dedit u j ng]]ï Deus , bec fola omnium voxefl. — S'udicem quoque con- teflatur illum : Deus videt : .Deo commendo. O tefti- monium anime naturaliter. Chriftiane ! 'Ita Tertul- Ó lianus. 5 Mtry |PROBRA TUR Conclufio 6. N On datur a&us Ente fuum indifferens. .. Ergo non datur ignorantia Dei in- Vüum vincibilis. "nt. fupponitur 5 quia homo tenetur 1 VU d fuum agere prudenter in,o'rdine ad finem, a D hi g um 27 DE E/:XIJETLENTIA DEI. TM fummum bonum, conformiter-re&z rationi jux- ta legem & intentionem legislatoris. Conf. prob. um Nemo poteft tendere ad finem fuum, nifi agno- fcat aliquem finem ultimum omnium a&ionum « LU ac votorum , cui debeat omnia impendere , ut illum affequatur; hic autem finis jam eft aliquod MATC ( predicatum cum Deo convertibile. 1. i Ergo. ij . PRosATUR Conclufio 7. uilibet homo rationis compos agnofcit aCtionem fuam effe li- SU' Off, ai[; ln j (? l citam vel illicitam, indifferentem vel preceptams ergo ctiam agnofcit fupremam regulam honefti, fninm d IPATAY quam evidens eft , non effe propriam rationem. Ergo evidens eft illam regulam effe aliquem le- ) GRZ- i o my. gislatorem univerfalem, qui in omnibus homini- bus & omnibus actionibus etiam aliorum homi- Tibus boni num habeat vim obligandi. h qui dl am fic: Si quili- bet homo agnofcit legislatorem fusw aCtionis, TOE tunc id agnofcit vel per difcurfum, vel per fim- hi, " plicem intuitum ope luminis naturalis? non per t n difcurfums quia alioquin daretur aliqua a&tio fi- zenti N I E f; /l " ï ne reguia honeftatis ante conclufionem difcur- Mi i D fus, quod non poteft dici. Ergo id agnovit n, C - ^ J per intuitum fimplicem. Ergo non poteft dari g nj in ulla aione ignorantia de Deo exercità ac di- 9 qui retté cognito. j qtiüqüe.'lf TAU Solvuntur Obje&iones; T Tut Osjrcrrvm r. Braáfiliani & Peruani (ut teftatur Molina) quefiti à Miffionariis , utrüm du ante fuum adventum habuerint faltem aliquem ia D ícrupulum vel dubium de Deo , conftanter id o te negarunt; ergo poteft ignorari Deus etiam diu. , i 1 Qui nullum habet fcrupulum de Deo, l 6. proþ. eoipfo 4 29 DIIS*PU TATIO l- n ) K eoipfo non agnofcit obligationem inquirendi de 313! eo, & confequenter non peccat , dum negligit lii inquirere de Deo. RESPONDEO dift.a. Dixerunt (enullumbs- 1'1 AU buiffe fcrupulum reflexum, aut fcrupulum de Deo lst füb terminis explicitis conditoris omnium , & confervatoris &c. cognito. tr. diretium , & de J deb üfcioit Deo füb predicatis generalibus legislatoris, vin- dicis, & remuneratoris cognito. n. a. Non po- gim i qtetu teft dubitari, quin Peruani habuerint dictamen de licentia fuarum actionum vel malitia earum, lt J tiLi adeoque etiàm de aliquo moderatore univerfi; vindice malorum &c.; quia tamen in agendo i i huic fuzm dire&te cognitioni fe non conformá- Mi / Pr [ runt, ideo peccaverunt ; .alioquin daretur in J i, t hoc cafu peccatum philofophicum , & quidem frequentiffimé. d i Osjg1crTUR2. Apoftolus dicit; non poffe Ti de facili agnofci exiftentiam Dei fine previa in- pau 1ttd, firu&ione. Ergo cum hec inftru&io in multis ju hominibus deficiat, in multis etiam deficiet no- hi titia Dei. 4nt. prob... Apoftolus Rom. ro. àit: il [ f uomodo credent ei, quem mon audierunt ?. quomodo au- il m audient fine predicante ?. Ego. Yi p ?e ll REsPONDEO. n.a. adfprob. dico; Apoffo- lum loqui de fide in Chriftum, qui, ut dicetur in Ia d Trattatu de Virtutibus Tbeologicis , poteft invincibi- (qt i 1] Il liter ignorari. | VU i (5HCITURT. 1. Exiftentia Dei þlerüm- j que demonftratur per argumenta fubtilia, que A f interdum vix fatis intelliguntur à Doctis 5 ergo Ütne demonftratio Dei facilé poteft latere rudes. 9. i Deum effe notum per J quoac'l, nos multi negant doCüs L l DE EXISTENTIA DEI. 29 Ug doctis efgoltalis ignorantia hujus notitiz poteft üm neghg, etiam dari in rudibus : Atqui, qui invincibiliter non fcit, fe naturaliter fcire Deum , revera in- fenuHumh i Ulum deDg vjncibiliter nonfcitDeum. Ergo. ORj | reäum ! ( f REsPONDEO ad 1. tr.a. difc."/c. Si exifcentia * Dei deberet agnofci per demonftrationes. tr. fi Slator b l Ony difcitur per lumen & inftin&tum nature. n. Ut enim inquzftione prima oftenfüm eft, in ipfis I dichny La ean creaturis per lumen naturz videtur connexio & relatio adDeum. Hinc D.Hilarius l.rz. de Tri- Univerj nit. fic loquitur : JNec mundo ienorabilis effici poteft, [ dgendi quem propbetie «olumina confignant , quem temporum Onformá- fetyr n in dies proficiens plenitudo teflatur, quem Zpoftolorum & Martyrum per virtutum operationes loquuntur. fepul- V quide cbra, quem poteftas nominis fui probat, quem invidi [pi- vitus profitentur, quem pumitorum demonum refonant hod mugitus, quem Gentiles agnoverunt , quem tota natura . prevaz predicat , quem concors omnium populorum confenfus te- 0 n i fiatur. leficiety m,To. t Ámi dift.a. Negant hanc nofitiam ob äefef &um fufficientis reflexionis ad propriam mentis Qu experientiam. c. -ob ipfum ejus defectum. n. Qui enim non fatis attendunt ad infpirationes ; Àpi t dict j " '1 internas & varia di&iamina nature, utique ne- : jnvio Íciunt has ipfas infpirationes ac dictámina , & mille alia objecta, quae in animo quotidie ver- — * fantur, interim dàntur tamen, & nefciuntur ob l plemc defe&tum reflexionis. xili, V (55 & OsJricITUR 4. Juxta.s. AUGUSTINUM rudes ! Tra&tatu 1o6. in Joa. exceptis paucis, in quibus natu- jl 1 ramnimiun depravataefü , unioerfum genus bominum d. Deum 30 DISPUT A.T;IO, L. W j j Deum bunc.amundi conditorem f atetur. Ergo dantur | faltem aliqui velin fylvis enutriti, vel à paren- gim [ m tibus Atheis educati, in quibus reperitur talis ignorantia. ]Fofantia lrst RESPONDEO C.àa. dift.c. Si juxta S. Do&o- rem aliqui dantur, qui Deum faltem fub aliquo TT jribon predicato convertibili ne quidem agnofcunt, tr. fi tantüm dantur aliqui , qui Deum fub ter- qgri minis explicitis non fatentur. n. Nego .enim, libett quod ejusmodi barbari nullum habeant dictamen lub de licentia vel prohibitione fuarum actionum, a i & de aliquo legislatore; licét ipfi rebus aliis in- e'[l? i tenti non fateantur Deum ífub aliquo termino MU explicito, v.gr. conditoris , confervatoris &c. ag OnJrciTrUR s. Gentiles poffunt ignorare (rgt ea, que funt juris naturalis v.gr. nunquam etle Yiban furandum autmentiendum. . E | RU rgo 'eti'gm poffunt ignorare Deum. at RESPONDEO dift.a.. Poffunt ignorare þræ- quni t j ceptajuris naturalis , fi non immediaté acevi- denter deducantur ex primis principiis per fe no- furt t . fecus. n. Nemo ignorat hoc princi- li Ef pium: quod tibi non vis fieri, alteri ne feceris, — Pof- PT h !j funt tamen ignorare eas confecutiones, que non i ita evidenter cum hoc univerfali principio con- Sffüptur. nexz funt. Exiftentia autem Dei eft inter ipfa t prima principia, quia eft regula omnium actio- 1he i num & honeftatis. | ff OsnjricrTUR 6. Ad khoc, ut ignorantia fit E ttri ï vincibilis culpabiliter , non folüm fufficit dari ^ WRl ignorantiam, fed etiam requiritur, ut homini oc- LUdUm F l currat cognitio pra&ica, qua videt, fe fub gravi u oran- ? peccato obligari ad deponendam hanc ign u | a tiam, $1 DE EXISTENTIA DEI. "yo d [ITs j tiam, & inquirendam veritatem; atqui hzc co- j gnitio practica de Deo non datur in multis bar- Df p baris, ut in prima objectione dictum eft; ergo ignorantia Dei in barbaris non eft vincibilis. RzsPONDEO. dift. Debet dari cognitio pra- Ll d Gtica direCta. c. veflexa. n. L Agnofty Quando Adverfaàrii ad rationefn peccati mortalis requirunt reflexam um (üb i Vego eng cognitionem maliti&, qua homo cognofcat, fe habere notitiam maliti& gravis, plané feducunt ht ia ations horribiliter mundum ; dicuntenim, eum qui pec- cat, debere fcire, quod hic & nunc peccet ; hoc U5 -al j eft, debere fcire, fe habere notitiam de conftitu- ) Cetniny tivis externis & internis peccati, inter quse eft oris &t cognitio, deliberatio, & volitio peccati ac mali- dAnone tie gravis ; fi enim non cognofceret hanc fuam xqpam ol notitiam directam maliti& per cognitionem re- amyoltt flexam, non cognofceret omnia conftitutiva fui peccati ; adeoque non cognofceret fe peccare, Jüorare p quam tamen cognitionem ipfi requirunt ad hoc, liaté atr uthomo peccet. Drico; hanc cognitionem re- is perft flexam non requiri ad committendum peccatum ; hoc pri fed fufficere cognitionem direttam de malitia ob- teris, ] je fine cognitione reflexa de malitia operantis. yes, quea Hec do&trina poffet probari ex innumeris texti- rincipt bus fcripture , quibus oftenditur, revera dari eft intat peccata ignorantie , que tollerentur univerfim inium & in Adverfariorum fententia, fi nemo peccaret, » nifi fciret fe peccare. Si quis autem vult hàbere eorqdi clariorem ideam hujus cognitionis dire&te & refle- i X€; Cogitet, cognitionem directam fehabere per modum /anplicis oiftonis , ac fimplicis intuitus, v. jt ho ( gr. quo video objecta directé ac exercité, quin uncip j tamen habeam cognitionem reflexam de hac ipfa ! p vifio- J 37 DISPUTATIO L ) vifione feu fenfatione vifüs. v. gr. Accedo ad « fpe&taculums intueor attenté per horam omni d gBU' quz aguntur in theatro, & motus faltantium, & ïï Til geftus agentium; nec dubium eft, me omniaiíta . videre fenfibiliter ac dire&tó ; interim tamen du- as pi rante fpe&taculo non elicui actum reflexum, quo g haberem pro obje&to hanc ipfam vifionem dicen- ! ais do intra mes; nunc video motus faltantium 9« 1dem ag Dy« ergo fitin cognitione feu vifione quandoque momentanea honeftatis aut inhoneftatis,. & re- quoöme r lationis, quam habet obje&um ad Deum, legis- qi W latorem, a u RF!D() / it. alia principia hone&atlis, quin tag 10fA men íciam me hoc videre. fi a ( nl Driczs z. ; Non poffunt afferri efficacia ar- i N nl gumenta, quibus oftendatur eum peccare , qui non fcit, Poc, quod agit, e[Je peccatum ; ergo nulius r Aiul m peccat per negligentiam inquirendi in exiften- tiam Dei, nifi per talem negligentiam aut acüo- ; pl ' nem fe peccare fciat. H l Ht E i^l RrzsPowpEO. difi.a. - Qui non Ícit fci en—l reflexa. n. Utenim jam dictum il It ! eít ; aliud eft cognitio practica de maütia objetti, J dm[, | qua homo agnofcit actionem effe illicitam; quie du cognitio fepe eftmomentanea, & fuffocatur aliis ( hi innumeris cogitationibus aut paflionibus depen- H M dentibus à precedenti peccato liberé pofito; Tf i aliud eft cognitio practica de majitia operantis ; hzec TU enirh cognuitio eft reflexa , qua homo non folüm AT Iä agnofcit malitiam objetii & actionis in genere , fed l i l etiam habet pro obje&to fuam cognitionem dire- m &am ilius malitie ; quia habendo pro objecto '. Wen peccatum /uum , habet pro obje&to non folum ] am & de il a&ionem 7n genere , fed actonem. uf fu 1 l 'omnia : l fbül. (1 J DE EXISTENTIA DEL. 33 OTRED Q m " omnia conftitutiva peccati ut füi: conftitutiva l autem peécati &t fui non folum funt obie&tum & ?lïäntmm, | ! /€ Ompi; l ll actio in genere, fed etiam propria cognitio dire- &a malitiz objeGti. I od Quando ergo fit, ut ob in- numeras paffiones non attendamus ad hanc co- Olem dv guitionem propriam directam de malitia obje&i, peccamus quidem, fed non fcimus nos peccare li G. li cognitione reflexá. Quandog. Drces ?. Non poteft efficaciter probari, HCjS, ( Ün, ]egj : quod ille peccet in Deum vel contra natüram, qui non [cit f& peccare. Ergo. » QUin t RESPONDEO. dift. a. Qui invincibiliter non Ícit fepeccare. c. .qui víincibiliter non fcit fe pec- CC ar. 36 u care. n. Doctrina oppofita eft contraria Scri- pturis & Traditioni. Sic r. Levit. c..5. dici- £9 mllu n exlter tur: znima fi peccaverit per ignorantiam,, offeret arie- tem immaculatum Sacerdoti juxta menfuram eftimatio- 1aot d nemque peccati, qui orabit pro eo, quia mejciens fecit , & dimiütetur ei, quia per errorem deliquit in Dominum, deit o Regius Pfaltes Pfalm.24. clamat ad Dominum: jam d delitta jwoventutis & ignorantias meas ne memineris, S. dj dj Paulus dicit, fe mifericordiam confecutum effe; jtam; , quia, inquit , ignorans feci in incredulitate. . De Ju- Ocatüri dzis Chriftum crucifigentibus D. Petrus ait: fcio, bus de quia per ignorantiam feciftis; & tamen Chriftus pro ré pU illis orat, ut illis dimittatur hoc peccatum. llli, vt qui Chriftum & Apoftolos perfecuti funt, arbi- pondit ivati funt, f& obfequium praflare Deo ; -ut teftatur gatt, l Chriftus in Evangelio. Hzc oninia & alia infi- onem dlL nita ignorantie peccata evidenter oftendunt, eos [Ü Objem qui fic peccárunt, non habuiffe cognitionem re- non Jo/ fexam de culpabilitate füz ignorantie , aut de "L gravi obligatione deponendi ignorantiam, nec j n Theol. Schol. Tratt.]. — . Íci- - z DISPUTATIO L 94 l T fciviffe, quod hic & hunc pec':bent. 2. Palzfti- » W na Synodus Diofpoli anno 415. habita, cui poft- j il modum acceffit unanimis omnium orbis Éccle- fiarum confenfus, damnavit hanc Pelagii pro- (5r) norantia- & oblioio non fubjacent pecs - pofitionem : Jg «qii cato , quoniam mon fecundu m xvoluniatem eoeniunt , fed — itatem. 3. S, Auguftinus adverfus jr;manöïp fecundum nece Pelagianos n on femel docet: ad fidem pertinere, — agl dari quedam ignorantie peccata,. 1dem docet D. Hie- ronymus adverfus Pelagianos; & Bernardus in- j ic aj Epift. ad Hugonem de S. Victore; 4. Facultas t d '[heologica Parifienfis anno 1661. damnavit hanc propofitionem : JNunquam peccatur , nifi pra- g imus illuflretur, ejusque *oitandi u via peccati cognitione an defiderio ex[timuletur. - CenfuüraFacultatis eft haec: Qum ) Hc propofitio falfa ef , & i. aperit ad excufandas — ia Eadem propofitio jam ii al- , Al excujationes n peccatis. TIDnomgr prius damnata fuerat à Fac ultate T'heologicaLo- vanienfi 1657. cum hac cenfura: H« propofitio — i eft contra omnia "Tbeologie Chriftiare principia , G9 in« "u hitsd 4 mumera & immani[fima. peccata. bominum excufat cum — df gernicie animarum. $. Clerus Gallicanus 1700.in — [mui Comitiis generalibus damnavit hanc propofitio- Jj nem: Si peccatores confummate malitie, cum blaspbe- — agj mant & flagitüs fe immergunt , mon babent confcientie DI Q flimulos , nec mali, quod aguni , notitiam, cum. omnibus "T heologis propugno, eos bijce atkibus nonpeccare. . Cen- lii füra fic habet : 4Hec propofitio falfa efl , temerarity g, D ' [ pernüciofa , bonos mores. corrumpit , blaspbemias aliaque i lg —— peccata excufat, C& ut talis à Clero Gallicano jam damna- " Gr]n 1 l ta.eft anno 1641. Ex quibus omnibus patet ad . ho peccandum fufficere cognitionem direitam de ma- EUR em. T6- T. Ti litia objecti ; non*«verö requiri cognition fexam. DE EXISTENTIA DEI. 35 ' 2 hi flexa. de malitia operantis, qua homo fciat, fe ltü, Q X Orbis híc & nunc peccare. Vide dicenda in Trattatu lui f de peccatis, - AE : fübjacem ) OBJICITUR 7. I. Non eft neceffe , ut:ho- FU ] mo adultus toto vitx füz tempore , .dum agit ETA d i humanó modó, & utitur ratione, femper omni momentó cognofcat exiftentiám Dei; ergo et- 0Cet D) H iam poffibile eft, ut primó momentó, quo inci- ernardy pit acquirere ufum rationis, non ftatim cogitet . Faoyl de exiftentia Dei; atqui fi primó momentó po- amnjg teft invincibiliter ignorare Deum, poterit eum D etiam ignorare fecundó & tertió momentó; U d bee adeoque faltem brevi tempore, usque dum illi occurrat cogitdtio practica de obligationeinqui- txcufani rendi in exifítentiam Dei. 2. Poflunt dari & ofito y dantur actu in intellectu hominis maximé barba- Jlogical ri innumerz fpecies, quz hominem determinant lat jj ad disquirendas ac dijudicandas innumeras alias dpit, &i veritates difünctas ab exiftentia Dei; nec dan- xalit a tur alie fpecies femper prefentes menti, qua u5 1705 perpetuó determinent intelleéctum ad affirman- proptt dam exiftentiam Dei; ergo non folum fine fun- cum d damento afferitur, quod in barbaris ne quidem i of per momentum poflit dari ignorantiaDei, fed il- Ch. a lud . omnino eft impoffibil 3...Non poteft (tam. V oftendi implicantia in eo, quód parvulus fepten- , lm nis, quando primum incipit acquirere ufum ra- ia d tionis, non poffit difcurrere circa alias res, quàm jj d circa exiftentiam Dei; ergo poteft aliquo tem- js pitti pore ignorari exiftentia Dei ab homine rationis Qhem t compote, & per confequens poteft etiam igno- tionet' &que * on- lli T rari longiori tempgre, quia 71 2 uggent inl À go 6 p 36 DISPUTATIO I. p quo.d co tempore difficultates -dv[eül*m'ptæ ex ratione l m peccati Philofophici, que urgent in breviori. l. RresPONDEO adi. c.ant. dift. conf.. Pof: rj ufpm 1 gt fibile eft, utprimó momentó, quo incipit ac- quirere ufum rationis pbyficum , non cogitet de sjeri Ufum rationis moralem. n. jj üeïia exiftentia Dei. c Utus rationis fbyficus eft, quando intellectus dif- g g currit circa objecta externa fenfuum, inferendó unum ex alio, qualem difcurfum aliqui Philofo- i vt gum i phi concedunt etiam brutis; ita tamen, ut non- dum in tali intelle&u orta fit cognitio ab/Irattiva, munc (s alicujus honeftatis vel inhoneftatis , neque exci- ä tata fuerit aliqua fpecies de regulis prudentic in utis ) j ordine ad finem hominis: Quando ergo homo j hn t jam incipit verfare ac conferre intra fe in intel- Pa le&u fpecies honefti, inhonefti, finis, mediorum, i impict vb d premii, pene, legislatoris &c. dico, tunc fta- tuendum effe primum momentum, quo incipit inm qd ufus rationis moralis; ex his enim fpeciebus ori- int. J tur immediatum judicium de exiftentia Dei füb ! ( ratione Legislatoris, finis &c. & in hoc momen- BI to dico impoffibile effe ignorari Deum. ä[ J if Ado2. c.& dift. c. Sine fundamento afferi- du | tur, quod in barbaris vel parvulis habentibus ! TU üfum rationis fbyficum non detur ignorantia Dei, ( Con- c. habentibus üfum rationis moralem. n m i Jf cedo ontnino , quod parvuli longo tempore dif- 1l TRD currant circa externa objecta fenfuum, quin ha i'invincibih beant aliquam notitiam Dei. ,Imo multis vide- F tur (quorum antefignanum agit Cordemoy ) quod 5" [mgeres parvuli jam difcurrant in utero materno, & tunc ET jam habeant ufum rationis phyficum, & hec ópi- nihi vi- ESP[)N] nio eft fatis probabilis. Certum autem n detur, 5 DE EXISTENTIA DEI. 37 ^ Qf 1 l TOVIoR detur , quöd parvuli jam tertió , quartó. ab qtjin- Conf tó annó univerfim omnes difcurrant, & habeant 0 incy talem ufum rationis phyficum. Quia tamen in g] illorum intelle&u nondum excitatz fuerunt fpe. [ COpr . cies de rebus abítractis , ideo communiter non fitorg Mi tellect i folet fieri, ut in intelle&u parvulorum excite- rur idea honeftatis, inhoneftatis, legislatoris ali- D, Ipfere iqür Phi cujus feparati, poenz aut premii fecuturi poft hanc vitam, & quz funt alie leges prudentize A. Utty ? dhforgty ortum talium fpecierum confequentes; poft hunc ergo ortum fpecierum circa objecta abftra- COU ey Wdentig! &a folent homines dicere , quod incipiat ufus rauonis; homines enim, qui folüm attendunt ad '£0 fiom e mnte illum ufum rationis, qui convenit homini, quà homini, & tanquam enti rationali diftin&to à bru- nediomy tis, fimpliciter nominantufum rationis, dum con- , tüne] vertitur ad finem homini proprium , non veró Quo ing tantum ad objecta fenfibilia etiam . communia ecrebust brutis. tia D Ex hoc patet refponfio etiam, .:A4d3. dift. a. Nulla poteft oftendi implican- 0C mon m tia in hoc, quod parvulus feptennis habens ufum rationis pbyficum difcurrat circa alias res. quam Jento aF habent Deum. c. habens ufüm rationis moralem, ac pro- prié humanum. n. yrantia! DICES. Ex hac diftinctione ufus rationis in pbyficum. & moralem fequitur , quód barbari et- empont [ iam longo tempore poffint habere ignorantiam n qi Dei invincibilem ; fed hoc ipfum eft, quod in- multis tl tendunt Adverfarii, Ergo. —.Maj. prob. Poteft moe contingere, quod in talibus barbaris etiam lon- 1001 £o tempore tantüm excitentur fpecies fenfibi- &hett lium, non veró obje&orum abftra&torum. Ergo. em m REesPow DEO. n. Maj. Quiaimpoffibile eft, ( ?ï' 3 quod fl 38 DiSPUTATIO I. iil quod in adultis Jongo tempore nunquam exci- h tentur fpecies de honeftate vel inhonefítate , de :; dtat,fe legislatore, fine, mediis, & qua pertinent ad re- " gulas prudentie circa finem ; ex quibus omni- bus ob evidentiam luminis naturalis nafcitur ju- J! Ui umv dicium de Exiftentia talis Legislatoris, finis &c. - Si tamen in aliquo cafu extraordinario dare- Y g tur talis defeCtus fpecierum in intelle&tu huma- Adverfarii enim volunt, m no, tunc fn. Min. tb Vf quod talis homo poffit agere contra rationem, quin Wt agat contra Deum ; adeoque volunt, quod com- mittat peccatum pbilofopbicum. In noftro autem jj v cafu talis homo ne quidem cognofceret fe agere contra Iumen rationis, & regulas honeftatis, fed dif- iniont TT curreret ficut infans in ütero, vel infans bimu- lus aut trimulus tantüm circa objecta ferrfibilia, hi d Ti habendo folüm ufum rationis pbyficum, qualis et- iam ipfis brutis à nonnullisP hilofophis conceditur t i d OngrcrTUR 8. r. Propofitio damnata non definit, peccatum Philofophicum elfe pena seter- 4111 nà dignum, & quod diffolvat amicitiam cum Deo, KM fi daretur. Ergo, etfi admiffà ignorantia invin- LT cibili Dei fequeretur peccatum Philofophicum, W n non tamen exinde fequeretur tunc committi in- D juriam Dei; adeoque argumentum quartum eft nul- L Ium. Znt. prob. Pontifex tantüm definivit pec- ii catum Philofophicum tunc effe poena eterna di- : - Itel gl l lii gnum , quando datur ignorantia Dei vincibilis; ergo peccatum Philofophicum cum ignorantia 1 lh 19' Dei invincibili non eft dignum eternà penà. 0 9. Pontifex tantum voluit damnare illam : d Z / propofitionem, quz eft nova; atqui propofitio, m | Ó norantia "1 aDel n j quod peccatum Philofophicum cum ig T ADel 39 DE EX)ISTENT'IA DÉI. lnqu;lm " neftst Dei invincibili non mereatur poenam eternam, eft entiqua. Ergo. Maj. patet, ex terminis Bullz, Mlent ul H 16f ]U1Du dum dicit, fe damnare illam propofitionem, quae noviter erupit. Min. prob. Jam antiqui docue- 5 Difriy Ts runt peccatum Philofophicum cum ignorantià aümü Deiinvincibili non effepeccatum mortale. Er- - inario' d&f go. Zni.prob... D. THOMAS 2.2. q.20. a.3. C. Tlecu Ti ait: Si po[Jet e[Je converfio ad bonum commutabile fine Dm vol averfione à Deo, quamuis effet inordinata , non e[fet pec- fiünem, q catum, mortale. Idem in cap. 7. Epift..ad Rom. quod qy le&.2. confirmat. — Dicendum, inquit, quod fine lege TO at poterat peccatum quidem cognofci , fecundum quod babet t fe are vationem inbone[ti, id efl, contra rationem exiflens ; non is, fed qi BEL- autem fecundum quod importat offenfam Dai. ts b LARMINUS l.4. de Rom. Pont. c. 20. $. ad con- . ferttbi Jirmationem ad finem ait ; Si fingamus Deum non e[fe 1l, qual án rerum natura, qui leges juflas oiolabunt , peccabumt Concett quidem in concientia , fed ec Deum offendent , nec ad amnyti inferos. damnabuntur. ^ Similia habet Palavicinus. penie CARD. D'AQUIRRE T.I. tr. r. d. $. fe&. g. ait: u) Impo[fibile €ft peccatum grave [eu letbale, quod mon fit 'antia offenfa Dei, nequit autem offenfa Dei dari invincibiliter iofoplit ignorati. Card. Sfondrati in Nodo predefl. Romee commitf; ^1697. edito. f. 152. ait: Cum peccatum fit effentia- rtum d liter injuria && offenfio Dei, fublata cognitione Dei fe- efini quitur, nec injuriam, nec peccatum, mec eternam ponam e[f. Item Lugo de Incarn. dift.5.n.74. — Herinx, a etet D ' ! ler «t ä Bonef[bei, Molina , Pentius. Vide la Croix 1. 5. m. 25. & 49. 1000 mà p äl REsPONDEO.n.a. Si enim Pontifex vo- luiffet dicere;5 tunc peccatum Philofophicum mnlll I | effe eternà peená dignum, quando datur igno- pnat rantia Dei vincibilis , damnáflet propofitionem, 11 e | 4 j 4o DISPUTATIO I Ua de qua nullushominum unquam fomniavit ; fen. Ta fus enim propofitionis damnate effet hic : Pec« j /'catum pbilofopbicum in eo,. qui vincibiliter Deum iguo- mmed j vai, non eft pena eterna dignum. Item Patroni ad- Verfæ fententie volunt; Mufnerium , S. ]. Pro- ,15]1 '91 fefforem (qui hanc propoümonem d1&aiïe infi- phcans mulabatur in Collegio Divionenfi) tentüm con- r 1um li lb - ditionaté fuiffe locutum; füuppofito fcilicet, quod - dnvincibilis & omnimoda Dei ignorantia dan poffit du a inaliquo, tunc, cum agit contra rectam ratio- nem, talem non peccaturum mortaliter , nec yll | OLU poná eterná dignum fore. Ergo ipfimet faten- Qd tur; nulli hominum incidiffe, quód etiam cum ignorantia vincibili peccatum Philofophicum non (l Wq fit peccatum mortale; & fic forent bruta Ro- &unpd mani Pontificis fulmina. Dl ï . dd 3. tr. Maj. n. Min. adprob, m.a. ad prob. g dico, quod omnes hi, qui allegantur AuGores, p tantüm loquantur conditionaté ,. / fi go[[et. dàri igno- Üj rantia Dei invincibilis, f poJet dari converüo ad furdd creaturam fine averfione à Deo , fi fupponatur in- dv honeftas contraria rationi fine lege &c. EÉcon- B; dul IT tra propeüuo damnata affirmat poffibilitatem & i5 BI l exiftentiam cafus. Ad D. 'Thomam nEs . dift. 509 g Dicit hoc D. Thomas intelligendo per /egem, Ts : TE ipfam legem pofitivdm AMoyfaicam, & per jecca- i, 1» : iif ium 1pfam concupifcentiam peccati originalis indeli- f QU - beratam, & perinboneflatem id, quod infurgit con- UBJIC traaut preterrationem. c. mtelhgendo per /egeut, L IN ipfam legem maturalem, & per peccatum quod- vis peccatum. a(tusle deliberatüm , &.per inbo- neflatem id , quod. eft contra rationem eflicitivt. Vr n. Hec dlfunöho eft prorfus conformis menti j?? Vi . D. Tho- neg u DE EXISTENTIA DEL 41 lvit ä Í E hie l D. Thomee, ut patet legenti l. cc, le&. 1. ». &3, ' Dam Nam le&. 1. dicit : J4poflolus abfolut? & indeterimi- n &U Of l natà de lege loquens femper loquitur. de lege Moyft. Le&, 2. immediaté ante textum prius citatum. 4po- lïSJPr[s Jlolus bic videtur loqui. de lege veteri, .Item le&t. 9. dl&a e (an tüm explicans, hunc textum : peccatum non cognovi nifi per legem, ait : .Melius eft , quod boc veferamus ad pec- uCe ^g J catum originale, quod remanet in bomine quanzum ad fo- duri m suitem *vel concupifcentiam babitualem, que operatur con- af naty cupifcentiam attualem.. Ttaque fenfus eft : Nifi lex iter, y pofitiva Moyfaica mihi diceret; mon concupifces, t fatg non agnoviffem concupifcentiam, que infürgit IQ Cun /contra rationem, effe objectum divinz difpli- comnon centie, tanquam materiale conftitutivum aut ef- tüt Yo fe&um peccati originalis ; imo etiam concupi- Ícentias a&tuales ex illa contra rationem infurgentes, , 0 f quamvis poffent impediri, non agnoviffem effe Alr: peccatum actuale, eó quód non agnoviffem , ra- d tione feulege prohiberi divina id, quod ex na- nverfo: turali inclinatione infurgit ; prout etiam revera bponatr: hoc non agnovit Plato, ut patet ex ejus Dialo- G h gis; aliud enim eft, quod infurgant contra ratio- Vlitaten nem, & aliud, quod ratione prohibeantur. Ex EL E his ergo patet, quod D. Thomas non admittat pe 4 proprié :peccatum actuale pbilofopicum contra ra- u tionem , quin fimul fit peccatum contra Deum, id alis 1 eft, quin fimul fit 7 beolagicum. y furgiu OBJICITUR 9. Propofitio damnata non infert impoffibilitatem peccati Philofophici; er- j pl t QU go etiamfi fequeretur ex ignorantia Dei invin- cibili peccatum Philofophicum, non fequitur, | pt i illam dari non poffe. Pontifex tan- p di "nt. prob. qis 0 tum vult negare peccatum Philofophicum cum ignorantia Dei vincibili excuf: mor- are à peccato : D.Thol : ) talij 42 /"DISPUTATIOTLIL p£ &c, D tali; hoc autem non eft negare pofïïbilitaterh peccati Philofophici. Ergo. ^ RESPONDEO. n.a. ad prob, n.a. Falfitas hujus af- fertionis jam fupra eft oftenfa inRefp. adObject.8g. Drers. Thefis profcripta declaratur à Pon- WcD tifice effe fcandalofa ; ^ atqui . hec propofitio, Dicit quàd peccatum Philofophicum cum ignorantia [n f Qeïïe Dei invircibili in cafu rariffimo detur, & in tali qeum cafü excufetur à mortali, non eft fcandalofa, , l feu prebens occafionem peccandi, KErgo. UT « REsPONDEO. c.Maj. dift. Min. NNon eft ultà fcandalofa , fi hoc peccatum Philofophicum ma- htl neret etiamrarum in fuis fequelis. c. fi tantüm Pontifex ponatur rarum in Thefi generali. n. tantüm vult dicere, hanc doGrinam prebere Do&oribus occafionem introducendi in T'heo- kl logiam laxiffimas fententias ratione ignorantie invincibilis, & confundendi ignorantiam vincibi- lem cum invincibili, adeoque conciliandi homini- o bus noxiam fecuritatem contra plurima peccatá QUf reipfa eternà pená digna, " Licet enim peccatum Ti Ui Yi Philofophicum effet rarum, tamen fequelz, que fi ï in aliis materiis ob paritatem rationis fequeren- | Itfonts l/ tur, non effent rare. Dein Adverfarii tantüm N fingunt cafum peccati Philofophici effe rarum in D thefi; in explicatione veró do&rine fue contra- EUM dicunt fibi ipfis, ftatuendó talia principia, ex "Q j quibus fequeretur, cafum effe frequentiffimum ; ! Hes Cünlh fi enim ad peccandum formaliter requiritur, ut AOf ( homo fciat fe peccare, plane fequitur , innu- HWP V» | meros homines tantüm peccare philofophicé; H utpote nullam habentes reflexam actualem co- busl P j ! gnitiongm de eo, quod peccent. K dl : : DIS. &t, 49 Dïïibilitate; DISPUTATIO II. Is t ^ oj . De Effentia Dei. qturà POP ; PHOpofi E n hac Difputatione quzritur. "r AnEffentia |Bnory I u- M Divina phyficé confiftat in cumulo omnium I &int perfectionum ? 2. Àn omnes perfectiones LC dalol creaturarum formaliter contineantur in Deo ? /90, 3. AnEffentiaDivina ab Attributis & Attributa Non Divina inter fe diftinquantur realiter?2 4. An feum m eadem diftinquantur formaliter ex natura rei ? | tantin An veró virtualiter ? . feu fundamentaliter ? Pontifex preber QUJESTIO I. nThes goran Zin fgæww Drvoina. pbyfrcé confiflat in cumulo iam ij omnium. perf'ecriopum ? di honr NIOTANDUM, Quamlibet fübftantiam poïfe 1à peptt confiderari dupliciter ; $byfié & metapbyfice. |pecau Phyficé confideratur, dum quaritur, quot & ude, u qualia fint illa przedicata, ex quorum identifica- fequa tione feu coadunatione conflatur tota fubftantia ii tant: rei. Sicanimá pbyficé confiderata dicit potentiam e Tarur. volitivam , intelle&tivam , rememorativam, ima- i cot: Homo ginativam, fenfitivam , motivam &c, icipit, t fbyficà confideratus fimiliter dicit omnes fuas tf partes conftitutivas fcilicet corpus, animam & Vritur, ! unionem. Quando autem fübftantia confidera- u tur metapbyficé, queritur, quodnam predicatum ofgpli ex omnibus przdicatis conítitutivis rei, fit pra- yalen ? dicatum precipuum, ex quo fecundüm modum concipiendi vel effendi dependeant reliqua pra- pi l- 44 DISPUTATIO. Lt gl dicata, velquod ingredi mereatur definitionem Ji fj [ Tel Sicinveftigando Effentiam metapbyficam ho- minis, non.attendimus ad omnes partes confti- giug ! uie tutivas, fcilicet corpus, animam, & unionem, potentiam volitivam , fenfitivam &c. fed atten- a »;mpüs ( dimus ad folum predicatum precipuum nempe rationalitatem , per quam diftinquimus hominem s fa. abomninonhomine. Similiter indagando Effen- f0 C0 tiam Dei metapbyficam , diximus in Metaphyfica OU L Philofophize Pollingane q. 8. eam confiftere in ) "ftitate, ubi definitionem Dei metaphyficam po- ] M. fuimus hanc: JDeus eff ens à fa. Aft veró in pre- h L n fl fenti queftione inveftigando Effentiam phyficam. . Dei tantüm quaerimus, quznam fint partes aut dipit ii predicata conftitutiva Dei, ex quorum omnium coadunatione ut ita dicam , conflatur fubftantia sefeton Dei. ii D .-. DICO. Effentia divina pbyficé confiderata D a TA confiftit in cummulo omnium perfectionum pof- fibilium fimplicium. sENsUs eft; quod Deus f lftl J nil aliud fit, quàm aliquod totum infinitum, cu- f 1 n jus partes conftitutive funt omnes perfe&üones ls fimpliciter fimplices, hoc eft, dempta omni im- ï hi perfecione à limitatione , cum qua reperiun- ] f)Qq g tur in creaturis. Tales perfediones funt partim RO] : BUA abfolute ,. partim relative ; , & harum alique d il DAT funt relativie ad intra, v. gr. generatio, fpira- fnull '? tio, cognitio fui, amor fui &c. alie autem funt M relativa ad extra, v. gr. idee rerum poffibilium A t f li & fapientia, juftitia &c. Imo etiam perfe&io- L nes creaturis communes, fi abftrahantur à con- ditionibus materie eas limitantibus , v. gr. idea- rrwer l ïepe (I;l lis: magnitudo & omnes fpecies magnitudinum, il ! M M omnis | ) N DE 'EFSSEN-TVI A DET, 45 ïünitione Wmm l omnis color & fpecies colorum, omnis lux, .o- mnis fapor, omnis voluptas , omnis mufica, o- l'Les lr ! uni()l]em! mnis cognitio, verbó omnia, & infiniti mundi per collectiones finitas in infinitum in ftatu ideali, Jf in quo funt modo illimitato ac infinito, utpote um nempe demptis omnibus imperfeé&tionibus feu limitatio- 8 DOf nibus ad effe creatum , dependens , finitum, ma- o Tif teriale, individuale; qu:s omnia predicata in Caplyf fuo conceptu dicupt aliquam limitationem per- JIliCere i fectionis fimplicis, de feindefinitz feuil 3 i imitatz. LCam p PRoBAn»UR Conclufio 1. ex Scriptura; 0in pra. bbf Exod.33. Deus fe ipfum nominat cumulum per- fetctionum j ergo. zdnt. prob. Quando Mov- I'tes qut ommum sES petit videre Deum, Deus ait:./ Ego often- dam tibi omne bonum, hoc eft, cumulum omnium ybikatti perfectionum, Textus fic habet : BDixit Moy- és ad Dominum ,. oflende mibi faciem tuam ut fciam te, onfideng Dixit autem Dominus ad Moy[eén , ego oflendam omne ODUm p bonum iibi. Plerique Interpretes fatentur Moy- juod Da fen hic vidiffe Divinam Effentiam ; cum quibus itum, o etiam fentiunt. $. AUGUSTINUS Epift. 112. rfeQuur ! C. IS, BAsrLIUS Hom.i. in Hex. & AMBRO- | omni] srtus lib. i. in Hex. c. ». Idem dócet s. T 1 o- repen MAS 9:9. 0.154.0. , BEDA; HUGO & S, VP 1nt pt Gore, DURANDUS in4. & ali. . Ergo patet m ag illud omne bonim, quod Moyfes vidit, fuiffe ipfam. jo, f Effentiam Divinam. utem lt PRonATUR Conclufio 2. ex 504. c. 1. ubi- yofí Jut dicitur : Ferbum erat apud Deum. - -(— Omnia per —— ii etit ipfum fa&ta funt - - quod fatum efl , in iffo vita erat. tur à Simile reperitur ad Colofs. 1. m ipfo condita funt [——ES l .qni unioería -- omnia per ipfum , & in ipfo creata funt.-. - jcudm & omnnia inipfoconflant. Etad Rom.rr. Exipfo, m 46 DISPU 'fATIO il J ji Ji & per ipfum, & in ipfo funt omnia. . Que verba a ndicant, omnes per- juxta s. AUGUSTINUM 1 ïmhü W fe&iones creatas ab zeterno fuitfe vitaliter in Deo. IU 'fra&.r.in Joa, S.Pater fic habet. Ut quid di- « Jomt Gum eft : QUOD FÁCTUM EST,; IN IPSO j ii viTA EsT? quideff boc ? fatta eft terra , fed ipfa j(itprt qua fatta eft terra vita non efl, — El autem in ipfa fa- pientia vatio quedam , qua terra fatta eft , bec vita eft. IsW Ü V Faber facit arcam $. prim) in A RTE. babet arcam , TT ", fed arca fic eft in AR T E, ut^non ipfa arca fit , que & anni videtur oculis. Zrca in opere non ef? 'oiia : arca in l arte vita eft. — Sic ergo Sapientia Dei sECUNDUM () T ARTEM continet omnmia, antequam fabricet omnia ; J : It terram vides, e[l in arte terra ; celum 'vides , ef? in V Sl A' arte celum ; [olem & lunam «ides, funt C? ifle in D It arte ; fed foris corpora funt , n arte vita funt. : "PnosaTUuRn Conclufio 3. ex SS. Patribus, r i qui Deum confiderant tanquam mare ltin lomm'um fer- D i fe&tionum., Jf 1 L s. AvGUsTINUS in Pfíal.49. v.11. con- i ! ; J| l ll // fiderans illa verba : —Pulchritudo agri mecum eft , fubdit; Quid eft, quod cum illo non efL ? cum illo t ii ] ager, cum illo fpecies terrc ,. cum illo [pecies celi , cum f Mj W àllo omnia volatilia, QUIA IPSE OMNIA. / 1 ii A Mf r IL s. DAMAscENUS vocat Deum nfinitum Md lglm e[fentie pelagus Univerfum , inquit, id quod eft , tan- f:ranm!ia, Í quam immenfum. quoddam && infinitum e[Jentie pelagus A complexu fuo continet. lib. 1. ort. fid. c. 12. F m III. nprowvsrvs de Divin. Nom. c.2. & 5. I | J "u ait; JDeum in una exifLentia omnia prababere. Idem Ui J l t À | lib. 22. c.8. ait: Si per exiles imagines ? 2dutbo- l l j .mj vem omnium afcendentes purgati[Jmis oculis.re[piciamus, ! f ïl " "m ég con- "n omnia inv?m'ymus in qmnium caufa unif ormiter juncià DE ESSENTIA DEïa Que w ) OTtnes v junt. . Idem c.9. vocat Deum oinnitm pofitionem & omnium oblationem , hoc eft, omnia cogitabilia, MMmD Ü lij) & nihil eorum, quatenus finita funt. IV. s. GREGORIUS NAZ. Orat.38. de Na- C üv.Domini ait: Videtur principalis de iDeo omnium Erm, fed; di&orum nominum effe, Qu 1 EsT ; totum enim in fe ipfo comprebendens babet ipfum e[]e , vel quoddam pela- y A 9 titi gus fubftantie infinitum & indeterminatum. 10 Q Idem in quodam carimine fic habet : !t l üq Inie omnia perinanent : ad te conf'efzim feftinant omnia : Ó , (fjj tu omnium jfmnis ; i UNUS-.ET CUNDU nibil verütmn. : | 'OMNIA, e» ( a, Cium neque uium fis , neque omnia , quem te apellem? h; ( qui folus innominabilis , &? omninominus. € ifei V. $ ANSELMUS Monolog, c, 15. & 16. ml Si queratur , quid fit ipfa fumma natura, de qua agi- Patriby tur ? quid verius vefbondetur quàm juftitia &c. De VTR r illa enim füprema e[Jentia idem eft dicere, jufla eft , & exiflens juflitia efl, — Quod verà in exemplo juftitie ra- V. IT ( tum efe confpicitur , boc fümiliter de ommibus, que de um ip/a fJumina natura dicuntur y intelle&us fentire conftrin- 12 ani gitur 5 quidquid de illa dicatur , non qualis vel quanta, Qs Q] Jed iagis quid fit monftratur ; — [ed palam efl , quia IA, Jimma natura oMNE BONUM eff, & fummà illud et. — la igitur eff. fumma Effentia, & fumma «ita , i if TE Jinmma vatio , fumma falus ,. fumma juftitia , fumma fa- pientia , [ümma «eritas , fümtna bonitas, fumma ma- ?;ztiæ L 2' gnitudo , fumma pulcbritudo , fumma immortalitas , fim- h. c: 2' &S ma incorruptibilitas , fumma immutabilitas , fumma im- , T anaterialitas , [umma beatitudo, fimma eternitas , fum- a poleftas , fumuna unitas 5 quod mon eft dliud , quàm T immé ens, [umméque vivens, € alia fimpliciter. . Quid yfita j o r ergo fi illa fumma natum tota bom eft , eritne compo tot )Hiä.'-l 48 DIKSI"UTATIO 1. i tot pluribus bonis ? - cum illa matura nullo modo compo- fita fit , & tamen omnimodé tot illa bona fit , nece[Je ejt, Qu ut la oMNIA BONA Ufum fint. y ily ii VI. $. BERN ARDUS lib. r. de confidera- [ l tione c. 6. ait:. ff magnumn, fi bonum, fi beatum , ) D um j l]l fi fapientem 5 — vel quidquid tale de Deo dixeris ; . n boc. ! V eM verbo inflauratur , quod ef , eft 5 mempe boc e[t ei e[Je, jet ob uod bec ommia e[Je ; fi & centum talia addas , non l hat rece[fifli ab e[Je — fi ea addideris , mil addidifli ;..fi non sm u dixeris, nilminuifli ; ipfe fibi & ipfe omnibus eft ,. ac ^ fin) per boc 'quodammoïdo Jolus eft ipfe ,. & omnium efJe. ümi p CowNFIRMATUR Authoritate Philofbpho*y j d rum. "Trismegiftus Deum rerum omnium unicerfi- D dtactm tatem appellavit. EtGraciPhilofophi vocabant i | v n Deum «9 Ha?g, id eft, univerfum. | Ts t W ! i P ROBATUR Conclufio 4.ratione. 1. Deus j timDem | eft cáufa rerum omnium ; ergo precontinet in hn fe omnes perfectiones.,. quia dare non poteft Wi creativé, quod ipfe nonhabet, ?. Deus eft fum- t mj ! ma mens omnia comprehendens; ergo habet ideas rerum omnium poflibilium, & quidem per D ( identitatem $ atqui idez diving, uti & noftre D lh fuünt ejusdem quidditative perfe&tionis ac Effen- ET l " l ! Mtti tie cum objectó 5 prout in Pindiciis Pbilofopbie Peripatetice à me oftenfum eft. Ergo. 3. Pof. f ls fibilitas omnium perfectionum eft actualitas ea- m þgfï rum alicubi exiftens , ubicunque exiftat ; fed ^m hn ea a&ualitas nullibi alibi poteft exiftere, quàm AdQQ in Deo ; ergo a&ualitas omnium poflibilium QUg ( il ) hp .eXivü:it in Deo. E] um Solvun- 4 li N l, DE ESSENTIA DEI. 49 l t (i Solvuntur Obje&io—nes. Hmem OsB2JicirTUR I. Siomniadarentur in Deo,ï tunc ideo, quia Deus habet ideas poflibilium ; : ,fohüde l fed hec ratio nihil probat ; ergo. Min. prob. maþ li j E [ r. Ideg ille non pertinent a d Effentiam Divi- | rj s i l l nam; ergo. nt. prob. Ides ille fe habent ob- l boce/leie! jectivé,nempeut cognites Effentia veró divina fe habet fubjective, feu ut cognofcens ; ergo. 9.In fs f humanis aliud eft Effentia anime , aliud idez re- rum. cognofcibilium ; UT ergo idem eft in Deo. 17 dæ 3. Idez funt tantüm rerum creabilium ; érgo datur in Deo aliud increatum , cujus Effentia hiIOföp]jo non refertur ad ipfa creabilia extrinfeca. 4. Si m utigef Deus effet cumulus perfecionum , tunc idem i vocdban effet ac omnes mundi poffibiles in effe intentio- nali; fedhoc nonpoteft dici; ergo. Min.prob. Talis fententia videtur habere analogiam cum & rb fententia Spinofze & Sinenfium &c. confunde J CODtIDe J : tium Déum cum ipfíà natura. i Don po | ! RESPONDEO. c. Maj. n. Min. Ad 1. d/iPc. Jeus eftt a Idez ille non pertinent ad Effentiam Divi- Haud ergo hi nam formaliter.tr. phyficé &realiter. n quidan; dubié Deus dicit mentem quandam perfe&iffi- i &nr mam, feu potentiam cognofcitivam & volitivam, nis ac B in quareperiuntur omnes virtutes rationali menti convenientes v. gr. juftitia, fapientia &c. ; fed ?s bezi(olä;?i 0 j preter iftas virtutes dantur etiam perfectiones Cualit : omnium poffibilium realiter & idealiter idendifi- cate cum hac mente. X xifla ; f d 92. c. a. n. c, & paritatem. Difpatitas [Lere, t pollbu eft; quia cognitiones funt ab anima"feparabi- les; adeoque etiam idez cognofcibilium fünt in nobis tantüm accidens: écontra Deus ficut Mi j J beol. Scbol. Tratt.I D D non DISPUTATIO II. so jyin non recipit novam cognitionem , ita nec novam u ' ideam ; adeoque omnia cognofcibilia identifi- cantur cum Deo ,. & ficut anima juxta Philofo- (d l phum cognofcendó quodammodo fi? omnia, ita ! fugr Deus effentialiter omnia cognofcendó neceffa- m 1 rió e/? omnia in effe ideali. ia d 3:;6. 8, dift. c. É rgo datur aliud forma- liter. tr. realiter aliud. n. Ut enim dictum eft, g inDeo potentia cognofcitiva cum fuis virtutibus ylit, 0 ! D formaliter eft aliud , quàm univerfitas poflfibi- lium cognita, quamvis realiter idem fint. Áne u u fur Db ZAd 4. dift. Maj. Deusinadequaté fecundüm d unum genus perfe&ionum fpe&tatus idem effet fsu ac omnes mundi pofüibiles in effe intentionali finu a fumpti. c. adzquaté fecundüm omne genus per- Deus enim adequaté p fectionum fpectatus. n. ] conftituitur ex potentia cognofcitiva cum aliis fs [pe Ti attributis, & ex ipfo obje&to cognito, quod in effe quidditativo nihil eft aliud quàm omnis. Drts OsngicrrUR 2. Si Effentia Dei phyficé Aict confiderata confifteret in. omnibus perfeCtioni- uríun, AUE bus poflibilibus, tunc etiam confifteret in ipfis predicatis relativis , qua dantur in Deo, nimi- ET rum in relatione Paternitatis , Filiationis , & Spi- lisoy rationis ; hoc non poteft dici; ergo. Min.prob. EFFüO h Si confifteret in his przdicatis relativis , tunc i*;.»ztiva &ij Effentia Divina effet triplex ac multiplex ; fed W C Qu hoc eft erroneum 5 ergo. Min. patet. ; quia UuT [ alioquin etiam Deus effet multiplex. Maj. prob, W i üinbr " 'Tres ille relationes funt reglitc—;r inter fe diftin- RE d G ergo. Mdb RESPONDEO. Dift. Maj. Conü&äret in jne ï; nia, [ tivé predicatis relativis ad intra abfoluté & rela Y .ad , DE ESSENTIA DELIL. S1 dnecl N , ad ipfum effe à fe, omnibus Perfonis Divinis commune fpectatis. c. relativé ad invicem fpe- &at1s. Verum enim eft, natura Divina rea- Omma )i liter eft Pater, & Filius , & Spiritus SánGtuss ndi ts Q | eft Paternitas, F iliatio, & Spiratio. Attamen illg- £res rc;auones, quamws identificate cum ld Idf Effentia Divina, non multiplicant ipfam Effen- IldlC hum d tiam feu Naturam Divinam; & quomodo id fieri ls Virtufj poffit, oftendetur in fequæntxbus queftionibus, ftas poft IJpoq:er. iliud non eft de Effentia Dei, It fine quo datur Deus; atqui fine Filiatione da- ecundi tur Deus ; $; ergo. Min. prob. Sine Filiatione dem eff datur Deus Pater; ergo, entiona REsPONDEO, dift. Maj. Illud non eft de JeQUs p EffeniiaDei, fine quo datur Deus Zrinus. c. fíne | dequi quo tantum datur Deus Unus. n. Cüm Deus fit i cum j Trinus , ipfa natura Divina 1ntelhg1 non poteft 0 quii fine Trinitate perfonarum. T Dicks 3. In SS. Trinitate Pater commu- hicat Filio tatam Realitatem Naturam ac Effen- Jei pj perfei tiam fuam, nempe naturam Dei fed Pater non eret m communicat Filio relationem Paternitatis ; . ergo De0,: telatio Paternitatis non eft de Effentia Dei, Pater communie wii, d KEsPONDEO. dift. Maj. MM w cat Filio naturam quoad praedicata abfoluta & F1VIs, relativa ad ipfum effe à fe, tribus perfoms com- mune c. quoad prædlcam ad invicem. n. Di« iplex; ! itti , quod in natura Divina przter pradicata ab- Mi foluta dentur etiam tres relationes perfonarum, eft quz preter effe relativum ad invicem habent et- iam effe relativum ad predicata tribus perfonis onf firt communia, ac potiflfimum ad effe à fe, quod eft omnibusPerfonalitatibusDivinis commune. Quia &re M D2 autem L l 52 DISPUTATIO iL , Trüt autem hoc effe relativum ad przedicata commu- gDinn nia eft commune tribus perfonis, ideo tres per- ad Naturam Divinam. jgspo fonalitates perunent 'Ires Perfone funt ficut. tres Formalita- atl que bhabent m tes Scotiftice in una mnatura, 2) ünam exiftentiam inter fe , & ob hoc unum Jf funt; fed tamen a&u diverfz inter fe ob di- iurait verfam formalitatem ; eodem enim modo con: ibetopl tingit, ut cumulus perfe&ionum contineat in fe muitatos tres rela&iones nempe emanationis feu fotentie, d du H tres formalitates funt cognitionis & amoris. m [ diverfe inter fe, quia habent oppofitionem in- Dimt; ter fe objetiosm 5 ita ut unum fit objectum alte« rius, & ob hanc ipfam diverfitatem fpecialem 10 l vocantur à Theologis realiter diverfe, quamvis Pt ï | xe*;azivä ad unam afeitatem nature idem fint^ 0s a ï OsjprcrruR 3. DeEffentiaDei eft feecun- itoys 05 Ri ditas a&tualis ad intra; fed hec feecunditas eft formaliter Trinitas perfonarum 3 ergo Trinitas perttuni rfonarum eft de Effentia Dei formaliter. (4, Ul pe RrzsPONDEO.tr.Maj. n. Min.veldift. Hwc W; WMI fecunditas ad intra, in quantum refertur ad alia MLIT | ' przedicata relativa ad invicem , eft formaliter li P '[rinitas. c. in quantum refertur ad alia przdi- 2 UT T cata abfoluta feu ad cumulum perfectionum, & g afeitatem. n. Nam tres perfonalitates relativé j fT ad unam fuam afeitatem in natura idem funt. u qI'al ii f Os]ICITUR 4. l idquid eft aliqua per- Q E ffentiam Divinam for- fe&io fimplex conftitui m malitey ; fedtres relationes Perfonalitatum funt "I qum perfe&iones fimplices ; ergo conftituunt Effen- nes TUl ) tiam divinam formaliter ; Atqui tres relatio un ! mïmahter L] DE ESSENTIA DETI. 53 funt Trinitas. Ergo Trinitas conftituit Effen- tiam Divinam formaliter. 1 Dirit, — POf REsPONDEO. dift. Maj. Quidquid eft ali- qUE pj qua perfectio fimplex conftitüit Kffentiam Divi- ) A0C Q nam, in quantum refertur;ad cumulum perfe- &t fe oj Cionum & afeitatem. c. in quantum refpicit a- liam relationem feu effe relativum, quod fecum DOney y habetoppofitionem obje&ivam. n. "IresPerfo, fet tj nalitates in quantum non comparantur inter fe, Litates f fed cum cumulo perfe&tionum, fic in eodem cu- tionemi mulo füb una Exiftentia conítituunt Effentiam um at Divinam ; inquantum autem comparantur ad fpeciler invicem, fic jam apparet earum diverfitas, & $ Quamy quidem oppofitio objectiva mutua, qua unum réfertur ad aliud tanquam fuumterminum. sco- jem finfi TUS & alii refpondent, negandó, quod tres re- : eft fom lationes Perfonalitatum fint perfe&tiones fimpli- Cunditis: ces; fed nos fequimur communem notionem tpo Tri; perfectionis, quam tradit S. Anfelmus Monolog. naliter, C.4., & Alii plerumque, qui id vocant perfettio- elditt, / men, quod eft melius non ibfó, hoc eft, quod eft me- Fertur d lius quam ejus negatio. Ceeterum noftra refponfio, (E fomi quod in Perfonalitatibus Divinis dentur duo effe d alia t relativas unum, quo Perfonalitas una refertur Ytionu, ad alias Perfonalitates ; , alterum , quo refertur ates f ad Naturam Divinam, eft D. Thome in r. Sent. jem fl dift.2..9,1.3. 4 ad.d.- Textus refertur in Refp. [ ad object. fequentem. t a Divinat Osjgrerrum s. [dentitas realis Eiï'entiæ Divine cum tribus Perfonis eft formaliter ipfa alittt ituun l 1 Trinitas; fed illa identitas cum tribus Perfonis eft formaliter de Effentia Dei ; ergo etiam ipfa tj l'elaUF',: Ti- D 3 54 DISPUTATIO II Tfihitas eft formaliter de/EH'Entia Dei. Min. patet, quia illa identitas eft aliqua perfectio. A); Mf i RrzsPowNpEÉo. dift. Maj. Identitas realis Effentie Divine cut tribus Perfonis comparatis QrAN inter fe eft formaliter lrinitas. c. comparatis ad cumulum perfe&ionum. n. Senfus patet ex di- ! petïe* g « &is. Refponfio eft D. Thomz in r. Sent. dift. 2. q.I. 3.4. ad r. ubi ait ; Proprietas perfonalis eft MT if idem ve quod E[fentia Divina , f[ed differens vatione, Poteft dupliviter confiderari velatio in divinis 5 *vel per teriil comparationem ad Effentiam , & fic efl ratio tantim ; gt vel per comparationem ad illud , quod rejertur. — Per fefimstt comparationem relationis ad fuum correlatioum oppofitum a p diftinquuntur perfone , & mon per comparationem vela- Eu tionis ad Effentiam. Vide quefl. 4. Refp. ad objea. du «t I3, & 15. & ad Dices, object. 15. i, n Os[rcrTUR 6. Paternitas (idem dic de Wl fenter d xaliis relationibus Perfonalitatum). faitem eft de Effentia Patris ; fed Effentia Patris eft Deitas guttnu h] feu Effentia communis tribus perfonis 5 ergo um li etiam Paternitas eft formaliter Effentia commu- ao nis tribus perfonis. Effentia tleprh RrsPoNDEO. c. Maj. dift. Min, ! ln Patris eft Deitas comparata ad cumulum infini- E ? [ t tum perfe&ionum. c. comparata ad relationem f€L ipfum 1 Filiationis vel Spirationis. n,. Quatenus Paterni- Ht tas femetipfam confiderat in ordine ad Filiatio- "s ts | nem, eatenus fe non refert ad cumulum perfe- "A D €ionum, ideo fub diverfo refpe&u eft de Effen- tu for- ( j r ? tia Deitatis Paternitas; & füb alio refpeü ul IT qmali, q i uiin Deo eft realis, eadem Pate xwlm] IOI -r,n;i,tas non eft de Effentia Deitatis, "Uter QU £. ] * DE ESSENTIA ADEI. 25 z : Dei. ' QUJESTIO IL - Derfeg lts es Creaturarum com*z'näam*w in An perfeäïian l Comye JDeo fomalzï!er ? COTpapa 5 Date T NOTANDUM I. Senfum (f;ilæ&ionis effe, an perfectiones creaturarum v.gr. color, in- L.Sent dj J Pef/wzalzfr teger concentus , integra fpecies hujus mundi fenfibilis, modo fimillimo, univoco, &perfe- [//7/j Wlläf ET &iffimé eodem, excepta folaindividuatione, ma- terialitate, & finitudine feu imperfeCtione ac li- ';zz/zb lais W p mitatione, reperiatur in Deo 5 an veró hz per- fe&iones tantüm contineantur in Deo modo quo- UI dam perfeCctiore non autem confimili , feu ut It v alii loquuntur , eminentialiter. Sic illi Authores . at ob dicunt colorem eminenter contineri in fole vel dem dit: luce , in quantum fol eft caufa coloris, licét ipfe fol non fit coloratus. Sic etiam anima emi- atem ef' s elt D l J ! nenter dicitur continere perfeCtiones fuarum co- gnitionum aut volitionum ceterorumque a- Onis ; & &uum, licét in anima non prazexiftant formali- ntia COtE ter volitio, . cognitio &c. Vel etiam quaeritur, an hz perfectiones contineantur in Deo virtuali- n H ter, ficut planta continetur in grano feminis, ulüm E quod habet folam virtutem producendi plantam, ] relitit licét ipfum granum non fit aliquid eminentius ac omus Pitr perfe&tius plantàá. Vel denique , an he perfe- » ad t &iones contineantur in Deo formaliter - eminenter, quiom p id eft, modo quodam fimillimo ac univoco , at- et i tamen non folüm negativé dempta imperfectiene rofpeti aclimitatione, fed etiam pofitivé aucta per ad- n Pa ditionem continuativam cum majori perfc&ione 1f fui generis, ita ut inter continuum & ejus par- tes !l D 4 QU j s6 DISPUTATIO IL m tes generis nec appareat ulla diftin&tio forma- : lis. ^ J ülbe Ifta precontinentia formaliter-eminentialis ex- ï Tou plicatur in gradibus caloris, fuppofita illa fen- xf tentia, quod non differant entitativé, fic enim j negaü* gradus feptimus precontinebit gradum tertium J O jformaliter - eminenter , eo quod cum illo conveniat g oU univocé , attamen cum exceffu perfe&ionis. qgni, Vl Vel fi ponamus duos colores rubros, unum v. gr. in tabula feorfim pofitum , & alterum in iride s ] tone continüativé unitum ac identificatum cum aliis coloribus iridis (faltem in füi fpecie expreffa) " hn ' Jl p in tali cafu color ille iridis convenit formaliter eminenter cum colore rubeo fibi fimili, quam- l l( máp «l vis identificetur continuativé cum aliis coloribus | fine ullo diftin&ivi etiam intentionalis indicio. E j B Y Idem contingit in duabus quantitatibus continuis ligni vel hoftie confecrate. Si enim unum ro- ! sb mrndi tundum fit; alterüm veró ex una parte rotun- dum, ex altera veró parte oblongum, vel an- at [ l; Q gulare, dabitur in his duabus quantitatibus con- tinuis quoad rationem figure femicircularis fimi- w Jf W litudo formaliter eminentialis, quiain altera quan- E i titatereperitur ratio femicircularis continua cum Q aliis figuris. iïces ní NorawNpuM Il. Duplex effe ge/nus per- TU -U fe&tionis. Qusdam perfectiones dicuntur fim- i, ( pliciter finplices , alie tantüm dicuntur perfectio- AU nes fecundum quid. — Perfe&io fimpliciter famplex eft, Pgom quz in fuo formali conceptu nullam includit im- aus,er; perfectionem, & talis perfectio à Theologis cum ï ; TU D. Anfelmo definitur effe id, quod efW melius non ii le !f ipf, id eft, quam melius eft habere quàm non d O05 i.haþere , & que eft melior quàm ejus negati -.- u , / DE ESSENTIA DEIL 57 :in&iO M Mij l j .I i jus generis perfe&io eft fapientia, vita , intellettio, t l i J magnitudo, albedo, barmonia &jc. in quantum vi- l d delicet abftrahunt à limitatione ad particulare 'Vää fi i 4 " fubjectum ; omnia enim ifta meliora funt, quàm u eorumnegatio. Perfectio fécundum quid eft , quee U COl]Vem'. in füo conceptu ita includit imperfectionem, ut Detfedi ab ea nunquam poffit feparari, cujus generis eft ;J umlm V'Em moveri, ratiocinari , effe animal organicum &gc. O- TUm jn j mnia enim ifta pzdicata;dicunt aliquam limita- h Cüm d tionem v.gr. ad tempüsjdlocum, aut.alium de- e eXPFGfT&F/ fe&tum, quz limitatio , in quantum inheret mo- JmWt tui, non poteft convenire Deo. Tales etiam ll QUam, . funt omnes perfe&iones creaturarum , à quibus Wb per intelle&um nondum eft pracifa limitatio entis is lat creati ac finiti. Hinc ad conftituendam perfe- s contini i Unum &ionem fimpliciter fimplicem non neceffarió re- quiritur indivifibilitas perfectionis, qualis repe- parte 10b | ritur in albedine, fed fufficit, quod nullam di- Jm, v t catimperfe&ionem, & talis etiam eft v.gr. in- tatibust Cularis i teger concentus abftrahendó 4 /latu limitato, quem habet per creationem , & abftrahendó à ftatu Lalteraq ideali illimitato, quem habet in mente divina. Xntinunt DICO. L Perfe&tiones omnes fimpliciter fimplices in fenfu explicato reperiuntur in Deo t n formaliter - eminenter, Ita GONET, P. MEZGER, licunti ! ] GIRKEN , & SALMANTICENSES in Com- ür pert pendio. PRosaTUR Conclufio r. Deus eft fummé u f inchu perfectus ; ergo continet omnes perfeGiones,que MR nonrepugnantexiftere inDeo; atqui perfeCtiones yeolog. ef m J fimpliciter fimplices non repugnant exiftere in Deo formaliter eminenter; ergo. prob.anmt. fub- Perfectiones fimpliciter fimplices nul- L | fumpti. Ds$ ]am 58 DISPUTATIO II f lam dicunt imperfe&ionem ; ergo non repug- nant exiftere in Deo. i j PRonaTvuR Conclufio ». Deo tribuendum r atqui perfectio ? W jb d efít omne id, quod eft melius; Wi fimpliciter fimplex etiam formaliter talis eft me- j i Jior non ipía; ergo. Maj. patet ; quia Deus eft id, quo melius excogitari non poteft. As PRosATUR Conclufio3. Perfectiones fim- inie & pliciter fimplices predicantur de Deo formali- miiont ter; eng illi conveniunt formaliter. c. patet, T 00 ii quia przdicari fequitur ad effe, & modus pre- dicandi feu concipiendi fequitur modum eftfendi. | pf Deus dicitur formaliter intelligens , ju- | "Lnt. prob. qyfplb a fius, mifericors. Ergo. JAiit, prob. Quando hec jladpi predicata tribuimus Deo , fumimus fpeciem ha- n rl rum perfectionum à creaturis , & modó fimilli- r u mó folis imperfe&tionibüs demptis eas tribuimus Tf G Deo; hoc eftjautem przdicare aliquid formaii- o ter de altero , fcilicet eo modo, quo convenit N0 aliis entibus, & quo importatur illa perfecuo in E | l M D conceptu. Pa PRosnATUR Conclufio 4. Nifi omnes per- ' D fe&iones fimpliciter fimplices creaturarum for- H j Q COf ialiter continerentur in Deo, non effet tam fa- TT IN cile, ex confideratione creaturarum mentem & Wnr * 09l J affe&tus transferre ad Deum; fed hoc juxta 5g- NT cram Scripturam non eft adeo difficile; ergo. WU v AMin. patet ex Sap..c.13. v.5.. à magnitudine [peciei ;uapgü & creature cognofcibiliter poterit Creator borum videri. Mi Ex Epift. ad Rom. c. 1. & ab exemplis San&to- Si pérfe&iones creaturarum cction&; rum. Maj. prob. . igr non conünerentur formaliter in Deo, tunc nul- Ütyni la earum perfectionum, quereperirenturin Deo, ï i eliet do;f / Y I], DE ESSENTIA /DE;. 39 ) ROt effet fimilis his perfe&ionibus; atqui fi non ef- fet fimilis , non effet facile ex confideratione QUi perj creaturarum transferre mentem & affe&um in Deum; ergo. M. prob. Affectus humani tan- guia Day, tum tendunt ad ea, que funt fibi nota, quia ignoti nulla cupido. Ergo non ducerentur af- ;eäiones l fe&us noftriad Deum, fi non crederemus aliquid fimile dari in Deo iisrebus, que moventaffectus €0 forni rationalis animze. CONFIRMATUR à PARI. uando v.gr. ID0dis ; Urm eifeni rufticus audit in aula Principis dari aliquid perfectus, pulchrius aut füavius iis objetis, e!/zgrem, J lütdo w qui ipfe amat, ita tamen, ut non detur ibi- dem aliquid fimile ejusdem generis vel fpeciei, peciem hr 00 fimi! non ducitur eorum defiderió , quia nullam illo- rum habet ideam. Ergo idem contingeret, fi is Uribuim Juid fom mens tantum crederet, dari aliquid perfectius in Deo perfe&ionibus creaturarum , idque nulló UO Com modoó iis perfectionibus fimile, Si veró credit, perfeti dari perfectiones in Deo per omnia fimiles dem- ptis imperfeGionibüs , tunc ducitur defiderió L omney Dei v.gr. fi credit aliquem concentum aut in- urarum: finitos concentus poffibiles, qui in ifto mundo in effet t aére per momentum tranfeunt, ibi fixos fubfi- j mente ftere modó fimillimó, quo reperiuntur innoftris oc joi fenfibus , haud dubié ingens in ipfa affurgit defi- jcile; & derium videndi feu- fentiendi nitudit infinita poffibilia in Deo, (quod idem eft) : Jonn s PRosATUR Conclufio s. Si non omnes ypi NH perfectiones creaturarum .fimpliciter fimplices Creatutt formaliter continerentur in Deo, tunc Deus cum mundo effet aliquid perfe&tius, " quam fine )o, 0U p mundo ; fed hoc eft falfum, ergo. — Min. patet, u qua 6o DISPUTATIO IH. u que eft D. 'Thoms 1.2. q.24. 3.3. ad 2. & q. s. " demalo a.1.ad4. ltem in3, d.6. q. 2. a.3. ad i ?lll ». - Maj. prob. Si non omnes perfectiones modó te jl fimillimó reperirentur in Deo, tunc daretur ali- d quis modus effendi fcilicet formaliter exiftendi j d extra Deum, qui non daretur in Deo, & hic mo- dus effendi v.gr. ratio lucis, coloris &c. non eft g a 120 formaliter ex fuo genere imperfeGtio ; ergo jam , ^ ' j j u daretur aliqua perfe&tio extra Deum, quz poffet nl tur in Deo. addi perfectionibus emin,gntialiþus quze daren- ( r PRosnATUR Conclufio 6. Si in Deo ! non M/). /WJ fenalt continerentur formaliter perfectiones creatura- rum, tunc Deus non poffet cognofcere creatu- im h l at f ras; fed hoc non poteft dici; ergo. prob. Maj. Phü Deus tantüm videret perfectiones, quc funt in ! j fe, non eas, quz funt in creaturis, cüm idee ! þgo,öm ejus effent diffimiles perfectionibus creaturarum. AC tur m Caterüm quod hz perfeGtiones creaturarum fint in Deo etiam eminenter , non eftopus proba- iif re; hoc enim ex eo patet, quia funt in Deo Wher modo eminentiori quam in creaturis ; in his ? um d QGUT GU l / L h [ funt accidentia v.gr. qualitates, habitus &c. vel ; ; habent modum effendi fmitum & limiatum quoad :J l ) (l x locum, tempus, divifionem &c. in Deo autem BEU funt ipfa ubflantia, & habent modum effendi conti- :W .' i j concingi( nuativé eundem cum aliis infinitis perfeCtionibus. « QR UE,C Dico rr. Perfectiones creaturarum /ecun- t Q ( dum quid tales non funt formaliter in Deo, fed tantum eiminentér eminentia perfeéta. Perfe- Y &iones fecundum quid vocantur, quz in fuo con- H ceptu includunt imperfe&ionem , ac limitatio- mO j us tales lts peln) utleo, lapis, motus, &c. ; fed mod pertee- 6 DE ESSENTIA DEI. 61 'adz,&lf perfectiones precontinendi eminentialiter confiftit d S. in eo, quód Deus illas perfectiones preconti- : heat non folüm fecundum rationes genericas, X dv fed etiam fécundum rationes fpecificas & indi- TF Cj viduales, fed tantum in ftatu ideali obje&tivo, ?05 & th ii & absque limitatione reali ad feriem determina- I C n tam circümftantiarum, caufarum & effectuum. 05 etmj PROBATUR Conclufio i. Eft impoflibile 1 Qu oj aliquam imperfectionem contineri ih Deo for- que ,darez maliter; fed tales petfectiones fecundum quid fünt imperfectiones ratione adjun&ti defeCtus; ergo. o Min. patet ;* quia v. gr. wmotus involvit limitatio- $ C'éatür, tiem adlocum, utpote progreffum ab unoloco ad 46 Creatq. alterum, &ratiocinatio dicit defe&tum fcientis, ut- | PT U. M(f pote tendentiam in aliud nondum cognitum. que funt: PnoBaTUR Conclufio 2. uz funt formaliter , m il CFeQCQYatU inDeo,dicuntur etiam formaliter de Deo; fed per- fectiones creaturarum fecundum quid non dicun- Cteatürdn turformaliter de Deo; ergo. Min. prob. Deus (OpUs pró non poteft dici corpus; leo, agnus, lapis &c. ni- funt in] fi metaphoricé ; atqui iftz funt perfeCtiones fe- 1ris ; : cundum quid infenfu explicato; ergo. Min. itus & t frob. Hec omnia in fuo conceptu dicunt ali- at Qu quid limitatum ad locum, tempus, ad unam quan- | Deo s. dam actionem, paffionem, quantitatem, quod (fendiut: non contingit in aliis perfeGionibus v. gr. albe- vfedtint: dine, concentu &c. in quibus licet abftrahere à jrarum f limitatione & ftatu creato. it De ïj u M Solvuntur Objectiones. m füot OsgrcrTUR 1. contra primam Conclufio- gc lii nem' I. Si perfectiones creaturarum fimplic- ur in ml ter fimplices darentur in Deo, tunc darent Deo : 62 DISPUTATIO II Deo formaliter integri muhdi, concentus, do- d ;:'Jg;aftiVea mus &c.; fed hoc eft abfurdum; ergo. Msj. ::mgentionf jatet ; quia omnia ifta ex fui genere funt perfe- &iones, prout abftrahunt ab hac individuatio- ne m qW Min. prob. .Si in Deo darentur formalifü- a mé omnes perfectiones , tunc audiendo concen- j p tum, eodem modo. audirem concentum in Deo, & videndo hunc mundum, eodem modo vide- g frovindi fem mundum exiftentem in Deo, & idem effet circa alia3 atqui hoc eft falfum 5 ergo. Min, ii m rob. . Siid verum effet, facillima effet intuitiva PU n pg'? f vifio Dei; item homines accenderentur ad que- rendas in Deo etiam iftas oblectationes munda- [iw;quna ij nas; fed hoc eft falfum. Ergo. 2. Si perfe- a Giones creaturarum formaliter. exifterent in FTU li l Deo, tunc beati intuendo in Deo hunc mundum non viderent intrinfecé aliquid perfectius quàm RAU If quod ego video; fed hoc eft falfum, ergo. 3. l i w f Si perfe&iones creaturorum fimpliciter fimpli- ces effent formaliter in Deo, tunc Beati intuen- TEU aM do Deum non folüm viderent omnes creaturas t qit l a&u exiftentes, fed etiim omnes creaturas pof- tl Il fibiles ; fed hoc eft falfum 5 ergo. Min. patet ; zi E j quia Beati non omnia fciunt, videlicet praterita ïl'nniilin & futura, imó nec prefentia, ut in fequenti di- ; ; il fputatione dicetur. Wu ^ r ï '.: WE A RrsPoNDEO adi. Tr.Maj. Iï., Min. ad 1 D P prob. c.Maj. n.Min. adprob. d,m. — Si ejusmo- (3 ll di perfe&iones à nobis poffent comprehendi J Q quoad earum modum eminentialem. tr. íecus, ii T ttg] n. Dixitr. quia mundus, domus &c. non funt l ( rj perfe&io Gimpliciter fimplex; fed dicunt in fuo Tüüem; conceptu aliquid finitum, ac limitatum , quale « l unt l DE ES S,ENTIA DEI. 63 Centre r I / ) | CIto. i 5 l funt omnia entia materialia. . Si verb fumantur C funt t M abfítractivé, prout abfítrahunt à ftatu materiali ! ! dndivi li & intentionali , non fequitur , quod fic cogno- fcendo mundum cognofcam quidditativé Deum; | Bdb t quia ne quidem fic fimpliciter videretur Deus, fed tantim fecundüm quid, quia ifta obje&ta funt UO m ] minima pars Dei. Hinc ficut ex eo , quod vi- dere poffim aliquam maris guttulam in noftras C idem d Provincias deportatam , non fequitur , quod vi- C180 li let if derim mare & omnia, que füunt in mari, & quee alluuntur mari; ita nec verum eft fimpliciter, Cür d Qu 165 fhund me poffe videre Deum, dum v. gr. video intui- tive rationem exiftentize univocé convenientis « A peta iltetent. Y Deo, quia non video reliquas infinitas perfe&tio- nes identificatas cum exiftentia in Deo. Q C tmondr 44d 2. dift. Maj.. INon viderent aliquid per- SWS qi fectius formaliter./ c realiter. B. -.Beati vi- PUN dendó Exiftentiam Divinam vident id, quod uni- (iter i vocé ac formaliffimé convenit cum exiftentia Jeati inti creaturarum. Idem contingit in aliis perfectio- 68 CTFLT nibus; quia tamen he perfectiones divinz crea- FE UE ts fimillime habent fecum identificatas alias Mu perfectiones, ideo videndó tales perfectiones cet ptrit creatis fimillimas videntaliquid realiter perfectius. fequaz; d 3. dift. Maj. Beati viderent omnes crea- turas actu exiftentes & poffibiles, fi viderent Di- vinam Effentiam adzquaté fumptam. c. 11 tan- GL qut tum inadequaté fumptam. n. Sicut defacto in 'orret !] hac vita quodlibet ens habet diverfas perfe&io- nes per intellectum diftinquibiles, & intellectus n feF? , Q videndó unam, non videt eo ipfo alteram per- fectionem ; jcUnt 1 ita contingit in vifione intuitiva Dei. Hinc fi quis oret v.gr. paulo ferventiüs, iCUJT qfk Vgl 64 CITSP UCTTATTPBO E ii k vel eliciàt alium piuni a&tum mortificationis ocu- Iu j j lorum vel cogitationum, vel omni follicitudine qr!e zdl l vitet peccata venialia & varias delectationes il hüjus mundi, poterit pro hocexiguo merito for- luspo té mereri, ut in altera vita videat aliquot millio- l Doo nes mundorum poflibilium plures, quàm alius, gndur qui non ita fervidé orat, nec tam follicité vitat yier, Y peccata venialia; omnes tamen poflibiles nun- quam videbit per totam cternitatem. 1ione d at O8]ICITUR 2. Si perfeGiones create con- venirent formaliter cum increatis ac divinis, tunc j hona! lii daretur aliquid fimile Deo ; fed hoc eft falfum; ergo. Maj. patet; quia perfeGtiones ille, qua- trici TT rum datur formalis convenientia- ac fimilitudo cum creatis, funt ipfe Deus. Min. prob. ex Ca- n ybas ïï t techis. Trid. Part.I. Cap. 13. de 12. Art. Symb. ubi fic ait: Unaqueque ves *vel ex ejus e[Jentia , vel ia ex ejus fimilitudine & [pecie cognofcitur. — lt quoniam gnnd r nibil Dei eft fimile, cujus fimilitudinis adjumento ad per- imperfierliiombi fetbam ejus notitiam peroenire po[fanus : confequens eft, ARA ui ejus naturam & e[Jentiam nemini 'videre liceat , mift t a bec eadem divina e[[entia fe.nobis conjunxerit , quod €9' f ( hi S. Dionyfius aperi£ oflendit , dum affrmat , nulla infe- A CR l viorum fimilitudine fuperiora percipi po[Je ; meque enim 1 j i IU ex alicujus vei corpored fmmilitudine, ejus, que corpore WO g careat, e[Jentia & fubftantia cognofci potef 5 cum pra- l At ( fértim nece[fe fit, verum fimilitudines minus concretionis TU pabere, Cj magis fpirituales e[Je quàm ves ipfas, quarum "NU n i jmaginem veferunt ; quemadmodum in. omnium verum j u..,q [y cognitione facilà experimur. Verim quoniam fieri non 11 nofh goteft, ut alicujus vei create fimilitudo equà pura & [pi- ! didn vitualis, ac Deus ipfe efl, veperiatur, ita fit , ut ex nulla T ligere | /imlitudü? divinam e[Jentiam » xwr E cT e intel N PO l- dy j| lI, DE ESSENTIA DEI. 65 fiatig " i foligse goffinus. — zdccedit, quod ommes create ves certis per- fé&tionis terminis. circumferibantur ;.—at. Deus infinitus ledi eft , meque ullius rei createe O fleri 0 j j Jümilitudo Qu z'mmenþmtem - €apere potejt. MUQuot i ll . RzesroNDEO. dift. Maj.. Daretur aliquid Y QUäma | l Olici fimile Deo abftra&tivé fumptum, formaliter, & D fecundum quid. c. — concretive; realiter, & fim- äfflbües li pliciter. n. Argumentum retorqueri poteft in ratione entis, quod etiam convenit univocé ac ?S.preatæcu[ formaliter creaturis & Deo. Sic & leo eft fimi- (Vinis " lis homini in ratione animalitatis , vel planta aut [ ' Ille dlit Japis in ratione fübftantiz, quin ifta fint fmplici- ; Q1 zer fimilia homini ; ita ut ex earum fimil itudine .amltuó homo a gnofci' poflit ; ita Deus eft fimilis huic . exC mundo abftractiveé fumpto fecundiumn quid , nempe t $m in ratione perfectionum idealium , que funt ob-. j lt ectivé in menteDei : 1 fed quia hz perfectiones, Á w ! in quantum dantur in ideis divinis ,licét demptis junetudy i mperfectionibüs formalifmé dentur in D'eo, Qonfn . funt minima pars Dei, non poteft dici fimplici- ert lia ter; quod detur aliquid fimile Deo.' . Hznc effe us mentem Catechismi Romani, patet ex eo, quod (i,mlii dicat, ex creatis tantüm non poffe haberi noti- ; w tiam, fimilitudinem, ac cognitionem . perfettam, i, . per quod non negat poffe haberi imperfettam , id fjf ; anj eft, inadequatam. nuy Cottia O BJICITUR 3. contra eandem. Il S- AU- GUSTINUS in Ench. ait: Deum potius igno- j jpþs, 0 omimgu v rantià, quàm fcientià attingi; hoc autem non l n fieret in noftra fententia. Ergo, AMin. prob. abmni Nos ipfi dicimus, noftram fententiam effe opti- g mmum medium ad agnofcendum pofitive Deum. li l'gO. ort i 1l | E 2. DIO- — Dedmort Tratt. de Deo. 66 vDIS.PUT ATIO II ([]U o; proNYsrivus l. de divin. Nofi. & in E- gtl iU cait: Preflans illa & perfetta igno- / pift. ad Cajum fi quæ « vatio Dei vera eft ejus cog nitio , qui omnibus fenfibilibus - po(ïunt eminet.ErgoD eus non e ft fimilis rebus fenfibilibus. dift. Maj. Docet S. necd ^ REsPONDEO dudI. J V Auguftinus; Deum /imp! iciler potius ignorantià o attingi. C. fecundüm quid. m. Cognofcimus j patet N de Deo folüm unam ve ] alteram perfectionem, m , bonitatem , aut sui v.gr. rationem entis , juftitia Sed quid hz funt UM aliquot rationes ideales &c. ad tot & tantas alias perfeCtiones reperibiles in uj füti eft coram Deo, [ Deo? totum iftud univer Ve- al ficut una gutt a roris antelucani , üt ait J OB. ; quod loquendó de Deo famnpliciter TL rum ergo eft ia feré nihil cognofcamus , adeoque potius per ig- norantiam attingatur; interim táme ii cognofci- TT fci- n u mus euttulam hanc divinarum perfectonutmi il l licet colle&ionem creatarum perfectionum ab- iiji ftra&ivé fumptarum, & ipfaminfinitudinem fimi- Ti lium poffibilium. dl J4de; Cqo d. u Deus non eft (imilisrebus 1 J fecundum quid. fubd. l fenfibilibus fimpliciter. c. C bl ii Kj Non eft fimilis rebus fenfibilibus realiter. il (f formaliter & abftracivé. n. Dicit ergo D10- L , ï !u wNysrus; quod Deus fuperemineat omnibus "u i fenfibilibus fimpliciter acrealiter; non autem fe- Jj " Wf?re& " cundüm quid, formaliter, & abftrattivé ; habet e- ïïilmem g i nim aliquam convenientiam fecundüm rationes * ii ideales cum creaturis, uti & homo habet conve- LOT 1 ! nientiam cum lapide, planta, &c. Sicutergo ve- W ms, neW rum eft; quod homo füperemineat reliquis crea- t türis, v. gr. plante aut lapidi, fic etiam verum ^ r ll bus fenfibilibus. eft, quod Deus f,e':mineat omni fïaïionem, m O5]jr W DE ESSENTIA DEIL 67 o & [ ! l G jf l ! O2JICITUR 4. contrà eandem. DIONYy- sIUs de divin. Nom. vult; ut negemus de Deo mbus fem ; A nf j L omnia, qux à nobis fentiri, cogitari, aut etiam dici poffunt. Ergo Deus eft fuperior omni per- li. Dy i j fectione creata, nec eft uilo modo fimilis ; quia alioquin poffet aliquid pofitivé affirmari deDeo. OPüQ(r Jl ni. patet ex ejus verbis in Theologia Myft Timotheumi c. 1. fic alloquitur: d boc, ut cápax Jl fias myfticarum contemplationum , -dér elinque fenfus & quid lo 'éperibils Jenfibilia , 69 intelligibilia omnia , & que non funt , & que funt. oimia ; ut illi jungaris , qui fuper omnem fub- Coram [ flantiam € fi J0, j iper omnem. [cientiam eff ; vide autem, ut nullus indottorum ifla audiat ; eos autem fic appellave- o fnifci vim , qui oifibilibus affixi nibil Qs r füper ea,. que obtutibus ac fenfibus patent , e[Je arbitra ntur ,. putantque fcientia k cótmo ) | fua illum a[fequi , qui-pofuit .Q&ïümmj | tenebras latibulum fuum. gam verà ft bos divina myferia fupereminent , quidnam TeQdotum. de illis quispiaim dixerit » qui longe profaniores füpremam Ytogiteti üllam omnium caufam ex infimis quoque rebus effingunt, mibilque bec antecedere putant impia fimulacra, «el ima- (E frmihst ginamenta , oaris formís à fe confitt 4? Debemus fa- m qui j ne omnes rerum pofitiones afrmare de Deo, tanquam de s realtt omnium caufa, viciffnque potiori. quadam vatione eas- (cit etgo dem omnes de Deo megare tanquam cun&tís excelfiore, i'ent owäq In bac caligine fieri nos precamur , & per non idere ég non at ignorare, videre & cognofcere eum, qui eft Juper omnem dive; cognitionem & vifionem , àn ipfo non videre jer omnium exiflentium. ablationem. ndom t Et c. 4. DDicimus. itaque, ) habet i quod omnittm . caufa neque corpus eft , néque figura , ne- J que [Deciés, Gicute neque qualitates 9c.. meque fentit, neque fen- creliqi fibilis eft , neque aliud fenfibilium quidquam aut efl aut babet. c etam Rur/[us dicimus, Deum neque babere. fenfum, neque effe numerum. & ! fenflbmb; gea vationem, nec intelligentiam, 2 0rdi- y! 68 DISPUTATIO II y ordinem &9c.. meque babere potentiam , neque e[fe foten- j J J iiam, neque vitam, neque e[Jentiam, meque fanilitudinemi, " 0 neque di[Jamilitudinem. Quin etiam neque e[L.virtus , , j mec fapientia , nec um , mec unitas , mec bonitas , nec Jicis 9 pEITAS, nec eft ipfius pofitio prorfus ulla nec ablatio. gaga ]ta Dionyfius. RESPONDEO I. Hoc opufcülum non effe j TTE j Dionyfii, quia à plerisque non numeratur inter 'ejus operas uppofito etiam quod reliqua opera lii ml 1. forent genuina, quod ipfum à plerisque negatur, à PTIU prout in Contfoverfia de Revelationibus Agre- ii danis oftendi. RESPONDEO?2 dift. Omnes rerum pofi- ag tiones funt aufferend:« à Deo concretivé fum- :WW i ii nte. C. abftractivé fumpte. n. Quando ali- quid creatum mixtum cum imperfeGtione , quam t iing ] f fecum habet, Deo attribuo , erros minime ve- ' ro, fi hanc abftraho. . Ipfus hujus Authoris, i, MUA j wf quiscunque demum fit, non poteft aliaeffe mens, f nifi velit effe omnium hareticorum peftilentif- tht l T fimus. v.gr. dicit Epift. 4. ad Cajum : Qui con- y & tf templatur fupra wentis fue captum , agnojcet etiam ed, 1 ; qua& de bumanitate S'efa. ajfirmatio? predicantur , in fe :m vim excellentis negationis contineres mam ut fummatin hb qu dicamus, ne bomo quidem erat, non quod bomo non e[Jet, j : Ti Ita ille Author. ! f&d quod bomines longe füperaret. "od Hinc : W D "n .REsPONDEO 3 . dift. Nihil poteft de Deo H affirmari pofitivé in fenfu exclufivo eminentie tf inclufivo. n. Sicut Author ifte u SPM infinite. c ^l ] nepat Chriftum effe bominem in fenfü exclufivo Wt | Divinitatis aut majoris excellentiz, quamvis de 1 Tij fidecertum fit, Chriftum univocé nobiscum con- J venire " (Te tte (j DE ESSENTIA pmv, 69 T £f venire in ratione hominis ; ita etiam negat, Wij TRf df Deum effe aliquid eorum, qus& conveniunt for- maliter cum rebus fenfibilibus nempe fecundu L büm't(!s J r L (j rationes ideales, quz funt ipfe Deus. Drczs. Dionyfius c.r. dicit, nulló modó ün m Deum cogitari poffe. . Ergo nec adequaté nec inadequaté. nt. prob. Sic ait:. Omnino non au- It dendum eft 5 quidquam de abftrufa Jummaque. divinitate ut dicere aut cogitare preter ea,. que divinitüs firipta ïqqe Don enunciárunt ; gnorationi enim fumme [cientiam ejus,ef- XIUDUS À Jentie ac nature, que omnem orationem , fenfum , e[fen- tiamque voincit , iribuere debemus. Ut enim meque in- F'erumm po C vifibilia vifibilibus intelliguntur, aut fimplicia & infigu- teQve. (üm vaia figuratís & efficbis , fic etiam e[Jentias vincit ac fa- Quitdo d perat, que terminó carei immenfias , &2 mens, que üone, qu mente concipi nequit , verbi , intelligentie , nominisque , Qinme vacuitas &g. privatio, que nulló modá eft , quoea, qua jus Auch Jünt , meque ejus ef? fenfüs , meque imaginatio , mec 910- ia elfe m men, nec fcientia. Similes locutiones occurrunt m pefte in Patribus plures. m: Qii RzsPowpEo. d. De Deo nihil poteft dici t d proprié; & ipfe eft omni ente fuperior /ünplici- Ticantar, i tr acrealiter. c. formaliter & abftrativé. n. 1 fum Concedo, quod Deus cum iis perfe&tionibus, jono n per quas fimilitudinem habet cum creatis , ad- ; ille A jun&as habeat alias infinitas perfectiones , ratio- ne quarum Deus nec conceipi nec fentiri poffit oteft d in hac vita naturaliter. Ceterüm quàm parum "b emint Dionyfius putatitius negare voluerit fimilitudi- t tht nemaliquarum perfe&ionum divinarum cum crea- tis, patet : I. Ex eo, quod scoUs ERIGE- f i NA, primus 'Theologix myftice Dionyfianz in- , quum denti- abiscumf-* terpres (ïreferente' Gerf0n4e)l vifus fuerit i oj I E Ó ficare J) 70 DLSP Ui'ATIQ ( gU .B]I ficare Deum cum natura, & alii ejus au&toritate i Jf aé&tu indu&i fuerint adidentificandum Deum cum u qu natura, quibus etiam annumerari poteft Author u famofi ZEnigmatis, KElia, Lelia, Crifpus. — Fuit bec dottrina Dionyfü ( inquit Gerfon ) aliquibus magnis | Ro ij viris in fcandalum ( refutat Rusbrochium & alios fimiles Myfticos) concluferunt enim ex illo, quod Deus g J ' fT f —.1 $t omnibus e[fe, & bené e[fe , aqui omnem creaturam gt e[fe Deum, eoquód Deus & fuum e[fe idem. e[fent , ficut o aliqui impofuerunt Sfoanni Scoto translatori. librorum ln Dionyfü. Yta. Geríon. 2. Idem patet ex eo, quod Dionyfius in lib. de Divin. Nom. dicat: ll ;W J fionsut JDeum ve&ie ex omnibus celebrari per quandam omnium; quorumn ipfe eff caufa, comparationem fecundimm 0 N 10* sf TEUM ONEM INTELLECTÜS SUBLIMIOREM. , 9. Quia ipfemet Dionyfius explicat, quo modo non at pofüit comprehendi & nominari Deus , nempe ts t prorfus eo modo, quo juxta ipfum CbrifTus non eft Anim d bomo,, fed omni homine fuperior; quia videlicet du n cum ratione humanitatis habet identificatas vel ht cónjunctas alias perfe&tiones fublimiores infepa- WW l)lm | UT rabiles ; in eo ergo fenfu etiam Deus eft omni Effentià fuperior. 4. Ex eo, quia verba Dio- Wi nyfii generaliter accepta non poffunt effe vera LT in omnium fententia, v.gr. quod Deus non fit W)Wfil Virtus, quod non fit Ens, quód non fit Deitas, IT &c. prout revera in fententia Adverfariorum "Ml [chm f( hz locutiones non deberent effe verze, quianul- -»'**"säwjusfm lum haberemus conceptum de Deo; imo ipfa At i Scriptura nos falleret, que de Deo affirmat id, DT quod homines füb his pradicatis Ens, Deitas &c. ET concipiunt. | At " J Oz- q Af DE ESSENTIA DEI. 71 s TU l O3]ICITUR 5. contra eahdem. r. d. Tho- Dotef um snas negat aliquam perfectionem reperiri univo- ,AUKM l ' usj lijj cé inDeo &creaturis; ergonequeunt perfeétio- li nes creaturarum formaliter effe in Deo. — Zfnt. prob. . .P.L q. 13. a. 5. C. ait:- Dicendum. quod im- "m &&h golfbile eft aliquid predicari de Deo & creaturis univo- ZX ce, quia omnis effettus non adequans virtutem. caufe a- T t gentis , vecipit fmmilitudinom agentis mon fecundium ean- dem rationem, [ed deficienter. ,. & fic quidquid dicitur e Wiri g, de Deo u 9 creaturis, dicitur fecundim quod eft aliquis or- )äæ[ era do creature ad Deum , us ad principium & caufam , in Vom. dig qua preexitunt excellenter omnes. verum perfettiones. t agj £t iffe modus communitatis medius efl inter puram equi- dm jxro vocationem £5 fünplicem unicocationem. 2, I]dem 1. 'NEN, [ Qmoom cc,ad z, ait: Caufa univer[alis totius fpeciei non eft agens unioocum, Ergo cüm Deus fit caufa uni- Q y ï,ïelll! verfalis non erit univoca. 3. Idem l. cc. ad 9. Cf Dicendum, quod. fanilitudo creature ad Deum eft imper- Juia vid fettas quia mec idem fecundim genus veprafentat, — 4. ntifretus Part.L q. 13. a.2. C. fic ait:. Imrelle£tus nofler, cum tores t cognofcat Deum ex creaturis, fic cognofcit ipfum , fecun- us elit dim quod creature ipfum veprefentant ; oflenfum autem a vetd eft , quod Deus in fe prebabet perfettiones omnes creatu- nt eltr varum ; unde quelibet creatura in tantum eum repra- Deus n Jéntat, & eff ei fimilis, in quantum perfettionem aliquam on fd babet ; non tamen ita, quàd reprefentet eum ficut aliquid dveriat ] ejusdem [peciei «vel generis 5. fed. ficut. excellens princi- ere Qu pium, à cujus forma effettus. deficiunt ; cujus tamen ali- qualem. familitudinem effetius confequuntur 5 ficut for- 20; II o ii t corporutm inferiorum repre[entant virtuiem |fola- YEnm. Sic igitur preditia nomina (w.gr. vi- ll .DW tm) dioinam — fubflantiam fügnificant — imperfett , fiut G? crewure imperfeità emm eprafintant. ! l 4 5. Idem pf 72 DISfUTATI'ö Wi Idemäärt.ï. q.4. a&.2. C. ait : Dicendum , quM in qggtirtm a f ;pmt T JDeo funt. pevfetkiones omnium verum. Prümb per boc, Ti quod quidquid eft perfeGtionis in effettu , oportet inmveniri ii in caufa ejfetlioa : *vel fecumdum eandem rationem, fi fit ! um f p agens unicocum, - vel eminentiori modo, ft fit, agens - n thd | quicocum, ficut in fole eft fimilitudo eorum, que generan- r tur per virtutem folis. Manüfeflun enim eft , quod ef- T us u ] fettus praexiflat virtute in caufa agente : praexiftere autem in viriute caufe agentis , non eft. preexiftere im- sripnin N perfettiori modo, fed perfettiori. . . . — Ciun ergo Deus füt caufu effettiva verum , oportet omnium rerum perfe« 2777 M/þg!jifäf" Giones praexiflere in Deo. fecundim| E MYNEN TIO- REM modum. 6. Idem Part. l. q.4. a. 3. C. Di- du fv cendum, quad multiplex et fimilitudo , fecundàm. multos ï: ( snodos communicandi in forma, ucdam enim dicum- at vur. familia; qua communicant in eadem forma fecundum m eandem ratianem, & fecundiun eundum inodum - 5 ficut E ttumeot duo «qualiter alba - ; & bec eft perfe&tima. fimilitu- do. Alio imodo. dicuntur fimilia, qu& communicant in hntindg ttondn forma fecundim eandem rationem, && non fecundim eun- dem modum : . fed fecundim magis & wninus s ut minus Hemin t um album dicitur. fimile. wagis albo ,. 9 bec eff fnmilitudo mperfetta. Tértió modó dicuntur fümnilia, que commu- At micant-in eadem forma ,. fed non fecundium eandem ratio« *tie ( memn, ut patet in agentibus mon univocis. Ciim. enim At t emne agens agat fibi fimile - ; nece[fe efl, quod in affe- At g &u fit. fimilitudo forme agentis. Si ergo agens fit con- * d tentum. in eadem pecie cum fuo ejfettu ,. erit fimilitudo A Jacundim eandem vationem [peciei - : -fi autem agens non. 751 Quoq]) ff contentum in eadem fpecie ; - ficut ea, que generantur "It COf ex virtute folis , erit fimilitudo fecundim fümilitudinem gT generis. Si igitur fit aliquod agens, quod nou continea- iï]iülr, U0 det tw in genere , effedtus ejus adbuc magis vemoté acce ad "b n ] DE ESSENTI*A DEI. 73 ! ïimb j l aä Fhilitudz'nem forme agentis ; mon tamen ita., q ubd participent rationem fbeciei aut,generis , fed fecundum Qfortor i i aliqualem analogiam, ficut € ss & eft commune omnibus. DT *l ; £t boc modo illa, que funt à Deo, affimilantur ei, in quantum funt E N T1A. 7. ldem l. cc. ad r. Di- T fU g i e/t: Qu cendum , quàd (creaturz) deficiant & fua caufa, mon oltum fecundian f[uam. intenfionem & remiffionem , ficut 1 g fhtosjns vinus album deficit à magis albo; fed quia non eft con- venientia nec [ecundum fpeciem , mec genus. 8. Idem Al ) ] l cc. ad 3. ait: — Dicendum ,. quod non eft. imilitudo LT j creature ad Deum , propter convenientiam in forma fe- INENTI cundum eandem vationem generis & fbeciei, fed fecun- 156 ] dim analogiam tantüm. Vdin quja REsPONDEO 1. dift. a. Negat D. Thomas ttin din aliquam perfectionem creaturze concretivé fum- t fcundi ptam convenire univocé cum iis, que funt in um -; f Deo. c. abftractivé fumptam. n. D. 'Thomas ifma f tantüm confiderat entia creata concretivé, prout Bo funt in aliquo determinato genere yel fpecie en- ficundm tis condiftin&té ad aliud genus vel fpeciem entis; tss V & fic bené negat perfeGtionem creaturce conve- T nire univocé cum increata perfectione ; quia ^, (ut i non tantüm ratio fpecifica, fed etiam generica j d creature (fiftendó intra limites creature) nul- t Cini . lam habet convenientiam cum Deo & rebus Di- vinis, utpote que omnes funt illimitate & infi- | quiil agj nite; adeoque etiam funt extra genus entis creati. ei f RESPONDEO. 2. retorquendó in predicato tionn g entis, quod Do&tores S. J. & Scotifte feré omnes iit genemi dicunt convenire univocé Deo & creaturis, de quo tamen D.'l'homas prorfus eodem modo lo- l þmzïliwifïä d n m quitur, quo de aliis perfe&ionibus divinis v.gi. vite, fapienti: &c. Idem ergo puta me refpon- u 4 2 lere 74 DISPU'EA..'E/.I;Q ;14: deread Authoritatem D. Thomzuniverfim, quod i wl gu, P illi refpondent circa predicatum entis. Caterüm hunc effe fenfum D. Thomz negan- uiguni Mf me ! tis univocationen tam genericam quàm fpecifi- t Mi cam creature cum Deo, poteft probari ex ipfo ;;os, « D. Thoma. r. Enim dicit, tántum ideó nullam dari univocationem , quia perfectiones, que in lv :'v j sxadim[ T Deo funt unitivé , in creatura funt divifivé , j q adeoque nunquam in Deo concrefcunt adgenus ! ii p[u t od vel fpeciem entis particularis ; ex quo manife- ftum eft, quod perfeGiones creatas confideret suud. jlis] veduplicatjob ac concretiot , in quantum funt limi- p tate, finite, verbÓ, divif? à cumulo perfectio- stf T num. P.l d.13.a. 5. c. fic ait : Dicendum , quod vir od impoffibile eft , aliquid pradicari*de: Deo , &? creatura Cl[eml wnivoté ; quia effetdius mon adequans virtutem caufe Dres. vecipit fmilitudinem caufe deficienter , ia ut quod. DI- VISIM (? MULTIPLICITER e/L in effettibus , in o Cv t caufa ef? s MPLICITER (feu unitive) g eodem wodo ; ficut fol fücundum unam «virtutem multiformes QQUTef ] ff variüsque formas in iffis inferioribus producit. — Eodem snodo omnes perfettiones , que in creaturis fant D 1v 1- ^m J $IM ($ MULTIPLICITER, in Deo praexiftunt [ j p UNITE, (7 SIMPLICITER. 9. uia ipfe i i i lnl « D [ "t D. Thomas alió locó comparat perfectiones crea- l r T turarum aí Deum, ficut animalitaten ad homi- N nem , qux fine dubio formaliter continetur in N homine, id quod falvari non.poteft, nifi dica- Odlfpa Is [ tür, D. 'Thomam in prioribus textibus confide- "r dj tare perfectiones creatas concretioé , prout nempe K mj funt in aliquo determinato genere aut fpecie en- ef (l tis particularis, in quo genere entis non eft Deus. D ThOmHS P. L. q. 14. a. 6. c. fic ait : Qmnia in Deo praex- W dTA iftunt, l 75 bDE ESSENTIA DEL * ll liyerüm, N iflunt , non þlünz"quanmm /(zd id, quod commume eft Fhümæ fj omnibus , fed etiam. quantum ad ea , Jecundim que res j " r quàm f 6 j difFinquuntur, .. Et fic cm Deus omnes perfetliones con- 'bari ! tineat , comparatur Dei EjJentia ad omnes rerum E[Jen- &tj | j Ti n l; das, mon ficut commune ad propria (ut unitas ad nu- meros, vel centrum a lineas) fed ficut attus per- lttes ) Uæiï AUE iif Fettus ad imperfettos ; ut fi dicerem , bomo ad animal 3 vel fenarius qui eft mumerus perfettus , ad imperfettos CU d fub ibfo contentos, Ita D. 'Thomas ; & hoc eft T0 mj formaliffimé quod nos dicimus, cüm utique ani- ? CODfidos malitas in homine, unitas in numeris, centrum 1 fünt [j ) perfeio inlineis ad peripheriam, binarius in numero fe- nario formaliter contineatur. Sic & ratio gene- Au, qud 9. u rica caloris remiffi vel ftatuz imperfectze conti- netur formaliter i tb Qj perfecta, n calore intenfo vel in ijca.t;ga L qui y Driczs. Si perfe&io creata cum increata ff ") £a ideo non convenit univocé, quia fumitur con- cretivé, tunc etiam animalitas leonis non debet Yi li convenire univocé cum animalitate hominis ; , D fed hoc eft falfum ;. ergo. — Maj. prob. . Eft ea- i fitt o dem ratio fümendi concretivé animalitatem com- t prauji comparatam ad leonem ac hominem, quz ratio . Qu eft füumendi concretivé perfectionem quamcun- Cionest: que cre atam comparatam ad creaturam & Deum. m aL Ergo. ontinett Ra-. ^ RESPONDEO,/h. Maj. ad prob. n. a. t, nf tio difparitatig eft, quia homo & leo non com- us cuji parantur ad invicem per modum caufie, fed tan- rout od tum per modum rerum fimilium, in qua confi- deratione folet locum habere abftra&tio. Econ- u p yonettus tra D. 'Thomas Divina ad creaturas comparat per In hac autem confi- j of [ li modum caufie & gfï'e&us. dera- if M 76 DISPUTATIO IL K m ii J deratione folet attendi ad predicatum ültimö J gendü fpecificum, quod eff ratio caufandi ; & ideo non i mente Í folet habere locum abftractio fecundum ratio- Caterüm jl müIUS pä* nem genericam , faltem ordinarie. st vt mentem S. Thome noftre do&rine effe confor- wlm, M qQi mem oftendam Queft. 4. Objett. 13. E Y Op]rcrTUR 6. contra eandem. VRi as n rentur omnes perfeGiones formaliter in Deo, m W j tunc etiam daretur albedo in Deo 5. fed hoc eft am ib ; Si daretur albedo LL falfum ; - ergo. Min. prob. in Deo, tunc denominaret Deum album, & du- wl rities Deum denominaret durum ; fed; ergo. - jj J fäüd 2. Si darentur omnes perfeGtiones lapidis in Deo, ho gt tunc daretur in Deo etiam lapis; fed; ergo. Maj. prob.. . Ubicunque reperitur colle&io pradi- du g catorum cum lapide fpecificé eadem , ibi reperi- tur.lapis ; - féd hoc fieret pofita univocatione yi, wet llpcn Divinarum perfectionum cum perfeQionibus la- pidis. Ergo. gtl Ti d . RESPONDEO 4 d 1.' dift. Maj. Daretur in Deo albedo in ftatu ideali.c, in ftatu reali. n. l il tl f,EIIJ Il 1 Idese que funt in mente Divina, funt ejusdem phüt l j fpeciei & ejusdem naturz formaliter cum perfe- u ; l i &ionibus creaturarum , fed tamen non funt in ]ttt ] mente divina per modum entis realis , limitati iterofn ad locum, tempus, & fubje&i legibus natur& in 310 fl agendo vel patiendo , qui ftatus per divifionem t j pÍ à cumulo perfectionum accidit Effentiz cujusli- | Bu betrei t fic. Diverfitas ergo inter perfectio- 11 "tlf QU nem realem albedinis qu: eft in muro, & inter ts | ideam albedinis, que eft in mente noftra vel Di- Q II li vina, non confiftit in ipfa Effentia albedinis , fed in modo efferidi ; albedo enim in muro fequi- "lite 1 tur l, DÉ ÉS8SENTIA bEr. dd tut leges phyficas univerfi, ac mundi realis tam ünd Um g in agendo quàm patiendo $ econtra albedo , quxe eft in mente, fequitur leges mundi intelle&tualis ; d d CHe COf l hinc murus patitur albedinem, donec à legibus extrinfecis mutetur, & ideo vocamus murum al- xm. I. Sldi bum; econtra mens non patitur albedinem per ul modum fubje&i paffivi, fed eam recipit per mo- DEU ; Íed lo dum principii activi, & ideo non denominamus eam albam fed cognofcentem albedinis. TCCUr a[bol J bum, &i d 2. dift. Maj. Si darentur illee perfe&io- nes lapidis modó finitó & limitató, feu in ftatu d5 em reali.c. fi tantüm illimitató feu in ftatu ideali. n. (is inDe, In mundo hoc reali perfe&iones lapidis funt tan- ; empo, SWOIUN tüm perfe&tiones lapidis & nihil aliud, quia funt divifie à cumulo infinito perfectionum 3. in Deo ; bitou autem nullam habent limitationem loci aut tem- Yvoentinr poris, nec fünt divifie à cumulo perfectionum, o QObl & hoc non vocamus lapidem, fed ideam lapidis quia ut obfervat D. THoMAS p.T. q. 13. res no- Darebri Tatu retii minantur, ut concipiuntur; concipiuntur au- tem ut aliquid finitum, quandocunque nudé ac tunt ej fimpliciter proferuntur nomi " na .entium finitorum t Qumpe v. gr. lapidis. : mon f Drezs. In Deo juxta nos non tantüm de- dlis ; li beret reprefentari preedicatum genericum & fpe- yos natit cificum lapidis, fed etiam predicatum indivi- y divit: duale ilius ; ergo fi idee rerum , que fünt in entie cuiug mente Divina, funt ejusdem fpeciei ac nature ter pert formaliter cujus funt ipfie res, in Deo non tan- , 6 tum debet reperiri predicitum genericum & fpe» lat cificum lapidis, fed etiam individuale, adeo que jlb edimS,f*f totus lapis realiter fumptus. RESPONDEO. dift. a. Deberet in Deo re-k o tï peri- ) 79 AÍisPUTATIO . II jl! n , periri prædicatum individuale lapidis , fecundümi eawfafum | quod habet aliquid pofitivi. c. fecunduüm quod p habet aliquid negativi. n. Predicatum indivi- y li in.gu duale lapidis in ideis divinis tam perfecté exiftit, j imul ac exiftit in ipfo lapide, fed ibi non habet divi- fionem ac negationem Oomnium aliarum perfe- [ 3 ao &ionum, & limitationemi ad leges naturge, qua- lem habet extrà Deum i & ob hoc idea lapidis &m&mï j um d in Deo non eft aliquod ens particulare; ideoque non vocatur lapis fed idea lapidis, n i.' NO* i Osn]JiciTUR 7. contrá eandetii. jtatr i 7 ftre perfeciones exemplares feu ideales, quas concipimus de aliqua re non funt ejusdem fpe- ii li " d 3 dl ciei ac naturz cum ipfo objecto v. gr, idea arcee cum arca; ergo neque idez divine funt forma- at VAU D liter ejusdem rationis cum objectis. nt. prob, 1 ii Idee corporum noh funt corporee aut corpora, /// T & fimiliter idea caloris aut frigotis non eft calida TET aut frigida. 2. Si perfeGiones divine ideales tb convenirent formaliter cumi creatis, turic perfe- Is VIMT &iones ideales fubftanti& deberent effe fubftan- tiales, & idez accidentium deberent effe in Deo UT ( accidentales ; & idea rotunditatis deberet effe &l intemo, rotunda; fedhoceftfalfum., Ergo. 3. .ando lii fol producit plures effe&tus , non eft nec e, ut ?Olünganæ ii hi effe&tus formaliter precontineantur iri fole; TM neque enimi mufca, rana, vapor &c. formali- ! nüderatæ 1 ter continentuf' in fole; ergo idem eft neque * RUT jn Deo neceffarium. |4. Quando anima produ- t cit motum vitalem, cognitionem , volitionem, Q hi effectus non continentut formaliter in anima; &f ïlt idem fit, quando ex organo producitur cóncen- "t tus; ergo etiam neceffarium non eft , ut in Deo ii prg- IT DE ESSENTIA DEI. 79 (s , fecqu Cund üt Q 'p'ræcontineahtur formaliter omnes perfe&iones ititum creaturarum fimpliciter fimplices. il RESPONDEO ad 1. dift. a. . Noftrae idez )erfe&e j ï& On Dier hon funt ejusdem naturé cum tebus realiter & individualiter fpe&tatz. c, formaliter fumptee. n. ld üm l J Titüre l Species v.gr. alicujus cubi dependent in mente ab arbitrio mentis, nec habent neceffarió fibi 0C Ide& la l adjunctam limitationem ad certum locum & tem- J qre il pus cum fübjectione ad leges univerfi phyficas quando enim cubo àcéedit hzc relatio adlocum, D L ] tempus, Gleges univerfi, eo ipfo eft & deno- Ales, qi minatur Corpus 3 fed hec relatio à cubo ut fic Jusdem l UET diftinquitur formaliter, & ideo non eft neceffe, ut eadem rélatio conveniat cübo ideali, Idem Tünt fom dico'de idea caloris & frigoris ;; calidum enim J Jl pn' vocamus non id tantum , quod Pabet calorem, W CO fed quod inducii fenfum caloris aut frigoris in cor- ton eftedi ivirie i pore; idea Caloris, quamvis non differat à ca- lore ex fuo genere, noón tamen inducit fenfum , tüticge caloris in corpore; Inde ergo fit£, quod ideam t efe f caloris nón vocemus calidam, Verüm tamen 1t effen] eft , quod calor in mente concipi non pofíit fine ; debettiz fenfu internó nifi pef motationes, prout in Pin- . $Qu dicüs Pbilof: ophie Peripatetice. "Tom. 4. Philofophise E hecelit Pollingane dictum eft, 1 ytur i .Ad 2& Iï- Maj- Quia perfe&iones formaliter ( fori confiderat? abftrahendó à ftatu reali ac indivi- em d duali nec funt fübftantiales nec accidentales, fed anima p indifferentes ad utrumque ftatum. Ideo perfe- , vülis &io aliqua ex fuo genere univoca poteft in uno iter iib fubje&to effe accidentalis , in altero fubjlantíalis , fi- jcitür cut animalitas in homine poteft effe rationalis, [ u in bruto irrationalis ; in mente ergo Divina ta- les f ) DISPUTATIO if 89o : les perf&&iones funt fub&antiaïes n mente— hu- l gt ll j d mana femper funt accidentales ; in obje&tis rea- j'u ! yii libus interdum funt in uno accidentales, aliquan- j n j do in alio fubftantiales. .Ad alterum dico, hoc tantüm vocari rotundum , quod eum ftatum ha- i r l. eöt bet fixum & limitatum , qui convenit rebus cor- poreis; rotunditas autem que eft in mente, non s ii D g. ( facit, ut anima patiatur modó fixó ac limitató fecundüm leges univerfi eam figuram permodum atb fum terminantis, fed eam concipit pro fuo libitu, ut vult & quamdiu vult; hoc autem non eft effe i, t volbis rotundum, fed cognofcere rotunditatem. - ZAd3. c.a.n.c. & paritatem. — Difparitas eft, BIl Dmtts 1 quia fol vel efttantüm caufa inftrumentalis , quce difponit materiam ad formam, adeoque eft caufa wütr, t i nj ad fummum n fieri , vel fi fit fimpliciter caufa et- jami in effendo, üt volunt antiquiores, ipfa tan- P ïenti.x l tüm facit id exigitivé, & ut Effentiz aliorum en- q. 3 tium fint in univerfo ; non vero eft caufa crea- M Wni, tu iiva, ficut eft folus Deus, juxta D. Thomam u t Qu omnes €aufze create vel funt tantim caufa in fieri 5 difponendó materiam, & tales utique non pr&- loeoyy y continent formam effectüs. Imo ipfz caufe u- At nf Á nivoce cüm.non poflint producere propriam Ef- M fentiam ac formam juxta eundem S. Do&torem, B ]f f tantüm poffunt facere, ut ea fua forma ex fe in- m definitafitinnovo fubjecto. Caufze veró etfendi DN ob exigentiam & connexionem partium univerfi tl EUR funt ille, qux exigunt, ut alie Effentie minüs T !t i univerfales fint in univerfo, & ad hoc iterum Dite hd non requiritur, ut caufa formaliter praecontineat perfe&ionem fui effe&us. ; Econtraalius eft mo- 1 Db Wt epe e1[1- lQ dus caufandi pex ereationem , quo fimpliciter Eff 2 L tua DI EPT n l DE ESSEN TIA DEIL- 91 T mern Objeti tia quz fuerat ab eterno , ubicunque fuerit, in- Tales cipiat effe in ifto ftatu finito feu creato ;. cüm m d j allqu (9. | : autem nihil fit ab eterno nifi Deus, fequitur, Bul quod Effenti: rerum ex fu D ter fuerint in ideis Divinis. 0 genere ac qurmali- At rebs ï 1 tnen te ä ld 4. eódem modó refpondeo; anima enim no QÜ q h)mtw n dat Effentiam fuo effectui, fed vel difponit T2 Dermog V.Br. corpus ad naturam caloris, vel.ob ordi- l nem actuum antecedentium exigit habere feriém 1 ib 101 e[t dj a&uum fubfequentium v.gr. cognitionis aut vo- litionis ; interim tamen Effentia cognitionis aut dLem, volitionis neceffarió alicubi debuit effe ab - Darits ej terno. Dtalis, qua ID reres r. ue elt eauf Si omnia continerentur in Deo formaliter , tunc non folüm Effentiá caloris con- t u d 5 p tu üneretur in Deo , fed etiam Effentia fe nfationis, qua actu fentimus ; fed hoc eft'falfum. Ergo. : aliorum a Jf Min. prob. — Si daretur in Deo etiam Effentia fen- fationis, tunc Deus fentiret calore m , dolorem, D. Thon: & reliquas cauftii] | qualitaþes ; Sed hoc non poteft dici. Ergo. yue nonpt REsPONDEO. dift. Maj. Daretur in Deo pfe cut Effentia fenfationis demptis imperfectionibus, & proptiai. obje&tivé feu activé. c. cum im $. Dodtts perfectionibus, & fübjectivé feu paffivé. n. Falfum ergo eft, yma ert ia fentire calorem »verdi quód Deus fentiat calorem, qu in noftro conceptu importat aliquam patfionem tium um in noftra anima habente fe paffivé ; talis autem (fentie rb paffio non datur in Deo, utpote qui tantüm in j hoc i fua mente habet fenfationem objettivé, ac circa greconti eam verfatur adtivénonpaflivé. Licetergo Deus julisei? tam perfecté percipiat calorem etiam intenfiffimum ;üciterEHfï i ac nos ; attamen eum percipit fine modo paffi- ) D.zdmort Tratt. deDeo, VO, jl DI'S'PXU-TATIO, 11 p j atl vo, fine triftitia & dolore fuþje&ivoä, ac fine lefione organorum, fed a&tivé tendendó in aliud. dl n $d Drices 2. Si omnia dantur formaliter in j fea W Deo, tunc etiam datur in Deo dolor , omnia tormenta inferni, omnes triftitize damnatorum ; « & d) g u imó & eorum fenfationes ; fed hoc non poteft d dici; ergo. g fpunt Dantur in Deo - RrsPoNDEO. dift. Maj. m 'mDEC ifta omnia idealiter & obje&tivé. c. fubjectivé. m. g at Deus eft infinitus cumulus perfectionum, ergo Q Hi dolores p onl & dolorum, quia non funt nihil. 1 J ! Til tantüm reperiuntur formaliter in ideis Divinis, ï J «Wj[jlim : l r non ex parte fubjetti cognofcentis ideas ; & hinc il n illi dolores obje&ivi non confunduntur in Deo M cum beatitudine fübje&iva ; & ob hoc non eft g fris Y verum dicere : Deus patitur dolores inferni; fed J verum eft, quod per fimilitudinem formalem ac Mi entitativam intelligat do 1ores infe/rni, eos cau- r fandó. tilm DicEs 3. Quando nos tantüm idealiter in- Tipt telligimus calorem ignis , aut dolores inferni &c. T,. non perfe&é affequimur hos dolores; ergo fi- d f Deus tantüm intelligeret & non fentiret dolores IT l inferni, non haberet perfe&am notitiam horum à f dolorum, nec fciret, quàm horribilis fit infer-. t allor nus. ZInt. prob. ^ Quando v. gr. prius concipi- W Ti mus crüciatus combuftionis manuum, & poft- il dmllï 1 modum eos a&u fentimus, experimur nos longé finys aliter effe affe&tos ex agnitione fpeculativa ac : Omm per pra&tica ; tunc enim primüm dicimus , neminem Me) fenfu poffe credere, quanti fint hi cruciatus. Ergo. VN j f RESPONDEO. c.a.n.c. & paritatem.. Dif- S not tf J N paritas eft j quia nos intglligelïdö dolore habe- w I ] dv DE ESSENTIAXDEL 83 4« habemus etiam ipfam Effentiam doloris in nobis QO ina Ormats ipfis, quia ifta excitatur in anima primüm per 010T , (; actualem motum organorum. Deus autem ha- EVR Tltony bet in fe, hoc eft, in fuis ideis, totam Effentiam inferni & ejus miferiarum tam perfecté & ade- quaté , ut fi per impoffibile eas ideas Divinas in- "t jn D ferni fepararemus à cumulo reliquarum perfe&tio- num in Deo re ; Tübjei mum infernum. peribilium, hab eremus perfectifli- ODUD, 11 doly . OBjyrerTUR 8. contra eandem. — Si daren- 15 Diini ur omnia in Deo formaliter, tunc etiàm daren- 55 & hj tur voluptates carnales fenfüum ; fed hoc eft ab- furdum 5 ergo. Min. prob. Si darentur forma- Dür in D D0Cmon e lifimé in Deo v.gr. cibi & convivia, poffet ho- mo carnalis velle frui Deo propter iíta Objecta intetni; [ Tormalen: inDeoreperibilia; fedhoc eftabfurdum. Ergo. RzsroNDzo. dift. Ma. Darentuür ifte vo- D), e05 luptates objectivé in ftatu ideali. c. fubje&tivé & in ftatu reali. n. In ftatu reali his carnalibus 1 idealtbrn voluptatibus jam adharent imperfe&tiones , ac s infettit f5; d limitationes ; nec in Colo ullus eft finis v. gr. Cibi, potüs, ufus conjugalis, ad qua à Deo nunc Xiret d titiam hr ordinatur voluptas, tanquam accidens concomi- tans. Hinc, cüm fit ea voluptas irrationalis in yilis f ordine ad hos fines in celo , nullus dabitur ejus- rius CU um, &rt modi voluptatum appetitus, nec ufüs. Quod fi tamen dantur in ceelo aliqu: oblectationes fen- jur n0 sio fuum rationales, v.gr. auditüs per muficam, vel þeculan a oculorum per flores pulchros. &c. non eft im- us, poffibile, fenfus noftros in Codlo immediate affici ! .; 1U0S. U5 ab illis perfectionibus Divinis idealibus. Imo, itateff fi vera effet fententia Cartefii, etiam in hac vita dolore loribüs & fonis & odo- ; gn—ima afficeretur folis co F 2 f ) 04 DISPUTATIO IL " jjntt TU j vibüs idealibüs. Accertéparumintereft, utrum afficiatur fola anima illis ideis, vel utrüm etiam wpz d i afficiantur fenfus ; fic enim, fi per ifta quinque " annorum millia non ex ftitiffet mundus , exftiuit- p fent tamen in anima ezedem affe&iones & idec, ivl s, non daretur propterea a, W T 11 quas defacto habuimu minor oble&atio in ift o mundo ideali quàm reali5. s , ( ficas, qu: putant fe. & idem contingit circa vene À yora u frui miris oble& ationibus, c um tamen ifta omnia 3 folum dentur in Phantafia; prout bene obfervat wl [ Matcel- ] Wilf | W author Epiftole Decretalis , adífcriptae z/!?/!i 'W'W EM | lino Papz. M ! OnBjICITUR 9. contra eandem. Non po- W : [qwdem &ore oftendi, quód o- teft ex aliquo infigni Do J DL mnes perfectione 3 s creaturarum fimpliciter fim- allimbtm plices formaliter ex iftant in Deo ac univocäv. ) fomit Ergo. 40. n.a. Quianoftram fenten- j n RESsPONDE Yientt, D tiam in plurimis locis exprels é docet sco TUS, BG it attenté, qui hoc & credo, quoódillum non leger Df l lil In 4. enim docet; Deum pofle cogn ofci negat. 4 iT n conceptu. unto 00; Deum cónvenire univocé cum i creaturis; i deas Divinas effe formaliter fimiles crea- Poteft dici, quid 1 tis. Dift. 3. ad q. 2. fic habet : non tantim in conceptu analogo conceptui creature con- cipitur Deus , qui fc ilicet fit omnino alius ab illo ; fed in fibi & creature. Concepium conceptu aliquo wunivoco Q?EWI?iaDir unicocum voco , qui ita eft unus , quàd ejus unitas fufficit f ég univo- ad affirmanduin €9 negandum idem de eodem , 'Tertia p cationem. fic intelle&tain pr obo iripliciter &9c. Omnis inquifitio metapbyfica | Nf Scoti ratio fic habet : W ) de IDeo procedit fic ; fiilicet. confiderando formalem va- | J uumu[ Del i DiVinæ tz'onem alicujus ,. €9 aufferendo ab illa vatione formali mn- J lI DE ESSENTI.A Enr., 85 Dteref j vnperfeGtionem , quam babet in creaturis , & refervando Utrün v illamationem formalem, & attribuendo fibi omnino fum- t ila Qiy mam perfettionem , & fic attribuendo illud Deo. , Ex- mdUS, eXü;l. emplum de formali ratione fapientie «vel voluntatis, &grc. l005 (l Confideratur enim primb jn f& &? fecundian fe, & ex boc, AU proptg quàd ratio iftorum non includit formaliter imperfetionem A quimrs aliquam , nec limitationem , removeantur ab ipfa imper- QUE putant J'e&tiones , que concomitantur eam cum creaturis , & ve- D iffa o Jervata eddem ratione fapientie & voluntatis attribuun- &De obfen tur ifja Deo perfetti]uné $— ergo omnis inquifitio de Deo p Mato 'bponit intelle&tum babere conceptum eundem univocum, quem babet de creaturis. - Yta sco r us. Similia ha- - Nonpt bet plura Dift. 8. q. 3. & 4. item Dift. 35. & 36. l, qiic N egat quidem Deum effe in genere; quia non eft pliciter f corpüs, vivens &c. que omnia jam dicunt ali- « Unvot quid limitatum, adeoque non poffunt convenire Deo formaliter ; fed ipfie perfectiones fimplices ftram fent i z juxta ipfum conveniunt Deo formaliter, üt Sa- &t $COTI pientia , Bonitas, Juftitia &c. Quod ipfum ex- entà qi! tendendum ad alias creaturarum perfe&iones, prout continentur in ideis Divinis. Imo etiam offe cop o QR lod D. Thomas referendus Quafl. 4. Oljett. 3. non obfcuré hanc do&rina ter iib m exactiffimé (tradit & ex- itef. d plicatl. jj r b il J QUJESTIO III, AU " n Ellentia Divina ab attributis , vel attributa u Ut Ian duter fe diffinquantur realiter ? jm, 6! OTANDUM I. "Attributa Divina vocari illas j æ(. Tï' - . perfe&iones divinas, feu predicata, que ftio i J tribuuntur Deo per modum proprietatum toti jj naturz Diving & omnibus tribus perfonis com- a I5 imnu- 5 ) JDESPICTATIO.JII. 86 t f H[r 1unium lglt funt fapientia , potentia , juflitia , miferi- " ( fopU [ cordia, bonitas, fortitudo &c.. quibus Deus denomi- n l natur fapiens, potens, juftus &c, uxritür hic, " joil tet quomodo hz perfectiones diftinguantur tum. ab' ÉEffentia Divina, tum inter fe. j : * n qui NoTANDUM 1l. In hac qu& fcione fui'ü'e. T quatuor herefes. ParuA hezrefis fuit l'alentinianorum in primi- gt ao tivaEcclefia, qui putárunt, quod DivinaKffentia emanet à fehas perfectiones, quas ZEonas vocant, N n & has putant elfe diftin&tas ab Effentia Divina, n eàsque fuiffe principium operationum, quc ap- paruerunt in Moyfe, Chrifto, aliisque Prophetis; at ri- j u Gd complexum vero plurium talium /Eonum in Ch " fto homine operantium , 5alvatorem vocant 5 & ! at . Jatmm quia funt diftin&ie ab Effentia Divina, funt juxta . i M. S ipfos etiam obje&tum fpecialis cultüs. Hanc fen- tentiam videntur adoptáffe Quakeriani feu. Tremu- j jl r t n lantes in Anglia, qui credunt, Chriftum tantum effe aliquam oirtutem Dei, feu attributum , fpecia- Wi l tim fapientiam ac vationem Dei. INec multum ab t hac do&rina differre videntur multi Doctorum btl l u Sinenfium, qui adorant & diftinquunt varias vir- [ fl f Caterüm ordo ta- tutes fupremi Coeli feu Dei. ) liumf emanationum ac Zonum (prout in s. IRE- d « N EO l. r. adverfus herefes c. 1. refertur) eftfe- TO !rlh 1 .quens : r.dicunt in invifibilibus & innumerabi- libus altitudinibus effe Principem ZEonem , qui pri- J I In mo exítitit ante omnia: hunc frotoparentem feu W grece THeozexev, & Budov vocant, eundem efle in- ïïmuo1 vifibilem , fempiternum, ingenitum, quem nulla Mu yes capere poffit, qui infinitis ficculis in fumma ïïinfüone] quiete ac tranquillitate fuerit; cum hoc Proto- w Vr E ïï l , H II, DE ESSENTIA DETL. 87 :]u/iltllfl ; m'ï, : AUs do i parente fuiffe alios oGo /Eones, inter quos pri- mum & fecundum profunditatem & filentium appel- f Vi Vi t lant; ex bac abyfífo Protoparentem genuiffe 4Eonem tertium & quartüm, fcilicet mentem & veriatem: ex mente & veritate progenitos effe JEonem quintum & fextum fcilicet verbum & vi- tam: ex verbo & vita prodiiffe /EKonem fepti- HUR j mum & octavum, bominem & Ecclefiam. Ruríus ivia]e ex verbo & vitagenitos effe alios decem /Eones ; ALl Og 1. Profundum &. mixturam, entia Diy; 2. [ncorruptibilitaiem & unionem 3. Sponte nafcentiam & voluptatem. 4. WL Que. Jmimobilitatem & temperaturam. $. Unigenitum & €Prophe vitam beatam. Ex homine & Ecclefia dicunt rur- lum n ] Ífus natos effe duodecim ZEones. I. Confola- VOCQE torem feu Paraclitum & fidem. 9. Paternum & [pem. i, funtcu 3. Maternum & cbaritatem. —.4.. Laudem & intelli- s Hanr gentiam. 5. Perfe&tum & fapientiam.. — 6... Ecclefra- ii fey m Jlicum. & beatitudinem. Has omnes triginta virtu- nftum a tes feu perfectiones Divinas Deo inhzrentes di- Mu f cunt diverfis temporibus feu. Poris (quas puta- ec muli ] ^ F bant defignari per horas, quibus Matth. 20. . Pa- alti Doir terfamilias exiiffe in vineam dicitur, nam 1. 3. 6. int variag' 9. 11. facit 30. ) apparuiffe mundo per Prophe- erum ot tas, Apoftolos, & Chriftum. . Hic error potiffi- Qut m u müm eft, ad quem refpicit p. PAvuLÓOs, dum fertur)t cavendum monet ab inani philofopbia &? genealogiis & iomux interminatis. Eundem confutat rgREN EUus 1. 2. Vongm, C adverfus heref.& EPIPHANIUS C.3I. rolopzzren:::ï SECUNDA herefis erat Eunomianorum duce Vixe- unden t EUNOMIO, qui fuit difcipulus AET1fr. fj, qua runt feculó quartó. Hi ne mentalem quidem 4 "ulis n diftinctionem inter Effentiam Divinam, & illius um ho proprietates admittendam effe voluére. Cum Fa pf 88 — DISPUTATIO II veró urgerentur fcripturis ; quæ Effentiam Dei Wdeüam ' ! h ! j ] nhOC,q & attributa diversis nominibüs exprimunt ; re- 4 :4 j DI fpondebant, tantum foni feu nominis differen- H jj fie" tiam ex illis textibus evinci; fic ut v.gr. Sapien- tia, Paternitas &c. non differat ab Effentia Dei s i fienta aut alio quovis attributo, nifi fecundüm nomen, ut enfis & gladius. Ideo autem £uNoMrvs & gus s g at alii negabant diftinctionem mentalem inter Ef- fentiam & attributa Divina, ut totum difcrimen, a f u quod in fcriptura inter naturam, attributa, & Perfonas ftatuitur, in naturam ipfam, adeoque vud d T in meram diverfitatem naturarum referre pof- fent; ex quo proin fequebatur naturam Filii di- ii d n veríam effe à natura Patris, & fimiliter naturam vt Spiritüs realiter diverfam ànatura Filii & Patris. ;aulfäjlgflif.'w TrERTrA herefis eft error Gregorii Palame. n n Palamas ifte primüum Monachus apud grecos, po- y. o H ftea Theffalonicenfis Epifcopus afferuit , fub ini- ss tium fieculi decimi tertii ; operationes Dei tam vOtttone) Ws ad intra quàm ad extra ab Effentia Dei realiter effe diftin&tas ; contendit tamen, eas non effe Yi m aliquid creatum, fed aliquid medium inter Deum T j & creaturam, quod & ipfis creaturis in earum j p productione communicetur. Ecclefia Greca 1. Mi fchismatica hunc Palams errorem amplexa eft * | Jj li M DT [ feculó decimó tertió in Synodo Conftantinopo- ! j i litana, quam Grzci nonam Oecumenicam appel- K i ï Í lant; h&cenim Synodus BARLAAMO Mona- mj cho, & ipfius difcipulis anathema dixit, quód do- ]ito ,cuiffent contrarium , prout videri poteft in ANi- It ä cepboro Gregora in Bibliotheca Patrum Tom. III. l ; lngl QuaARTA herefis erat error GILBERTI ; Y PORRETANI, qui fzculó duodecimó Pictavo- ücuntra rum , Pfn DE ESSENTIA DEI. 99 À ïp.ïimllnt; | rum Ecclefiamlrïexit, ngquezz'ug dacet, eum er- raffe in hoc, quód Perfonalitates realiter diftin- Difrs dify xerit ab Effentia Divina. Reliqui veró Theo- | b logi infuper volunt, quód etiam attributa ab Ef- Ef !'ndüm Ti fentia Divina, & ipfa attributa inter fe réaliter N Onr difinxerit; & hoc probabilius eft; quia s. BER- NARDUS & GAUFREDUS Claravallenfis Mo- VET jnfor 10 Cifcri ï nachus Cozvi & Antagonifte Gilberti teftantur, eum negáffe, quód attributa Divina fint Deus, quod attributa, fieri non poteft fine reali diftinCtione, S. Ber- In, HdSOQL" nardus ferm. 8o. in Cantic, fic ait : — Recedant à 'ferre w m Filij nobis , cbari[Jumi , recedant novelli, non Dialectici , Jed beretici , qui magnitudinem , qua magnus eft Deus , & K Datürqn item bonitatem , qua bonus , fed &5 [apientiam , qua fa- lii KPuty piens, C juftitiam, qua juflus eft Deus, poflremà Divi- ii Palar nitatem., qua Deus eff , Deum non e[fe impüffimnà difpu- )gretosy Tait, fübr Qant. — Dioinitate , inquiunt , Deus eft , fed. Divinitas non ef; Deus, — Gaufredus fcribit, Gilberti zequi- ones Dait | Dei rj vocationes hac una Bernardi interrogatione pre- clufas effe : . Ouid nece[Je eft , diutius circa bujusmodi eds nont verba immorari ? mon aliunde Jrocedit fcandali. bujus inter]r origo, nifi quód plures credere vos credunt , C? docere, ris ndr qud Divina E[Jentia vvel natura , Divinitas ejus ,. fa- efia ü pientia , bonitas , magnitudo mon eft Deus. HOCfi CT Es ampla: ditis, palàm dicite aut negate. Quibus S. Bernardi ynftantit interrogatis (juxtaGaufredum) Gilbertus aufüs onicam g eft dicere ; forma Dei eft Divinitas , qua Deus 4ff, Axo N €9 ipfa mon eft Deus. yit, qui . Drico. Neque /Eones, neque operationes otel t ad intra, neque attributa Dei , neque Perfonali- tates diftinguuntur realiter ab Effentia Divina. m TOIH-H GILI PRosATUR Conclufio r. In Concilio Rhe- menfi contra Gilbertum definitum eft; Deum iil j 3 non »r DISPUTATIÓ II 9o i ? non nlü ed fapientiá, quz ipfe Deus eft, fapien- j €ng qu( tem effe ; nec nifi magnitudine, qus ipfe Deus m i li eft, magnum effe. Ergo etiam eft definitum, ioni nan quod magnitudo , fapientia &c. identificentur m emm t cum effentia divina. c. patel ; quia que&cunque K nen poffunt affirmari de fe invicem in recto , identi- xtaf a - ficantur. nt. prob.. ex a&is Concilii, in quo D. x Dy Bernardus ait: Scribatur flylo ferreo, quód divina e[- fantia, forma, natura, Deitas, bonitas, Japientia, virtus, MCWO; : um ' potentia, magnitudo veré Deus ef.. ] L " PRosATUR Concilufio 2. u n SPR n na effet realiter diftin&a ab attributis aut Per- J ) l fonalitatibus, tunc non haberemus 'Trinitatem, PLl qu il li fed quaternitatem , imo centeneitatem , fed hoc Jï'.? eífe hereticum, definitum eft in Concilio Late- t [ l ul ( xanenfi quarto 1215. JMaj. prob. . Ibi datur qua- ternitas,ubi dantur quatuor realiter inter fe difün- u qi &a; fed darentur in Deo quatuor realiter diftn- Tmnn]) lugoy &a; ergo. JMin. prob. : Darentur tres perfonze & hn fb quartum, effentia divina, ac infuper attributa. Bf CODDR b - rgo. Hoc eftipfum argumentum Bernardi l.5. de.confider. c.7. ubi ait: . Si diver/a putemus (at- V, tributa) non quaternitatem babemus , [ed centeneitatem. d OTTQ | PnosaATURn Conclufio 3. Si Effentia Divi- äv il 1 A | J l r ! j OTEeulüs ! pa realiter diftingueretur ab attributis, & bec Y * " d. u inter fe, tunc Deus non effet ens fimplex, fed [ D j Mlllorum [j L compofitum ex pluribus partibus; fed hoc non "tht w .poteftdici; ergo. Min. patet ex di&tis in Meta- G d phyfica. Maj. prob. Compofitio nihil aliud M eft, quàm diftiné&torum unio, & hecin D Jeo da- J ] retur. . Ergo. AE A Solvuntur Objectiones. UT Os]t1ciTUR r. Giüberius füb nomine Dei in- BI tellexit H DE ESSENTIA DEIL 9I !us e&) fa l:« 5 .I tellexit tres Perfonas, non verö effentiam divi- Ut ipp D | í L defri u» nam; ergo quando negavit attributa divina effe Deum, tantüm negavit identitatem horum attri- Ventife butorum cum effentia divina. Ergo Gilbertus folüm erravit circa Perfonalitates, prout lasquez; dl inqy eum errafle dicit, non veró, prout alli Theologi juxta fuperiüus dicta explicant. ZInt, prob. ex o - 0 u d TONE Epifcopo Frifingenfi cozvo ac Gilberti ff i difcipulo , qui l. hift. 1. c. 5o. refert, inter alia objectum effe Gilberto, quod affereret, Divinam ïfïentia D - -Effentiam non e[Je Deum ; item, quod proprietates per- lts qut ] Trititate Jonarum. non e[Jent. ipfe perfone : & dum Eugenius .PapallI.. 1148. in Concilio Rhemenfi eum inter- m fed f rogaret; anillam fuummam EfJentiam , qua tres perfo- nclho Lat nas confel]us fuerat e[Je unum Deum, crederet e[Je Deun, J datur q xefpondiffe Gilbertum, non effe Deum, — Ergo cla- ttiterfedit rum eft, quód fuüb nomine Dei non intellexerit 'eahtet dj Etfentiam Divinam, fed tres Perfonas. fesperfor RESPONDEO n.a. ad prob. dico, potius ha- Der attti bendam effe fidem Bernardo, qui in Concilio Rhe- ! Dernari. menfi contra Gibertum difputavit, quàm o T T o- fs um NI Epifcopo, quiilli concilio noninterfuit. Pra- d centeti terea o T TO plus :?quo propenfus erat Gilber- Efentil to & offenfus Bernardo, prout ipfemet videtur butis, U faffus effe; nam (tefte Raderico, qui fupplevit vfimple, ejus hiftoriam) morti proximus juflit, ut i quid fed pro fententia Magiftri Gilbertà dixiffe vifus effet, ad pio- idis i vutm. &g. dottorum arbitrium corrigeretur, OBT]ICITUR 2. s. cHRvsosTOMUs Hom. . nili : 73. in illa Chrifti apud Joannem verba: Philippe, il D?O qui videt me , videt &? Patrem meum , aperté diftin- guit effentiam ab attributis. ergo. — zdnt. prob. ex : ejus verbis: Fideamus, inquit, quidnam Pbilippus in- i f tueri ; pf 92 DISPUTATIO IL n tueri äelit ; an fapientiam patris? an verà bonitatem ; sminime ;. fed boc ipfum , quid tandem. fit Pater , ipfam, » valie inquam , e[[fentiam. at RrEsPONDEO r. n.a. ad prob. dift. Philip- OB]ICIT pus vult intueri effentiam, & non bonitatem di- sTidoti vifim & abftractivéfümptam. c. unitim feurea- Philippus non tantum vult i u) liter fumptam. n. P cognofcere fapientiam patris, & bonitatem re- lucentem in operibus creatis, fed ipfam fubfiften- giett 3 tialem bonitatem feu effentiam. Hinc N RzsPoNDEO 2.hoc modó. dift. Non vult w intueri fapientiam & bonitatem in fenfu exclufi- , has YO inclufivo. n Philippus non conten- hrA [ j y rquln 1U0DU Ya tus videre unam tantüm perfectionem ac for- malitatem Dei, vult infuper videre totum cumu- j $0101 | ) lum perfe&tionum conftituentium Effentiam Di- j ; vinam. l t t Jïïïeiïïäïgi li OBJICITUR 3. DIONYSIUS C.II. de di- vin.Nom. ait: inDeo dari efficientias quasdam ab 3008 ) ipfa natu ra Divina diftin&das ; ergo faltem di- dU UR ftinquit operationes ab Effentia.- Sic habet': | Af Principaliter, & divinb, &j cau[aliter boc, quod voocatur PL ipfum e[fe, ipfam vitam, ipfam divinitatem, dicimus e[e J li ! UNUM omnium fuperprincipale , & fuperfubflantiale l0 i O principium. & caufam : PARTICIPATIONE Ut T o Ying providas virtules , que ex minimé participabili Deo pro- plc ficifcuntur, nempe per fe fabftantie eff etionem, ipfam voi- ! EW | 1« affettionem , ipfam divini eff etionem , quarum gparti- AR cipatione quecunque funt nata. & exiflentia 9 viventia Qu 69 divina funt. & nominantur. ! RUfti REÉsPONDEO. dift. a. " Admittit eüïgientfas li 111x formaliter diftin&as à natura Divina. c. reali- : ! j ter. n. Dionyfius per illas virtutes, quz à na- 1 tura d l] 3 DE ESSENTIA DEIL. 93 UO l [j ft Dy, tura Diväna prodeunt, intelligit ideas Divinas, ad r,,'j; quarum fimilitudinem omnia fiunt , aut intelligit P dl n ipfas volitiones & decreta Divina, qu:z juxtanos identificantur adequaté cum Deo. 1 Donige nitim m O8]jICITUR 4. llla, de quibus verificantur contradictoria, diftinguuntur inter fe realiter; on tantüm Y : DOnitten fed de attributis verificantur; ergo. JMim. prob. 1. Poffum dicere: affeitas eft radix fapientice Pnfijy fapientia non eftradix fapientim. '9. Scientia Inc d eft fcientia, potentia non eft fcientia. 3. Deus lL No punit per juftitiam, non punitper mifericordiam. enfl excli 4. Pater generat Filium per intelle&um, non ge- 100 confe nerat per voluntatem 5 atqui he propofitiones lem ac for Qtum cum funt contradictorie ; ergo. REsPONDEO. tr.Maj. n.Min. 24dprob. 1. Aentiam] dift. Poffum hzc dicere in fenfu for- 9. 9 3. mali. C reali, n. Ín fenfu enim reali omnes CT d perfectiones divins fünt à fe ipfis, potentia eft (t quascm fcientia, Deus punit per mifericordiam. Sen- £0 filtani fus autem harum propofitionum in fenfu formali Sic hd eft ifte: Alleitas ut cognofcibilis per modum f, qui i actualis exiftentiz fibi & aliis fuüfficientis conci- em, dinm pitur üt radix fapientie, fapientiaüt cognofcibi- iil lis in ordine ad operationes fapientie non con- LTIOXUT cipitur ut principium fui ipfius. Potentia veró ipali u üt cognofcibilis ad operationes potentie non i vocatur aut concipitur fcientia. Deus per fuam , quurim potentiam ut cognofcibilem in ordine ad puni- "gt tiones punit, non punit per eandem potentiam üt cognofcibilem ad operationes mifericordiz. uod in- jt o ld 4. tr. Maj. n.fuppofitum Min. na- c' rf telle&tus & voluntas motionalis fint aliqui diftin- l 4 &um à Perfonalitate Filii, & SpirirusSancti, quzxe vereé 94 DISPUTATIO IL rl veré diftinquuntur inter fe realiter. Si veró fit i n fermo de intellectu & «oluntate commuri tribus e( ! d N p Perfonis, fic redit prior diftinctio formalis , g Perfonalitatibus, prout infra dicetur. Voluntas autem & intelleétus notionalis & communis non dif- o ferunt inter fe nifi relativeé. In quantuüm enim gt fe habent relativé ad cümulum perfectionum, $, que' feu ad effentiam divinam, eatenus futit commu- vtfos COl nes Quatenus.vero referuntur ad Perfonali- Nordi tates, Lvocantur & funt notionales. u pny, i QUJESTIO IV. at Zn Effentia Divina. à Perfonalitatibus , € At« 'ij'm:f:mmrfzie tributa inter fe diffinguantur formaliter ex na- dbl tura rei? anm veró tantiun virtualiter ao D 1 vtl fundamentaliter Y dl Y 'It' oTANDUMI. Suppofitis iis, quz in Philo- 14 vident "^ .fophia de natura hujus diftinctionis dixi- ;amaümre, | raus, fupponendum infüper effe I. Conceptum BN noftrum, quandocunque eft verus, effe perfe&tif- fiméfimilem obje&o immediato. 2. Conceptus ]i r ] noftros fuam diverfitatem non habere à connota- üritgy tis & obliquis, in ordine ad que entia relativa ABte . j m concipiuntur, fed eam diverfitatem fumi ex ipfa re in retto confiderata, 3. Effentiam, exiften- r T J 1 1 ä tiam, ac reliquas perfectiones habere aliquam M ? K dicerfitatem. faltem fundamentalem , vi cujus de ea- : m d ; :w 1 dem re poffint formari diverfi conceptus quoad Ti rectum, v.gr. fi detur fpecies quzedam plurium ,ARGUME colorum una ac fimplex v.gr. fiquis una eadem- sT no- que fpecie phantafclica vel 3nce11e&uali cog Ícit s !l DE ESSENTIA DEL Q 95 Si Ve ! fcit hortum, pi&turam &c. illa una [ : i'p ecies intui- RLT [ l u h 0 fOTma | tivé cognita poterit reprefentari divifim , modó is5 per fpeciem albedinis, modó per fpeciem rube. Qf, Vo I ll dinis &c. Licét ratio albi & rubri in ipfa fpe- MULTS ( cieimpreffa intelle&uali realiter non diftinguan. Tantm « tur Idem contingitin quanto continuo habente a fG&iOnu; continuative diverfas figuras realiter non diftin- Gas, qui tamen, ut funt in fe, in recto per di- 4 Perfs verfos conceptus concipi poffunt. | NoTANDUM II. Nos eam diftin&ionem, quz reperitur inter perfectiones diverías ex fuo genere, continuativé tamen unitas, (proüt fit i, Q 4 in prefata fpecie) non vocare virtualen, fed tan- lr ext tüm fundamentalem , quod fermé tantüm, imo fi ïmaïmer re&té;hi termini explicentur, tantim pertinet ad ) queftionem nominis ; docemus tamen conftan- ' ter, eas perfectiones fic unitas, fumptas relativé J , ad fuas caufas vel effe&us, fic cauíari aut ope- quein? | ii InCGonis d rari, ac fi effent realiffimé diftin&te, prout patet n ex animalitate, rationalitate, intellectu , volu .. Conce P n f tate, individuatione, ratione entis. &c. effepa Ü ?. Cont p Drico r. Effentia divina non diftinquitür yere à t -formaliter ex natura rei à füis attributis, nec attri- entia 1 od £. buta inter fe. Conclufio eft contra Scotiftas. fümi er Multa pro hac conclufione folent afferri argu- menta tum phyfica, quibus impugnatur diftin- jm, ed |bere d &io in genere, tum "Theologica, quibus videtur j Quj probari eam diftin&ionem faltem non procedere in Divinis. (Ceptüs dam p ; ARGUMENTUM Theologicumf I. eft hoc: Tanta in Divinis debet admitti unitas ac fimpli- Iuna t (ud j( ; poteft citas, qualis abfoluté poteft admitti; fed admitti Ó 96 DISI;UTA'TIO 1. m | admitti u)n»itas, oppofita huic diftin&ioni; ergo. 11[ a AMin. prob. ex folutione objectionum. PRosnATUR Conclufio ». Si daretur 4 diftin- | m jmpie &io Scotiftica, Trinitatis myfterium ceffaret effe myfterium ; fed5 ergo. Min. patet ex innume- zi p "Tiito [ ris textibus SS. Patrum , ubi vocatur myfterium vt 3 hoc incomprebenfibile. Sic Ambrofius l. 1. de fide g. c. I. dicit. Mibi impo[fibile eft, bujus generationis di- vine fcire fecretum. . Et Dionyfius l. 1. de Divin. qur ? h l N prob Nom. JNullus numerus aut unitas,aut facunditas, aut rf vif.'l, 1[6 aliud quidpiam. aperuit illud arcanum divinit atis , quod r ini I omnem rationem fuperat & intelligentiam. — Maj. prob. (j Si daretur hec diftinctio, facillimé poffet con- Umtiog cipi aliqua natura communis tribus realitatibus (osrmRY habentibus inter fe oppofitionem relativam 5 at- ycle ULUA ] qui hóc pofitó jam haberetur myfterium Trini- TTN tatis. Ergo. PaosaATUuRn Conclufio 3. Si formalitafes J i AR 0f ïl diftinquerentur in Deo, ficut in homine, tunc etiam deberet dari tertia entitasrealiter diftincta àdtbut j !) à formalitatibus , qus effet radix exigitiva ac Bl 2 fed hoc . Jl El coadunativa omnium formalitatum ; ! non poteft dici; quia alioquin manifefté daretur | t of I ä 0 quaternitasin Deo. Maj prob. Homo non eft perfe&ius unum, quàm Deus ; ergo etiam in t ] Deo ad conftituendam rationem unius deberet WTOR ï dari tertia entitas, in qua unirentur perfectiones ï l IDiore Divine formaliter ex natura rei diftincte in- t fs l ter fe. Theolog. PRonATUR Conclufio4. Si daretur hec ,, : " i l j diftin&io attributorum inter fe & cum Effentia d .,e t | Divina, tunc non poffent proprié ac modó lo- W fm j Dl quendi ufitató predicari in recto de Deo; fed bj : ETO . hoc i Ti II, DE ESSENTIA DEL 97 H&ionj T ! Um, hoc eft falfum; ergo. Mfaj. patet j quia non eft daretur i ", ufitata locutio , quód totum przedicetur de par- — I Ceffe | tibus, aut viciffim pars de toto ; v. gr. non dici. mus fimpliciter , homo eft unio , nominandó fo. 4 GE i lam unam partem, non adde gtur Dl ndó reliquas; ne- que dicimus, homo eft rationalit 3$, eó quód in- 05 1] det tercedat inadequata diftin&tio It Ponrr 'z'mzin inter totum & L deDj partem. —Min. prob. In Scripturi s fiepe praedi- cantur in recto attributa Dei de Deo ; Jiundig ! "nt. prob. ergo, ï Joa. 14. dicitur: £g0 fum veritas, via w'/iz'z/zzz'y, í &2 vita. Item in Prov, Igo fapientia &c, Item ) Mj T Gotct. Predicamus Chriftum Dei oirtutem poffet co é9 Dei Jüpientiam. . Idem patet ex Concilio Rhem enfi & tüi ex S. Bernardo queftione przcedente cit atis, htvom; : CONFIRMATUR, $1 daretur talis diftin- m Trt Qio, tunc Deus inadequaté diftingueretur à fin. gulis attributis ; fed hoc non poteft dicii ergo. 1 formoll Min. prob. Si diftingueretur ab attributis inad. homine, &quaté , tünc omni jure poffet Deus negari de aliter qit fingulis attributis ; fed hoc non poteft fieri, üt Y exiptin fuprà oftenfum eft contra Gilbertum Porreta- n; Wi num ; ergo. Maj. prob. 5i ob inadequatam ifefte d identitatem poffum aliquid affirmare de altero, ll; potero etiam ob inadzquatam diftin&tionem i- emod; Cem negare de illo. Ieroo unius d& ' ROBATUR Conclufio 5. $i attributa in fe Y , Deo diftinguerentur inter fe, tunc Deus non j irp m | (ilt u , effet ens fimpliciffimum ; fed hoc eft contra Pa. .tres & Theologos, qui paffim vocant Deum ens ; daret: omnium fonpliciffmum ; ergo. — Maj. prob. .Si Deus : Cum J ) j non effet ens fimplicius ceteris e ntibüs , non ! €ffet ens fimpliciffimum ; fed; e & ac m l TEO. Min. prob, In Deo daretur eadem com pofitio formalitatum, deDeoig D.admort Tiatt. deDeo, G qualis J 98 DISPUTATIO II ! [ ! J d . in anima , aut in Angeloj qualis daretur v. gr j [ J gjmmilfï imoó haberet compo fiionem plurium partium, ! ROBATI fcilicet formalitatum, quàm habet anima. ltem apid ! P nsu tertia entitas Scotiftica effet ens longé fimplicius — j od l , ?0 quàm Deus, quia habet omnimodam unitatem T s n« fine compofitione formalitatum. PaRosnATUR Conclufio 6. Si attributa Di- f — y Bg vina diftinquerentur a&ualiter inter fe , tUt etiam diftinquerentur a&ualiter alique collectio- nes formalitatum inter fe v. gr. colum ideale à terra ideali ; fed hoc non poteft dici; ergo. - ( Min. prob. H collectiones fi diftinquerentur, ffmu , quia inprimis vefmrat diftinquerentur omnino realiter haberent feriem predicamentalem ; dein habe- stell jl [ ^ rent mutuam oppofitionem relativam inter Íos $; d r utpote cüm unum etiam in ftatu ideali fit ratio ? ;K ( ; exiftendi alteri; ac denique quia tam parum a- ; 1 ï fl cum liquid impedit diftinctionem harum colle&iionum 3. N inter fe, quàm parum quidpiam impedit diftin- j l j &ionem trium perfonalitatum , cüm & ift:z ha- ( d beant unam Exiftentiam infeparabilem, ficut illz UPU formalitates. vt VU PRosaATUuR Conclufio 7. Si daretur ne- i r ceffitas fic diftinquendi Potemiam Divinam à Sa- | J pientia Divina, tu ncetiam daretur ratio fic diftin- j TT j am mufce à D quendi Potentiam Divinam productiv l Itfüm Potentia Divina produGtiva Elepbantis : fed hoc L [ ï nemo dicit : ergo. ]Maj. prob. In creatis alia girte UT 4 S'(m&un eft a&tio & virtus produ&tiva refpectu diverforum RESPON fpecie effe&uum ; ergo idem contingeret in Di- xinis. t BICO- TE EiTentia Divina à ferfon.alita? diftin- UE i | üümnead | þibus , & attributa Divina inter fe tantum guuln- I], DE ESSENTIA DEI, 99 UC jn j dy ] guuntur fundamentaliter, feu ut Thomifte loquun- : anima. r tur, virtuaDter. PRosBATUR. Per hanc diftin&tionem funda- Ong fj mentalem , feu virtualem, fi bene explicetur, Qd ts prout dicit capacitatem, in re&to terminandi di- | Sitibyg verfos conceptus, a&tiones, & effectus, omnes difficultates in hac materia o r o fur. ptimé complanan- TQue ol Ergo. (elum ii Solvuntur Objectiones. i fCi ; JDuerent OnjgrcerTUR 1. Fa diftinquuntur ad minii- müum formaliter ex natura rei, de quibus à parte rei qUia Ihpri : dein hh verificantur contradi&toria; fed de attributis Di- m r vinis & de Effentia Divina verificantur contra- deui f di&oria; ergo. Min. prob. 1. Communicari & f0 commtunicari à parte rei funt contradi&orias m panz fed ifta conveniunt Perfonalitatibus & n colledi: Effentice; ergo. Mim.prob. Elfentia Divina communica- impedit üm & it: tur l'erbo, Paternitas non communicatur ; ergo. 2. Generare & mon generare funt contradi&orias ilem, f atqui ante omnem operationem intelle&us ifta verificantur in Deo ; ergo. — Min. prob. Intelli- $t dart Divitut: gentia Patris generat Verbum $ «voluntas Patris non generat Verbum; econtra voluntas Patris fpi- ratio Id rat Spiritum fanctum , intelligentia Patris non fpi- Qivany fatSpiritum San&um ; quia videlicet Pater per at : B fui intelligentiam [n crat generat Vgrbum, non vero Spi- l ritum Sanéctum. ha diret i; ä- REsPONDEO adr. & ado. 1. invertendo tingee argumentum, Ea diftinguuntur realiter, quse fimpliciter de fe invicem negantur fine ulla re- j Perforf tantit! ftricione ad fenfum formalem 5 fed communicari ;, G 2 & non £ »! DISPUTATI1O II IOO NOpeïm od & mon coxmmunicari, generare & mon generare fimpli- &attnbuü' citer negantur inDeo; ergo realiter diftinguun- J q l tur, quod nec ab ipfis Scotiftis poteft admitti, ut- Y gt pote hzreticum. gt RESPONDEO 2. dift. Maj. Si ea verificatio )j a h contradi&oriorum verfetur in ente finito; €e; 1l jnitri verfetur in ente infinito. n. Concedo enim, gets d in ente infinito verificari poffe contradi&toria, Wa à parte rei ope diftin&ionis virtualis feu funda- Qf mentalis. Ratio eft, quia ens infinitum non po- teft dividi in duo auttria, ficut perfectiones cre- d d r atze finite; itaque fi participatur aliquod przdi- ifamgi catum feu perfe&tio ab ente infinito , neceffarió gt participatur indivifim, & per unam exiftentiam indivifam. Confequenter fi dantur res eterne, elibton TI que fe habent per modum rerum diverfarum, übna 000 feu per modum diverforum principiorum, ma- nifeftum erit, de eadem re verificari contradiéto- r iljntü ria, & non de diverfa feu divi/a re. |OBJICITUR 2. Ante omnem operationem D tf ï; mentis verum eft, quod natura divina prout non modificata per Paternitatem communicetur :ï ! ! d Filio; eadem veró natura prout modificata per MU Qu Paternitatem non communicetur Filios ergo an- Qu il te omnem operationem intellectüs diftinquitur W W natura divina, ut non modificata à fe ipía, ut mo- i r : dificata per Paternitatem. 1 BrsPONDEO.C.23. D.C uia concedo , lipoy | in ente infinito verificari contradictoria ob ra- d tionem jam affignatam , & ope diftinétionis fun- Wet, f damentalis feu virtualis rité explicatw. Ro OBJICITUR 3. Ea, quibus conveniunt ( Ws diverfe definitiones, diftinguuntur actu ante men- g [^t- lI, DE ESSENTIA DEIL IOI ! gmeï fifo f]m r diti tis operationem; fed Effentiz Divinz, relationi- d bus &attributis conveniunt diverfz definitiones $ 'teüa Ti li ergo. JMaj.patet ; quia diverfe definitiones ex- plicant diverfas naturas, cüm utique definitiones 1 C0 Veri explicent naturam rei. Effentia de- L finito Min. prob. finitur ad fe, relatio definitur ad aliud, attributum AOQced definitur in a/o; fed ad COntradito Je, ad aliud , & in alz'a/ funt diverfa; érgo. il feufi RESPONDEO. dift.Maj. Quibus conveniunt lCUm nop: definitiones adzequaté diverfz. c. inadequaté fE&I'OHes ( diverfz. n. uando natura divina definitur iquod pra üt continens 7n fé omnes perfe&tiones, vel üt ens » lleceffa & fe, non explicantur omnes ejus perfectiones et- exiftentiar iam relatioe explicité , prout fit in definitione bo- 165 eAeTt) minis fub ratione animalis. Qivertn OBjgrcriTUR 4. Ea diftinguuntur. realiter plorum, z | contradi a&u, qu:x non poffunt de fe invicem predicari ; fed; ergo. Min. prob. I. Non potefít dici, quód E[Jentia divina fit Paternitas; ergo. Znt. Operatim prob. Ex hoc fequeretur, quód Effentia Divina ipa proitz generet, ficut Paternitas, qus& tamen propofitio omrnitt damnata eft in Abbate Joachimo à Concilio La- vodifict; teranenfi quarto 1215. Ergo. 2. INon poteft ilio; at dici, quód J'uffitia fit Mifericordia; ergo. Zmt. li — l s difi [ 0. ! l prob. fi hoc poffet dici, fequeretur, quód Deus eip us puniat per mifericordiam, & mifereatur per ju- ftitiam, quod eft abfurdum. Ergo. Qia cont RzsPoNDEo. c. Maj. n. Min. Zd1. n.a. Goria o " ad prob. dift. Sequeretur, quod Effentia Divi- inctoni? na generet, nifi in ente infinito de eadem re in- terveniente diftin&tione virtuali feu fundamen- J fecus. ov tali poffent verificari contradictoria. c. n. Cum enim fit de ratione entis infiniti , ut (hi antemr; G 3 pra- ph 102 bI'SP UTATIO II W VOU[iOl ! ( redicata fibi oppofita , qualia funt Exiftentia à g íe, Omnipotentia, Omnifcientia, &c. partici- lm pet neceflario & indivifim, quia alioquin per di- 'REsPOND' vifionem foret finitum; & nihilominus poffit ypa p involvere diverfitatem virtualem ; imo etiam 4 T02 relativam oppofitionem in ratione principii, cla- T rum eft, quód idem ens poffit effe unum & non fefrus, unum fub diverfa ratione fundamentali; & con- Mi fequenter etiam communicari & non communi- vl cari, generare & non generare fub diverfa ratio- ne fundamentali,, feu virtuali. um , ajo Jd 9. dift.a. Non poteft hoc dici in fenfu ( formali &c. c. reali. m. Deus per eandem po- jsfen ! $ Ka '. s. tentiam realiter exercet opera vindi&z & boni- 1]: .: n : ii (ä l tatis, ficut eadem manus quandoque eft, quz vul- | | srinrm D üerat & fanat ; fed eadem potentia obtinet di- Bamibusl | verfa nomina, prout dicit ordinem ad diverfos ----- effe&us. Hinc quia verum non eft, quód po- amfii ^nteled tentia divina üt ordinata ad opera vindicte pof- fit vocari mifericordia ; ita fimpliciter verum non 38 CO COR finmen eft, juftitiam effe mifericordiam, eb quód propo- fitio nudé prolata dicat fenfum formalem , cul p i TT fenfui formali correfpondent à parte rei in recta perfectiones fundamentaliter , feu quod idem eft, Vs J virtualiter diverfze. IT QBJICITUR 5. Effentia Divina prout fTO zequivalet intelle&ui creato, habet alium actum, Ptf quàm proutequivalet voluntati creatz ; ergo 1 ii T ut equivalens intelle&ui creato, diftinguitur à Znt, N fe ipía ut equivalente voluntati creatz. ii | | h patet 5 quia Effentia Divina ut zquivalens intel- hi le&ui creato pro actu.fuo habet intellectionem, g ( o ut vero &quivalens$ voluntati create, habet p uo 5 Wuma q ll DE ESSENTIA DEI. 105 D Ef ! fuo a&u volitionem. — Conf. prob.. Diverfi effe. ; C W E z - l loquin " &us arguunt diverfitatem principiorum & actu- ! [ « :; um.- - Ergo. AOf l E REsPONDEO r. Retorquendó in potentia l; m Divina productiva elepbaniis & mufce 5 nam & ea- eprindi ) ( C um dem Potentia Divina cquivalet pluribus poten- t tiis creatis fpecie diverfis , quarum diverfi funt entah'; (te effectus. 1OT) Comm RESPONDEO 2. tr.a. n.c. ad prob. dift. Di- diverfo s verfi effe&tus arguunt diverfitatem principiorum formalem. c.. realem. n. Conftat enim, quód dici in fü eadem potentia illuminativa folis producat infi- eandemy nitas fpecies colorum. Sicut ergo potentiahec de & bor finita fe habet ad diverfos effe&us in eodem ge- , quew nere, ita infinita potentia fehabet ad infinitas fpe- à obtine Ad fummum cies ac füprema genera entium. Y ad divg in his omnibus fequitur, dari à parte rei aliquam eft, quii diverfitatem fundamentalem , quz licét ante opera- vindide 1 [;' tionem intelleétüs nullam admittat in ente finito T VOrum? actualem contradictionem , przebet tamen intel- qud p le&ui fundamentum diftinguendi diverfas per- rmalen, fectiones in recto, ficut contingit in diverfis fpe- tereint ciecoloribus continuativé inter fe unitis, autinfi- quod i i guris diverfis continuativé in quanto continuo in- ter feunitis proutinPrenotando I. explicatum eft. OBj1crTUR 6. Sapientia in communi non Jivint J li. eft formaliter bonitas in communi 5 ergo Sa- resto , t pientia Divina diftinguitur à bonitate. c. patet. diltingz quia infinitas in Deo non deftruit rationem for- malem Sapientie ut fic. nt. prob. Si Sapien- ree : du tia effet formaliter bonitas, tunc etiam omnis Sapientia creata deberet effe bonitas; fed hoc telli 9& falfum ; ergo. G 4 RE- i habe.';j » 104 DISPUTATIO II " Ti REsPONDEO. dift. a. Sapientia ut fic non i ) fqit eft formaliter bonitas üt fic, negatione negati- um vá.c. pofitiva. n. Sapientia non repugnat conti- 5unt 1' muativt uniri cum bonitate, quod eft identificari,liceét etiam non repugnetillam feparari à bonitate in di- g PCT' g g, W verfisfuppofitis. Hincetiam in Deo non nego da- ri eandem diverfitatem inter Sapientiam & Bo- u) i forndi nitatem, quz alioquin datur inter fapientiam Pauli & bonitatemPetri ; fed dico,in Deo fimul dari unio- iil ETU nem continuativam utriusque in ratione entis feu exiftentis per unam exiftentiam, qualis datur in- jl f du) ter diverfos colores in fpecie feu idea iridis. Osjgierrum . Intelle&us nofter formans gipnt J ts g .hane propofitionem: Sapientia Divina formaliter non eft bonitas divina, non caufat illam veritatem, af f 3 fedillam invenitinre. Ergo propofitio illa contra- ïx i E J p di&toriajam eft vera ante operationem intellectüs. j REsPONDEO. dift. a. Intellectus non cau- lam fat hanc veritatem in fenfu reali fumptam. c. in um fenfu formali. n. Veritas hzc in fenfu reali ni- Tund hil aliud eft, quàm di/Tinguibilitas, vi cujus fecun- tl 1 d v *i düm multiplicem viriualitatem obje&ti res eadem m at poteft concipi diverfis conceptibüs; fed tamen -- z£-- F2l i pE E jl nego ante operationem intellectüs jam'tlari ve- ritatem objettivam contradi&tionis , feu non e[Je unius geres W | ä : - FE ad alterum; .ipfa enim fotentia objeCtiva termi- lE —.;- nandi contradictoria formalia nondum eft oppo- Bu E l E R———JÀ — fiio aftualis aut multiciplicitas a&tualis antecedens £x2— operationem intellectus. É If - EX MUX — p OsB]Jg1crTUR 8. Inter paffionem demon- r fl ftratam & medium demonftrationis debet effe di- — e€e3 füné&io; fed in Deo unum attributum demon- N D lil ergo.. N ür'aþur per medium alterius attributi ; Maj. u DE ESSENTIA DEI. 105 entig l r "BAtofe lt Maj. pateí; : quia idem.non poteft probari per i- l fe 8[ dem, nec fyllogismus poteft duos tantüm habe- Pügi [i t lh fiftan re terminos, autunum. Min.prob. Demonftra- tur voluntas Divina per intelletum 5 intelleGius Di- um lii CODonm 1 vinus fer immaterialitatem &c. üt patet ex Meta- phyfica. Ergo. Dientim & REsPONDEO. dift. Maj. De bet eH'e diftin- dplentin? &io formalis fundata in obje&tiva diftin&tione imild virtuali feu fundamentali. c. realis. n. Sic vi- lODe enti Ils dafyr fibilitas demonftratur per rationalitatem, etiam- fi tantim formaliter fint diftin&e inter fe, ut le iridis fler forma fuppono ex Logica. Eodem modó contingit, quód natura Divina zequivaleat pluribus perfe- ia formaft &ionibus, & quód una perfe&tio fit fundamen- Q ventatt : tum inferendi fimul alteram . ob connaturalem d9 eor? connexionem perfecüonum inter fe in eodem emintellel Av eCus nont fübjeéto. OB8JICITUR 9. I. Ea, qu: habent prio- ümptom fenfured! ritatem aliquam ad invicem, diftinguuntur à par- te rei actualiter, fed intelligere & amare Divi- 1 uj num habent aliquam prioritatem, ergo. Mim. ürmu prob . Ea, que habent caufalitatem ad invicem, s; fdt habent etiam prioritatem ; fed amare & intelli- ; mf gere habent talem caufalitatem ; ergo. Min. m prob. Vera eft hec propofitio caufalis : JDeus jeivut "at amat , quia intelligit ; non veroó : intelligit , quia a- um d 2. Siintellecio & amor non diftingueren- Jisantent tur in Deoà parterei aGualiter, fequeretur, quód intelle&tio peccati, fit inDeo amor peccati; fed yen d hoc eft falfüum ; ergo. Maj.prob. JEqué ten. du deret in peccatum amor Dei ac cognitio Dei. lii 9 3. Principium & principiatum diftinguuntur actu à parte rei; fed intelle&us divinus eft princi- 3 Pium; y 106 DISPUTATIO IFI. ii 1pf pium, & intellectio eft principiatum ; ergo. Min. ( iif er modum potentiz, patet ; quia unum fe habet p i il Ü li re l alterum permodum actás. 4. Vifio &objectum ;ntur ul vifionis diftinguuntur actualiter; atqui cognitio Afb Divina eft vifio, & Effentia Divina eft objectum ii hujus vifionis; ergo. Min.patet ; quia Deus in- fuam. ïepax*abiïx&g tuetur fe ipfum, feu Effentiam g at ResPoNDEO adr. dift. Maj. Ea, qu& ha- 0. gilde bent prioritatem realem diftinguuntur Qyrt tantüm habent prioritatem rationis.n. — 4d prob. n. Min. ad prob. dift. a. Vera eft hec caufalis infi 00 ; m caufalitate methaphyfica. c. phyfica. n. Ad 2. dift. Maj. Sequeretur , quod intellectio vt vf v peccati de nominativé fumpta, fit amor peccati. c. fumpta reduplicativé. n. In Deo datur ea- ag TA dem Effentia ac Potentia virtualiter multiplex 5 hzc diverfitas eft tantüm fundamenialis, nec tran- i*onceptibpï t T fit ad contradi&ionem attualem ante operationem mentis noftre, quia in Deo non datur negatio WTL 6 & affirmatio , fed tantüm aptitudo ad formandos NU j Il diverfos conceptus. Y (f AAl 3. dift. Maj. Principium & principiatum | Wt j phyficum diftingu untur.c.metaphyficum.n. Deus inrial nunquam eft in pura Potentia ad intelligendum, IT ideo dum dicimus in — fed eft a&ualis intelleGio , 4'1 Deo effe intelle&um intelligendo Potentiam in- | m telle&ivam, idtantüm fit fecundüm noftrum mo- "nf dum intelligzendi. Vg Vifio & obje&um vifionis l ZAd 4.. dift. Maj. UP l diftinguntur, fi hoc obje&um fi t videnti extrin- "lem fecum. c. fi intrinfecum. n. uslibet noftra l a cognitio eft exercita cogn itio fui rpfius in ratione a j ut idem fit ob- Á cognitionis ; hinc non implicaþ j i i jectum l, DE ESSENTIA DEI. 107 1; &t | | je&um fui ipfius etiam in aliis perfe&tionibus in VU ote [ &Objefü» Deo. Veldiftinguofic. Diftinguuntur funda- WLQUT Qogy mentaliter. c. realiter. n, — Eoipfo , quód expri- mantur conceptibüs diverfis , habent etiam co- R elt ol ! Qua D gnofcibilitatem diverfam; fed diverfitas illa non a, fit a&iualis ante actualem cognitionem, eo quód li, Quà infeparabiliter füb eadem ratione entis conclufa TUntUr, ( fint divgrfg illa obje&ta noftrorum conceptuum. g'n: Ad]h (ï O5 I"I.(äï TüR. IO, . Si caufalitas meta- -tec cui phyfica, vi cujus unum attributum Divinum de- II d'intelld monftratur ex alio, non effet vera caufalitas a&u antecedens operationem mentis, omnes tales de- D0r pecea [ Q r i monftrationes veríarentur tantüm circa noftros conceptus, non circaDeüm; fed hoc eft falfuüm. p Ergo. )s, üec f 2. Si talis caufalitas poffet confiftere in folis conceptibus, etiam illa caufalitas, qua Filius : operatr Qtot eft à Patre, SpiritusSanétus à Patre & Filio, pof- fet explicari per folam prioritatem rationis & ad formu conceptuum ; fed hoc eft haereticum. Ergo. Maj. prob. Non habemus minorem rationem di- pritcg ftinguendi tres Perfonalitates , nifi quia propofi- ficuma ] l tiones feparate fünt caufales & relativie à parte ntellip rei independenter ab operatione mentis noftre, um did lf Ergo. Potents RzsPONDEO adz.n. Maj. Quia, ut dixi, j nofftt tales demonftrationes verfantur circa perfe&tio- nes connexas , fundamentaliter diftin&tas ; intelle- &us autem, poftquam femel demonftravit hanc u den ] Ü connexionem, argumentum facit ab Exiftentia [ Jibet ! unius ad Exiftentiam alterius. Aliud ergo eft (rusin t connexio perfectionum, aliud caufalitas ; con- riden) nexio perfe&üonum virtualiter diftinctarum eft P à par» j DISPUTATIO II. 108 (pdiT àparte rei; fedillatio unius ex alio vel confe- cutio unius ad alterum non eft à parte rei. j g "Ad 2. Refp. 1. retorquendó. Ergo ficut ex phyfica prioritate Perfonalitatum ad invicem in- iïïa&uaüsäp fertur diftin&io realis; ita etiam inter reliqua " attributa debet dari diftin&tio realis, quandocun- , & jj f que inter illa intercedit prioritas v. gr. dum ex r n immaterialitate Divina demonftratur éntellettivitas. Refp. 2.n. Suppofitum, quod caufalitas meta- j p sf ( phyfica confiftat in folis conceptibus. Confiftit enim in connexione perfectionum virtualiter di- r ftin&arum idonea ad formandos diverfos con- v hii ceptus. A parte rei enim 'datur folüm funda- WU ) (üC/fUI mentum concipiendi connexionem perfectionum st n froy D phyficam, non veró caufalitatem phyficam , tan- quam exiftentem à parte rei. pritalt Poffum dicere : Perfo- l 2 jnTi OsB3]ICITUR II. palitas Patris eft una Perfonalitas, non tres 5 e- n contra natura Divina eft triplex Perfonalitas. NT Ttem : Perfonalitas in Patre diftinguitur à Filia- türent n tione, & non diftinguitur ànatura Divina. l- ETRT M 2 tem: Humanitas Chriíti immediaté unitur Per- Ts Pf fonalitati verbi, & non uniturimmediaté nature a m Divinge aut Paternitati ; atqui effe immediaté "at D unitum, & non effeunitum ; diftingui, & non ilnve diftingui, funt pradicata a&u diverfa à parte rei. "fgir Ergo datur aliqua diftinctio a&ualis à parte rei. & tf RrsPoNDEOo. tr. Maj. dift. Min. H«xc funt "d przedicata a&u diverfa diverfitate fundamenti feu. ) quH[ a In virtuali. c. diverfitate actuali. n. A&u quidem 1 L datur a * parte rei Potentia terminandi diverfos "n i conceptus, actiones, vel effe&us ; fed non da- l D) tur a&u ratio entis feu Exiftentie diftincta. iniim O5]r l1 DE ESSENTIA DER. 109 ilio yg, ) Datte r Os8]rCITUR I2. Pater Divinus non per lo voluntatem fed per intelle&um generat F ilium; ad llivigs ergointer voluntatem & intelle&um datur diftin- &io a&ualisà parterei. 4mt.prob. Ex Concilio Tà- ! ibter nj ! Jetano XI. I$, quands (quod annó 675. tempore Zddeodati Pa- ? pe, & Jambani Hifp aniarum Regis celebratum d D " A Jr ff fuit) ubi fic habetur: Non ef credendum ,. quüd Pater voluntate filium genuerit , mec qud voluntas fa- QUfalitos b US Ol pientiam prevvenerit, fednatura. — Et in Concilio Syr- mienfi (quod anno 357. Syrmii in Pannonia füb Virtual & Liber io Papa & Conf/antio Imperatore Ariano con- IVerfos q. tra Pbotinum ac contra Ari anos rigidos fuit cele- Om/m bratum) dicitur ; J quis confilio Dei (id eft vo- erfectionu lIuntate) fa&um Fili um Dei af]' yicum, t |[Jerit, anatbema fit. Ego. RESsPONDEO r. dift. a. Pater genuit Fi- lium per intelle&um notionalem. c. eífentialem. tere * Du n Ut enim Theolo gi obfervant, in Deo poteft nnus; duplex diftin gui voluntas & intellectus ; fcilicet .Perfout. effentialis , & motionalis : intelle&tus effentialis eft, miui! qui convenit nature, & per quem tota Divina £ unitr ii Effentia eft merus intelleéctus omnium perfectio- num tribus Perfonis communium, ac etiam pof- ediaté Y fibilium ad extra. ntelle&ius notionalis eft ; qui (fe. imm ! h convenit foli Patri peractum quafi in fe reflexum, nrui, t qui eft ipfum verbum mentis Divinz ; fic etiam fiàpt voluntas notionalis communis Patri & Filio, eft amor ; s àpit reflexus in fe, qui eft Spiritus San&us. ' Hi vero in, 4j duze intelle&iones & duz volitiones feu amores, undgmenüf diredie quafi in a&tu exercito , &reflxe, quse re- Aiyg fbiciunt eas relationes directas cognitionis & a- qiidr moris,.diftinguuntur virtualiter inter fe. ) I ESPONDEO 2. n. a. ad prob. dift. a. Non ( if eft credendum, Patrem genuiffe voluntate coatia ! aut j IIO DISPUTATIO 1l [;j09* aut libera..c. nece[Jaria non tamen exaCta. n. Pa- I ] a j l nl tres Concilii hóc locó per voluntatem intelligunt ; e liberum arbitrium ; & fic negandó quod Pater ge- mptædf M 9 f()l l [[Illllï nuerit voluntate, negant, quód genuerit liberó Jj; i. arbitrió ; volunt enim damnare fophifma frii, qui voluit deftruere generationem Filii hóc modó dfintimed d oditi argumentandó : «el] Pater genuit Filium volens (9' nolens ?. fi nolens, quis eum cozgit ?. cium nemo fit fupra m Pairem : fi volens ?. ergo cum libertate C^ deliberatione ts C 0U Thons 2 & confilio ; adeoque potuit Filius non e[Je , C? cim o- mnis deliberatio antecedat aCbum , exinde confequitur , vb quid Pater prace[Jerit Filium, ita AR1Us. .Adhoc ii rftan, n ergo fophifma folvendum Ecclefia negavit, Pa- trem voluntate, id eft liberó arbitrió , genuiffe Fi- min. d l [l Af lium. VerbaConcilii Toletani citatifunt: Hinc Wi 4 fiur Filius Dei naturá eft füius , non adoptione , quem Deus Pater nec voluntate, nec nece[fitate. (1d eft coactione) ibrtmin Ti genui[Je credendus eft 5 quia nec ulla nece[fitas. (coa&- tit va in Deo cadit ,. nec vol 70 2^ [ tas fapientiam prevenit. iftj. : n«. Vide Bail. T'om.II. fol. $69. Col. 2. ad f t drerf Osgprerrum r3. Ipfe D. Thomas admittit 1 dtit diftin&ionem a&ualem ante operationem intel- 'Lialclp'mus, le&üs à parte rei inter attributa Divina. Ergo. ^0 XX D. Ffhomas im r. dift. 2. q. 1. a« 2* LAnt. prob. 2j 174 7. 3 Hf. p U B fic habet : Quidam dicu y1f :Lu, quod ifta attr LU vv ta no U-d tb dee i0d on U U ferunt nifi penes connotata in creaturis, qi poteft TC d ' viiu At ia heec attributa tatt- :. i ! l ! e[fe ; atqui in noftra fent * u & reri ï i " ARU tum differrent per divería connotata , & diti d l J J 14 tia tantüm fehaberet ex parte ratiocinantis ; ergo. - "tl o. Idem l.cc. a. 2. fic dicit: Sapientia Q5 bonitas "u f - & omnia bujusimodi funt. omnino unum ve in Deo, [? ( MUa differunt vatione : ( becratio, non efL tantàm ex parte Q: l) / D ipfius ratiocinantis , fed ex proprietate ipfius vei 5. CT8 EÉ- j j Ij ) lI, DE ESSENTIA DEI. III La TUltr n il l j ] RzsPONDEO ad 1.n. a. ad prob. c.:Maj. n. Min ) quod p» ! uia etiam in noftra fententia non diffe- Benuert] runt precife in connotatis, fed in retto ; diverfitate ï tamen folüm fundamentali feu virtuali. t fophites ld 2. dift. Maj. Diverfà ratio eft ex parte TM UMT t rei fundamentaliter. c. actualiter. n . Vel fübd. Eft actualiter à parte rei a&ualitate po tentiz: ad ( t j At G dl terminandos diverfos conce ptus, actiones, effe- r QGus. c. actualitate diverfze Exiftentise, n. D. ) Thomas in r. Dift. 2. q. 1. a. 3. c. formaliffime Mi atf ita fe explicat his verbis : ui dixerunt IUS Ài , quàd plu- ralitas ifta ef? tantim ex parte intellettus no VE, welex 1 Degtvit,. arte effectuum » quodammodo verum dixerunt , & quo- D), tenui(fe dammodo non., 5f enitn boc referatur ad cau[am multi- at (onit: [ plicationis, fic oerum dicunt, quod eft ex parte intellettus tüne, qua| n nofiri, & effe&tuum. — Si autem ref. X elteon dl eratur ad modum, quo iftee rationes tribuuntur Deo , falfum dicunt. . Non necits t enim ex boc , quod bona facit , bonus eft , féd quia bonus pietim j efl , bona facit. - Ex his verbis D. Thomz patet ; ].2 ad . ['homo d quod res diverfiffimas, quas de Deo veré con- cipimus, admittat in Deo modó fimillimó, quo Yeratong eas concipimus, quamvis earum rerum atlualis | Divina. | difiin&tio non reperiatur ex parte rei, fed tantüm j o ex parte intellectüs , vel ex parte effectuum. f attriut Quia autem hzc doctrina D. Thoms eft funda- ris, quun mentum ac clavis eorum, qus de attributis Di- yec attri vinis dicuntur, ejus totum fyftema adfcribo. In iun, 6E 1. dift. 2. q. 1. a. 2. c. fic fcribit: —Dicendum , quód omnes mobililates ommium creaturarum imveniantur in -..;m'ocma;:r:äji Deo nobilif/mó modó, & fine aliqua imperfettione ,. €9 Sti tiaö'f [ IU u ddeo , que in creaturis fünt diverfa , in Deo propter fum- 'E ; jini mam fimplicitatem funt unum. Sic ergo dicendum, quàd il l Wus ii in Deo eft fapientia , & bonitas , & bujusmodi , quorum quod- h 112 DISPUTATIO IEL i j quodlibet eft ipfa Divina EjJentia , & ita omnia funt u« l jj num re, & quia unumquodque eorum efi in Deo, fe- lvjmn j) f cundm füi INB. vveriffimam vationem., & vatio Japien- 70' ! tie , non eft ratio bonitatis inquantum bujusmodi , relin- [ 8 W K?P direr/a vatione , non tantim ex parte quitur quod funi Afl AUs ipfiu sratiocinantis, f&d ex proprietate ipfius vei : &^ inde 1 ïd q W eft, quàd i jpfe non eft caufa rerum omnino equiooca, càim D2 füam. producat. effe&tus. fimiles , non r Jecundim. formam TIM. unicoct , fed analogice , fücut à fua fapientia derivatur o- j ; Unde ipfe eft iwe Qu Jj innis fapientia , & ita de aliis atiributis. nl exemplaris forma verum , non tantim quantum ad ea; i j que funt in fapientia fua , Jcilicet , fecundum vationes Í '; J/ / 14 [ j J j r natura fuas / U ideales,, féd etiam quantum ad ea, que funt in t uta. Quidam autem dicunt , quüd ifía at- fciticet attrib ld t iLj iributa , non differuni , nifi penes connotata in creaturis, UMT quod mon pote[? effe , tum quia caufa non babet aliquid ab ii coner[o. Unde (nam) JDeus non di- effcttu .. fed 6 lindita citur fapiens , quia ab eo. (effeGtu). eft fapientia (per . Ain imitationem :) füd potius res creata dicitur [apiens, m fapientiam , tum quia ab (ijRüU n inquantum . imitatur Divina eterno creaturis Tion exiflentibus , etiamfi nunquam fu- lum ) ; n LUM ture fui[fent, fuit verum dicere, quod efz Japiens, bonus, : MN il ::; í & bujusmodi. Idem S. Do&or 1. cc. a. 3. c. ait: "l q il T l ETU Dicendum , quod fapientia && bon itas, &9 ommia bujus- ', ? LTA modi. funt ormnino unum ve in Deo, fed differunt vatione ji 1 | ! &? bec vatio non. eft tantüm ex parte ipftus vatiocinan- j I t tis, fed ex proprietate ipftus rei. Ad cujus. vei eviden- A 0L tiam ut. diligenter explicetur, quia ex boc pendet totus in- P f telléttus eorum , que in primo libro (fententiarum, Ya | de Deo) dicuntur , quatwor oportet videre. — Primo, TM V ( r quid fit ratio. Secundb , quomodo dicatur. aliqua vatio li in re e[Je. Tértib, utrum ifle vationes diver/e att: "dbu- "l utrum pluralitas iftarum ä Mi CWWDZ torum fint in Deo. anrtö T Tali0- ':u' Wm 'Hvaö 1 - l DE ESSENTIA DEL JI3 sationum fit tantàm ex parie intelle&tus nofiri, Tl P vel aliquo T modo ex parte rei, Quantum. ad primum , Jcie ndum, G T'fj [ quid ratio » prout bíc famitur , nibil aliud eft , quam id, ujmm()di; It quod appr ebendit intelleGbus de fgnificatione ali LOnfg " cupus no- . mini$:i C bocin his , que babei 1 definitionem , eft ipfa llj gj 6 li defmitio. - « Et fic ratio Japientie, que de Deo dicitur, D t el id, quod concipitur de [re Et e iicatione bujus nominis. - m sz'les, ! X boc patet fecundum , fcilicet qualiter ratio dicatur Mi r l d £&1n Te : non enm boc dicitur , quafi ipfa conceptio fat Ui inve exira anmam : — ed dicitur AA d ejje in re, in quaptum in reexira animam eft aliquid, quod re[pondet conceptioni I fl anummna, Unde fciendum , quod conceptio intellettás tri- VTT /ug pliciter & babet ad rem , q ue e[à extra animam. li- Qu if ' quando enim. boc , quod. inte Vettus concipit, eft fimilituda T Crttd wi Téi exlentis extra anima ". ficut boc quod concipitur lii de boc no J Dicamd mine , bomo , & talis conceptio babet IN B. fun- damentw n in re immediaté , inquantum ves ipfa ex fuá lv"'l/ma | [ ANB. conformitate ad iutel letum. facit ,. quàd intellettus iptur Jf f verus. — "liquando autem. boc, l/ L L] quod fignificat nomer, , tun non eft familitudo rei exifte iis extra animam , fed eft DI aliquid ,. quod confequitur ex modo i ntelligendi rem ,. qua Jtim, l 01 eft exira animam , ? bujusinodi funt. (fecundee) Ín- TT Ventiones , quas intelle&tus nofter adinvenii , ficut fgnifi- 1. Ü : Qul | i / r .. catum bujus nominis, GENu s " non-eft fimilitudo ali- | i m:'irs ^ €Ujus rei extra, animam exiftentis, fed ex boc, quàd intel- 1 (s 100 lettus intelligit animal ut. in Dluribus fpeciebus, attribuit (]1[( Mi W € inlentionem GENERIS , ( bujusmodi intentioni enid ] ii Zz'cät proxiuum fundamentum non Jit in re , fed in iniel- ontenttt lettu, tamen remotum fundamentuim eft ves ipfa. — Ünde n P d intellettus non eft faljus , qui bas intentiones adinvenit, Hiquando vérà id , quod fignificatur per nomen, nen ba- y du b j & fundamentum in re , neque proximum , nequé remo- Qu , ficut conceptio ckimere TT ». quia neque efo familitudo iL D. dmort "Tratt. de Deo. l'er 9. I.XI 4 DISPUTATIO Il " W?WPWM i vej alicujus extra animam, neque confequitur ex 7'776:?—0 in- a telligendi rem aliquam nature , & ideo ifla conceptio eft N fFa qumnu faifa. Unde patet fecundum , fcilicet quod ratio dicitur miti, P^ fignificatum nominis eft in re , & e[Je in re , in quantum s n il poc contingit proprie , quando conceptio rei efi fimilitudo g vei. uantum ad- "Tertium ,. cilicet utrüm rationes at- p s p tributorum in-Deo fint , fciendum eft , quod circa boc *vi- JL uml deiur e[fe duplex opinio. Quidam enim dicunt , ui A- vicenna & Rabbi Moy[es , qubd oimnia , que Deo attri- as r q TE buuntur., verificentur de Deo dupliciter : «el per modum /7]"/0 J / negationis, vel per modum caufalitatis. ^ Et [ecundum i h fj v banc opinionem fequitur , quód omnia momina, que di- J wy/.U j jl cuntur de Deo, & creaturis, dicantur equivoct, £5 quüd vl ! /! siulla fimilitudo fit creature ad creatorem ex . boc , quüd : Unde TT ) creatura. eft bona , oel fapiens , *oel bujusmodi. il &quitur, quüd rationes iftorum nominum non funt in Deo, füniutj sb quaft fundamentum proximum babeant in ipfo , fed remo- ium. - Et fecundimm. banc. opinionem rationes borum tijmin attributorum funt tantàm in intelle&tu, & mon in ve, e» x Ti Mb t ántelle&tus eas adimvenit ex confideratione creaturarum xvel per negavionem -vel per caufalitatem. — 4llii oerà di- i :. 1 imjfn cunt , àt Dionyfius & dnfelmus ,' quüd in Deo praemi- T. T nenter exiftit , quidquid perfettionis eft in creaturis , & Kl;f Eqä [ f bec eminentia attenditur quantum ad tria, fcilicet quan- Til I | tum ad univerfalitatem , quia in Deo funt omnes perfe- T Md &ione adunate , que mon congregantur in una aliqua l lil I i ereatura. — iem, quantum ad plenitudinem , quia eft ibi Mcr Jfapientia fine omni defeGtu , & fimiliter de aliis attribu- Atl tis, quod.mon eft in creaturis. — Item, quantum ad uni- um tatem , que enim in creaturis diverfa funt , in Deo funt 1 ; W l unum, €9 quia in illo uno babet omnia , ideo fecundum j ä mp» allud unum caufat omnia, cognofcit omnia, & omnia fibi li : 1 ] per analogiam Janilantur. — Secundum ergo banc opinio- nenm l Cdm PÁ l ' DE ESSENTIA DETI. 115 f N ;: mém conceptiones , quas intelletus moffer. ex mominibus g ho ! Mi attributorum concipit , funt verà fimilitudines vei , qua Deus eft , quatmois deficientes, & non plenà , ficut eft. de WS ET : rj ,g/g M aliis rebus , que Deo fimilantur. Unde bujusmodi va- tiones mon. funt tantim in intelle&tu , quia babent proxi- At tj mum fundamentum in re , que Deus efl, & ex boc con- ( ia h ULTA tingit, quod quidquid fequitur ad fapientiam, in quantur bujusmodi , vetté & proprié comvenit Deo. Sic ergo 1, Que ] * lus patet Tovtium ; fcilicet quàd vationes attributorum fumt veré in.Deo. — Quantum verà ad Quartum, foilicet utvum : Df pluralitas jftarum vationum fit tantim ex parte intelle- 1j2 ( Gus noftri, vel aliquo modo ex parte rei , fciendum eft, lt £^ quid ifla pluralitas rationum contingit ex boc , quüd es, n boc, (l que iDeus ef? , fuperat intelle&tum noftrum. — Intelle&tus m - Un enim nofrer non potef? una conceptione diver/ós modos i funtin] perfe&tionis accipere, &? ideo oportet , quod diver[as con- nipn, f ceptiones de eo babeat, ^ Si auteim intelle&tus nofter Deum 1 rütiono; l per fe ipfum videret , illi rationi po[fet imponere nomen | jT, n ] l unum. Illud autem nomen unum non bonitatem tantüm, TAT L f nec f[apientiam tantüm , aut aliquid bujusmodi , fed femi- . Alm ficata omnium iftorum includeret : : Sed tamen , quia im- Lin Dj pojfibile eft, quàd conceptio intelle&tus creati perfe&tionem d crati Divine Effentie comprebendat , unde intellettus de una T Te vifa (videlicet deDivina Effentia) diver/as con- f amy Ceptiones formaret , &? divería nomina imponeret. Sic r i mwa:ï ergo patet, quàd pluralitas nominum svenit ex boc , quod ibfe Deus intelle&um noftrum. excedit. nenn, al Qyöd autem Tb Deus excedit intellettum noftrum, eft ex parte ipfius Dei, Wt Bropter plenitudinem perfettionis ejus , €? ex parte intel- yi, i le&tus moftri, qui deficienter fe babet ad eam. (plenitu- T. inem) comprebendendam. Unde patet , quàd plura- litas iflarum rationum non taniim eft ex parte intelle- ll Ü i us nofiri, fed etiam ex parte ipfius Dei, inquantum fua W 2 per- y! : 116 DISPUTATIO II zpfef itionem aliarum perfe&ionum) p " l perfettio (peradun [gcundvm j uperat unamquamq ue conceptionem mo[lri intelletus. ii i arum rationum re[pondet: aliquid in 1 EKit ideo pluvalitati ifi T ve, que Deus eft , non quidem pluralitas v6i , Jed plena if1 conceptiones ei gt qu gerfettio , ex qua contingit , u omnes iil p i applicentur. — Qui ergo dixerunt, quo d pluralitas ifla eft tantim ex parte intellettus noftri, vel ex parte ejj ectuum, LE vt uodammodo erum dixerunt, C5 quodammodo mon., - $i J enim boc veferatur ad cau[am anultiplicatio nis, fic verum g & effetuum NU wz&! j dicunt, quod eft ex parte intelle&tus moftri, quodammodo, ex eo quod intelle£tus no[ler non poteft con- Ya n cip ere Dioinam perfe&tionem una. conceptione , Jed pluri- / ;4 bus. Si autem referatur ad modum , quo ifiee rationes / gWM&" | fl | aitribuuntur Deo, fa Ifum dicunt, non enim ex boc, quod p bona facit , bonus efl 5 fe d quia bonus eft , bona facit. st Rn luralitas iflarum rationum uf Kit ddeo patet quartum, quod p qmon tantünn eft. ex parte intellettus noftri , formantis di- muto $ de Deo,, fed ex parte ipfius Dei , in« a Dfent «er/as canceptione quantum. fcilicet ejt aliquid in Deo corre[pondens omni- vicimie bus, Jcilicet plena & omnimoda illius bus iftis conceptioni ;fdiverfos ( perfett io, fecundim quam. contingit , quod quodlibet mo- t 4ninum fignificantium iflas conceptiones , de Deo vert ac m s proprie dicitur, non autem iía , quod aliqua diverfitas *vel As Dfns multiplicitas ponatur in re , que Deus efl. Etad2. lm - Intelle&us mofler id quod concipit de bonitate vel de fa- i t in Deum , quafi in eo füt per modum, gientia mon vefer "ts quo ipf concipit., quia boc e[Jct comprebendere ejus [apien- UT tiamn vel bonitatem , fed intelligit ipfam bonitatem Divi- us no[Zer con- g | l mam, cui aliqualiter famile eft quod intelledt ub U cipit e[Je fupra id, quod de eo concipitur. Unde per bu- 1 d qi jusmodi conceptiones mon videtur ipfe Deus , fecundium T IT quod. in.fe eft , fed intelligitur. [upra intelletum. Et j j Wlälz fl w Lfï [ ?d g. Multiplicitas attributorum nullo" modó ponit ll DE EÉSSENTIA DEIL. 117 T i E À in Deo, quafi ipfe focundim vem fit multiplex,, fed tamen dOR o ï ipfe fecundum . fuam fünplicem perfe&tionem wultitudini þtas t j ifforum attributorum correfpondet, ut «erà de Deo dican- tur. Etad 4. Sicut rvatio bominis non dicitur effe J RUE ] Jlraligi in bomine, quafi ves quedam in ipfo , fed eft ficut in fub- TO r je&to in intelle&tu , & eft in. bomine ficut in eo, quorum TY jraflat fulcimentum (fundamentum) veritati ipfius, ita etiam vatio bonitatis Divine eft in intellettu ficut in n g ff Jubjetto, in. Deo autem ficut in eo, quod correfbondet per ? fon j quandam fimilitudinem ifti rationi, faciens ejus veritatem, Et ad 5. dicitur aliquid fundari in aliquo, ex quo fir- dne, f J lo jf fjj mitatem babet. —Rationes ergo attributorum fundantur in E[Jentia Dicina, quantum ad firmitatem fue verita- a hu qu , li f ti. Ex his verbis D. Thom:e patet, quód in at- tributis & Effentia Divina tantüm agnofcat di- TWWU ftin&ionem ii fundamentalem, non attualem, aut aliam 'iïfmm ! que precedat operationem intelle&üs , nifi in ts ) l quantüm t jmdat " fecta feu ina Effentia Divina fimilitudine fua imper- ? Gd dequata exprimit omnes conceptus utut diverfos, de fuis perfe&ionibus, unitis ad id quiis Invicem per unam Exiftentiam, & perfeis in , Di* füo genere. . Similia fcribit D. 'Thomas, ubi agit u d Cate- ( ] t [j de Ideis Divinis, & earum diftin&tione. rum illud etiam in hoctextu obfervandum, quód n D.'Thomas non neget fimilitudinem formalem in- jfijr ter rationes, & attributa; cum enim afferat, has !) um rationes veras effe , & alibi definiat, veritatem effe laidn). fümilitudinem Jümmam fine omni diffanilitudine , mani- lum feftum eft, quod inter conceptum, & Effentiam . Uuy Divinam, quse eft fündamentum fundans hanc Pai , f relationem fimilitudinis, fcilicet veritatis, debeat nl dari formalis fimilitudo. — INec obflat , quód dicat; jl has rationes concipi effe alio modo in Deo ; quia H 3 ipfe- p D'ISPUTA'in II. '-:181« j0xD! ! ipfemet fe explicat, quod ille alius modus tantum )! ; "i confiftat in additione aliarum perfe&tionum , velin nl j J, additione graduum perfe&tionis, velin additione extenfiva , quod infinuat per hoc, quia dicit ;. nifi- conciperentur he rationes Jacundum alium modum [ g m in Deo, eoipfo comprebenderentur ; quód profe&to ftut non fequeretur, fi ille alius modus confifteret in j diffimilitudine eminentiali beterogenea , cquiooca , g od feu diver[ce [beciei,- Si nulla daretur a&ualis o OBJICITUR 14. fj n diftin&io antecedens operationem mentis, ve- m rum effet per diverfa nomina idem fignificari, & f Lt per d iverfas notiones idem intelligi ac repreefen- fed hoceft falfums; ergo. AMaj.pate; quia Qye4000 taris. *tT l ää iT fignificari & non figni : ficari effent contradictoria x"tu J A extrinfeca, ficut cognofci & non cognofci, que i | Qu contradi&oria in noftris principiis inferrent di- fin&ionem obje&ivam. JMin. prob.. ex SS. Pa- um drum, q tribus. Bafilius adverfus Eunomium lib. 1. ait: j ( Quífnam ergo manifeft& infania mon yfits proprium uni- Ü im ai- d cuique nomini fignificatum negare , fed quod ad. AAMT tinet , idem valere invicem affirmare nominaomnia? Idem W m ait: mullum e[fe nomen , quod totam Dei naturam com- ; prebendat , & quantum fatis eft , explicet , quare mulia ln "OU Dd e[fe dioer[a, que fingula propriam babeni [ignificationem, idem1.».de re&a fide ait: Siquis dicat, DEUS; BEU Qs non boc ipfium , quod eft w A T ER, exprimit ; . Ei porro i j l quod eft & A'TER, deef? , quod eff cREA TOR um TR illis deeft , oportetque addere bonitatem, fapientiam , vir- litioy duiem , €9 celera, que in S. Scriptura memoranture tUnifr Cyrillus Alexandrinus Thefi. 1. ait; JNon omnia "of ergo , que in Deo fant & de Deo dicu Y niur , fubjiantim ltlty st RE fignäïqant. Ergo. ! DE ESSENTIA-DEI. II9 STlodrs l Ff?&z'onum REsPONDEO. dift. Maj. Verum effet, rea-. ) Vfï liter idem fignificari. c. virtualiter. idem n. Si- Ydlin 1 Al cut Dei natura tantüm per infinitos diverfos con- quia dij. VP Gl v ceptus exhauritur; ita non exhauritur per unum alterumve, conceptum ; quia tamen eft funda- d p mentaliter multiplex, ideo per unum conceptum 3S Conffr fignificatur aliud quàm per alterum conceptum; LE itatamen, ut Tó efJe aliud non habeat actualita- tem entis antecedentem' ad conceptum, cui cor- Aretür h refpondet naturz Diving fimilitudo inadequata, 1 Dréntis, fed tantüm actualitatem potentie feu babitudinis ad Tipuifias terminandos modo fimillimo diverfos conceptus, C reprol actiones, & effectus. Senfus patet ex Textibus D. Thom: adduGis. ZJ'PM » QU Unde colligitur etiam re- Qntradidor fponfio ad Textus Bafilii & Cyrilli. Drces. Non minus funt contradi&toria ex- omold, q s inferrent trinfeca fignificari per nomen & non fignificari, [ & M quàm cognofci & non cognofci per precifionem. m Db 1 obje&ivam, quam in Philofophia Polling. impu- , Jripram gno ; fed hec verificantur de juftitia & miferi- Qu ab cordia; ergo. ]Min. patet ex addu&tis Textibus; ' ] UA I quód fcilicet per nomen juftitiz aliquid fignifice- Jei t tur, quod non fignificatur per nomen mifericor- g, qur dig. Maj.prob. Significare nihileft aliud, quàm effe fignum manifeftativum conceptüs & cogni- if « dicat, i tionis ; ergo eft equalis contradictio idem figni- ficando & non fignificando, ac cognofcendo & inii ; Ài PATOR non cognofcendo. REsPONDEO. n. Maj. apz'entimfleï Quia nomen præ'tei* j n rem fignificat etiam conceptum rei, ideoque no- minailla poffunt habere diverfam fignificationem, j; M l que fignificant eandem rem ut fübftantem diver- ". fis conceptibus , eo quód fimul fignificent diver- OS 4 X » I20 -DISPUTATIO 1l. nfeinflmto Ü fos conceptus rei. Econtra cognitio non habet 9« enteüüï aliud objectum quàm ipfam rem ; & licét hanc diverfiffimeé reprefentet, & quidem cum omni- E u qo m moda fimilitudine ad rem, non tamen eft verum, 4 quód aiiud reprefentet diverfitate antecedente ^i 15 us m ipfam cognitionem. Itaque recté obfervat Gre- gorius Nytfenus adverfus Eunomium, ubi fic fcri- PT a d u bit : uwisita flupidus efL, ut ignoret Divoinam qui- dem nàturam, quidquid tandem fecundim fubfLantiam efl, ef[e jitm, e[Je unam & uniformem., atque compofitionis expertem, fedü"?f li fw; ! i 1 AUf nec ullá modó in una quadam compofitione f[bectari 5 bu- manam *oerà animam bumi jacentem C9* in terreno defof- ginit d €* / visrit, d J covpore, quoniam non potefl, quod queritur, liquido ferfpicere, per multas notiones ad inexplicabilem naturam gt (on n 1 diverfunode ac multipliciter contendere , non una aliqua copitatione , quod latet indagantem. Ita ille. dimmm m df Ospcerrua 15. Contra Conclüs; ». Di- ftin&tio virtualis non folvit difficultates circa na- Tsudendit: turam & Perfonalitates Divinas. Ergo. 2fnt. prob. v Afv Diftinctio virtualis non juvat, quin tamen circa Ti naturam Divinam & tres Perfonalitates Divinas tnf. f falfi&icentur illa evidentiffíima duo principia me- 100 Pt taphyfica: ldemnon poteft fimul e[fe & none[Je. .. E Jj 1 ! £, tl W ' itud: Quecunque fünt eadem uni tertio, funt eadem x' 1 nE inter[é; ergo. ni.prob. Eadem res v.gr. pro- i i Aï j , t prietas Perfonalis Filii effet generata, & Effentia , queí Divina non effet generata. Item: Proprietas t perfonalis Patris, & proprietas perfonalis Filii Qd effet idem cum Éffentia Divina j ; & tamen non d eíffent idem inter fe. i j D RESPONDEO. n. a. ad prob. tr. a. dift. c. Mi ] Érgo liec diftin&io virtualis non folvit difficul- lh | etin »f hi A Ü i tates, fi illud principium etiagï locum hab ente W ] lt DE ESSENTIA DEL Tij I2I r Y là i ,vblïte-inünito acincreato.c. fi täntum habet lo cum dm d inente finito ac creato. n. Dico enim ; utrum- Ten fy * que ill ii rincipium fallere in ente increato ac infinito Ita quoad rem Suarez. De Deo. 16 antere jl lib. 4. Ofetvt C m0 T. « * Num. z. fic fcribit: Re- "^ fhondeo: Princ 1 E unillud: Quecungue funt eadem. &jc. T ubif I 1 /f Pt D "in tota abftrattione & analogia entis Jümatur, 'abftra- | Jendo ab ente creato & increato. feu Jinito & infmito, 1 ff E e[Je falfam , neque dire&té demonftrar j aut probari po[fe, LU &d ad. fummuim induttione poffe à n obis oflendi $n crea- ^ fttn; | turis. Negamus autem ; inde re&? concludi in icta illa hm i univerfitate. Quia in rigore fit argumentum ex puris trttr, l-- sarticularibus , C quia in creaturis poteft illud oríri x TOU l; imitatione earum ;. & ideo mon fit re£te illatio ad rem il- WtU Zmiatam. Sic ille. ille, Hanc veró do&rinam effe conformem menti SS. Patrum & veterum Theo- Wl logorum idem Eximius 'Theolo gus l. cc. n. 6. his 1tatescircarf verbis oftendit: m bac difli ultate premittenda cen- Q dj fo verba Zinfelmi 1. de Incarn. c. 6. ubi bánc diflculta- ntme fem attingens inquit : Si negat (quis) tria dici de iMel)& uno poffe, ficut nos in his tribus Perfonis, & puinps uno Deo fatemur, quoniam hoc in aliis rebus &ww. non videt, neque in Deo intelligere valet, fufti- i? neat paulisper aliquid, quod ejus intelle&tus pe- ts p! netrare non poffit, in Deo effe; nec comparet m,&ma: naturam, qus füper omnia eft, libera' ab omni [ j Pror ! j lege & loci & temporis & compofitionis, rebus li " vefond aliis. Et credat, aliquid in ea effe, quod in aliis &ümo) €ue nequeat. . Jdem fere babet Hilarius l. x. de Tri- .i nit., C omnes Patres àn bac materia, & D. Toomas in ul 1. Sent. diff. 33. a. x. ad x. ubi fatetur , nullum exem- i;; (olyit d p'un poffe ad boc afferri ex creaturis . ) . quod non qmagis ho ^ diffamile fit , quàm fimile. Hucusque Suarez. [ta- "] que ) 125 (D I-S PUTATIO II od onibus de identitate, ) j que omiffis aliorum diftin&ti ï 1 jl poflt( adequata & inadequata, mediata & immediata, . Í ! n illa principia loquend de iden- I j i fimpliciter dico, R ;!1jü$ J ftnt titate realiin enteinfinito falfa effe. o difpa- titatis in ente finito & infinito eft ; quia entia fi- t f TT .m nita, quz re aliter diftinguuntur ob aliquam op- omnes perfe&tiones, quas partici- TT pofitionem, n 0a pant, accipiunt fnitó modó, eo ipfo quód illas in ordine adlocum , tempus, p ingn accipiant ab alio aitrlt actiones, paffion es, & alias circumftantias indi- viduantes ac limitantes : itaque eft impoflibile,. p / TT » , multiplicari res, quin mul tiplicentur earum re- rum feu fubftantiarum per fe&iones finite , cum dj Econtra in ente. aisj ejusmodi rebus identificatz. infinito, fi reperiuntur aliquz &$, habentes inter j Ug feCtiones cum iis n fe oppofitionem realem , per identificate funt &? manent infmite , indivifie, & n (t ppofite in- ;»ïl,a [ IT illimitate ; quia proprietates reales o ter fe non tollunt rationem formalem infinitu- 0Cl dinis & illimitationis in aliis perfectionibus non du d oppofitis inter fe ; neque enim eas caufant, ne- Ri nequeab iisemanant. Cüm que ab iis caufantur, Ti ergo in infinito quzl ibet perfe&tio maneat in fua tlr m cum diverfitate reali perfe- MLC patura, neceffe eft, .&ionum formaliter . oppofitarum ftare fub una us onem & unionem feu identi- Exiftentia communi "H tatemperfe&tionum effential ium ülimitatam. Hanc li j caufam difparitatis videtur affignare S. Thomas "s W in 1. dift. 2. q. 1. a. 4. ad 1. ubi ad objectionem, "n eatis ad multiplicationem fuppofitorum t quóodiner j multiplicentur etia m Effentie, refpondet, hoc liti ideo fieri quia Effentie& create, eoipfo quod am m ]i non involvant in fuo conceptu Exiftentiam, € Vsf X- 1 ll, DE ESSENTIA DEL -123 5 de Mi Totmel Exiftentiam accipiunt à fuppofito, & confequen- MR ter à fuppofito etiam accipiunt multiplicitatem Exiftentie, quod non c onti - Mf j : n git in ente infinito, 5 QUb ii cujus Effentiz eft effentialis Exiftentia à fe ipfa, & non à füppofito. Dire 00 aliqum. ndum , inquit, quod in ) QUs r ereatura differt EfJentia vei G e[Je fuum , nec babet Ef- Jentia. e[Je nift propter comparat ionem ad babentem Efen- iBl qujd tiam (feu ad fuppofitum » quod habet Effentiam, ) Cm, f&j & ideo quando Ef]entia cre ata communicatur, communi- TOULAQOS catur tantim fecundimmvationem 1 impoffli Juam (genericam vel fpecificam ,) &? non féc undum e[Je quia. fecundum UP Cdrüm t illud e[Je mon. eft nifi n uno tantum bab fiüite, o ente ; Divina autem EfJentia et idem , quod fuum e[]e , C& ideo quando OU I ent communicatur Efentia (Divina, dhentes inter ) communicatur etiam e[f. Unde Ef]entia (Divina) mon tantum eft unq Ques qum j Jecundum rationem ( g , itivie, enericam vel fpecificam) /ed Jécundum effe Cindivifim in exiftendo ) & propter 5 oppoltez boc poteft effe una mumero in pluribus Juppofitis. . Ibi- valem if dem a. 5 6 at: xrionibust Proprietas per[onalis , fcilicet rela- tio diflinguens , ef i dem re , quod Divina Effentia : fed $ Caulatr differens vatione, manant. ( Jicut & de aitributis dittum eft.. — Ra- &lo autem relationis ef1, ut veferatur ad alterum. Poteft manexi ergo dupliciter confiderari relatio in Divinis : vel per It red d comparationem ad Elfentiam , & fic ejl vatio tant um : jrare ib vel per comparationem. ad illud , quod refertur ; &^. fic nem feti p £rop riam vationem relationis velatio realiter diftingui- viaan. J iur ab illo. Et per comparationem relationis ad fuum jre 5 Thi correlatioum oppofitum diftinguuntur Perfune , & non L bj per comparationem relationis ad Effentiam ,. & ideo eft fi fuppo pluralitas Perfonarum vealis , & non tantüm rationis. Dzricrs. Si proprietas perfonalis relaté ad [ Effenti am Divinam tantüm dicit diftinctionem €0 T fLentil) formalem ;lfeu rationis., id eft , à parte rei precife | funda- DISPUTATIO II 124 Jf,, m fuhdamemalem ac virtualem, & non realem relaté ad rem non eft ratio, cur non etiam relaté ad alias Perfonalitates dicat tantüm diftin&ionem for- DI malem , feu formalitatis ad formalitatem. Ergo. REsPONDEO. n. a. Nam relatio compa- [xatt rativé ád Effentiam , in qua eft, non dicit in fuo conceptu oppofitionem , feu diftin&tionem ob- je&ivam : econtra relatio comparative ad fuum v Des f terminum correlativum dicitin fuo formali con- ceptuoppofitionem feu diftinction emobje&divam f Ol Wij in ratione principii agentis feu fuppofiti. - Ita- jnne, a que ad veritatem hujus conceptus requiritur di- iti! 1j ftin&io realis relationum ad invicem à parte rei. s u Wi ( ( Econtra alie perfectiones, vel relationes Diving comparativé ad Effentiam Divinam tantüm di- 'aaþæ:m [ ( '51 ä cunt diverfitatem fandamentalem , non oppofitio- Ts nem, feu diftin&ionem a&tivam in ratione prin- cipii & principiati. Ita refpondet D. Ehomas l | cc.2a.5.ad 3. Quamuis velatio per comparationem ad h. Efentiam fit ratio (formalitas) tantim, tamen per. comparatio nem ad fuum correlatioum eft ves , 9* realiter diflinguens ab ipfo. Etad4. Licet fapientia fecun- imu, du fuam rationem differat ab aliis attributis , mon ta- Winiy, men opponitur ad aliquod aliud attributum , càm fapien- A d tiam , bonitatem , &? alia attributa fecum compatiatur in *Wæa Cüm i eodem fubjetto. Et ideo non babet rationem diftinguendi m AtbeiJ fücut. babent relationes oppoft- od fibpofta Divine nature , te : fed ficut fapientia Divina realiter fac it effettum fa- ülfuno tiut Jf pientie propter veritatem rationis ipfius , (hoc eft fi- cut veré in effe&u à parte rei ponit fapientiam) i RTT " ita relatio facit veram diftinttionem prop- 3l q quæ imanel : onis oeram , qu& faloatur. ]ta | jJ pu ïmgnär m rationem velati D. Thomas. Rn DIS- t XIQS realemre]aæ * * 3 * * * * Ed 3k E * * ht * * H* " ïm&iOHem f — E ; lt E-— | h DISPUTATIO II TE t n d j De *attributis Diyinis in fpeCic. Il TC d f 0 formi a In hac Difputatione quzritur. I. Án Deus fit unus ? &mobjeti 2. Àn & quomodo Deus Dpofiti ] fit fimplex ? 3. An & quomodo Deus fit Fequiritur immenfus, ubique prefens, etiam in fpatiis 1 parte r imaginaris ? 4. An & quomodo Deus fit Ones Divii eterus , & quomodo Deo omnia fint pra- | anm d fentia ab zeterno o oppolti ; ? s. An &quomodo D?us LTOOne p fit omnipotens ? D. Thons QUJESTIO I. Ompardtious i, t - Zn DEUS fit unus 2 res, G n N f OTANDUM ; Unitatem Dei impugnaffe ri- ribuiàs, Wi 1 Gentiles , à quibus Deorum pluralitas in- y, dnji vecta eft, unde plures Religionis Chriftiana Apo- y at !j logifte, cüm agunt contra Gentiles, non tam ag- : T , grediuntur Ztbeifinum , quam Polytbeifinum , ut vi- vuatim d) ! dere eft in Athenagora, Juftino, Minutio , Feli- ce, Tertulliano, Origene & aliis. Secundó im- aj i j ( hoc d pugnárunt AMarcioniie , qui alium admiferünt )itüpienïiä Deum in veteri Teftamento, & alium in novo. Contra hos quatuor libros fcribit Tertulliinus. Ri jorir. ! Jérti) impugnárunt Manicbai , ftatuentes duo re- rum prima principia ; unum videlicet, à quo ef fet D 'DIS'PüTATIO H,I'. 126 ne m'aþ [ t fet orine bonum , aliud à quo effet om ï n n ï jum. EHos fzpius refutat S. Auguftinus. Quartà gine imp ugnárunt Jritbe k ifle ,. qui perfuafi tres Perfo- P oA pas in Sanctiffi 1 ma T rinitate effe tres Deos etiam g t naturà diftinétos. Ktiam noftris temporibus in 1o M. j errorem induxiffe videntur 3'oannem Clericum, dum :[t dfe, t infua a rte Critica docet, tres perfonas non ali- ss v ter effe ejusdem nature, quàm plur es homines [À fehont, ! funt ejusdem natura. en, Hl "Drico. Deus unus eft. Dei nomine in- j PaosATUR Conclufio r. d non poteft; telligitur id, quo melius exco gitari Min. prob. dni d fed hoc eft unuüm tantüm ; ergo. Melius eft ; quod fe folo exhaurit omnes p erfe- & m ) zi &iones poflibiles , quàm illud , quod ad exhau- riendam poffibil itatem enti um indiget confortió itri u Hinc &'Tertullianus Marcionem ii alterius entis. ] 1. c.5. fic Urgeti Cerià, quemcunque alium Deum r 1t, qui induxeris, non à lia eum poter is formá tueri Deum, quam divinitatis adfcripferis , ficut z T E R- ^ütermn ut illi principium 2 d n WUM, i2 ( SUMMUM MAGNUM: duo ergo SUMMA MAGNA quomo do confiflant, cum. boc fü ts [ SUMMUM MAGN uM jarmTon babere ?. par autem x non babere uni competit 5 in duo bus effe nulló modó potejt. du J PROBATU R Conclufio ?. Deus eft ens per- tj fe&iffimum; fe d ens perfe&iffimum eft unum ; DN ! J ergo. Min. prob. Si effet multiplex, tunc vel deret ab altero vel non ? neu- unusDeus depen Ti q trum poteft dici fine di minutione entis perfe&f- Ei ] &Uf Si unus dependeret ab fimi; ergo., JMim. prob. . 1 o alteto, talis haberet magna m imperfectionem, d "tl fcilicet dependentiam ab altero , fi veroó neuter Tmmam M J l fdeþe11dergt' ab altero , neuter haberet fu autho- Mim T. 'DE ATTRIBUTIS DIV. IN $PEC, 127 d ^ : Jtim g TL: 'authoi'itatem, & princi patum in omne id, quod - N à fua natura diftin&um eft, & fic Uaf Ut l — : iterum effet tteS D. ( Em 'j ens imperfectum. PnosATUR Conclufio 2 5 tmpoi li quod neceffe eft effe Deus eft id, ; fed hoc,eft unum. Er- [j Cleïz'cmn,c' go. Min. prob. Si darentur duo, quz neceffe XTOQOS t Jlütes fs eft effe, tunc convenirent illa duo in effendi ne- ceffitate, & non convenirent in aliqua alia per- fectione, ratione cujus diftinguerentvr ab invi- cem ; fed hoc non poteft fieri ; ergo. Mim. 261' Ti0mpr prob. Sinon convenirent in aliqu a perfectione, 1 f0n po vel illa altera perfectio neceffario emanaret ex . Mi f effendi neceffitate, vel non? n eutrum poteft ODDes perj dici. Ergo. Min. prob. od ad exhy tunc illa perfectio exiftere t in utro S1 nece[Jario emanaret, que Deo, & «t confor fic iterum nulla dabitur diftin&io Deorum: 1fi Ys Marcior non nece[Jari) emanaret , fed contin genter, tunc tUt m ) unum perfectiffimum eritindifferen Sadunam per- Vr Dam, s fectionem, quàm non habet; adeoque cüm non yy f x habeat determinativum in fe, poterit determina- vu: dui ri ab altero Deo, in quo reperitur adzquata ef- , a fendi neceflitas, aut cérté meré contingens erit qe? n (ob defe&um determinativi) quisnam Deorum nullimd habeathancpotiüs quàm alteram perfectionem di- euset a ftin&ivam fui; & fic continget nullum dari Deuri. um etu: CoNFIRMATUR. Non eftneceffe dari duos Deos; ergo nondantur. prob.C. Iliud tantüm jer, tf d n t eft divinum, quod neceffe eft effe, & fine cujus eti perfv a&uali exiftentia non poffet a&uari poflibilitas depentt entium; ergo. : Zjnt. prob. Plures Dii nec funt fol neceffarii ad produttionem mundi, neque ad.illius fj ve regimen , neque ad confortium. Ergo. Zfnt. prob, t I eriret ali- INon ad confortium , qgia Deus non rep quid FEATTRI 128 D ISP.U.T Ab lib . MQ ( quid in altero Deo, quody non reperit in fe ipfo; l qülaï nhy non ad produttion em aut regimen , quia ut ait L A C- jmi TANTIUS l.I. nftit. c.3.. Quid multis opus eft ad um bitremur , fi I qmundi regimen. fuftinendum ? nifi forté ar fint , minus babere fingulos mervorum. aique Vi ,a du jlures j p« Tiug. PROBATUR A'Concïuüo"dr. Sicut lumen nà- qonat ita etiam. di&tat (s turale di&at Kxiftentiam Dei, unitatem Dei. Ergo. .4ntprob. Authoritate TOU Prior ob- TERTULLIANI & LACTANTIL ys 0 fervat, gentiles ita pa flim loqui folitos, quod t us Deus dederit: fi Deus «voluerit:, benedicat te,Deus : niliz, d JDeus bonus eft : « Deus videt omnia : Deo commendo: titt m | Lactan- IU Deus reddet: - Deus inter nos judicabit. Cg'c. tius vero L.2. c. 1. ait: JNam & cum jurant ,, & a D cum optani, && cum grauias aguni, non Sfouein, aut mul- TRU tos Deos , fed Deun. nominant. CONFIRMATUR. st Cicero, àÀmo & .riflo- Pytbagoras , Socrates , Plato , Jiltenti ieles, & alii peritiores inter Philofophos unum 000 tantum fupremum Éns agnoverunt in inundo. t j fit USONDE Ergo lumen naturale hoc dictat. MUET Solvuntur Objectiones. 'I. 1. Dantur tres Perfone; b. J nl OnJICITUR QU* n " Prob. C. 'Tres Perfonz fünt ergo & tres Dii. *ä&üm Deus Pater, en unum 5 Filius Deus, en duo! 2) Íu Wif Spiritus Sanctus Deus, en tertium! ergo. "t f humanis , ubi funt plures perfonz , etiam piures W funt homines ; ergo idem eft in divinis. n pl i dift. "t tf RESPONDEO. i. C.a. n.C. 4d frob. ln Singule perfone funt D eus multiplicandó oppo- n ts v fitionem relativam in perfonalitatibus. c. : j Titef ipfa natura. n. .äd 9. | d 1] ttt Pait if DE ATTRIBUTIS DIV.* IN SPEC, . 129 n g 4ld2. c.a. n. c,. & paritatem. Difparitas Q1f li gil eft ; quia in humanis multi plicatur cum Perfona- t arbitremm, litatibus fimul diftin&ivum naturz, utpote acci- r d pientis effe à perfonalitate, & fic fin it&: econ- tra cum natura divina fitinfinita, dividi' & diftin- It fune l gui non poteft, quia effe j perfonalitate. fuum non accipit à T d d l Uthorj OnJICITUR 2. 1. Quando eadem natura communis Scotiftica recipit plures individuatio- I P Olitos, q nes, eo ipfo per illas individuationes multiplica- lia f ] tur; idem contingit circa materiam primam Tho- 40 COU mifticam, dum illi a6cedunt plures fignationes W. Laf materi&; item circa v. gr. albedinem, quz reci- h i rari, & pit individuationem à pluribus fubje&tis ; ergo ] natura Divina unitur per identitatem plu ribus jratm, at ' Perfo VFIRMATU nalitatibus, eo ipfo multiplicatur. 9. Si mo & 4 plures nature humanz identificarentur cum plu- ofoplios u ribus fubfiftentiis fine aliis principiis individuan- J in 1 tibus, eoipfo multiplicarentur n idem debet fieri in Divinis. ! ature ; ergo ^ REsPONDEO adt, c/a. n.c. & paritat. 65, Difparitas eft ; quia natura humana, utpote fini- tres Pt ta, eft contrahibilis ac limitabilis per plura di- ftin&tiva : econtra natura.Divina, cum habeat ; Derfonzi Jeis, i effe à fe, & fit infinita, non poteft limitari; ideo manet zque infinita, illimitata, ac univerfalis & fap.! communis , five identificetur cum uno limitante ; eDin five cum pluribus, eo quód fit incapax recipere fivinis formalem effectum limitationis. A Sic quamvis in lapide poneretur potentia vifiva , non tamen Jicind d effet potens videre; fic etiam aér per fpeciem ribus. 4 albedinis intentionalem non fit albu $, nec anima l , per fpeciem rotunditatis rotunda ; ergo etiam [ D.dmort Tratt. de Deo. l natu- 1 130 DISPüTATIQ IH J [ j j j j jnid natura effentialiter infinita hon poteft &iniri per ] i D perfonalitatem. j | l l Difpafitas eft ea- ln ia Ad9. c.a. n.c., & parit. ! i[hmum dem; quiafcilicet natura humana eft fhinità, ac j t ! ^ ) f limitabilis, utpote habens Exiftentiam à fuppo- fito. ag t 1. Non poteft probari Del a DI OB JICITUR 3. unitas, quin Trinita s Perfonarum deftruatur ; ial hum ergo aut plures funt Dii, aut una perfona. nt. prob. Dei unitas demonftratur ex inutilitate w m Deorum, & ex ratione entis perfectit- pluriu p fimi. Jam fic: Hoc argumentum poteft eódem modó retorqueri contra Trinitatem Perfonarum; li a 1 j n ergo. fnt.prob. "Welenim una perfona eft fuf- ficiens ad produGionem mundi, & ad guberna- Wt n tionem, vel non? fi eft fufficiens? ergo altera N perfona eft inutilis, aut certé non necefífaria : fi j !j 2 j [ non eft fufficiens? ergo una perfona non eft in- im el 2 U. ^ finité perfe&ta, nec omnipotens &c. lm d libet perfona veleft id, quo melius excogitari 58 tll [ nonpoteft, velnoneftid? fi primum? ergo ATRT qualibet perfona debet includere omnes perfe- TO Giones, adeoque etiam perfectiones & preedicata ll lt T reliquarum Perfonarum : fi fecundum * ergo DRRT non quzlibet perfona erit Deus , fed ad fum- Tttonr mum orines tres Perfone fimul fumpte erunt Deus. t M n [ l] ln REsPONDEO adI. n .. ad prob. n. fuppo- | fitum; -quod produ&io & gubernatio mundi fit QY ^m opus Perfonalitatis unius, aut trium; eft enim opus.naturz Divin; operantis per tres Perfona- !litg : m litates , quia natura Divina precontinet perfec- tiones pofübilium ; non autem illas continent f &C æl)l ipie IIl DE ATTR'IBUTiS D—-IV. IN SPEC. I53I POte& fmm P ipfe Perfonalitates àr tales.. Idem non procedit Darity d j in pluribus Diis. X G frp. 4d». Dico; quarlibet perfonam effe ens "am à fupp l perfe&iffimum. adprob. dift. Debet includere perfectiones'aliarum perfonalitatum faltem me- diaté, videlicet quoad effe relativum ad Effen- t ob m deftrs tiam Divinam, quz includit etiam reliquas per- perfon,, « fonalitates realiter. c immediaté quoad effe -6X mutil 1 relativum ad fuum correlativum. /à.. . Senfüs pa. ( tet ex dictis difp. ?. quaft. 1. in Refp. ad objeGt. J petfe Doteft edd 4. & 5. & in quzft. 4. in Refp. ad dices Objett, 1 5 IPerfonm Quzvis Perfonalitas identificandó. fibi naturam verfonadf Divinam hac mediante fibi identificat reliquas & ad pi perfonalitates. z OsjrcrTUR 4. Siunitas Dei ngret lumine j ls n necefrt: naturali nota , non foret poffibile, ut totus feré fona nond mundus adftrueret pluralitatem Deorum ; fed &C. p hocfactum eft; ergo. Mgj.prob. Lumen na- turale faltem à potiori non deficit, nec poteft elius exoy extngui malitiá hominum circa articulum o- Drimum: i mnium maximé neceffarium, Ergo. r e Qmnes : REsPONDEO. dift.Maj. Non potuiffet fieri, jes &prat undum: : uttotus feré mundus adítrueret pluralitatem Deo- rum füpremorum, de quibus hic eft quzftio. c. , fed al fubordinatorum. n. Omnes feré gentes agno- | fomptet verunt unum quoddam füupremum Numen ; huic tamen infervire aliainferiora numina credeäant. jni. 1 : Inter talia numina retulerunt etiam Zeroas, ficut natio m nos referimus Sanctos, aut (prout Cicero de na- rum; ei/ tura Deorum teftatur) plerique tantum. colue- ertes i runt eundem Deum fub diverfis nominibus & ontine [* proprietatibus. Hinc Jupiter, Mars, Mercu- rius, &c. apud Romanos peritiores eodem tefte jl COUH:,F' I2 erat um S:DISPUTATIO IIL 132 attributis confide- wmpüms- : erat idem Deus füb diverfis LU ratus. Sic etiam Gentiles ali: , dum argumentis folebant hóc modó Vi d Chriftianorum urgebantur , n d tefte onosro 1. 6. Hift. c. r. vide- , refpondere, fed fub uno Deo ima g licet, fe non plures Deos fequi, magno fe plur es miniftros venerari. Item Au- mü&$ Fauftum ait: JPagani mul- y eonang! guftinus l. Io. contra & Probabile ios Deos fuos ex u na fubflantia afJerunt. gedtel qui vaccas, ferpen- huggi: | etiam videtur, /Egyptios, « m tes &c. colebant, tantüm Genios, quos ineffe dó coluiffe, quo modo nos co- hm li credebant, eó mo ib dl limus Angelos. Idem dici poteft de illis , qui videlicet eos rius d folem & lunam pro Diis colebant, lä venératos effe genios folis & lung, quos coli Qu f ' ius conced it, dum in libris /n- TILOTUI ;offe ipfe Lattant * ftütut. etiam or ati onem ad Genium folis recitan- strapty Inomnibus his errárunt Gentiles, M tpolt dam exhibet. B Y li eo quod 1. cultum ad creatur as cultu indignas 2. uod cultum harum creatu- : Wt transtulerint. ulerint. uod has LUl Qf rarum non ad Deum ret * 30 tenti am ex feipfis auxiliandi LEU | creaturas habere po agnoverint. 4. uod cum fupremo numine N es Deo indignas mifcuerint. 5. Quod Q n proprietat . : ' n rebus in fenfibilibus.v. gr. aquis, aut irrationa- u ( per modum anime Ti f libus ejusmodi genios divinos ^ emnifcie & providæ ac mu/n di re&ricis agno- RC verint. il d UJESTIO II. Wiy 11 dl - n &? quomodo Deus ff [implex ? p NÍIoTANDUM I Deum e[fe finplicem nihil aliud *UM& Y u partibus. effe, quàm Deum nullis conftare uþ()ü AUf artibus fit W) Quæiïio ergo eft, an Deus ex nullis p . compo- A I]], DE ATTRIHUTIS DIV. IN SPEC,. 31 [ 33 compofitus. Porro comquz';*ia ex partibus varia EU eft, RE . Pbyfica e[fentialis , qualis eft ex materia II ' c. I. ï x Iorma, ex qua quodlibet corpusnaturale com- [: fed fU,b uno l pofitum effe creditur, v. gr. lignum ex materia & forma ligni. 2. Compofitio pbyfica - orsanica, qua fit ex pluribus membris corporis Organici, vt contingit in homine. 3. Phyfica - accidentalis, quz eft ex fubftantia & accidente; talis datur in FdCC05, f J5, QuOS jy Angelis: licét enim non fint compofiti ex ma- teria & forma, fed fint in genere fübftantie ens Inodo Tiogi Timplex, habent tamen varia accidentia realiter de illis , | afe diftin&ta, v.gr cognitionem , volitionem, Videlicet $, QUos v motum, &c. 4. Compofitio metapbyfica, qua fit €x pluribus partibus formaliter diftinétis, qualis m m lb 1 folis redt datur in homine, in quantum componitur ex gra« dibus metaphyficis animalitate, rationalitate &c. cirunt Cenf Cultu indi v: 5. Compofitio /ogica , qux fit ex genere & diffe- rentia, & hec feré coincidit cum compofitione harüm a metaphyfica. Senfus ergo quzftionis eft, an ?. Quoi Deus componatur ex materia & forma ?. a nfit 'pfis aux corporeus? an babeat accidentia ? ^ J premo ni NorANDUuM Il. Varios fuiffe hac inre er- i. $4 D rores & opiniones. Gentiles paflim crediderunt y Ut m Deos effe corporeos , adeóque compofitos ex modüm4 materia & forma. Et pronum eft credere , Ju- retricsd d&os pleb e J jos huic perfuafioni de füpremi Nu- minis forma aliquando indulfiffe, NoTANDuwIIL Etiam inter Chriftianos [ quosdam de hoc errore fuiffe fufpe&tos. T gn. ha TULLIANUS lib. contra Praxeam c.7. Etl.o. n contra Marcionem c.16. docuiffe videtur, Deum compofitum effe ex Spiritu & corpore, fed al- u terius generis, quàm eftcorpus humanum. — A v- lj pälw" 13 GUSTI- ) um DISPUTATIO IIl ! ] 134 [] ij 9 cusTIiNUs Tertullianum fuum patriotam l. de T Heref. c.86. excufans, afferit ; 'Tertullianum l. j d cc. corpus opponere mibilo, aut alicui qualitati, p ita ut cenfuerit, Deum in tantum effe corpo- lm reum, quod non fit nihil, vel quod nonfit quali- BI tas. Potuit, inquit, propterea putari corpus Deum di- JX cere, quia non eft nibil , non eft corporis oel anime qua- litas ; d ubique totus, C9^ per locorum fpatia nulla par« ; * RTE d Üiuss 1 n fua natura atque fubftantia immutabiliter per- manel . v ln NoraNDuM IV. AUDIUM, Àquo Zudia- nE "i Orti funt circa annum 427. in eundem erro- A m zfrayz/rr/zj* e rem impegiffe nonnullis vifum effe, eà quod EPIPHANIO tefte herefi 70. ) doceret ; Dei li v ho L imaginem , ad quam conditus eft homo , in cor- lt pore fitam effe. Verüm, cum fieri potuerit, AUDIUM credidiffe , imaginem Dei effe quidem m corpoream , ipfum veró Deum incorporeum, F»*,ä Sp'r j ' "udiwn de at il Ideo Epiphanius eum excufans ait : SS. Tiinitate Catbolice fenfiffe ; quod falfum elfet, hn TU fj fuiffet arbitratus , Deum effe corporeum. 2 ( NorawpuM V. Anno 40o. quosdam in n a os palàm propugnátffe; Deum lm E;C Agypto Monacl eífe corporeum, & hi Zntbropomorpbite dicti funt. Qd Qu De his fcribit sozoMENUsS Hift. lib. 8. c. 1r. Qd his verbis: Exoría queftio per ZEgyptum movebatur ; d m oporieréne Deun ANTHROPOMORP HON, ho BRU m .efl, bumaná formá preditum. credere. Hujus autem mmm, féntentie plurimi erant ex Monacbis illic commor antibus, m&ba ! qui pxe finplicitate fine examine Scripturam. accipte- j Y gïl bant , &$ in ea Dei oculos &? faciem &? manus; 9 que ) Ex his EU cunque alia. bujusmodi, audire confueverant. a qiy bonis, i ,p,a'tet, quód in illis Monachis, c&teroquin ienius Titn llj DE ATTRIBUTIS DI;V. IN sPEC. 135 Pïltriotam ; fenfus ltteralis nimiüm preffus pepererit hzre- il fin, eó quod ab illis optima Scri a L aieni q llj ptur& interpres, "M CL tb ratio attenta non fuerit. Drcol. Deus non eft compofitus ex inate- D'il Qs D ria & forma, adeoque nec eft corporeus, PRos2ATUR Conclufio r. ex Scriptura, qua T i ! f docemur, Deum effe Spiritum juxta illud Joa. 4. v. 24. "Spiritus eff Deus , & cos, qui adorant eum, in 117 Spiritu C veritate oportet adorare, Eadem Scriptu- ra teftatur; Deum nequaquam effe fimilem re- : 4quo A D. Paulus CUfidem a bus, quz per imaginem exhibentur. AG.17. v.29. ait : JNon debemus effimare. - Jcul- 6 equ pture artis , z N Xeet; [ G cogita;ionis boiinis divinum e[fe fimile. Ergo. 0fno, i oy PROBATUR Cdncluüö 2. ex Concilio La- & u teranenfi IV. r215. habito, relato in Cap. Firmi- & s qui ier. de Summa Trinitate , ubi dicitur : Pater , &g ) inoorpo i ul Filius , & Spiritus Santtus , tres quidem perfone funt, féd una Effentia, Subftantia, [eu natura omnino fimplex. d falfm PRonATUR Conclufio 3. rationibus SS.Pa. 'orporet trum. I. $. GREGORIUS NAZIANZ. Orat.4. o, QUosit & 3o. fic argumentatur : Deuseft infiitus; ergo miffe; ] non e[t corpus. prob. C. . Infinitum caret figurá; Slite d) ( i. o fed quod caretfigurá, non eft corpus; ergo. 2. Quod eft immenfuüm , non eft corpus ; fed pmm m Deus eft immenfus; ergo. Maj.prob. juod )RPHON, eft immenfum, repletomnia fpatia; fed tale non E eft corpus 5 ergo. JMin. prob. uod replet jp COR omnia fpatia, in fuo fpatio recipit etiam-aliud yipun f Ccorpus, v.gr. totum mundum; atqui quod com- ff; ?s j patitur fecum aliud corpus, non eft corpus; er- Ti $O. $i quis veró dicat; Deum tantum effe ex- O hzc ;ef()qm'n V 1 ! M h " tenfionem infinitam penetrabilem , €o ipfi 4 magni- 7 N ] 196 DISPUTATIO II uD magnitudo eft tantüm fpiritualis feu intelle&ua- 23 j; 1 lis, à qua non dependet Deus, fed que eft in fe Ü pa indefinita, non ad ufum corporeum in actu fecun- l Tædl ül[ do, fed tantum ad ufum intellectualem in ordine gis ad creationem. l! od 3. Deus eft &ternus, & immu- [! a ifind tabilis ; ergo non eft corpus. prob. conf. Cor- gt pus habet partes quantitativas , finitas, diffolu- eton d biles, &c. Ergo. 4. Deus eft Ens, quo nul- jum majus aut praftantius fingi poteft; fed tale as sedui non eft corpus; Ergo. JMin.prob. Longé per- fe&ius eft, habere perfeCtiones unitivé & per j hOCMJW vatr ) identitatem ,. quàm divifivé . per divifionem membrorum ; ergo. ii firi] [ ;a I D PRomsaTvUR Conclufio 4. Corpus eft, quod g il i Jj L li l Í / : ! habet quantitatem impenetrabilem, & immuta- | ; " " ! | 1 " l gl ï.y bilem dependenter ab arbitrio mentis; fed hoc T [ j ! T non fit in Deo 5 ergo. Min. eft clara; quia ; | Deus poteft, mutare impenetrabilitatem aliorum ;' " :v ; j i | ( ol entium ; multo ergo magis non dependebit à quantitate immutabili; ergo non eft corpus. ii t | 1 Dico Il. In Deo non datur compofitio f glyfica - accidentalis ex fübftantia & accidente. DRRT J L h ! iif li l Hec Conclufio eft contra quemdam sco TT- n STAM, quem legi, qui dicit, quod relationes, M u h quas Deus de novo acquirit, revera fint aliquid -jïg;'!iiïwlo, í reale in Deo , & quod fübjectentur in ipfo Deo. BLLT Eadem eft contra PO IRET U M, qui dicit, Deum ,.p j il [ "T cognofcendó poffibilia fingere fibimeuipfi deno- ' : ! U vo fuas ideas, ficut homo easdem fingit , du 'ï | ! - ;. ^h (Mt j aliquid vult cognofcere. à i "Mi PROosBATUvR Conclufio r. Argümentö $. AUGUSTINI. '?Wpanicipg SiDeus effet compofitus ex fub- UT novo ftantia & accidente, tunc illud accidens de adve- W'me | l II. / DE ATTRIBUTIS DIV. IN SPEC. 137 QU& gl adveniret Deo; fed hoc eft impombile; ergb. Maj. patet ; quia fi dicatur , illud accidens fem- Id f ET i r l per, & ab &terno convenire Deo, tunc eo ipfo eft predicatum tealiter infeparabile à Deo, adeo- of ( que realiter identificatum cum Deo, cüm tota Tutas ratio diftinctionis fealis fit feparabilitas aut op- di pofitio reiativa producentis ad productum ; ita- l15, Quo que non erit accidens. —.Min. vero prob. . Si Deo teft; f adveniret novum aliquod accidens, tunc Deus Lon I;; neceffarió illud aecidens participaret ab alio, hitivé & j hoc non poteft dici; ergo. Min. patet ; . quia divifioy preter Deum non eft alius Deus, à quo poffet aliquid participari. Maj.prob. Si Deus jam ha- N e&, quó beret in fua Effentia totam perfe&ionem acci- TO dentis formaliter - eminenter , ceifat tota ratio ema- ER nandi à fe accidens diftin&tum ; ergo fi advenit Caris g iterm ao Deo aliquod accidens, tantüm participatione haberet illud accidens ab altero, fcilicet ob de- lependdl fe&um precontinentie formalis eminentialis, MA que fola ponit omnem effe&um: ponibilem ab - COmi accidente, Hoc argumentum S. Auguftinus ]. s. Cidente Trinit. c. 11. his verbis proponit: /n rebus , que dam sutt participatione magnitudinis magna fünt, quibus efl aliud d relatit ESSE, aliuó MAGNUM ESSE - - /Inbis rebus aliud a fint i eft magnitudo , aliud quod ab ea magnitudine magnum in iph efi ; C prorfus non boc eft magnituda, quod eft magna. dicit, D domus , fed illa efl vera magnitudo, qua magnum eft, pf quidquid aliud magnum dicitur : ut. aliud fit magnitudo, üngiï; dL aliud ea, que ab illa magna dicuntur: que magnitudo utique primitus magna eft , multique excellentius quàm utneft l [ l ea , que participatione wmagna funt. — Deus aytem , quia (itus al ? o non ea. magnitudine maguus e[2 , qu& non efl , quod eft ops ( [ h ipfe j u quafi particeps fit ejus Deus , cum magnus efl ; alio- i j NI x m 198 "DISPUTATIO IIT. j dlz'oquin illa erit majär magnitudo quim Deus. — Deo " j (j j autem mon eft aliquid majus : 'ea-igitur magnitudine ma- J j u gnus eft , quá eft ipfa eadem magnitudo. —— Et ideo ficut u »on dicimus tres E]Jentias , fic mec. tres magnitudines. - j l j p - eádem caufá nec magnos tres dicimus , fed unum ma- , Bub gnum; quia mon participatione magnit udinis Deus ma- quia ipfe e[t. fua v du pgnus eft , fed fe ipfo magno magnus : magnitudo. Hoc &à^ de bonitate, &9 de eteruitate, €9 lts [utra D de omnipotentia JDei dictum fit, omnibusque omnino pra-. dicamentis, que de. Deo po[Junt pronuntiari. Qu d alintiA PRosBATUR Conclufio ?. .Deo ab eterno funt przfentia omnia producibilia ; ergo quan- l fv ] em T. tum eft ex parte Dei, etiam illi ab ceterno adfunt er t omnes determinationes horum poffibilium ; ergo far?s'[u dul etiam ipfum füblativuin indifferentie cujuslibet al Wl : poffibilis, quantum eft ex parte Dei , jam eft ab T eterno. NNeque enim Deo aliquid deeft in co- gnitione, vel potentia, ut non poffit ab &terno m em POT fibi identificare omnes determinationes poffibi- les, fic fi homo poffet pro tota fua vita praordi- timafr nare omnia, ordinaret omnia unico actu. ï;sþoxnï DICO III. . In Deo datur compofitio me- IU ID ] ) W s taphyfica & Logica. Poffum dicere: l « PRosATUR Conclufio. Qu Deus eft Ens à fe ; ergo componitur éx geuere | J & differentia, fumenda Toó Ens pro genere, && du l iil IU | ft pro differentia. Din ] Solvuntur Objectiones. T | W Ler Osj1crTUR 1. contra primam Conclufio- Ht nem. T. Deoiin fcriptura attribuuntur proprie- 1 nf tates corporis; ergo eft corpus. J4nt. prob. Deo Ti Ti attribuitur 1. Longitudo, latitudo & profundi- tas RUR ! f Tij DE AT'i;RIBUTIS DIV. IN SPEC. 1939 ag - tas. Job. r1. dicitur : Ütinam Deus loqueretur te- KL " Md(?ü;g cum , C& aperiret labia [ua tibi , ut oflenderet tibi fecreta | ?Mgnitud ] fapientie fu. - — Forfitan feftigia Dei comprebendes & li »JU t Qumipotentiam reperies ?. excelfior celo eft, & quid fa- cies ?. profundior infernó- longior tervá- &? latior mart. Iini D 2. Attribuuntur Deo membrà, - Job.40o. Si ba- f j I ? GTOP bes bracbium ficut Deus. — Pfal. 30.. Oculi Domini fa- jer juflos, C9 aures ejus in preces eorum, — Pfal. 116. i [1£ Qpj ' ! Dextera Domini fecit/ virtutem. ] 3. Convenit Deo fitus, qui eft proprietas corporis, 1(a.3. Stat ad 0 ab atg judicandum Dominus. t c.6. Vidi Deum fedentem, &50 Qu 4. Tribuitur Deo ratio termini localis 4 4uo & ad erno adfi quem. Pfal.33. 4ccedite ad eum , & illuminamini. lim; q Jer. 17. Recedentes à te in terra feribentur. — Item in e Ciost libris Jud. Jn caftva Ifrael venit Deus, — Ergo in fcri- BR ptura Deo attribuuntur proprietates corporis. At inc 2. Homo eft fimilitudo Dei ; fed homo conftat [it db atm corpore; ergo etiam Deus, Maj. patet ex Gen. jopes puf 1. ubi dicitur : Faciamu Vita prar Jfmülitudinem noftram, $ bominem. ad imaginem 6 0 athi RrsPoNDEo adr.dift, Scriptura ifta Deo attribuit improprié. c. proprié. n. »mpoütio: Quód con- veniens fuerit, ut fcriptura uteretur metaphoris ffum d ad. fignificanda attributa Divina ; oftendit D, ag Thomas I.Part. q.3. a. . ad r.: Et quód revera fcriptura ad illas D. 'Thomse convenientias at- ) genere,i- tenderit, probat ratio conclufionis, & natura ob- jJe&i. Igitur per altitudinem Dei juxta S.'Thomam T intelligitur excellentia virtutis fuper omnia: per profunditatem virtas cognofcendi Occulta,- vel in- ntorprt comprehenfibilitas ejus: per /ongitudinem duratio jj iliiusinterminabilis : per latitudinem' extenfio di. M Pf() i lectionis, virtutis & prote&tionis ad omnia : per bra- ! -v DE TU 140 DISPUTATIO 111 brachium virtus exequendi omnia, quee vult : er ag [/) VE j m oculos virtus cognofcendi, & Providentia : D g um D dicitur Deus propter fortitudinem ad debellanda 45 omnia, quz ipfi adverfantur : federe autem pro« toed GL e TY iL per pter immobilitatem confilii & authori (j acce[fum & rece[Jum a. D'eo, intelligitur motus affe wonem. Xo &ionum in Deum, vel à Deo &c. jhomne s d 2. dift. Maj. Homo: eft fimilitudo Dei if & fecundüm animam. c. fecundüm corpus.n. Per ij li ' animam enim conftituitur homo in ratione ho- sQOUQ, minis, & per fuas potentias affimilatur Deo, qui dey, i eft Ens fummé intellecivum. Et ficut in ifto yoida . mundo magno datur unica mens 5 ita in ifto mi- , utot crocofmo, in quo nos fumus, datur anima tan« ii gt quam aliquis infinities parvus, ut itadicam, D'eus, stl ) lmo per tres fuas potentias, memoriam, ommnia UT quidditativé precontinentem, intellettum , fe & j080 alia cognofcentem, voluntatem, fe & alia amantem, eft aliquo modo imago Trinitatis, prout D. Àu- OXDE guftinus eleganter declarat in l. de "Trinit,: tnt a On]JrcrTUR 2. contra eandem. . 1. In fcri- AURT ï pturis dicitur Deus habere animam ; ergo etiam | m E habet corpus. .4mi. prob. . Ex Epift. ad Hebr. qi l | v.38.ubi dicitur: Juflus autem meus ex fide oivit ; : ttüle ï i quod fi fabiraxerit fe, non placebit anime mee. — Exgo. 1 Qd ». Deo conveniunt paffiones corporis animati Atcfrt v.gr. ira, triftitia. &c. Sic num. 1 1. dicitur : "Dd Tratusque eft furor Domini. RTT REsPONDEO ad I. & ad ». üt prius dift. Wl Dicitur hoc improprié. c. proprié. n. Per ani- "tf 4 mart intelligitur voluntas Divina: per iram au- l AU tem animus ulcifcendi & puniendi injurias fibi il- (s r uod A L latas: per tfz]iz'tiam difplicentia de malo, q e "Vr DE ATTRIBUTIS DIV. IN SPEC. I41 d l ! identia "] eftcontrarium Deo tan quamfummo bono. Sen- J E debelïä: fum à Scriptura intentum effe improprium de- clarat natura objeci aliundé noti & per fe evi- TE Qüfen i dentis. [ Qriten l Lf fno A R : OBJICILTU'R 3. Contra fecundam Conclu- fionem. I. Juftitia & fapientia funt accidentia nj inhomine; ergo etiam in Deo. prob. c.. Ju- O ftitia & fapientia Divina convenit univocé cum I fatione| fapientia humana 5 fünt etiam in eodem genere tur Doo accidentis 5 ergo ficut humana juftitia eft acci- ficut jn i dens, ita Divina; quia, quod in uno ente eft An iffos accidens, non reperitur in altero effe fübftantia. "g 2. In creatis compofita meliora fünt quàm fim- lm Da plicia; ergo compofitio eft major perfectio, adeo- i, Qnj que tribuenda Deo. dnt. prob, Mixta ex ele- mentis ( v.gr. arbores li, f e j al ao ipía elementa. ) fünt | perfectiora quàm prout ]. RzsPONDEO ad 1. dift.a, - Juf"citia*& fü- Trinit, pientia funt accidentia in homine ob rationem . Ti Íuam fpecificam. c. ob genericam. n. . Dico e- j eme nim ; quód fapientiz ex fuo genere faltem gene- yit. al raliffmo, & omnis alia perfectio fit indifferens. iaf ad ftatum accidentalem velíubftantialem ; fed m ! quando contrahitur ad hanc vel illam fpeciem pribi entis, tunc fit fubftantia vel accidens, inquantum ( I1.d ? accipit à Deo fubfiftentiam propriam velalienam. Et hinc fi in natura voluiffet producere acciden- p Ga, qualiter.communiter fupponuntur exiftere ac in Euchariftia cum modo e[fendi per fe , prout loqui- ii p i 1 turBellarminus ; ejusmodi compofitum accedente yutio —— | fübfiftentia propria in. illa alia providentia foret [übflantia naiuralis 5 quia in illa alia, providentia ml Gu .huic j 142 I.V«'VT'DISPUTA'SIO I1I. ) :: j huic compofito äx ordinatione ftabili Divina in - J ( | mundo deberetur fubfiftentia. » j : ) jepa d 2.. dift: a. In creatis compofita ineliora j; & funt quàm fimplicia ratione partium compofita- j Tif rum. c. ratione compofitionis , & mixtionis. n. « iab uandopartes mixti funt perfeiores quàm ens fs p fimplex, tunc etiam totum mixtum eft perfeGtius U3U ente fimplicis fed fi partes ill& non effent per- Iuos fe&iores, mixtio potius effet imperfectio. p OsjJicrTUR 4. contrà tertiam Conclufio- nem. 1. Si daretur compofitio metaphyfica in wpo m A Deo, tunc etiam daretur compofitio inter Dei Effentiam & Exiftentiam ; fed hoc non poteft witin VTT dici; ergo. . Mim.prob. Effentia Divina nequi- dem poteft concipifine Exiftentia; ergo. nt. sf Effentia Divina confiftit in hoc, quod fit vt prob. ms/fir Ens à fe feu exiffens. Ergo. 9. Effentia Divina efít id, quó melius excogitari non poteft ; . fed xtUt D tale Ens jam formaliter dicit Exiftentiam ; ergo. al DT Min. patet 5 quia nifi includeret Exiftentiam for- PLUTT i, 1 maliter, jam poffet cogitari Ens perfe&ius, vide- licet illud, quod etiam in fuo formali conceptu z " t j X 10 ff diceret Exiftentiam.. | RresPoNDEO d i. c. Maj. n. Min. ad prob. WOXDE dift. a. Effentia Divina adequaté fumpta non f;&difïeren poteft concipi fine Exiftentia. c. inadcequaté fum- "uT pta.n. Elffentia Divina adequaté fumpta dicit cumulum omnium perfe&ionum feu Ens perfe- 1 dl&n &iffimum, & fic utiqueinvolvitExiftentiam ; in- lm adequaté fumpta dicit cumulum perfectionum "tri abftrahendó à fola Exiftentia, & fic Effentia Di- "i vina poteft abítrahere ab omni Exiftentia, & ta- b Ex- liter abftrahendó formaliter diftinguitur a "ii iiten- l]], DE ATTRIBUTIS DIV. IN SPEC. 143 tl DiVinag iftentia, non autem, fi fumatur Effentia ad æquät&, in quantum dicitcumulum o DOl ? mnium perfe&iOnum. nullà exceptá. LT t d 2. eódem modó refpondeo. C€. Maj. dift. du Min. "Tale Ens adzquaté fümptum jam forma- At Qp liter dicit Exiftentiam. c. inadequaté fumptum., ob n. fenfus patet ex di&tis ad 1. hujus objectionis. Dof effem. OBJrCITUR 5. Contra eandem. I. CY- [2 RILLUS ALEXANDRINUSs in Dialog.2. de TTiin. IT Congi exprefsé excludit à Deo genus & differentiam $ 'etapbygæ ergo non admittit com pofitionem metaphyficam, 10 inter] Zint. prob.) Sic habet: QGenus ullum nominare, alie- - D0fO pot num efL à vetta ratione — Item 1. 3. "Thef. ait: Vj. IXint negi demus omne ád, quod differentiam recipii » €[Je compoft- W. 4 tum , C2 mon fanplex. — Quare cim fanpl ex , minimeque W. quul compofaius IDeus. omnium confe[fione. fit , ^non. potef? Tà Jentia D - ingenitum e[Je illius differentia. 2. BOETIUS l. de 1 potalt; rin. & Unit. Dei, Poftquam decem predica- entiam d menta recenfuit, ait: Inis Deum locum non babere ; lx J'abfZantia enim. dn illo verà non eft fubflantia , féd ultra Yfetts n Jübffantiam. 3- $. AUGUSTINUS 1n lib. Confef. veniam à Deo petit, quod eum ali Trali CO quando inprz- dicamento fubftantiz collocáffet, v Mi KEsrONDEO adi.dift.a. Excludit à Deo i fumpt l genus & differentiam in ordine ad finem Philo- | Í fophicum. c. "Theolopicum. n. Finis pradica- adequ ! ? füm mentorum generis & differentise Pbilo yfophicus eft, (en Bs j ut entia diftin guantur in fuas claffes, hoc eft, ut fiat poffibilium divifio. viflentt Quia igitur Deus non , eft membrum dividens perfe&tionum, utpote cu- | petid f cfft mulus omnium perfe&ionum, non poteft eate- UL nus Deus poni in predicamento, quafi haberet ff j onem W hanc perfe&ionem, & non haberet—perfe&i yi . alte- i jim DI*SPU'fATIo IIl OY g alterius claffis entium fecum condivifie ; & quia 5 v | W'u | Patres citati vel egerunt contra Philofophos, vel jgiton philofophicé, 1 deo negàrunt Deum effe in prz- i loW dicamento, aut habere differentiam. — Porro fi- edicamentorum & definitionum g n nis Tbeologicus pr , j es Divinz ordinatius intelleCtui eft, ut perfe&üon j li noftro proponan tur, & intelligibilius agnofcan- um f tur comparan dó illas perfectiones "cum creatis qm, m abftra&ivé non exc lufivé ad alias ; & fic non frihentt bere genus & differentiam, xepugnat Deum ha Ex his patet refpon- t aut effe in predicamento. yd (m fio ad 2. , & ad 3. uia ht Doctores Deum ex- atl tollunt fupra omne genus Jubalternum, & fupra ens e l gtl & Jubftaniiam particularera limitatas finitum , & 6. contra eandem. 1. Illud ib fomi OnprTrciITU f w 1 Ens non componitur ex genere, & differentia , tentia & actus 5 fed s üm in qu o non reperiuntur po hMi inDeonon dantur potentia &a&us; ergo. Min. J puriffimus feu perfe- ] I L 4 atet ; quia Deus eft actus trüm Giffimus, in quo nulla rep eritur poflibilitas feu fed attualitas omnium Vr ! pote ntialitas ad perfectionem, M TUbyt e erfectionum. Maj. prob. — . Genus habet fe per alis ad formam, & diffe- Uttoty Tnodum materig potenti tndl rentia habet fe per modu m form:z determinantis is, 2, Si Deus componere- * um indifferentiam gener tur ex genere & diffe . rentia, id quod teneret in s, vel effe t ens vel accidens ve " eo locum generi fubftantia; neutrum pote ftdici; ergo. Mim. teft dici; quia de ratione j [ prob. Primum non po V TU generis eft, .ut fit extr a conceptum differentig 5 íft extra conceptum differentiarum ; " fed ens non e ergo. Neque fecundum ; quia Deus non eft ac- MNDU cidens. Nec iertium; quia fübftantia de fe di'git W. in 11- aT l ii . pE ATTRIBUTIS DIV. IN SPEC. -/1'45 1IV1 i ; t indifferentiam ad exiftendum. vel non exiften- hlloü)phos 1 dum ; atqui Effentia Divina non eft indifferens O effe ad exiftendum vel non exiftendum $ d D Tf ergo. RzsPONDEO adr. dift. Maj. In quo non V defni ( datur potentia etiam formalis, c. realis tàntüm. As n :: n. Jrmalis potentialitas eft, quoód una perfe- I pmol &io poflit conjungi cum alia perfe&ione faltem m fecundum noftrum modum concipiendi przcifi- 5; &f eE vum, dum concipimus perfectionem Divinam ab- d lii &t ftrahendó ab ejusinfinitudine, eam nec n egando, patet r nec exprimendo. Sic fapientia Divina formaliter &5 Denm non eft Omnipotentia; ergo fapientia Divina V füprai eatenus eft indifferens ac in potentia ad e O- Ti mnipotentem ; pari modó ratio entis feu exiften- t n T iis in Deo formaliter non eft fapientia aut Omni- x aternti potentia; & fic ratio entis eft fo?maliter indiffe- & afs; | rens ad effe Omnipotentem aut fapientem. ] 5; erp. F; 4 2. c. Maj. n. Min. & dico, pro genere Tius feu t effe 'To ens. 4d prob. n. Maj. univerfaliter fum- pofiüiltu ptam. Verüm quidem eft, quód differentia de- Valitasont beat effe extra conceptum generis, fed non eft s hbci univerfaliter neceffarium, ut viciffim genus fit tmam, d €xtra conceptum differentiz. Sic quando defi- determy nio plantam effe corpus vivens , 'Tó vivens includit us comt? rationem organicam ac Corpoream ; fed corpus non includit rationem differentiz uod tef , fcilicet vi- e acil ventis. ep : QUJESTIO III.. ia d EA n C? quomodo Deus fit immenfus , ubique pra- ym difet Jéns , etiam in fpatüs umaginarüs. ia ejs o orANDUM L Jlmmenftatis nomine intelligi vim feu. aptitudinem exiftendi in omnibus re- iL ( D.sdmort Tra&t. deDee. K bus —Wm 146, DISPUTATIO IIL bus & in omnibus locis. Poteiï autem res ex- " u iftere in loco duplici modó ; nempe vel prefen- :i gddUHtPem jemz'ä fabftantie ficut fol in cclo, vel prefentia vir- tutis,licut fol eftin vifceribus terre. — Porro pre-. qniau fentià fübftantie poteft res iterum triplici modó "n [ effeinloco. 1. Repletivi. 9. Defmitiv. 3. Cir- dimi W xcum[cripiioc. Effe in loco repletiwt , eft rem ita NorAN mnentate replere locum, ut tamen eo nec ambiatur, nec terminetur & fic exiftit in loco anima infantis, iocuewntl ,' pueri, gigantis, quee nulla determinata quantitate d m terminatur. Effe in loco definitioé eft rem totam m a 'effe in locototo, & totam in qualibet parte loci; lm d du fed ita, ut faltem alicubi loco ambiatur & termi- metur. . Et fic exiftit corpus Chrifti in Euchari- 1 ] : kcil ftia, quod in celo loco ambitur & terminatur. jitr, m Effe in loco circumfcriptivà , eft rem ita occupare i. locum, ut ratione fuarum partium variis loci 3 of - partibus refpondeat. 20005 n NoTANDUM Il I ye cüm etiam effe dupli- Locus realis .:Jäimompre cems fcilicet realem & imeginarium. iav eft idem cum extenfione hujus univerfi in lon- Y gum , lat um & profundum. . [maginarius eft, qui non exiftit nifi in folo intelle&u. . Et inde dicta 2 Qf ET funt fpatia imaginaria feu illa, qu& concipiuntur Utl extra univerfum. Sicüt enim concipimus ne- tf g fcio quid extenfüm, in quo mundus fuerit con- R, ] ditus, fic extra univerfum fingimus fpatia qu&- "t n dam etiam extenía, in quibus alia eüfuia creari il UI poffint. IIL Aliud effe 1'em; quz eft gl b NoTANDUM inloco ; aliud effe illam formam denominantem, ldæMlje Sic dum Petrus eft in per quam res eft in loco. N mplo h templo, dicunt ReceWiqres,Petrum cíTe in te pe Tij g I DE ATTRIBUTIS DIV.IN SPEC. 147 Qp ve! ! L per modum íeu entitatem modalem füpperaddi- dj It "li ] tam feu ubicationem ; Thomifle vero & Scotifle fu- peraddunt Petro relationem , per quam formaliter Vrl "t denominatur effe in hoc loco. Alii veró putant VT 060(' eam formam nihil aliud effe, quàm folam indi- ^5 fon fiantiam à vicino ambiente. bt Àl NoTrANDUuMIV. Nonunam fuiffe deDei CO immenfitate Pbilofopborum fententiam. Platonici Ó EM docuerunt ; Deum effe in mundo, ficut nauta eft in navi quam regit. ILTeQ n "driftoteles docuit, pri- CLparte l mum motorem tantüm movere fupremum co- JU' & t lum. Stoicis vifum eft, Deum etfe extra caelum, acinde univerfi molem torquere. Loca,, qui- It ugg Fefftimatue bus duplex illud Platonicorum & Stoicorum dogma explicatur, inveniuntur in TER TULLIANI Á- Jottupus ?witis ln pologetico. — S'udei rudiores cenfebant Deum effe in folo Jerofolymorum templo , ut enim habet Hieronymus in c. 66. Taize, imoifibilem & incorpo- hm Lt ralem, & incomprebenfibilem: Deum, templo Sferofolymo- ivenf itlt vum po[Je concludi cenfuére. Forftius Calvinifta do- trisd cuit; Deumin colo tantum effe fub/tantialiter pre- fentem , extra colos autem viriualiter tantüm. D "uguflinus. cognomento Steucbus Eugubinus huic OY Vorftii fententiz przeire nonnullisAuthoribus vi- Yi Qs ff l * ( J 7 j t fus eft ; fed plané immeritó, quia Eugubinus ' tantüm negat Exiftentiam Dei repletioam loci, de- Q5 1pd d T finitivam, & circum[criptivam ; illique folüm affignat a ent fpecialem modum exiftendi in loco per applica- tionem excellentiorem virtutis, & per Operatio- entm t Il a Il nes fuze Majeflatis, qualis applicatio Divina datur )nom in cclo tanquam /oco proprio Dei. In hec Pfalmi f (fü : I138. verba : d Iniellexifli cogitationes tmeas de longe, [5 | üc fcribit : Quamquam Jit ab omnibus remoti[famus 2 (fe- - D yimm 148 DHPUTAT(OIW M ifr Wnam) perinde tamen omnia cer- o Cfadem enium babet alt i «s d mit, ac fi prefens fit. "Ac videbatur pariter mirabile if ia Oriente e[fet , videret que fierent in l Propbete, ut qui in | jl 'Occafu : atque Deus reguans à n aliiJana vegione 'videqt 3 jj fubjectas terras. il t NoraxpUuM V. Convenire Theologos; 3 Deum non effe ubique circumfcriptivt, quia Deus s " non habet partes ad inftar quantitatis, ratione ! j at riis loci partibus refpondeat : fic e- 1128 «quarum va pmim habet S. Auguftinus Epift. 57. Quamquam 'in t f s ubique diffufus , carnali e- i AL i [j 7 eo ipfo; quod dicitur Deu fiftendum eft. cogitationi , &y mens à fenfibus corporeis gqaþ*/äf Jf r Deun mud ( avocanda, nec quafi f[patiofa magnitudine opinemu ) ficut fumus aut aér, aut lux ifta dif- Jl | jer cun&ta diffundi, funditur. Omnis enim buji istnodi magnitudo minor efr W pfælel féd ita potius , ficut magna u D in fui parte, quàm in toto : eft. fapientia etiam in bomine , cujus efL cofpus paroum. Mu w ag Ita Auguftinus. | d en l N:OTANDUM V I. Convenire pariter j AH 'Theologos , Deum prafentia potentiali & aptitudi- [ if J j nalt effe fubftantialiter preefentem in fpatiis ima- 1 t einariis; fed non conveniunt, an praefentià actuali, i n »l] hat feu a&u in illis fit ? Qui cenfent, ea fpatia ex- c?/ l iftere independenter ab operatione intelle&tüs; docent Deum in illis fpatiis effe fub/tantialiter pr&- | i?lj'JOgl ' q ä u l] T T fentem ; qui veró cenfent ea fpatia realiter non e(fe extra ccelos, fed tantüm in imaginatione, con- [ Pyl j 1 ii tendunt, Deum in illis fpatiis non effe fubf/antia- W lüer prafentem. * D mp : DICOL Propofitio, qua afferitur, Deum ]i non effe ubique fubfdantialiter prefentem, eft he- » ltþo retica. Ü h T PaO- l] DE ATTRIBUTIS DIV. IN SPE&. 149 1 $^ Ti D PRosATUR Conclufio. Illa propofitio eft - T t ; hzeretica, qu& adverfatur expreísé definitioni- bus Scripturarum & traditioni Ecclefie ; fed ta- TM lis eft propofitio controverfa; ergo. Mim.prob. Inprimis quoad primum membrum ; fcilicet propofi- i Theo tionem illam adverfari S. Scripturg. i J j L. er.o. 'äDliUä, quia | il v. 23. hec habentur : Si occultabitur vir in abfcon- Ubf Ts n ditis , && ego non videbo eum , dicit Dominus ? nunquid: Ondagt: mon calum €9 terram ego impleo dicit Dominus 9 — 9 . ! - Dums j .T In Pfal.138. Qui ibo à fpiritu tuo, & quo à facie tua z fut, camjj fugimm ?. i afcendero in celum , tu ilices: — fi defcen- dero in infernum , ades. Hic Textus eódem modó L ia ) loquitur de preefentia, quam habet Deus in in- ferno, ac ea, quam habet in calo Itl ifud ; ergo cum ddo r fit fabflantialiter praefens in coelo, etiam erit Jaüb- flantialiter preefens in inferno. 3. ia-.66. vor x f Ja:;i;m Päï"&fä Hoc dicit Dominus : celum fedes mea, terra autem Jca- bellum pedum meorum. — Si ergo ex hoc loco colli- gitur, quód Deus fit fubZantialiter preefens in ccelo, ite p etiam debet colligi, quód fit fubftantialiter prze- ii & a fensinterra. 4. BARUCH 3. V.95. Magnus eft. . in ii & non babet finem , excelfus & imnenfus ;; atqui non efentitt effet immenfus , fi alicubi in univerfo fübftantia- liter defineret effe. , ab 5. S. PAULUS in Áreopago ne Id AU T V. 27.& 28,ait: Non longe eft ab unoquoque no- " bjlamizzlzler Jirum ; in ipfo enüm vivünus, movemur , & fumus, ja realt In hac argumentatione D. Pauli duo nobis mon- inatione ;: flrantur: primb; Deum effe nobis fübftantialiter , T il j l l prefentem perid: nonlongeeft abunoquoque noftrum. Secundó ; prefentiam illam fübftantialem probari poffe ex Dei operatione in nobis per hanc cau- f / ia alem : £m ipfo enim vivimus , mooemur C fumus. . Prob. Min- Etiam quoad alterum membrum 5. fcili a | K 3 cet, PeiasseiRe- DISPUTATIO IlI. EATTRI 150. cet, propofitionem controverfam adverfari Tra- I. ORIGENEs Hom. 12. in i ditioni Ecclefiz. | j Gen. exponens, quis effet locus, in quem abiiffe " ( mmosmï dicitur Rebecca, ut confuleret Dominum, fic lo- YIN 1pa m quitur: Quoabiüt? ex eo loco, n quo non erat Domi- iC nus, abiit ad eum locum, in quo erat ?. monne ubique Do- aninus ? monne ipfe dixit : celum €9 terram ego impleo? m RODA 9. S. ATHANASIUS Orat. 3. contra Arianos af- ferit, ftultum effe ac impium quarere, ubi ft Deus 3 i non effet autem ftultum ac impium, fi Deus non eulita ff effecubique fubfTantialiter prefens. , 3. BASILIUS contra Arianos agens ait: |Ubique fümul extenam æm,hym 4. Idem repetit s. HIE- vl Filüi bypoftafin veperies. RONYMUS in cap. Ia. 66. prout paulo anté in T LL Not. IV. vidimus. $s 53 AUGUSTINUS p€1't0« WTIUS FOLT f 4 tam Épiftolam 57. probat hoc dogma : .Deus ubi- hn que fübftantiáliter eft diffufus : prout in INot. Vj' in- gt n finuavimus. ;lis,hb ia J E Q D DICO IL Deum effe ubique poteft ätiam demonftrari ratione naturali. tmit: j Poteft demon- PRosATUR Conclufio r. V D ftrari Deum effe mentem univerfaliffimam , qua n comprehendat totum univerfüm in fe ipfo, fi- mbne: cut nos comprehendimus v.gr. domum idealem; d h item, quod hoc univerfum fic conceptum creet i & regat, ficut nos in nobis ipfis formamus do- CR ! mum idealem 5 ergo etiam demonftrari poteft, D me. SP ; Deum effeubique; quia univerfum creatum non Mi 1 ï'] f' ) | | : ' DT A BU l l l eft extra intelle&um Divinum creantem, fed tan- Vl T d j | 1 tum diverfum indiyi*dualiter ab univerfo illo [ ïre 1 l l * W l ] d fl PnosnATUR Conclufio 2. Poteft demon- j u j ftrari Deum effe in pun&to ; ergo etiam pote ï Q« Viy 1 l, DE ATTRIBUTIS DIV. IN SPEC. ISI n adVerfarin 5 n demonftrari, Deum effe in toto Univerfo. Prop, ln qUQm 3h c.. Univerfüum in mente Divina, quod Deus mu- ? )Ominumjï l tat, & fervat ut nos domum idealem diftinctam ab animo, non potius habet ration'em miagnitu- 110 f0 - ln ii dinis bipalmaris quàm rationem pun&i ; ergo. DICO III. Deus non eft fübftantia lr quii Hþei' Í Itta Ari prefens in fpatiis imaginariis. 6 f PnaosATUR Conclufio z. ex SS. Patribus. IT fi w Patres interrogati, ubinam fuerit D eusantequam creáffet mundum, nullibi refponderunt, Deum ETU fl exin fuiffe in fpatiis imaginariis, fed tantüm in fe ipfo ; ergo. Jnt. prob. I. TERTULLIANUS lib. ad- Delit $ & Xulo anté verfus Praxeam c. $. ait : nte omnia erat Deus fo- lus, ipfe fibi & mundus , & locus & omnia. « [9] MI- INUS p NUTIUS FELIX ait; Palam eff, quód ante mundum m Doi Deus fuerit ipfe pro wundo. 3. S. AUGUSTINUS a NT exponens hec Pfal.12». verbd: |Qui babitat in uepotale «ulis , fibi hanc quaftionem proponit : Znteguam aceret Deus celum 6&? terram, ubi babitabat ?. & fic refpondet : Jn fe babitat Deus Poteft d , apud fe '*babimbat, G apud [e ef1 Deus. aliftman, PnRosATUR Conclufio 2. ratione. Effe in in fen aliquo loco eft illi co&xiftere ;; atqui Deus non omumitt coéxiftit fpatiis imaginariis ; ergo. JMim. prob. Ynceptunt Coéxiftere eft duo exiftere; atqui duo fcilicet, forman Deus & fpatia imaginaria, non exiftunt ; ergo. onftrai Min. prob. — Spatia imaginaria nullam habent Ex- m at iftentiam nifi in noftro intelle&u errante; prout inen t hisce verbis declarat S. Auguftinus 1. 7. Confef. | i C. T. lia te, vita.vite mee, grandem per infimita fpatia undique cogitabam penetrare totam mundi molem, 63 ex- ira eam quaquace potel 4 rfum.per immenfa fine termino. ( fpa- Q at ! te terra , baberet cglum , baberent o- tilg ) ut baberet CA mpnia, — 73 DISPUTATIO III. 152 fti ! " mglt mmf?z, & illa finirentur in te, tu autem musquam. - - T Q Jta fufpicabar, quia aliud cogitare non poteram 5 nam ]^ qpod D) falfum erat. Ti ll DICO IV. Deus conftituitur formaliter j 1 $f j fi prafens in loco per operationem ad extra. l Per illud Deus u,mtjïlï Uf PRosATUR Conclufio r. : j . formaliter conftituitur prafens, per quod Scri- » j n n l ; i, 2 ptura fubftantialem ejus inrebus prefentiam ex-* : i W um primit; fedScriptura prefentiam Dei exprimit ( E peroperationem; ergo. JMin.prob. Ex illo A- jl ï poftoli textu priusaddu&o : INon longé ef? ab uno- Ü quoque noftrum ;. quia. in illo oioimus . Item Pfal. 1l 138. Si fumpfero penmas meas &c.. tu illic es : etenim illuc manus tua deducet me', & tenebit me dextera tua, IN 2 l PRonaTUun Conclufio 2. ex fenfu Patrum. ! í TERTULLIANUS l. contra Praxeam c. 23. ait: j Scimus , Deum etiam intra aby[Jos e[fe , & ubique confi- s. AUGUSTINUS l.2. Jflere ,. .fed i & pote[tate. T IQir, if ad Simplic. q. r. expendit hec verba fcripture: Spiritus Dei ferebatur fuper aquas , & ait: — Super fe- hopamQ mebatur non locorum gradibus , intercallísque [patiorum, ;a'enientiOrr fed excellentia , &? eminentia dominantis fuper omnia vo- DN ' luntatis. 1 EM ni " PRomATvuR Conclufio 3. Si Deus non e l At in rebus equaliter , fed inequaliter ratione diverfze d IUPIT BI operationis, tunc tantüm eft in loco per opera- tionem 5 fed ; ergo. Min. prob. Ex s GRE- 1 conio Magno, qui Hom. 8. in Ezechiel fic feri- Wl þ€1 ] l bit: Tranfeat animus , & in Creatoris füi lumine fidei i At oculos figat , quod unus vivificet omnia , & creaverit 0- NU l mmias quodubique efl, €? ubique totus eft 5 - quod in- fl circum[criptus & incomprebenfibilis ,. fentiri poteft , && Mi Qften He 'piderz' n potef? ; quod nusquam deeft , & tamen ab B quo- 0m DE ATTRI*BU'TIS DIV. IN SsPEC. iSKS NUDTM UM quorum eogitationibus longe ef? ; quod mec ibi deeft , ubi longe eft 5^ quia ubi non eft. per gratiam, adefT per «in- didiam ; quod omnia tangit , nec tamen egualiter omnia ib f TU ad extm. tangit : quedam enim Langit ut fit ,. nec tamen ut vi- vant. && fentiarit, ficut funt cun&ta infenfibilia ; quedam & ii : D*t quoi | tangit , ut [imt, orvant & fentiant , nec tamen ut difcer- $ Drrefentim nant, ficut fünt bruta animalia ; quedam tangit ut fmt, vivant , Cj fentiant , & difcernant , ficut ef? bumana &g Ti Dd ey "Ingelica natura : " Fj & cüm ipfe nunquam fibimet ipf fit diffmilis , diffimilit er dilfamilia tangit ; quod ubique pre- lg d d 5 lml Jéns eft, C5 inveniri vix poteft ; quem flantem Jequimtur., &j comprebendere mon valemus. Ponamus ergo ante [lt 05 : g oculos mentis noftre, que illanatura fit, que tenet omnia, fte dexttnt d fenfo Pt dmplet omnia, circumpletlitur omnia, fuperexcedit omnid,, Juftinet omnia ; meque alia ex parte fuperexcedit , atque em t alia fuftinet ; meque alia ex parte implet., atque alia cir- , 6 Ub cumplecütur ; . fed circumpledtendo implet , 69 implendo UsTINUS circum iplettitur ,. fufTinendo füperexcedit , . C füperexce- rba ferp dendo fafHinet. Ita Gregorius. D cat: r PaonaTURn Conciufio 4. Non datur alius Iu f convenientior modus exiftendi in loco refpe&tu ;fiper Dei; ergo. nt. prob. Deus cüm fit incapax accidentium, non eft in loco.per Ubicationem, nec i Deunt l lm h per relationem, nec per indiflantiam partium; ergo atione nor datur alius modus exiftendi in loco, nifi per ! Qco t operationem. nt. prob. —Ubicatio & relatio fünt ls ' accidentia; indiflantia fupponit conta&um: .dein zechid ! Angeli per indiftantiam fuw fübftantim precisé non dicuntur e[fe ubique, etiamfi nullo mediante jf lii j ga intermedio corpore diftent ab ulla re ; imó in- diftantia fupponit rerum indiftantium determina- ii g i f tam ftationem, quod de Deo dici non pot?ft,, ut- pote nullibi finito. . Ergo.- ] mnzenä ! K s Sol- u : ,DE ATTRIj 154. IDISPUTATIQ ITI. [ " Solvuntur Obje&iones. n O5]JI CITUR I. contra primam Conclufio- gt j ent nem. I. Scripturz paflim dicunt, Deum effe ä.;gïs y dem f in celo, non autem in £erris; ergo non eft in ter- ra per fubftantiam. JAnt. prob. — Pfal. y13. Celum g us o a culi domino; terram autem dedit filiis bominum. 1tem. [ piciat bomines ; i d fspius dicitur, quod de cvlo .Deus re 2, Si Deus aut quod Jeng? fit ab impiis. Ergo. g. um yetn effet ubique, tunc non magis effet in ccelo aut m .,' templo , quàm in inferno , hofpitio, cloaca & fi- W It 7 ( milibus; fed hoc eft abfurdum; ergo. gimmw Ti ii nl RresPONDEO ad 1. dift. a. Dicunt, Deum sb J effe in coelo per eminentiam operationis. c. per RR ubicationem localem. n. Modixhi,loquendi in " ii fcripturis ufitati tantüm fignificant, Deum effe agl in celo per fpecialem manifeftationem fu:e vir- t fta tutis; cüm enim Deus tantüm fit in rebus per omnia in omnibus juxta Vil es operationem ,. & operetur Apoftolum, fequitur; quod fit ubique. "Sed at tj aj uia homines in his vel illis circumftantiis non attendunt. ad omnem operationem Divinam, Wil tlbf fed. ad aliquam tantüm excellentem , & fpeciali lincrg attentione dignam; ideo mirum non eft; quód homines Deum confiderent ut fpecialiter prz- 3jïüicunt, J Sic 1 d. T fentem modó in hoc, modoó in illo loco. dum homines orant ; communiter fibi propo- T t nunt Deum, velut omnipotentem , velut magni- EW W ij ä N ficum & beneficum , & fic attendunt ad praeci- puam operationem potenti$ ac beneficeptiæ.; W(IHU;) D fcilicet ad confervationem coelorum. '&tatione. ! Zd». dift.Maj. Sequeretur; quod Deus ma- i l upg .J'Z gis effet in ceelo , quam in inferno per operatio- ; ] nein. x V ! IIL [ DE ATTRIBUTIS DIV. IN SPEC. ISS Qs, nem. c. pei* ubicationem. n. JDeus enim eft '!. inzqualiter in rebus, fecundüm quod inequali- mt) DEUm j ïk ter operatur in rebus. Ergo ibi eft magis, ubi OT0n df magis operatur, & ubi magis operatur, ibi eft iIm li objectum majoris àttentionis humanz, ut proin M l etiam Deus magis fit in coelo , quàm in inferno, quia datur in coelo eminentior operatio. Idem ,F "tf lii AEX dicendum de cloaca; illa enim tam parum infi- cit Deum, quàm parum eadem inficit noftrum & It cgly, 0, dloscil intelle&um , cüm de illa cogitamus, licét etiam 120. tunc cloaca quoad effentiam in nobis fit, & co- gitationes noftre in illa: fuppono enim, totum ICunt, Da mundum ita fe habere ad Deum, ficut mundum I0is, c, p ' intelle&ualem ad mentem noftram, — Deus intel- i loqueni; ligendó mundum, & fua voluntate inhoc etfe L, Demn d obje&tivo ftabili eum conftituendo ; creat mun- Ioem foer dum, & per hoc Deus eft in mundo, & mundus t inrouy in Deo, ficut aliqua fpeciesimmobilis eftin men- ? ano te. Aliud exemplum pro populó dat S. Augu- [ | übique. fünus 1..detriplici habitaculo c.6. dum ait : Deum ümftantir: tam parum. coinquinari & cloaca , quàm purifftmum ra- em Diny dium folisà luto, quod peroadit, fimilitudo fit pro populo. Verüm üt dixi, hec m, & non t OnBJrzCITUR 9. contra eandem. I. SS, Pa- pecinitt] tres dicunt, Deum non effe in loco ; ergo nec ilo od : eít in mundo. dnt. prob. SC. AUGUSTINDSI O&oginta trium queftionum afferit : Deum nus- ter ii quam ef[]e. S. cHRYSsOSTOMUS Hom.s. inEpift. l, velit " dont 401 l ad Colofs.fcribit: eum nullibi effe. Idem docet j "ibanaftus , Damafcenus , & Bernardus . $.. de con- t fideratione. 'üfn. 2. $. ANSEL MUS Monolog. c.22. ait: Si ufüs loquendi admitteret ; comovenientibs dici qo0D9 videretur 5 Deum e[fe cum loco 69 tempore., quàm in m OPE; | loco j 156 DISPUTATIO IIf. ali- j loco el tempore; "verius enim fignificatur. contineri itur e[fe in alio, quàm cum dicitur , e[fe | ;l quid , dum dic m cum alio. In mullo itaque loco & tempore proprie dici- ; tinffl D tur e[fe , quia omnino à wullo alio continetur. — Ita An- [ " felmus. vAnfetmi Dicunt; non )u &D RegsPONDEO. Zídr. dift. a. effe Deum inloco per modum contenti. c. per ss ) modum continentis. n. — Patres dum loquuntur ym. f deloco, refpiciunt ad fenfum verborum popu- larem. Popularis autem fenfus verborum ; dum ex m in fD dicitur, aliquid effe in.loco, vult, aliquid effe loco per modum circumícripti ac contenti; & Jj [ gl //lï 'fg in hoc fenfu non eft verum, Deum effe in 1oco; nos enim dicimus, Deum tantüm efle in loco ( l j Ü ,; per operatio nem. 04 dem modo dift. Ceterüm quód ij d 9. eo s. ANsEL MUs non neget, Deum efle in loco, n 1 1l li patetl egenti c. 22. & 2 3. dum ait: Patei itaque, entia ubique & [emper €o UT : qualiter fumma. omnium e[Je nusquam & munquam , d eft in omni loco , &j nullo fit TM ' L l/e- W l j T J uxia dicer orum intelle&tuum concordem veritatem. , i digf:fz J 1110 vim cum confz et , eandem fummam naturam non magis h dil e[Je in o mnibus locis, quàm in omnibus que funt mon*oe- TOR , fed que penetrando cuntta. conti- J hCDH lut que contineatur neat, cur non dicatur e[fe ubique 9- Hoc fenfu, ut potius ï BU intelligatur , e[fe in omnibus que [unt , quàm tantin in Iuf omnibus locis ?. cum bunc intelletum & vei veritas ex- lu) igat , & ipfa localis verbi proprietas nequaquam probi- ij h beat ? . folemus namque localia oerba fepe irreprebenfibi- : Ti liter attribuere rebus, que nec loca funt , nec circumjcrt- ^tsg a ibi e[[e intelle- prione locali continentur , velut fi dic a)fhe um in anima, ubi eft Yationalitas ; nam cumibi & ubi l Jt, lii adverbia localia þnt , non iamen locali cz'æumfcrzþtio aut lüQ l À DÀ I1f, DE ATTRIBUTIS DIV. IN 'SP]E*ZC. 157 il Qu tj Qu dj aut anima continet. aliquid , aut intelleus & rationali- Jj f j 4as continetur. — Quare fuimma natura fecundum rei ve- Wtf l: tip ritatem dicitur aptius ubique effe fecundiam. banc fignif- ] cationem , ut intelligatur e[Je in omnibus que funt... a. S. Anfelmus; ex quo pàtet, mundum fic effe in : Dieng,, 30ntenti. & Deo, & Deum in mundo, ficut rationalitas eft in intelle&u, & intelle&us in rationalitate. du g OBJICITUR 3. .contra tertiam conclufio- TOOTQm M nem. eonm;i I. Qui non continetur hóc mundó, eft extra mundum,' adeoque in fpatiis imaginariis ; aliquid ef fed Deus non continetur hoc mundo Contenti; $ 6PBgOs Min. prob. 3. Reg. 8. v.27. dicitur: Sicelum & effe in t lfl - ccli celorum te capere non po[Junt. &c. 2. Job. »s. dicitur : Excelfior celo eft, "profundior. inferno. &c. /& cap.22. v.12. 2jn non cogitas, quod Deus excel- Atertm qu 1 effe in l Jior. celo frt , & fupra flellarum verticem fublinetur ? . Item Ecclefia ad B. Virginem dicit : uem coli t: Dd capere mon poterant , tuo.gremio contulifti. — 3. lfa. c. t & fn 40. V.12.dicitur: Quis (nifi Deus) menfus eft pu- lo, 6 gillo aquas , & palmo celos ponderavit ? — quis appendit UUR — ivjbug disitis molem terre ? Ergo quemadmodum im""*. homo aliquid manu ponderans eft extra rem,. JJ5 ^ quam ponderat, & res ipfa extra manum ponde- ndo cunt rantis, fic Deus erit extra univerfum. x nj t REsPONDEO adr. dift. Deus eft extramun- ;ümr quim dum feparatione potentiz. . c feparatione loci. $"w n. Quando dicitur; quód Deus non capiatur bác u : w! mundó; íenfus eft, quód ejus potentia non tan- y t tüm fe extendat ad hunc mundum, fed ad infi- w nitos alios mundos, qui omnes latent in mente 1 [ W ; iij , divina, five in mundo illo intelligibili. Igitur m n i mundus intelligibilis divinus fpatiofior eft mun- i ES i z g or eft 1 dó ifto reali, ficut & animu$ nofter maj inun- d .DE ATTRIB 158 DISPUTATIO II j ) j "u mundo. Solum hoc eft difcrimen, quód mun- '; lt -s ! ? | [ Ti Ts dus intelligibilis Divinus fit per fubfiftentiam in j STOU D fe ipfo major hóc mundó , uti & per potentiam | g'fpäfliS i a&uandi omnes mundos intelligibiles, licét hoc " ! .A ao de animo noftro non effet verum. agl i Ad ». dift. a. Deus excelfior coeló, profun- j bicu dior infernó, & major iftó mundó eft, celfitudi- , mundum ne, profunditate, & magnitudine intelleCtuali. c. jl redo! realiaclocali n. Seníus patet ex dictis. inta 1 Ad 3. dift. a. eódem modó. . Deus ponde- l i l vt [ ravit mundum mundó intelle&uali. c. locali. n. 2 toc r Sicut pondero in mente lapidem vel montem, erift J ita Deus in mente fua ponderat mundum , hoc f . w qui n tamen difcrimine, quod Deus ponderandó mun- BU dum, eum efficiat & confervet. [ l Das OsnJrcrTUR 4. contra eandem. - $5. Pa- m Deud tres dicunt, Deum effe in fpatiis imaginariis ; er- ii o. nt.prob. 1. ex $. AUGUS TINO, qui l. 11. de Civit. Dei. c. $. admittit fpatia imaginaria his t poi | j verbis : Cogitent exira mundum infinita [patia loco- U l ) ass vum; ac poftmodum addit: eos in vaniloqutum pro- ï 01 gredi , qui afJerunt , Deum à iantis locorum exira mun- tibotf BY dum fpatüs. abfentem e[Je. Krgo Deus eft in illis fpatiis. 9. $& GREGORIUS l.2. Moral. c. 7. i d]ü. r t ii ait: Deéum ita manere inira omnia, 'ut fit extra omnia, g. BoE TIUS lz. de lrinitate ait: Omnem locum Ü 11 :; lt ade[Je Deo, cinn nullus locus fufficiens fit ad ipfum ca- lm y bt pindun. 4. PRUDEN TIUS in hymno de S.Ro- mano fic canit: JDeus perennis, res inefWimabilis, lm ' E J extrüque & intra veplet ac fuperfluit. s. A THENA- l, [ "n GoRAs in Apol. pro Chriftianis ait: JDeus ita | I,e mundum excedit, ut impleat undequaque, quidquid fupra r ipfum eft , nec locum ullum f& vacuum relinquit. 6. u THEO- i l ! j . DE ATTRIBUTIS DIV. IN SPEC. I59 l Quod l Mf nf THEODORETUS ferm.2. de providentia, ait: UM Omnia complettitur ipfe à nullo circumfcriptus. V Doten m l oy l t lii REsPONDEO r. dift. a. Dicunt, Deum effe in fpatiis imaginariis exiftentibus in mente' divi- na. C exiftentib U ! IS extra mentem divinam. n. ) D Quidquid animus nofter con cipit, eft aliquid re- d. edfs ale, ubicunque fit. Dumi gitur concipimus ex- 1i. tra mupdum aliquod fpatiu m, hoc utique eft ali- quid reale, fed nil/aliud » quàm infinita fpatia ex- 7v lf iftentia in mente Dei : D in quantum poffibiliter C Jocaü,g poflunt produci & p He rotendi extra univerfum. &l monta c igitur fpatia intelligibilia funt; in quibus idüm, h exiftit Deus ; mund ficut fi anima concipiat novum Fand) mur : um, ille mundus erit in anima, & animain tmundo. In fp atiis igitur intelligibilibus acidea- n libus eft Deus; & ea fpatia fünt extra mundum xEnarist in mente Dei id ealiter; Deus non eft ab iis ab- fens idealiter & X0, quil poteftate; Deus eft extra omnia imagiur idealiter & po tentià; nullus locus idealiter & ia p potentialiter capit Deum, & ejus potentiam ; ac Qilog denique Deus replet omnialoca.idealia. Hinc Yil £0 patet refponfio ad omnes textus Patrum. us at ii AKESPONDEO 2. in fpecie adtextimS. Au- Mord t guítini. dift. Docet hoc S. Auguftinus ex men- te aliorum Philofophorum. c. ex[íua. n ft as L Vi; - Ql dimus enim fupra; S. Auguftinum femetip fum reprehendere , quód aliquando admiferit infinita ft a ii fpatia extra mundum. m i In libris autem de Civi- tate Dei non ampliüs inharfit fuo illi priori erro- j mæ/limþi . ATHENE ri in juventute habito. Imo in hoc ipfo loco fupponit,. eam fententia m de fpatiis imaginariis j: Jv il effe abfurdam. ii n j Nam foluturus argumentum, quo Philofophi conabantur probare, mundum f effe - 1 160 'DISPüTATIO 111 änfuThtïOlO ] j efle ab eterno, fcilicet hóc modó: Si mukdm no, infinita iempora. prece[Jerunt: iliius us non fit ab eter j i qui produäionen& j fed id abfardum efl ; alioquin enim di- Deum infinitis illis temporibus otió tor- gt cendum foret , fic argumentatur ex hypothefi, vel ex æaginariis, : puiffe : gis a. transmi ffo: fi verum eft argumentum ,. fingi de- bebunt inüni ta fpatia locorum, que ne vacua fint |: fb f bfunun ab operation e Dei , admitti fimul debebunt infi- niti rnundi ; abfurdum autem eft fingere infini- m ag sextboned tós mundoss; ergo & abfurduim erit, fingere in- ex qua fuppofitione il- p df finita temporum fpatia, 8 agmuna ]jud abfurdum fequitur. Sic habet: Si infmita quibus eis non &if Á paiia. temporis ante mundum cogitant , n videtur Deus ab opere ce[Jare potui[Je . [ümiliter ergo ex- PU u tra imundum. cogitent. infinita fpatia. locorum , in quibus non. potui[e acare omnipotentein y Dpoxpt fi. quisquam dicat , ais extn nonne confequens. era £, ut innumerabiles mundos tum E- eamur? - quid fidicant ; , inanes e[fe üxc f picuro [omniare co bominum cogilationes , quibus infiuita imaginantur loca; Amdfitum, cim mullus locus.fit preter mnundum . refponáeo eis, if10 vt ] qnodo inaniter bomines cogitare preterita tempora vaca- w prop El of dionis Dei , cum nullum. tempus f ante mundum. .ita 'S. Auguftinus. i&tfs | tfa leandxem. I. Si Deus . OgJ1CITUR $. con Ti non effet in ; fpatiis imaginariis, tunc ejus fubftan- d litg tialis prefent ia finiretur extrema fuperficie ce- lil g lorum , & illic poffet quis dicere; bír finitur fub- !N q Q flantia Dei. Item oftendendo digitó fpatia ima- BY ceret fupremo Angelo dicere : óbi nom BNIG ginaria li eft Deus ; fed hoc eft falfum ;* ergo. AMin. prob. l .a f Si hoc effet verum, tunc Deus proprié effet cir- L Wic cumfcriptus loco ; fed hoc eft falfum; ergo & df con- illud, ex quo hoc fequitur. ..Min. patet. ex Wf i eniu DI A"WTtE : v? ^ lodi DE ATTRIBUTIS DIV. IN SPEC. 161 l J fenfu'Theologorum. .S »( iC D. BASILIUSin prin- lg cipium Evangelii Jo an. ait: Deum non contineri ]g- Vhforil VOR co, nec in cz'rcumfcrzþto aliquo , aut àn circ wnfcriptione ceria comprebendi, 9. SiDeus non eff c—l t in fpatiis d [ imaginariis, tunc fi e | üm, f queretur, quód, fi Deus locó Uj Va iujus mundi voluiffet creare Dei fubítantia non effet unicam arenulam, U debeu ! major unicá arenulà ; fed ALE j eft abfurdum, quod D eus totus poffit co ncludi tam anguftis t erit ftya erminis; ergo. j eus ante creationem mundi erat in fpatii s im UDpofitiy. - ergo etiam.poft creationem mun di. aginariis, & s — Zint. prob. Si Deus non fuitfet in fp atiis imagina riis; tunc Ti uj fuiffet nullibi; fed hoc lil Q1j eft falfums e rgo. Mn- ate; ex S. Auguftino, Ils 1 Q ompngno qon e[t. qui dicit : quod nullibi ejZ? t QUf REsPONDEO ad r. dift. Maj. Finiretur füb- at ftantia Dei e liil ! rationis. c. xtrema fuperficie coelorum fine Ope- fine quantitatis aut virtutis. immm" & fuppofitu n. Maj. m, quód Deus habeat figuram aut Itjiini- quantitatem. Dicimus ; Deum tantüm effe in adeo inii mundo per operationem, que definere ubi- ii cationem Dei eft nihil aliud ; quàm defin rationem Dei. ere ope- uando ergo dicerem: bíc fmi- lm 150 tur fabflantia Dei , ( vel ibi non eft Deus , fen fus tan- inc qust t.ü,m effet; hic op erari Deum, & ibi no n opera- ii fl. Quod veró non finiatur fübftantia Dei fine ; l(; Virtutis, ex eo patet, quia Deus füà omnipoten- igitö jj t1à poteft cr eare novos mundos, & operandó in " d! Mlis exiftere. j ) ld 2. eódem modó dift. Maj.. Non effet ma- " .jor Deus unicá arenulá m a ytoprie UE "M o joritate operationis. ff " majoritate quantitatis aut virtutis, fafum, ! &f ippofitum, quod Deus n. Maj. j, m ? fit in loco pe r dimen- : .D.Amort Faäi de Dee. fig- T j AT'I'RIE 162 -DIKSPUTAT.IO IlI. Deus in illa hypothefi '10007 fed i fionem & quantita tem. N m non concluderetur füb unica arenula terminó ; (l fed tantüm terminó [ quantitatis aut virtutis 5 ! , quod non effet abfurd unm,. üDe t v operationis d prob. dift. Maj. Sequeretur, Ad93. n.a. d | udi i Deum fuiffe nullib i, nullibilitate loci extrinfeci. Ut enim vidimus, Patres di- $, c. intrinfeci. n. Indlits cunt, Deum fuiffe ii fe ipfo. Aut fi aliquando gt* . eum fuiffe in fpatiis imaginariis, id intel- dicunt, Nec mitum videri Deusy at ligendu m eft de idealibus. sunm d debet 3 ^Deum non fuiffe in loco ,. cum juxta fu. ARISTOTEL EM defá&to totum univerfum in fugor loco non fit. - Deus eódem modó conclud&- PO Dricres. Saltem ; ljm.h retur mundó, ficut anima noftra includitur in cor- 1 ergo. JMin.patet ; quia et- at o ' pore ; fedhoc eft falfum; . ; m r feam iam ani ma noftra eft circumfcriptivé in corpore. ubetm RESsPONDEO. h. Maj. Quia licét anima fit t«l in corpore per ope rationem, ficutDeus in mun- ori, ita ut non poffit ex- tlante, J do, unitur tamen cOrp lii M iftere, & operari extra füum corpus in alio cor- non habetpotentiam fibi creandi aliud LOI pore, quia diffolvendi iftud, quod tamen habet ü M COIpUS, aut Deus; & ideo ob hanc limitationem potentic d Ícripta corpore, videlicet N anima dicitur circum Peus Q circumfcriptione potentie , non fubftantiz. Pt contra eandem. Si Deus Düllïeþ | ugna OB]JICITUR Ó. non effet in fpatiis imaginariis , tunc fequeretur Mimpert aris fed hoc eft fal- | ?s . 1. Quod Deus poffet mut fum; ergo. Maj. prob. Poffet fieri, ut Deus ïllmæ, dum us cre- in fpatiis imaginariis aliquod novum corp aret, & fic acquireret novam realem denomina- mrp tionem pr& fel??iæ fubftantialis in illo novo enä Vg * B DF ATTRIBUTIS DIV, IN SPEC. 163 hilu ltenula N &locö, fed hoc eft mutari localiter; ergo. 9. antüm * Sequeretur, quod Deus poffet à femetipfo divi- * di, fi fcilicet in. fpatiis imagináriis produceret )furdUm. duo corpora à fe invicern diftantia ; quia in tali te] ij 86qu * cafu Deus effet przfens corporibus diftantibus, , 5 4 0C ey it;, " quin effet in intermedio; adeoque diftaret à fe » jpfo. 3. Sequeretur, quód Deus poffet move- i fj Ü ri localiter ; fi enim Deus vellet hoc univerfum oIDar i i dimovere é fuo loco, fimul moveretur etiam "l; Deus, fcilicet à loco moderno univerfi ad alium 0,dm novum locum, in quo Deus antecedenter füb- Uivefy ftantialiter non fuiffet. RESsPONDEO adi. inprimis retorquendó Xmnd in produ&tione ac creatione cujuslibet novi en- Aühe tis. m forma. n.Maj. adprob. dift. Maj. Deus MMhsq acquireret novam denominationem extrinfecam. Wenep c. intrinfecam. n. Deus enim in tali hypo- ilitar thefi ab ceterno identificáffet fecum eam relatio- itDusi; nem ad tale ens, refpeGivam hujus vel illius cir- itnopi, cumftantie , loci & temporis. P us d) d2. Refp.1. retorquen dó in reþlicatione Qbl creud efp. 2. n. fuppof. quód in tali cafu , detur inter pitm) medium. — Refp.3. dift. Divideretur Deus à fe jonen Y ipfo divifione operationis. c. fubftantie. n. gore; Sicut Deus non eft in loco nifi per operationem hu Cprout nimirum res eft inloco perubicationem) " ita non repugnat operationes effe fe ndem. * ftantia manente eadem. paratas füb- tl ! d 3. R EsPONDEO r. retorquendó in mo- f i cfin, tu animz, dum dexteram applicat finiftre ; fe- - queretur namque, quoód etiam anima exiftens in um C J Ü oem o Txx tem in finiftra. dextra propius accedat ad fe ipfam ut exiften. D j ib Rr T 164. DISPÜTATIO tII. " p RESPONDEO 2. D. füppof. quöd poiïïturii- verfum moveri ab uno lóco in alium, nifi Deus ) ] 'ESPONI produc at ens , in ordine ad quod moverctur. Ubi enim non datur terminus ad quem , aut terimi- il peï hOC7 qiu C t ni iniermedii , non datur motus. dfehubet RzsPONDEO 3. dift. Sequeretur Deum s t moveri motu operationis. C. fubftantie n. ho goteïïï Licét Deus fit fubftantiali ter przfens mundo, ytem Ri non tamen eft prafens ratione fubftantie , feu penftat per contactu " m quantitativum ac circumfcriptio- . n nem fubftanti &5 fedratione operationis tantum. Á 6.11 Ratione autem operationis movetur Deus de MA fa&o ab uno loco in alium, dum transfert ljtpi- vif d 40 dem de uno loco in alium. tgin OBj&chU & 7. contra quartam conclufio- d n nem. i. Deuse ftubique przcifé perhoc, quód Mint m FUU Ífitimmenfus; atqu i eft immenfüs, etiamfi nihil ergo eft ubique formaliter ij:z) ILf650 operetur ad extra ; 2. Deus noneft tubi d independenter ab operatione. 1 icubi prafens per id, quod pro prio- m o ;;:formaliteral- T m ri temporis aut faltem pr o priori naturz fuppo- nit illius prafentiam; atqui operatio Deiinrem 15 Ü li li aliquam fupponit i lius in ea re prefentiam; er- DN O. Min. prob. Prius eft Déum alicubi efte, X Si aliquis j quàm ibioperari; ergo. zdnt. prob. Qf concipiatur operari ubi non eft ,. conciperetur o ï | i ager e in diftans, hoc eft, in fubje&um , cui nul- gt Ja ratione cónjungi tur; fed hoc eft impoflibile; ïtem ton et ab eo, ergo. 3. Neceflarium non depend Wi U& Wam RL quod eft liberum; atqui preefertia Dei in rebus b o in iisdem eft aliquid neceffarium, operatio ver Tf ümm fo] : A rebus eft libera; ergo formalis præfentiaï in us ) n f ul DE ATTRIBUTIS DIV. IN SPEC. ,165 l ] : 1dliüm l | | bus non pendet ex illius operatione in iisdem od m rebus. l Ti RzsPoxDEo ad 1. dift. Maj. Deus eft ubi— que per hoc, quod fit immenfus immenfitate in- d trinfeca. c. extrinfeca. n. Per hoc, quod Deus X Uefetr Y in fe habeat immenfitatem idealem aut potentia- ^ fübfog lem, feu virtutem operandi in infii 2 itis locis, eo t fens m ipfo poterit operari ad extra, ubi voluerit; fi lübflants autem nihil operetur aCtu , erit immenfus im- Cltcum; menfitate intrinfeca, íeu ideali, non veró im- Mi menfitate operationis feu actuali extrinfeca. vetur Day 4ld 2. c. Maj. n. Min. ad prob. n.'a. ad jrob. tu;; dift. Maj. Conciperetur agere in diftans in fenfu , divifo ab a&ione & operatione. c. in fenfü compofito. n. Operatio facit, rem non effe di: Ym eondy ftantem, quando leges locales ubicationum non f perhot, impediunt eam conjun&ionem praferftis. Tan- i, &i tüm illud eft impoffibile (& quidem folim natu- X t raliter) ut res opercetur in diftans diftantiá pofi- ? Dust tivà, feu ubi datur pofitivum intermedium inter ,qopm operantem &objectum. Ceterum ficut in mun- imuri do ideali vel noftro intelle&uali res neque funt nioDé diftantes ab invicem, neque vicine ad invicem, prefent (cüm ibi locus non habeat locum) ita mirum um aut j . non eft, quaslibet res, virtutes & potentias poffe nl. c— i immediaté conjungi; ergo idem ficri poterit in J , mundo reali. j , QO. Certé Effentia Divina non poteft yettut, ( , effe fübftantialiter prefens rei , hifi exiftat res; fjf £€8 autem non poteft exiftere, nifi per actionem 4 ] gl g productivam autcreativam ; ergoó cüm actio feü ' ] T operatio Dei prefüpponatur ad exiftentiam rei, l Y 7 U il ' ; eoipfo fimul formaliter facit Effentiam Dei effe q ; prafentem rei. p A4d | 166 l ! DISPUTATIO 1II. Ij ' Prafentia Dei radi- À Ad 3. c. Maj. dift. Min. g 1 càlis eft neceffaria. c. aCctualis. n. Poteft qui- DICO P dem Deus nihil producere, & tunc non erit pre- 920341 fens alicui rei, fi veró aliquid producat, jam'grit mumb[)numï eo ipfo prafens per operationem. imum b TTUP QUJESTIO IV. jfg r Zn Deus [it eternus ?. C? quomodo Deo ab &- , Que ! ferno omnia. fint preefantia ? Mi gt af orAxDpum L. ZEternitatem & tempus effe cor- éidi -* relativa. | ZEternitas definitur à BoETIO [5 od fit MITIGN de confolatione Philofophie. Profaó. qu Wa ite tota [imul & perfe&a po[Je[Jio. Quid- interminabilis 9 n tonr quid, inquit , v ivit in tempore , id prajens à prateritis J in futura proced [/ t, nibilque eft in tempore. con[titutum, ijricim LURT quod totum vite fu. [patium pariter po[fit ampletti; be- hoTU flernam jam perdidit , in hodierna quoque vita o am» TT illo mobili tranfitorióque somento ; plius oxoit , quam in Mtsfid fed eternitas omnem durationis perpetuitatem , C9' infini- V, r datem vincit ; nam fucce[fione caret omni, neque per par- Amit, ] tes evolitur ; aliud eft enim per interminabilem duci vi- tT ul tam, quod mundo Pla to iribuit; aliud interminabilis voi- lexam. e[Jc prefentiam , quod divi- li i 1 ie iotdm pariter comp Tta Boetius. L ne mentis proprium e[Je manifeftum eft. j . NorTANDUM Il Tenpus definiri à PLOTI- LU j quod J l x o, quód fiteternitatis ümago difperfione fue, id, in eiernitate permanens eft , di[perdere cupiens. — PL A- D 0 TO autem in Timzo ait, quód fit eternitatis in u- ij | nütate manentis eterna quedam in mumero fluens imago. PROBAT[ Sola ergo differentia vternitatis & temporis eft; Qu quod i n tempore detur fucce[fio, & in aeternitate odo fimultas xerum. Sola difficultas eft, qupm i ed, L) ) lt .DE ATTRIBUTIS DIV. IN SPEC. 167 n €a,que in tempore füccefliva funt, refpe&u di- Qd vine eternitatis fint fimultanea. lC t M D1co I. Deus eft eternus. PROBATUR Conclufio r. Deus eft furh- m mum bonum; ergo efteternus. prob. C. . Si eft fummum bonum , tunc habet omnes perfe&io- N, nes aQiu; fed fi hoc, tunc eft aeternus; ergo. Thá D Min. prob. . Si Deus habet omnes perfectiones Atír? a&u, tunc eft immutabilis; fed fi hoc &c. ergo. Min. patet ; quia zeternitas nihil aliud eft, quàm f of perfe&a totius vitee immutabilis fimultanea pof- " Dogmo. feffio, id eft, fimultas omnium perfettionum, cim per- O. quii mutatione temporis nulla de novo acquiri poffit, m j Y zo'.. Qg Et hinc etiam $. Auguftinus initió libri de natu- ( W ra boni contra Manicheos ait: Summum bonum, i f quo faperius non efL, Deus eft, ac per boc iícommutabile / if a bonum ef] ; & ideo verb eternum immoartale. n DT PRonaATUR Conclufio 2. ex Scriptura. Ifa. ii n 41. dicitur:; Sempiternus Deus, ad Rom. 16. fecun- dum preceptum «terni Dei. Prov.8. b eterno or- tibttan, ) i, £t dinata fum. — Ecclefiaftici 1. Qui vivvit incternum, ereavit omnia. Deut.or. Pvo inctermun. Dan. minoht j inten 1. Poteflas ejus eterna que non auferetur.. . Ad Hebr. I. Ipfi pevibunt, tu autem permanebis:. & omnes utve- atiit, d T. Itaü JÜimentum veterafcesit ,. & oelut amittum mutabis - eos; Eu autem idem ipfe es., & anni tui mon deficient. Sfiniri Ui DICO II. jf Solus Deus eft fua seternitas, & proprié loquendó habens zternitatem. ItaS. tapt Thomas I.P. q. 10. a. 3. C. f um PRoBATUR Conclufio r. . JÉternitas con'-y-' ij fequitur immutabilitatem ; ergo ficut folus Deus &t habet immutabilitatem , ita &ternitatem. d PROBA«TUR Conclufio 2. ex s. AUGUSTI- j eü; q[]öï NO L4 Eu Jj j 168 'waUTATIoiuQ d g n No Trac. »5. in Joan. ubi ait: Quid eft. ergo, quod g f ait Zdpoflolus de DDeo: qui. folus. babet àmmortalitatem ? Q / gïejlfbmdï wifi quia apertà dixit : folus babet incommutabilitatem, ll f T quia. folus babet veram ctermitatem. - Drcolll. Omnia entia preterita, preefentia j j ; fuitt & futura funt per totam sternitatem phyficé i Jl qid Deo praefentia; etfi nec preterita nec futura yini, ! munc aCtu exiftant. Ita communis Thomiftarum. P. Mezger hic n.19. citatJoannem à S. T'homa. l- vt ag tentum 0f tem Gonethic difp.4. a. 7. citat Richardum, Abu- lenfem; imo etiam exjSocietate Jefu Molinam, ropolt u aj Fonfecam, Granadum, Ruiz, & Cyphanium. Ac certà Molina hanc phyficam prefentiam rerum TM od noón folum defendit, fed etiam omnium optimé explicat. In r. partem Summe . D. Thome RUA 1001 J quaft. 14. difput. 13. fic feribit : Ut ex multis locis i atenm eft aperti/amum, D. Tbomas a[Jeruit, omnia, que decur- fü temporis funt , fuerunt , & érunt , e[fe ex eternitate suceden Deo prafantia in. fua eternitate. fecundian illud idem e[Je tites n a exiflentie , quod extra fuas caufas decurfu temporis ba- 3 àmint bent,, babuerunt, & babebunt, ita ut que intempore füce i g D ce[Jroe fiunt,, in eternitate fint fimul quoad efJe, quo fuc- iU etort ce[JFoe. in tempore. fiunt.. - Etenim cum eternitas . it [e- tipmü . eundim fe duratio quedam indivifibilis tota. fanul unit Aitfis(nn bahens latitudinem durativam infmitam, qua coexiftit && "tb corre[pondet tota toti tempori , &5 tota fngulis partibus Ti ac pun&tis üllius, non fecus ac bumanus animus (anima gïs-hcet il totus eft in toto corpore bumano, & in fingulis illius par- "u tibus; & Effentia Divina teta eft n unfverfo orbe, & ït:!mq r tota in fingulis partibus & pun&lis illius, fit , ut totum ä&dl&te fj tempus , & .quidquid in eo eft , ac fit fücce[[roà , coexiftat & f in indivifibili IN U.NC aternitatis , AN'TE : ROBAT "Vttot on eft QvoDn qnibil e , &9 PQST qQvop aliquid n n quo mmmm | 'III.X DE ATTRIBUTIS DIV. IN SPEC. 169 | QHMEF gygo T Vg $nquo mec cernitur frius ,. aut pofterius , näque prateri- tum, aut futurum , fed dur atio indioifibilis tota fimul. - :"lcommutabilik1 Quare rejiciendi funt , qui contenduni , D. Tbomamn non æterita, T [ i e[Je intellivendum. de e[Je c xiflentie , quod res , que in E : iempore fimt fucce[froe, ülten y n J ex aternitate babeant in cterni- ltl o tate , fed de e[Je objettivo. & coenito , quo cognofcantur T quoad illud idem e[Je exiftentie , quod decurfü temporis babebunt. lta woLiNA, quiibidem exa&e fol- m SThos Ielardum, vit argumenta sco T1 & aliorum, tenentium fen- tentiam oppofitam. - Idem tamen recte monets J M Nolanium propofitiones , que tacité vel expreff? confignifi- cant, adfigmificant , feu. connotant per copulam tem- MIeQnm r ' QRtnjum o j - pus prefens, prateritum vel futurum , eatenus non referri fuá exiftentià ad &ternitatem Dei, t& D Ti Et hinc Di/put. 14. Concluf.2. infert; noneffe ve- MT rTum, quod res, qui in tempore fiunt , prius ex- ymmit, qued iftant in eternitate, quàm exiftant in tempore; . Jundm nec concedendum effe; quod res prius fint Deo t d prafentes in eternitate fecundüm fuas exiften- tnyfi t tias, quàm in tempore fint reipfa preefentes no- (tue intay bis; neque Deum ex eo capite, quod res exi- j tad dj ftant in eternitate, $rec Ino fcere certó futura i tartid contingentia , antequam in tempore. Cate- ii ia f rüm fenfus Conclufionis eft, quod res; prout ab- !n, quidd ftrahunt ab omni differentia temporis, ita utnec i fngii copula propofitionis in hoc modo loquendi con- Icatimit E fignificet ullum tempus , fed tantüm connexio- ygu Ü nem przdicati cum fubjecto, refpiciant immedia- p unerin té toiam seternitatem Dei ; & immediaté totá. gb ea refgiciantur liut, i, i Wä)[" PROoBATUR Conclufio r. Ea quze in mo- mento tranfeunt mihi indivifibili, funt mihi in mitii, ! eo momento phyficé prafentia; ergo etiam ea p dif fr 3 funt u DEATTF 170 DI;SPUTATVIO II Y funt phyficé Deo prafentia, quze Deo tranfeunt ce'a in unico inftanti eeternitatis. ZAnt. prob. . Ipfa ex- j fl O, quo di- j p plicatione. Ponamus in hoc moment pretervolare aquilam : aquila J mpïæfeï co vel cogito nunc, j r eo momentó indivifibili mihi, quo ego evolvo | iftud munc, jam conficit iter unius v.gr. pe diss r rifentt ergo eo inftantt indi vifibili mihitranfibit per cen- mediorum, quotquot ohyca tum millia pun&osum inter adeoque onnes t videlicet dantur initinere unius pedis; omnes illi motus fücceffivi per tot pun&orum Dd d termdr millia poffunt à me refpici modó tendendi fimul- quin iftud cotitmta taneó, & comprehendi unicó munc, um fuc- fimrdtt munc dividatur in centum millia punctor FTTM ceffiva, prout dividitur motus aquilz. Simile . exemplum habetur in propagatione lucis fimultanea, d n j ^ s folis in unico momento mihi in- : i I l w at d fiv.gr. radiu divifibili tran feat à fupremo collorum usque in &t ]le radius erit in fupe- t f w'a) oculum; prius quidem i riore ethere, & aére, dein in intermedio ac PUORIUR eris & aéris innume- confequenter in pun&tis aetl t of ris, fucceffivé tranfiti $5 interim tamen illz actio- b L l " ffi | me refpiciuntur fub u- TO dehe nes inter fe fucce 1IV& 4 nico munc phyficé indivifibili & dici poterit, N 1 NT dium, & ultimum omnes hos motus, primum, me . Tur elfe pbyfi? prefentes eidem indivifibi li inftanti. TtoNg d ) Si ergo motus aquila aut motus radii folaris per É [ ' m | tot milia pun&orum poteft refpici füb unico | Ti | 7 munc; etiam poterit refpici ejusmodi motus per Af fecm : duos pedes, quatuor, centum, & mille &c. ; imó EdDeUm f 1. o inftanti | ] integer decurfus feculorum fub unic Il pï il indivifibili, quod ipfum eft eternitas. Hinc Ec- | i [ peram "HDg; Wi cles.18. v.26. dicitur : 24 mame u[que. ad *ve L. m — j li Müfü, immuzabitur tempus , &? bec omnia citata in oculis Dei. | z F l | ! RO- ] | ! A l Y U " DE ATTRIBUTIS DIV. IN SfEC.* 171 ? D t im— h, PROBATUR Conclufio ». Omnia entia effe pm—— J Oftlento ) li p— phyficé & a&u Deo prefentia eft nil aliud, quàm aQj Qs dari ex parte Dei phyficam & a&ualem omnium 0 qq rerum prefentiam; fed quantum eft ex parteDei, nlUS V, l " datur talis phyfica & actualis pree fentia; ergo. thüfbitye Min.prob. Dari talem phyficam omnium rerum prafentiam, nihil aliud eft, quàm dari actualem JOrüm, Qu pedis,' d & phyficam indiftantiam in ratione temporis ad £t punf omnes res; fed hacdatur , quantüm eft ex parte Dei; ergo. Min. prob. Deus nullum habet in- 'endendi f !!, quin j termedium inftans inter fuam ceternitatem, inter co&xiftentiam cum Adamo, & inter coéxiften- ndorum | ule, $m tiam cum Antichriftos ergo. Hinc patet; licet tes non habeant inter f cocxiftentiam, eas tamen Bis Cmulta Yento quit habere coéxiftentiam cum Deo non tantüm obje- Ervam aut intentionalem, in quantum Deus fimul Qrüm usqu us éntin d a&u cognofcit omnia preterita, prefentia & fu- tura; fed etiam in quantum cognofcit co&xiften- ) jntermed tiam horum omnium objectorum cum fua Effen- X a&ris 1] tia, cognofcendó videlicet, nullum ex fua parte vmen ile: yxciunturi intercedere medium inítans temporis, per quod primüm debedt Deus exfpeéctare in futurum ad- & didp ventum Anti- Chrifti. um, u PRosATUR Conclufio 3. Authoritate s. vifiilit THOM;. Sifutura non tantüm fuünt Deo prz- radii i fentia, prefentià intentionali ac idealf, & ipfa pici fl ! uturitio rerum non eft refpectiva Dei, fed caufa- 00 m rum fecundarum, tunc omnia entia comparata mille l ad Deum funt phyfice ipfi prefentia ; fed; ergo. Unito l Min. prob. . S. "Thomas 1. P. q. 14. a. 13. C. ait: ! Deus cognofcit omnia contingentia, non folten prout fünt in. fuis caufis, Jed. etiam. prout unumquodque. eorum eft j "Li i attu im feipfo. Et lictt contingentia fiant im actu fuc- ceffroà, bISPUTATIO IH. 172 u ce[Jroà ,. mon tamen Deus fucce[[rot cognofcit contingentia ä Wi üdeflw grout funt. in. fun e[fe , ficut mos, fed fmmul 5 quia ejus | ii cognitio menuratur eternitate , ficut. etiam ejus e[Je : - WP j ;æfj j iermitag autem tota fümul exiflens ambit totum tempus. P00A Unde omnia que [unt in tempore, [unt Deo ab eterno gt grefentia, non [olüm ea vatione qua babet vationes ve- J u vum apud [e prafentes , ut quidam dicunz 5 ed quia ejus ii intuitus fertur ab eterno fuper omnia , próut funt in fua jmi, u ! vri; f prefantialitate :: Unde manifeftum eft. qubd contingentia n ) infallibiliter à Deo cognofcuntur , inquantum fubduntur J h ! - jl Divino conpettui. fecundum fuam preféntialitatem ,. 9 s J /fj | tamen funt futura contingentia, fuis caufis proxünis com- i 2111 pamma Ita S. Thomas, ex quo patet, non tan- tum Deum cognofcere futura ab &terno, in quan- YUTABILIT ! M H TM tum habet ab sterno,rationes futurorum feu ideas, fed eum cognofcere etiam ipfam fre/entialitatem M fntir il ; DEU rerum cum fuüa eternitate, ut proin rerum fuc- ceflio fit tantüm relatio refpe&iva caufarum fe- "W .:", : l tit r H j [ cundarum inter fe , non vero refpectiva Dei, i l; i Vi r proutS.Thomas explicatl.ec. .Ad 3. Dicendum, *ä ! ij inquit, quód ea que temporaliter in a&tum veducuntur, UET » ! f Ü n Tl & nobis fucce|[rot cognofcuntur in tempove ;..[ed à Deo in ! eiernitate , que eft fupra tempus : - ficut tlle qui vadit. t j j li f à gar viam, non videt illos qui pof? eum veniunt ;. [ed ille, qui ! nj ab aliqua altitudine totam «iam iniuetur ,. fimul «idet o« RURT wnes iran[euntes per voiam. Idem in r. Sent. difc. t 38. q. un.a. 5. C. ait : Deus omnia. contingentia in temi temporibus diverfis , ab eterno praentialiter videt , mont "Ü t tantüm ut babentia e[Je in cognitione fua. Item 1- 3' hahet ] contra Gentes, c. 154. Fütura contingentia foli Di- vine cognitioni fab[unt , quia ea in [e ipfis videt, cim fint "ts Deo prefentia vatione fuce cternitatis. ltem q. 2. de : ls veritate. à. 12. & P.I « q.57. a. 3. C. Deus videt o- L] j 0&0 1nnia vw 4, ) ln DE ATTRIBUTIS DIV. IN SPEC. 173 iv 1 g i mnia in fua eternitate ; l: i i que cim fit fmplex , toti tem- pori adefl, & ipfum concl 4dii. Et ideo unus Dei intui- tus fertur in omnia Wi t (j , Qu agunz*ur þerf £otum tempus , fr- cut in prefentia, W D j V M fl GUSTINTI. PnRosATUR Conclufio 4. authoritate s. A u- Jl LlLgypg e Civit. Dei. c. 21. ait: AJNon ulló modó ^ früt r Dei. fcientia voariatur , ut alia in ea J fiant, que nondu in funt, alia que Jam fimt, alia que fue- fl i Ü Yuni; nonenim more noftro ille, t f quod futurum eft, pro- Jpicit, vel quod prefens eft., ajpicit, vel quod preterium um eft vefpicit, fed alio modo q Á ii uodam à noft rarum cogitatio- num confuetudirie long? latéque dicerfo ; üle quippe non LC non t ex boc in illud cogitatione mutata , féd omnino 1N coM- eIDO,iD qud MUTABILITER videt » Üta ut illa quidem que tem- Jnum il poraliter fiunt, & futura n ondum fint, && prefentia jam jrefant Jmt, & proterita jam mo nfmts; ipfe veró bec omnia ron m d 7 Canfam STABILI àc SEMPITERNA PRJESEN TIA Conn- prebendat, niec aliter oculis, aliter mente, nec aliter nunc, tepeva] aliter boflea ; quoniam mon Jicut noftra , ita & ejus quo- M 3. Dlini que fcientia trium temporui ", p rafentis videlicet , prete- um fl viti C9. futuri varietate mutatu r5 megue enim ejus inten. it iil tio de cogitatione in cogitatione m t Vanfit , in cujus incor- fait b ai poreo intuitu. fimul adfunt cun&ta que novit. Jam fic: iunt; f , juxta S. Auguftinum Deus al iter novit res futu- ras, quàm nos ; y, fii ergó non tantüm ipfi funt pre- jn r at fentia futura per fpeciem &ideam. Item: Deus jamante mill jt Contigt Í eannos habuit eandem cognitiónem inlr i j & modum t enendi de mea hodierna Exiftentia, u la m quem habet nunc ; ergo ficut nunc in eam ten- u dit tanquam aliqu id pbyficé prefens , ita etiam ante [ I mille annosin ea | ficé prefens. mtendebat tanquam aliquid phy- X f l C Dut 7. ait: 2. L. o&oginta fri.um quæitiogum q.1 Omne jm ,'DISPUT*'ATIQ II I. N ) 174 i u i Qmme preteritum jam non eft , ac futurim mondum eft ; j emne igitur & preteritum Cj [uturum deoft ; apud Deun rgïWt! fe u ) autewn mibil deeft 5 mec prateritum igitur , mec futurum, gmz féd omne prafens eft apud Deum. ad Simplicianum q. 2. s Quidef; P &.- j jnt t s heiis ! L d SCIENTIA , nifi [cientia futurorum ? — quid autem vuTURUM eff Deo, quiomnia füpergreditur tempora? "I if r Jf enim in cientia ves babet , non funt ei future fed pra- fentes , ac per boc nonjam PRJESCIENTIA. féd ian- ',Wgog 8 i dici poteft ..f autem ficut in ordine us t ium SCIENTIA iemporaliu, m creaturarum , ita & apud Deum mondum jj futura, funt , fed ea prevvenit fciendó : Brs imyf p funi , que ergo ea feniit , uno quidew 1nodo [ecundum * U T U R O- finri t RUM frejcienizam , aliero oeró inodo fecunduim P R - i 000 06 uid ergo temporaliter acce- if SENTIUM /ientiam ; aliq dit fcientie Dei , quod abfurd i[fmum €g falfum eft ;. f Ti auiem ea , qu& prafc clentia erat prius , poftea fcientia fit m in Deo, admiitit muiabilitatem. ..Placet ergo, ut nmn TE dicamus prefcientiam Dei , fed. tantian fcientiam. YUA 17. ZiIngelis fanttis futura . L.4. de Trinit. c. TAT Deus per. Verbum fap ientiamque fuam ubi & futura && LT ; t5 quia idonei mon erant in dter- II W preierita [Lant, indica " [lüï J quütatem fpiritualis inco mmutabilisque nature aciem men- d iMf üis tam conflanier infigere, ut in ipfa fapientia Conditoris MR aique Retoris univerfitatis viderent voolumina. faculo- Ti n vum, quod ib jAM ESSENT , (2 SEMPER ES- | L | AA i(n sENT , bíauiem FUTURA ESSENT, Ui NON LT ESSENT. s. L.s. de Trinit. c.16.. 4pud Deum nec pra- terita tranfievunt , & futura jam fata funt. h Dnif 6. L.15. de Trinit. c. z. . Quis bominum po t !tgn[pe&um ! comprebendere if1am fapientiaim , qua nvoijt Deus omnia, ii "M ia u nec ea, que dicuntur praierita, ibi preiere 166 D ll Ui li DE ATTRIBUTIS DIV. ,IN SPEC. 175 I j QT nec ea que dicuntur futura, quafi defþnt, ex[pettentur ut veniant ; Jed & praierita & futura cum prafntibus Jint cun&a prefentias mec fingula cogitentur, €9 ab alüs l üldefi; ad alia cogitandó tranfe u ? prafto [imt univerfa. atur , fed in uno confpettu. famul li g As 7. L.de vera Relig. c.49. ait : Quid fit eter- witas non mifi intellig if endó con[bicio 5 tmentis quippe af- IbNtIA fj fetiu omneim MU T ABILITATEM ab eternitate fe- LT jungo, &g in i 7) f à &ternitate nulla temporis fatia cerno, ll Da g quia [patia temporis preteritis & füturis vevum tmotibus 1 iil con[lant ; mibil auiem preterit in eterno . € nibil fu- guruim eft, quia C^ quod preterit , e[fe defamt , lii PUTU C& quod todur pj futurum eft , nondum e[Je cepit ; &lernitas autem ian- tun MODO EST, mnec fuit ttfor d erit quafi adbuc mondum fit. quafi jam. non, fit , vec 5 mf 8. In Pfal. zor. Concione ». poft medium. at od li , d ANon aliud anni Dei &? aliud Deus ; fed anni Dei eter- mitasefo ; eiermitas ipfa Dei fubflantia eff , que nibil um oetim, babet MUTABILES ibimibil eftl preteritum » quaft ndi d jam non fa. , mibil eft futurum quafi nondum fit , fed non huli u eft illinifi EsT , non eft. illi fuit & erit ; quia o fj erat quod fuit jam mon eft , TT €9. quod erit nondum eft ; — fed quidquid illi ef , non mifi gsT. [rpimit (i 9. In Pfal. 125. poft medium. | Quaf de prete- TU vito loquebatur cum dixit : foderunt manus mneas C pe- & srun des meos , dinumeraverunt omnia o[Ja mea s. mon dixit: SENT, i foffuri funt 5 mon dixit : dinumerabunt 5 futura erant, €9 quafi fatta cantabantur ;; omnia enim que futura funt Deo jam . fa&a funt. Idem repetit in Píal. ». E u D aol Io. Epiftx2. c.31. h T ngeli di&ti funt veni[fe in confpettum Dei. — ANon opus efl oflendere, quomodo Qu m boc te L//) a p iporaliter fiat , cium in Dei confpettu Jint omnig i ; i feuper. Pno- 176 DISPUTATIO IIl L2) "l jilul PO f; ATUR Conclufio s. Authoritate alio- j a rüm SS.Patrum. ^r. $; HIERONY MUS initio ^diil /," Coment. in Jerem. de Deo ait : Cui nondum fatta u IT rE jam fatta funt fecundum illud, quod zdpoftolus loquitur : ) , quaft ea, que e[Jent. qui voc«oit ea , qu& mon erant ! IBOETF 9. S. GREGORIUS M. in Job. l. r2. Moral. c.I. JBreves dies bominis : numerus menfium ejus a- ) pr(äfüiïi'(l [ ysr; w j | ] pudteeft. — .Hoc apud no s velut non e[[e confiderat Deus, dAN quod. tanta velocitate transcurrit. — Quia vverà apud O- Pmiïïäv:iü Di smnipotentem .Deum etia m labentia flant , apud eum e[Je muimerum moftrorum menfium . perbibet. Idem 1. 2o. a f um Moral. c.23. uomodo Deus eft prafcius, cim nulla -& fcimus. quia Deo hhopdl nifi que futura funt pra[ciantur 5 t MUUH nibil futurum e[i, ante cuus oculos preterita aulla funt, anfeunt , futura non veniunt ; quippe u at pre[entia mon tr atty dfemyt quia omne quod o bis fuit &9 erit, inejus profpettu praj[to d prefens ejt , fcire potius poteft quam iemis D eff ; & omne quo otent0nd grefcire ? & tamen dicitur pra [cius , quia ea que nobis videi, que tamen ipfi femper prajto fant : t n a :w futura . funt, j prejcius dicitur , quamvis nequaquam futurum prarvideat, hrfcu en$ ul idet ; mam 6 quecunque funt, mon ab RA RC ! quod prafe D eeternitate ejus ideo videntur qu ia funt; fed ideo funt quia Wicio videntur. - Dum ergo ad erba mutabilitatis noftra de- dret a ! :; fcendit, ex eis, qui potefL., afcen dat adincommutabilitatem. (l if in illo i Dei, ut videat fine pravvifionibus pre[cientem : f&vnd i enim nec preterita mec fuiura. veperiri queuni , [? fs cuntta mutabilia 1M MU TABILITER durdni , l uH]hQ AR que in fe ipfis f£ mul exiftere mon po[[unt,, illi fümul omnia f lr , quod tranfit : curren- a[fftunt, nibilque in illo preteri "Aj tia [lant. Similia habet l. s. Moral. €c.25. f; du [ 3. SO PETRUS DAMIANI Epift. 4. de O- ) QU mnipotentia Dei.c.8.ait: Ommniaque apud nos & à : i n labendo difcurrunt, & per tanporum fUithugiz'ne s.fq'va- " ( j ïzcmt, * EL | l, DE ATTRIBUTIS DIV. IN SPEC. 177 J &uthoritate " ( ! oviant )N Ti , apud illud HopxE (eternitatis) flant, & jm- mobiliter perfeoerant ; in illo Bo pE dies ile adbuc A t Df l immobilis ef?, in quo mundus fumpfit originem 5 in illo ] u !-jam 69 ille efd , inquo judicandus eft p'er eterni judicii Y 1A equitatem. I) 4. BogTivs de confolatione ait: Coram U mf U^ . Deo prejfentia nontranfeunt ; fixa flant futura, non ex- du eGantur ; . omnia funt famul, etiam nobis facceffroa. IT 5. S. ANsELMUs l. de cafu diaboli. c. »r. 1^, Dd u . ddem] Prejcientia Dei non propri? dicitur prejcientia ; cian enim omnia fen j Jiiu, cümy grajcientiam , [ed prefentium fcientiam. iper fent prefentia, mon babet futuramm itur quii PRosATUR Conclufio 6. ratione quam af- n fert P. MEZGER. Iilàd omne eft praefens in ts qiy eternitate fecundüm effe phyficum, cujus reali m durationi &ternitas Dei indivifib iliter coéxiftit; p p fed eternitas Dei indivifibiliter coéxiftit o- nüsp! mnium creaturarum reali durationi ; ergo illee npe fradj omnes funt in eternitate Dei przefentes fecun- ww duüm effephyficum & reale. Maj. prob.. Certum j fii,? eft, quód cternitas tanquam fuprema & infinita L J l l foido] , duratio phyficé coéxiftat omni rei in aliqua tem- Wim" poris differentia produ&tee : vel ergo omnibus mumidi co&xiftit tota fimul uniformiter & immutabiliter vel (mmi non? fifeundum, jam contra hypothefin non rir effet eternitas ; hzec enim eft immutabilis & in- "T divifibilis duratio, unum prefentialiter flang munc. l, iif 5i primum, habetur intentum ; quia fi omnibus jimii.t J?mul tota co&xiftit, omnia facit fibi preefentia, & rl 1. C2j quidem juxta füam phyficam durationem & ex- fpil T iftentiam ; quid enim aliud eft prefentia quàm ! uf j| Co&xiftentia ?. Min. primi fyllogifii eft certa ; quia ernitas Dei quatenus infmita tangit omne tem- j W ct J D..Amort "Tratt. de Deo. M pus ! — ) g 178 DISP.UTATIO TII. n H pus omnemque durationem realem ? quatenus ï j n autem indivifibilis eft, fic tota affiftit omnibus & non per partes : quatenus immutabilis in ratione i jf Jl quæx hi menfurse, fic nón exfpe&tat adventum unius tem- j poris poftaliud, fed fuó modó (nempe prafentia- . : ä ais ; j liter & immutabiliter ) cuncta menfurat, prout a- nima indivifibilis omnibus partibus corporis iDus d g n quamvis diverfa loca occupantibus indivifibilis tota affiftit, & indivifibile centrum correfpondet d omnibus lineis d ^ centro ad perypheriam du&tis. LA N PROBATUR Conclufi ( Nifi creatura yitenté effentDeo phyficé prefentesin eternitate, Deus cimfiidd áb zeterno non haberet fcientiam vifionis 5 fed Wi n hoc eftfalfum ; ergo. Mgj. prob. Scientià vi- r n fionis eft cognitio rei in fe phyficé prafentis; fed detoxt fi creature non funt in «ternitate Deo prefen- ts f tes, Deus ab eterno non haberet cognitionem yinconty de ipfis prout de rebus, quis funt phyficé pte- 4 TROMA fentes. 1 AUGUS PRosATUR Conclufio g. Si resaliquando "idor at funtphyficé Deo prefentes, aliquando autem non tl d preefentes, fequitur, fcientiam Dei de rebus fore TOR mutabilem 3. fed hoc eft falfum 5 ergo. Mmaj. prob. Sequeretur; quód illa fcientia aliquando l Y fit intuitiva rei przefentis üt preefentis, aliquando mtatempump veré non fit intuitiva rei prefentis üt profentis: I v vel faltem fequeretur, quód alió modó effet in- i ; j Uä tuitivarerum üt prefentium, aliter üt futurorum. j i T0 Y Ergo. "Ut Solvuntur Objectiones.- AiQfüm OsjrcrTUR 1. contra primam Conclufio- Q h quää tem. 1. Nihil factum poteft dici de Deo ; fed *ïa Qd v Min. prob. eternitas ;Pc aliqïïiid fa&um ; g;*go. BOEL- At D ) e&lem i DE ATTRIBUTIS DIV. IN SPEC. 179 Qu aïïi&to TU BOETIUS l$. de confolatione. Profa ultima Af li Iy «ernitatem. dicit : quod nunc fluens facit tempus 5 munc ftans facit ]entum D Et s. AUGUsTINUS l. octoginta Vr trium quaitionum q. 25. dicit, quód JDeus fit 4u- tbor eternitatis. I I DEU 2. Quod eft ante eternitatem & Pattlys Ü poft zternitatem , non mienfüratur zeternitates ] tDb fed Deus eft ante eternitatem, üt dicit A RIsTO- Ff Corf TELES inl de caufis. propofitione ».5 imó et- Yoleram d iam eft poft a&ternitatem 5 quia Exod. 3. dicitur: Al cta Regnabit in eternum & ultra 5. ergo. 3. In ster- ermitafo nitate non eft prefens, preteritum & futurum, cum fit tota fimul ; fed de Deo dicuntur in Ícri- Vifionis ; E turis verba ; . Stienti prefentis temporis , preterii, & futuri; ergo. ytefatts ( REsPONDEO 2d z. n. Min. ed prob, dift. a, U 3 gl 'unc ftans facit zeternitatem fecundum noftrum TO dum concipiendi. c. phyficé. n. Ita refpon- U gt Ad' Tex- S. THOMAS 1.P:q.10.8.9. d t. tum D. AUGUSTINI RESPONDEO. dift, Deus o testigi eft Au&or cternitatis participate. c. impartici- RYOU. eateo. . JEternitas participata confiftit in du- &i dt Wbu?f rationibus fucceflivis »; em. fyncategorematice infinitis, Sentia al d 2 tt. Maj.dift.Min. Deus eftantexter- lts* nitatem participatam.c. imparticipatam.n. uod WW fi quis velit urgere eum textum , quo dicitur, (mi& Deum regnaturum ultra eternum ;; poteft dici ; writ poft finem horum temporum à Deo creandum fore unicum inftans fimultaneum fine fucceffione o durationum, adeó ut tam ea, quse dantur in in- au0s ferno, quàm in coelo menfuranda fint unicó in- ii ftanti, quod vocari poteft eternitas. . vel dift. fic: eus regnabit ultra eternum fumendó &ternum p i Ma pro 'DE ATTR 18o DISPUTATIO III, p pro feculo. c. pro duratione imparticipata. n. in il Ita S. Thomas l. cc. Ad j di&- ft. Min. Dicuntur de Dweö "d 3. c. Maj. di reteritum & futurum, inquantum Deus fua &- J VN ficd ternitate comprehendit omnes differentias tem- OB]ïCïT poris. c. aliter. n. Ita rurfus S. Thomas. 1. cc. O 4 LX pJprcrruR 2. contra fecundam Conclu- ia fionem. 1. Si Deus folus effet cternus , tunc bx[æcam&ïe non darentur plures eeternitates 5 fed dantur plu- res; ergo. Mim. prob. Dan. 12. dicitur: Qu lp&?a;re; | diunt multos, erunt quafi flelle in per- simi / ad juflitiam eru [ U: etuas cternitates. 2. Matth. 25. dicitur [) Ite in li ] /h(/[ ienemeiermun, — Exgo non folus Deus eft eternus. vl 3. Principia demonftrationum dicuntur pariter AQIHU*] 1 (; propofi tiones s&ternz veritatis ; ergo. ( | REsPONDEO ad 1. dift. Maj. Non daren- ^R Q tur plure s cternitates imparticipate , & à farie ante.c. participate & à parte po[r. n. Poteft Deus hm Ti d communicare creaturis v.gr. intransmutabilita- "; j tem, adeoque seternitatem, vi cujus illis omnia tfir fint prafentia, quz funt per eternitatem aliquan- Et poteft effe, illam eternitatem hi do prezfentia. ml damnatorum & Beatorum fore talem, ita ut tota illa zeternitas dicat unicum munc , nempe prefen- DT M DN ï tiam omnium malorum cujusvis damnati deme- tf &H[ j ï ritis congruentium in inferno; econtra ex parte Beatorum sternitatem effe prafentiam omnium if — j I EUWQ bonorum proportionatorum meritis cujuslibet dU Beati incoedlos Quod fi etiam ex parte corporum ologx ?IC l J/ h l in tormentis vel gloria accidentali fücceffio fu- tura eft, nil tamen refpicitur ut futurum, nec da- At f l Sed in hac re incerta P tur exfpe&tatio futuri. W 4 e[t D nolim quidquam afIirmare. Ad 2. Y U DE ATTRIBUTIS DIV. IN SPEC. I8I e imparticj ! i ld 2. patet refponfio ex precedenti refpon- t fione ad 1. £m— j ZAd 3.. dift. a. Dicuntur hz veritates effe a lum D " ! terne in intelle&u Divino. c. alibi. n. lta S. fs Üf j Thomas hic a. 3. ad 3. LO Cündim OBJICITUR 3. contra tertiam Conclufio- ( | nem. I. Poteft dici, quod Patres tantüm velint g ", affirma re prefentiam rerum objettivam, non autem 5 ld pbyficam & realem; ergoexillisnihilprobatur. 9 [ 12. (ici ün I pfi Patres fe tantüm explicant de prefentia re- ff fl i rumoljetiova; ergo. Znt.prob. s. &AMBROSIUS tür:| 1. de fide. c. 7. ait : Quomodo ergo fatia funt, que Wsetetes futura funt , nift quia operatoria virtus & Jcientia com- Kuttr pj grebendit.-mumerum. omnium fcculorum ? 3. S. Au- q. guftinus l. adOrofium cóntra Prifcillianiftas. £.8. | Md ait : Unde illud, quod ajunt, in ejus fapientia jam piz, u fuiffe fatta omnia, antequam in ipfa formas & modos 1 Pod] proprios proferrent , atque in fuis ordinibus apparerent, Mrasmuj fom fobrié dicitur ; fatta enim quomodo e[fent, antequam jl facta effent ; — féd in. Dei. fapientia omnium faciendorum waeng fütiones e[Je poterant , non tamen fatta. [lam eterr: KzsPoNDEO adi.n.a. Ratio eft r. quia tuem, t fi Patres intelligerent tantüm intentionalem & I': , p —— ' objeétivam rerum fluentium prefentiam , que s danyni R— l omnibus naturis rationalibus eft communis, fru- Eu ftra illam s. cREGORrIUs l.cc. diceret incom- econat ;, fontm prebenfibiiem , & cREGORIUS NyssENUS l. contra Ekunomium, znexplicabilem: s. ANSELMUS Yerits Q* x patetit Monologii c. 22. fruftra diceret tam contrariam " yali t ïf cundian prolationem , quàm nece[Jariam fecundiam proba- tonem ; nihil enim foret facilius, quàm Deo etffe füturm? p i prefentia omnia futura, ficut nobis v.gr. prze- . fens eft in cognitione futura eclypfis, vel crafti- 3 nuin 182 DISPüTATIOfHL j DIW | num convivium. 2. Si res tantüm effent Deo i w prafentes per cog nitionem, tunc malé diceren- l Sic enim non poteft dici cra- jj tur jam fatte e[Je. j jj um ftina dies jam fa&ta eft, quamvis in niea cogni- 3. Quia pr&- j qu tem tione fit prefens & certó futura. ij i z fentia rerum tantüm objeGiva ac idealis optimé fu. U ftat cum frefcientia futurorum , quam tamen in yilhs, Y Deo proprié dari negant s. AUGUSTIN Us' 5 GREGORIUS, & s. ANSELMUS. l. cc. Imó gt ] | $. GREGORIUS dicit: mon aliter dari preefcien- us tiam in Deo, quàm in illo datur ira & peenitentia, NT W TL ícilicet improprié tantüm. 4. Quia Patres lo- Apülro/m [ quuntur de «ternitate ut fundante coéxiftentiam l in : i Il cum rebus tanquam de fpeciali attributo Divino, [ [ diftin&to ab attributo cognitionis ; atqui non effet 7 J ARU T u " diftin&tum, fi tantüm diceret cognitionem certam | ) futurorum. 5. Quia s. THO MAS' exprefsé ne- ) J Jl ] dfeotyl l DI gat per hoc precisé res effe prefentes in Deo, quód rationes rerum fint in intelle&u Divino. 001 l ic dl i P-,'Iq qq 14- £5 IS- Ce d 92. n.a. ad pro h. dift. INon fa&tafunt, que ff Mmtg Ü im futura fünt ; exiftentià reali diftin&ta ab ea, qua TO primüm res futura eft. c. indiftincta. fuhd. ita Ut D AOAU ) u fattum effe. dicat prioritatem temporis. c. ita Ut i precisé dicat veritatem relationis immediate, feity L ]i 4 quam habet eternitas Dei ad exiftentiam rei fu- i turz, ut abftrahentis ab hac differentia temporis. m g Z Wi n. I. S. AMBROsIUS hóc locó agit contra Pri- N Vi fcillianiftas, qui dicebant, res habere aliquod effe h ftni productum à Deo ab eterno , antequam fint in od tempore. Bené ergo docetS. Ambrofius, quod d [ t non alió modó ab «terno fa&a fint quoad effe "i 1:11E diftin&um à rebus, 'nifl inquantum continent in 1 SUbl 0 qur DE ATTRIBUTIS DIV. IN SPEC. 183 Wi e l T m l in fcientia Divina, qua Deus noh nefcit , fed vi- det & fcit prefentia, L icu diäp EVIS in Te l Zld 3. eódem modóÓ refpondeo. dift. NNon ) fa&ze funt res quoad effe diftin&um.à reali exi- ' iaci ld ï ; ftentia in tempore. c. indiftin&tum /ubd, ut prius. Hunc cum D. Ambrofio etiam S. Auguftini effe fenfum, qui & ipfe hóc locó a UGUSTINUs git contra Prïffci/ï- fUs, ] ( lianiftas, patet illum legenti. OsBJicrTUR 4. contra eandem. r.'s. AU- ïeïl' (dar pl GUSTINUS l.r. deGen. adlitteram. c.18. dicit : 4 G Denits Res antequam fierent, erant. & non erant :: erant in Dei Jui Ratres COéxifleni Jcientia, non erant in fuanatura. 2. Idem de verbis Apoftoli ait ; Deus babet eletos fuos apud femetipfum dhto Dipi dj tf non in fua matura, fed in prefcientia fua ;; ergo pre- fentia rerum in. Deo tantüm eft intentionalis, itinem vt idealis, feu in effe cognito, non autem phyfica Avegnti & in effe phyfico. lentes ] —a REsPoNDEO adr.dift.a. Non erant infua telledn Dj natura quoad effe diftin&um ab exiftentia tem- porali. c. indiftin&tum. f/ubd. ita ut TO erani dicat Bw differentiam temporis breviam, c. ita ut dicat iba ab tantüm relationem aternitatis Divine ad obje- nda. J Cum , fümptum abftractivé ab effe relativo tem- iponis c.| poris, quod fe habet tantüm relativé ad nos Ynis jmmd relativé ad Deum. n. | & iflentimt "d 2. idem refpondeo. D. AUGUSTINUS renti t .enim iterum loquitur contra Prifcillianiftas, qui ag t admittebant aliquod effe produ&tum di/tinctum ab effe rerum in tempore. Siigitur confideremus yredit mtequamïï res quoad hoc di/tinttum , utique non alió modó (mbros hoj erant nifi tantüm in prafcientia Dei4 fumendó fnt hunc terminum in fenfu vulgari, in quo tunc D. Ifr Auguftinus eum ufürpabatutpote loquens qd.po- um m pulum. SubdifünGio refponfionis etiam colli- M 4 gitur 1844 DISPUTATIO ii gitur— ex ipfo Auguftino, dum aliter confiderat j 1 res relaté ad nos, aliter relaté ad Deum. Soli- | loq. c. 12. fic ait : Quod ego per fucce[Jus dierum & i, ii 0[W ) i im at J temporum, binc ad mülle annos. bujus temporalitatis ex- [peéto , in confpettu eternitatis tue jam fattum eft 5. &9 l J TOR ! ? J gnuas ( quod futurum eft , jam fa&um eft. OngJrcrTURS.contraeandem. T. s. THO- g vt Ó MAS I.2. q. 9I. à. I. ad 1. dicit : Ea que in fe jj m ipfis non funt , apud Deum exiftunt , inquantum [uni ab p p n EU Á ipfo cognita & praordinata; ergo non datur alia pree- exiftentiarerum nifi per cognitionem. . 2. Quan- qi t l ! ií T do $. Thomas L P. q. 14. a. 13. pofuit hanc pro- ] | pofitionem : JDei intuitus fertur. fuper omnia ab - at ! Ll Tioon) terno , prout funt in fua prafentialitate , mox tunc jam Guilielmus Lamarenfis Ord. Min. in libro fuo, dunpt ä :. — ; quem infcripfit : Corre&orium operum Fr. Thome, u n dixit, hanc propofitionem non babere veritatem, fed v fs | ! | continere errorem manifeflum, quatenus afferit, con- ul tingentia que non funt realiter in tempore, jam hts at t atem realiter & actualiter effe per naturas fuas in eter- nitate. Verüm contra hunc fcripfit Defenforium imter librorum S. Thome B. /£gidius Columna, Romanus, tf Cardinalis & Do&oris Angelici Difcipulus ex au- Ti ditu; in quo defenforio feu Corre&torio corruptorii Owilrd Fr. Thome, D.'Thomam explicat. de coéxiftentia l tantüm intentionali, objeCtiva ac ideali. Ergo revera Wxipe non erat alía mens S. Thome. fnt. prob. Ex Rnj Verbis ZEgidii Romani, Fundati[f/mi dicti ; nam lY ' 4l H[] defenforii fui a.3. fic ait : .Ex bis patet, quid S. x*üntp ! li Thomas (prout ifli imponunt ipfi & falsó) mon inten- 1] Qefy debat ,. quod omnia , qua fibi inmvicem fuccedunt in tem- i &IOI]e] pore , in natura propria Deo coexiflant in eternitate , li Q li eàt, ab €o eorum prefentia aternaliter intus aiur, €9 fic otnnia i u DE ATTRIBUTïS DIV. IN SPEC. 185 . l emnia. fibi dicantur prefentia, Et infra: Dicendum quod res. funt prafentes Deo ab eterno non in fa. exi- rfUCCE ll d;ïïl; u At ftentia attuali , fed quia Deus attu intuetur eorum £re- . Jentiam eternaliter per boc , quód omnium verum rationes J J f i , exemplares in fe ipfo cogno[cit , & omnia per ipfas per- d ,,, Jee cog nitas cognofcit in natura propria, quorum Jcili- 1 i p lf cet per vationes caufales imvenitur caufa ; & fic debet intelligi, quod dicit S. Thomas , quod intuitus IDei. fer- UM Á J at dj 1 iur fuper omnium in tempore fibi fuccedentium prefentia- TIefn, . o. litate, non folimm quia babet rationes eorum apud fe , ut ( X lg "] quidam dicunt, fed intuendo ea eternaliter in fua prafen- talitate, quam finul à Deo, àt dittum eft » cognitam [uc- Jar oitijg ij cefrot babent in natura fua. TOt Gine j RzsPONDEO adi.dift.a. Resexiftunt a- . It bro 6 pud Deum per cognitionem caufaliter. c. forma- m P. Th . fliter. n. Cognitio Divina, qua Deus caufàt o- iwith| mnes effe &us fine ullo intermedio temporis ac us afert ! inftantium, refpectivo fui & effe&uum, eft caufa btj ! fimultatis ac coéxiftentiz, qux datur inter Deum uBíü5l! & res ab zterno ; non tamen eft ipfa coéxiften- ipfit D tia, prout ex D. Thoma oftenfum eft, Dein ml poffet refponderi, S.'Thomam 1. cc. non'ne gare Digut preefentialitatem rerum phyficam, fed tantüm bíc müsm C? nunc abftrahere. : de od 4d2. dift. Non eft verum, quód omnia fint j hm prefentia Deo ab cterno prefentialitate refpe- hi. r. &iva fimul temporis. c, refpectiva tantüm zter- i | nitatis. n. il d Ipfe /Egidius fe explicat,. quomodo l ) res fint prefentes ab eterno, inquantum fcilicet 3 | AUL ISa Deus intuetur rationes caufales rerum, intuendó uam actionem productivam rerum fine medio j] deMM gl f y) temporis inter hanc fuam cognitionem, actionem j ( Mi .m',u:ü i i UsS Vl« r,;* PTP du&tivam , & rem prodq&am ; licéet De deat 0196 — DISPUTATIO III. dela.t intercedere media tempora inter res ipfas | j debeml produdias. Hinc mcrpiUs Quodlibeto 6. q. 1. n 0 fatetur: Deum eódem modó videre facienda, jl , | qdl& ] quomodo videt prefentia ; cüm ergo Deus vi- HIEROM deat przfentia fub modo preefentialitatis, neceffe a pf 2 eft, utetiam videàt resfuturas fub eo mo doprae- n fentialitatis.. Sichabet: JDeus mon aliter [cit fatta, sfoeft , quàm facienda , quantum eft ex parte Jcientis ; quia non nm aonm pleniorem cognitionem babet de vebus fattis quàm facien- y, aj dis ; fciebat enim ves fattas, antequam fierent, quantum, ii £ i ad eas circumflantias , fecundum quas fierà debebant , ut l 71 / / nibil ejus fcientie accreverit ex faction ererum. . Sedia- dlf/ üv ii amen, quantum eft ex parte rerum. [citarum ,. aliter fcit í f/ j fatta quàm facienda ; . quia fatta fcit e[Je fata , 6 fa- I j äl / iï JJ [ lii cienda [cit e[fe facienda , aliter deciperetur in fua [cien- £ ;r ID iia. Deus itaque non aliter fe babet fciens fatta C fa- ts cienda ; fed ipfa fcita aliter fe babent fa£ta C9" facienda. Idem in 1. dift. 38. q. 2. ad r. Deus [cit futurum z ln d m e[f futurum , fed absque futuritione fcientie fue 5 & jcit. preteritum e[Ja prateritum , Jed absque preateritione ib u t (ün fapientie fue. Rationem hujus x ar1Drus dift. 8. q.6.dathanc: quia Deus eft enter -ens ; alia autem 'a;ia ! '(hi Y l : W entia non funt enter -ens, [eu per. f[uum e[e. Noftra ! cognitio v.gr. habet fuam fpeciem & effe ab ob- [ W lr je&o aut caufa extrinfeca ;; & ideo pro diverfa lm mutatione ob'e&i aut caufie etiam mutatur co- l [ Uil ! : gnitios Divina autem cognitio habet totum effe H " Itl àfe, & ideo licét produ&ta diverfa & mutabilia .. ^ 25 Ml El Á Q (nt, ipfa tamen non eft diverfa nec mutabilis. n n OnjgrcrrUR Ó. contra eandem. Si ex eo, m quod Patres dicant omnia Deo effe prafentia, EM re&e concludimus omnia a&u & realiter ac phy- " eilr á quód q eïï[ïunt ficé effeDeo pr,æfent;.ia.; tunc etiam ex eo Patres ? qu . DE ATTRIBUTIS DIV. IN SPEC. 197 Ut ! T uj ! Patres dicant futüra refpe&u Dei jam effe pre- j Videre fa , terita, debemus concludere, n ullam rem amplius exiftere, utpote jam precter itam,fed; ergo. Min. r pateét ; quia id rationi contrariatur, & authoritati S D. HIERONYMI in c: D eo m 2. Epift. ad Eph. ubi af- ferit ; preterita dicin on quafi non fint, fed ad TRU d confirmandam hominu "t n m fidem;5 reddens enim rationem , cur feriptura futurum per przteri- LU tum nonnunquam ex i T if primat, ait: boc autemdeo fit, me, quia futura femp er incerta fünt , bominum Jpes j jïe ! Z U;FMM , flu&tuet. & vacillet , "W. apud Deum , ea que Deus futura cognovit, cui nibil ambiguum eft , -quaft jam fatta W. gl , memorantur , ut. quia preterita (fefida Jécundum. Philofopbos 6 fieri infe&ta. mon. po[funt , quaft. jam. fa&ta. babeantur , Mf quefutura funt, f fig REsrowDEO. n. Mgaj. & fuppofitum, quod tita o f Patres tam illimitaté dic ant futura Dus fj jàm effe prze- terita, ficut dicunt futura effe D eo prafentia ; t intit f üt enim ex S. Auguftino v idimus, tantüm dicunt absgue t futura effe quafi przeterita. Dicunt quidem ea, EGIDIUSÉ qui& futura fünt, coram De 0 jam faé&ta effe, fed ir- 0s d facta de prefenti , non faca de preterito, Sic in umor. ) primo inftanti determinationis verum eft dicere iem &efe apud homines; factum eft : confummatum eft. ideo n t OsJrciTUR]7. contra eandem. .Ad hoc [ ! tiam mut ut Deus videat actus futuros liberos in reali eo- habet t rüm coexiftentia cum &ternitate, neceffe eft, verta k ut realiter coexiftant deternitati ; atqui a&us fu- f n turi liberi non coexiftunt realiter ct ernitati ; ergo. Min. prob. xden. $ Illüd realiter non coexiftit &ternitati, quod fecundüm effe fuu m proprium 10 669 prvï non exiftit ab eterno ; k retit fed a&us futuri liberi * Y non exiftunt ab ceterno fecundüm fuum effe tf pro- 198 DISPUTATIO "bt proprium; ergo. Min. patet ; quia a&us futuri (P t ii j liberi nondum funt pofiti extra füam caufam, nempe extra voluntatem humanam , qu&e non- ; üentes Maj. g i T l dum exiftit aut nondum eft determinata. rob. Duorum coéxiftentia nihil aliud eft, | jj d j mumï quàm fimultanea eorum exiftentia ; ergo illud ï] non coéxiftit :ternitati, quod omnino non ex- (do Y n« iftit ab &terno. "Ant. prob. INon poteft affigna- itio d ri aliud fandamentum hujus relationis coexiften- lo üs, nifi fimultanea utriusque extremi exiftentia. sehto d BEsPONDEO. dift. Maj. Neceffe eft, ut quir a coexiflant zeternitati, per copulam propofitionis C atemuta d importando precife relationem reciprocam im- mediatam inter eternitatem Dei , & exiftentiam n D l H P a g objecti abftra&tivé fumptam à modo temporis. C. 1 importando per copul am modum temporis pr- iinem À Quando res : xteQuratio fentis vel prseteriti vel futuri. n. dicuntur phyficé Deo prefentes, feu Deo co- vf du exiftere per eternitatem , copula propofitionis E ; »Anti-Chn'l non fumitur cum adjacénte , feu confignificato ? : - 1 Qünio temporis; fed, prout fit in materia neceffaria, ! v. gr. Petrus eft homo, fignificatur fola conne- j i deun xio predicati cum fübjecto fine ulla differentia At d determinatitemporis. Significatur enim fola rela- Rn tio obje&torum immediata ad durationem geterni- um tatis. fine refpe&u ad ullam differentiam tempo- d COl rumintermediam interExiftentiamDei, & exiften- TUf tiam creaturz,quamvis reipfa creaturz relative ad t X-Cni li nos non exiftant fine differentia temporis. hinc bené notandum eft;' in omni creatura dari rIlOll p['()poi tres relationes formaliter inter fe diverfas: Una velatio eft ad Deun , qua refpicit Deum coexiften- 1; on re€- U ln tem fine intermedio temporis , 'hoc g, n D Ja fpici- I DE ATTRIBUTIS DIV. IN SPEC. QUi sfb il 189 f A t fpiciendó intermediuhï temporis, utpote quod Tim Q non datur : altera velatio efl. ad alias creaturas , ut "i 4 ! coexiftentes abfítrahendó à differentii 8 tempo- Tibl d rUm: tertia relatio eft ; qua ve[bicit. & creaturas alias T . €9 fünul differentias ten iorum , in quibus pofite D funt, mutuó refpectivas, etia m fe comprehen- d a dendó in eo ordine temporis. Ethzc tertia re- Lionis Q latio eft , ad quam refpicit populus, & dotti loquendó populariter. TETU xj , Prima autem & fecundá iCCelle ol relatio eft, ad quam doéti refpiciunt , dum lo- ! quuntur cum doctis & ad dottos. - Dropoft Unde Anti- ODPOCOm| Chriftus v. gr. habet qutdem coexift entiam cum ( exiftenti &ternitate, quia inter ejus durationem & dura- ( tionem Dei nullum datur intermedium inftans, D tempors €ó quód duratio sternitatis div Venyoris y ina non attingat durationem Anti- Chrifti mediat 6, Videlicet me- ,. Quando: » InDe diante duratione temporali; fed ita, utrefpiciat immediat? durationem Anti- Chrifti ; licét dura- i propol - eonfg tio Anti- Chrifti fimul per concomitantiam re- 'eria netd fpiciat durationem tem ! poralem previam, fcili- cet Adami, Noémi &c. Hinc affirmandó imme- tor (olt u diatum refpe&tum durationis Anti- Chrifti ad du- ulla düïe! j renimt rationem etermitatis divinam, non poteft negari immediatus refpectus ejusdem durationis Anti- ationend rentiamid Chrifti ad aliar durationem previam temporalem, vel confequentem, in qua coordinatur cum aliis nDei,&eL';' yorerott creaturis ; cum utique durationem temporalem Anti- Chrifti precedat alia duratio temporalis. tenpon Sed ab ifto ordine durationum temporalium in ni t priori propofitione, ubi confideratur immedia- 'e'diverlas;; tus refpe&tus reciprocus inter Deum & creatu- Jeum qu ram, tantüm à parte rei praefcinditur. Abftra- (C eü! E: io »autem non eftnegatio. Cüm grgo hect 8?'-' ta j uT 190 DISPUTATIO IIL^ um y tia relatio cujusvis creature ad concreaturam iil ful[ïe ä fecundüm ordinem durationum temporalium in- ,l m haereat omnibus creaturis, non poteft dici, eas | J j j exiftere AB J£TERNO3j quia exi/Zere AB JETER- n NO communiter ac populariter, imo & fchola- l l ln m fticé, in rigore idem fonat, ac ita exiftere , ut vel non coordinetur cum aliis creaturis intra ajfieret unoor m aliquam differentiam temporis reciprocam , nu- todm m merando durationes temporales poft fe, vel an- te fe, aut quod numeret ante fe durationes tem- (ic &f van p porales finitas in infinitum, ita ut nullum poffit inveniri harum durationum temporalium ini- o; stl qui i Mu tium. ltaque dici poteft , quód Anti- Chriftus coexiflat eternitati toii pbyfià , non tamen, quoód tbipe oté vtino d exiflat ab eterno; quia in priori propofitione im- s denomt portatur immediatus refpe&us ad durationem 1 vt o eterhitaüs ; in pofteriori autem importatur ne- iM .. gatio tefpe&tüs ad durationem preeviam zempora- tirm denl isPONDI lem; eó quód propofitio nudé prolata tantum refpiciat.ad durationes obvias ac notas, & du- i od ratio temporalis notior fit quàm duratio eeterna, Atnjré ad quam proin potius refertur attentio & inten- LUUT tio loquentium in propofitione nudé ac fimpli- A tten citer prolata. U n i. $i o- hi OsjrcrrUR 8. contra eandem. W ines creature effent Deo phyficé prefentes in DN : eternitate, tunc omnes creature eidem phyfi- 0 Cffüïlül cé ab eterno coexifterent 5 fed hoc eft falfum; 41 ;&Cï j ergo. Mijn.prob. Conftat ex Scriptura, quód T " d n[um le iundus & creature aliquando inceperint n zem- pore; ergo non coéxiftunt Deo ab eterno. — 2. Fi- "Qp des docet, nihil fuiffe ab vterno preter folum MPOI*Um, ï eo ab F Deum; ergo nec fuit aliquid coexiftens D etet- ääl 0 t N D/'E' ATTBIBUTI"S DIV. IN SPEC. | 91 adc t lt J. S AUGUS TINUS agnofcit czeterni- )n[d li tatem fuiffe antequam fierent creature; ergo non funt fimul. f hi nt. prob. 1. 12. de Civit. Dei 1 ; g C.28. ait : Si poiei iiam fuam Deus à rebus fubtrabat, ia mon. erunt , ficut C Cs 0 antequam fierent, siwn fuerunt , an- Ze dico ciernitate , n miempore. A. Si creaturs co- I5 r exifterent Deo ab cterno, vel coexifterent fe- ütironrm cundum menfütam propri& durationis, vel fe- ?Spoü'e,w cundum menfu - ram zternitatis; neutrum UH dici: poteft ergo. Min. brob. Non fecundüm menfu- U nullumþ $ TDOFali m no fam proprie durationis, quia non fuünt ab ster- 7) * neque fecundum . menfüram cternitatis s AW quia hec non eft forma intrinfeca cre | tamen, aturis, & adeoque non eft ràtio denominationis,, fed eft tWiw: tantüm ratio duraridi ipfi Deo: aut fi effet etiam v Qd tatio denominans creaturam durantem , debcret Uwmy Creaturas denominare dur antes ab cterno, ficut j eaform adenominansDeum durantem ab zterno. prola t RrsPONDEO adi. n.Maj. Nam licet verce ii ( fint hze propofitiones : Omnes ves funt pbyficé Deo dutioz .ab ceterno prefentes * Deus & ejus eiernitas coexiftunt teniols Ommibus Tebus ; omnes ves coexiflunt Deo & eteruitati. n ; INon tamen fimpliciter vera eft hzec propofitio: Wnesvés, prsterite?, prefentes & füturz.coexi- yen, 1 J'unt Deb pbyficé ab eierno. .. Nam, quamvis videa- m tur, has duas propofitiones effe fynonimas, dum u Cico: Creature omnes funi Deo pbyficé prefentes ab igdi €fermo ; & Creature omnes coexiflunt Deo ab eterno s , teverà tamen non funt fynonime , fed habent Sorpt jnepetr! l enfum diverfifum, In priori enim propofi- uone copula funt, abftrahit ab omni differentia TE temporum, ficut fit in omnibus profitionibus, que verfantur in materia neceffaria,. v. gr. Pe- gexiüensi*f D trus E DISPUTATIO IIL 192 l yPuWiS | trus eft homo, homo eft animal , omnes crea- ture dependent, id eft, fünt dependentes à Deo, j nl jd bis duo funt quatuor, omnes res funt creatae &c. jl t : qux omnes propofitiones dicuntur effe eterne Hinc fenfus prioris propofitionis eft: "T : f veritatis. Omnes creature, in quacunque temporis diffe- g rentia collocentur àDeo, refpiciuntur immedia- dton d té ab eternitate Dei fine ulla intermedia diffe- li, ( rentia temporum, & viciffim etiam habent re- gerent Q fiitamm fpectum immed iatum ad eternitatem Dei, for- maliter aut rea liter diftin&tum à refpectu ad dif- Bo ferentias & durationes temporum. Écontra in E pofteriore propofitione dirette & explicité impor- Ahliten t - Motrd tatur non folum a&ualis de prefenü exiffentia creature , fed etiam modus, feu adjacens tempo- npeium infinitum fine earum ETE ris per durationes finitas in initio, ita ut fenfus fit5 ante durationes infini- i : ts db tas omnes creature jam coexítiterunt, & adhuc fecundum aliquam du rationem temporalem co- ttmititen haud dubié fal d exiftunt Deo. Qua propofitio fa uod sI.QUIS CONTENDAT; hanc po- hm l fteriorem propofitionem explicari poffe in fen- fb q fu prioris propofitionis, cum etiam textus pa- 0 l trum videantur favere huic modo loquendi. h n ävü RrsPoNDZo. Aliud effe, quod propofitio fl in. fenfu oboio ,. ut jacet, referat illum fenfum, quod l Mi nos negamus. Et aliud eft, quod n fenfu minus i t oboio , & fcbolaflico , ac obfirufo, ex fubjecta ma- [ j Ti teria, & exintentione loquentis aliunde notà l fCthe poffit explicari in hoc fenfu, quod non negamus. DW 0 Cum autem loquendÓ /ümpliciter propofitiones ( concedende vel negandz fint fecundum eorum ttn opo- fenfum obvium, utjacent; ideo fecunda pr fitio | ergo ' "Wt B*a B DE ATTRIBUTIS DIV. IN SPEc, TU Rent ! fitio þapularz's tanquarn fa & f Qu Ifà'rejiciendà; prior au. ! tem propofitio Scbolaffic 4 tanquam vera admit- Wa r tenda eft. . Hinc bom ddo. dia. m c. & fuppofitum » quod ex pra. Lt Ü&tppr féntia phyfica creaturarum ab ztern O fequatur ea- Vünfriw rum coexifentia ab eterno oftenfum eft. Prout in Refp. ad z. Tetmedia zi &tim lb 3. dift. agnofcit eternitatem ; antequam fierent creature , defignando poffibili Ittem ]i tatem in- | Tefpedi j finitarum durationum temporalium a nteceden- D. Fconj ter ad quamvis determinata m durationem tem- poralem cujuslibet creaturi; : tliit i defignando pof: tenti en fibilitatem durationis intermedi € inter duratio- , nem eternitatis Divinz & exift tltty o : ! ut refpectivam illius zeternitati entium creaturg, if M Q s. n « 4. n. Suppofitum » quod creature coex- il ifda l: nt Deo ab zterno. itern, 6a N Phyficé autem funt Deo- prefentes ab eterno p er refpectum effentialem tnpoit ad eternitatem Dei fin lu d! intermediam. e refpectu ad durationem DA7; li OB]ICITUR 9. contra eandem. - 1. Eft in- ari polti intelligibile , quod res » qu& nondum funt, fint du prefentes,; fed hoc fit in noftra fententia ; er- xologit go. Min. prob. Futura fecundüm effe reale- qoi ? phyficum effent pr efentia Deo in &ternitate. 9. imíain Priüs debet res e íffe in menfura propria quàm in ijv aliena; fed futura nondum funt in menfuüra pro- sf pria durationis ; ergo non ] — i dum funt in menfura yis d aliena, fcilicet eternitatis * Maj. prob. uod s Ron eft in loco proprio, non i poteft effe i n loco 3 & quod non habet quantitatem pro- fecundit! priam, non habet longitudine m menfurz extrin- f cundäf'" €cc 3 ergo. Dari fimul diem he fternum & D.sdmort Tra i deDeo. hodi— pl g D IS PUTATIO II 194 13501]] (edtar y hodiernum, fimul mor tem & vitam , peccatum- J m dicata intrinfeca , qu& ,]9 Y & gratiam &c. funt pre pïlIlC involvunt contradictoria, & que non poffunt j n f fed hac convenirent fimul convenire Petro , hodie ante ; 000 Petro in menfura cternitatis jam j qi quo eft moriturus e Ergo. diem craftinum , quuetm' W .RESsPONDEO 44 I. dift. Maj. Eft inintelli- ol . quz nom dum exiftunt quà tales, g ibile, quód res, c. que folingg ! D & re duplicative accepte fint przefentes. totos n & deriominativé accepue. n. ' Res, fomi tales d- vll qui nonduin funt, L quà tales, jam fumuntur comp fin u uration em temporalem prafentem, & rativé ad d & fic eft falfum, quod jam fint: ii d confequenten; Tasoxg ad Deum non habe t locum par- fed comparativé e ]e relative vl m ticula nondum v ] jam , qus particu li al ntre fpe&tiv: durationis te mporalis;& temporis fu d ideo CO mpar ativé adDeum poffunt effe prefentes. il falfum ( r d 9. tr. toto Syllogismo. n. füppofitum, do duratio- & tODE quod res fu ture jam fint , importan nem temporal em preefentem. Nam futura , que lr [ &u noftri, & refpe&u duratio- ii funt futura refpe hU nis temporalis ,. relaté ad Deum folüm dicunt Eogn [ & Exiftentiam Dei, à qua de- 1 ^ ag fuam Exiftentiam, T du dicant relationem ad ul- pendent, quin eatenus is fucceffivi ex parteDei. h) 615 Wil lam differentiam tempor Ad 3. RESsPONDEO I. retorquendó inpri- mul ! flül[ j Chrifti Euchariftico, quod eft 1* iïfl'um ij Ü mis in corpote mul invifibile in Euchariftia, & vifibile in celo: . "IT i diverforum 1 dem poteft eiie * u ficut ergo refpectu vifibile, & non vifibil es itaidem per diverfos AU fpe&ivum antecedentium i Y Tmyi refpe&tus poteft effe re 1 & fuübfequentium , & fimul per alium refpectum d non effe refpettivum t alium durationum/tempü- u - h inüm ] I Bl DE ATTRI]B/UT I'S'AVD,VIV. IN SPEC. I95 Vitam » D ralium, fed tantüm eternitatis *. intrinfeca,g jJecundó in omni cor Retorquerip ot&:fï: pore quanto , in quo juxta quæ Ton pUE principiametaphyfi cares poffunt menfurari men- furà intrinfecà feu quantitate interhn às etiamfi j j hOdieg Aon neceffarió menfürent ur menfuüra extrin- Q f fecà feu quantitate vifibili & palpabili. Re- M. Bs iorquetur iertió in motibus c " t gj COrporis , ontrariis ejusdem V.gr. dum Petrus replicatus Romaz & T'fentes e Pollin $* movetur in orientem & oc cidentem ; qu. p | motus enim hi diverfi, funt etiam pr cedicata in- Imuntur qr D prefenta trinfeca feu phyficé inhzrentia fubje CO. & tan- tüm ponuntur per diverfas ubicatio nes loci ex- quod jan] trinfeci, ex quibus refultant hi dive rfi motus. lbt Jocum; RESsPONDEO 9. tr. Maj. n. Min. Hec tieule rehti predicata enim jam bodie Petro convenire dicit tistempord relationem ad durationem temporalem , à deo- ntedprel que ad menfüram temporis extrinfecam, relaté ad B quam falfum eft, hic predicata dari fanul, Ean- yortando d dem relationem dicit ill a particula relativa ante, Nam futut fi fümatur reduplicativ. Dico igitur, in Petro €jusque morte & vita &c. fpedu d dari duplicem relatio- m folind nem refpectivam ; unam, quee refpicit duratio- nes fémporales ;. & fecundüm has non n D t poflünt effe velatione fimul; alteram ; que refpicit immediaté eternifa- fivi r lem Dei, nullo mediante inftanti: & fic funt fi- mul, ficut innumerze fucceffiones radiorum fo- etorqie tico, Q ( 1 larium in aére funt fimul tempore, licét inter fe fint fucceffivae. Idem fit in aliis circumftan- [ Viflblle ioen p j f tis, quando plura, quz fecundüm naturam ha. ' Í Dent fucceffionem, fecundüm tempus fimul fünt. ] per e as Ódem modó non tepugnat omnes generationes mundi ab Adamo usque ad Anti- Chriftum fieri $ raiont In uno inftanti extrinfgco temporis, dum nos in- lrationumf R 2 terim ) u D'*ISP"UTAT;E) iDÍ 196 J terim numeramus , nefcio quot mil lia gene:ätiog p Dd: f num antecede ntium & fuübfequentium 5 ergo gj fi multó minüs repugn at, ut fiant in uno inftanti g at * fe habeant eandem fuccef- eternitatis , licét intek üp rl fionem, . quam defa& o habent. Cogita, Deum m at e folem velociüs, & confe- potuiffe circumager st uenter evolvere t ot periodorum millia intrà ( t ( m inttfa centum an- ye m i mille annos , adeoque etia diem, horam, in- nos, intra unum menfem, monfurgt ftans unicum ; ergo fi dicatur , Deum reliquos & revolutiones temporum viutt, effectus fubfolares T evolvere proportionalit er cum periodis folari- faisdi dum tunc fuam perio- bus, clarum erit, mun 'licet in tali hy- o Dnd dum abfoluturum intra inftans ; du d othefi nos &qué dicere mus , ab Adamo jam m imillia, feu folares gm!ü»æm i m preeteriiffe quinque annoru Latt d periodos, & Anti- Chriftu m nondum exiftere, ttor D ftiturum poft aliquot periodorum J fed primum ex DL fmali folarium centurias. Ex quo fequitur 1. omnia . L DL ;: "(fücceffiva etiam contrari a ac repugnantia v. gr. D qu] u fuPPOfltO mortem & vitam, peccatum & gratiam , quam- vis fint fimul prefenti a in zeternitate, non tamen ï T. (Tentialem fucceffionem & It h propter ea amittere e UT contrarietatem , qui a fuc ceffio & fimultas cadit ationes, & attributa rei. Se- füper diverfas rel Chriflus nunc ii quitur 2. hanc p L TO pofitionem : Znti - loquendó falfam effe; quia fim- A hts eft , fimpliciter "itlin pliciter loquendó fi D gnificat nunc humanum, feu relativum ad durati ones temporales, non veró *teo(!ue De« fine addito nunc divinum re- j I fignificat fimpliciter lativum ad durationes t emporales, non veró fi- M mpliciter fine a ddito qunc divinum re- u gnificat fi n lativum a d durationem eternitatis. T Q3]r L III.. pE AAT'J:R:I(BUTIS. DIV,.IN SPEC. 197 7 üülia genemi Osj1crTUR 16. contrg eandem. I. Im. Jettium " menfitas Dei quantumcunque infinita no TU d n fe ex- tendit ad fpatia imaginaria, & ad creatu ras non- eandþm l , dum exiftentes, quia à parterei nihil fu Oglta, 1 etiam eternitas Dei nondu Dt; ergo ils, m fe extenditper pra-- fentiam ad res nondum ex iftentes, c.prob. Si. m milfo: cut immenfitas eft ratio u Id Centu bicandi, ita eternitas eft ratio durandi. 2. Creature non funt ubi- 1, lg, que in immenfi )eum 1dj menfurante & tate, tanquam ubicatione ubique locante; ergo neque funt in eter- l65 efn nitate, tanqua m menfura communi. eriodis (i RESPONDEO 2d i. €.3.n.c. & parit.'Di- füm p fparitas eft; quia immenfitas non eft formalis «t ratio locandi Deum & DEUS ? Àdmo] | enim non eft in loco , Creaturam ; [| per immenfitatem , fed per tlj eperationem üt diximus. Adeaque mirum non Ea um exit eft . quód ibi non detur ubicatio Divina, ubi Qt petido non datur Divina operatio : econtra eternitas p T. d eft formalis ratio durandi in Deo, id eft , illa .ugnantiav, ratio , qua Deus creaturam i mmediaté- Fatiatt, t git, fuppofitó quod eam pro ducat. co.ntin-i ite, Dont 2. f. fuppofitum , quod immenfitas fit ucceffont formalis ubicatio omnia 1 Ocaus. Si veró im- menfitas effet immediata ratio loc ; fimutt andi, faten- ibuta r dum omnino, difficulter affignari poffe difpari- tatem inter immenfitatem & etern ui-Cri enim creaturz fiunt Deo itatem 5 ficut effe; t prafentes perinfinitam : &ternitatem, ita fierent b raft e : p ntes immenfitati, jes, 00 adeoque De o ubique indiftantes & femper. BJICITURII. contra eandem. luzecun- ue coexiftunt uni tertio indivifi ; DOn bili, coexiftunt - imul inter fe; fed fücceffiva & contraria fimul. W dime coexifterent un (IS' itertio indivifibili , Videlicet ipfi / | 3 "unc 198 DIS'PUTA'.]['I.O H pa h quod ii nunc zternitatis ; ergo fimul coexifterent inter p ) f quod implicat. j 001 ]6 RESPONDEO. n Maj Id .enim 4fa1fum eft ! , f in motu continuo Aqui ]|e, Radiorum folis &c. j QU ubi innumeri appul fus aquile, vel radii folaris g, n , quamvis fint fuccef- loc dU ad pun&a in termedia aeris i deftructo fequatur fe cundus, jti p fivi, itaut uno jam ftunt unico inftanti rea- tertius &c. tamen coexi &eundo, 0 ]i temporis, vel momento, vel motu i teftudinis, i p Adamus, Noe, Moy- Similiter omnes homines, tüun. 7 fes&c. coexiftunt Deo, Angelo &c. & tamen TRUI 4 [ Ji non coéxiftunt inter fe. Itaque fiu RrsprowDEO 2. Que co exiftunt. fümul ei« qua& coex- dem tertio , coexiftunt inter (e; t* i d iftunt. fucceffive eidem tertio. n. Drxi. tr. Quia etiam ea ; uz finul. coexiftunt eidem ter- PU non neceffarió coex- u od tio fimultate u nius generis , T - iftunt inter fe fiamultate alterius dicerft gener Y 101 Sic mptln kl n enim cogitation es Angeli vel hominis, que& fimul coexiftunt fimu itate temporis extrinfeci, non t neceffario fimul coexi ftunt fimultate temporis ÍN intrinfeci , prout in Philofophia à me explica- Qon v coexiftere lii : ] L tum. Jltaque etiam poffent creatur fimul fimultate eeter nitatis divine , quam imme- * UT 1 ] diaté refpiciant, qui n fimul coexiftant ümqltgte HM o Il :1 .,H J h Qu ] temporis mundani. i l uxi HL l l lUf J EE llln QUJESTIO V. Vil VM A" ; d guamodo Deus fit omnipotens ? ? ï*MQS n ! T 'ANDUM, Circa omnip otentiam divinam M N þriplic'em oþfervari poffe fententiam e..z! l I1t, DE ATTR'IVBUTISII, DIV. kI.'VN SPEC. 199 eft, quod Deus non poffit alia cre are, quàm quze a&u produxit, vel produ&urus e fU. 2da. quód ïd Rn Wfalfu M d Deus non pofíit alia creare, nifi l detur ratio fufj- d IOIUH] fok ciens , feu ratio melioris , ut loqui tur Leibnizius. Vi f 3tia. Quód Deus femper teneatur facere ofüi- Aamvis f | ^ )l j mum, nec poffit aliud facer e, nifi fit optimum; QQUitur n fed hoc dupliciter poteft ir 8 telligi; primó, quód ünico infhm»' nihil poffit facere, nifi fit materialiter optimums TOi tef fecundó, quód nihil poflit facere, nifi fit formali- ier optimu DUs, Noe. m; hoc eft, nifi fit modó decentiffimó lo . & fadum. PRIMI ERRORISs auctorem fuiffe p - 1 TRUM ABELARDUM refert s. BERNARDUS Epift. rgo. Eundem etrorem Eftius & alii im- xiftunt f putant Caloino & Lutbero. Sed quod ad Zbelar- A. u« dun attünet , is füum errorem recantavit circa Y m xiltunt eider annum I140. in fua Apologia, qus inter ejus Epiftolas eft r20ma., ubi ait: Deum ea Jolummodo neceffmi facere credo, que ipfum facere corvenit , & quàd multa forfi g facere pote[t, que munquamn facit. Caloinus quoque Ottinis, Qu l. de vera Exclefie reformande vatione, admittit Chri- - extritit ftum poffe mutare pariem in füum corpus , licàt multate t id nunquam fa&urus fit: adeoque fi alibi Calvi- j àm nus illum errorem docet, fequitur, eum more eatüre oX Adverfariorum —fibi infgniter contradixiffe. ng, qui Quód autem Deus nihil poflit facere, nifi fit formaliter optimum , docuit RAY MUNDUS yexillattd LULLUS, quem lHifpani colunt pro Martyre in Infula Minorica. Verüm hoc ipfum , quod e V effe formaliter optimum , poteft dupliciter intelli- f/ gi, videlicet comparativé ad omnes creaturas g poflibiles infinitas,. prout intellexit' Raymundus Lullus, & comparativé ad determinatam colle- ;otenmam &ionem creaturarum finitam ; ita ut intra fentelio fental NA eam - - 7 200 DISPUTATIO IH. ] l ARDUS J [ ] [ g i eam eollationem non pafiit;þ dari | meliug fy- ítema. [ í f S,* DICO L Deus-eft Omnipotens. QDUA PRoBATUR Conclufio 1. ex Scriptura. Vff fc j Marc. 1o. dieitue: z4pud Dewn omnia po[Jibilia funt, , J 1, —— aluni j Itcm Matth. 14.. Pater omnia. tibi po[fibilia fumt. . Et n m Lnd apud Luc.x. Non f impüffibile apud Deum omne ver«- bum. j epü gt Pe3 PRosBATUR Conclufio 2. ratione. Quan- docunque eft poffibilis aliqua res , eo ipfo eft à agl qu, u voflibilis etiam virtus produétiva rei; fi autem TU eft pofüibilis virtus produ&tiva, eo ipfo erit ne- ceffaria in exiftendo , alioquin procederetur in df gl p infinitum; ergo illa virtusdatur in Deotanquam DI00 cumulo omnium perfectionum. DICO IL. Deuspoteft facere alia ab iis, ii q vt que vult facere, & a&tu facit, dddt: J) PROoBATUR Conclufio 1. ex Sc-riptuf-a. Dan, tres Pueri Regi Nabuchodonofor leguntur T n 3. hn dixi ffe: Deus nofler poteft nos eripere de camino ignis, & de manibus tuis liberare; quod Ji moluerit, notum tibi At crent [ 14. : , quod Deus pofft IN q ] fit. &c... Machab. 14. dicitu Et Matth. 26. univerfum mundum uno nutu. delere. Ti "n putas, quia non po[Jum rogare Patrem, & exbibebit Mi Item wuibi plus quawm duodeci: m legiones ZIngelorum. 4 httiry Matth. 3. Potens eft Deus de lapidibus iftis- fu[citare x 9. EU fiüios -dbrabe. Conclufio ?. Authoritate Pa- PROBATUR .A moj (irüm. F. $. ATHANASIUS 1l.3. contra Aria- humanum | nos dicit: Deum potuiffe alia ratione redimere dodm) genus humanum q uàm perincarnationem. £0 DI00 terat , inquit, etiamfi nungquam adveniffet. Chriffuss fà- Wi « mte 2. $. ) cou - lummodo loqui Deus , ä maledictionem: foloere. BER- &ij lii DE ATTRIB-UTI—S'DIVWLK INaSPE-C." «201 i g d BERNARDUS Epift. 190. Quis neget/ omnipotenti ad *iPO-tens. manum fuiffe alios , & alios modos noftr vredemptionis, jultificationis , liberationis 2 9. $. AUGUSTINUS MLA l.26. contra Fauftum. c.7. EtinEpift. ad Mar- 'iP(Wilia li cellinum fcribit: Hri po[Jejtut fit. bomo fine peccato, MMf Ji voluntas. ejus non defit ope adjuvante divina , quamvis nemo tam perfetie ju[titie fuerit , fit , vel futurus fit, 4 l'atl0ng, Et l. de natura & gratiacontra Pelagium c.7. adid, quod Pelagius fcripferat, aliud effe querere, an pof- &, eojpi Jit aliquid e[fe , quod . ad folam pojhbilitatem pertinet, LO ia aliud , utrum attu fit, refpondet ,S. Auguftinus : £0 IpfO r banc difHinttionem veram e[fc e nemo ambigit ; confequens 'OCederet; eft enim, ui quod eft , e[fe poterit ;; mon efl autem. confe- f Deotang quens , ut quod e[Je poteft , etiam fit. DIC Il. Deus poteft facere materialiter ete d ) meliora iis, quzx a&tu facit. Conclufio eft con- tra Zlbelardum l. 3. Introdu&t. "Theologice c. $. Senptu.] ubi dicit: JDewm mon po[fe operari meliora iis , qu& nofor g actu operatur. j ? de m PROoBATUR Conclufio r. Deus poteft pro- TTTE ducere creaturas perfectiores iis, quas a&tu pro- quod D duxit5 ergo poteft facere meliora materialiter, FcMat PRosBATUR Conclufio . SiDeus nonpof- m $ fet facere meliora, tunc ejus omnipotentia ex- a. hauriretur pro nunc; ergo. j fed hoc eft ab:,furdum; iv ii PRos ATUR Conclufio 3. Deus poteft ope- Aathoti ràri modó imperfe&iori v.gr. redimere genus , COU humanum modó minüs perfedÓ ; ergo etiam tione t poteft hoc facere modó perfe&iori. DICO IV. Deus non poteft facere for- Qationd. afut QU maliter melioraiis, quz actu facit comparativà finitam, lta ut intza il- àd collecionem entium NsSs : lam 202 DISPUTATIÓ:IEL: ]/ ym ) j C lam collé&ionem non poffit dari melior comEi- j *f,þ yhï natio, nec melior modus , nec melius fyftema entium , caufarum, proprietatum & finiums g il j [ jl adeoque. quidquid omnibüs confideratis intra i ï j colleétionem entium & rationum poflibilium fini- " li i "n ri 1 j tam videtur Deo effe fapientiffimum &optimum, neceffario facit eo modó, fi illud facit. E. gr. i ij TEU Si.vult producere mundum, tunc ad conftituen- dum mundum contingenter affumit collectionem jl 19 H]ï Mi i H entium finitam , & in ifta collectione finita non funt poffibiles combinationes infinitz, ut de- | Jl " l il monítratur ex Mathefi. .Quia ergo in hac col- le&ione finita datur optimum & fapientiffimum /i ll I E ! 7) ] 2 ( refpe&tivé ad alias hypothefes finitas, Deus te- i netur eligere optimum , quamvis abfolut? potfet lil j lj, | i A | huic collectioni producere alium mundum , ve J PIO Wi j ll Til addere unum vel alterum ens , ut jam prodirent alie .combinationes & fyftemata poflibilia Z'?/L]ï- u tDnts d miia. " »"S. D(i[! "PRoBATUR Conclufio authoritate D. T HO- db i .»DTj t0005 00 j MJE , qui P. L. q. 25. a. 6. C. fic ait : Dicendum, ! quid' bonitas alicujus veà eft. duplex : . una quidem , que bt Kty le eft. de, e[[entia bo- eft. de e[Jentia vei ; ficut e[Je vationa Y m münis : & quantum ad boc bonum , Deus non potef[ fa- bt quh cere aliquam rem meliorem quimipfa fit 5 licet polJit fa- Ht cere aliquam aliam ed meliorem : ficut etiam mon pote[ Q fazere quaternarium majorem 5 . quia fi e[Jet major , jam RU mon éffet: quaternarius, fed alius numerus. - - lia Matlg. "bonitas eft; que eft extra e[Jentiam rei ; . ficut bonum bo- d eminis eft e[fe oirtuofum vel fapientem : 9. fecundum tale Sün- -qunïur, ng( bonum poteft Deus res à £ fa&tas facere meliores. W €0I]defe *pliciter autem loquendo q ualibet re à fe fatta pote[; Deus I | Ibidem ad r.ait : JDicendum CpA [ ! [ , her [ : facïere aliam '-meliorem. quöd | "i Y - 0 m l DE ATTRIBUTIS DIV. IN SI?EC. 2093 W ol l C Rs f quàd ciim dicitur Deum po[Je aliquid facere m,elz'ug quaàm At &i facit , fíly wELIUS fit nomen, «erum eft ; qualibet CODfiders enim re poteft-facere aliam meliorem :: eandem 'verà po- Tpoffbi 1 teft facere meliorem quodam modo, & quodam modo mon TU (ro ficut. dictum ef : fi ver.ly wELIUS fitadverbium, lul f fidi € ünportet modum ex parte facientis ; . fic IDeus mon poteft f acere anelius quam ficut facit , quia mon poteft fa- II Colfcr cere ex Tudjori [apientia €9 bonitate : fü autem importet modum ex parte fa&ti , fic potef? facere melius ; quia po- CLOne fj lite, teft dare rebus à fe fattis meliorem modum e[Jendi quan- ium. ad accidentalia ,. licét mon quantum ad . e[fentialia. I0 in hat dpientifín Ttem ad 3. . Dicendum quód univerfum. Cfuppofitis iftis vébus) mon poteft e[Je melius , propter decentiffmum or- i, Dens dinem bis rebus attributum à Deo, in quo borum unitverft VU gf confiféit 5 quorum ft unum aliquod e[Jet melius , corrum- iic eolleti peretur proportio ordinis : ficut: fi una cborda plus debito L m prodt sntenderetur , corrumperetur cytbare melodia : po[fet ta- i poftbi men Deus alias res facere, «vel alias addere iflis vebus faüis; & fic e[Jet illud univerfum melius. . Ex his Oritate ). J üt:- D "Textibus D.'Thomz patet, quód confideratis o- D5 mnibüs modis, juxta quos poteft aliquid effe me- t i lius in eo genere, in quo attenditur ordo & pro- d i portio, non poffit condi à Deo melius, adeoque J qualibet creatura v.gr. planta, arbor, corpus ft; tj humanum , oculus, dens, mundus, univerfum jf &fb (quia etiam mundus & totum univerfum eft ali- hj quod unum unitate ordinis , ficut oculus, arbor, mgrti - * planta &c.) eft aliquid in fuo genere perfectiffi- T W M mum, ita ut fumptis his partibüs, quié defacto g fecwldu fümuntur, nec Deus per füam infinitam fapien- L meliüm.* tiam condere poffit melius ac ordinatius. DICO V. Nonobftante, quód Deus fem- j . dliz P per fa;:iat optimum formaliter , lpöteitfta men ab- foluté " 204 DISPUOTATIO EIX. t j folut? facere alia meliora iis, que defa&to facit, d comparativé ad infinitas creaturas pollibiles. üeqlllï ! CoNcLUsIO eít conttà RAYMUNDUM Mverf H OIUU LULLUM, cujus feré omnia opera occupantue uümumüwm * in ftabilienda contraria do&trina, prout videri po- , d teft in Catalogo ejus operum apud BOLANDIA- : u NOS. Eadem eft contra LLeubnizium & ejus plu- pum « W j rimos affeclas, inter quos funt etiam Catholici, quem ( qui dicunt, Deum neceflarió facere illud, quod DN pOl eonvendt eft (apientifimum ; & quia, üt ipfi putant, con- fideratis infinitís rationibüs pro, & contra Deo vi- r fum eft, optimum ac fapientiffimum v. gr. con- f dere mundum, redimere hóc modó genus huma- gi : num, &reliqua, quz dantur defacto in mundo, gtenn, g vt fs ordinare modó optimó & fapientiffimó, inferunt, ! Deum debuiffe producere mundum hunc & non s Deo alium ; eum debuiffe affumere hunc modum re- st pfoput demptionis & non alium, & fic de ezteris. .Ab m papon iftis ergo.in hoc differimus, quod non detur opti- tins f mum inter infinita poffibilia, adeoque Deus con- efefma tingenter & liberé eligat determinatam colleéctio- fs g lUR nem entium poflibilium finitam, quam velit pro- D ducere, & in ifta primüm collectione locum ha: : N VN (f beat, quód Deus teneatur operari modó fapien- ïnt;ntus t d tifmó. Adverfariosautem (quamvis adhuc fen- E D At tentia illorum non fit damnata) exiftimo re ipfa Wtl j Anducere Fatum, quod admiferunt antiqui Genti- ït. IU TOR J les. Oüibilee ] l. PRonaATUR Conclufio 1. SiDeus non pof- LU fet producere alium mundum, aut aliam mufcam Drü] Is quàm de facto produxit, eó quód hoc fyftema MT Uil entium vifum fuerit Deo fapientiffimum inter 2t- slí fmita poffibilia, tunc ideo, quia Deus tenetur pro- Auces- Müþ Vi LET Qeqst V df DE ATTRIBUTIS DIV. iN,SPEC. .$05. ffc mll'aü Q li ducere optimum ac fapientiffimum; fed ho*c dici ! i nequit; ergo. Maj.p:tet ; quia ea eft doctrina j | Oþeïa OQCu Adverfarorum. Min.prob. Non datur fapien. UM tifimutn acoptimum comparative ad infinitos mun- dos, & effe&us infmitos poflibiles ; ergo Deus m t eiu: nunquam poterit obligasi ad producendum opti- mum ac fapientffimum. — znt. prob, — Effe&unm At i j aliquem effe optimum ac fapientiffimum inter in- finites poflibiles nihil aliud eft, quàm illum effe D X CODfr [ convenientiflimum ac maximé proportionatum TOU V. er. ( ad finem à Deo intentuüi ; fed inter fnfinites et- fectus poflibiles nunquam datur convenientiffi- U getus h A0 n m mus ac maximé proportionatus ad finem à Deo intentum 5 ergo. JMim. prob. Ex una parte etiam ilmo, t dm huncl infiniti effectus nullam habent proportionem ad finem àDeo intentum; ex alteraparie etiamfi ha- Dunc molr c de eatent berent proportionem ad finem à Deo intentum, tamen perpensis infinitis motivis & eundó per Y non denr infinitos effe&tus , nunquai poterit Deus inve- eoque D nire effe&tum compárativé optimum ac fapientif: ]natatn qui finum ; ergo. Znt. prob. quoad 1. membr. Finis . Quam và Clionelot à Deo intentus eft Divina bonitas, üit fe com- municans creaturis ; fed ad hunc finem etiam ari modi infniti effectus nullam, habent proportionem ; yumyigadi quia Deus ininfinitum poterit magis & magis ma- exitim: nifeftare füas perfectiones feu bonitatem produ- x antiai &ione novorum entium . (fupponitur enim im- pofüibile effe infinitum categorematicum;) ergo. SiDes Prob. Znt. etiain quoad 2. membr. — Deus non po- ut aj teft producere creaturam perfectiflimam, neque pb boc etiam datur infinitum categorematicum obje&ti- [,jfïimüm ii vuminrente Dei, (üt fuppono ex Philofophia $j ergo non poterit Deus inter infanitos effeGtus pof- Kel zeneüicï. fibi- J i Jl ATTR 206 D-I'SPUTATäIVO .ui. / ! qtmn M fibiles invenire optimum ac fapientiffimum. -c. [ [ u aiet ; quia optimum dicit co mparationem ad o- ïf [' | Si ergo Deus tan- W L J mnia poflibilia fimul. fumpta. JJ tüm fimul intelligit co lle&iones finitas in infini- "i unlp ; " ij tum & infinita diftributivé fumpta, poterit ratio 1 iil í qn od dï melioris & optimi tantum reperiri inter collectio- j l I nes entium finitas | TU * : contingenter à Deo ac liberé volitas. j [nyicit PROBATUR Conclufio ». ex D.Thöma.P.I. TE k q. 25. a. 5. C. ubi ait : - Dicendum quàd circa boc qui- Kmnis ) dam dupliciter -erraveruni.. Quidam enim. pofuerunt ii ratitt Deum agere quafi. ex: nece[ftate nature 5 ut ficut. ex g actione rerum naturalium non po[funt alia provenire, uifi que eveniunt (utpote ex femine bominis bowo, ex Jamine N olioe oliva) ita ex operatione .Divina non po[fnt alie ves vel alius ordo verum effluere, nifi ficut nunceft, . Sed j füpràoflendimus (q.19. a.3.) —.Deum non agere quafi j c0 ex neceffitate nature , fed. voluntatem. ejus e[Je omnium u neäu rerum caufam ; meque etiam ip[am voluntatei " naturali- F — E--3 : fIfma frot — E !) f de der & ex neceffitate determinari ad bas ves. — Unde wulló modá ifle curfus verum fic ex nece[fitate à Deo provenit, z Em n g Alüi verà dixerunt quüd u E quàd alia provenire non po[Jent. us potentia Divina determinatur ad bunc curfi u i rerum. pro- at . L—23 — J E E pter ordinem fapientie & juftitie Divine, fine quo Deus p nibil operatur : cium autem potentia Dei, que eft ejus £ E-x3 É- À Pz-3 ( conoenienter —— E e[Jentia , non fit aliud quàm Dei fapientia , ( quidem dici poteft , quàd mibil fit in Dei potentia , quod LI— £ E fu. jrii non. fit in ordine Divine fapientie. (nam Divina [apien- — lOnjs] tia totum po[Je pótentie comprebendit) ed wamen ordo — AL tf — & Divina fapientia vebus inditus. (in. quo'ratio juftitie [ confiftit ui di&um eft q.21.a.2.) non adequat Divi- QHUHDWJ nam fapientiam, ut fic Divina fapientia limitetur ad bunc "Upe vi ordz'?em. Manifeftum eft autem, quàd tota ratio )1$. u » LU faPlent DE ATTRIBUTIS DIY. IN SPEC. 207 Ti u Vi uis , quem [apiens vebus à [e fattis -z'm;zäonit/',' & fine fumï- Eïg() tur. — Quando igitur finis eft proportionatus rebus pro- 8 ümtas n pter finem f attis, fapientia f acientis limitatur ad aliquem a, o hjl determinatum ordinem : - fed Divina bonitas eft finis im- I l] Titer en proportionabiliter excedens ves creatas ;; unde Divina fa- [ &DEO& pientia mon determinatur ad aliquem ordinem rerum , -ut non po[fit alius curfus rerum affluere. Unde dicendum &.Thgs eft funpliciter , quód Deus poteft alia facere- quàm qu& hduj facit.. Ex his verbis D.'Thomz patet, quód o- mnis ordo fit finitus, & inter entium colle&io- 1l tj li H ; wj nemfinitam ; adeoque eft impoflibilée, compa- rativé ad creaturas poffibiles infinitas La r ordinem optimum.ac Jfapientiffmum. poffe dalfi i Uno er L bt Solvuntur Objectiones. QU t 7 OsJrIcrTUR 1. contra primam'ConFclüfiïQ- TU f;-' l i N i nem. 1. In Deo omnino non datur potentia QEUET l ergo neque omnipotentia. Zfnt. prob. Sicut fe ha- TT l l w;: 1 i, Ü [ betprima materia ingenere potentiz, ita econtra JDeus fe habet in genere actüs ; ergo ficut mate- teà Duj n ,ria prima eft pura potentia fine omni a&u, - ita fveri d Deus eftpurus a&tus fineomnipotentia. 2. Quá- r fmto .libet potentiá melior eft ejus aCtus ; fed in Deo UTAUTO nihil datur, quo poteft dari melius; ergo nec Di, u , datur potentia. Mai. patet ex Ariftotele 9. Met. TU ^ ubi hoc dicit, & probatur-ex eo s; quia forma me- Du p lior eft materiá. 3. Potentia eft principium o- j D perationis fuperadditum nature; fed tale princi- j fyi " " pium nature fuperadditum in Deo non da- l TT h / tur; ergo. Min.prob. Operatio Divina eft ipfa jl ; n effentia Divina; fed non datur principium Effen- tie Diving; ergo nec operationis. . 4. D. Tho- jliniarn TU lh mas & Theologi dicunt, quód fcientia & volun- tas 208 DEATTR DI&PIVfATIO 1if. tas,Dei fint caufa rerum ; ergo non eft opus alià j fü Ti potentiá diftin&á à fcientia & voluntate Dei fem- 9 Df j eM;mm per actuali. REsPONDEO ad t. n. a. ad prob. n. a. Dif. )9 03 U fut paritas enim eft; quia materia primà eft paffjiva potentia; in Deo autem datur potentia a(tiva, ; du A T Potentia vero attioa & paffrva plurimüm differunt: dinfas o hinc non licet ab una argumentari ad alteram., ;g5 quæ &« Diffimilitudo autem confiftit in eo, quód poten- v edant! mulitotumid tia pa[/va condiftinguatur ab a&u : econtra po- tentia attiva non opponatur ad actum, fed funde- r n tur in a&u; quia unumquodque fecundüm hoc (guri agit, fecundüm quod eft in a&u intra fe. mun u "Ad ». dift. Maj. Potentià melior eft ejus a- o P &us, quando a&us & potentia diftinguuntur. c. : i g ; fecus.n. vel/ubd. Si potentia fit in ordine ad jP; ATA potentiam fibi intrinfecam. c. fi tantüm fit in or- Mccue, dine ad effectum extrinfecum. n. ïü BEU - Ad 3. c. Maj. dift. Min. In Deo non datur | li Qtal principium operationis fuperadditum naturz rea- | o liter. c. fecundüm modum intelligendi. n. . Sic f g etiam Deus intelligitur in ratione fuppofiti baben- , hn tis naturam , quamvis in Deo natura non /fi i 12 ERNT pevad— M l NU datur fuppofito realiter. V f Id 4.. tr. a. difl. c. Ergo non eft opüs ali à NUA ! potentiáà realiter diftin&tà à fcientia & voluntate BU t Dei.c. formaliter diftinctà. n. Dixi tr. Quia * Nf Wü poffet diftingui fic: Dicunt quód fcientia & vó- i El* " luntas Dei fint caufarerum preordinativa. c. ex- RESP[) V ecutiva. n. Poteft dici, quód Divina fcientia l (f i & voluntasinquantum przordinant effectum, vo- Qu i centur fcientia & voluntas ; in quantum veró el.ï'- exequuntur, vqcentur potentia vel omnipot ua dr j D Am ïT,m — t DE ATTRIBUTIS ,D:ir. IN SPEC. 9209 tf lt tiàj- & fic datur formalis diftinctio inter poten- tiam, voluntatem ac fcientiam Dei. Notandum Mp'übna | autem, quod millies inculco; perfe&tiones tam Di« in Deo, quàm in creaturis, formaliter diftin&tas, IY relaté ad fuas caufas, vel ad effe&tus vel conno- df tata, ejusdem effe nature, ac fi forent realif]mà difiné ; Id patet in animalitate & rationalita- DUER l 10 QUödp te, quz& fe eodem modo habent ad füos e ffectus, ac fi effent realiter diftin&e, nam ident itas for- ET malitatum feu perfe&tionum ex fuo E UDy fed f genere diver- farum non mutat earum naturam. eléCundin| Intr; f OBJICITUR 2. contra eandem. Dantur Tmulta, que Deus non poteft facere ; ergo non dir f dj eftomnipotens. .nt.prob. r. Deus non poteft lgt moveri, quia eft immobilis. ( 2. INon poteft cor- rumpi, quia eft impaffibilis. 3. Non poteft men- at a üri & peccare, . 4. Nori poteft facere Univer- " Deo non fale & ens rationis, quod tamen poteft homo. E E n B. NNon poteft creare creaturam perfe&tiffimam. Jfümnafi 6. Non poteft producere infinitum in quantitate lipndi n v.gr. infinitos homines aut mundum infinité ma- üppolti gnum, baculum infinité longum &c. 7. Non ia o i poteft facere, ut verum fit falfum. 8. Non po- teft facere, ut fa&tum non fit factum v.gr. ut Ju- yreft o das non prodiderit Chriftum. 9. JNon poteft ex tia & vot quolibet facere quodlibet, v.gr. ut lapis videat. Diss | Io. lNon poteft facere jfcinil le. &c. , Ut detur mons fine val- Ergo. dinttiat REesPONDEO i. dift. a. Multa Deus non Di Uil poteft facere, que aliunde dicunt contradictio- I efeiin nem, aut quorum productio-refundit imperfectio- Vuntun neminpotentiam productivam.c. aliter.n. Be- r um né ad hanc obje&tionem refpondet s. ANSEL- JD.dhmort Trat. de Deo. O MUS À 21IO DIäPUT'ATIO III. "a Mus Profologii c. 1o. ubi ait : Hc foffe non eft " ! j Id jotentia fed impotentia ;; mam. qui boc potefl , quod fibi t non expedit, &9 quod mon debet, poteft, que quantó magis "i poteft , tantà magis a doerfitas & perverfitas po[Junt in t J ïglï ülum , €g ipfe minus contra illas ;. qui ergo fic poteft., i qi son. potentid potefl, fed impotentid non enim dicitur pof[Je, gt L — i am) , quia ipfe poffit , fed quia fua impotentia facit aliud in fe Y ] j | go[fe ficut multa improprià dicuntur, t cüim ponimus e[fe m p pro non e[Je, & facere pro eo quod eft non facere, aut. pro ttus DIC nibil facere ; mam fape dicimus ad alium , qui rem ali- m ( quam e[fe negat.: . fc eft , quemadmodum dicis e[Je , cinm s ul deatur dici: fic mom eft , quemadmodum magis propri? vi ii dicis non e[fe, — Item dicimus : ifle fédet,, ficut ille facit j db aut ifle quiefcit , ficut ille facit 5 cim tamen federe fit n n l quoddam non facere, & quiefcere fit mibil facere. — Ergo » Tl Domine Deus inde vveris es omnipotens, quia potes mibil t m per impotentiam., & mibil potes contra ve. — Sic ille. totead REesPONDEO 2. dift. a. fic; Multa Deus loqie n non poteft facere, inquantum fünt impoffibilia m ] refpe&tivé ad naturam determinatam. c. inquan- Üaprtim tum funt poflibilia refpectivé ad naturam aliam.n. im 1] Obfervat P. rTHOMaAs, aliqua effe poffibilia rüntl comparata ad hanc naturam, quin fint poffibilia Ka comparata ad aliam naturam. . P.I. q. 25. a. 3. C. Wt ait Cinn potentia dicatur ad po[fibilia , cinn Deus o- annia. po[fe dicitur , mibil re&tius intelligitur quàm quid Ddf folfit omnia: po[fibilia ; & ob boc ommipotens. dicitur. Ml lt Pof[fibile autem dicitur dupliciter fecundim .Pbil. in $. j IT Met. — Unó modó per vefpettum ad aliquam potentiam ; - ficut quod fübditur bumane potentie, dicitur e[Jc po[fibile d lls n | Ti i li bomini: alió wiodá abfoluté propter ipfam babitudinem d terminorum. - - —Dicitur autem aliquid po[fibile vel im- qui- UT (j polibile abfoluté ex babitudine terminorum : o[fibile dem en.Ig'u » n DE ATTRIB'UT"IS DIV. IN SPEC. AII 'HOCo Wl ! dem abfolutà, quia predicatum non repugnat fubjeto ; dt eqïïf M quamäg; Socratem fédere : "impoffibile verà abfolutà, quia predi- d) lídg j W eatum vepugnat. fubjetto , dt bominem effe afinum. -- - ? ( hi Quecunque igitur contradictionem mon iniplicant, fub üllis T tj Iihy polfibilibus continentur , re[pettu quorum dicitur Deus o- At f g sunipolens : ea verà que contradi&tionem implicant , fub » Qp g i JDivina omnipotentia non continentur x duia non. po[Junt babere po[Jibilium rationem. uN D E*CONVENIEN- ' Wfaære,a QUUNTT TIUS DICITUR, QUOD EA NON POSSUNT FIERI, QUAM QUOD DEUs EA NON POsSs- 1 dijy jj SIT FACER E. Et ad 2. [ umti Dicendum quàd peccare eft deficere à perfetta attione ; unde po[Je peccare eft po[fe i fiu i j Vg fj deficere in agendo, quod repugnat omnipotentie ;. & pro- Wfum, B pler boc Deus peccare non pote[t. Ita S. 'Thomas. Ex his ergo poteft colligirefponfio ad fingula ob- ?rsa ?lew äï l je&ionis membra. Sic v.gr. vifio in lapide di- : Mila] cit contradictionem in fübje&o non fenfitivo s adeoq fint fl ue non poterit produci refpe&iyä ad hoc atam. C d fubjectum. . Et fic de aliis. .. OBJICITUR 3. contra fecundam Conclu- Datoramd ! fionem. I. Deus non poteft facere, que non u p prefcivit & predeftinavit fe fa&urum; fed non uin n p prefcivit fe fa&urum, nifi ea quse facit ; ergo PL gspd non poteft facere, nifi ea qus facit. Maj. prob. jiir, din) Deus tantüm operatur per fuum decretum, & tlipiur g Deus defa&to non poteft fibi identificare aliud de- p cretum, quàm quod identificavit ab eternos er- wl 2 go. 2. Deus ipfe fatetur aliqua fibi effe impof- dligum i fibilia; nec poteft affignari alia ratio impoffibili- ! d! tatis, nifi decretum Divinum non aliter faciendis zamWF ergo in moderna providentia & ftantibüs his de- cretis non omnia funt Deo poffibilia. ZInt. prob. qzzzdþW' n Ex Gen. 19. ubi Deus ad Loth ait: nom potero fa- 2 l eere ! 3 Jl u 212 " DISPUTATIO HLO | D ! gt ; cere quidquam, donec ingrediaris illuc. Et Matth. »6. Chriftus Patrem alloquens ait: Si fpo[Jibile eff, tran- :ntecedegtera gO feat à me calix ifle; non potuiffet autem Chriftus j hoc dicere, nifi fupponeret poffibilitatem rerum 1 dependere à decreto Divino. n RrEsPONDEO ad 1. dift. Maj. Deus non j qune oteft facere, ux non preefcivit, potentia con- j Delïv f fequente & or L narià. c. potentia antecedente & o C abíoluta.n. Verum eít, quód Deus fuppofitó o 201 femel decretó non creandi alterummundum, non uU poffit crearealterum mundum potentia confequente, "IT hoc eft, ut fübftante ipfi decreto ; poteft tamen aj t creare alterum mundum potentià abfolutà ante- r dtt, cedente, inquantum concipimus effentiam Divi- vt pam antecedenter ad omne decretum fufficien- tem ad producendos infiritos mundos, fi voluif- i. n TU fet fibi identificare decretum creandi alios mun- dos. . sr DICAS; faltem defa&tononfore Deum ml 4 KHTERON omnipotentem, poftquam fibi identificavit decre- tum non creandi alterum mundum, NEGO IL- ini i ' m ani LATUM; quia omnipotentia eft attributum, ij m quod przdicatur de Deo fecundüm fua praedicata abfoluta antecedenter ad omnem hypothefin, "winy L | quz: przedicata abfoluta non mutantur per addi- Ym - Ti tionem decreti liberi ab &terno. D ! Ado. tr.a.dift: c. Ergo non omnia funt lt uN H Deo poffibilia in fenfü compofito decretorum Di- ) vinorum.tr. infenfudivifo.n. Verum eft, quod ? mhü Qum] Deus defa&o ftante decreto non creandi alterum i 1t, hm mundum , ac refpiciendó ad hoc decretum non Tlti f poffit producere alterum mundum 5 fed propte- rea non poteft fimpliciter negari, Deum potie AQH.( producere alterum mundum ;. quia hac denomi- P natio m DE ATTRIBUTIS DIV. IN SPEC. 213 a ] Sibf ':. natio attigit effentiam Divinam àt confideratam ! " antecedenter ad omnem hypothefin liberz deter- RE rl j h *ïlbihtat minationis. .Et huic nomini alligare hunc fen- M fum refpectivum naturz a bus. lgk)lqtæ placuit homini- l D. OBJICITUR 4. contra eandem. /f 'Paï;r»es TT t L dQ fcole tantüm in eo videntur conftituere omnipoten- tiam Dei, quód omnia faciat, que vult facere; Wsf Tumundum, ergo cenfent ipfüm non poffe operari alia ab iis, qui actu operatur, & vultoperari. mt. prob. eDtiargm que AUGUSTINUS in Enchirid. c. 96. ait: Deumi : JOtefl t "on ob aliud vcocari omniüpotentem , nift. quia- quidquid abfolutà vult, potejl. P 9 $. FULGEN TIUS ad Thrafimun- llentiam D dum docet, Dei potentiam non ad plura fe & f extendere,quàm fe extendit illius voluntas jjer gO. QX f vol Int. prob. Propterea , inquit , in illo di gné plena po- PUR teflas creditur , cui tantum po[Je . quantum «velle ; e ynonfore] fantum velle, quantum po[Je naturaliter fuffragantur. ntifeaittt 3. $: HIERONYMUS inDial.r. contra Pelagium Im, xrci afferit, idtantüm effe poffibile, quod eft futurum, j attribu;: Qui ergo, inquit, ajunt bominem pofJe e[fe absque pec- mfoapri Jl cato fi velit , non poterunt boc oerum probare , mifi futu- Yumn docuerint. Smh ypothe; RESPONDEO ad z. n. a. ad prob. dift. Deus n eft omnipotens, quia quidquid vult poteft poten- yon Omm: tià executivá. c. radicali. n. S. Auguftinus vult decretr dicere, ex eo poffevocari Deum omnipotentem, 'aimdi quia nihil eum impedit in executione quicunque crenid? voluerit; hinc dicimus aliquando de homine, dacrebt quód omnia faciat, quc vult, inquantum ea exe- T quitur. ] f "d 2. n. a. ad prob. dift. In hoc creditur i, pau? effe plena poteftas, cui eft tantum poffe poten- j de [À 3 t;fä "D 214 DISP U*T'ATI-O'I'II. OBIICIT tiá executivà, quantum velle. c. potentià ra- À dicali. n. p i | j ; i [ ; d AAd 3. n. a. ad prob. dift...D. Hieronymus ne- i ml gat moraliter poflibilem nobis effe devitationem u ts omnis peccatic. negat effe poffibilem phyficé.n. Legenti patet, ibi fermonem effe de impotentia g a[fmïïe jn d tantüm morali, eaque bominum difformiter ad ra- tionem operantium , .non Dei. n nl iit; 9 l OnJICITUR $. contratertiam & quintam 10 d Conclufionem. SiDeus potuiffet facere meliora iis, quz operatus eft, invidus fuiffet ea non fa- u um Maj. W)/wa ciendó ; fed hoc non poteft dici; ergo. prob. Si Deus noluiffet generare Filium fibi & 1 W/Ma Trgon) qualem, cüm tamen potuiffet, invidus fuiffet ; ergo à pari fuiffet invidus, fi potens operari me- ioctompa oduxiffet. "nt. prob. ex 's. AU- tun nvf liora, ea non pr GU$TINO, qui l. octoginta trium quzftionum itddt; ( ficait: Jeus, quem genuit , quoniam meliorem fequi Lium p j ille non potuit. ( nibil enim Deo melius ) generare debuit ii quimm J ] equalem s. fi enim voluit & mon pot uit , infirmus eft ; fi ä i; Don ve otuit &j non voluit , invidus eft. Item 1. 4. de Gen. :J tumafo C ad litt. c. 117. Si bona facere po[Jet Deus, nec f aceret, 300 ii magna e[fet invidentia. Evgo. EWPT l l RrEsPONDEO. n. M. ad prob. c. a. n. c. & ' i il paritatem. , Difparitas eft; quianatura equalis de- E-— 'cï m EX E betur Filio, & ille eft ens neceffarium in exiftendo. V Igitur cum Pater debeat Filio fimilitudinem natu- — E E-— 4 DN ' F—1 Em ;l re, invidus foret, fi id vellet denegare. Econ- t tra meliora non debentur creaturis, nec debitó F— E int M ftricté nec laté dictó., d textum fecundum s. — E- [—— u E E 3 AUGUSTINI dico 5 eum effe inter illos, quos ii E— "f ipfemet l. ». de retra&. c. 24. fatetur, à fe in pra- OB]I (] faþo dibro non fatis effe difcuffos. A: O3]r- n DE ATTRIBUTIS DIV.; IN SPEC. 2IS 3. CI potem] al OsjrciTUnR 6. contra quintam Conclufio- J Onymm, nem. I. S. AUGUSTINUS fzpius afferit, id quod t ii Deus vult, effe femper melius; ergo tenetur fa- cere meliora. ;4nt. prob. l. 19. contra Fauftum ll A J m N c.r.fcribit: Ferbum potui[Je fine nativitate bumanam carnem afJumere 5 - fed melius erat quod fecit. — Et C. 4. TU lt cum dixiffet, Chriftum potuiffe venire, etiamfi non nafceretur ex homine, addit: potuit, fed mo- ärtiam Ug luit ; €9' boc melius eft quod coluit. 2. S. Damaíce- C ceremy nus ]. 2. de fide Orth. c. 19. ait: JNece[fe efl.omnia, 'uifkt &U que Dei prooidentid fiunt, fecundum re&tam rationem & 5 &0, ] e Filun f tima C? Deo decentiffima fieri , ita ut nequeant meliora D enr.: quin Deus non poteft , quin femper faciat meliora. tvidus fjf REsPONDEO ad.t. n. a. ad prob. dift. . DDi- 05 opetu v cithoc comparativé ad prefens fyftema entium.c. as ad omne fyftema poffibile. n. n qudt S. Auguftinustan- tüm dicit ; quód in prefenti Syftemate entium t m & finium prattabilitorum melius fuerit Chriftum i at nafci quàm non nafci; & hóc modó nafci quàm j il alió: non veró dicit, quód fimpliciter fuerit me- um d lius nafci Chriftum hóc modó, quàm omni alió Euj modó poflibili procurari redemptionem huma- nam in alio Syftemate. TU "dd2. dift. a. Non poteft Deus quin femper utTuag faciat meliora formaliter, & relaté ad fyftema de- m ine terminatum entium finitorum. c. materialiter, & ylitodne relaté ad omnes creaturas poffibiles. n. udc.- pypt cunque finita enim Deus facit, femper decentif- uris, nl fima funt & optima ob ordinem optimum, quem ( Al Deus obfervat in colle&tione entium finit tuff oram, jnter 1 | : liberé à fe produ&ta ac volita. 1 j OBjiCciTUR ]. contra eandem. 1. Deus gl Ó non poteft facere, nifi quq d bonum eft, & con- 4 Ve-x 216 DISPUTATIOIU« j Ü veniens rebus àfe produGis ; fed rebus à Deo Lv | produétis non eft bonum ac conveniens, ut ali- "m p ter fiant quàm fünt; ergo. Deus non poteft i ! ;( facere nifi quod debet,. & juftum eft fieri;. fed | ViX Deus non debet facere , qu& non facit, nec juftum eft, ut faciat que non facit; ergo Deus ä upo non poteft facere, nifi quod facit. f m RrEsPONDEO 4 1. c. Maj. dift. Min. Non eft conveniens, ut aliter fiant fiftendó intra ean- as 10 maent: dem collectionem éntium finitam. c. addendó ad hanc colle&ionem entium aliud poffibile. n, voionead ff Sicut enim unitate addita mutatur numerus, ita additó unicó alio ente ad hoc univerfum muta- Q tilt, U retur totum Íyftema & ordo univerfi. —Hinc Deus poteft alium curfum rerum naturalem pro- t d ducere addendó vel fübtrabendó aliqua. entia ex illa colle&ione, quam actu produxit; & fic Mspox t WitD in alio fyftemate entium omnia quidem forent alia, nihilominus tamen producerentur modó tf convenienti ad fuam naturam & exigentiam. 115; d -Ad 2. tr.Maj. dift. Min. Deus non debet ;iwrum , ( facere, nifi qu& facit, negatione debiti. c. ne- l omniugï | gatione licentie , aut convenientie in oppofi- tum. n. Deus nulli rei aliquid debet antece- h Unde re&té S. denter ad omnem hypothefin. ( tl 'Thomas I. p. d. 25. a. $. ad2. ait: .Dicendum quod ii Unde cim di- Deus non debet: aliquid alicui , mift fibi. AC citur quàd Deus non pote[t facere mifi quod debet , mibil Ut Virpi aliud fignificatur nifi quàód Deus non poteft. facere , wift NU quod ei eft conmveniens & juftum. u O JrcrTUR $. contra eandem. 1. Id quod W'.ïaïi ( eft maximé & valde bonum, non poteft fieri me- valde lius; fed fingula , que Deus fecit , funt bona; 1 l DE ATTRIBUTIS DI/V. IN SPEC. $17 ïl bona; ergo. Maj. patet ; quia optimó non da- Qs ngn tur melius. Min. prob. ex Gen. c.1. & 2. ubi l W g Deus refpiciens ad fua opera, vidit, quode[Jent val- AUE dé bona. 2. Chriftus homo, Beatitudo, Beatiffi- N c1 elgo' na Virgo fünt id, quo non poteft fieri melius; ((l ergo. REsSPONDEO I. ddI. dift. Maj. Id quod : GC fm lengy Ti eft maximé & valde bonum , non poteft fieri melius formaliter. c. materialiter. n Deus L 6 aj X of intuendó mundum à fe produ&um füb hac col- le&ione entium vidit, quód optimé ferviret ad , Düfmen Verfüm m fines fingulorum entium à fe intentos, & quod omnia fervarent optimum ordinem; non tamen "m H vidit, quod non poffet addere vel fübtrahere targem yr aliqua entia, & fic producere aliud optimum, V diqi a otost; ( RrzsPoNDEO 2. tr. Maj. n. Min. adprob. qudem f dift. Vidit Deus, quód effent valde bona boni- XTCDEUE f tate formali. c 1nateriali. n. Senfus patet ex eripext di&is; cüm enim mundus fit fyftema entium fi- us Dond nitorum, concedo, quód in hoc mundo fit or- debiti X it j do omniux'n decentiffimus. (debet d 4 2. dift. a. Chriftus, homo &c. funt id, Unde r i quo non poteft fieri melius in uno genere per- Til fectionis. c. in omni genere. n. Dico enim, humanitatem Chrifti, beatitudinem , ac Beatiffi- qzmä ( i mam Virginem habere quidem dignitatem aliquó [ modó infinitam ob relationem unionis cujusdam ijj/ cum Deo, poterit tamen illa ipfa relatio identi- ] 1 ficari cum poffibilibus, pluribus 'glxiis perfecdtionibus adhuc yotat. j It O s Di$- 218 DIISPUTAT'-I o X *'***ï****,********** «nl' EC j j Jf MVJ 1. jf j DISPUTATIO IV. PTrnN rl hüc m De Vifione intuitiva Dei.: ; uY 1. An & if qmad Tn hac Difputatione qusritur mme(ïïaïä quomodo vifio intuitiva Dei uniu S & trini, 9. AÀn Deus impïhnïtfl D rout eft in fe, fit poffibilis? frion poffit videri, & defacto videatur per fuam vettn Effentiam , an per fpecies impreffas? 3. An TOU Deus poffit videri etiam oculó corporeó? EE . An homo naturaliter appetat videre intui- tn, i du d tivé Deumn? s. Ananime Beatorum defacto fj od oft mortem videant intuitive Deum? 3. tilot fcad 7. Quid San- "Qu fit natura luminis glorisz ? 1 ytatt &H videant in Deo? . Utrum videant com- jmn, vid prehenfive ? & utrum æquglitgr [ iis t t [ QUJESTIO I. titr g, Rined Z vifio Dei intuitiva fit poffibilis, € quomado? N TANDUM I. Duplicem dari cognitionem ; feu fY N? vifionem nimirum intuitivam & ab[iratticam. fii ( If $ QUi "Termini hi Patribus fuére incogniti ; his enim viffo i fimpliciter idem erat ac vifto intui tiva , cüm intueri li J I & intuitivum effe niliil aliud fit , quàm videre & At d il effe vifivum; ut proin vifio intuitivz idem fit ac " vifio viffoa, Scholaftici veró non eódem modó Wtgna aliqui enim fic expli- explicant hos terminos 5 u W cant, ut cognitio feu vifio intuitiva fit, que fi ! WSW , P ä; ! IV. DE VISIONE IN"TUI.T(I"VA DEI. 9I9 ****ï per fpecies proprias. & fimillinias dbje&o j econm. M tra vifio feu cognitio ab//rattiva, quz fit per fpe- cies alienas mutuatas ab aliis rebus non referen- tes omnimodam fimilitudinem obje&i. Alii au- lia D tem hóc modó explicant, ut cognitio intuitioa fit, que& fit ex immediata converfione potentie N 1 üti ( vifive ad obje&tum vifum, ita ut actus vifionis immediaté producat ur ab ipfo obje&to , quod i imprimit fimilitudin em fui: econtr a cognitio ab- LUE p i firadtiva juxta hos Authores eft , q ueftexcon- e[p? 3 verfione potentie vifive ad aliud objectum, lD comy quod velimprimit tantüm fimilitudinem analo- gicam ad objeGtum primarium vel etiam univo- : Videre i torumd | ! cam, itatamen, ut intelle&us primüm debeat difcurrere à cognitione unius obje&i ad aliud. &Dun? Tertió modó hi termini fic explicantur ,. ut vi/ro ? Qu intuitiva fit illa, qua per immediatam converfio- Y Videgt : nem potentie vifivee ad objectum , v. gr. ad [tet ? Deum, videntur omnes ejus perfe&iones effen- tiales fineprzcifioneobjectiva, aut formali unius . ab altera. . Econtra per vifionem abfrattivam in- telligitur ea ; QUa cognofcitur una obje&ti per- fe&io fine altera. AU. NorANDpuM Ik In hac qüæ&ione fumi Qrmitioé terminum qifionis intuitive in tertio fenfü; itaut d fenfüs quaeftionis fit, utrum Deus unus & tri- jti; U5 nus quoad omnes füas perfeGiones effentiales g. CU ad intra per immediatam converfiohem potentias [ muW vifive. claré ac diftin&é videri - feu cognofci ii uz'tiwAi« pofit? Utrum veró Deus cognofci poffit per cognitionem ab/irattivam , ut author naturz quo- jni' ad perfeiones füas ad extra, & quidem per I ii ii pecies proprias, & per immediatam convertio- e nem meö 220 DISPUTATIO IV. T Hümo ] mem potentiz vifivi ad obje&um, ita ut in tali cafu detur vifio intuitiva fecundum quid , feu praci- " jl ] fiva , Dei videlicet ut authoris nature , examina- biturin TRACTA TU de attibus bumanis. j NorANpuM liLl Varias fuitfe herefes cir- i m ca vifionem Dei. 1. Gentiles & zntropomorpbiie TE 2. Zétiani krpa m admiferunt Deum effe corporeum. feu Eunomiani inter alia dicebant : Deum in hac gropi De his Epiphanius hz- sbintel vita naturaliter videri. ref. 76. fic habet: Jdétius cum fuis fettatoribus inani p ) ommnes bomines, mon n j Mond imaginatione deceptus ef?. [uper eo, quod nofcant Deum fecund: un fidem , fed fecundum d gtl fcientiam ; ^ dicumt. enim . ipft , non fimpliciter fe mo[Je JDeum in cognitione fidei , d 'oelut cognoftit quis omne ster d df « n vid vifibile && que manibüs füís contrettat , velui ff quis in smanus accipit lapidem , aut lignum , aut. altertus cujus- vt ! dam materie. inftrumentum 5 fic enim. dixit. bic genero- tiqienet nempe ita novi Deum ficut me ipfum , €9' non in àxludebar Jfus; m 6 tantum moo) me ipfu i ficut Deum. 3. Pelagiani, fi- cut docuerunt per vires natura les poffe homi- j efein nem falvari , ita etiam docuerunt hominem per yoin vt vires naturales poffe videre Deum, quamvis non Tyopft in hac vita. 4. Pvatricelli, Beguardi, Beguine, B intuitivé videri Wt Dulcinifte &c. docuerunt, Deum uido Carmelita poffe in hac vita. Hi, prout tb fibus teftatur , vocárunt fe Eul agens de eorum here JFatres & Sorores depon itentia detertio Ordine S.Pran- V5 i Bonifacio VIIL. 1298. & cifci; & damnati funt à A n in Concilio Viennenfi à Clemente V. 1311. & à ^ debitim joanne XXIL., qui circa annum 1330. facilé 2c00oo; Beguinatum in fola Germania fimul ex- "g terminavit. Errores talium Beguinarum, prout damnantur in Concilio Viennenfi, funt fequen- Y tes — OIV DE VISIONE INTUI'I:'IvA DEI. 291 J [ ll in [ j Is i tes. 1. Homo pote[fl ita finalem b'eaäz'tudmem Jecun- t u d um omnein gradum perfettionis in prefentà vita a[fequi, "m "— fücut eam in vita obtinebit beata. 9. Quelibet inielle- M. Clualis natura in. fe ipfa naturaliter eft beata , & anima MLAg,, mon indiget lumine glorie ipfam elevante ad Deum viden- , üretm. , dum, C eo beaté fruendum. Obfervo etiam, va- " Deunþlä ria fcripta myftica exarata illis temporibus val- ] dé propinque accedere ad hos errores, fi non ?3Epiphaniu At fatrl bené intelligantur , aut non humaniter explicen- $. Palamite , ( contra quos agente Barlaa- ! Dnnig, l 'm ) /M, /eam mo Monacho Grezco, plura Concilia ab Ecclefia Gr:weca fuére celebrata circa annum I340., pro- "r j Qu u ut refert Dupinius P. III. Hift. Eccl. cap.6. q.3.) D inter alios errores habuerunt, quód poffent in b vtf " hac vita videre Divinam Effentiam, imó a&u ! : aut'altml i d " erediderunt, dum ca pite in finu abfconfo , for- n matisque nefcio quibüs przviis geftibüs, diabo- i, Ü licis illudebantur preftigils, fe jam ac&u vidiffe )5 Deum. iles polt d 6. Manicbei & Wiclefifie docuerunt, Deum effe in creaturis, ac creaturas effe Deums. It homine; ut proin videndó creaturas videatur Deus. In- Q* ter propofitiones enim Wicleffi, quz delatz fünt qUiJ ad Concilium Conftantienfe , erat etiam hzc: ii Omnis creatura eft Deus; licét eam propofitionem uU* de fe, ut jacet, hzreticam, fübdolé explicare co- ) V natus fit in fenfu Catholico, dicendo, fe per cre- QÜR; aturas intelligere ideas creaturarum in mente sVl Dei. 7. DBajani docuerunt homini connaturali- ye V, D ter debitam effe integritatem naturz & juftitiam un D originalem;5 &j . m " üvam Dei. us ad gloriam & vifionem inþu'i- Ti DICO L Cognitio intuitiva Dei- unius & lü; iin^ trini j 225 DxISPUTRA TIO IV. erg trini, prout eft in fe, eft abfolute pöüïbilis fal- !l j 0b]€& tem fupernaturaliter. im, d pr PRoBATUR Conclufio r. ex Scriptura, Matth.s. dicitur: Beati mundo corde , qnoniam ipft ( i Do? )j us d Deum «videbunt. 1 Con g Videmus nunc per [pe- 100 culum in enigmate ; tunc autem facie ad faciem. — INunc ii cognofco ex parte : INB. tunc autem cognofcam ficut. & ! cognitus fum. — Et1.Joan.3. Pidebimus ewm ficuti eft. r conti Omnes autem hi termini adhibentur, dum loqui- g t Tin. 6d mur de aliqua vifione intuitiva rei fimpliciter tali , non fecundum quid, feu. ex parte tali.- V: MTTA PaosaTUR Conclufio 2. ex Concilio Flo- rentitio , quod Sefs. 15. in Decreto Unionis de- nj t tntim, Qu finit: Exutas corporibus animas, que in gratia Dei de- ce[Jerint , in ceelum ox recipi , && intueri ipfum clart rm pet Jam vt JDeum trinum & unum , ficuti eft. 1 SS. Patribus. PRosATUR Conclufio 3. ex Ita enim docet AvucusTINUS Epift. r11. & (s Iu J 112. item 9r. & g. IgENUS l.4. contra j herefes. C.37. CLEMENS ALEXANDRINUS . S,.BERNARDUS Serm.4. in i i in s. ftromate. Ee Fefto omnium San&orum dicit: lm boc erit vita d. qi i? dl eierna , ut cognofcamus Deum ficuti eft, id efl, non j snodá ficut ineft mois aut. ceteris creaturis , fed ficut. eft : Mi in fometipfo.: Idem docent Patres Concilii Vien- ! 1l ag — um nenfis in Clementina ad noflram de Hxreticis. "DICO IL* Cognitio Dei unius & trini in- t U ne 2 U etiam tuitiva non eft poffibilis naturaliter. il PRosATUR Conclufio r. VidereDeum in- ]i tuitive eft videre Dei perfectiones effentiales, ^ hg fine precifione obje&iva unius ab altera, & qui- Ulm uanQ dem per immediatam converfionem potentit RE K ü j ad obje&um; fed hoc non poteft fieri naturali- Iuj E ters | E ly, DE VISIONE INTUITIVA,DVEI. 229 nf ter; ergo. Min. prob. In hac vita fentimus q SCIh omnia obje&ta noftre cognitionis modo preci- tnj fivo, quo reprefentantur; ergo non poffumus j M "M videre Dei perfectiones effentiales fine / ll DT ne unius ab altera naturaliter. prgacifio- Wan - PRoBATUR Conclufio ». Si -JDeuLs poffet Pa videri intuitivé naturaliter, tunc etiam juxta le- ia Á ges contingentium aliquando videretur naturali- 3HtUI', dum ter; fed hoc nonfit; ergo. Minm.prob. 1.ad 1 rei ( !t (j : Tim. 6. de Deo dicitur : . Lucem inbabitat inacce[fi- bilem: quem nullus bominm vidit, fed nec videre poteft. : Concil) PROoBATUR Conclufio 3. ex Coriciliis Vie- t0 Unioni nenfi (2 Conftantienfi , ubi damnatur error di- hgnitia D centium, quód homo poffit pervenire ad eum Ruri if d gradum perfectionis , in quo poffit naturalitgr Deum videre. a. Solvuntur Obje&ioneä. s il u. 0514 0 Os]JrcrTUm r. contra primam Conclufio- .BXANDUI nem. . I. Gen.32. dicitur, quód Jacob viderit U$ Sem) Deum de facie ad faciem , & tamen exinde certum - fuhes non eft, quód viderit Deum intuitió, ergo ex if il textu D. Pauli,. quoód vifuri fimus Deum de facie ad faciem , nihil probatur. Zdnt. quoad 2. membr. ii fl s Conci prob. authoritate 'Theologorum opinantium; Ja- jeBerti cobum non vidiffe Deum intuitivé. 2. Apo- i & ftolus negat Deum videri poffe intuitivé de abfo. htef. lua etiàm potentia; ergo. 4nt. prob. quando Videet dicit: Deum nullus bominum vidit , fid nec vvidere po- te? , loquitur de illa vifione, quam nullus homi- g d num unquam habuit, aut habiturus eft; ergo. b dl RESPONDEO I. adri. tr.a. n.c. & parit. m P j il Difparitas jgxta Theologos, qui negant, Ja CQ- um 224. DISPUTATIO IV. ( j MU bum vidiffe Deum intuitive, . eft ; quia revetd gt r acob non vidit Deum de facie ad faciem, fed u L tantüm putavit fe vi diffe Deum. de facie ad fa- j verà non viderit Deum, fed l ciem, quód eriim re aut Deum in forma alicujus 2 j tantüm Angelum, gt Angel j vel hoininis , patet ex circumftantis, lu&abatur cum Deo; quod fieri non cagim d uia tunc yanqum potuit fin e forma aliqua peregrina hominis vel Idem confirmari poteft ex A&. Apo- g, affent Anceh. et qua) ä íftol. c. 7. ubi etia m illa apparitio, quz Exod. 3. facta eft Moyfi, tantuüm faéta effe dicitur per Zn- qi, p fes crediderit fe inrubo vidiffe jl gelum; hic et Moy JDeun; utpote contra quem non eft aufus afpi- tf d fgon cerec. / n pl Y RESPONDEO 3. Jacob Patriarcha & Moy- fes viderunt Deum de facie ad faciem, intelli- vtf Vgl endo Verbum apparens in. forma Chrifü , feu Meffie venturi. C intelligendo Effentiam Di- U QUE 61 ao Omm vinam , ut eft in fe. n. Qui videt V erbum in- carnatum , videt Deum, ut habetur Joannis 14. ttenip o 3 f v IZd ?. dift.a. Negat Apoftolus Deum videri Wbl | tuitivé per vires naturales. c. fuperna- I ln | poffe in O i T ' i turales. n. Apoftolus tantüm dicit, quod nul- ' lus hominum viderit Deum per vires naturales Wte T 1 in eodem fenfu negat poffe videri tlren Ü jn hac vita, (*gc f Deum. I lus TUR 9. contra eandem. S. Chryä Mj l h D O53]J1CI * foftomus dicit, nequi dem ipfos Angelos videre Vj Pdtïem Dei Effentiam; ergo nec abfoluté poteft vide- h? Á Tl Ant. prob. 1. Serm. 3. contra Anomtos, T In ait: Deum nemo vidit unquam, cujusmodi eft. in fe, non "urilm | E lj folium Propbete, fed nec "Angeli videruni. z.ï Ide CC. ld , ly, DE VISIONE INTUITIVA bEL 225 .ü, TU iT lo laa Cien cc. ait: Solusipfum (Patrem) videt F [ lius &? Spiri- i us fanttus. 3. Idem £. cc. fe Lde fid ntentiam Chrifti, Vr Dee quod .Zngeli femper videant facia 7 Patris , non ex- plicat de vifione Effentie Divi Lt n&, fed tantüm 3 t de cognitione non interrupta: ait enim: Si; et- jam in Ingelis accipiendum . efd pr * Qd f opter puram ipforum T ho c vigilem naturam , vihil ipfos ali ud,, quàm Deum ani- 1o unquam «idendum fibi proponere, 4. Etrurfus l. " AR cc. afferit, Deum ab Angelis n » Qu f on videri , nifi per quandam füi demiffionem. ANon merum , in- lC lm quit , ipfum lumen intuebantur , ne itrübo vj fabflantiam Vi : que finceram ipfam Jed quedam Dei fe demittentis accommo- &l aufi i datiío fuit. . Ergo. ii & Ms , RESPONDEO. c.a. dift. c Ergo abfolutà non poteft videri vifione. com prehenfiva ac NOMT perfectiffima. c. intuitiva non co m r mprehenfiva. n. S. Chryfoftomus tantüm loquit Ur de cognitione ) Efentian De, quz exhauriat Effentiam (et Verbu Divinam, cogno- fcendo omnia decreta Divina Deo libera, & co- t Jour gnofcendo omnes terminos feu obje&ta fapien- ti& , ac bonitatis Divine ; s Deunr & hzec foli Deo eft poffibilis. Deus erg o cum fe cognofcendum . c i prebet homini vel À ngelo, fe in tantum ac- (it; qui commodat ejus intellectui , in quantum applicat Vires nit partem fuz infinitudinis capacitati humanz in- gt ol teligentie. Hinc S. Do&or l. cc. fe hóc modó explicans ait: à nulla re fatta & creata co 4 Va "/prebendi potefj, Etin]Joa. Hom. m i 15. Quorfum iflud : nemo inrelt t novit Patrem nift Filius? n omnes in ignorantia ver- Jamur? — Abfit ; fed mimirum nemo novit d Filus. - - j at yr At bujus Effentiam nemo [cit ,. boc fl , quid tandem ea fit, preter üllum folum » qui ab ipfo genitus eft ; nam cogni- u tionemn ibi vocat a ccuratam conte mplationem & compre- "E L D.admort Tratt.deDeo. bén. $26 IDIISPU,TATIIO IV. Il $0N benfionem, ac tantam , quanmm Filii notitiam babet Pa- (er D ( f Onj1ciTUR 3. contra eandem. "oTheodo- retus in Dial. z. qui inferibitur : immutabilis, di- Jv 2vl W «nus j me cit Dei Effentiam, ut eft in fe, videri non pof- rl fe; ergo. Zni. prob. 1. Quamobrem; inquit, ime f r po[[ibil is eft bominibus , imo & ngelis Divine nature coniuitus. 2. Ideml.cc. Manifeftum eft igitur , oi- at enim od gt deri non. po[fe Divinam naturam 5 . e[e autem [pettabi- Àls t lem carnem , €9 per banc a[pe&tabilem illam, que mini- gehenfa m afpettabilis eft.. Ex quo fequitur, ante Incar- nationem à nullo Angelorum vifam effe natu- eylitoa ramDivinam. 9. Ideml.cc. ait: quod illa vere j d ba: Jngeli fewper vident. faciem Patris; non fint isit, intelligenda de vifione divinz Effentie , fed de tb quadam ipfius gloria ,; quz illorum capacitati Üictm contemperata eft. . Sic , inquit , & de /fngelis itt» At redtus 1elligamus, cim.audimus , eos quotidie videre faciem Pa- àt, QUi iris noflris mon enim Divinam fubftantian vident, que iib ] li il neque circum[cribi poteft , neque cognitione fepiri, & u PSO P aicerfa comple&titur ; fed. gloriam. quandam a illorum ropat .. naturam temperatam. . Exgo, a;'mis Tif RzsPONDEO. n.a. ad prob. 1. dift. Impof- VO fibilis eft divinz nature contuitus comprehenfi- DAT vus. c. non comprehenfivus. n. Ratio diftin- NU Qu &ionis petitur ex ipfo textu , dum 'Theodoretus DN rationem invifibilitatis affignat infmitudinem. 'portine .OB]JICITUR 4. contra eandem. 1. S. Hie- M ronymus in 1. Cap. lfa. dicit: JNullam creaturam MU *videre faciem IDei juxta nature fue proprietatem. 9. "m S. Ambrofius in Comment. in Luc. ait: £t qui ä&ha 4le bominibus loquamur ,. ctm de ipfis celeftibus. Virtuti- dit :*WS&US hUm bus &g.Poteflatibus legerimus quia nemo Deum vi E A d unquam. Ergo. V B DE VISIONE INTIVIIT,IVAIDEI. . $27 j Tf lin RrsPowDEo adr. dift.a. Nulla creatura lndem, | li videt Deum comprehenfivé, & naturz fuz viri- mj bus. c. non com prehenfivé & per vires gratiz, l n. lta videtur ex z W M : plicare hunc textum S. Augu- n Al i i fünus, dum Epift. 3. de Hieronymo loquens 3 ait: Fís verbís vir dottiffr [//) us fatis oflendit , quid etiam EHl D de futuro fceculo fenferit ? : Pf quod ad rem atiinei quantum- ?/e (o libet enim oculi corporis moftri mutentur. in melius , ta- men eorum oculis ( Angelorum) non vquabuntur, Tl g AU dnf £dd2. dift. NNemo vidit Deum vifione com- l pre henfiva.. c. non comprehenfiva. n. Ita fe 1tàt effe D ! explicat S. Ambrofius , dum immediaté fübjun- 2 quo lib jit : Jdeo Dewm nemo vidit unquam , quia eam , que in It5 nor| -Deo babitat, plenitudinem IDivinitatis nemo co & , fl némo inente aut. oculís comprebendit. UR C OsjJicrTUR 5. contra eandem. Ut intel- eüd ei Effen- ! le&us creatus poffit intuitivé videre D "inih tiam, requiritur, ut aliquam cum Effe ntia Divi- ii d ! na habeat proportionem ; fed hanc non habet; üm. ergo. 'Min. patet ; quia finiti ad infinitum nulla wminii eft proportios & quia potentia intelle&iva eft ordinis naturalis, Effentia autem. Divina ordi- 10 mnis fupernaturalis.. Maj. prob. ab indu&iones u V.gr. oculus tantüm ideo non poteft videre fo. ; Mij num, quia nullam habet proportionem cum fo- nTig no. Sic etiam fit in aure , que nullam habet t fs Proportionem cum objecto colorato &c. iellL l :l ; XESPONDEO. dift. Maj. Requiritur, ut ha- Nim: beat proportionem habitudinis. c. perfec&tionis ; entitativam. n. . Deuseft fümmé verus & bo- þïoþrg'efrl! j t l- | hus, & fic continetur fub obje&to adzquato in- tellectus humani & voluntatis , & tali modó fuf- ii / j fi , ciens datur proportio habitudinis inter Effen- ii f-ä, 2 tiam « AU 228 pISP U'TATIO 1V. j ol tiam Divinam & intelle&um, qualis tamen pro- oteft inter oculum & fo- r ao portio affignari non p j m p* num , inter aurem & obje&um coloratum. uód veró Effentia Divina fit fupernaturalis, i ion tollit habitudinem , quia intelle&tus habet talem habitudinem etiam ad cognofcenda fuper- paturalia, fi elevetur per gratiam, feu lumen gloriz. h Dus 1CIiTUR 6. contra fecundam Conclu- O5]J fionem. 1. Homo naturaliter appetit vifionem Al NOT Dei intuitivam; ergo etiam naturaliter eft poffi- Tif lfll bilis. 2. Poffumus naturaliter cognofcere fpe- Thomited cies perfe&tionum poflibilium, fimillimas iis, qua ul funt in Deo; ergo poffumus pervenire natura- vt d liter ad cognitionem Dei faltem inadzequate. |.3. türpana Defa&o cognofcimus Deum quoad predicata vtl diftin&iva à creaturis & illa cognitio fit per MO fpecies fimillimas obje&to ; ergo defacto haþe- t od mus cognitionem intuitivam. RrspoNDEO adi. dift. a. homo naturali« ttü0ne ü n f ter appetit vifionem intuitivam Dei, ut autho- risnature. tr. unius & trini, prout eft in fe. ao n i hd Dixr. tr./.quia ejusmodi vifio intuitiva fim- pliciter loquendo eft abf/ra&iva , utpote precifi- h ts d va unius perfe&tionis ab altera. Homo nonap- petit videre Deum 'Irinum, prout revera eft, R, iv cüm üt talis non agnofcatur per lumen natura- Vil V1 f le, & inftinétum omnibus inditum. ' Ad ». dift. Poffumus cognofcere perfe&tio- "Rtone Jf nes, ut funt in Deo, tanquam authore nature. c. tanquam uno & trino, ut eft i níe. n. '.';öin' d lpf [ Zd 3. dift. Fit cognitio per fpeci es fimillimas "n & modo ab- l ' J cum Deo, tanquam authore nature, l Ofis-,'j racti- ) u DE VISIONE INTUITIVA DEL 259 qualis tam ,: ftra&ivo feu przcifivo. c. tanquamuno & tri- 3 Qtdhri EUmC Ül no, & modo intuitivo per immediatam conver- le li fionem potentiz ad objectum cierum immediaté ab obje&o. , receptivam fge— "Te : tl Df atiam: f QUJESTIO 1I. X n Deus oideatur per fpecies impre[fas ci;e*zzm: , Utj ( aDpetit vi en verà per [uam Efentiam ? Talter f N0 TANDUMI, Duplicem à Philofophis ad- COgnofcer - mittüfpeciem; fcilicet imprefJam & expre[fam. lls Thomifte hos terminos fic explicant : Defertur "Neire poh V. gr. à muro fpecies in oculum ; ea fpecies im- Dieutd, primitur ab obje&o ipfi oculo ; ab oculo impri- d wed mitur phantafie; à phantafia imprimitur poten- topntio d tiz intelle&ivz feu intellettui pa[Jroo , feu patienti, 0 dn ut vocant; fed eatenus adhuc imprimitur cum fuis conditionibus materialibus, fcilicet indivi- homo n . duatione objectiva, ac limitatione. Hucusque pecies femper vocatur impre[fa. Dein intelle- D ut prout d ztus purificat hanc fpeciem, & ad illius fimilitu- 10 1DCOL dinem fibi aliam efformat demptis- imperfetio- uU Q] nibüs, limitationibus, ac conditionibüs mate- Homo: rialibüs.. Hwc fpecies fic efformata, ab intellectu Qut T QU agente, üt vocant, dicitur /pecies expre[Ja, feu. fpe- r [umal : ciesintelligibilis. — Hac fpecie femel pofita & affer- vatain mente, plus non requiritur ad actualem Jf ( cognitionem, quàm ut anima fe convertat ad hanc fpeciem, & converfio mentis ad hanc fpe- Qub menu ciem eft ipfa cognitio. — Idem fit in perceptione omnium objectorum & qualitatum fenfibilium v. yedá HE/ u gt. odoris, faporis. &c. Solüm in hoc aliqui lfæ:&m[ P 'Tho- DISPUTATIO IV. 2530 l— J,am]teï' | 'Thomiftze inter fe difconveniunt ; | quödi putent 4 gl m conditionibus materiali- — fpeciem ampreffJam. cu —— j l ]20 g T bus herere tantum in phantafia, & non ulteriüus A — i progredi ad intelle&um ; & tales 'Thomiftz nul- m eyp! Jam faciunt diftinctionem inter intellectum agen- qinute tem & patientem nifi formalem , inquit, quantum - qnesprt idem intelle&us quafi recipit, & fimul efformat hn d g. fpeciem. Recentiores aliter plerumque expli- jcet ten cant fpeciem impreffam & expreffam. Species ues &il inpre[Ja ab ipfis vocatur illa fpe cies, qui& ab ob- Qtenti je&o imprimitur fenfibus v.gr. oculis , auribus, fed us &c, ab oculo phantafie , à phantafia anime, & DI in anima affervantur ille fpecies impre(le cum omhnibus fuis circumftantiis individuantibus & ( maoant j ml conditionibus materialibus objectivis, prout fue. runt in oculo, neque anima fibi efformat aliam Aen v vera f fpeciem, üt volunt Thomifte, Quando ergo anima vult cognofcere obje&tum, tunc non con: tir d wfünt t vertit fe ad hanc fpeciem imprefJam, fed per hanc impreffam fpeciem tanquam caufam phyficam wl TOU elicit cognitionem objeGi , per quam fe non con- vertit ad fpeciem, fed directé ad objectum; cum UOT autem cognitio debeat r eprefentare obje&ctum, J h) IT effor- 1 Ls jdeo anima cognofcendo objectum. 1l mat in cognitione ipfa fimilitudinem objetti , & Uij L ifta fimilitudo cognitionis cum obje&o, que à Suarezio non creditur effe fimilitudo univóca, fed femm ffm tantüm analogica, prout docet in fua Metapbyfica li d I de conceptu entis, vocatur fpecies expre[Ja ,' qua Tfr g fimul tranfit ac ceffat cum ipfà cognitione. Hinc Wlæ If g . fpecies ifta expre[Ja Suareziana vocatur etiam come. lM muni nomine oerbum mentis. *mihtudiüf f Ht : NoraAwDpuMIL 'Triplicem dari differe o- 1 V, DE VISIONE INTU'ITIVA'DEI. 2531 5 qi A 'nibus ) tiam inter fpecies expreffas juxta oþinionem atef; '"Thomiftarum & Recentiorum. I, Species ex- » Rn uttt;f 8 Thi. preffie l'homiftarum manent in memoria, & non identificantur cum aétuali cognitione ; fpecies rl mqmt, W autem expreffe Suarezii identificantur cum có- du gnitione & tranfeunt cum cognitione. 2. Spe- cies expreffie Thomiftarum funt immedia pleruque tum ob- jettum ut quod potentit intellective, in q uod fCif FA Y licet tendit anima dum intelligit ; econtra fpe- It que; cies expreffe Recentiorum funt objethum i quo CULS , a potentiz intelle&tivz , que non cognofcuntur, n aniy inprefíe fed quibus mediantibus cognofcitür objectum; adeoque non funt id, in quod tendit intelle&tus, Adtantibis Vi mf fed mediante quo tendit intelle&us inobjectum, ficut lux eft medium vifionis, non d quod. fed d vt d qU. 3. Species expreffe Thomiftarum funt ad- NT huc vera fimilitudo formalis univoca & quiddi- , UC ROU. tativa obje&i; fpecies veró expreffz Suarezia- n f ne funt tantüm fimilitudo radicalis & analoga, mfm phj prout explicat Suarez in Metaphyfica, & híc 1.9. m (e n C. 12. . I2, ubi fic habet: Dico, reprafentationem Lobjtur. in Jpecie mon ita . e[Je concipiendam vel fingendam., ac f ntare o n [pecie tpfa e[Jet. familitudo aliqua formalis , vl imago jjn t depitta ipftus objetti , quia boc non poteft concipi [ine con- i dj vententia aliqua, &s' unitate formali, neque bíc eft ulla ObjC&OJ ! necelitas boc fingendis tum quia fpecies folinn eft. veluti ydo um femen & infirumentum , án quo füffcit virtualis a[fani- vt latio; tum. quia tota. vis reprefentandi in [pecie ponitur h eï?"äf!rï'; propter attum . [écundum 5 meque aliunde colligi poteft., Fin meque mos experimur illam , mifi in. ipfo actu. Dein C. 3. h. I3. de ipfo quoque a&tu negat formalem fimilitudinem cum objecto. Videri de hac re f de diflinttione , q&e ndaïldfä pdï'unt tria fy/temata Scbolarum 4 dicta- pE VIS DISPUTATIO IV. 252 U di&tavi in manufcriptis Philofophiz, & poterunt j )u Q ! ediin nova editione hujus Philofophiz. ] f D NoTrANDUM l1ll. Species tam impreffas 9 V quàm expreffas tantüm requiri, ut cüm obje- peï &um non poflit effe per fe ipfum prefens intel- :'l s ! 0 le&ui, fint vicarie objeGti, & reprefentent ob- ortm ie&um intelle&ui. Ea veró reprefentatio ob- j 4 a ; je&ti iterum alia eft apud Thomiftas, alia apud Suarezium & ejus affeclas. "Thomifte dicunt, ifna mm, ( quod ill& fpecies reprefentent objectum non tantüm modó foermaliffmé fimillimé, fed etiam.quod t j . in effe intelletuali &int prorfus ejusdem nature ac mnunid d fpeciei cum obje&o, demptá folà materialitate & individuatione, de quo videri & legi mere- inftiun d Pa tur Gonet Tra&. ?. deDeo. Difp.2. Art. 1. n. 3. " Uti & Vindiciz Philofophie Peripatetice Tom. ; iil Econtra Sua- n5 Du 4- Philofophice Pollingane Q. 2. T CODOS rez in füa Metaphyfica dicit, quód fpecies hz non fint formaliffimé fimiles obje&to, fed habe- qi i H ( U ant tantüm enalogiam ac proportionem cum ob- je&o, ficut femen arboris cum arbore; habeant D | N tamen eam vim, ut modó ipfi inexplicabili fa- ciant intelle&um devehire in notitiam objeéli, Mme quod nihil aliud eft, quàm intelle&ui prefentem u effe fpeciem fimilem objecto cum flmüimdine? ht ( proportionali. - T NorawNpuM IV. Duplicem potiffimum Ql effe fententiam in hac re, unam Thomiftarum, in j aliam Recentiorum. . Recentiores faltem aliqui, UY " dicunt; non tantüm poflibilem effe aliquam fpe- [j is] "W ciem tum impreffam tum expreffam naturz Di- if l vine, fed eam etiam defa&to dari , & per illam Jlm) W oculus fbeciem cognofci intuitiveé Deum, ficut intui- u J )]v Wi DE VISIONE INTUITIVA DEI. 533 lf a&p Qpl intuüitivé per 1"pecieni cognofcit murum. Tho- W Q i miftz veró dicunt, in Beatis nullam dari aut da- 1'11 Wt Wt ri poffe fpeciem five impreffam five expreffam lll K Diving Effentie; hinc dicunt, Effentiam Divi- Toptefen nam fe per femetipfam zmmediatà unire intellectui Trefeny l humano feu anime, ita ut Effentia Divina fun- gatur formali offició fpecierum, & anima huma- TOf as j ii Rif na in effe intelligentis tam perfe&é uniatur cum Effentia Divina & infinito cumulo perfectio- f Objeits , num, & etim f quàm perfe&é nobis defa&o uniuntur - fpecies colorum, lucis, harmoniz, voluptatis, CO fa [ " ' imo ipfi actus noftri interni. li materi) Sicut ergo homo ] mundanus in hac vita ex tali unione fpecierum II E. Mitna fenfibilium dicitur objecta fentire vel videre; ita continget ex immediata unione Divinc Effen- t T ti&, ut videantur &.fentiantur . kontni infinitze perfe- &iones Dei ; & cüm fentire intellectualiter has Qud f perfeciones idem fit ac illis frui, mirum non yeto, fl eft, quód homo ex Vifione Dei intuitiva per tiOfem qu tmmediatam unionem omnium potentiarum ad Ef- irbore; d fentiam Dei felix ac. beatus fit. B. JE GIDIOS nexplic | ,jj; ROMANUS, difcipulus S. Thome, in defenfio- notitm d ne S. Thome vocat hanc fententiam fui Magiftri leti r divinitàs infhiratam ; & meritó quidem : quia (ut m (ni is in fuo defenforio art. r. narrat) apparuit D. THOME Fr. RoMANUs, Inquifitor Neapolita- nus, qui & ipfe olim fuerat confors ftudiorum eem pod m Thon j . homeg; hic cüm à S. Do&ore interrogare- t « i tur, quomodo in Patria videretur dit verbis Pfalmifte: Deus? refpon- effeditl Sicut audivimus ,. fic didimus um n in civitate Domini virtutum , per, hoc declarans, Deum, yi, Lf eo modo videri à Beatis in patria, quo Á &bipfo D.'Thoma prius audierat. . Veritatem hanc F3 DISPUTATIO IV. 334 .. j f fY hanc quatuor fequentibüs concluvüonibüs' fcabi, a liemus. ; jl g ia DAGCO .. ', In vifione beata nulla interve- Ita.p. THOMAsSs, l i a nit fpecies imprelfa creata. TOID qlll'(ï SCOTUS, SUAREZ & reliqui Theologi exceptis aof * pauci s Recentioribüs, inter quos Vafquez. PRosATUR Conclufio r. Hc fpecies eft j um' :(mïeü CX] omnino inutilis ad cognofcendum Deum; ergo non datur. J4nt.prob. Quandocunque aliquod li, & r u bonum eít per feipfum intimé prefens menti, ii tunc fpecies vicaria object eft inutilis; fed ob- | je&um illius fpeciei eft in telle&tui intimé praefens l (a.f;miyf | / : W ( in altera vita ; ergo. Min. patet ; quia Xücut; Deus eft ubique, ita etiam eft in mente , nec w Ponitu aliunde datur implicantia, cur non poffit fe con- ftituere immediatum objectum humanz mentis. foge? . d Hinc S.Auguftinus de Gen. adlitt. c.5. & 26. ait; u d) àm mulia que fatta [unt j vt uj Propinquior nobis qui facit, qu ignota funt. fundamenta terre oculis noftvis, (9' qui f unz gl a davit ierram, propinquat mentibus moftris.. .Maj. prob. Md xh f"if,jh ab indu&ione: ea, que funt in mente noftra Ri p LT l i non cognofcuntur per aliam fpeciem v. gr. co- il gnitiones, volitiones, voluptas, dolor, trifü- n D tia &c. fed cognofcuntur hz affectiones mentis | ' Qp d per füasmet effentias inüme mentiunitas; prout [ | t Quy l " ! evidenter oftenfum eft variis demonftrationibus ij 1 QTR DARU depromptis ex D. Auguftino , D. Thoma , & NQL Scotoin vINDICIIS PHILOSOPH. PERIPAT. | OTW '«Tom.IV. PHILOSOPHIJ POLLINGANE q.I. 3 B qui Editionis Venete, & in Zppendice Editionis Au- !d tj ; j ; j guftanz. . il m Al PROBATU R Cöncluüö 2.. Alim veritates 3 fed per A r UM immutabjlæ non videntur per imagines, feipfas; )lv DE VISIONE INTUITIVA DEL 535 Vf Wl feipfas, five exiftant ac videantur in noítra A tl ; At mente, five exiftant ac videantur in Deos ergo D TR etiam prima veritas, que eft Deus, videbitur Tlggj aliquando in fe ipfa per feipfam, — znt. prob. tum QUs ngq ii ratione ; quia hz veritates fünt intimé prefen- & tes menti, adeoque non indigent fpecie vicaria U Detm fui ; tum authoritate $. Auguftini, qui l.ro. OCl QUes Confeff. c. 10.,ait: Dum audio tria genera e[fe que-/ Jüionum , AN SYT, QUID SIT, QUALE sIT? 6 rl ?I?Ufll[iS,' fi Jónorum quidem , quibus bec verba confetta fünt, ima- Bines teneo 5 ves veró ipfas, que bís frenificantur, neque Lt p t Qui | ullo corporis fenfu attigi , neque uspiam mifi preter ani- um meun, & in memo f 1 Qette : Tum , fed ipfas, Yia recondidi mon z'magz'ney 6d- n poftt o PROoBATUR Conclufio s. Authoritate D/. um m 'Thomz P.I. q. 12. a. 9. per totum. Item P. 1II. LO af Q 0oc8.3. dd 3. ubi ait? L - Cognitio beata mon fit per lia qu j " Jpeciem , que fit fimilitudo Divine Effentie, vel eorum, que in Ej[Jentia Divina cognofcuntur - - fed talis cogni- ifri. M tio eft ipfius Divine Effentie immediat? per boc , quod i menter ib/a EfJentia Divina unitur menti beate , ficut intellipi. eCiem v bile intelligenti. 5, dul . DICO IL Non poteft dari fpecies creata Tettionet impre[/a, quze claré & intuitivé Deum reprzfen- Yoünitas tet, & per quam intuitive ac quidditativé videa- monfid tur Divina effentia. Conclufio eft contra su A- D. Thos REZ, VASQUEZ, MOLIN,. &c. ypy 2007 PRosATUR Conclufio r. Authorit—ate D Thomz, qui L.P. q. 12.a.2. c. fic habet : Dicen- LINGAU j« DO dum quod ad oifionem tam fenfibilem quàm intellectualem duo requiruntur ; [cilicet virtus viftva , & unio rei vife li Cum vifa : mon enim fit vifio in attu., nifi per boc , quod ve5 voifa quodamimodo ef.in vidente, — Et invebus quidem uj p u COEPOQ * !] ) 256 lDISPUTAïæb,ü& , j eorporalibus apparet: quód. ves wzfztn&n poteft e[fe in-i- p dente per [uam e[fentiam ,. fed folm per fuam f[imilitudi- u "i p w s ficut familitudo lapi dis eft in oculo , per quam fit C;P [ vifio in a&tu ; mon autem ip a fub[tantia lapidis. — Dein | m .1; g ;'l . Do&or oftendit, quód objectum vifum, fi fi- mul fitcaufa potentic vifivg, fimul debeat poten- g 1 tie vifivie miniftrare virtutem videndi ,. & ipfam Dyo? | formam, per quam videtur: virtus videndi in hoc 1. h ffe&us obje&ti, debet effet fimilitudo m co cafu utpotee obje&i, ficut omnis alius effeétus eft fimilitudo dine ent en, H fue caufe. ]Jam veró Deus eft fimul obje&tum vifionis intuitiva, & fimul caufà potentice vifivz. &com'emy a Requiritur ergo, fübjungit, ad videndum Deum. ali- qua Dei fimilitudo ex parte vifroe potentie , qua Jcilicet otedn intelle&tus füt efficax. ad videndum. .Deum. ( fcilicet lu- Pronti men Divinz glorie contortans intelle&tum ad vi- Tuts. d f dendum Deum.) Sed ex parte rei vife, quam nt- ce[Je eft aliquo modo uniri videnti, per nullam fimilitue fim; i dinem creatam Dei effentia cideri poteft , (qus ipfam ARU Divinam effentiam reprafentet, üt eft in fe.) ths p iisqul PnIMO quidem 5 . quia ficut. dicit Dionyfius cap. x. de Div. INom. PER SIMILITUDINES INFERIO- ag j l ! RIS ORDINIS RERUM , NULLO MODO. SU- df Sicul per ] ' PERIORA POSSUNT COGNOSCI. ülcam t I / ofcà e[Jentia vei incorpo- J i 1 Jpeciem corporis non pote[? 'cogn | P f vec. Multà igitur winus per [peciem creatam quam- "lf cunque poteft e[Jentia Dei videri.. sECUNDO, quia 1f fed l e[[enti a Dei eft ipfum e[fe ejus , quod nulli forme create E n df eompetere pote[o : non poteft igitur aliqua. forma creata TAT e[fe fimilitudo repreft entans videnti Deie[Jentium. T ER- l d 1 TIO, quia Divina e[Jentia eft aliquod incircu mfcriptum, nificari t eontinens in fe fupereminenter quicquid poteft [ig R modó per vel *z'ntelligi ab inielle&tu Creatqr-: & boc nulló aliquam l ) l, DE VVISIOQNI;?.,JTINTUITIVA DEL 937 j l zpüfam i. aliquam fpeciem creatam reprfentari poidi ; quia bmm's 17 forma creaia eft determinata fecundim aliquam rationem lj aia i il vel fapientie «vel virtutis vel ipftus e[fe , svel alicujus bu- Cïum Vifim jusimodi. — Unde dicere Deum per fimiliudinem videri, ef? dicere Divinam effc entiam non oideri, quod Q/Z' erro- Viend " seum. : Ita D.'Thomas. TUS viden] !l PRosATUR Conclufio ». ratione D. Tho- t emf fm]ü mz. Ea,que conftituuntur juxta füum forma- LU5 ef f lem conceptum in diverfa claffe, Ípecie, ac or- dine entium, non poffunt reprefentare fe invi- ii oj cem ; fed eflentia Divina, üt eft in fe ac realiter Joentige ttdum D & concretivé fumpta, in füo formali conceptu eft alterius fpeciei, quàm quzlibet creatura, ut- Mtit, qui f m (f pote finita 5 ergo. Maj. patet ab inductione. PRosATUR Conclufio s. alia ratione D. telle um q i, t Thoms. . Implicataliqua creata fimilitudo in fuo effe reprefentativo continens infinitas Déi per- j rulm f " feGiones ; fed fpecies impretfa Deum quiddita- tive, üt eft in fe, reprefentans reprefentaret in- , U d finitas perfectiones ; ergo. Pimyi Min. patet ; quia fpecies quidditativa debet effe commenfürata ob- ANES IN je&o, ejusque vicaria, & reprafentativé ipfum AO MOM objectum ; hoc autem non fieret, nifi omnia prz- s dicata quidditativa obje&ti formaliter in fe con- [nt n üneat, etiamfi non in effe naturali, attamen in m C effe reprafentativo. — .Maj. prob. . Implicat creatura NECUNDI, infinita; fed effe reprefentativum continens in- vlf finitum effe Dei, feu infinitas perfe&iones, fo- uia ii i ret creatura infinita s ergo. Minm. pwob. jf illud effe repreefentativum effet vera, realis & ! z'ncimmg,fää J creata perfectio in fe formaliter continens quid- [id pü[ffff ditativa preedicata effentiz Divins, prout often- l f fum eft in Vindiciis Philofoph. q. . ^ i IHJW ,, Pao- 258 DISPUTATIO pEVI f p *"]?;I( ()VIS ATUR Conclufio 4. tertia ratione D. ]f 'Fhoma. Specie sDei fidaretur, deberet ex fuo p genere & in fuo formali conceptu effe ejusdem i J ture cum effentia Di- ! quidditatis , effentic ac na O. 2 epOW j L vina; fed hoc implicat; erg Maj. patet. ex yylc D VindiciisPhilof. q. 2. .Min. pro h. Effefeu effen- yit qui 5 i tia Divina in fuo formali conceptu dicit e[fe à fe, l i aiini l feu e[fe fubfiftens formaliter : :'econtra nulla fpe- T w "a cies finita dicit in fuo conceptu e[Je à f , ; þac fubf- äm «ilnt fiftens 5 crgof CoM p d PROPBATUR Conduüo 5 Nulla eft alia ergo non poteft inj t l imago Dei quam Ferbuni Dei 5 ind lii dari fpecies cteata reprefentativa Dei. — 4nt. ef 2 sl SS. Pairum, dum argumentantur contra Arianos; jl JC J revera enim tam efficaciter impugnari non pof- ii l fent Ariani, quando dicunt, Verbum Patris effe fi aliquid creatum poffet effe fi- ag aliquid creatum , petiom militudo Dei. Item colli gitur ex Scriptura Co- lofs.r. v.r5. ubi de Filio dicitur : Qui eff imago | WT lr Bo Dei invifibilis , primogenitus omnis creature, — Ex ad Philipp. 2. v.6. Qni cim. in forma Dei e[fet ,. non 1 QUX A ( | [ vapinam arbitratus eft e[fe fe equalem Deo ; . ergo ha- bere fo rmam feu fimilitudinem Dei eft effe equa- 1 m i I?-V lem Deo. : Joan.z. & alibi feepius Filius .licitur j ! Verbum Patris , id eft, internum, & ob hoc tam 6; in Scriptura quàm Patribus dicitur quod D eus Ugr) g aQ tantüm cognofcatur per Filium juxta illud : qui videt me, videt &» Patrem meum, utp oteperfolam & lgT Ttem: JNemo ve- ) adequatam fimilitudinem Patris. i ftit ad Patrem (cognitione ) niff per e. Item : INe- ! 3 l j l T s10-novit, Patrem vift Filius ,. €? cui voluerit Filius ve- Deus poffet ab- Wdï q ?elare, Quze vera non effent, fi foluté VA )qy DE VISIONE INTUITIVA DEL 939 Wt 1 ) : | f foluté cognofci per fpeciem creatam , tanquam Itb D X, H i perfectam fimilitudinem Dei. UL effo D "t fs CONFIRMATUR 1. ex Ireneo . qui l 4 : 1 C. 14. ait: gnitio Patris Filius, quoniam 1. M [ Deum nemo h Wf li Jcire poteft , nifi Deo docente, hoc eft, fine Deo non cognofci Deum. . Et c. 37. Fia bominis vifto Dei, DL d fi CORS m enim qua efz per conditionem oflenfio Dei , vitam pra- Jlak bominibus in terra viventibus , multà m apis ea , quae fjj ï;t eft per. Verbum , manifefta tio Pairis vitai praflat bis, qui ideni Deum, CONFIRMATUÜR 9. ex Nil; Epift. 12. ait : S. Auguftino, qui Unigenitus Filius, qui eft in finu Pa- 10 non p tris, Divinitatis naturam atque fubflantiam infonabiliter De, 4i Waürrab, 9 iüdeo dignis idoneis que tanto con[pettu oculis ERN euam inofibiliter monftrat. Hinc bené Thomafi- Ui nj nus l. 6; c. 16. teftatur, quód jüxta Patres incom- hum prebenfibile Filii fit Pater, & inellipibile Patris fit ümpolltd Filius 5 ex quo fequitur , impoffibilem effe ullam Gx p aliam fpeciem expreffam Dei, " ROBATUR Conclufio 6, Si mens füper- TUMPC, ! ä,' ] naturaliter poffet efformare aliquam fimilitudi- uDi d nem Dei, tunc jam verum effet, quód Divinitas effet fimilis cognitioni bominis ; fed hoc fieri non D deftetr. poteft; ergo. Mim.prob. ex Scriptuta, prefer- js il tim AG. 17. v. 29. de quo TextuS. Chryfoftomus j Hom. ». in Gen. fic habet : o In Ais Paulus dit : NON DEBEMUS J£STIMARE AURO VEL E 33 SCULPTURJE UX x i ARGENTO AUT LAPIDI, j : ARTIS ET COGITATIONIS HOMINIS DI- otepud VINITATEM ESSE SIMILEM 3 quod autem di- fren:) ] eit , banc fenientiam babet : mon modb figuras , que cer- j Wuntur, excedit INumen ; fed neque mens formare po- hii DeUSPUJ tet aliquid, qualis g/i Deus j cim ne mentem quideim ullam TU 240 -DISPUTATIO IV. T ullam po[fe , dicat- T D Oi | Paulus , ejJentiam ejus apud jä'cogz'tcz- " tione informare ! DICO lL Repugnat dari verbum creatum ithd l Zgïü in vifione intuitiva Dei, feu fpeciem expre[Jam, 4 j Th us Deum, ficuti eft in fe, reprafentet. ii l D i Conclufio eft contra Capreolum , Syloeft. & a- ii n DW lios, qui docent, defacto dari tale verbum men- ag tis. Ítem eft contra Suarez , & ejus affeclas, qui dicunt, nec divinitus fieri poffe, ut Deus fup- MO p df pleat vices Verbi mentalis. — Pro noftra autem fententia ftàt communior Theologorum maxime iur, u 'Thomiftarum. / z tíra a PRosnATUR Con clufio ilsdem argumentis, aj l) 4 quib * üs prior fuit probata. TU DICO IV. Effentia Divina unitur per fe sstl ipfam immediaté intelle&ibus Beatorum in ra- PT tione fpeciei impreffze & expreffz. ia onclufione ftat communis Thömi— Pro hac € tnDto, f ftarum contra Suarez, Va[quez , & alios. iomalta " PRosATUR Conclufio r. Authoritate S. diptur d 'Thomz, dum contra Gentes c. s. ait: Manife- imden 1 Dj flum eft , quàd e[fentia Divina potef? comparari ad intel- letum creatum , àt [pecies intelligibilis , qua intelligit. & df Et P.1.q. 12. a.5. C. ait : Ciun aliquis intelleCtus crea- tbl M V n tus videt Deum per e[fentiam, ipfa e[Jentia Dei fit forma intelligi bilis intelle&tüs. . Ibidem art.2.ad 3. ponit i Tvealogic hanc o bje&ionem : Jntelle&tus in attu eft intelligibile Tifblo : boc in a(bu 5 ficut. fenfus in a&tu eft. fenfibile in attu t autem mon eft. nifi inquantum informatur Jenfus. fanili- AT tudine vei fenfibilis , & intelle&tus fanilitudine vei intel- j "i lette : ergo fi .D eus ab intelleGtu creato videtur in attus & ) oportet quód. per aliquam Janilitudinem videatur. Re- fpondet S. Do&tor : Dicendum- quüd Divina EJen- ; H a "t : EV lY, DE,VIsgöNE INTUITIYA DEI. *24'£ [ Quj ff ' tia eft ibfum e[fe : unde füc ut alie forme z'niellz'gibz'les, Tebuni que mon funt fuum,e[fe, uniuntur intellectui fecundum DUem 1 aliquod e[e, quo informant ipfum intelle Gum, es? faciunt ipfun in attu ; ita Divina E[Jentia unitur. intelletiui Jtefent creato , ut intellettum in attu i, Sylveji » per fe i/am f'aciens intel- lectum n a&tu. Et P. IlL q. 9. a. 3. ad 3. dicit: Al Yerhm E[fentia Divina u Q af nitur ienti bea"tc?, Jicut. intelligibile 6, Ut a intelligenti. .PRonATUR Conclufio o. 0 hofts; d poü'et.;dari, POTUm m fpecies expreffa Dei , homo effet beatus forma- liter, quin Deus ingrederetur formalia conftitu- tiva beatitudinis humanz ; fed hoc eft falfum; 1 dfoma ergo. Maj. patet, u lando v.gr. homo letatur ex vifione amici aut- 1 L r onorum temporalium, .ea felicitas intelligi formaliter poteft, etiamfi non xtorum n detur obje&tum reale, dummodo detur fpecies " ninunis Ti vel apparentia talium bonorum 5 ergo idem fie- ret in Deo, fi poffet dari fpecies expreffa ipfius ( dlos Dei formaliter beatificans hominem. Authori l ïi AMin. prob. I. Scriptura & Patres univerfim clamant , ipfum 1 dt: Deum effe noftram beatitudinem, utique forma- ompamra ( ' lem. — Prob. 9. Ex hoc principio fequeretur ; $, (um j Deum non effe amandum propter beatitudinem ï is,z iil le j l ' i l eflentialem , qus-habetur per fruitionem Dei. jtinDi f' Sed hoc dicinequit, ut füuppono ex Tra&t. de Zir- ,2l tutibus lbeologiit. KErgo. Maj. prob. l " Si forma- udfi ,5 L lis beatitudo haberetur per aliquid creatum, fe- jlb ! ) i / ,; queretur quód amando Deum propterb eatitudi- i [ nem Deus amaretur propter aliquid diftiné&um à iiv Deo; fedhocnonpoteftdici; ergo. — .Min. prob.- TL Si amando Deum propter beatitudinem Deus a- gt maretur propter aliquid diftin&tum à Deo, feque- j retur quód talis amor etfet imperfectus ac alienus D.dmort Tratt, de Deo. Q ab / p ii 242 "DIS'P'UTATIO'I;V. 1 Ad?. n4a»4 ab axfloreDei perfe&o; fed hoc non poteft dici; ergo. Maj. patet ; quia amare Deum propter a- quinpt liud diftin&um à Deo eft amare modó imperfectó. a t OB]ICIT Min. prob.. Si illeamor profecutivus Dei propter beatitudinem effet imperfe&tus & exterus ab a- y t jy,tamen roore perfecto, fequeretur ab amore perfecto ex- aitero m cludi motivum proprii intereffe vterni feu beati- , poultt tudinis ; ac eoipfo fequeretur monftrum amoris a cort defintere[Jati Feneloniani, quod dicinequit. Ergo. MAl s. Solvuntur Obj ectiones. Á ÁiDassd ib lp VO B"]I CITUR I. contra primam Conclufio- gt r a [4] dem. t1.Lumen glorix eft fpecies impreffaDei; oeenpl fed iftud datur; ergo & fpecies impreffa. .Mgj. rob. S.' Thomas P.I. q. 12. a. 2. C. vocat illud rf i D lumen fimilitudinen Dei. . Exgo. 2. Lumen glo- toialter rix facit id, quod faceret fpeciesimpreffa; ergo. temelle j "Zni. prob. Illud lumen a&ivé elevat & determi- 'mat intelle&um ad claram vifionem Dei, & hoc lnerm "Aem' I ' s h ipfum facit fpe cies impreffas ergo. . ad brob. dift. a RgsPoNDEO ad r. n. Maj UAR itj Illud lumen eft fimilitudo Dei ficut quilibet e£- lts fe&us creatus in ratione effe&üs ducentis in no- titiam caufi c. in ratione imaginis repreefentan- tis EffentiamDivinam fpecificé fumptam.n. lta ! Wf l, qi S.'Thomas P.1. q. 12. a, 5. ad 2. femetipfum ex- N plicat his verbis: Lumen glorie non requiritur ad 'UJS )t eidendum Dei. e[Jentiam ,. quaft. fimilitudo in. qua Deus [j ï " videatur , fed quafi perfettio quedam intellettüs , confor- j d tans ipfum ad videndum Deum: & ideo poteft dici quàd M vion efl medium 1N QuO JDeus videatur , féd SUB t N QUO VIDETUR. "Qd Ad ?. ly, DE VISTONE INTUITIVA D EL $49 Qu otg ( MT n Ó j Al 9. n.a. ad prob. dift.a. Elevat intelle&um X Tperta ! permodum principii.c. per modum medii repra- fentantis o bje&um 4t quo. n. Ti iïv CX h OBJICITUR 2. contra eandem. Etiamfi Ofepr bj Deus defa&o in mundo poffet per fe feri vifi- al VTR ien bilis , tamen utitur caufis fecundis ; ergo etiamfi in alter o mundo non indigeret fpeciebus impref- nf fis, pot eft tamen easdem adhibere a ileqi. j d confervan- dum' þcuriüm caufarum fe;'undarum. DS. , REsPoNDEO c,4.n.c. Ratio eft I. uiä,' fi Deus adhiberet fpecies impreffas in altero mun- n Condli do, fuppofita etiam illarum polflibilitate, eo ipfo mpref]) non fervaret curfum caufarum fecundarum i d8 Weh, M quippe exigit, ut praefente obje&to in mente nulla o VOal detur fpecies vicaria objeéti ; oftenfum autem , lao eft, quód Deus intimé fit prefens in mente Bea- Dort q torum in altera vita. 2. Quia oftenfum eft, eam fpeciem effe impoffibil em vat as m D t On]JicrTUR 3. contra fecundam Conclu- fionem. I. S. Thomas tantüm negat poffibilita- ä g. tem fpeciei impref/z in copnitione intuitiva Dei, u quil ita ut illa fpecies habeat fe per modum medii ut Vücentist quod, non veró negat poffi gre[fa bilitatem fpeciei im- ;f quz fe habet per modum medii ut quo, & Ypama oc ideo, quia aliàs talis cognitio Dei effet me- D z diaia (ficut dum nos co meiplt ntemplamur imaginem n n Cefaris ) & eo ipfo non effet intuitiva 5 ; ergo. ii hnt, pr ob D. 'Thomas alioquin contradiceret 2 d fibi ipfi, dum lumen glorie vocat /ümilitudinem Dei. 2. Quidquid fit de mente S. Thomze, de j þate l h quan , " on videtur fatis conftare, faltem oppofita. fe ntentia eft probabilior fpe&tata ratione, licet !] l Q ax pro- 244 DISPUTATIO IV. T probabilius adverfantem 'habeap eundum S. Do» / 4f ( Gorem. np* REsPONDEO ad 1. n. a. Uti & rationem j additam ; nam D. Thomas non propterea negat i s , n poflibilitate m hujus fpeciei, quia alioquin vifio non effet intuitiva: ( fic enim etiam vifio lapidis st m H Mspo non effet intuitiva, cüm fiat mediante fpecie, quz juxta D. Thomam videtur ) fed in eo fenfu at ïmïimdiqe negat fimilitudinem Dei, in quo hoc ipfo arti- undo d culo ». concedit fimilitudinem lapidis in mente. Ad prob. n. a. quia fimilitudo glorig, üt vidimus, u ft ff eft tantüm generalis in ratione effettiis ad fuam cau- íam; que non eft femper univoca cum effectu. VE ,W'Qoge d 9. D. a. Dein, et fi ratio faveret fenten- r p ti& oppofitz, quod falfum eft, authoritas tamen n m D. Thomz preferenda effet rationi fallibili non eddun d moraliter certa. ] J ( i ol O5 JICITUR 4. CODtY aeandem. r.Eaque lum f funt diverfi Ordinis, poffunt fe invicem repre- ls abfon u fentare ;- ergo prima ratio pro fecunda Conclu- Gratia fan- fione allata nihil probat. nt. prob. Lt ( &ificans eft fimilitudo formalis & phyfica nature m um Divinz ütnatura eft, & fecundum quosdam Tho- A enm miftas etiam üt imfimita eft nec tamen ipfa eft "'nrinf Mill ( p l intrinfecé infinita aut Divina ;; ergo etiam po- Ll AR dentf terit dari fimilitudo intentionalis Effentie Divi- 1 nz ut infinita eft, etiamfi fpecies non fit infinita. dl fum; Y 9. Poteft accidentalis fpecies fubftantie in intel- Id N le&u im e[fe repraentativo 'effe fub ftantia 5 ergo it in e[Je repre- nl etiam fpecies phyficé finita poter li adæq entativo eTe infinita & Divina. 3. Datur fpe- Adg c( cies abflrattivt repreefentans Deum, etiamfi in ede por D | te ib ,guidditativo non conveniat cum Deo : idem j | IV. DE VISIONE INTUIT&VA' DEI. 94S -Cltdie l teft dici de fpecie infiniti v. gr. categorematici Utl M t vel fyncategorematici ;; er go etiam poteft dari M fpecies reprefentans Deu m intuitivé. prob. c. Species abftractive & intuitivze cognitio nis non At vjf differunt, nifi tantüm ratione ten Ddf te autimmediata. dentiz mgdia- &line 5. ResPONDEO adr. n.a. ad prob. dift. Gra- tia fanctificans eft fimilitudo formalis & phyfica ) Joc j fimilitudine analogicé tali. c uniXVOcö tali. n Ie, Qt Vi Quando dicitur gratiam fan&ificantem effe fami- lr ad um litudinem nature Divine, tantüm intelligitur, quód a CUm ef fit effe&us fpecialiter ducens in notitiam Dei, feu ad vifionem intuitivam Dei, non per mo- fiveret ( Vhoritas t dum principii reprefentantis naturam Divinam 3 n flb fed per modum principii dignifiantis noftra ope- ra: & dum dicitur effe formalis fimilitudo,, tan- i, 1) tüm fenfus eft , quód fit alis fimilitudo analogi- ca per fuam formam , & non per aliud. jDvicemt fecondi ( 44d 2. c.a. n.c. & parit, Difparitas eft; qüia non eft abfurdum, quód accidens contineat o- TU mnia predicata quidditativa fübftantie , licét xphyiar quoad modum exiftendi cum illa non conveniat;. n quit fuppono enim accidens & fübftantiam non dif-' ctum ) ferre intrinfecé, fed tantüm per alia predicata p d fecum identificata, quz illi tribuunt denomina- s Bfat tionem accidentis vel fubflantie ; & ejusmodi pre- monlti dicata funt v. gr. dependentia vel independentia ab ytantitt alio ente: econtra implicat, ut finitum conve- nmat formaliter cum infinito bfiatis , nifi ta,ntüm przeci- iil fjvé & inadequateé fumpto. j : u 4d3. c.à. n.c. &parit. Difparitas eft; j ; j d l quia fpecies abfirativa Dei vel tantüm attingit Deum fub fimilitudine alicujus creature, non veró ut eftinfe; vel tantüm attingit Deum fub uno Q 3 yy V 246 .DISPUTATIO IV. i iisd uno vel altero predicato v. gr. fub ratione jufti w j j & juftitie &c. & tales fpecies abftra&tive quid- i o d ditativé ac univocé conveniunt cum juftitia Di- sro p Ji vina przcifivé fumpta. Cognitio vero intuitiva n Viflf)ï non eft precifiva unius velaterius pradicati, fed | Y0fi QU W eft vera cognitio ipfius infiniüi quà infiniti, & sf forma quà trini, fine precifione unius perfectionis ef- A? fentialis ab altera. fen OsgjricrTUR $. COntra ean dem. r. Etiamfi um i« Qu Vl inter fpeciem impreffam Dei & Deum non de- '» tur fimilitudo entitativa, datur tamen fimilitudo ii od 2. Qim i repra/fentatioa , que fola requiritur ; ergo. velmit Etiamfi fpecies impreffa fit (imilitudo ordinis in- fonerdre ferioris quàm Deus, non eft tamen fimilitudo dl tei ordinis inferioris; ergo poterit reprefentare Deum. Zint. patet ; quia talis fpecies impreffa gll fomis reprefentaret Deum, pui non eft ordinis infe- IU D rioris quàm Deus; nec DIONYSIUS aliud pro- t minere bat, quàm quod fimilitudo rei inferioris non pot- 4 a fit exprimere rem altioris ordinis. ! ul fi dice RzsPONDEO Gd1r. n.a. quoad ?. membr. A quia üt oftenfum eft in. Philofopbia, fimilitudo re- &t i ä i ij prefentativa dari non poteft, quin detur con- venientia fpaifira in predicatis, quorum datur 1 if ntativa. : fimilitudo reprafe rïendlt, ZAd 9. n.a. u ia in probationibus & in Phi- ETU bia in Vindiciis Phil. Perip. l. cc. oftenfum eft, j j U if lofop mTihil poffe effe fimi litudinem reprefentativam d ( alterius rei, nifi habeat convenientiam univocam "IOS adeo- in illo predicato, in quo datur fimilitudo ; ! [It fepa que nequit effe altioris ordinis feu fpecie 1 Qf OsjrcrTUR Ó. contra eandem. Si non h Ti neque ] | line 1 eft poflibilis fpecies impreffa Dei, tünc ERN 1 ERN | ly, | fllb n DE VISIONE NINTUVI'ITI»/VA'»;DEI. 247 b Is ltotbs m poffibills eft vifio infüitiva Dei; fed; er go. M&lj. prob. Vifio intuitiva debet effe formal is repra- lli tt'cum jUty MU fentatio ac ima Dv Ü £o Dei ; ergo fi hec reprzfen- tatio implicat in fpecie impreffa ,. etia m implica- lst ' bit in vifione. "nt. prob. ex natura vifionis & l Qu ] ! ;. i perfe&io; cognitionis creatz , quia vifio & cognitio in fe ipfa formaliffimé effórmat fimilitudinem obje&i, fden, 1] RzsPONDEO. n.Maj. adprob. n. a. 'Teneo enim fententiam TThomiftarum , quód cognitio iDam y AT f qua talis & etYentialiter non fit formalis reprefen- tatjo objecti, fed tantüm converfio mentis ad Ípe- UL5 em ciem intelligibilem,. vel in memoria relictam, 1do ordiy Tten frmft vel noviter efformatam , à tendentia feu COghi- tione vel realiter, vel formaliter, hoc eft, fun- dteprefrt damentaliter diftinctam. — 24d prob. dift. Vifio o imyr eft formalis reprefentatio objeéti formaliter d oxnisi fumpta. n. realiter füumpta. fubd. in creatis. YstUs d tr. inincreatis. n.. Quanivis poffit & debeat Veriront ] dici, in creatis mentem humanam, dum fe con- $ vertit ad fui fpeciem intelligibilem, fimul in fe Q020 .E ipfa producere fpeciem expreffam, eamque cum i, lil tendentia identificare, eo ipfo quód fit ab ea in- yin d feparabilis , formaliter tamen cognitio feu ten- ; qUOIUIH dentia in fpeciem non eft illa ipfa fpecies , in quam tendit , ficut ergo vitalitas & füpernatura- yibus 0 litas in aé&u v.gr. amoris fupernaturali formaliter , ol non funt idem, fed ex fuo genere feparabilia, t ita etiam contingit , .ut fimilitudo cognitionis jenuny feu fpecies exprefífa, ad quam anima fe conver- milii Gt, fit feparabilis & diftin&a à cognitione; & :* hoc a&u fit, quando produ&io illius fimilitudi- ul j nis feu fpeciei non dependet à mente, prout fit iei j WUC ;11 vifione intuitivà Dei , ubi vifio eft tantüm con- Q 4 [ 4 DISPUTATIO IV. 248 jl etlam ] cohxferüo 'ad Effentiam Divinam tendentisze uni- g tam, non vero eidem identificatam. ]o50 Os]JrcerTUR 7. contra tertiam Conclufio- [ f r g mus D nem. Angelus inferior videt Angelum füperio- [ — Q païm rem per fpeciem, que& non eft tam perfe&ta ficut Angelus füperior; ergo non requiritur omni- j f (it g o moda convenientia perfe&ionis inter fpeciem expreffam feu verbum mentis & ipfum Deum. qm ienu REsPONDEO. n.a. veldift. Non eft tam imoes p perfe&a entitativé. c. quidditativé. n. Quan- ia ] ompes p do dicimus fpeciem in reprefentando effe ejus- dem perfectionis cum re intelle&a, id intelligi- Cenagt g i mus per convenientiam fpecificam przdicato- rum, qualis datur inter an : lm d animalitatem bruti. imalitatem hqminis & Eul Mens 3f tel OnjgrcrrUvR 8. contra eandem. noftra, quandocunque intelligit , exprimit quan- M. qu dam fpeciem , que eft verbum mentis; ergo idem t m j facit intelligendo Deum ; atqui fi exprimit ta- tt* qud Deum; lem fpeciem, utique per illam intelligit FT ergo. ni. eff s. &UGUSTINI l. 9. de Trinr te rl tate c. 11. übiait: Cüm Deum novimns , fit aliqua tfiatm; Dei fimilitudo, Etl.org.c.16. Ubi videbimus Deum, Wi zunc verbum noftrum non erit falfum. — Et 1. 14. C. 17. u cüm retuliffet verba Joannis: Siümiles ei erimus, j t addit: Hnc apparet , tunc 4n. ipfa imagine Dei fieri Tus ici j ejus plenam fimilitudinem , auando ejus plenam percepe- .ïEnUm qil vit vifionem. Item S. Anfelmus c. 31. Monolo- * ütg gii: Quamcunque veim mens cupit veraciter. cogitare, qi ! en ejus fimilitudinem , quantam valet , in ipfa fua.cogita- EU lione conatur exprimere; quod quantó veracius facit, | O Ji tanib ipfam rem veracius cogitat, & boc verbum ejus a Qf IUf &icitur. Éx hoc autem inferri poteft , quód me mldlffe [ , DE VISIONE INTUITIVA DEI $49 i tende m j mens etiam in vifione D Z exprimere. eichn'c-:tur'talreäverbum m nj WO s REsPONDEO. diff. a. -Ver'bum mentis ex- primit mens noftra effeGione totius. c. effe- d p f TéQüiy « t &ione partium. n. Verbum mentis eft concretum ex /pecie & ex tendent 1b ]ter rf ia mentis in hanc fpeciem: Dlin]) üm]) hoc concretum efficit mens, dum ponit hoc to- tum feu unionem partium, five dein producat aE 0 d | IVÀ m omnes partes hujus concreti, five eas non pro- ducat. fÍncognitione quidem naturali producit itido eff omnes partes hujus concreti fcilicet i , 10 int: pfam fpe- ciem expreffam, & füi tendentiam in hanc fpe- 11 pred J ciem; fed in cognitione ac vifione intuitiva Dei m homin ! , folum producit tendentiam fui in Effentiam Divi- um Y nam tanquam fpeciem, & fic uniendo utrumque nimirum tendentiam fui, & Effentiam Dei facit [ Verbum , quod eft fimilitudo Dei in mente, ut- Ts ao pote cüm ipía Effentia Dei fit pars hujus con- Bibun creti: quód veró non requiratur ad produ&io- tll nem totius produ&tio omnium partium, proba- 1o 8 tur ex pluribus exemplis in natura. Sic, caufa viti, phyfica non producit materiam v. gr. ignis, fed eidbimci totum; imó juxta D. Thomam & Ariftotelem nec Bu forma nec materia fit, fed fit forma in hoc füub- J inits d je&o; fcilicet totum. Eodem modo D. Tho- ingit ) mas dicit, quód nec calor nec lignum fiat, fed [ pleruzm;!f lignum calidum; fcilicet unio partium. Idem ( AT. M"F érgo dicendum de illa concretiva fimilitudine verbi mentis. t Ex quo colligitur re fponüo ad textus 5S. Auguftini & Anfelmi. T4À j o OBJICITUR 9. contra tertiam & quartam j conclufionem. Si ponamus D. Paulum & Moy- fen vidiffe in hac vita intuitivé Deum 2 pOfTUf pOfER:; : Q 5 mus y n 250 DISPUTATIO IV. ,c.II-I ' mus etiam ponere, quód potuerint habere fpe- J ::' gi , D cies rememorativas illius vifionis ; atqui fi po- REsPOï tuerunt habere fpecies rememorativas, à fortiori gyini poffunt dari fp ecies expreíle 5 ergo. i ol JX RESPONDEO cum $. THOMA P. I. q.1 2.»a.9. ffibiles effent tales fpe- feptæfentaï ad ». n. Maj. Quia, fi po cies remomorative , po ffec D. Paulus vel Moy- MAS L Cc'-l dere intuitivé Deum, quando- ii fes naturaliter vi cunque vellet ; e o quod cognitio pra&terita & Q ativa fint ejusdem fpeciei; fed be otd cognitio rememor / effcaca neque in Sanétis locu in habet talis fpecies reme- ]n])/ morativa, quia u bi obje&um femper eft prz- erTiond fens, ceffat memoria, ut reflaturs. UGCUSTI biait: Quibus memoria 9 Qfnus Nus l.2. de Ordine c. 2. u | j ! 1 u d n nece[Jaria ef?, mift p retereuntibus & quafà f'ugientibus cüm omnes res fuas pra- a, dl rebus? quid memoria opus €jt j ] j fantes babeat ac tenea 1 ?.-non. enim velut in 1pJ fo Jenfu ad jDas j T | eft , in. auxilium 'vocamus J hm id, quod ante oculos mofiros ! Wa ! memoriam s. fapienti e rgo ante illos interiores oculos ba- Deum ipfum. fixé. àmmobiliterque Jan vide benti omnia ,. id e[? , intuenti quid opus efl memori « a? ita S. Auguftinus. I lo 9Crl- n du OnJICITURIO. Ccontra easdem. ptura refer t ad vifionem beatificam fimilitudi- Win]is er ergo datur in illa vifitone üiinm nem Dei perfectam ; Vil Y fpecies expreíffa D ei. "nt. prob. S. ]OA'NNES f Ciun. apparuerit , familes ei erimus : l ] : W Ep. 1. c. 3. dicit: quoniam «idebimus eum fic uti efl , ubi caufam aflimi- tsl Adod lationis affignat vifionem ; adeoque vifio eft for- malis fimilitudo Dei. 9. $. AUGUSTINUS di- W 6t cit 1. l. I4. de Trinit. c. 17. m bac imagine perje- ltipg &a erit fimilitudo- Dei, quando perfetta erit vifio. [dem m D dicit 2. l. 15. c. 16.. Tunc, quando videbimus eum fic- )mï Af u zïætz' eft , verbum nofirum mon. erit fq;[um. Dici . 9' i l, DE V;SIOISTE-IN.TUJTIVA DEL 951 RU b 1- l 3 j | mülitudo Dei in nobis, . 19. c.rI. Zm quantwum movimus Deum st aliqug fi- g ] eïgo RESPONDEO adr1. n.a. adpfbb. dift. Eri- N4PT mus fimiles Deo,quantum ad vim in tuendi Deum, & poteftatem femper fruendi De O. c. 3 efint? À quoad BIN If reprefentationem. n. Ita refpondet s. rno- Deum ( MAS l.cc. a.2. ad r: ubi ait : "utboritas illa loqui- l0 ptat tur de fimilitudine , que eft per particibationem luminis glorie. . Sicut enim Deus per lumen increatum ha- dem [jes Is Deie l bet potentiam cognofcendi fe ipfum, ita eandem efficaciam habet homo per lumen gloriz creatum. amper e & AUGI| Item 1. 3. contra Gentes c. 51. oftendit; quod per vifionem beatam maximé Deo affimil Cuius m quatenus eadem felicitate fruimur emur, 4j , qua Deus ul It felix eft, videndo eum immediaté per fuam Ef Wt fs | fentiam , quz eft loco fpeciei expreffe, ficut EY ipfe Deus feipfum intelligit per fuam Effentiam. QU Torurts d Unde argumentum eft potius contra Adverfa. rios; fi enim erimus Deo fimiles , debemus j2 ii Deum videre non per fpeciem ,. fed per fuam Auplte .:Effentiam, üt ipfemet Deus fevidet, . Dein tex- dem. 1. tus non dicit, quód vifi r /to erit fimilis, fed quod (cam Ti 70 fimiles erimus; nemo autem dicit , quód ego d d fimilis fim muro aut albedini, dum precisé mea $, J vifio eft fimilis muro & a lbedini; ergo fimilitu- do illa potius refertur fimitir d capacitatem füppofiti | ii videndi Deum. gevilDé d 9. dift. Perfecta erit fimilitudo proþor. T 1 tionis. c. reprefentationis. n D. Auguftinus ibi folüm loquitur de anima noftr ( g a, inquantum eft wl j imago Dei, & dicit, quód tu nc in Patria fit ha- bitura rationem perfect j eimaginis; quiajam fuam ultimam perfecüonem confecuta efl. Sicut au- j * L] tem N 5595 D'TS*P.UTATIO-IV. ( l [ , 0i temratio imaginis in anima tantüm fimilitudinem D j y t f dicit proportionis , ita etiam perfectio illius ima- ginis tantüm erit fecundüm proportionem. d P;ædicationi: alterum textum dift. fic: Verbüm noftrum increa- (ajrcl L yAS P-Lq tum non erit falfum. c. creatum. n. ant. & fup- at E ! l l pofitum , quod tale detur ; inquantum videlicet ) im, qui dicit fümilitudinem. .S. Auguftinus per Perbum mo- —— firum intelligit totum concretum ex illa tenden- jgt d —— aiden o tia mentis in Effentiam Divinam , & ex ipfa Ef- ardi , [ fentia Divina eatenus unita menti. Ad tertium textumiterum dift, Fitaliqua fimilitudo Dei dum Veri. 42 d d adhuc fümus in via. c. quando erimus in patria. n Ita explicat textum $. Auguftini D. TrHO- a o byjr n MAS l. cc.a.2.ad s. ubiait: uguftinus ibi loqui- tur de cognitione, que babetur in via. iamig Tifon T OnjiciTUR II. COntra easdem. $. GRE- AusPON GOoRIUSs teftatur, quod vifio noftra futura fit die av imago Dei; ergo. Zfmt.prob. L. 30. Moral. c.5. PERUS in illud Job. : Quis concentum cali dorimire faciet , fcribit : Poflquam per mortem in pulverem caro refol- du J fem vitur , & per refurrettionem puloeris animatur , tunc de JDeo verba audire nón querimus , quia unum illud quod LU Q As implet omnia, jam per [peciem .Dei Verbum videmus, quod tantà altius fonat , quantb & mentes noftras in in- "Rounter ERE tima illuftratione penetrat ; — fublatis namque Orientali- rl bus & Occidentalibus Verbis quafi quidam. fonus eterne lob gredicationis füt ipfa imago interne vifionis. RORT in Vmpo RrzsPONDEO n.a.adfrob. dift, Sonus - ternz predicationis fit imago increata vifionis. c. creata. n. Hunc textum puto manifefté effe n contra Adverfarios ; cüm enim S. Gregorius di- ll [am lr .cat, Perbum eternum , id eft, fonum eterne predi- cationis fieri imaginem noftre vifionis , utique di- Mij cit, ly, DE VISIONE INTUITIVA DEL 953 n l tioit cit, quód imago noftre vifionis fit ipfum Per- Jort ()nem bum cternum Patris, quod folum eft fonus e&ternag preedicationis. Mfnn OB3]ICITUR 12.contraeasdem. I. s. THO- 11 | At vi MAS P.I. q.27. a. 1. c. dicit: Quicunque intelli- git, ex boc ipfo, quod intelligit . frocedit aliquid intra 5 per Jj l ipfum , | GX ] u quod. ef? conceptio rei intellehe , ex vi intelle- Giva proveniens , & ex ejus motitia frocedens : quam T quidem. conceptionem «ox ftenificat , ég^ dicitur verbum ] Ál fä cordis ,. fignificatum *verbo «ocis. 2. Idem q. 4. de lg'tudo ] Verit. a. 2. dicit : , Ferbum eft aliquid realiter progre- TTUS jn diens ab altero ,. quod univer[aliter verum eft de omni, lini D. quod à nobis int elligitur , [foe per e[Jentiam videatur,, Jimdi) ffve per fmilitu dinem. Ergo juxta D. Thomam et- iam in vifione intuitiva animus efformat verbum hm sf mentis. of fütr RESPONDEO adr.dift. Conceptio rei in- o Mord telle&:e ex vi intelle&iva procedit fecundüm. j dmin fuum effe formale. c. fecundüm füum effe mate- joertm a riale. n. vel fic : procedit ex vi initelle&tiva in nindtr, ratione termini "£ quo. c. in ratione termini àt m d quod. fübd. quando hic terminu s t quod. eft pro- hum i ducibilis à vi intelle&iva. c. fe Cus. n. Defacto ul communiter fpecies ex preffa identificatur reali- mj ( ter cum noftra cogniti one, & illa fpecies ex- preffa eft objectum me ntis co q : gnitum uf quod , li- cét forté ducat fimul in notiti am alterius objeGi, þm's. ficut imago Cefaris ; u fed hzc fpecies quando vt non eft producibilis à mente, ficut contingit in fimilitudine Dei, nanifefiö ? non tamen eft for eft quidem obje&tum z quod, (regt maliter ipía cognitio. Itaque in hoc cafü mens produeit folum effe fo rmale co- 11' [ ?W js, U gnitjonis, fcilicet tendentiam mentis in fpeciem incre- 254 DISPUTATIO IV. g ) increatam , feu in ipfüm Verbum ætefn'um ac j effentiam Deitatis. . Ad 2. eodem modo dift. Verbum eft ali- ;f haï jl [ jj q quid r ealiter progrediens ab altero fecundüm fuum e ffe formale. c. fecundum effe materiale. n. Amipone etivé fum- g Dd velfic: progreditut ab altero concr joffetto ptum.c. denominativé fum ptum. n. Senfus di- bl W ftin&ionis patet ex di&tis. Nam materiale cogni- um t d tionis eft fpecies exp E reffa, qui fe habet àt quod formale autem cogni ex n f itionis eft tepdenþia mentis üïxcawrr'egl in fpeciem expreffam. O3]jrcr TUR I3. contráeasdem. - .. Omnis nonident docet Ariftoteles deanimatextu 7.) j cognitio (üt fit per a fimilationem cognofce ntis ad cognitum; tapoft la &t in vifione intuitiva Dei. 9. ACtus sl mgmé ergo idem tibs fBL 1 otentie formaliter & e ffentialiter affimilative mf tio; fed vifio et iam intuitiva eft actus [ 11 eft affimila otentiz e (fentialiter affimilativze, fcilicet intel- sitfeipf 3. Vifio Divine Effentiz eft per télitun le&üs; ergo. ergo per fe ipfam eft fe ipfam formaliter verd ; T RATU l formaliter fünilisDivinzEffenüs. c. prob.- Ve- à s eft conformitas actüs cum obje&to; fed con- uf rit formitas eft f militudo ;5 rgo formalis veritas formális fimilitudo cum obje&to; lt áctüs eft ipfius QOf cüm ergo vifio fit formaliter vera per fe ipfam, non involvendo obje&um vifum, eti am erit for- d maliter fimilis Divinz Effentiz , üt mminvol- lus e vendo obje&tum vifum., pfs f Omn's cognitio REsPONDEO 4d 1. dift.a. trili formalit er fumpta fit per affimilationem cogno- i, f Concretivé & materia- mDeUS fcentis ad cognitum. n Diter fanípta. fubd. Fit per affimilationem co- VC f ve in- u »gtæï?—fce;:ntis ad cognitum five *zdiftin&um fi diftün- L 1 |Y, [/ b DE VISIONE INTUITIVA DEI. 2/5"-5: anitinaum ab o bje&o mentis. c. femper diftin- Ieïbume, '&um.n.. Cognitio Divina, qua Deus cognofcit U f fe ipfum, habet ex fuo generé omnia formalia "It conftitutiva cognitionis , & tamen non fit per affimilationem cognofcentis ad cognitum diftin- Otreti ! ll Seni &um. Idem fit dum anima cognotcit fuos actus TWl vel affe&iones mentis v.gr. volüptatem, dolo- labet i rem &c. Dico ergo cognitionem formaliter fum- enfian ptam nihil aliud effe quàm tendentiam intelleé&tua- lem in formam cognitam , que aliquando iden- n' ^Id OE tificaturrealiter cum hac ipfatendentia,ali quando non identificatur ; aliquando ducit in notitiam tifna fent obje&i à fe diftin&i, ali £l quando rnon ducit in no- n C0 titiam objectiàfe diftin&i. Ettuncverbum men- & 5 Ed tis eft maximé veruni t affmid : quia nihil fimilius ac con-' formius fibi ipfi. ütva d ; falicg - A. tr. Maj.n.Min. Dum cgnyim Deus co- fentied gnofcit fe ipfum , vel anima cognofcit fuos a&us, r feiple non elicitur actus affimilativus ;; adeoque intel- le&us tantüm eft potentia affimilitativa circa ob- ( p (; B je&ta abfentia , ; Don vero circa objecta fibi prafen- (ia. fmali v 7] cum [ M Ad a s h n c. ad prob. dift. Maj Verita*sveü.". : ï ! p ij conformitas aCtüs cum objeéto diftincto vel in- otaf d diftincto ab ipfo actu. c. femper diftiné&to.n. Ni- Jt noti hil magis eft fimile ac conforme quàm res fibi- metipfi ; fi ergo a&us mentis fertur in obje&tumi a reale fibi intrinfecum, tunc utique datur füimmia onem d l veritas, ficut contingit in cognitione Divina, [: Md dum Deus cognofcit fe ipfum, & ánima fuos a- at t ( Gus & fuas affe&iones : alioquin retorqueretur rj in cognitione Divini, quz non effet vera, fi veri- 256 |DISPUTATIO IV. veritas neceffarió ex fuo genere effet conförmi- tas cum obje&to di/lin&to ab a&u cognitionis. Vhifio yan g OgjicrTUR I4. contra easdem. POT beata eft aliqua a&tio, fed non datur actio fine qit ] aliquo termino à fe diftin&o & producto ; ergo ; um Pa in vifione beata debet dari aliquis terminus pro- n j t du&us ; atqui alius terminus affignari non po-. g anies 6s teft nifi fpecies expreffa; ergo. Mim.prob. O. mnis aétio eft ipfum fieri fui termini feu tenden- ginum dl * tia in terminum. Ergo. qii a RresPONDEO. dift. Maj 1. Vifio beata elt a- dum cof eft liqua a&io immanens. c. traufiens. n,. Hoc- Qogoion diverfitas inter a&ionem éranfeuntem ad extra, & fintpe vj 4 a&ionem immanentem feu terminatam ad intra, GR quód a&io tranfiens fit diftin&ta à fuo effe&u; a&io autem immanens non fit diftin&a à fuo ef- t fe&u. Ratio eft; quia effettus extrinfécus per fe TAUR ipfum e ft indifferens ad quamcunque caufam ; tpedas hinc debet dari.aliud formale fublativum indif- tb form 2 divih ferentie , quod in fuo formali conceptu dicit connexionem effectüs ad caufam: econtra ef- t t fe&us ümmanens üt vifio, auditio, fenfatio, vo- yttft p litio, cognitio &c. jam per fe ipfas effentialiter at f conneétuntur cum füa caufa, & ideo non pro- J l ducuritur per aliam a&ionem. Dico ergo, quod ddhgn [ ld vifio intuitiva Dei fit formaliter tendentia vitalis D in Deum ; hec tendentia eft fua a&tio producü- »EAH ad e[ va; &actio hzc vitalis non habet alium terri- nlnCæl num, nifi effe relativum potentie intellective li M ad Effentiam Divinam. 0 Dices. Amor beatifi cus pro ducitterminum, ïïï(di, cr l qui dicitur impulfus , etiamfi habeat fimul pro ter- etiam mino fummum bonum claré vifuui; ergo Vif | vifio d B ] Mi DE VISIONE IN'I;UITIVA DEI. !25;7 j Mi Cojnitr ij vifio beaatifica, quamvis terminetur ad efTentiam easdem. ! divinam clare co fpeciem expreffa In. gnitam , producet verbum feu Durr REesPoNDEOotr.a.n. C. & parit. Difparitas Btodot | eft; quia ille impulfus, fi ls temi datur , non exigit effe ALBQUE. ejusdem nature quidditativze cu m objecto ama- to, ficut tamen id exigit verbu il f m mentis, feu fpecies exprefíà : quamvis etiam dici poffit, ter- nj f minum amoris in amore beatifi co non effe ali- quid creatum , quia formaliter fertur ad obje- fi S' no Hæ; &um cognitum ut eft preefens & applicatum per cogniGonem. Cüm ergo cognitio applicet vo- I àd eyt luntati per unionem phyficam al tam ad j terminus am iquid increatum, x à fio efe increatum. oris immediatus erit etiam aliqu'i;d Oa 3 O BJICITUR I5. contra easdem: H Efï'entia rj VUnque i divina non poteft getere vices caufee formalis; fed fpecies expreffa vel impreffa habet rationem- blativun caufie formalis refpe&tu intelle&ionis ; fentia ergo ef- COncqa divinà non poteft uniri intelle&ui per 1: Q modum fpeciei expreffe. Maj. pattt ; quia Deus i fenfii non poteft per feipfum denominare murum al- fas ln bum aut calidum. Min. prob. Species expreffa . jde0 t formaliter denominat animam intellisentem ut Jico n albedo murum album; ergo. 2. Intelle&tus di.. endantut vinus eft purus a&us; érgo nequit eífe in po- ao p tentia ad effe formam inform beatificz. vativam vifionis gt diit* j 08 RzsPONDEO ad i, dift. Maj. Effentia divi- na non poteft gerere vices caufze formalis in e[fe yettt naturali. c, in e[]e intelligibili. n. Caufa formalis in tfimuf e[fe naturali vocatur, quze conftituit unum totum cum fuo fubje&to informationis ; adeoque fübit Í ergOï R : 'D.ämort. Tratt. deDep. cum ph DIf 2598 D;'ISP UTATIO IVL. munes leges nature, idem yind cutma fuo fubje&o com .nir patiend Óó& agendö ,e asdem limitationes loci ac iijs. 1 is fübeundó , eandem caufam finalem ac tempor yi He&ui ] confervativam agnofce ndós & ab hoc talis for- ma dicitur dependere à fuübje&to , & res, cum jmpictat ; j t eQm T qu aunitur, vocatur fubjectum formz. Sed ta- . t & ïub lis uni o effentie divine cum aliqua pura ereatu- Dids ra repugnat, quin repugnet ut effentia divina fe tl uniat creature per operationem, illam creando, Ó &c. qualis eft ipfa f 001 confervandó ,, perficiend us unio, quam voc amus informativam in cognitione Dei intuitiva. Refponfio ifta eft S. T row f& Duts] l. 3. contra Gentes c. 51.. ub i de effentia divina e[Je forma alterius vei fie m t loquens ait: JNec tamen poteft lr fecundim. effe maturale ; [equeretur. enim , quod fumul cum aliquo unita con[tituerel unam n aturam , quoa lf tnpoftm lt tf i "ton poteft , cim e[Jentia divina in fe perfetta. fit. in. fui natura ; fp ecies tamen intelligibilis unita intellettui non t qua. vt vi] con[Lituit aliquam maturam , féd. perficit ipfum ad intel- t efnti ligendum ,. quod pf'ezjfeäz'oni e[entie divine un. Teþbf- nal. í m ltsoy Ad. ». d. a. Eft purus a&us quoad denomina- tiones intrinfecas, c, extrinfecas.n. Deus de fa- BO lo &o eft in potentia ad creandum Anti - Chri- Mradt 4 ítum; igitur eodem modo poteft effe in poten- nY tia ad fe uniendum intelle&ui creato. ' Drces r. Effe intelligibile in effentia divina bnendt non diftinguitur ab effe entitativo & ab effentia feu effe naturze divines ergo fi Deus intelle&ui Mitone * dony unitur in effe zntelligibili , unitur etiam $n ejJe na- iure; adeoque conftituit cum intellectu unum Qu BA aliquod totum naturale. i REsPONDEO C. a. d , C. Unitur Deus intel- r , iectul ly, DE VISIONE-INTUITI"VA DEI. x [5] 39 & Dat Itti It 16&11'i in effe nat!uræ, fi etiam unitur modó un o li Wa f nis naturalis, c. fi tantüm modó unionis intelli- & Qoc t gibilis. n. Non nego, naturam: divinam uniri )1 &IQS; ) intelle&ui, fed nego eam uniri eo modo , qui fimpliciter loquendo vocatur umio naturgliss fcili- lg, ( QU um cet cum mutua dependentia ac limitatione for- m:& & fubjecti. Lt d Id Qn Diczs 2. Sirevera efï'äntia divina unitur in- tellectui, tunc debet refultare aliquod totum; Qualis d du fed non poteft dici, quale illud fit ; ergo. RrsPOoNDEO c. Maj. n. Min d f $Tk totum vocari Verbum' mentis. » & dico, hoc elfentia i Drezs 3. Si revera ex unione diving effen- n al LUNIT ti& cum intelle&u refultat aliquod totum , tunc datur nova Unio hypoftatica, & datur novum UE compofitum "Theahdricum ; imó ea unio effet prjra f longé perfe&ior Maternitate Beatiflimc Virgi- TTR nis; quia Beatiffima Virgo nunquam habuiffet iL if precifé vi Maternitatis tam perfe&tam unionem dicite t ^ cum elffentia divina; ergo. fed hoc non poteft dici ; Qad dey RESPONDEO 1. n. Mgj. quia illa unio ihten— , D tionalis non facit unum compofitum fubftantia- . Ant- le cum homine, fed accidentale, & non tribuit p jus ad tantam gloriam , ficut relatio Maternita- ato: tis in B. Virgine: perfectio autem cujuslibet rei dependet à propinquitate '& proportione ad efenti ykde fuum finem ultimum . qui cum perfectior fit in s t relatione Maternitatis, quàm in vifione beatifi- m ca aliorum San&orum , non erit ea vifio tam jl perfe&ta , ficut relatio Maternitatis.- ESPONDEO I.dift. Maj. Ea unio effet per- fe&ior Maternitate B. Virginis fecundum quid, á e R2 .quogd y ^ 26o DISPUTA T Ea IV j; J quoa(i fübftantiam extitativam , C. ürppliciter & gt quoad (ubftantiam moral em. n. O m ii - QUAESTIO III. velma g frtin - An Daus polft videri etiam Oculo corporeo ? r K d n orAxpvuM. Duplicis generis effe obje&a quo 1nT t25.0cuh , & aliorum fenfuum : Unum fer fes senf fonorum &c. Alterum fer nempe coloratum, , & vita corporis; fic enim st t accidens V. g. inotus , videtur etiam homo vivere. . In prefenti qu&- ib i aliquando vifus fue- du ,& ( ftione queritur 1. An Deus i rit, vel poffit videri natufaliter oculó corporeó. NU rationes ide ales rerum Paon. 2. Àn Deus fecunduüm p u v. g. coloratarum videat urperfé. 3. Àn fecun- düm effentiam videatur per accidens Íeu. conco- inet &t bus creatis vifibilibus, mitanter in omnibu STC gont ficut nunc videtur vita hominis in omni actione tim obe feve i bumana. 4. n inaltera vi . ta poffit videri ocu- (f lo corporeo fecundüm raü ones ideales rerqm t5it d fenfibilium. Drco r. Deus fimpliciter loqüendö;, hoc ld inec aliquan- 'ttine eít ; E cündüm naturam divinam , do vifus eft , nec videri pot eft naturaliter ocu- z llï&; 1. Pity Jó corpoteó ? A ! d " PROBATURC onclufio 1. ex Scriptura, ubi li lucem hh ! dicitur ; - Regi immortali, inoifibili &c. item ; it W j babitat inacce[Jibilem. . P & concl ufio 2. ex $. Augu&iho, La s PROBATU 8 ato- 'dum Epift. 6. di cit: Deus lux eft mentium pur. vide- jl QxPh ( vum , mon oculorum ; banc autem oculus corporis i I pift. IIO. m fe neque vunc poteft » neque tunc poterit. - Item E ly, ( o6r; DE VISIONE INTUITIVA DI L mpphüfe; 110. Dixi, vifaros. ii n n n f i O Il fBROBATURC : nduüo .3-;.;('7*'..e,üsf fecundum curfum naturz ordi narium non folet fe-oftende- re humano oculo fub aliqua forma vifibili; er- kb go naturaliter, id eft, juxta exigentiam natu- eti eff i r& fus non emanat fpecies vifivas in oculum. Dico rr. Deus füpernaturaliter modó ali- * Uhümj C Altem quo imperfe&ó fecundüm perfeGiones ideales rerum fenfibilium poteft attingi fenfu corporeo, - Qri5; fiti ac confequenter etiam vider prefontis i oculó corporeó per fe5 fecundüm effentiam fuam autem fer acci- indo vifiy dens & concomitanter in omnibüs re 1 corpa D bus cor- j poreis.: Vedes re PRosATUR conclufio r. Deus inter infini- » Af tas-perfe&tiones formaliter in fe exiftentes con- n lo 1ts Vil i tinet etiam infinitas formas ab oculo vifibiles; f — ' ergo poteft illas conftituere tanquam immedia- in*omma ; ï tum obje&um oculi ; atqui 1 ? ff vidni ? in tali —cafu Videtïpr revera id, quod eft Deus; ergo. il Confirmatur. Poteft fieri, ut obje&um vifio- A ] nis in aliqua apparitione non fit diftin&um ab quen j illa perfe&ione divina, que formaliter eminen- ! ter continetur f TtUrSUt nis; ergo. in idejs divinis v. g. forma homi- Ó PRosnATUR conclufio 2. Gen. 32. dicit Ja- cob: Fidi dominum de facie ad. faciem , & Ut in 2 ;Cfipmraf* - Itj Greco legitur: |Pjdi Deun ; & tamen folum vi- dit Deum in forma viri ,- qui luCtabatur cum il- t lo. Jam fic: Si hic textus poteft convenien- ter explicari in fenfü proprio , tunc melius fie TA ;(WWT explicatur; fed ; ergo. Min. prob. Poteft dici, revera Itemï:? fimulacrum illud., - quod yidit- ]acob , ] j f ;1i£ï'e y 262 DISPU-«TATI'O I.V'. tab J fuiffe ipfum Deum , üthic & nunc manifeftan- i | Qs ! tem illam perfe&ionem divinam, feu ideam ho- j phl! minis, probabilius Chrifti, ' que formaliter emi- jenou nenter exprimit virum lu&antem cum altero. q, Qu Idem poteft dici: de aliis apparitionibus, quando pOïEO Prophetz vel alii San&ti dicunt fe vidifle Deum. ( -Drco nrr. [Inaltéra vita probabilitev actu f n attingemus Deum fenfu corporeo ; confequen- ( ter eüm etiam videbimus oculo corporeo fe- ( pm f yis l cundum rationes ideales rerum fenfibilium tan- [ $od quam obje&tum fer fe; Quoad ejus effentiam ve- u [ Ü roó videbimus eum in creaturis tanquam obje- J þz'/z'le/z &um per accidens. Non GUSTINU PROoBATUR Conclufio r. q. r. m Q] 0&. poteft oftendi implicantia in eo, quod Deus fe- W f u cundüm has rationes ideales immediaté fe uniat | TINTE cum fenfü, eum per modum forme actuando, ttin Al ficut per fuain effentiam immediaté fe commu- 1& l lii nicat intelle&ui ; ergo debet dici, quód a&u fic fiat. c. prob,. Nihil illi ftatui beatitudinis de- f Wi hag l negandum eft, quod congruit noftris potentiis r adeorum beatitudinem meritis proportionatam. / J Ergo, cum merita ex mortificatione fenfuum poftrorum colle&a non videantur effe impro- d DT portionata huic generi oblectationis in Deo, Jirias fpiritualis tanc, & ordinatz, non eft improba- TU bile, fic futurum. PaosATUR Concufío ». Simul etiam i ( immo quoa quoad fecundum membrum , ib hoc m. 9. precipué. Éx una parie ratio , Scri- LUE ptura & Patres teftantur, corpus humanum , "ff & confequenter etiam oculum in altera vi- LT n im- Wi o ta fore ipcorPQreum; ex aliera parte no; plicat l, DE VISIONE INTUITIVA pEL 265 lUt Tütj DT plicat ab oculo incorporeo videri Deum qüovad rationes ideales rerum vifibilium 5 ex tertia verà ?U parte in pluribus locis Patres affirmant , Deum ii videndum oculo corporeo. Ergo probabilius f'qla eft, quód fimus Deum vifüri etiam oculó cor- Eb Drotiti poreó.. n prob. inprimis quoad 1. membr. j. Corporea & incorporea non differunt intrinfecé, *05 toife UOR fed tantüm quoad mutabilitatem , in quantum corporea quoad fuas proprietates dependent à fi- fenfiilr xis legibus nature, incorporea veró quoad omnia Is effentis dependent ab arbitrio mentis. 9. r. Cor. 15. GDQuam V. 44. dicitur: feminatur corpus animale , fürget cor- J pus [piritale; igitur & oculus fpiritalis. 3. S. Av- lm GUSTINUS l.2. Retra&. c. 41. corporis fpiri- qud De, tualis poft refurrectionem facit mentionem his ediate fet verbis: JDe videndo Deum fcripfi librum , ubi de fpi- me as vitali corpore, quod erit in ve[ürrettione Santtorum, in- D fequ quifitionem diligentem diftuli, utrum vel quomodo Deus, li, qui qui [piritus e[ , etiam per corpus tale videtur ?. fed et- Deatitudi jam poftea. que[tionem [anà difficillimam in. noviffmo, id oftris x efL, in voíeefimo fecunda libro de. Civitate Dei fatis quan- toportit tum arbitror explicavi. Idem Epift. 1ir. ait: .De atione corpore verà [piritali, fi dominus juverit , opere alio ex- l periemur ,. quid difputare valeamus. . Et 1. 25. de Ci- J0TUS 1 Jf effeï vit. Dei c. 21. ait: Quidquid de corporibus perüt , in netir Jpiritalis corporis novitatem ex animalis corporis vetu[late imutatum refurget : erit [biritui fubdita caro fhiritalis, fed . ii tamen caro, non [piritus ,. ficut carni fubditus fuit [piri- T tus ipfe carnalis,. [ed tamen [piritus non caro. — Erit [ j a bomo etiam corpore [piritalis, cüm eadem caro fic refur - vexerii, ut fiat, quod fcriptum eff : — feminatur corpus ys d animale ,- furget corpus [piritale. — Prob. Znt. etiam r Hlif:fï ex .S. Auguftino,, p!lï[? l gugad 2. €9 3(. /men?br. iterum R 4 dmp J j 264. DISPUTATIO IV. mïmcente dum 1. 22. de Civ. Dei c. 29. ait: INunc quid jam T um d€] atturi fint. in corporibus immortalibus atque [piritalibus | g u r San&ti non adbuc eorum carue carnaliter ,. fed [piritali- jf ter jam vivente - videamus. —.Dico itaque, quàd vifuri 0 fint Deum 1w ipfo corpore ; fed utrum PER ipfum, W, qllf r 10 ficut per corpus munc videmus folem, lunam , flellas, mare ac terram ,. €9 que in ea funt, non parva qua- hi ) j G. füoeft. — Durum eft dicere , quód Santti talia corpora TIMIDA tunc babebunt , ut mon po[fint oculos claudere &^ aperire cim velint ; durius autem , quod ibi Deum quisquis vim, ( i, & oculos clauferit , nom videbit.-- .dbfit ergo ut dicamus illos Sanétos in illa vita Deum. claufis. oculis nen vifü- s DT vos , quem. fpiritu fomper videbunt. — Sed utrum vide- bunt etiam PER O CULOS CORPORIS, CUm e0$ CITUO aperios babebunt, inde queflio eft 5 fi enim tantum po- UA l l ! li TT tuerunt in corpore [piritali oculi ( utique & ipft fpirita- les) quantum po[funt ifüi ,. quales babemus munc, procul i. 'S dubio per eos Deus *videri mon poterit. Longà itaque | ifttni alterius erunt potentie , /i per,eos videbitur incorporea ii Al J ll ffJ illanatura, que mon continetur loco, fed ubique tota o i efl.-- Vis iaque prepollentior: erit oculorum illorum , üy, J nonut A cRrUS videant (àt perbibentur videre ferpen- EUY J il tes vel aquile ; quantalibet enim acrimonid cernendi ea» n T dem quoque enimalia nibil aliud poffunt videre quam cor- h AU i porea ) fed ut videgni $ YNCORPORALIA; (9 n Vr : T l li forta[fe ifla virtus magna cernendi data fuerit ad bo- vam etiam in ifta mortali corpore oculis fantti Viri -ob, IN ! quando ait ad Deum c. 7.: NUNC AUTEM OCU- lEU LUS MEUS VIDET TE quamovis bíc mibil probi- j Ua beat oculum cordis.intelligi. Sed wtrum etiam c on- ü? At 1 PORALIBUS oculis ibi videatur, boc in ifla que[lione "u if verfamus. Poft hec verba S. Auguftinus probat ! dari ab inductione, 'nulmm quidem in Scriptura I j! COHf d- Bu ! DE VISIONE INTUITIVA DEIL 265 Y "N lj at(lue i convincentem textum, qui manifefté óftendat, ütr Deum videri per oculos corporis , fubjungit ta- l :fedþi p f lj men: Sed quia fpiritale corpus nefcimu $ quantos babe- bit acce[Jus , de re quippe inexperta loquimur ,- ubi ali- qua., que aliter intelligi nequeat ,. divinarum Scriptu- ! lztizqm,ï Ts tip j Tarum mnon occurrit fed fuccurrit autboritas : nece[Je eft , ut contingai in nolis , 07 t quod lepitur in libro fa- pientie C. g. COGITATIONES MORTALIUM It g li Da 1 TIMIDJE &c. Ratiocinatio quippe' illa Philofopbo- ! Tum, qua diputant ita mentis afpettu. intelli eililia vi- ïz "n L (/1] f l deri , & fenfu corporis fenfibilia, id e L corporalia y- ut Qec intelligibilia per corpus , jl um ! nec corporalia per fe spfa mens valeat intueri, fi po[fet nobis effe certiffana , pro- AT V [ æmnïa AU J'e&to certum-e[fet per. oculos CORPORIS cetiam SPI- t RITALIS nullo modo po[fe videri Deum. . Sed- iflam vatiocinationem 6 «vera ratio & propbetica irridet au- T f ! Lboritas.-- Sicul erg o con[lat videri corpera [piritu : j l&ää quid fi tanta erit pote ntia Jpiritalis corboris , ut corpore ii dl n videatur Cg. fpiritus ?. Spiritus enim e? Deus. Deinde , fit :'« aliorum vitas, cim fint imoifibiles , per corpus videt etrtm 1 quisque. — Nam, unde viventia difcernimus à non, vi- hr i ventibus corpora , nifi corpora fanul vitásque videamus, TE quas nift per corpus videre mon po[fumus ? vitas autem v Jine corporibus corpóreis oculis ton videmus. Q-zam-.ab ORAU rem fieri poteft , «aldéque credibile eft , fic n o$ e[Je vji- if Juros mundana tunc c orpora cali mooi C terre nouc , anii ut Deum ubique prefentem ,. & univería eliam corpo- LUTm ralia gubernantem, per corpora que geftabimus, && que T conjbiciemus quaquave "fum oculos duxerimus , clariffuna p d perpicuitate vvideamus : non fi CL TWMC- 10Y01 ifibilia Dei , per ea que fatia fant , intelletta. coi j] üüqw vpiciuntur per fpe- fnir culum in enigmate , €? ex parte , ubi plus in nobis va- let fides , qua credimus , quém rerum corporalium [pe- Scripturj — Cies, z 'MW 266 DISRBPUTATIO IV. as cies , quam. per oculos cernimus corporales. Sed. ficut n ? M [ubfïa bowines , inter quos viventes , tnotüsque vitales exer- centes vivimus , mox ut a[picimus , mon credimus vi- ia Pn084 vere , fed videmus : cium eoruim vitam fine corporibus T videre nequeamus ,quam tamen in eis per corpora vemo- ta omni. ambigvitate con[picimus : ita quocunque Jpiri- s dv Pa08/ talia i lla lumina corporum nofirorum circumfereimus , in- eun Deum omnia regentem , etiam per corpora i ided corpor r vt contuebimur. Zut ergo per illos o cU LO fic vide- liquid babeant. in tanta excellentia m e€n- tj dv bitur Deus, ut a fut u fimile, quo &$ incorporea natura cernatur.-- 4 li, al pl quod eft ad inte lligendum facilius , ita Deus nobis erit notus atque con[picuus, ut sideatur [p vitu à fingulis no- f i D tümfülra bis in fingulis nobis - - videatur in caelo novo s in terra uf 1 [ i (Uoc nova, atque in omni, que iunc fuerit creatura : 'videatur €&g per corpo rainomnicorpore, quocunque fuerint [piritalis Pt tediretti. Ex his S. Augu- ii del corp oris oculi acie pervenien ftini verbis patet , Deum in altera vita aut vi- xl tatem fpiritua- deri oculo corporeo in proprie i, du ! lem translato tanquam objectum per fe , quod Damwifmw fecundum rationes ideales rerum fervibilium v. r atj g.c oloratarum, aut Harmoniarum & c. intelligen- hr j dum eft ; vel faltem ut obje&Gtum per accidens, lw l i feu aut concomitanter , | fieut nunc videtur homi- LUN qugü' nis vita in homine vivo; licét obje&um oculi Wij g p er fe tantüm fit color , non vita. Nec Augu- ^if vjj ld fti nus dubitat depoffibilitate etiam alterius prio- ris modi, fed tantüm dubitat de actu. UMT Dzco rv. Deus oculo corporeo etiam de UET Q potentia abfoluta non poteft videri prout eftin 'vf?bitur , feipfo , & quoad naturam fuam fpecificam, tan* "i [j quam. objetctum oculi per fe tale. U ] five fit PROBA'TUR conclufio L Oculus 'corpo- , DE,-VISION'E INTUITIVA DEL' - 967 Atl & tusq j li i corporeus five fpiritualis , femper tamen adhuc y T (j j quoad fubítantiam manet corpus & nunquam mf tranfit in fpiritum ; ergó non mutat obje&tum, ! In * M t ' L PRosATUR conclufio ?. Oculus femper l pro objecto per fe tali habebit coloratum | J ! u ; fed if natura divina non eft tale; ergo. PRoBATUR conclufio 3. Perfectiones di- . m [ )CULOSJI, vine ideales, quz continent formaliter eminen- ter rationem colorati , non conftituunt effen-: Á tt]on ( tiam divinam üt fpecificam Dei, ut eft in fe & ad intra ,. íed tantüm prout fe habet ad extra & 4 D nj ad poffibilia; ergo oculus videndo Deum tan- Ti d fipi 10 & jj tüm fub ratione colorati nunquam videbit Deum ut f in fe tanquam obje&tum fer fe , TTTE & üt eft -ad ?ra quod rationem fpecificam Dei. tfurir i . PRoBATTUR conclufio 4. ex $. Auguftino, ixms 5 d fer vitu d qui l. 22. de Civit. Dei c. 1 1. exprefl? id affirmat. jtaten f Item Epift. 112. c. 20. ubiait: "Sun autem alii, quieos , qui ad vitam eternam refürgent , per corpus nperlu 1 fervibl Deum vifaros pulent ;- quoniam talem fperant [pivitalis corporis qualitatem , ut etjam ipfa, que caro fuerat , n c at Jpiritus fat ,. quod tolerabilius eft. fuperiori opinione , m N d quid: Deus fit corbus ,. etiamft verum mon fit. — Id ta- c videty men , quod in Epiflola wwea dixi de iflis noflre carnis objelu ocuis , quia meque mune po[Junt. , neque tunc poterunt 4 N Deum videre , etiam füc verum efl ; mon enim dittum m altet ejt vifi de ocülis coRPORALIBUS, quid tunc mom eat erunt ,. fi corpus ipfum fpiritus erit : ac per boc co g- mome POREI OCULI nunquam Deumn videbunt ; quia ciun jer p videbitur , [piritus videbit eum , mon corpus cidebit, dota igitur queftio remanfit de coRPORE sSutRI- fpeci Ü TALI. Idem in eadem Epiftola mox citata ait: : dd eam vifionem, qua videbimus Deun ficuti eft, mun- ( L ! danda ] 568 mspü'*'r'A'rxo IV. ; P C Janda corda. commonuït; Divinam fztl)jiantiai;ä- jz' oculz | corporales in refurre&tione fua , mutata corporum quali- ; jrnone ? ! ! taíe confDicient , viderint, qui boc volumt adflruere ; 1, me plus smovet illius fententia , qui nec in $pfa vefurre- Ad f, [ elizrici GHone boc corporalibus oculis , féd mundis cordibus tri- buit. Ideml. cc. c. 16. Dixit zdmbrofius ; mec ifnunou jreacta in loco DDeus videtur ,. mec corporalibus oculis queritur , nec circum[cribitur vifu, mec tattu tenetur , mec audi- aere iO mernde tur affatu , mec fentitur ince[Ju 5 talem quippe credidit Deum, qui mundo corde con[picitur ; banc autem meain atio ent tions pf etiam ejJe ententiam confiteor. . Ita S. Pater. 7 Captur CU Solvuntur Objectiones. TT Os]jrcrTUR I. Contra fecundam & tertiam ; pera conclufionem. 1. D. Thommss hic q. 12.a.8-6 ait: Dicendum , quod. impo[fibile efl , - Deum videri (njrer vel quocunque alio fenfu ; ergo nec im- vïn' Viteni Janfu vifiis , e videtur Deusoculó. perfe& - 9. Deus eft aliquid ^r, of fpiritua leacincorporeum; nulla autem potentia & Mi corporalis ac fenfitiva fe extendit ad fpiritualia, r ' ütiterum argumentatur D.'Thomas; ergo Deus. T. u videri non poteft ulló modó oculo corporeo. WE a " RessPONDEO ad r. dift..a. Impoffibile eft ii p [ ! — Deum videri fenfu quoad naturam fuam fpecifi- QREU cam, & prout fe habet ad intra , veltanquam R t obje&tum per fe. c. tanquam.obje&tum per acci- - ! tl dens , vel facundüm rationes ideales fenfi bi- LUR ü lium. n Homines fimpliciter loquendó ,. dum. A0f e dicunt videri Deun , & naturam divinam, 1n- l$Q? telligunt perfe&iones Dei conftitutivas Dei a? N m inirü & fpecificas , quales non funt ille perfe- & d &iones ideales, quse fe habent objectivé inmente Ll j offe de- Dei, & quas folas imm-ediatä'confpicip 'endi- Wp N Y .DE VISIONE INTUITIVA DEI, 269 Wantwyn À Wat&cor l fendimus , cüm autem illæ*perfeä:iones in con- J M m i j fideratione phyfica fint ipfe Deus , eatenus ve- hMi ] rum erit, poffe videri Deum. ü UT (lf - Zld 9. dift. Maj. Deus eft aliquid fpirituale, ! [ d realiter ac individualiter. c. formaliter ac pracifi- htj vé fecundüm rationes ideales abftra&ivéac prz- ! ld cifivé acceptas n.a. Perfectiones illz i deales ex genere fuo neque funt aliquid fpirituale ,. nec Á W materiale , nec.creatum nec increatum Y u ; ficut . X ratio enti s, fübftantige &c. fed iftas-denomina- $ Dite tiones primim fortiuntur in quantum identifi- l65 cantur cum. ente increato, fpirituali , vel crea- to & materiali. Itaque oculus precifé tendens d ter 144 in has perfecCtiones E non exit extra limites fui. obje&ti. MUY. BJICITUR 9.cóntra easdem. r. Si Deus b offet videri modó prefato, tunc etiam poffet Dusety 1 du p uftari, olfieri , tangi &c. fed hoc eft falfums ergo. Min. prob. ex S. AuGvsTINO , qui Ep. dub 6. ait: Cur folis oculis boc. donum atiributum conten- I55 U. dit. mom etiam cceteris Jeufibus? fonus ergo erit Deus, IX0* quf poffit auribus percipi ; € balitus erit', utfentiri pof-.— lp für ifatu ; &5 liquor aliquis erity ut po[fit & bibi; & u moleserit, ut po[ft. & tangi ?. cur folis oculis favent, 4 WZ invident autem ceteris fenfibus? Ergo. . 9. Si ocu- | yur! lus videret fonum , jam non effet oculus fed . ' ] ij auris; ergo fi videret fp iritualia & incorporea, [j m jam non effet oculus, fed mens & fpiritus. j ( 1 RrsPOoNDEO. ad t. diít. Maj. Poffet Deli,g 1 Qu guftari in confideratione phyfica fecundüm ra- uU tiones ideales formaliter eminenter contentas j 1nmente Dei. tr. fimpliciter & quoad naturam ]träc 'nQ ;oanideg fuam fpecificam & quoad perfectiones ad ir $. Au- -* í p jl 270 DISPUTATIO IV. 1 1613t ^ S. Auguftinus agnofcit paritatem inter vifum & d ü reliquos fenfus; hinc ficut tantüm abfurdum ef- W ü ( ífe credit, quód Deus poffit videri fmmpliciter & ;(]t MU uoad maturam fuam, ita idem folüm dicendum RIe| J eft.de aliis fenfibus. Mirum plané foret, fi crea- n «nones X ta, v.g. falia, poffunt vi füa movere organum guftü $, & fic mediante motu imprimere fenfum mediqté faporis ,* & hoc non poffet Deus per rationes yft i ilas ideales , fiillis velit immediaté movere no- T pomï DIXI, T R. quiahec propofitio fim- quite D ftra organa. P iciter fuampta Deus potef? tang?, olfieri Gc.. eft fal- (5j ia fic refertur. ad obje&a , prout nobis al fa; qui , ! fuübftant juxta communem reprefentationem Yins, l m afum ph*antaüæx modo corporeo, quafi Dews effet fi- nitím quid, quantum, & odoriferum quoad sler o ini d proprietatem fuübftantie fue fpecificam. Ft quando profertur nomen Dei finpliciter, impor- TLT tat Deum fecundüm perfectiones fuas effentia- f qui les formaliter fpirituales , nempe quoad perfe- simditul Qiones ad intra, ac etiam ad extra, v. g. fa- ERE pientiam, bonitatem , juftitiam, &c. qua reque z oen S! fupernaturaliter ab oculo corporeo tanquam UET obje&tum fer fe videri poffunt. 4 ub - d. 9. tr. à. (quod negant al iqui ex Recentïo- " L ribus ob potentiam obedientialem quodlibet- Midggy cam,) n.c. & füppofitum, quód in noftra fen- &t YU tentià oculus aliquid videat, quód non fit fuum | MW ia, W objettum formale; videt enim in Deo tantüm for- à M mas illas ideales ex füuo genere ac precifivé non l u repugnantes ad ftatum fenfibilem : cüm autem A. Dy ille realiter identificentur cum Deo , quamvis Vaf non exprimant effentiam Dei fanpliciter di&tam, g quia non exprimunt perfe)&ironesvfpeciücati V'HZS n ei, OIV DE VISIONE INTUITIVA DEL 271 TU i, IY Dei , relativas ad intra & fe inïinediatä tenentäs Vil h Jubje&tiob ex parte potentiarum divin ; arum, non 1f f poterit dici, fümpliciter videri Déum. Interim Df tT ] tamen fequitur, in ftatu refurre&tionis oculum À Qj Ls ï adeo fore perfectum , ut fi Deus velit per fias Ulmpy ! It rationes ideales rerum fenfibilium poftibilium | QUs ii immediaté per modum formz a&uare oculum potlit immediaté fe convertere ad infinitos mun- 127 I - dos poffibiles exiftentes formaliter eminenter in n OPK mente Dei. Wiri d O 2TICITUR 3. contra easdem. r. Quoties , Droyn Scriptura loquitur de vifibilitate Dei ODrefento , utitur ter- 4 Das df minis, qui fignificant a&tum mentis, non au- tem actum oculi corporei; ergo tantüm poterit (orfenm q d. videri oculo mentis. Znt. prob. Math. s. dicitur: ^Deati mundo corde, quoniam ipfi Deum videbunt, Et n s Ones ( d ï: Joa. 3. Seimus , quoniam cim apparuerit , fimiles ei erimus , quoniam videbimus eum ficuti eft. — Cüm igi- XIpe QU tur fimilitudo noftra ad Deum non fit in corpo- ] t Y re fed anima , etiam vifio non erit in corpore. , qu Hinc bené S. AuGusTINUs Epift. 1r2. ait: f t Inde igitur videbimus , unde fimiles erümus ; quis au- m tem nifi dementi[|mus dixerit ,. corpore futuros e[fe fi- fii er wüles Deo? in interiore igitur bomine ifta fimilitudo eft. Xidlem d ld 2. Si Deus poffet videri oculo corporeo, tunc luodm l etiam fic fuiffet vifus à Moyfe, vel aliis Pro- qubd Q phetis, fed hoc modó nunquam fuit vifus; er- l nDeo go. .Min. prob. 1. 1. Timoth. 6. dicitur: Quem ea m nemo : bominum «idit, [éd mec videre poteft. ltem m & Joa. z. Deum nemo vidit unquam. 9. Deus Exod. n D€0;* 33. expreffé ad Moyfen dicit: ZNon poteris videre faciein meam 5 non enim, videbit me bomo & vivet. Im- l La g oyfet mo etiam in iis tex;ibus , ubidicitur, M vidif- " 579 — .DISFPUTATI—O,IV'. ! X T vidiffe Deum de facie ad faciem , in S eptenivirali ag verfione tintum habetur, quód Deus cum eo m locutus fuerit Manifeftà , v. g. Exod. 3o. Locutus ii eft Deminus ad. Moyfen marifeftus Manifeflé. . Et Num. 12. tantüm dicitur, quod n JDecie locutus dnp s; um fit Deus Moyfi. 3. Dum in rubo Moyfes vidit D vl Deum, Scriptura A&. 7. tantüm teftatur, quod ys fotmà viderit. ZIngelum. 4. Patres teftantur Moyfen tantum vidiffe fünilitudinem ac fpeciem quandam non fbiigc C ts auta ipfum Deum. Sic IRENJEUS l. 4. C. 37. ait: n Neque Moyfes vidit Deum ,. neque Elias, mec Exe- fonfn chiel ; que autem ab bis videbantur ,. erant familitudi- Idem dicit NAZIANZE- patu d mes claritatis, Domini. formalir 1 NUs Orat. 30.. NvssENUS 1. 12. contra Eu- ij p nomsos. CHRYsOSTOMUS CODtfta Anomsos. (jrcr HignoxNvMUus in c.6. lfa. AuGUSTINUS üTINUS 1.2.de Trinit.c. . Etingg. Éxod. Et GR - i, d coniusl.9.Moral c. 38. ubiait: Quamdiu bic (s coro qortaliter vioitur , videri per quasdaim imegines Deus* poteft , [ per ipfam nature füe [peziem mon poteft. t IT ; Hinc efl , quód Moyfen fitiebat per incircumfcripte na- ?. lr ture fue claritatem cernere quem jam caperat, per Y€. i i quasdam imagines vide REsPONDEO ad r. dift, a. Utitur terminis, AU b UM qui fignificant actum mentis , dum loquitur-de vifione Dei tanquam objett; per fe , fünpliciter, ac Ws l [ Wt confiderati fecundüm perfo&iones relativas ad intra fpecificativas Dei. c. confiderati fecundum TT l TWris i erfe&iones ideales rerum fenfibilium non fpe- cificativas Dei, vel ubi loquitur de vifione : i o í D gi tanquam obje&ti per accidens. n. m f .. ZAd 2. c. Maj. n. Min. ad prob. dift. Quemne- m mio hominum vidit fed nec videre potelt /imp- bb cier ld OW DN nto du INTUITIVA DEI . 273 'l J ii j W l i citer ac fecundüm perfe&iones relativas ad intra W ípecificativas Dei, & tanquam obje&um per l li ïo : fe. c. fecundüm perfectiones ideales rerum fen- W M fibilium non fpecificativas Dei vel tanquam ob- li l l je&um per accidens. n. Idem refpondeo ad tex- h MOy IIf il tus Patrum ; omnis enim illa fpecies , duam Deus vifibilem Moyfi exhibuit, potuit effe ali- t ! qua forma fenfibilis ex fuo genere, feu idea rei pof- dT fibilis ac corporex reipía identificate cum Deo: 14(* talis autem perfe&io eft relativa ad extra , in- il N quantum Deus fe poteft communicare creaturis l :. fenfibilibus ; alie perfe&iones, que conftituunt rf AZLAY naturam divinam, non folüm realiter fed & 1. Q0tts ] formaliter non poffünt videri oculo tanquam &i objectum per fe. NUGUTIN OBJICITUR 4- contra easdem. r.S. Av- , u GUSTINUS Ep.6. expreffé rejicit noftram fen- : und tentiam , dum oftendit Deum videri non poffe i oculis corporeis. Inter aliafic habet : Lux illa, ET ! que revelabit abfcondita tenebrarum , Deus ipfe eft, fad ii lux mentium purgatarum ,. mon iflorum corporis oculo- m d vun. — Erit tunc mens idonea , que illam lucem videat, banc autem oculus corporis meque munc potefl , meque 'bfl Utitort M tunc polerits omne quippe , quod oculis corporis conjbi- um o ci potef] , im loco aliquo fü nece[e eff , mec ubique fit / mþ,; (f totum , fed minore fui parte minorem locum occupet, & : Il u"ajore majorem. Exgo. Idem Epift. 1 1 1. ait: /n Epi- ä : jf Jtola smea fcripfrfJe me non. penitet , quia dixi , iflius corporis oculos nec videre Deum , nec e[Je vifaros. . Ci- Pifon d ( Yil tat quoque S. Pater pro hac fua fententia Z4mn- brofium , Hieronymum , Gregorium. INazianz. &?. 44- ibanafium. AU RzesPONDEO d. 1. dift. Oftendit Deum 2 11'6 POW", D. Zmort, TTract. de Deo. $ non DISPUTATIO IV. Jf r 274 ' I) i non poffe videri oc ulis corporeis fimpliciter , & l 1 | dicata formaliter conftitutiva nature gt f quoad pre yijf divine ac fpecificativa ; & tanquam objectum fe. c. quoad preedicata objectiva feu ideas M per p ! rer 2: fenfibilium quod funt obje&ivé in mente Dt p aut tanquam obje&um per accidens. n ETU ) pun d d. 2. idem refpondeo; & revera hunc effe fenfum S. AvcusT1Nr, patet ex ipfa Epiftola J | ! ii a hi hr I1I. Ubi explicans priorem Epiftolam fic ait: Dixi corporis oculos nec videre Deum, nec €jje vifuros ; Vots caufam quippe adjunxi , cur boc dixerüim , me Jcilicet gf Deus ipfe corporeus e[Je credatur , €& in loci [patio, in- ár, It amfniira tervallóque vifibilis : mibil enim videre aliter iflius cor- poris oculus poteft , €9 ne illud quod dittum ei . p i, tj lss CIE AD FACIEM, fic accipiatur ,. tanquam mem- bris corporis terminatus fit Deus 5 ideo ergo me dixi[Je isridee D i & illud non punitet, me de Deo tam impi? [entiamus , ut eum non, ubique totum , fed per localia [patia divifibilen Vrfiont t Credd exiflimemus ; talia quippe bís oculís nooimus. — Cett- rum fiquis tantam mutationem bujus corporis futuram U perd Al d putat , cüm ex animali fiet [piritale , ut etiam fabftan- ttiam incorporalem mon locorum intervallis divifibilem vel vt ierminatam , [ed ubique toiam per tale corpus «idere Wif po[fmus , 'volo & me doceat. Ex quo patet, Augu- tb ftinum non refugere ab ifta fententia , quo u [ nempe Deus fecundüm perfectiones ideales re- flefe rum fenfibilium poffit videri oculó quoad proprie- t fen , tates /pirituali- ] OB JICITUR 5. contra eas de/:m.» I. S. HrE- Á j RONYMUSs referente D. AucusrTINO Epift. RUT irr.ait: Fidere Deum ficuti efL, in fua natura oculus "I 2, Idem S. AvucGUsTINUS z bominis non pote[fl. s m f Gregorius Epifcopus W N "dg $. Gregorio Nazianz. ait : Orien- lg "d , DE VISIONE INTUITIVA DEI. 27 5 ij ühtutwa ln Orientis dicit : . Deum natura imvifibilem , quando Pa m d tribus oifus eft ficut Moyfi , alicujus con[picabilis mate j d rie difbofitione afJumpta, Jalva fua invifibilitate videri VRM potuilJe. 3. InEM de S. At hanafio : Beatiffinus PT d "tbanafius. alferuit , Deum non £ t[Je vifiam. mift a[fum- It l ptione creatura 5 . fecundim Deitat is autem proprietatem D Deum oimnino e[fe invifibilem, ni t inquantum mente & Jpiritu. nofci poteft. DO li 4. InEM de S. Ambrofio: Zmbroftus dicit : Deu $ in vifibilis eff per bropriam Dei- ', /(ef z]ye | Latis naturam , & cüm v ult videri , JUATT potef? per a[fum- j /wz'j)ai(; ptam ficut. placuerit. creaturam ; |.ec ín loco Deus vide- tur , mec corporalibus oculis. Deus queritur ,. mec. cir- lr ifi TU Óf | cumfcribitur oifü , mec ta&u tenetur fatu, nec fontitur incefJu. — Ergo. . ntc audz'z;ur af- u t ii REsPONDEO. . 1. dift. Non poteft ocu- lus videre Deum quoad perfectiones fuz naturze donm Jpecificas ii & tanquam objectum per fe. c. quoad Wt | perfeGiones objefivas in mente , & communes cum creaturis fenfibilibus aj | , aut tanquam obje- h ctum per accidens. n. ( d d. 2. dift. Affumpfit Deus confpicabilis ma- fvl terig di/bofitionem affumendÓ ipfam attionem hujus ib t materiz. c. affumendó ipfam materiam. n. Deus 0R l ita fe geffit , &fic egit in fenfus humanos, ficut. Yert Id agere folet materia ali qua fenfibilis ,. & hoc eft nes i affumere difp ofitionem feu mod : um agendi ma- d terie fenfibilis. d 3. & ad 4. c, a. n. c.. Hi enim textus id- p i ipfum dicunt, quod nos; quód nempe Deus m tan quam obje&tum per fe non pollit videri oculo fe TL cundüm proprietates füz naturee JDecifias, fed yot tantüm fecundüm rationes ideales, & perfectio- j I j hesobjectivas communes cum fenfibilibus. $2 O B j1ci- DE VIx 276 DISPUTATIO IV. Ms ntraeasdem. 1. CYRIL- vj i OBJICITUR 6. co LUs Jerofolymi tanus C atechefig. ait: Carnis qui- woüimdeü dem oculis contemp lari Deum impofibile eft 5 quod enim qpil los, cadere mequit, rep[ corporis efL exp ers, in carnis ocu üp p a o. GREGORIUS NaAz.Orat. 34. Si quis Deum Jon i qnovit , aut cognout ife perbibetur , eatenus cognovit, ul j r quatenus uberioris [plend 0Yis particeps fit , quàm qui jocdm minus lucis dioinitus accep it; ifla exuberantia, bec pie- qotos o naég nofiris omn ibus abfo z luta cognitio babita efL mon m V ad rei ipfius veritatem , J&d ad aliorum modolum Cs* fe- cenfüra cultatem perpenfa. . Vxgo. Dund RresPONDEO ad 1. Oculis contemplari f n quoa d przdicata /pecificati- Deum eft impoffibile (utholt, ) oü nature divine , & tanquam objectum per t atolcs lia non fpecificativa lii fe. c. quoad predicata idea accidens. n. Dei, aut tanquam objectum per r * Ad 2. dift. Eatenus cognovit, quatenus ube- particeps fit. c. creati n. p rioris fplendoris increati ! seitrtl Dico enim , oculos qui vident Deum fub prz- il fpie bus idealibus fen- dicatis communibus ac rationi m Deun fibilium, fieri participes uberioris fplendoris ,jfed d increati qui eft in Deo. contra easdem. E ;Suare*- ii QnpireppoR quann zius dicit: proximé accedere ad a rticulum fidei, quod IN Deus non poffit videri oculó corporeó vifione tono materiali reprefen tante Deum modó fibi pro- ; lieut re- lt ;'de l prió, nempe vitaliter & fenfibiliter corporum ATf Vi prefentat lucem fupernaturalem s d E Beatorum.- Et à Vasquezio dicitur, Op pofitum ergo non po teft gl effe babendum pro manifeflo errore ; fic videre DBJIC defendi. 92. Si poffet oculus hominis Deum intuitivé , tunc etiam bruta fic poffent «miP ; etgo. 1'" N t videre Deum , fed hoc eft abfurdum RESPON- B DE VISIONE INTUITIVA DEL 977 ij j Cïi m RsPONDEO. Á 1. dift. a. Dicit proximé L ( accedere ad articulum fidei ,; quód. Deus non IM& l T QU poflit-videri.oculó.corporeó vifione materiali reprefentante Deum. modó fibi proprio fecun- ! &i J düm predicata communia ac rationes ideales. n. a. , Ug l : quoad. praedicata /pecifica naturze divinse. fübd. ita IT ut illa predicata fint oculi obje&tum per.fe c. ?sz/bemnn'a,;j ita ut fint obje&tum per accidens , ficut vita aut 1 i motus corporum. n. a. Idem refpondeo ad cen- ! hdj furam Vasquezii. Quod fi ifti Authores füas cenfuras vellent extendere etiam ad vifionem $ COnfn Dei in fenfu fic explicato, ipfis praeferendus ef- (at fj fet S. AuGusTINUs, qui, licét fuerit optimé Opjdum j Catholicus, cenfet, de hoc faltem prudenter t & catholicé dubitari poffe. Aolts, n - 44d.2. dift. Maj. Bruta poffent videre Deum; NY fi fpe&etur precifé poffibilitas intrinfeca rei c. fi fpeGtetur poffibilitas extrinfeca. n. Pofibili- u Dam i tas extrinfeca confiftit in eo , quód Deus etiam ] $1 Qegio poffit fapienter fic operari; quia impoftibile eft apud Deum, quod fapienter fieri nequit. Non ; la autem operaretur Deus fapienter, fed modó ab- furdiffimó , fi.operaretur aliquod miraculum in ]m. 14 aim j gratiam bruti v. g. ipfi amovendo lapidem , ne V" laberetur in via. Si tamen haberet caufam ra- rpor tionabilem fenfüs brutorum a&tuandi per ratio- T0 g öü j q li nes ideales , non fieret abfurdum ex parte po- tentic vifive bruti, fi converteretur ad has ra- f 0 tiones. ideales. Nec evidens eft, um m gliö ! modö, J contigiffe in afina Balaam. eyom) OngjrcrrUnm $. contra quartam. conclufio- iil i nem.. r. Potentia vifiva non diftinguitur à po- j l tentia intelle&diva ; ergo fi potentia intelle&tiva d 3 R J I r g 278 DISPUTATIO IV. AHE&IO u poteft videre divinam effentiam , idem poterit Ü potentia vifiva. 2. Juxta Suarezium & alios da. g m Y jl tur potentia obedientialis quodlibetica, vi cu- jus à quolibet poteft produci quodlibet; ergo etiam per hanc potentiam poterit in oculo pro- n , iil duci vifio intuitiva divinz effentic. - REsPONDEO. ad 1. dift. a. Potentia vifiva dintele j ob non organica non diftinguitur à potentia intelle- Dd éiva. c. organica. n. , Hic tantüm quzftio eft de üm vi potentia organica. . "4d 2. dift. a. Datur illa potentia, ubi non wit d reperitur alia fpecialis repugnantia. tr. ubi repe- pem 14 ritur. n. Eft autem hec repugnantia in ifto ca- poæntiz f fu, quód oculus jam non videret , fed intelli- qurite pied geret, & fic exiret extra naturam oculi; ficut & repugnat, utlapis videat per potentiam obe- g, ptd dientialem. UT J Os]ICITUR 9. contra eandem. r. Áqua baptismalis poteft elevari ad produc&tionem gra- df li tie fan&ificantis , üt eft communis Theologo- u o fum ; ergo etiam oculus poteft elevari a d pro- l lt l du&ionem in fe vifionis intuitive Dei. 2. Ad [ li hoc, ut oculus denominetur videns Deum, plus ffv nonrequiritur , quàm ut producat vifionem & O recipiat vifionem ; fed utrumque poteít; ergo. Ü RzesPONDEO ad 1.c. a. n. c. & parit, Di- BEOUE fparitas eft ; quia aqua non mutat fuam naturam Wpe f per produ&tionem gratiz : econtra oculus muta- tf " ret naturam , quia videret & non videret Vifm- BU DI ] 'me intellectuali. t ho - "d 2. c. Maj. n. Min. Quia recipere non po t W j l eft illam formam , quz effentialiter eft refpeti- 1 QUi €;in- I N ls ::va ak:ä'ius potentie quam potentie vifiv telle- w Ü lm DE VI»SI'ONE INTUITIVA DEL 279 lt P m tellectio autem , qualis effet.illa.vifio, in fuo Xb ( conceptu dicit relationem ad potentiam a&i- QUb vam ac intelle&ivam , & que ex fua natura eft dR Qtj apta activé concurrere ad cognitionem obje&i Ti de fe indefiniti , illimitati , incolorati, feu ob- du je&i intelligibilis ; adeoque implicat , ut exeat illa intellectio à potentia tantüm ordinata a&ivé Dteg : ad objectum coloratum. T Quf Drczs. Oculus poteft elevari ad producen- dam vifionem intuitivam in mentes; ergo etiam lt ii poteft elevari ad producendam eandem vifio- . (r, uj i nem in fe ipfo. c. prob. INon minus ordinatur rJ'ä In 1'[200, ] fed inteü potentia vifiva ad objectum tantüm coloratum in ratione potentiz fenfitive , quàm in ratione QG : f katam r potentice effe&tive ;5 ergo fi poteft difpenfari in uno, poteft etiam difpenfari in altero. RESPONDEO. tr. a. n. c. ad prob. dift. a. m n 1 l ITTTSUT Ordinatur ad objectum coloratum in ratione po- V " ;, tentix effe&ivs peripfam aCtionem. c. per fuam- ys The / Jevarid j ; met potentiam ac effentiam. n. Difparitas eft g inter potentiam vifivam in ratione potentiz ef- Dei t fetioe , & inter eandem in ratione potentize /en- sDan; Jitive feu vifivie 5 quia in ratione potentiz effe: 3 viu &ive non ordinatur proximé ac formaliter ad effe-. potef; t Gum per fuam effentiam , fed per fuam attionem , &pit. | prout univerfim de a&ione dictum eft;' quia fpom nit nempe fola actio eft formale fublativum indiffe- [ rentie , quo conne&titur caufa cum fuo effectu: videti econtra potentia vifiva in ratione potentiz /en- l fitive habet intrinfecam ac effentialem habitudi- X f nem ad vifionem ocularem in ordine ad colo- d ! rem, quam habitudinem non aquirit per aliquod ) i &ccidens , fed per fuam effentiam. — Ideo impli- | / ! Aj $4 cat, j" $80 DISPUTATIO IV. juam cat, ut V. g. intelle&io aut volitio dicat habi- "T tudinem ad potentiam vifivam in ratione poten- fs. U tic fenfitive. Io. contra eandem. I Majof ii O53]ICITUR eft improportio inter intellectum finitum & Deum infinitum , quàm inter oculum & ens fpiri tuale ; ergo fi intelle&us poteft videre Deum, etiam oculus poteft videre ens fpirituale , ac 2, Oculus poteft h m confequenter etiam Deum. put videre objectum diftans; ergo etiam Deum; (ij quia utrumque eft equaliter extra fpheram po- tentie vifiva. 0T4N RzsPoNDEo ad r. dift. Major eft impro- (p i c. habitudinis. n. a. portio entitativa. a fs Ad ». c. a. n. c, & parit. Difparitas eft; quia Titretm obje&tum diftans tantüm e ft extra fphzram adi- nfonem 3 vitatis; Deus autem etiam eft extra fpheram I) pote habitudinis: fcimus infuper, Deum fupplere E poíffe a&ivitatem , non verb habitudinem po- tperfedi tentiz ad aCtum , fi potentia fit activa. titehtàa Osgprcrrum rr. contra eandem. Job. r9. dicitur : /nm carne mea videbo Deun meum , quem th agl t.t T vifurus fum ego ipfe , & oculi mei con[petturi funt. Item c. 42. Zuditu auris audioi te ,| munc autem ocu- N j TU r lus meus videt te. Exgo. fOtto REesPONDEO dift. a. uem oculi mei inte- Doporti riores confpe&uri funt. c. exteriores, [ubd. quem Tittiomy confpe&uri funt quoad rationes ideales rerum vifibilium, vel quoad effentiam tanquam obje- Eu Vor &um per accidens. c. quoad perfectiones nature divinz fpecificas , vel quoad effentiam tanquam "Ut obje&um per fe. n. Hinc Job , . ut obfervat S. " n ms W), efü Aflgufcinus, non dicit : per carnem videbo Deu s j DE VISIONE INTUITIVA DEI. 28r D d lil fed in carme. Poteft etiam dici, quod Job lo- quatur de futuro. Meffia, feu Chrifto , qui eft Deus, & quem fe vifurum confidit in carne . 1 lj humana. u DN m " ey m QUJESTIO IV.. t Oni | ^ Zin. bomo naturaliter. appetat inmz'tz'vä videre m Deum, & utrum fit po[fibilis aliquis intelle- Pl Gus, cui ea *uifio naturaliter debeatur ? d s OTANDUM L. Queftionem hanc ex inftitu- to fufe & exacté difcutiendam à nobis fore Ls dsqi in Tiaiiatu , de A&ibus humanis. Interea bre- yerm a viter eam attingemus. Itaque obfervandum; n Dheun vifionem intuitivam Dei dupliciter fumi poffe. u Primb poteft fumi relaté ad ea predicata Dei ; ut authoris nature, quz lumine naturali faltem Md imperfecté agnofci poffunt. Secundà poteft fu- 'äljob, lj mi relaté ad przdicata , unius &? trini , procul eft n fé quze lumine naturali agnofci non poffunt v. um ( gr. ratio Trini &c. iif quitt NoraAwDvuMIL Aliud effe, quod appeta- tur naturaliter vifio intuitiva Dei feu fruitio pro- j in!e-w portionatafervo, & aliud , quód appetatur üt proportionata amico familiari, aut omnino pro- j Qu jos r portionata filio adoptivo in ordine ad perfectam u d communionem bonorum omniüm. ys n NoTANDuw IIL Aliud effe, quód vifio j ei intuitiva etiam üt Trini atque üt communi- m cabilis amico aut filio appetatur appetitu abfo- l Deum; luto , efficaci, & explicito, & aliud , quàd ap- j 5 petatur DEVH DISPUTATIO IV. 282 1 meäWa petatur appetitu. conditionato, ineffïcaci & im- d ia " plicitó. PR09A NorANDUuUMIV. Quaeftionem hanc con- g. 08 nexam effe cum illa , an vifio intuitiva Dei na- as i turaliter cognofci & demonftrari poffit ; fi enim dem a naturaliter poteft cognofci ejus poffibilitas, non hm videtur , cur non etiam poffit naturaliter appe- jwte. C0 ti.. Affirmativam tenet S. TRoMAs l. 3..con- qpralter heo- tra Gentes ; negativam vero plures alii T todis, Q logicum $ v vro , qui hicq. 12.a r.ait : nullam « a omnino rationem naturalem dari poffe, qua (oren. demonftretur vifionemillam effe int»elle&ui crea- cona t to poffibilem. u NorANDuM V. Vifionem intuitivam a- [ ii i liam effe per effentiam, & aliam per fpeciem. Ea if ia etiam quod eft per fpeciem, alia eft per fpeciem lr adequatam objecto , alia per inadzequatam feu i, u precifivam. nintt j Drco i. Homo naturaliter appetit vifionem [ T À lii f intuitivam Dei , ut authoris naturz, feu quoad kf ata, que lumine naturali cognofci pof- l :derium : predic V funt , & inquantum illa vifio faltem proportio- nata eft fervo, ac capacitati conditionis fervilis; hw efficaci. Vi- T. idque appetit appetitu abfoluto & fioetiam, quam homo appetit, folum eft per D Tofeer fpeciem inadequatam feu abftractivam ac pre- ] f ciftivam. ) lei PuosnATUR conclufio r. Authoritate D. üDic 'Thom:e, qui ]. 3. contra Gentes c. 5o. fic habet: f In naturali cognitione , quam babent fab[tantie fepara- tL ile u de Deo, mon quiefcit. eorum naturale defiderium, fed ! « fe, non wæp il ulterius tendit ad cogm';z'onem Dei , prout eft in aum?! L pE VIS*IG),NE I'NTUI-TI;VA' DEI. 9283 leäcaa&m autem in effettibus. .. Si ergo habent Angeli natu- rale defiderium , idem habebit homo. D t [2) p Vi PRoBATUR conclufio . ratione S. Tho- In] 1 ma Cognitio naturalis , quam fübftantice fpi- lts fs *OfTIbth rituales habent de Deo , multüm eft imperfetta ; eft enim abftractiva feu per effe&tus ; atqui füb- lmf&]l'te'zr; ] Dd ftantia fpiritualis , quz habet & advertit fe ha- UM [ bere cognitionem imperfe&am, defiderat na- '8 al | 1 turaliter habere perfettam ; ergo fubftantia fpiri- uB tualis, quz fentit- fe habere cognitionem tan- oft, « tüm abftra&ivam , defiderat naturaliter perfe- lecti &iorem, Íícilicet intuitivam. . Ita S. Do&or l. : contra Gentes c. 5o. dum ait : Quod eft imperfettum in aliqua Jpecie , defiderat confequi pevfettionem illius WEyam g. m fa Jpeciei; qui emim babet opimionem de re aliqua, que imn- perfetta illius vei efW motitia ,. ex boc ipfo incitatur ad X n um defiderandum illius vei fcientiam : preditta autem cogni- Wo, quam [ubftantie feparate babent de Deo,, mon co- gnofcentes ipftus fubflantiam. plene , eft anperfefta co- titviton: gnitionis [Decies.- - Ex bac igitur cognitione, quam ba- a bent fubflantie feparate. de Deo non quiefcit. naturale ag defiderium , fed incitaiur magis ad-divinam fabflantiam ] propt videndain, Ynis f PRosBATUR conclufio 3. alia raüone D. 'üicaci. Thomsz.. Qui cognofcit alicuj us caufe effettus , ound naturaliter defiderat ejusdem cai // ifcee fubflantiam co- Va d j gnofcere ; ergo cüm fubftantia fpiritualis cogno- Ícat Dei effectus , fe ipfam nimirum & plura a- lia Dei opera , naturaliter d defiderat cognofcere fcbi Dei fübftantiam , üt eft in fe, ac proin defide- ä rat habere vifionem illius intuitivam, .S. Do- ii lii If &or l. cc. fic habet: Ex cognitione effettuum incita- e/)W* [/i] tur defiderium ad cognq/cen'dam caufam $ wnde & bomi- nes DISPUTATIO IV. 284 "I ves pbilofopbari inceperunt , caufas rerum inquz'rente;;v defideritàim maturaliter omni-. | M ii INon quiefcit. igitur. [ciendi nifi cognitis BL bus fubflantüs ànt elle&tualibus. inditum , ubflantüs effeduum , etiam fubftantiam caufe cogno- fhomt. : d fübftantie feparatee cogno- d jgi W Jéant 5 per boc igitur , quà Cunt omnium rerum , quarum fu bftantias oident ,. e[fe * (jntam efc qretit ! Deun caufam, non. qui cit naturale defiderium in zþjz's, eani. m aov nifi etiam ipfius Dei fubftantiam *vid PaosATUR conclufio 4.- iterum ratione pa, W fentit D. Thomem. ^ Ubi quis cognofcit rem exiftere, naturaliter defiderat fcire ,. quid res fit in fe; s Dd qu: fcit Deum exi- T ergo fubftantia fpiritualis , ftere naturaliter fcire defiderat , quid Deus fit if t in fe. Videmus , inquit S. Thomas , quid videm- uf at tes naturaliter , quia. eft aliquid , fcire defiderant, quid jin ji eft ipfum ,. quod eft- intelligere ejus fabflantiam 5. mon. ii igitur quietatur matura le fciendi defiderium in cognitione tlpir, Dei, qua fcitur.de ipfo [olum ,. quia e f. .ian p PRoBATUR conclufio 5. a lia ratione D.& ii A d 'YThomz. Subftantia, cujus defiderium eft infi- iit verba nitum , nullius rei fmite cognitione. expleri pot- Wt od eft ;. atqu i fubftantie fpiritualis defiderium co- T gnofcendi e ftinfinitum ; ergo expleri.non pot- Qs itionem creaturarum , qu& in quo- eft per cogn um cunque ponantu r numero aut perfeCtione, fem- ii Ergo folius Dei cognitione ex- !t fj per funt finite; 'pleri offunt. S. Do&or fic dicit : Nibil fimitum Indf defiderium intellett ás quietare polefl, quod exinde oflen- inrellz'gen,i ditur , quàd intelle Gus quolibet finito dato aliquid ultra ' IC molitur apprebendere ; altitudo. aut em €g virtus €Jt ji- VL efjn aic. Non igitur. intelle- nita cujuslibet. fubftantie cre bt &us fubftantie feparate quiefc it per boc. , quàd cognofuit .LNO fed adþuc fübflantias creatas quanitumcunque eminentes , natura- "ii l DE VISIONE IN'I/'UITIVA DEL 285 M hh naturali defiderio tendit ad . intelligendum fübftantiam, lfl D D lü Cogm ll que eft. altitudinis infmite. PRoBATUR conclufio 6. ultima ratione D. " WU]EB Efsr' 'Thoma. Subftantia fpiritualis ubi advertit fe h MU j j aliquid me/cire, maturaliter defiderat eam ne- if t fcientiam feu ignorantiam pellere; . ergo cüm ; 4 advertit fe nefcire, quidfit Deus ; hoc eft, TUDD n cum advertit , fe non cognofcere fubftantiam Dei , ut eft in fe, naturaliter defiderat.eam ne- II CQj 65f i li Ícientiam pellere, hoc eft, cognofcere fübftan- tiam Dei üt eftinfe, per vifionem intuitivam. Deuna d Dayi Sic ait S. Thomas l cc. Sicut naturale defiderium ineft omnibus intelletualibus maturis ad.[ciendum , ita ( d tf j inefi eis naturale defiderium ignorantiam feu nefcientiam pellendi; fübflantie autem feparate cognofcunt fubftan- Ti t tiam Dei e[Je fupra fe ,. & fupra id omne, quod ab eis hag intelligitur ,. 9 per confequens [ciunt. divinam fubftan- [ üjam e[Je fibi ignotam 5 tendit igitur naturale ipforum fafione ] imeli defiderium ad intelligendam divinam fübflantiam. ' Poft hec verba S. Doctor l. cc. ita concludit : Ex la pt arum ( 3 quibus concluditur , quàd ultima felicitas fübftartiaruin Jféparatarum non ef£ in. illa cognitione Dei , qua Deun gt cognofcunt per fuas fabfTantias ,. ciim. adbuc. earum defi- 2nq derium ducat. eas usque ad Dei fübflantiam 5 . in quo et- , i jam [atis apparet , quàd in mullo alio querenda e[t ulti- jtoned ma felicitas ; quam im operatione intelletüs , cium nul- ij D lum defiderium tam in. fublime ferat Y J il intellirende veritatis. ur i jicut defiderium E li li Drco rr. jj ' j Poteft dari int ellectus creatus; Yi cui etiam naturaliter debeatur VilfïO intuitiva j i : y Dei etiam per effentiam. . j PRosATUR conclufio. Non poteft often- H ellectu j .di implicantia, quód Deus cum aliquo int identi- y 286 DISPUTATIO IV. T. Vl'flow identificet effentialem exigentiam ad lumen glo- g il ri&, quo fit capax ad vifionem intuitivam Dei; ginnt t vel quod omnino identificet cum tali intelle&u a lum ipfum lumen gloriz 5 ergo. vtatem p Solvuntur Objectiones. r OBJïöITUR I. contra primam conclufio- yiquet va us nem. r. Poteft dici , appetitum naturalem tan- li tüm ferri ad aliquam vifionem Dei , non tamen diftin&am ; ergo nihil probatur ex illo appetitu. tn, ( (2 19 2. Si vifio intuitiva Dei poffet cognofci natura- liter , eam etiam agnoviffent Philofophi ; fed redlta ] frineomt Philofophi eam non agnoverunt; ergo. Mim, tht ao prob. V ARRO , tefte Auguftino, enumerat ul- d ( tra ducentas opiniones Philofophorum de fum- n t tU mo bono ; ergo non agnoverunt determinaté i hoftit felicitatem noftram in vifione intuitiva Dei con- w el fiftere. 3. Subftantia fpiritualis non habet na- turale defiderium ad ultimum finem determinaté ]i W ntom ft fümptum, fcilicet ad poffeffionem Dei, fed tan- tum habet defiderium naturale ad ultimum fi- rj nem indeterminaté fumptum , fcilicet ad felici- N Y TTR tatem in communi, abftrahendó an ea confiftat in poffeffione Dei, an veró in poffeffione alte- trp BU li. | rius obje&ti ; ergo ex illo defiderio non re&é colligitur poffibilitas vifionis intuitive Dei. J et REsPONDEO 2d I. n. a. ob rationes in pro- fevifior bationibus conclufionis allatas. W BU Ad ». dift. Maj. Eam etiam agnoviffent Phi- d ] 1 D lofophialiqui. c. omnes. n. Plato certé agno- | P?UW vit felicitatem noftram confiftere in vifione in- t cét tuitiva Dei, üt patet ex Dialogo deju/fo; li N | eam N, DE VISIONE INTUITIVA DEL 287 Va ! -mitiVam ; : eam friüon em non crediderit effe :eternam. Ouód / alii Philofophi errárint , mirum non eft; quia j T errárunt etiam in aliis opinionibus , quamquam ex lumine naturali notioribus v. g. circa immor- talitatem anims. leS. uod attinet Ariftotelem , ipfemet fatetur , felicitatem fübftantiarum fepa- W Q ratarum confiftere in fola contemplatione , quce utique nil aliud effe poteft D lts vaillius , quod eft ens entium. quàm vifio intuiti- n 4d 3.n..a. Anima enim fcit illam felicita- lo aye tem , quam appetit, non effe aliquam felicita- QCs tem vagam ac animal quafi in communi ; quia Opli; i realiter non datur felicitas precifé generica 100 i & in communi ; ergo fi fertur ad felicitatem in- Wrerat ul finitam eo ipfo in ftatu reali debet dari infinita: m adeoque dum lumine nature notum eft, dari Qtmiy Deum tanquam bonum infinitum , ' eo ipfo et. WTO jiam homines intelligunt , fe appetere id, quod n hat revera eft Deus, ut proin illud S. Auguftini 1. r. etemi: Confeff. c. r. cuivis homini experimentaliter Jd, t notum fit: Peiffimos Dowmine ad ie , — &? inquietum ltimr eft cor nofirum , donec requie[cat in te. eal l [ Os]ICITUR 2. contra eandem. Illud natu- & QU rale defiderium vel effetinnatum vel elicitum? neu- lii trum poteft dici ; ergo non datur. JMim. prob. ) IU lj quoad 1. meibr. . Si datur effe inmatum , fequitur , n quoód etiam viribus naturalibus poflimus obtine- J5 P» re vifionem beatificam ; quia ubicunque reperi- tur appetitus innatus , dantur etiam media na- Vi turalia perveniendi ad finem , ad quem tendit n appetitusinnatus ; ergo. prob Min.quoad 2.membr. : l Vi Si dicatur illum appetitum effe elicitum ; quia ap- l 0, LW petitus naturalis convenit omnibus, talis autem [ appe- DISPRTUATI(')" IV. 288 | fs l appextitusï non conve nit omnibus fubftantiis ili- tellectualibus maximé hominibus , cum multi ne Lt pariter falfum erit gt quide m cogitent de Deo ; hunc appetitum e ffe naturalem omnibus. jgioDe RESsPONDEO. Effe innatum & elicitum. M if lanatum hoc naturale defiderium effe affirmat Scotus in 4. dift. 49. q. 8. & S. Thomasl. 3. ; D Ui aj qbi contra Gentes c. 5o. INec tamen fequitur viri- bus naturalibus poffe obtineri finem 5 quia üt sefcit obfervat D. Thomas, homo poteft fibi ipfi com- ïpecïem f parare media fi u pernaturalia orandó Deum , & qutar ideo non er at neceffe ac debitum nature ratio- ] cc d Deus daret etiam media ad finem quafi jrfim ii nali, ut connaturaliter. Yi J ' Dix1 etiam, effe elicitum ; ita enim refpon- at ja hic appetitus ab omni J d det S. Thomas l. cc. qu fübftantia intelle&tuali neceffarió elicitur , dum nepet titr copa Occurrit menti cogitatio de fummo bono; licet n quoad exercitium non T femper neceffario eliciatur, nfne C nes femper cogitent de fuo fi- g eó quód non om boni & beatitudinis ultimz. ne füb ratione fummi - Os]jICITUR 3. contra eandem. 1. Ill W al turalis, quod eft o- tin, w non defiderat appetitus na ninino fupernaturale 5 fed vifio intuitiva eft o- htl [1 minino fupernaturalis ; ergo. Maj. prob. A&us hs ti& debent effe in videgt]) potentie & objectum poten eodem genere; ergo. 2. ld ta ntüm poteft fub- ofot quod ftantia fpiritualis naturaliter defiderare , lls ex er nature vires cognofcit effe poffibile; atqui bvf ' vifio intuitiva non poteft cognofci üt per na- tihi turge vires poffibilis; ergo nec poteft defiderari. Wt u Maj. prob. Appetitum debet p recedere judicium A o fbl de poffibllitate rei, ad quam fertur. REsPOX- ' -Amm l. DE VISIONE INTUITIVA DEL 289 ibl l C m RESPONDEO ad 1.dift.Maj. Appetitus non defiderat, appetitu abfoluto & eflicaci, quod « lls h Is eft fupernaturale tantüm quoad modum qualis Lt d eft vifio Dei intuitiva ut authoris nature & per t fpeciem inadequatam feu precifivam. n. quod Tior eft fupernaturale quoad fubftantiam , ut eít vi- J fio Dei unius & trini , fabd. id non appetit ap- d conditionato & It petitu abfoluto & efficaci. c inefficaci. n. Vifio Dei ut authoris nature per [ i fpeciem precifivam eft tantüm fupernaturalis Deg, EUR n quoad affecutionem. Itarefpondet D. 'Thomas l.cc. dum ait : Quamvis bomo naturaliter inclinetur fnen. in finem ultimum , mon tamen poteft illum naturaliter confequi; fed [olum per gratiam; & boc 7 IT of eminentiam illius fwmis. eft propter Js30 Q "Ad ?. dift. Min. Vifio Intuitiva Deiutauthoris d. d nature per fpeciem precifivam non poteft natu- b l [ WT raliter cognofci. n. vifio per effentiam. fubd. co- gnitione certá & ut a&u exiftens. c. ut poffibi- nE de d) lis, & cognitione faltem dubia. n. .O i fio- m tdinisuln';' B JICITUR 4. contra fecundam conclu nem. $. Thomas p. 1. q. 12. a. 4. C. ait: Di- qui cendum . quàd impo[fibile eft , quod aliquis intellettus Ut 1 ereatus per fua naturalia e[Jentiam Dei videat ; ergo. prab A; REsPONDEO r. dift. a. Eft impoffibile, ut batt eni d videat Deum ponendo per vires naturalesomnia 1 poæfï conftitutiva vifionis. c. precifé per vires natu- fdft, rales exigendo omnia conftitutiva vifionis. n. : j Impoffibile quidem eft , ut ulla creatura ponat ] fimilitudinem Dei per füas vires, poteft tamen ï | Wi exigere unionem fui cum effentia divina, per rejlldlh quam obtinetur illa fimilitudo. — &. 2. Eft hoc impoffibile in moderna providentia c. in alia. n. T hi D.zdmort "Iratt. de Deo. Dr- p 9o D,ISPUTATI,O IV. .. Dazczs. D. Thomas hic a. 5. ad. 3. ait: Lu- sen glorie non pote[t e[Je naturale creature , nifi crea- (l ürad tura e[[et nature divine ; ergo eft impofübile exi- (sjrc j l J uN gere vifionem etiam in alia providentia, " RzsPoNDEO r. dift. a. Lumen glorie non « potefít effe naturale creature independenter à gpoc decreto divino gratuito identificandi infeparabi- qma f liter cum animain ipfa creatione lumen gloris. c. Creatura pro polue j dependenter à tali decreto. n. r intel priori ad ejusmodi decretum przcifé dicit illa predicata effentialia , per quz conftituitur üt Duy hby) pars nature, ac principium activum & paffivum in ferie caufarum fecundarum ; & in hac confi- T lat p p deratione lumen glorie non poteft effe pars crea- Tusoo. turd, quia per lumen glorie homo habet jus ad hoc, ut fiat Deiformis per informationem effen- jit n s debit tie divine , ac unione ad füum intellectum. BEU Aft veró confequenter ad tale decretum in con- 1 rovi fideratione pbyfica dicit creatura omnia illa pre- dicata , quz Deus vult identificare cum illa, & 1 o t fl fic poffet Deus identificare lumen gloriz cum i, Qu aliis predicatis effentialibus creature. li REsPONDEO 2. dif*c.la. fic: Nifi efï'etna& Y ture divinge per participationem exigentie à fntm unionem ad divinitatem. c. per identitatem cum ts q divinitate. n. Addo; talem creaturam fore in- T pate trinfecé fupernaturalem ; defiderium tamen il- ( lius & jus ad vifionem Dei per effentiam fore VSTIN naturale. Verüm haec eft queftio de nomine. * (j INos fumimus tó naturale in eo fenfu, in quo de- W) ) fa&o ufurpari folet à Philofophis & 'Fheolo- f r u pro- $ïS » prout dicit aliquid connaturale fe prium j ï*m f i DR VISIONE INTUITIVA DEIL. 291 ad..t !tuvæ, üw prium cuivis fubítantie five naturali of pernaturali. | five fuf OgjgrcrTUR s. contra eandem. Df I. Ápo- ftolus ad Rom. 6. v. 23. ait: Stipendia pecc ati 1ors : men glOW gratia autem DDei vita eterna. Ergo ficut,mors z- n j epe terna non poteft effe alicui naturaliter debita fi- Qu nepeccato ; ita nemini poteft effe debita vita eterna fine gratia. It 2. In aliis locis Scripturee (f abfoluté dicitur Deus effe invifibilis, quód ali- Cf Q ter intelligi non poteft quàm üne viribus gratize, VU Ergo. E p RrzsPONDEO ad r. Inprimis retorquendó, D ac Ergo ficut mors eft naturalis : i;a etiam vita z- &paa terna ,. quod eft falfum. vt j REsPONDEOÓ2. C.a.n.C. Quia Apoftolusnon ünem f facit paritatem inter debitum poffibile mortis, & tl inter debitum poffibile vitze , fed inter debitum furm t aitudle mortis, & debitum aéfuale vite in moder- na providentia , parum follicitus de poffibilitate Ia j CU in alia providentia. ,|Nec etiam decet ut urgea- glor f tur fimilitudo ac paritas ultra illam comparatio- nem, que fufficit ad propofitum loquentis. d 9. dift. a. Dicitur effe invifibilis Deus leleu per vires nature, & przcifé nature quoad fub- lgfüï ftantiam naturalis. c. per vires gratie refpectu L entis quoad fubftantiam fu J n f fus patet ex dictis. perna;uralis. n. fen- ym (f OBJrcriTUR Ó. contra eandem. r. S, Av- &t GUSTINUS 1. 1r2. de Civit. Dei c. 1. ait: Ea ta- ( 49 men creatura , que pof e[fe beata , mon ex fe ibfa mqllül poteft quia ex nibilo creata.e? ; atqui hec ratio ur- J ! i get in omni providentia; ergo in omni provi- l j dentla rerum erit, quód creatura ex fuis viri- 2 n bus 292 DISPUTATIO 1v. j T bus non poffit videre Deum. 2. CYRILLUS j j jl ALEX.l r.in]oa. c; 13. ait: Creatura autem, cum ii ferva fit ,. mutu folm & voluntate Patris ad fuperna- Qs turalia vocatur ; ergo cüm creatura in omni pro- ii videntia maneatferva , nunquam ex fua natu- ra poterit vocari ad ftatum fupernaturalem Fi- g 1iorum Dei. qu non. fmpü& REzsPONDEO ad 1. c. Maj. dift. Min. Hac ratio urget in omni providentia refpe&tu creatu- & at ifica i r2 non dignificate per lumen glorie fecum iden- tificatum. c. dignificata. n. us C0 jj v Ad ». dift. a. Creatura folüm vocatur vo- qiaten ) luntate Patris ad fupernaturalia vocatione intrin- gum m feca aut extrinfeca creature. c. femper vocatio- tilid p ne extrinfeca. n. Concedo; quód nulli creature s fübüits poffit deberi identitas luminis glorie ; poteft aibitum. AURT tamen concedi, quód füppofita identitate illius luminis gratuito identificati debeatur vifio in- mfcend tuitiva: in hac explicatione adhuc verum erit, yndenta quód creatura ex fe non habeat dignitatem, fed EUTTE ex voluntate Patris ; licét eam dignitatem ha- &tam D beat per aliquid intrinfecum. . Sic etiam actus Q vitalis dilectionis in Deum, vel attritio ex me- T tu inferni vel a&us virtutis moralis v. gr. mife- T. ] ricordie non habet ex fe fupernaturalitatem, ha- tf dnog € bet tamen eam füpernaturalitatem per identita- u tem , fi procedat ex influxu gratie , fidei, ve ï ls. charitatis fupernaturalis. Ceterüm utrutn pro- Va pter identitatem alicujus predicati ex fuo gene- r re fupernaturalis, debeat totus intelleétus vocari E fupernaturalis , eft queftio de nomine ; melius !t Ü lf Vocaretur fupematuralis, quia hic deno minatio s fumen- lY, DE VISIONE INTUITIVA DEI 295 ; CïRlLLr N Wa li füumenda videt : ur à dignione » prout fuperius- di- um Á " ' &um eft. n OB3jICITUR]7 . Contra eandem. Eft poflibi- 1 q [U,'j Q:: lis fpecialis; aliquis. favor ex intrinfeca fua perfe- Vi &ione tranfcenden s dignitatem omnis purz crea- ture etiam poffibil is, eique omnino indebjtus ; atqui non effet poffibilis talis favor, fi vifio bea- tifica poffet effe naturaliter debita alicui intel- 'lefpec?ucf lecui creato ; ergo. Min. patet. quia vifio bea- ? f tifica inter omnes favores à Scriptura & Patri- bus commendatos primum locum occup at. Maj. U jrob. videtur squé pertinere ad füpr emam di- Tonejnt gnitatem Dei, ut poffit fübditis conferre ali- quem favorem illis univerfaliter indeb itum, fic- t OCU lL eetr ut illud pertinet ad dignitatem Regis , ut poffit fuis fubditis exhibere talem favorem u niverfim y Wt indebitum. niate j At vitt: RzsPoNpEo. dift. Maj. Eft poffibilis favor tranfcendens dignitatem creaturz poffibilis inde- VO d niten pendenter à decreto gratuito. c. dependenter. n. aut inverto argumentum : pertinet ad omnipo- Tib tentiam Dei , ut poffit iden tificare perfectionem etiqmi quamcunque creatam accident alem cum quavis Tte fubftantia poffibili, nifi aliunde detur contradi- ;V:gm' &io; ergo. Similia a , dfb rgumenta nihil probant , nifi directé. infp iciatur intrinfeca poffibilitas rei, ( x il de qua agitur ; hanc enim fequuntur ! fit/ fe&iones divins omnes per- ptr , videlicet omnipotentia, fa- pientia &c. Ce terum argumenta poffunt etiam uf (s retorqueri in ipfo lumine gloriz ; cüm enim hoc p lumen fit adhuc creatura , jam non erit verum, lo quod vifio beatifica fi debitus*. —lt' favor nullxiï creaturae in- I j ,T : QUA. 294 DISPUTA'LIO:IV. y vl (orAM "d | QU]ESTIO V. u a[), [j t - n Beati pof? mortem immediat? videamt . intuitioé Deum ? F f j od TANDUMTI. Cerinibum , qui primó feculó yiti tl No vexabat Ecclefiam , docuiffe ( üt refert "n et jl b t EUsEBIUS Hift.l. 3. c. 22.) Chriftum poft ge- neralem corporum refurrectionem per mille an- gnent o nos regnaturum effe in terris , ibique San&tos s t toto eo tempore legalibus obfervationibus effe ss 2n adítringendos & fatiandos quibusvis corporis jomer. q; il voluptatibus. NorAwpuMiI Papiam Mierapoli in Afia tonftatdi Norh Epifcopum alteró Ecclefiz fzculó idem de Chri- fti futuro cum SanGis per mille annos regno ais Q commentum afferuiffe. Utenimteftatur E v $ E- qitb, f a1Usl.3. Hift. c. 23.. lia preterea. idem utbor tnlcatos quafí traditione mon fcripta ad fe perveni[Je commonftrat, i quel que peregrinas quasdam Salvatoris parabolas , & mo- It Yil vas ejus do&trinas, alidque monnulla commentitis fabulis us C veferta continent, in quibus a[ferit ; regnum Chrifti la poft. unicerfa carnis à mortuis refurrettionem mille an- r nos bumano €9 corporeo more in terra bac continuatum hii Di- é9 flabilitum fore. Ita Eufebius de Papia. —— D ' Ícrimen veró inter Cerintbi heretici , & Papie x* QU — o m- ] Catholici fententiam eft , quód ille vellet San- f .€&os adftringendos effe legalium obfervatione, ac lm ii fatiandos impuris voluptatibus : Papias econtra nil tale fomniárit , quia nihil fimile de eo refert Urimy Eufebius. Ceterüm in Papie fententiam abie- Dic runt plures Patres, videlicet Irenzus , Tertul- &f lianus, Hyppolitus Martyr , La&antius, &c. - ff NoTAN- U J DE VISIONE INTUITIVA DEI. 293 ; . NoTANDUM rii. Queftionem non verfari in eo ; utrum Beati poft extremum judicium dïä 'UMW preter gaudia accidentalia Ceelorum, fint etiam ' habituri regnum quoddam in hac terra per mo- i dum gaudii accidentalis , ut relegant loca trita | fïer h ( Chrifti & fuis veftigiis , quod & mihi verofimi- M fifhxm l le videtur; fed confiftit in eo , utrum anims D t fancte ftatim poft mortem videant Deum & re- gnent cum Chrifto in coelis. Ineunte ac adulto l] TOf jam fieculo decimo quarto de ea queftione fum- mis animorum contentionibüs aCctum eft inter Vij ( Joannem Papam XXIL & Parifienfes Theolo- - gos; ille adheferat fententie negativé ; ifti e- [ il contraeam doctrinam impugnabant üt erroneam. mde(h NoTANDUuM IVv. Tempore Concilii Flo- WUS N hr rentini, quod celebratum eft fculo decimo quinto , plures Grecorum eodem errore fuiffe m di implicatos; unde latum eft in illo Concilio de. iumy hac quzftione decretum, prout infra Probatio- ihit, j ne 4. videreeft. Elapfis inde centum annis Jo- nj ANNES CALVINUS revocavit iterum errorems eou nam l. 4. Inftit. c. 2o. ait: Stultum eft. & temera- Y vium inquirere , quo im loco fint amime juftorum ,. & ( ( an gloriá fruantur nec me. — Interea cian. Scriptura ubi- i que jubeat pendere ab ex[pettatione adventüs Chrifti , & I gloriam ac coronam eb usque differat , contenti fünusg wvw bís finibüs divoinitus prejcriptís , animas piorum militie: i ! ; labore perfunttas in beatam quietem concedere , ubi cum j felici letitia fruitionem promi[Je glorie exfpettant. Sié Calvinus. [ s€ ( jl " Drco. San&i plené purgati ftatim poft mor- ( Y tem fruuntur intuitiva vifione Dei unius ,& trini J j ïper effentiam. l P ROEA- j" 296 -f----bISPUT'ATlïo IV. Chriftus fecün- y" WMS | PRosBATUR conclufio r. " f düm naturam humanam eft in cclo Beatorum, lu ) h ubi Chriftus eft in dextra Patris fruens vifione j yin ? j intuitiva Dei; ergo etiam reliquz anime funt in illo coelo Beatorum. Zfnt. patet ex Actis Apo- p b g. u ftolorum, ubi dicitur c. r. ZfJumptus eft in celum ; j fic 'oeniet, quemadmodum vvidiftis eum euntem in celum. l [tem: «identibus illis elevatus eft. Et ad Hebr. 4. pui f 2 Vi Webt.4 Qui pen etravit celos. Item: Stepbanus vidit colos a- pertos , & S'Efum flantem à dextris virtutis Dei. Et fre ver sst ad Hebr. . Sedet ad dextram .Maje[latis in excelfis. Math. ult. Data efl mibi omnis poteflas in. coelo gj inierra. |Et ad Hebr. 6.. Confugiamus ad propofi- yi as u tam [pem incedentem usque ad interiora oelaminis , ubi precurfor pro nobis introit * ES US. Item. c. 8. Pnot "làlem babemus Pontificem ,. qui confedit in dextra fedis i D anagnitudinis in celis. Ibidem c. 9. Chriftus per pro- , i grium fanguinem: introioit [emel in. [antta. eterna. ve- d i 1 Cot.: demptione inventa. - - non emiüm in manufatia [antia StESUS introivit - - fed in ipfum celum , ut appareat w i nunc oultui. Dei pro nobis, &jc. — Prob. c. Scriptura Dhi fiepius teftatur Sanétos immediaté poft mortem tlj ] futuros effe cum Chrifto ; ergo habebunt pro Wa fede. colum idem cum.Chrifto , adeoque jam 9 | erunt in eodem regno gloriz, ubi erit beatitudo Im Chrifti. |nt. prob. Chriftus latroni Luc. 23. ro- h ganti , ut fui meminiffet, cüm venerit in fuum regnum, refpondit: ZHodie mecum eris in paradifo; lol f UI ergo etiam cum Chrifto futurus in ipfo ccelo. Item D. Paulus 1. Cor. Cupio diffolvi &^. e[Je cum | 1 fl Chriflo. . Joa. 14: Chriftus ait: Jmdomo Patris mei i. manfines multe [unt. .Si quó minus dixi[fem *vobis ; n prapa- l Wj quza vado parare *obis locum. && fi abiero , & TAUv 0 - j tl DE VISIONE INTUITIVA DEL 297 i i lu l vauero vobis locum., iterum venio , & ä'ccz'þz'am 005 ad Y fruens me ipfun , ut ubi fum ego, & vos fitis. .Kt c. 16. Ti Exivi à Patre (g veni in mundum 5 iterum relinquo Q A&N V mundum €g vado ad Patrem. Item c. 17. Pater , nf quos dedifti mibi, volo ut ubi fum ego , && ilii Jint "Ui * secum ; . ut videant claritatem meam , quam dediffti mi- b Et]oa. 12; 5j quis mibi miniflrat, me. fequatur., D a 9 ubi fum ego , illic & minifler meus erit. . Item J Hebr. 4. jubemur feftinare in illam requiem hi- ^i ) DT If fce verbis: Poflinemus ingredi in illam requiem. . Ft rurfus c. 9. dicitur; jam effe propalatam. Santtorum Itj viam usque ad interiora velaminis , in quz przi- If dj n vitJefus. Ergo clarum eft, quod poft mortem nj Sanci fruantur gloria finali cum Chrifto. lm c | PRoBATUR conclufio2. Apoftolus null-uni Dur ponit medium inter domum terrenam & swter- hs J dimt: nam, inter vifionem in enigmate & vifionem ! " de facie; ergo nullum debet affignari. Zfnt. prob. vt Ü J | ! l l l ; , 2. Cor. 5. dicitur: /cimus , quia fi terreftris domus l [ y ,: nofira bujus babitationis diffokoitur , edificationem : ex j Ym M t a JDeó babemus ,. domum mon. manu fatiam eternam, in calis. Non foret autem eterna, fi deberemus bebut mutare fedes. Item 1. Cor. 3. Fidemus nunc ( per [peculum in anigmate , tunc autem facie ad faciem. t ont L Iu! PRosATUR conclufio 3. Authoritate Pa. ( f trum. r.S. IoNATIUs MART YR dicit in Epi- ftola fua T ad Rom. fe per Martyrium proficiíci j de mundo ad Deum , audire fe vocem intrinfe- T cus fibi dicentem : veni ad Patrem 5 fcribit fe mi- "u ferum effe, donec Deum adipifci mereatur: at- uj[c*m ! qui non eft credibile, Beatos usque ad finem j mundi femper vocandos.e ffe ad Patrem, & fem- j 1 Ts per 4 DISPUTATIO IV. y" 208 i " perrelinquendos miferos; ergo. $. S.Basr- n Lrus Hom. in 4o. Martyr ait: Fs non terra oc- m culuit, fed celum. [ufcepit , aperte voobis funt paradifi ort&. . 3. S. GREGORIUS NNAz. Orat. 2o. de ( dil) jgn S. Bafilio precatur, ut beatam Trinitatem brevi cum m (l dpfo contemplari valeat.. 4. S. CHRYSOSTOMUS in pofteriorem Epift. ad Cor. ait : Beati qui illis dim j d bonis fruumtur , «idelicet celeflibus. Et Hom. 3. in Epift. ad Philipp. fcribit: Juffos e[Je cum Rege (uo de facie ad faciem. s. S. Cy PRIANUS de ex- hortatione Martyrii ait: Exire inter pre[Juras & anguftias gloriofum 5« claudere in momento oculos , qui- (s Mi bus bomines videbantur & mundus ; & aperire eos fta- tim , ut Deus videatur & Chriffus 5 tam velociter qmi- p t &t grandi quanta felicitas , ut vepente terris fabtrabaris, ln ml ut in vegnis caleflibus reponaris. 6. S. AuGUSTI- wUs Tra&. r24. in Joa. dicit ; abfurdam effe eo- pl fEone rum fententiam , qui beatum Joannem volunt adhuc detineri in fepulchro , cm Deus beatum f m Petrum per Martyrii gloriam foloerit , eique conce[Je- l vit, quid Paulus Zdpo[tolus fe concupi[cere dixit, dif- loi- & e[fe cum. Chriflo. 7. S. BER NARDUS MU ' m M L pift ad Fratres de Hibernia, defun&um S. Ma- lachiam alloqueris ait : Z4bfit , ut tua nunc , Ó ani- lj ( aiio.-- mec jam d ema fan&a ! minüs effcax e[timetur or n in fide ambulas , | [ed n [pecie vegnas. ZAbfit, ut im- minuta illa tam operofa cbaritas reputetur, cim ad fon- / T Á tem ipfum cbaritatis eterne procumbens pleno baurias ere, cujus & ipfa pritis flillicidia fitiebas. Wi r PRosATUR conclufio 4. Authoritate Be- ü m nedi&i XII. qui noftram conclufionem in termi- iil nis definivit Extrag. Benedittus Deus. Idem de- Wtl . ubi i fmïtum fuit in Concilio Florentino fefs. ult dici- j DE VISIONE INTUITIVA D.EI. 209 ! !w LU ffm dicitur : Definimus animas , que funt purgate , án l bls fum M calum mox recipi, & intueri clart ipfum Deum Trinum , Tat h & Unum ficutieff, pro meritorum tamen diver[itate 1l alium alió perfettzus. — "Tridentinum Seff. 25. idem ls MT j fupponit dum ait: JNos docemtes , eog Santtos una BW) cum Cbriffo vesnantes orationes füas pro bominibus Dea l offerre &c. illos verb qui negant Sant&tos eterna felz'.oz'f W]æm vate in. cielo fruentes invocandos e[Je, . ANUS Solvuntur Objectiones. "n ? ( /,a. Ospicrrv& m . "poc. G. dicuntur-:'darii ZT Martyres [ib Zltari, adeoque nondum habentes n m fütini, perfectam vifionem ; ergo. 9. J4por. 20. dici: tur; Satanam effe ligandum mille annis, & per NU hos mille annos fan&os regnaturos cum Chrifto; t dee & poftea fore refurrettionem primam ; poft refür- Ym vir re&ionem primam iterum Sanétos mille Annis Duri regnaturos cum Chrifto ; er go revera datu; re- t t gnum millenarium. n d J of REsPONDEO 4d 1.n.a. quoad ?.membr. quia illi San&ti,. qui c. 6. dicuntur effe ub Zltari, c hum 7. dicuntur ftare ante Tbronum Dei, & in confpettu. UA 1gni. Itaque illi San&i adhuc in vivis erant fub j altari tantüm quoad effufionem fui fanguinis, qui 71 in V. T. per figuram effundebatur ad pedem al- T taris , non quoad animam poft mortem. Ib W d. 2. n. a. quoad ult. membr. quod fcilicet ple poft refurre&tionem primàm refidui futuri fint nont alii mille anni. Senfus Apocalypticus potef? ef- fe ifte5 quód fcilicet primitus diabolus voluerit Ji occidere. Chriftum & Ecclefiam; fed hzec fuit r fubduda illius furori , quia a Seculo V. usque [J l ad DISPUTATIO IV. y" 300 ul ad Seculum XV. per mille annos tranquille T. fine perfecutionibus univerfalibus & fine vio- |] i lentis ac potentibus herefibus regnavit, ficque á iO diabolus quafi per mille annos erat ligatus. Ve- rum tempore Huffitarum , fe&tarumque reliqua- Mo rum Ecclefiam oppugantium, Diabolus iterum lg fuit folutus , & gloria Sanctorum ac regnum in n u Wi hoc mundo in multis Provinciis fuit turbatum ac quafi everfum ; fed poft hoc tempus conver- fii, p TT tentur he provincie , & refurgent SanGi quafi 4 ex tumulis, & denuo cum Chrifto regnabunt gloriofé in terris , benefaciendó omnibus invo- (onim ponotal cantibus fe, per mille annos; & tunc poft an- num 2800. vel 2900. circiter erit finis mundi, Cf & Dnn il Itaque per hoc regnum mille annorum intelligi- umac tur regnum Zcclefie , & Santtorum inter homines, Ál . quos é callo cum Chrifto dirigunt fuis patro- ciniis. " dii OBJICITUR 2. )P Matth. 20. promittitur V o denarius diurnus five corona gloriz tantüm /üub ve- Nuc Vij fperi, per quam intelligitur finis fzculi ; ergo. 2. Math. 25. primüm in extremo judicio dicet n Deus Ele&is : Venite Beneditti Patris mei percipite hr u vegnum, quod«vobis paratum eft, &c. Ergo. 3. Hebr. X lg 11. de San&tis Veteris Teftamenti dicitur: ux- lii Buop. ia fidem defun&ti [unt mon accepws repromi[fonibus. ' 4. 1. ]oa. 3. dicitur , primüm in adventu Chri- TUcCen fti altero glorificandos effe Beatos; ergo. .mt. D r jrob. Dicitur ibi : fcimus quoniam. cm . apparuerit , &iOnen faniles ei erimus &c. üfam E RrsPONDEO Zd t. per veperam polffe intel- ligi finem. vite cujuslibet hominis : velpote IrTER : CO.IIlf "f Per denarium intelligi beatitudo perfe&ta ac pleta; - DE VI'SI'(W)NE* INKTUITIVAP bEI. 301 ts Ü Vl i pleta, qu& confiftit etiam in glorificatione cor- poris: vel poteft per Tó dari intelligi tantüm PU 1üCq hga l manifeftatio coram toto mundo fa& & jam priüs l retributionis ,. & quafi confirmatio. uv AOl i 4d ?. Idem refpondeo cum S. Gregorio, qui V fb l 35. Moral.v..9. ait: "dinte refurre&tionem fan&ti Jingulas fzolas accipiunt , quia fola animarum beatitu- l dine perferuntur ; in fine autem mundi binas babituri Dpisq funt ,. quia cum mentis beatitudine et jam carnis gloriam Säüfhg poljidebunt, ! fermd d. 3.c.a.n.c. & paritatem V'eterum San- TbQs j t pota &orum cum San&is novi Teftamenti , quia in novo teftamento jam eft referatum celum. Hinc I5 münd S. Chryfoftomus Hom. de SS. Berenice, Brosdoce, Ltl & Domina ait: /ntea mors ad inferos deducebat, nunc tunines, autem ad Chriflum. perducit. dis nv d. 4. n. a. ád prob. dift. a. Cum apparuerit; qui d fimus futuri. c. cum apparuerit Chriftus. n. pronit $. Joannes in contextu fe explicat his verbis : ANunc Filü Dei ntim h J d erimus. Jümus ,. & nondum apparuit , qqid N - OBJ1CITUR 3. Patres trium priorum fzecu- nipr lorum unanimi confeníü millenariis faverunt, ) 45 üt videre eft in Papia, lreneo , "uflino, Tartul- dur.) liano, S. Hyppolito Mart. Lattantio , aliisque illo- rum fieculorum fcriptoribus ; ergo revera ad. »rmmjmlfï Vfl * mittendum eft millenarium San&orum cum Chri- en? o reghum poft generalem corporum refurre- D &ionem, alioquin dicendum foret, totam Ec. clefiam aut maximam e jus partem tribüs primís feculis erráffe. 7) pofïfimf, quod dici non poteft. 24nt. prob. n I. TERTULLIANUS adverfüs Marcion ém 1. 5. €. 24. fic habet : Conftem»ur , eiam in terra mobis b Y6- j" 902 DISPTUATIO IV. m, fed ante celum ,. fed alio flatu, J gnum repromi[Ju CHonem in mille annos. in cioitate di- n T [ utpote poft refurre M ji j «ini operis Sferufalem calo delata 5 banc & Execbiel /Wm novit,C9 p oftolus SKoannes vvidit ; banc dicimus exci- "i refurvectione Sanlis, & revofendis omnium bo- j j piendis [ j i )orum utique. [piritualium. copia in compenfationem eo- ( vum., que in feculo. oel. defpeximus vel .amilfimus. & l) uj :J t Deo profpectam. Siquidem eft juftum C Deo dignum, nirem 3llic quoque exultare famulos ejus, ubi fant ajflicti nomi- ii m ne ipfus. Hac ratio vegni caleftis ,. po[?. cujus mille m annos ( imtra quam &t atem concluditur Santtorum ve- ius vel tardius refurgentium) d furrettio pro meritis matur ár tj tunc & smundi deftruttione €? judicii conflagratione com- m d ani[Ta mutati de £dtomo in. Angelicam fubftanitam ,. fci- qmint i licet per illud incorruptele - fup erindumentum iransfere- 9,.L'ACTANTIUS l. 7. ml mur in regnum caolefte. nox: | Inftit. c. 21. fic ait: INec tamen. quisquam putet, a- inm wj nimas poft mortem protinus judicari; nam oimnes in una VRUH communique cu[todia detinentur., donec tempus adveniat, ciat examen. Tunc frirdit quo maxinus . SXudex ineritorum fa N- ( quorum fuerit pr obata juftitia , bi premium immortali- Etc. 24. Peniet igitur Filius Déi, ( tj iatis accipient. utvivos ac mortuos judicet. Veriam citim judicium fe- ii Wt cerit, & juflos ad oitam reflaurárit , wille annis inter bomines ver[abitur , - eosque juftifmó imperio reget. !t s ! W Tünc qui erunt in. corporibus «ojoi , non morientur, fedper du eosdem mülle annos infinitam anultitudinem: generabunt, WU & erit foboles eorum fantta & IDeo chara.. Sub idem tempus Princeps Demnonu m «incietur.catenís ,. €9 erit IH f Wye j in- cuftodia mille annis. Plura de his habet c. 25. N 26. & 27. 3 . IagN &us l. 5. c. 31. fic habet: ï"dæos,' uoniam quidam ex bis , -qui putantur re & credidiff Alj, Jupergrediuntur ordinem. promotionis , juftorum:, bare- LU ticso 1 l DE VISIONE INTUITIVA DEI.I 393 &i h ] ld hl ï[lïe [ dicos þnjizs in fe babentes, imodos ad incorruptelam igno- vant ; beetici emim , fimul ac demortui fuerint. , di- G ] : dmnwu li eunt fe fupereredi celos , molentes intelligere , quoniam T Jf bac ita e[Jent , ipfe utique. Dominus non in tertia die feci[Jet vefurre&tionem » fed in cruce. ex[pirans confeftim Pf d aj abüf[et furfum. Si ergo IDominus, legem. mortuorum / Jéroavit usque ad tertiam diem commoratus in inf'eriori- j lu u; J bus partibus terre , — quomodo non confundentur ,. inte- T riorem bominem corpus relinquentem in Jüperceleftem a- 4f n l 1'1 Jeendere locum?. manifeftum ergo eft , — quia & difcipu- M lorum ejus anime abibunt in invifibilem locum defmitum r eis à Deo , & ibi usque ad refurrettionem commorabun- ATT Quv , ex/pectantes refurreGtionem. Poft vecipientes cor- lim, j pora, & perfetto vefurgentes , boc eft , corporaliter fic L. venient ad con[be&tum Dei, 4. JUsTiNUs MA R- tsl [ TYR in Dial cum Tryphone fic ait: 'Tay- hi PHON: boc mibi ingenue dicito ; bunc Sferofolymorum DAT locum refritutum iri fatemini, veffrumque populum con- "d venturumn e[Je & gavifarum cum Chriflto una cum Pa- M. x triarcbis ,. üisque , qui generis noflri. funt ? JusT1-. t m Nus : Confe[Jus fin ntibi, me C alios multos boc fen- filu J lire; multis autem eorum , qui Cbriftiani Junt , bec in- ultunj cognita e[Je , tibi expofui; eos autem , qui Chriftiani di- t cuntur , fed à Deo abborrentes. funt & impii beretici, yri t res Maje[late divina indignas , Jlultásque docere ,. tibi 20 marravi : etiamft enim cum monnullis , qui Chriftiani a dicuntur , fermonem babetis , qui boc-non fatentur , qui . j anoriuorum refarrettionem non dicunt e[fe ,. fed fimul at- ii que mortui fuerint bomines , eorum animos in celum a- i volare ,. nolite eos. Chr ifHianos dicere non magis. quàm hi | af Judeos; fi quis rem veré exquifierit, e[Je fatebitur Sa- Wi n ducgos. Ego verà &2 fi qui Jünt Chriftiani , &9 carnis ii Ti , rofolyma M re,[acffeïtionem fere fcz'mïw 3 milléque annos 5fe edifica- DISPUTATIO IV. ngIs 304. N adificabitur , ornabiiur & dilatalitur. — Sic "ïjäz;ds de pis mille annis fcribit c. 65. — dpud mos etiam vir qui- jgundo 7 dam Sfoannes nomine ,. Cbrifti Apoftolorum unus mille K annos Sferofolymis commoraturos eos , qui Cbriflo credi- ü p pm ment derint , fpiritu. Propbetico pradixit, deinde generalem é$ eternam omnium: refurrectionem futuram ac ju- gine oO dicium. qrpora o uiá fanior Patrum RESPQNDEO Éu j prot pars tum in Oriente tum Occidente dogma Ca- vfert, Ài temac n tholicum femper propugnavit, üt patet ex I- GNATIO, CYPRIANO , EUsEBIO, &c. &, üt us ia &it HreRoNY MUs , non juxta Judatcas. fabulas us mortut Bondimutdt gemmatam & auream de celo ex[pettamus, Sferofolymam, mec rurfum pafJuri. circumceifionis injuriam , ,quod & 31 £n, snulti noftrorum , & precipub "Tértulliami liber ,. qui dpotal d infcribitur de [pe fidelium , & Lattantius Vol. 7. polli- a Ug nE eDtmm 63 cetur , & Victorini Pittavienfis Epifcopi crebre expo- fitiones , &? muper Severus mofler in .Dial. cui Gallo anbum : um E qomen, impofuit, , €9 ut Grecos nominem , Irenaus & "Apollinarius. . Idem habet in prafat. c. 18. in Ifa. a tantom ubi fimul teftatur , quod .Dionyfius Zllexandrinuis ttte fe «irca Annum Chrifti 264. fcripferit contra Jre- V Onverf aeum librum , irridens mille annorum . fabulam , & n fnt y Simile eft teftimo- auream in terris S'erofolymam. 'rideqnt nium Genadüi ]. de Dogm. Ecclefie inter Opera "inilo] Auguftini. Ad, 1. dift. -TER TUL* ATT REsPONDEO 2.n. 3. 1ptiorem LIANUSs agnofcit regnum millenarium fpiritua- Ti le. c. carbale. n. "T'ertullianus non negat animas LUE poft mortem ftatim videre intuitivé Deum, di- cit tamen poft refurre&ionem easdem cum cor- "Ut pore unitas permanfuras in terris, jam in novam MBSPQx ticum formam immutatis , quod non 'eft Hare! etiam Ut ' ii j f Y, i DE VISIONE INTUITIVA DEI. 3o5 . wa WM l LUTN etiam noftris temporibus, Fatetur Av cvsT1- NUs in notis Tert,ad l.de fi p ' e fidelium, fe ipfum li Cbrijïof,ä aliquando fuiffe hujus Opi nionis. -Hóc modó etiam explicandus eft S. HyPPorr Hb e TUS M. quia Vlrty l k : in fragmento de Refurrettione expreffi dicit, quód . anime corporibus exutze, nec gener ature, nec corporali fomno fairy, , 8ut cibo vel potui vacature '; fint, prout ANaAs TTASIUS Sinaita hoc fragmentum X du refert. Zd 9.6 3. dico, LACTANTIUMRhetO- f lgt remme non exc U z ifare. IREN u M exiftimo. cum 0 i Cïl& 'jus interprete Fevardentio. concedere anima. Mi fs bus mortuorum vifionem intuiti iniliy vam Dei, fed nondum manfionem in cclo materiali fupremo ! lg feu Empyreo Mbr, qi » quod non foret adeó perverfums vel poteft dici, eum loqui de neceffitate füb- Ti s li TEU eundi purgatorium ,' & tranfeundi per ignem , D. a Gd itaut etiam eximié beati eo füperato fint tran- fituri tantüm ad aliquod celum, nondum tamen ) Iuj C1gandi fupremum Empyreum. 44 4. JUsTr-. NUM tantüm admittere regnum aliquo d Judai- - Y cum ante finem mundi, in quo Judei ad Chri- - jt atl ftum converfi ante finem mundi jerofol ymis re- T gnaturi funt, non veró ne gare , quód beati de- T fa&o videant Deum , aut quód omnes ani m sl beate in illud reg num rediturs fint. 'OsJrciTUR 4. 1. CHRYvsosTOMUS Hom,- T 39. in priorem Epift. ad Cor. ait: quód Zicét ani- j (plflï*a mus füt iwnortalis , fine carne tamen admirandis illis 'qut anlll]ä bonis celeftibus non fruetur.. 9. H1 L ARIUS in Pfal. m é 138. bec bumane lex neceffitatis eft , ribus anime ad inferos defcendant. ul .(&pultiy Corpo- jl porat REsPONDEOad r. dift. Anima fine carne jj non fruetur illis bonis accidentalibus. c. effen- eu. - D.Hmart. Tratt. deDeo. U M ID y 306 DISPUTATIO IV. tialibus. n. Diximus pi*iüs , Beatos etiam per il f!um j oculos corporis quoquo modo vifuros Deum, f il & ipíà corpora glorificanda paritura gloriam ac- M/" EC cidentalem. Hec omnia non habent Beati ante 4 ff l) fam' : refürreciionem corporum. hzc lex humanz necefïit;ltis ZAd. 2. dift. Eft Pna mgninm ' in Veteri Teftamento. c. in Novo Teftamen- i J : (f u to.n. Utenim patet ex contextu, Hilariuslo- quitur de Veteri 'leftamento. 5. 2. dift. lex il à eít, ut anim: ad inferos purgatorii defcendant, jf i Qtonem ficque per ignem tranfeant. c. ut omnes ibi ma- neant.n. Omnes debent tranfire purgatorium nen; & $uf & ignem purgatorii juxta illud D. Pauli r. Cor. $. V. 13. Um'uscujusqug opus, quale fiü , igmis pro- P unpet babit. Duum f qiane OsgrcrTUR 5. 1. $. Aucus TINUS du- tuitivé Deum. L. 1. bitat, an Beati videant in im fenfi 'retraét. c. 14. fic habet: Püdemus nunc per [pecu- lnfbus lum in enigmate ; cernitur plan , fed beati[Jimos non- iDeyr dum facit ; illud enim. beati[imos facit, quod ait: tunc Qd B autem facie ad faciem. Qui boc invenerunt,, ipfi dicen- Ál di.funt in beatitudinis po[Je|Jrone confiftere. — Sed quinam i calo fini illà beatiffmi , qui jam fant. in ea po[JeJone , ma- quisil io-eft ; fed de fan&kis bominibus jam defunttis, invg gna queJt utrum ipfi di cendi fint jam in. illa: po[Je[fione confiftere DT merità queritur ; jam.enim corpore quidem exuti Junt, üm f fi f f&d adbuc exfpettant etiam ipft vedemptionem corporis fui, & caro eorum requiefcit in [pe , mondum n futura in- Mint corruptione clarefcit ; fed utrum ad contemplandam cor- tf dis oculís veritatem , ficut di&tum eft ,. facie ad faciem; | Ài , mibil ex boc minus babeant , mon bíc locus eft difputando 1 Mi : | inquirere,. 9. Idem in Enchir. c. 108. ait: Tàmpus, ] 1 i Clionem fe eXI ' ï?» Qu gu?d- ipier bominis moriem. &j witimam refurre ! '.int?.ï. ! DE VISIONE INTUITIVA DEL $307 lts z'nterpajz'tum eft, animas abditis receptaculis contine t,fic- ut unaqueque digna € n gïorizm? T vel requie vel erumna pro &0, quod fortita ef? in carne , dum «iverat. . 9. Ideml. l z3: de-Ciy.-e; 9: ais Qui adberent Deo, babent in- p negj.j l ter e fanttam focietatem , "cujus pars munc mortaliter per j 0Y Tgf egrinatur in terris , «vel in eis , qui morte obierunt , uN Jécretis animarum receptaculis Jedibüsque requiefcit. hii . IKESPOND EO 4Zd I.h. a. uia S. Auguftinus folüm dubitat ; an anime d i dl efunétorum tam per- fLnes j feà videant Deum fine corpore ante refurre- &ionem , quàm cum corpore poft refüurrectio- DUTPaU: nem; & de hoc meritó dubitatur. Imo juxta ')auli Mi S. Auguftinum & noftram Opinione m nondum ^ Bu tam perfecté & in tanta gloria accide ntali vident eum fine oculis corporeis quàm cum oculis - ml jum. ] quia fine his probabilius non vident gloriam il- lam fenfibilem accidentalem correfpondentem w] fenfibus humanis:ex vifione rationum idealium him in Deo rerum vifibilium. . Glo quid: tiali Beatorum nil deeft. ;l'iä? tgmen eiï'ct;f, nti ii . -addo. dift. Eruntanime in abditisr Lj il äceptäeülijs 9 in celo. c. in terra. n. .Lbditum híic vocatur , í j W, 4 E [ " ii quod abfconfum eft. ab oculis noftris ; receptacu- j lum vocatur, quod Chriftus in Evangel io vocat ; manfonem. HincLupov. Vrvzs in hunc lo- À * ; cum fic commentatur : JNon dubitat de ea À rum glo- OA ria etiam ante judicium féd de loco gloriee ; nam ubique polJunt. beate e[fe , - cim ubique fit Deus In tione fiunt beate. x 'cuju.srf frui- : ! !t:; . 44d 3. Idem refpondeo. Ne.qxueu de mente ä;; i, S. Auguftini dubitari poteft , cüm alibi tam cla- al L ré fe ex plicárit pro vifione intuitiva Dei; imo : j t et- l.2. queft. Evangel. c. 5g. dgïium deponi Y lain y" 308 XDISPUTATIOIV, n u iam de löcox vifionis dum ait : Sinum illum 4bra. ad judicii !ä i be, in quo Beatorum animz usque ubi étiam ) 7 . Diem requiefcunt, effe Sinum Patris , Deo. Imo j , antevefurrettionem juftorum anime voiouni l hoc ipfum in ifto textu infinuat, dum ait; qmtu Anili n receptaculis fedibüsque , quatenus 'exprimit .glo- ? i n at riam. Os]JicrTU R :5« . BERNARDUS dicit , ing n ii in ! qu ód anime Beate poft mortem primüm ve- niant i atria domus Domini , nondum veroó ante sl | t d extremum judicium intromittantur in ipfam do- mum & gloriam perfeitam. Sermo 2. in Fefto o- TT f d mnium San&orum fic ait: Opere pretium puto, de äm ; comumuni. omnium San£torum felicitate , in qua beata ur , €9 futura, quam prejtolan- l i r jam requie perfruunt nutlt, * 4ur confummatione ,, fermonem facere , ia fani, ut aion, opinionis proprie conje Guras , fed dioinorum libro- ) i tl ritatem. jramon um fequar autbo Sfam veró. confummato ri- litie tempore gau dium babent Santti , donec adveniat, TTR oire mereantur in gaudium Domini $ duny dies illa , qua intr Jfi : gaudi um. babit uri & in ipfo corpore [uo ; interim ft, u n itty fub altari eos e[Je, & mon fupra , ipfe mos doceat, qui àt fcribit in 44pocalypft, füb altari eorum «oces-audivit. tftr fper eos lumen vultás Domini, t "Adbuc ergo fignatum eft & licàt non plenam , babent tamen letitiam multam v l in corde fuo ,..donec *veniat dies illa , que implebit eos 1l i J letitid cam vultu fuo. . - Interim convertantur anime i- i, le in requiem- fuam , donec veni. at dies, qua introire tttt rl L mereantur in requiem. Domini. Sfam «veró memo par- «am aliquam requiem aut letitiam ft ufpicetur eorum, qui , W flcu)n ab omni penitus olefria liberi vecogitani annos Juos in dulcedine anime fue , letantur pro diebus , quibus bu- mllï, lw dmiratione & certa fide ex- Mi þ.,mz'lz'ati fimt cum Zucunda á fpettant zj 4 D Ly, pE VISIONE INTUITIY A. DEI. 3'99 1 1 lï i 1 Q a | Jpe&tant. beatam. pem & adventum glorie Dei, qui re- A. | Jufcitabit corpora eorum. ln , [ ] ' | l ) l Eu Sed & verba , q u AþDfZOf : Wi D [us inflante faa véfolutione loguebatur de &0 ftatu , . oi- i MT dentur multo melius convenire ; mung. en im jam fecurà. loguitur : bonum . certamen certaui , de reliqu orepofita i eft mibi corona juftitie , quam reddet Amibi Dominus in ARDUU . silum diem. Eft ergo multitudo dulcedinis ma. ena- qui- / dem C$. magna valde , necdun . tamen 1 prs ï perfetta , quo- Un v 8;0 niam in manife[lo perficietur non in ab/condito , quan- do non fub altari requiefcent , fd fü $ 'it i er tbronos , ad re- . In fj quiem enim exute à corporibus antme protinus admit- - tuntur, ad plenam autem gloriam regni non ita, Serm. . A 3. fic pergit : Zdvert ia Jlis tres elfe flatus fan&arum animarum ; primum in CODOTE , Jecundum fine corpo- tnjrefil vé, Lertium in beatitudine confum ii jn, nata 5. primum in ta- bernaculis , fecundum in atrüs ,. te rtiun in domo Dei. Rn Dile&a taberacula iua. Domine vi [2 nj fulum , tnultó ma- gis tamen. atría concupifcibilia ,. e d quoniam in atrüs du nonnullus defettus eff , t J in domo tua Domiüne.. Beati otmnino , qui babitant, Jam multi ex nolis in atrüg hu Jlant ,. exfpettantes , donec recipiant corpora. füa; im D d illam tamen beatif; Jjimaim domum . nec fine mobis intrabunt, nau nec fine corporibus fuis : nec enim prajflari decet integram: u) beatitudinem ,' donec fit bomo integer , cui detur. Et tim $ Serm. 4. Salvator defcendens in limbum. Patrum con- irivit portas creas ,. duftósque vinttos de domo carcerig i a jam tunc quidem fub altari Dei collocavit . ab[condens. * W eos in tabernaculo fuo , niant jam completo num donec veniat tempus , in quo *ve- gt ero Fatrum ,. 65 percipiant ve« g gnum, quod eis paratu "m ef? ab origine mundi. Jam at verb ficubi prefens San&torum requies finus dbrah ( Q0- lj W catur , liceat neminem dubitare ,. longà alium bunc ft. WM num e[Je , quàm illum 5. quippe cim ille in inferno U T /i / 3 Tif, ^ j g1o ET UTATIO IV. vit, bic im celo. . Porro altare fub:quo nunc Santti ve- ' gt Wl j bt quiefcunt , nibil aliud arbitror quàm ipfum. corpus Do- mini s interim ergo füb bumanitate Cbrifti San&ti felici- jl ( ter requie[cunt , donec veniat tempus , quo mon jam fub (]I altari collocentur , fed exaltentur fuper altare. — Sed m r2 quid dixi? munquid bumanitatis Chrifti gloriam Jupera- o d re quis poterit ; quonam igitur modo [uper altare dixe- vim exaltandos 9. vifione utique. &9^ contemplatione ; o- 1 «e Da Int.f ]i flen det. enim mobis Filius femetipfum non in forma [eroi, fed in forma. Dei ; oftendet etiam mobis Patre m €3 Spi- qu:d jacft ritum Santum: tranfiens quippe. miniftrabit mobis mo- ADRIA vas utique €9 usque ad illud tempus inexpertas delicias nianifefle fue contemplationis 5 tranfcendit tunc beata um a 1 anima incarnationem &5 bumanitatem , wut divinitatem frt;. ejus & majeflatem su B L1M rU s. contempletur- h quagti RESPONDEO dift. Docet S. Bernardus ; gb quód San&i non fruantur vifione Dei perfetta dqiem tin j ve[pective tali. c. fimpliciter tali. n. Dicit S. Ber- extibet nardus ; animas beatas jam e[Je in cajo , üt patet ex addu&o textu; dicit etiam Beatos contueri Biblot Deum & divinitatem ,. üt patet ex noftris proba- rl tionibus: dicit tamen , quód beati poft refür- &joA W re&ionem /ublimiüs fint contemplaturi divinita- tem, & quod fufpirent ad unionem cum corpo- Q q re. Hocfolum ergo colligitur ; beatitudinem f Tþeol« illam poft refurre& ionem notabiliter perfe&io- I rem fore prefenti beatitudine , ut refpectivé MIdmq & VPT novum beatitudinis regnum aperiri videatur, plenitudo felicitatis primüm init ium capere ; lm $ f tülo quod ob hanc ipfam D. Bernardi authoritatem verum effe non nego; faltem refpe&u plerorüm- tfot la fpeciali fanctitate lt que ex Chriftianis,. qui nul uam UM. Plïomeruerunt, ut illa vifio intuitiva Dei, q po f ! ^ TU fs DEV VISIO'NE I'NTUI'I:IVA DbEIL $II Mf M poft mortem , aut poft liberationem ex purga- lg j | torio obtinent, extenfivé aüt fpecifice, tam per- fecta fit, quam habituri funt poft extrem UO "Dnln dicium. N um ju- ! dly . | glonæ ^ - OBjpicITUR 7. JoANNES XXII. qüi ab ijri anno 1316. usque r334. fedit in Pontificatu, T. docuit animas Sanctorum non vifüras effe intui- if tivé Deum ante Diem univerfàlis judicii; ergo. Pt ZInt. prob. 3. Ok AMUSsin compendio errorum, quos huic Pontifici adfcribit, teftatur, quód pro [ hac fententia confcripferit ingens volumen, - 9. piritz j Ti u ADRIANUS VI. Papa (1521.) in 4. Sententia- rum ad calcem de Sacramento Confirmationis lLt fcripfit; Joannem X XII. mandáffe; ut ea, de jr qua agitur doctrina , ab omnibus teneretur, ac Denrd prohibuiffe, ne quis in Academia Parifienfi ad g - aliquem gradum promoveretur, qui in illam D nón juraret. 3S. RAYNALDUs ad annum I33r. h,U JeXt051 ij ] exhibet nonnullas conciones Joannis XXII. ex Dibliotheca Vaticana depromptas, in quibus of expreffé ea fententia defenditur. 4. Idem Pa- j pl pajoAwNESs xxir. dedit Epiftolam ad P u- turi d LIPPUM VALESIUM Gallicarum Regem , in Y cum: qua enixé eum rogat; ne cuique facultatis bettt: "Theologice tum Magiftro tum Baccalaureo per- t fittat, ut doctrinam de San&orum felicitate-ad u o generalis judicii diem dilatà impugnet. 5.Pür- j i LiPPI VALEsrTjuffu facultas "Theologica Pari- um d fienfis conventum habuit in Caffro Vicenarum, ubi a J edito unanimi confenfü, doótrinalt judició San- a &is ftatim poft mortem, intuitivam Dei vifionem " i l afferuit; illud veró judicium omnium Magiftro- QW j rum figillis munitum Philippus Rex mifit ad 4 b Joan- y $12 'Dls'.,PU'rATio 1V. ]oanneä XXII. quo eum à fententiä, quàmt de- j fenderat, revocaret, Ergo juxta mentém Pon- [t 1pt( tificis, San&ti non ftatim fruuntur intuitiva Dei p vifione. j uf qiemor RESPOND.EO, dift. Docuit / hoc ]oannens' XXIL ütDo&or privatus.c. ut Summus Ponti- fex. n. Quóod reyera hoc non definierit tan- quam articulum fidei ab omnibus fidelibus cré- E E dendum, PRosATOUR I. quia nihil unquam de 0T. ea re folemni Bullà definivit; & BENEDICTUS XIL in Bulla, quz incipit Benedittus Deus, tefta- lf vatr d tur; quüd cüm Joannes, cui ipfe immediate fuc- quxilüt ceflit, pararet fe ad conciliariter definiendam ial opinionem, quam privatus defenderat , morte vtir d preventus vota fü a ad optatum finem perduce- re non potuerit. 1 Galliarum. Antiftites à Ca- DC 8.) in Caftrum Vi- E rolo VII. ( circa annum 133 Iu cenarum coa&i declarárunt prefente Baru- DANoO Patriarcha Hierofolymitano , Joannem ul li XXII. nihil unquam de Sanctarum animarum Ty ftatu publico diplomate definiviffe ; hujus veró du | DT teftimonii publicum inftrumentum authenticum affervatur - Parifiis, apud Patres Dominicanos. k Idem PROBATUR 2. quia V ILLANUS l.2. C.19. N i Hift. de rebus Florentinorum fcribit; Joannem fropo XXIL paulo ante mortem coram Cardinalibus g l Quf declaraffe.in Confiftorio. r. fibi fuis concioni- büs, quas habuerat, nunquani propofitum fuif- | Ui íe definire, San&as animas non fruituras intui- lt tiva Dei vifione ante generalis judicii diem. . 2.. umel difplicere fibi priorem, quam defe nderat , fen- N nifi aliter ab fing tentiam , & contrariam amplecti, videri Q Ecclefia poftea definiretur ; de qua re. Iiote H . DE VISIONE INTUITIYA DEL 315 à Qu t pofeft RAYNALDUSs ad annum 1 334. Adeft lt l etiam in noftra Bibliotheca manufc riptum , in quo fcriptor Joanni XXIL. fynchro nus teftatur; famam ferre , * quód Joannes füam ! fententiam A ante mortem tepidé revocaverit. d J fl Wj J QUAESTIO . VI. hll j Uf : Que fit natura Luminis glorie? J N OTANDUM;, nomine luminis glorie -intel- U ligi auxilium , quo intelle&us creatus ele- Ti :. 1 vatur ad Dei intuitivam vifionem ; illud véró lfj Jl Ti auxilium dicitur Iumen glorie , eó quód refpectu intelle&us idem operetur, quod iux folis ope- petdut N ratur refpe&tu oculorum. Hóc prenotato. lts r W DICOTL Lumen gloriz neceffario requiri- tur ad videndum intuitivé Deum. ee d PRosBATUnRconclufio r. Pf 25. dicitus-: Aþud N ie efl fons vite , & in lumine tuo videbimus lumen. I dU Et Apoc. 22. Videbunt faciem ejus- - & non egebunt ; hij lumine lucerne , neque lumüne folis; quoniam Deus at iluminabit eos, & Vegnabunt in Jecula freculorum. QfOI. " PRosATUR conclufio ?. Ex Concilio Vien- YUs nenfi (1311.) ubi damnatur in terminis hzc J [ propofitio Beguardorum , quód anima non indi- ( geat lumine glorie ad videndum Deum , prout in s quzft. r. hujus difputat. vidimus. p j tU DICO II. Officium luminis glorie eft du: QUffo |qlex. I. Ut ordinet intelle&tum ad unionem cum effentia divina. ».Utilluminetintellectum ad ii t^ videnda ea objediá effentie divinz , qua alio- quin non excedunt virtutem potent fjj j P ia intelïe- u Cive, Íi applicentur intelle&tui. ! Jei U5 P*RO-. Á j 314 DISPUTATIO IV. j PaRosATUR conclufio. Per hoc ommia, gl | P E n T qu: dicuntur de lumine gloriz, optimé poffunt explicari. Ergo. j [j Pï( DICO I1I. N a.tufa luminis gloriz confiftit tjeom in duabus perfe&ionibus accidentalibus ex füo ) genere inter fe diftin&tis. - Explicatur & fimul PRosaATUR conclufio. Luminis gloriz na- phnyCä Pa tura non poteft melius.explicari , quàm fi dica- d tur , indifferentiam humani intellectus ad unio- nem cum effentia divina tolli per aliquod efJe re- gerïtur düctur M latioum feu ordinem ad effentiam divinam ; & tita ví hoc e[fe elatioum: effe aliquam relationem nature indebitam adeoque fupernaturalem ; fimul veró de- (?U um a DI endenter ab hoc ordine fupernaturali collufirari intelle&um per aliquod lumen , quod habet effe fs füp abfolutum in genere qualitatis , & quod ex fuo ttety tins t genere convenit cum lumine nobis experimen- taliter noto in cognitione propofitionum per fe Qiritis m il evidentium : identificatur tamen in Beatis cum M illa relatione fupernaturali ad unionem intelle- &us cüm effentia divina ; & quia hoc Iumen eft erdü hr nature humane indebitum , ipfum quoque ut intrinfecé relatum ad talia obje&ta ac circum- f Wry ftantias eft fupernaturale intrinfect. DICOIV. Poteít per abfolutam Dei po- taptiu tentiam Deus intuitivé videri fine lumine glorie. &t at ( $C PRosATUR conclufio. Non poteft oftendi implicantia; ergo. tedi Lumen glorize defacto phyüL p c& concurrit ad producendam vifionem intuiti- Utv vam Dei. ] Bu K lum PROBATUR concl ufio. Lümen gloriz eft ipfe ordo intelle&ualis potenti& ad unio nem o X cum DE VISIONE INTUITIVA DEI. 31$ C Of l cum effentia divina; adeoque , c&m ordo cu- l D [ juslibet rei ad füum effe&um fit ipfà vis produ- Giva illius effectus, etiam lumenglor i& erit ipfa Cf virtus productiva vifionis feu unioni * & f S inter in- telleétum & effentiam divinam. tll DICO VI. Et 1 itn. iam intellétus creatus inHuïþ Y phyficé in vifionem intuitivam Dei. "WR TM PnRosBA TUnRconclfio. Inter varia pre- dicata vifionis intuitivi inter fe identificata re- Id lDd V peritur etiam oitalitas; fed hoc przdicatum pro- ducitur ab intelle&u; ergo fimpliciter loquendo LU tóta vifio intuitiva p Terbde roducitur ab intelle&u tan- P äua m caufa partiali. tlf DICO VII. Lumen pr oin glorie eft quä— du f litas fupernaturalis intellect r o ui inherens , & fta- biliter permanens per modum habitus , confor- Ypenma tans intelle&tuum ad videndum Deum in ratione imx! viriutis produ&tioe &5 luminis immediaté influens Jents QU in vifionem beatificam. n itele PRonBATUR hzc defcri ptio luminis glorise tmen dl ex dictis. Qgie i DICO VI1IL Circa predicata divina ex C fua natura füpernaturalia à Beatis vifa non da- tur lumen gloriw creatum in ratione Juminis, fed D tantüm increatum; daturtamen lumen creatum qe gt etiam in ratione virtutis attioe ( unitive intelle- ial &üs cum effentia divina etiam refpectu illorum predicatorum, 10 ph)"ü*f PnosATUR conclifio, Deus omnia !agit p n convenienter juxta exigentias caufarum fecun- arum; cum ergo intellectus confüeverit habe- il relumen quoddam creatum circa objeéta fibi yioe Proportionata ; Credibile eft, illud quoque dan- u unm 316, DISPUTATIO IV. ia dum fore in colo 5 circa preedicata veró ,)/intvrin- ï ! UHS Qu fecé füpernaturalia verofimile eft, illud lumen j efam ä fuppleri per ipfam effentiam divinam. j Solvuntur Objectiones. us j hu t ITUR 1. cOntra I. 2. 3. 7. & 8. Con- -- Osgc pmmt il clufionem. —1. Sirequiritur lumen gloriz, tunc qo tabll velrequiritur ex parte potentie , ve l ex parte 21 j d quah objecti ; neutrum poteft dici ; ergo... .Min. prob. /io.n Non frimum , quia in telle&us jam per fe poteft Non fécundum, quia ef- «t attingere omne verum. us u , fentia divina per fe ipf: am eft fu mmeé cognofci- & füummum verum. Er- j Qe r at bilis , cüt nfit primum «fb r o 9. 4X d videndam Dei effentiam plus non intelle&us in cognofcendo j y bt requiritur quàm ut rl fiat independens à phantasmatibus 5. fed hoc oteft fieri fine lumine gloriz; ergo. Maj. prob. Al by yyorto b ependentia à phantasmatibus eft unicum im- cur Deus non poffit videri, üt (s at pedimentum , denm a eftinfe. Ergo. 3. Lumen creatum tam parum reddit intelle&um proportionatum cu m effentia ko; [ acífinon daretur ; ergo non datur lu- ttüti, q divina , men creatum; fed tantüm increatum, quod eft Ünic ':]:itur lir ipfe Deus. int. prob. Etiam pofito Iumine crea- to adhuc relinquitur infini ta diftantia inter co- 4, t iib gnofcibilitatem Dei & vi m cognc,fcitivam intel- le&us noftri ; ergo. *f RrespPoNDEO ad 1. c. Maj. n. Min. & dico , ï) fu. ]ümen glorie requiri ex parte intelle&tüs, ídque d l livl ex libera determinatione Dei. Cüm enim Dei x[an du Deus folet. jl opera plena fint fapientià, nunquam mf producere effectum ftabilem, quin ordinet cau- tl W $oe0 dam. ftabilem ad illum effectum df ( qfarr-'l fecun quó P DE VISIONE UINT;VUITIVA—DEI. 317 j intrin. (iüöd nolit agere ftabilitér nifi ut determinatus 1 li à caufis fecundis ; cüm ergo vifio divina fit fta. bilis, etiam ordinabit caufam ad hunc effe&um: caufa hzc eft lumen gloric in ratione luminis , & -intelleätys in- ratione fotentie vitalis ; ideo ordi- ib Cny. nando has entitates ad vifionem intuit Titte ivam Dei, amprimit illis ordinemi ad hunc effect um, & hic Ü ordo ftabilis eft i la pfà vis productiva vifionis qua b j vis eft qualitas, & eft babitus, quia eft permanens. zb ld 2. n. Maj. quia nulla potentia poteft ten- ! ii l dere in effe&um , nifi. ordine tur ad- hunc effe- C0gof &um; quia ergo Deus ftabilit er non fo run, f neque in curfu nature ordinario let agere Yi not ; heque in alio curfu ordipario gratis, nifi ut determinatus, eo Q t ipfo dabitur lumen glor ie tanquam formalis ra- ïeül j tio ordinis inter intelle &um & obje&um. li l Ti d 3. dift. a. Lumen non reddit intelleétum proportionatum entitativé.c. in ratione habitu- jiin, t dinis ac ordinis. n. Ordinatio. unius caufz ad I pit alteram neceffario requiritur ad effe&um ftabi- v efenti lem 3 hec ordin atio autem eft ipfa proportio ditur J ordinis, quem h abent res inter fe invicem. u df BJICITUR 2. contra. easdem. I. Sire: n u quiritur lumen fuü ficam pernaturale ad vifionem beati- intat Q , Unc vifio intuitiva tant um vffet füper- a if naturalis prefuppofitioe, non autem foermaliter; hoc eft abfürdum ; ergo. Maj, prob. uando alicui ! u (( c&co miraculofé à Deo infi unditur lumen , vifio J 3 connaturaliter fübfequens ad infufionem lumi- g I^ nis tantüm dicitur prefi il ergo idem fieretin vifion uppofitivé fupernaturalis; - ebeatifica. 251513d vi- jnd ( Üionem beatificam prer equireretur caufa ftabilis Q Qf ac difpofitio pmvia in. intelle&u, tunc ad ipfum Üj etiam j " DISPUTATIOIV. 318 n quandæ etiamlumen prerequirer etur difpoüfio præ&'ia fu- 57 ( ernaturalis in i ntellectu , -& fic procederetur j t in infinitum ; fed hoc eft abfurdum; ergo. Maj. (j rob. Ipfum lumen etiam eft effectus ftabilis, terminativum ftabile3 ergo. ;Verbum adeoque exigens de jn pfæïe( RESPONDE od d1. n. Maj. ad prob. c. a. n. c. a p aritatem. Di fparitas eft, quia pofito lumine y talis d in potentia vifiva, hec potentia jam habet con- gatur n dinem ad vifionem:. econtra in in- naturalem Or tur lumen 1in ra- j telle&u creato tantüm pohnere giitur J tione Juminis, & non fimul ordinaretur novo 4 vifiox ordine intelle &us ad unionem cum effentia di- revera non fequeretur illa unio ; n prat vina. lgitur Yib adeoque pr&te r Jumen in ratione /uminis infuper fseo) requiritur ordo, vi cujus intelle&us uniatur cum etiam influit in ipfam d ( effentia divina, qqi proin RI vifionem. Prerequireretur ad ipfum lu- &t Ad ». dift. Maj. . ts d men previa difpofitio 1 . n ratione luminis. c. in L sproduGive. n. Dico enim, in f0 Q00 ratione virtuti Ym ca lumine glorie dari dua $ formalitates , quarum una eft caufa exiftendi alteri. Prima eft ordo in- Ti Ál selletts ad lumen in ratione luminis , igitur reve- n ra datur difpofitio previa prioritate formali ad t í lumen in ratione luminis ; fed ad lumen in ratione Vturi virtutis pro duiive , quatenus per eam producitur Ms l dj vifio beati fica non datur difpofitio previa, quia hzc virtus eft ipfum formale fublativum i ndiffe- ados, ] rentiz intelle&us ad. vifionem ,. feu eft ipfa or- OBU dinatio realis. Sicutergo in conceptu formali l] * ad ordinationem non przintelligitur alia ordi- natio , licet inter objecta de fe . non ordinata ad ifinm atiQ-,' : invicem fentiamus 'nos i ntelligere vco,ordin nem ] DE VISIONE INTUITIVA DEL 19 I — ] [2 nem quandam intermediam b ita fit à parte rei, ln .quia mundus intelle&tualis p er omnia eft fimilis ergo, Ma) mundo reali. HS ffabilis, OnjJIcITURS.contraeasdem, z. Ad höc, E ut Verbum divinum uniatur humani tati Chrifti, )lclä,n'c. non prarequiritur.in humanitat e ulla difpofitio Q"7ïf«*ïhlmima pr&evia fupernaturalis ; Ts ergo neque prarequiri- tur talis difpofi tio ad hoc, ut effentia divina UR J lUTHMm uniatur intelle&ui creato. 2. Ad primum a&um fidei & charitatis in homine adulto non prere- H quiritur habitus fidei & char Litatis ; ergo neque eftntot ad vifionem intuitivam Dei faltem - primam 1l ii non przreq li if ' bitus. ..: uiriturv lupjen gloriæ per modumv hg— VOUf C : RzsPONDEO2Udi.c.a.m.c. & parit.*' Difpa- i lg ritas eft ; quia unio Hypoftatica j am eft in fuo fórmali conceptu formale füblativ um indifferen- al hi ti: inter humanitatem Chrifti & Verbum; e- Yits ( contra effentia divina & intelle&us creatus in (0 d. fuo conceptu fünt adhuc indifferentia ad unio- $, u nem caufalem; hinc debet ea indifferentia tolli l per aliquam coordinationem formalem, ]gl[Uhi*«C d2. c. à, n. C. & parit. Difparitas eft habit ; quia s hi um fuüpplet gratia actu alis, in actu fidei yn if j vel charitatis. Dein hi aétus ex füua natura non fünt perpetui ; j i hinc non neceffarió Deus deter- prævi?; Ü i ] minatur ab aliquo habitu. ftabili ad eos produ- Vumm H» cendos , prout fit in vifio ne. d BJICITUR 4. contra quartam *concluüo- nem. 1. In Concilio Viennenfi abfoluté dici- xP[u jf tur; quod Deus non Ti pojJit videri fine lumine glorie ; ( dmg[äad ergo etiam de poten tia Dei abfoluta id fieri non u POteIt. 2. $i non eílet abfoluté neceffarium u ^ jumen. p 320 DISPUTATIO IV. «tiri ]umen glorie, difficulter poffet probari ejus ne- derna providentia. Ergo. Amen :ceffitas etiam:in mo [ggminäti . S; Thomas 2. 2. q. 175. 8. 3. ad 2. ait: Divi- tellettu creato videri non potef? , nifi per mmnova -ma e[Jentia ab in gbje&iVum lumen gloria. Item q. 8. de Ver. a.3. ad 4. Per lu- lumen glorie fit , - ut intelle&us uniatur divine e[Jentie, fhtem bii , quod aliter fieri non. poteft. Tfonetm jcut forme intelligi sdocen /Similia habet q. 10 de Ver. a. I1. Itcml. 3. COrt- : Kfiones 'tra Gentes c. 52. & 53. dift. Dicit hoc Conci- yte, 1 REsPONDEO adI. lium refpiciendó ad modernam providentiam. c. ipernat n Concilio Vs 'àd aliam. n. .Materia conttoverfa i tantüm erat poflibilitas , .que datur in prefenti d d. hapc Ál providentia, adeoque etiam tantürp a ERE -Concilium refpexit. iis , Ad 2. n. a Con trarium (pat:et ex pröbaþiö- .i vitts -mibus. p 3. Idem refpondeo , 'quc;d ad 1. Löqui- àns 5 tur enim D. Thomas de potentia ordinaria, non thattat Qifcont de abfoluta. Potentia autem ordinaria vocatur, 3n qua Deus a git juxta ordinem fapientic com- Qd do effeétibus caufas fecundas, ubi- Qu2 1 t fuetum, ponen dinaté haberi caufze fecunds. cunque poffunt or nj OBTICITUR 5.con tra eandem. r. Implicat tet vl . ( — dari a&um fecundum fine a&u primo completos ls .. fed vifio beatifica eft a&us fecundus , & lumen Ht partialiter a&tus primus; ergo non LE glorie eft otefít dar i vifio fine lumine. : 2. Implicat in- t d telle&um. producere vifionem , nifi fiat proxi- Ditgs i hoc fieri non mé potens illam producere ; atqu ;Unæ fon poteft fine lumine gloriz ; ergo. Min. prob. 1n- m telle&us naturaliter impo tens non pote ft üeri t fo v« deno- potens nifi per additionem nove form "g mipan— — lg l, - pE VISIO,N,E*INTRUITIVAHDEI-;" 324 g r ln minantis intrinfecé ; fed hec alia effe non poteft nifi lumen glorize d ; ergo. Maj. patet; quia nova M g denominatio . po nit novam formam , ; Utpote cim nova denominatio p n tl ;J onatnovumco ceptum It ii obje&tivum, & conceptus obje&ivus no vam en- frfær hy titatem. 3. Intelle&tus non poteft producere vifionem beatificam, [.] Q nifi in fe habeat virtutem producendi illam vifionem, & przcontineat per- fe&iones vifionis beatificz ; fed hoc fieri non t Doel poteft , nifi virtuti naturali OVideni fup eraddatur virtus fupernaturalis fcilicet lumen gl orim.. Ergo. 2 n ( RzsPONDEO ad 1. n. Maj e Ir n pra Quia Deus pot- im al j Á H eft producere ignem fine actu p rimo. [ -4d 2. dift. Maj. Intelle&us debet fieri - tens ad producendam vifionem in ratione vita- a p litatis. c. in ratione fup ernaturalitatis.n. Sicut voluntas in peccatore eliciente actum contri- j d r lt uonis perfece fit potens producendi a&um Qtit charitatis fupernaturalis fine habitu gratie fan- ibaniay &ificantis, ita poteft intellectus fieri potens pro- fpietr ducendi vifionem beatificam fine lumine glorize; fecunt quia in tali fuppofitione folus Deus tribueret af b gradum fupernaturalitatis , intelle&us autem tri- : nl bueret vitalitatem. ( M 110 C0 - 4dd 3. dift. Maj. Non poteff producärei vi- ,U fionem, nifi precontineat a/iquas perfe&tiones vi- » efgo fionis. c. omnes. n. Retor " l in a&u charitatis. queri iterum poteft j n " D1czs r. Defa&o intelle&us fit per lumen li plorie formalitr potens producendi vifionem lo j beatificam; atqui Deus non poteft füpplere de- fe&um formz denominantis relicta denomina- j pO[Ei tione;. ergo neque Deus m poteft facere, ut in- N —^ QD.4Amort. Zï*'a&.deDea tel- DISPUTATIO I1V. 822 f t j "d telle&us fit formaliter potens producendi vifio- l pnem beatificam fine lumine glori&. us 1 Rzsrowpro dift. De facto intellectus fit ] ortimn a aliter potens potentia , glouæ ( per lumen glorie f J aj yroducende füpernat uralitatis, c. potentia pro- At qi is. D. In hypothef: alterius pro- ducende vitalitat us vifioni beatifice folüm tri- ühg , lta videntie intelle& spon ore, bueret gra dum vitalitatis , & ad hanc tribuen- DT &o intelle&us formaliter po- dam non eft defa jdp. - tens per lumen gl orie , fed per potentiam fibi t adio 7 Oa d hanc autem potentiam uti- qrinfety W congenitam; qu teft fupplere defectum. que Deus non po yitare t BI Diczs 2. Intelle&us non eft per fe potens producere vitalit atem vifionis, beatifice 5 ergo gefirit. tentia debet compleri per aliquid fu- It ejus impo trinfecum. — ZInt. prob. IntelleCtus & 1f eradditum in non poteft pr oducere fola m vitalitatem vifionis us fine fupernaturalitate ; ergo fi ad hoc t D beatifice eít incomple tus & impotens, erit etiam incom- f ( letus ad vitalitatem. ZAnt. prob. Vitalitas & fu- OR fione beatifica identifican- (ut hi fupernaturalitas in Vi tur. Ergo. umg| VLf RrsPONDEO inprimis retorq. in a&tu cha- ritatis elicito à peccatore in actu contritionis. 1] r Non eft per fe potens produce- Mi t] li In forma dift. a. c. formaliter. n. Sicut lr re vitalitatem realiter. a enim v. g. ignis producit rationem fpecificam h etiamfi non determinet ad indivi- WO ipfius ignis , duum, fed folus D eus ; ita fit circa diverfas per- y T fectiones , quarum una e ft naturalis , altera fu- E u pernaturalis; eó quod perfe&tiones identificatas amus con- N " quoad' a&ionem | & caufalitatgm debe 106* , DE VISIONE INTUITIVA DEI. 323 lt li' fiderare tanquam difcin&as , cum hic & 'vnunc conjun&i & feparati eadem fit vis, .intälle&mf Drcrs 3. Vifio non minüs dependet'à lu- B g mine gloriz quatenus eft fup Wtv ab intellectu quatenus eft v ernaturalis , .quàm italis . ergo ficut ef- T dtes i fentialiter dependet ab in telle&tu quatenus eft It liy . vitalis , ita etiam effentialiter dependet à Iumi- lites neglorie, quatenus eft fupernaturalis. Of REsPONDEO n. a. quiaaliter hzc res poteft OEentn concipi. AGtio vitalis in füo formali.c Venta. onceptu eft actio immanens , & procedens à principio lum, intrinfeco; ea igitur eft effentia hujus rei , quam * e pott mutare non poffumus: econtra vifio in fuo for- (; mali conceptu nonc mine glorie. v oncipitur üt procedensà lq- du On2jrcITUR. futdet 6. contra quintam . condufib- jem v nem. I. Gratia fanctificans non influit phyficà lz & activé in actus fupernaturales virtutum; ergo eRm 1 neque lumen glorie in vifionem beatificam. jrob. c. Gratia fantificans eodem modo fe ha- ial il a idat bet per modum requifiti ad actus fupernaturales, ficut fe habet lumen glorig ad vifionem. Ergo, 2. Lumen fenfibile oculorum non influit phyfi- E ; cé in vifionem tanquam virtus a&tivá , fed tàn- Contt quam pura conditio ; ergo etiam lumen glorie ens p noninfluit phyficé in vifionem beatificam. 3* g 1l 4umen glorie non tribuit fpeciale predicatu m n o vifioni beatifice ; ergo non influit. t, frob. Non tribuit vitalitatem nec fupernatu gil il ralitatem ; d QUs ergo nullum. "dnt. prob. Vitalitas jam habetur , if ab intelle&u , füpernaturalitatem autem tribuit j CIJUW obje&um , fcilicet Deus coneurrens per fuam u gfi'entiam immediaté ad vifionem. Ergo. j 2 RE L 324 DISPUTATIO IV. 7 n — RESPONDEO dd. 1. tr. a. n. c. & parit. Dis- ;ll Vr paritas eft ; quia-gratia fané&tificans tantüm fe P habet per mo dum principii mobilis & tranfeun- n E lorie fe habet per modum tis, lumen autem g m habitüs àc natüre; adeoque non folüm ordina- tur intelle&us ad lumen glorie quiefcendo in grad i hocipfo lumiüe , fedille ordo tendit ulterius, qone iUf ita ut intelle&us mediante lumine ordinetur ad &vl vifionem , adeoque etiam ipfum lumen debet at ulterius ordinari ad vifionem intuitivam; & con- u od lum fequenter Jumen debet habere vim activam in- i? fluendi in vifionem , non quidem in ratione lu-v vatiat minis, fed in ratione virtutis activce. fj a " — A4d2. c.a. dift. c. Ergo etiamlumen glorie non ffg influit in vifionem in ratione luminis. c. in ra- : [ tione virtutis a&ive. n. Difparitas inter lumen fenfüum & lumen gloris eft, quód lumen fen- UT àm n fuum jam fuppo nat in oculo vim activam feu ordinem ad vifionem ; ideo illa vis activa ad iv e dl vifionem intuitivam eft primüm füperaddenda intelle&ui; & quia non eft conveniens multi- la, m icaré entia fine neceffitate , conveniens eft, ut Detüs hanc vim a&ivam humani intellectus 1 i D identificet cum ipfo lumine glorize. . . ^ - Ad. 3. dift. a. Lumen gloriz in rati one lumi- t nis non tribuit fpeciale predicatum vifioni. tr. ^tin infatione virtutis activie. n. Lumen glorie in ao i ratione virtutis aétive tribuit fupernaturalita- ! Q tem , in quantum eft ratio uniendi intellectum unc hümanum cum effentia divina unione indebita. ls ' Osj1CITUR7.contraeandem. 1. Melius diceretur , quód lumen gloriz requiratur tan- tfn jiam kme; ivi- qqam difpof;;io ?q[]?fz:a ad recipiendam effent f DE VISIONE INTUITIVA DEI. 325 : f divinam tanquam formam intelligibileni intelle. b uf L] i g &us creati , feu ad unionem illam ineffabilem , quz datur inter intelle&um creatum & effentiam d " divinam in effe intellipibili; ergo non eft necef: f Wt l T fe, ut lumen gloriz ulterius pergat ad caufan- QUil dam vifionem beatificam , qux primüm cortíe- lndlfkfm Ofdd j quitur ad unionem przfatam , quia obtenta hac- unione lumen glorie& jam funé&um eft fuó ofüi- lum Va ció , & vifio prefuppofita unione per fe confe- Ita multi Thomiftz. A d quitur. 2. Poteft dici, AC quod lumen glorie tantüm requiratur tanquam !faton difpofitio pafliva ad recipiendam ipfam vifionem beatificam, üt docet [squierdo & alii. 3. Poteft Blorie dici, quód requiratur tanquam fpecies impreffa C in effentie divinze , ut docent Jasques, Efg»arza & tiex r alii. um . RrsPONDEO ad 1i.n.a. quia non adnii/ttof vv aliam unionem effentiw divine cum intell (s iv nifi vel ipfum lumen gloriz , quod eft unio effen- 'upe'raddf; tie divine ad intelle&um beati; & ipfam vi- TE fionem , quz eft fimul fui ipfius unio cum Deo, wenie;rä,- Hinc nequit lumen glorie difponere ad unio- j ib nem , quin fimul difponat ad ipfam vifionem beatificam ; nifi forté velis dicere, quód Iumen a60007 glorie tantüm difponat ad vifionem beatificam, p i in quantüm ea. continet fimul rationem unionis P J cum Deo , non vero in quantum ea dicit vifro- / v men, confequentem confecutione form ali ad | mteü unionem cum Deo , de quo nolo litigare, d 9.n.a uia non eft difficultas in rece. T J ptione formarum füpernaturalium , fed in pro- J du&ione; alioquin ad gratiam fan&ificantem j 3 reci- 326 nxsr/t:-m-no:w;- j |/ OC mw redpiendafn in anima etiam reqqire;etürl aliquod U previum Iumen. L] qma] ul a non datur fpecies impreffa T fi daretur nihilominus daretur ne- : Dei; &etiam m ceffitas luminis gloriz in fenfu prius explicato. d At "OsrprcerruR 8. contra fextam conclufio- I. Si intelle&us partialiter produceret jjgun nem. | quta vifionem beatificam , tunc partialiter beatifica- j rindu ci retfe ipfum; fed hoc eft abfurdum; ergo. Vi- ] [ d fio eft fupernaturalis ergo non poteft produci à potentia na turali. 3. Intelle&us nullum prz- ft tribuere vifioni beatifice; ergo dicatum pote non influit. Znt, prob. Nullum eft predicatum i in vifione, quod non fit intrinfecé ac formali-y Junt ter fupernaturale; ergo. [ REsPOoNDEO ad 1. di ft. Maj. Si producerät intelle&us vifionem beatificam etiam formaliter fi tantüm DlCOï quoad predicata fupernaturalia. c Producere Qu quoad predicatum vitalitatis. m. NU l em (quod preftat intelle&us) non- aGtum vita Paqu dum efít facere beatum , quia producere '/alem t d a&um vitalem feu in fpecie talem, hoc eft, cum modo füpernaturali , non pertinet ad (intel- af ha Jle&um, Ad 2. i dem refpondeo. lo fni uia licét vitalitas f 4Ad 5. n. a. ad prob. n. a. It vealiter fit fupernaturalis in vifione beatifica; non " tamen eft füpernaturalis formaliter. & , utrü m iütelle&u; Vr Drices. iNon poteft dici tTtj refpe&u vifionis beatifice fit caufa inftrumen- talis vel principalis 5 ergo. 1??;81111 l Atj RzsPoxDEo effe dicendam infirumentalem , ti- t quia tantüm operatur id , quod in vifione bea Ca l l DE VISIONÉ INTUITIVA DEI. 327 t fica fe habet per modum materig ac. difpofitio- nis; hoc autem eft proprium caufz inftrumen- Fp I KCIe p»* tali, quia juxta D. Thomam caufa inftrumenta- Ts lis eft, qu& dum actionem propriam & effe&tum flb propr ium ponit ; interim caufa principalis po- TT ( ^ nit effectum principalem , ficut dum culter fe- ]b li catlignum , artifex inducit formam , ita etiam Pl À fl dum intelle&us producit vitalitatem , Deus fu- U ! perinducit zaleitatem , hoc eft, fupernaturah- potaf tatem. 5 li QUJESTIO VII Atfco « predit at formi uid Sancli in IDeo videant ?. Utrum «videant Deum comprebenfroe ?. €? utrum equa- gl liter 9. i m f DI COI Beati defacto v1dent De1 effentlam , i cum omnibus attributis primariis , abfolu- tis & relativis ad intra. lGu FOU É PRoBATUR conclufio 1. S. Joannes Ep 1. C. 3. dicit: Pidebimus eum ficuti eft. .Et Conci- hoct Id d * lium FLogENTINUM in decreto unionis fimi- liter afferit : "nünas videre clare .Deun Trinum &2 2 Unun ficuti of? ; quze omnia communiter à Theo: Mi logls explicantur in fenfu conclufionis. PRoBATUR conclufio 2. Pfíal. 16. dicitur : obett [/ Satiabor , Cum apparuerit gloria tua ; .atqui non fa- tiaretur intellectus fide illuminatus circa myfte- yinit rium Trinitatis, fi non videret omnia predica- yf i ta etiam relativa ad intra, qualis nempe effet illa amicabilis communio inter Patrem , Filium jf d ^« Id & Spiritum San&um ergo. ! X 4 PRoe & j 328 DISPUTATIO*I«V. , PRosATUR conclufio 3. S. Auguftihus MN Af o c. I8. ait: uod bíc credide- l. de diligendo De vunt , ibi videbunt. Et l. 20. de Civit. Dei c. 21. lh u idebimus nifi Deum , & illa omnia , que nunc Quid v ' (j 1 videmu s credentes ? 1tem Apoftolus r. Cor. 3. jifd Videmus munc per fpeculum in. enigmate , tunc autem cüm nunc credamus myfíte- "U facie ad faciem 5 ergo gv rium 'Trinitatis & alia. attributa , tunc ovmnia' qgroit jlla videbimus. DICO II. ?w0 Poffunt abföhitä: attributa pri-'ï gmnes ! maria divina feu effentia divina videri fine Per- fonalitatibus , & una Perfonalitas fine altera. confat l] i u PRonRATUR conclufio. Non poteft oftendi p at implicantia 5 ergo. . - DICO III. Creature po flibiles poffunt in i, Qu W JX Deo videri formaliter.. PRonATUR conclufio. Deus in fe ipfo vi- DiC (QyPWd det omnes creaturas poffibiles vifione intuitivas lo if ergo easdem poterunt videre Beati videndo di- vinam effentiam. pod 'in Deo etiam omnes Tis d) DICO IV. Videntur creature a&u exiftentes, quas Beati fpecialiter ]u * um a defiderant videre. J PRosnATUR conclufio 1. S. GREGORIUS lr l.4. Dial. c, 8. ait:. Quid eff , quod nefciant , qui i fcientem. omn ia fciunt. Et S. Auguftinus l. 4. de m Gen. adlitt. fic habet: Quapropter cim. S. dnge- E ln li, quibus poft .vefurrettionem. coequabimur , Jemper videant faciem Dei, & Verbo ejus Unigenito Filio, hr ficuti Patri equalis eff , perfruantur , procul dubio [ V univerfam. creaturam, in qua ipft funt, principaliter con- Ti fä diti , in ipfo verbo DDei prius noverunt , im quo funt 2 -- , ?:n ] nc& Yd- 1 D omv?ium etiam que temporaliter fa&a funt , eter tiones 4j Y, pE .VISI.'OXNE 'I.NTUXITIV.AQ.,;DEI. 35.9 Áipt, i tjones tanquam in. eo , per quod fatta funt omnia. .. Et u S. BERNARDUs]. s. de confideratione : Crea- l DQNU qua L tura celi oidet. Verbum , & in verbo fatta per Ver- bum 5 neque opus babet ex bis , que fatta funt ,. fatto- UM Al vis notitiam mendicare ; mec enitm ut vel ipfa noverit, ad ipfa defcendit , qua ibi videt,, ubi longe melius funt, A quam in[eipfis. ^Ex his patet, quód Beati ftatim. ,fUHCJ omnia videant, quz voluerint videre per totam zternitatem. d feri f PRaoBATUR conclufio 2. Videntur in Deo omnes volitiones divinse , per quas creaturze De d. confervantur , & in quibus Deus videt creatu- teft ol ras aGtu exiftentes ;; ergo videndo has volitio- nes Beati videbunt etiam creaturas actu exiften- poi?untfb tes, quascunque voluerint videre. dnt. prob, ratione D. Thome adducenda conclus. 7. w DICO V. San&i non poffunt videre Deum neittutn COMPREHENSIVE, hoc eft , comprehenden- j videndt do infinitos terminos omnipotentie, fapientiz, providentiz, juftitie, mifericordie ,. ac volitio- 4 etam t nis divinz. PROBATÜUR concluüö I ii Si viderent Deum comprehenfivé , fumendo hunc termi- '"aneti num ftridé , tunc viderent infinitas perfe&tio- ii nes; atqui hoc eft impoffibile refpectu entis fini- mi li : ti, quià infinitum objectum non menfurari intellectui finito. poteft com- m jr, PRosBATUR conclufio 2. ex 1. Cor. ». ubi j dicitur: Spiritus omnia fcrutatur etiamprofunda Dei. - - m Que Dei funt , nemo cognovit , mifi Spiritus Dei. . PRosaATUR conclufio 3. authoritate S.S. n Patrum. if I-5. CHRYsOosTOMUS Orat 3. con- Wfä' Vocemus igitur inexplicabilem j ! dH tra ÀAnomaos dicit: $ illum, j 339 DISPUTATIO IV. al bt illum , incomprebenfibilem illum,, quem nemo cogitare, 2. S. AMBRO-, (J]Q nemo videre , nemo afJequi potejt. s1Us in Symb. Apoftolicum c. 1o. Incompreben- ( 6 | ; ä fibilia funt judicia Dei ; quamvis proficiat quis in. [zien-. í il Ph tia, & fapientie arcana rimetur , tamen creata fub-. D j flantia increati fi ibflantiam munquam potef? ad. plenum comprebendere. 3. GaEGORIUS M. in hzc ver- ) M - ficloquitur: Excelfior j sb 'ba Job. Excelfior celo eft , v itaque celó eft, quia ipfi quoque eletti Jp iritus vifionem. tante celfitudinis perfeGté. mon penetrant. Naura iil PROBATUR Conc lufio 4. ratione D. Tho- mz hic q. 12. a. 7. Comprehendere aliquod jut u obje&tum eft claré certóque cognofcerenon tan- DT tüm illius effentiam, fed etiam omnia, ad que& [ 1 virtus illius fe poteft extendere ; atqui hoc ei'ï: hd ir; m impoffibile; ergo. DICO VI. Videntes '*'Deum non videng tf d Deum zqualiter. pztitus 1 PROosSATURconclufio 1. 1. Joan. 14. dici- jmiüm p tar : /n domo Patris mei manfiones multe funt , quod "T'ertullianus explicans Scorpiaci c. 6. ait: (Qyo- p n enodo iulie manfiones apud Patrem , ff non pro varie- tate meritorumn? Idem habet Gregorius M. l. 4. tan " 4 . Mor. c. 31. conclufio ?. ex Concilio Fïo- PROBATUR !j qi rentino , quod definit , Beatos claré videre AU Deum ficuti eft, pro meritorum támen diverfitate idi alium alió perfe&tius. Idem colligitur ex tridenti- i ngy .fo Sefs. 6, c. 22. Item ex Hieronymo , Am- D DI brofio & aliis Patribus , qui egerunt contra Jo- vinianum, n DICO VII. Quilibet San&orum videt in divina Deo »ill'a!, que magis ex fpeciali ordine- " provi- ! (DE VI,SI'ON'E I'NTüI'TIV'A DEI. 3(3-; LT $d providentice ad tpfum fbetlant ; nempe' preces fi li delium;5 & ordinem univerfi. Ita S. TunoMaAs I mmpwh i LY 3. p- d. 10. a. 2. C. ubi ait: Unusquisque intelle&tus l l: creatus in Verbo cognofcit non quidem omnia fimpliciter,, j2] (tlj j M dj Jéd tanto plura , quanto perfettius videt. Verbum: nuli tamen intelle&tui beato deeft. quin cognofcat in Verbo o- "H mnia que ad ipfum fpettant. Hinc infert S. DoGor, 1745 omnes beatos vifüros tótam naturam hujus uni- verfi. Idem p. 1. q. 12.a. 8. ad. 4. fic habet: UGDTL JNaturale defiderium vationalis créature ejt ad fciendum omnia illa que pertinent ad perfe&tionem intellettüs ; & 'e dliy bec funt [becies & genera rerum &j vationes earum ; 00 Q T que in JDeo videbit. quilibet: videns e[fentiam. divinam. Et1. 3. contra Gentes c. 59.. Quia vifio divine fub- iocef Jfantie efF ultimus. finis cujuslibet intelletualis fubftan» Q viey Die; omnis autem res cim pervenerit ad ultimum fmem, quiefcit appetitus ejus naturalis : ideo oportet, quid ap- M j petitus maturalis, fubflantie intelle&tualis dioinam füb- ! | l. Jtantiam videntis omnino quiefcat, — Eft. autem appeti- Q tus maturalis intelletüs ,. wt cognofcat omnium verum /ï'; ' j genera Cj [pecies & virtutes ,. && totum univerft ordi- | p Q tem, quod demonftrat bumanum ftudium erza fingula )M.Ml pradittorums quilibet igitur divinam fubflantiam viden- S. Thomas inter tium cognofcit omnia füpradicta, viio D e2, quiéad cognitionem San&orum pertinent, g vt numerat przci pué preces noftras, .2. q. 83.a. T 4. ad 2. fic ait: ^ Maxim? excellentiam eorum. docet , j vl Ut cogno[cant 1. corde. petüjones ad €os fattas «el woce i t DICO VIII. Vifio beatifica quoad obje&ta intelle&tüs , quz videntur in Deo, non eft mu- T: [ tabilis , ita ut Beati modoó aliquid cognofcant , j quod prius & primo momcn.to non cog ! hove- ! l rant; nlstT.ATI-o IV.: 33? r dh rafit ; fed omnia quecunque per totam zterni. ulw tatem . cognofcunt , cognofcent ftatim primó , ügnml momentó vifionis intuitivz. ho PaRosATUR conclufio 1. Authoritate S. preffé j j 'Thomz, qui l. 3. contra Gentes c. 6o0. ex m p hoc docet. Et hic q. 12. a. 1o. C. ait : Dicen-, dum ,. quid ea que *identur in erbo , non. fucce[Jro& i em þü p.45 ed fimul. videantur. — PnRoszarUumn conclufio o. Authoritate Pa- jj Wsaj trum. . S. Auguftinus l. 15. de Trinitate c. 16. fic ait:. IN erunt volubiles cogitationes moftre , ab j rir alüs in alia euntes , atque redeuntes ; [ed omn em fcien- & Dottr tin d tiam noflram fimul uno conceptu videbimus. Ydem l. 12. Confeff. c. 13. ait: Sic interim. fentio, propter i1- d lud celum coli , celum intellettuale ,. ubi eft intelleGtus il L e, non pey o[]e fimu 1, non ex parte , on in enigmai . n m fpeculum , /É &d ex toto in manifeftata. faci e ad faciems qon modo b oc modb illud , fed quod di&tum eft, no[Je [i- ij t ul fine. ulla. viciffitudine temporum , que folet babere l ml snodà boc &2 modà illud ; quia ubi nulla fpecies, nusquam. m f eft b oc aut illud.. D. Bernardus 1. 5. de confiderat. J c- IB' ANon eft tunc fragilis acies mentis moftre quan- tt; a j bementer intendens aliquatenus diffiliet, re- Wt iumcunque *ve filietque in fi u am p luralitatem 3. colliget fe magis , con- i vd formabit , a dunabitque unitati illus vel potius unitq- tj n PROBATUR CODC lufio 3. ratione. Beati 0- mnia vident in una fpecie fcilicet in effentia di- ol vina, qua unitur intelle&ui locó fpeciei impref- 'fe aut expre fIze ; ea autem quz videntur in una videntur fimul; ergo. Hec ratio eft « : fpecie, ij D. Thome & S. Bernardi, qui Serm. 31. in Can- tht a tica loquens de excellentia divine vifionis a lla Wi DE VISTONE (INT"UIf,I'VIVA"ïDEXI.- 583 atl[up l u Jlla vifio ftat , quia forma- ftat , que tunc -'vz';le'mr ; ei enim. nec ullam capit ex eo T I ] mutationem. j quqd ejt fuzt, ,'z':el. erzt . xdoe PRosATUR conclufio 4 & quidem potiHï; ( dl mum. Beati jam fünt in sternitate ; ergo qui- ') 71071 W cunque participant, immutabiliter participant faltem per fe. c. pat et. quia üt S. "Thomas hic q. r IO. a. 5. C. ad finem ait: Timpus in fe babet prius It & pofferius ; evum autem mon babet in [e prius & .po- Mf Jüerius ,. fed ei conjungi po[Tunt ; eternitas *verà non ba- Oa j bet prius 9^ pofterius, neque ea compatitur. dnt . prob. - [ S. Do&or 1. cc. ad z. ait: Creature fpiritales, quan- tim ad affettiones & intelligentias ,. in quibus eft fac- fnitri Lt cé[fvo, menfarantur tempore : quantüm veró ad eorum e[Je maturale , snenfurantur «vo: fed quantim . ad. vifionem m i i glorie, participant eternitatem. - Ytem 1. cc. a. 3. ad 1. Dicuntur multe . eternitates fcundim quod. funt multi ne.nï m.UEJ' i i participantes eternitatem ex ipfa Dei contemplatione. ' Item l. 3. contra Gentes c. 61. Vifto Dei in quaz t Ri dam pacticipatione ceternitatis perficitur. - - Effe divine confit Jubftantie in eternitate efl ,. vel mapis eft ipfa eterni- vt tas; vifio ereo praditta in participatione aternitatis eft. y d Difputant hic Thomifte , an ifta eternitas fit ':magis,ï Y "] creata vel increata; fed parum intereft , dum: jin modo à Beatis cognofcantur omnia fimul in Deo, , preterita, prefentia y M cqgnofcentur per totam zternitatem. , & fütüra, quæcunq"ue: di i * Al (l Solvuntur Objectiones. : j l il OB]JICITUR r. contra primam conclufio- r il nem. Si viderent Beati omnia attributa ,. tunc L I9 Viderent infinitas j . perfectiones ; hoc auteml eft l | j impoffibile ; ergo : REsPöN: DE vl» 334 DISPUTATIO iV. n RzspoNDEo diít. Msj. Viderent inünitas j g perfe&ionesrealiter. c. formaliter.n. Beati qui- u i dem vident effentiam divinam, & infinitudinem illius, fed non vident conceptu claro ac diftin- j I: us &o omnes perfe&iones Dei relavitas ad extra. jnspo Hinc non admitto , quód Beati vident v. g. o- mnes ideas divinas etiam diftributivé fumptas , j &t EEI! qu amvis femper videant plures ac plures fucce[Jio- i yi iO 9e. CO gnitionum facce[J/vá. , fecundüm tempus in- trinfecum perfe&tà , finità in inhinitum, ac com- ia tumud menfuratá unico inftanti eeternitatis. -OgrrciTUuR2. contra fecundam conclu- at Degg[ IDWI fjonem. S. Thomas 2.2. q. 2. a. 8. ad 3. ait: Di- tonej cendum quàd. [umma. bonitas Dei. fecundiam modum . quo munc intelligitur per effetus , potef? intelligi absque g N Trinitate p erfonarum ; fzd fecundum quod intelligitur jn fe ipfa , prout videtur à Beatis , non pote[t intelligi Qp ine Trinitate perfo narum: 9 iterum ipfa vifio perfona- Y i f vum per ducit nos in beatitudinem. . Exgo non poteft TT unum cognofci fine altero. yeit RzsPoNDEo dift. Non poteft intelligi fine la 'Trinitate perfonarum in moderna providentia. Qd c. in alia. n.. D. Thomas tantüm loquitur de dey i tis. t modo, quo defa&to videtur Deus à Bea I. Chti- O5JICITUR $. C ontra eandem. T0 videt é$ Patrem UT ftus Joa. 14. ait : Qui videt me , o. S. Auguítinus l. 1. de:Lrinit. €..8. qneum. ;'Um, ut ( Sive audiamus : oft ende nobis Filium , ftve audiamus : MK tantundem «valet 5 . quia neuter eflende nobis Patrem , lia Tl /i ne altero poteft oflendi , unum quippe fant. -- : lh uando ita loqu itur Chriftus de Spiritu Santto, tanquam n itudinem noflram ; . & ideo fo- ipfe folus fufficiat ad. beat x à Patre (2 Elio non poteft. LT Idem lus fztfcz't , quia f&parari [ DE VISIONE INTUITIVA pErQ 335 t W l, ] Idem in Pf. 85. Filio vuifo videtur &f Pater , & Wl n & Patre vifo oidetur C2 Filius 5 Patris & Filii feparari EU acdm non potefL cifio 5 ubi mon unius Jeparatur natura. & ubflantia , *oifto faparari non poteft. .Er Is al q fonalitas non poteft videri fine altera. go una Per- j Pj ] [ ] Q REsPONDEO Zd 1. dift. Qui videt Fili'umï, videt & Patrem realiter. c. formaliter. n, Re- t SJ*)J 1 ; M vera alium fenfum non effe, colligitur ex eo , ln ; quia ratio infeparabilitatis in vifione tantüm af- T fignatur unitas , & mediata in natura divina I CO comrmuni identitas, quod utique tantüm probat infeparabilitatem realem in cognitione ; adeoque àt:], negat precifionem objettivam , licét admittat pre- Id4n cifionem formalem , . prout dici folet de gradibus li du metaphyficis. [ ld ». idem refpondeo. ^ ndaudy O af BJICITUR 4. CODtra quintam co st nem. 1. Apoftolus Philipp. 3. ait : Sequor autem, fonpd f quo modo comprebendam. .. Kygo poteft Deus com- prehendi. 2. Juxta Auguftinum Epift. 119. Zl t lud comprebenditur , quod ita totum «idetur , ut nibil Yidenti ejus lateat videntem 5 atqui-Deus ita videtur, utni- yiüt d hil ejus lateat videntem ; ergo.. Min. patet. quia As non poteft Deus claré videri; quin Iu Chfï' tur totus. Vf;vmul videa- " REsPONDEO 2d 1 (ä n . dift. Apoftolus fequitur ii . Deum, ut comprehendat fumendo Tó compre- TO hendere pro apprebenderé. c.- fumendó pro COgTüe ju m!l!f lione comprebenfroa. n j ld s. dift. Claré videtur Deus totus tealiter. jl MW c. formaliter. n. vel fubd. quoad przdicata prz- g cipua conftitutiva Dei ad intra. c. q uoad ompia TA ln Pradicata relativa ad extra. n. Q1]1 "E 336 DISPUTATIO IV. ü O2]JIC ITUR g. Contra fextam conclufio- | 0 I 31 ( nem Quod eft maximé fimplex, non poteft vi deri inequaliter; fed Deus eft maximé f el'g (gp0N fimplex; ergo. Mj.prob. quod eft maxime fim- plex, non p At oteft dividi; ergo nec videri inz- «ndo | cu m talis cognitio revera' effet ali- g v qualiter , 2. Inzqualitas intui- qua divifio intentionalis. Ó Verbi tive vifionis repugnat ftatui Deatorum ; ergo n Ui y l non datur. prob. amt. Repugnat paci interne, sii d quz illi ftatui eft effentialis ; quia ille , qui im- T Deum, defideraret videre perfe&ius videret TL Deum perfe&ius , & fic non expleretur ejus g,t RY defiderium. Ergo. —Maj. ?zd; þrob. dift. quod RsesPOoNDEOZdI.h. st eft fimplex, non poteft dividi realiter. c. inten- tionaliter ac formaliter. n. iDiterin — d. 2. n. a.ad prob. n. a. Quia Beati plusnon UT poffunt appetere, quàm illis inditur appetitus; s ol dum illis infunditur lumen glorie; cüm enim p ignoti nulla fit cupido , appetitus naturalis non u poteft ferri in bona Divinitatis abfcondita , & MTA Jicét Beati fciant , fibi adhuc aliqua effe abícon- i?ndendam dita, tamen ea non appetunt, quia appetitus Dts h non habet ordinem ad illa bona adeoque nec motum ; ordinem non habetimprimis ?nnatum , Ull]p g Wf 1 quia Deus hunc dppetitum non indidit, maxi- mé cum ferretur ad aliquid impoffibile; non eli- AHm M i [l citum ,, quia in illo ftatu nullus dabitur appetitus Y nifi rationalis; effet autem irrationale, fi vellet appetitus. impoflibila appetere , fcilicet infini- tunra&u, aut obje&a non proportionata fuis qlllïc (rmm | meritis; hinc neceffarió ille appetitus in men- -tnc f?it; : w l fura ;peritis prdpoxitionatz.i quie Os]1r- t / ! DE VISIONE INTUITIVA DEI, 337 H Ug O5 J1iciTUR 6. contra eandem. Matth. 20, lþlex, l omnibus laborantibus quamvis inzqualiter me- : n rentibus datur cqualis merces , nempe denarius inun diurnus ; ergo idem faciet Deus in Beatis. Mi j f Md d RESPONDEO I. C. a. dift. c. Idem fäciet i Deus dando omnibus equaliter vitam eternam, luälluww, c. modum vite zternz. n. S. Auguftinus Serm. OPtm 59. de Verbis Domini c. 4. ait: Denarius ille vi- BI la eierna ef? , C in vita eterna omhes equales erunt., Ue,q l Quamis enim meritorum dicerfitate fulgebunt ,' alius TTet Vib 169s alius minus ; quod tamen ad vitam «eter nam per- TOQL lnet, equaliserit omnibus ; "on enim-alteri long ÍU$ a alteri brevius , quod pariter fempiternum eft. D. GRE- di.qu) GORIUS NAz. orat. 4o. putat ; etiamfi Jaboris ' ! c- j nten' 1 plus contulerint, qui priores ingreffi funt vi- neam, non tamen contuliffe ille Paterfamilias refpexit. plus voluntatis, quam f st p RzesPoNDEo 2.dift.a. Datur &equalis mer- m a ces ad oftendendum, totam menfüram & ratio- Lorqs nem meritorum ultimó petendam effe ex volun- ondit,i tate Dei vocantis & trahentis, non veró ex vo- ([o d luntate currentis aut volentis hominis. c.. ad o- 1b ftendendam ipfam zqualitatem pr&mii. n. . Vo- eoqi l- lu Deus hac parabola oftendere, nullum ho- isinit minum poífe gloriari ex opere , quia nihil eft dignum. i, E Deo. Hinc & Salvator concludit premio , nifi dignificante & vocante ^ nl parabolam hac claufula : ;Multi vocati , pauci eletti. Nec ob- pappefffw -j at, quód non omnia in parabola ad hanc expo- fiüionem quadrent; quia S. Auguftinus l. 23. iil conftra Fauftum c. 94. ait : u - Sicut in. cytbaris mon quidem omnia que tanguntur, canorum aliquid refonant, siym?" Jtd tantiun cborde ; - - ita in ill is Propbeticis narratio- (]! D.iiinar: Tratt. de Deo. nibus j 338 ^-"DISPUTATIO nf. f bus aut aliquid jam fonant fignificatione futurorum, aut du t fie fi mibil tale fignificant , ad boc interponuntur , u illa fignificantia tanquam fonantia connettantur. jl 713 eY O]J1cITUR 7. contra feptimam conclufio- jgrit J nem.' S. Auguftinus in l. de cura pro mortuis geren- Mdv « q da negat mortuos viventium habere notitiam ac curam, C. I3. fic ait: Si rebus vircentium intere[- j lao Y sut G ent anime mortuorum , €9 ipfe mos , quando eas vi- loqueventur in fommis ; uí de aliüs taceam, d fcant demus , àl 1 me ipfam p ia Mater nulla noéte defereret , qu& terra marique Jecut aeft, ut mecum viveret. "Abfit enim, ut y oj ATA fatta fit vita feliciore crudelis usque adeo , ut. quando aliquid angit cor meum , nec triflem filium confoletur TM iexit unicb , quem munquam «oluit mefTum vi- winpt ! queim d. dere. Item ex Pfal. 26. ad illa verba : Pater meus rjnui &g mater inea dereliquerunt ne , fic argumentatur : h vjj m uia ergo nos dereliquerunt Patres noflri, quomodo no- firis curis & rebus interfumt ?. fi autem. parentes non ia W ánier[unt , qui. funt alii mortuorum , qui noverunt quid agamus quidve patiamu r? Ex his ergo S. Auguftini verbis colligitur , Sanétos neícire ea , que 03 ]Ifl LU fiunt in terris, licét ad eorum ftatum pertineat. D REsPONDEO 1. S. Auguftinum hoctantum n dubitandó dicere non affirmandó. Ita refpon- ET det S. 'Thomas p. 1. q. 89.a. 8. C. duguftinus, in- At quit, boc dubitando dicit. Unde prewittit: ut volet Verum quia Augufti- d accipiat quisque quod dicam. 11 A nus c. 15. determinaté concludit his verbis: E ) PProinde fatendum efL , : nefcire quidem mortuos , quid- d bíc agatur, x Em RESPONDEN T alii ». dift. Mortui nihil $. C. IT fcium de vivis pet converfationem cum illi B) per / / ] DE-"S;ISIONE INT['IIT,IIVAV'DEI. þ3139 th, li lf ;l f: þer vifïonem in Verbo velalio modó n. Verüm Ilf nec ifte modus refponfionis mihi füfficit. -RzsPONDEO ei'go ^. dift. Mortui nihil XDcff. A. fciunt de vivis, nifi que voluerint fcire. c. quae voluerint fcire. n. S. Auguftinus tantüm vult Mim dicere, quód mortuos non amplius zangat cura i L hujus fzculi. Hinc quamvis non mult um Íciant, fciunt tamen ea, quorum ipforum aut Dei inter- Üllg, eftfciant. ta colligitur ex di&tis S. j litlm Auguftini C.13.ubiait: n putamus quietos , quos inquieta vi- UT ta vivorum follicitat ? Et c. 1 - W qu) 5. Po[Junt Spiritus mor- tuorum aliqua , qu& bí; aguntur , que nece[Jarium eft ! af eos no[Je , & que mece[Jarium non eft , eos non no[Je $ tf - NTRTUN mon [olum preterrita vel prefentia , verim etiam futu- va [piritu Dei revelante cognofceres ficut non.omnes bo- TU mines fed Propbete , dum bíc viverent, cognofcebanit , Qu nec ipfis omnia fed que illis e[Je revelanda divina provi- P TA LUA dentia judicabat. Ita S. Au R W guftinus, cui non du- bié refpondendo fubfcribo. p a, t O2]JiciITUR B8. contra o&aväm conclufio- nem. r. Vifio intuitiva Pauli fuit fübje&ta tem- ] PAl pori&mutationi ; ergo & vifio Beatorum. :9. An» yott 8eli quamvis habeant vifionem intuitivam Dei, s "u tamen (üt teftatur S. Thomas hic q. 12. a. 10. ad yin 2.) accipiunt novas cognitiones circa negotia j u u füorum clientum ; ergo idem locum habebit in Beatis. r 3. 9. Auguftinus loco priüs citato c. j i I5.teftatur, Beatos novam aquirere cognitio. f j nem de ftatu viventium feu per animas noviter in ccelum rece ptas, five per Zngelos à terra re- "i deuntes 5 -ergo vifio intuitiva augeri poteft, - ) . KESPONDEO ad 1. C. a. n. c, & paritatem W Y 2 H 340 DISPUT ATIO V. Wmf n Difparitas eft; quia Beati jain funt in æterniþate, nec illis opus eft ullo tempore. — Ad 2. & ad 3. dift. Accipiunt novas coghi- &a, que no n vident in [50) V]d tiones quoad aliqua obje dent inVerbo. n. Deus Verbo.c.quoad eaquz vi i prl " voluit potentiis anime re linquere fuam a£&ivita- g diu adhuc futurum eft tem etiam in colo', quam 1 tempus in ifto mundo. Ideo noluit omnia re- a effentia, fed voluit, ut a- velare San£s in fu liquoru m objectoru m notitiam caperent per fe er fuas potentias; qu&nam v ero fint ipfas & p ullus hominum determinare pote- h illa obje&ta, n rit: maximé cum Deus in fimilibus probabiliter fii ftantem legem , fed operetur [ non fequatur con juxta circumftantias meritorum & aliarum difpo- fitionum part iculares. Et verofimile eft, etiam | oris M in seternitate futuram effe fuccefhionem opera- tionum cir ca obje&a fenfuum , . qu& non viden- n tur in Deo; i ta tamen , ut ea fucceffio non re- M. Q u phy- &ib uletur fecundü m tempus extrinfecum fe ficum , utpote quod non datu r amplius; fed fe- Ql u metaphyficum, rl cundüm tempus intrinfecum fe caufarum & effe- uod confifüt in ipfi O ordine iufum &vuum fecundüm fe , & non relativé ad motum BIÉ fpectato. W corporis alterius, v. g. folis, aut cceli; i .. DISPUTATIO V. M n [ De Scientia Dei. 'ttq N hac difputatione queritur 1. An Deus A tf cognofcat omnia poffibilia & actu exi- I uté ex- N itïen—tia?,. ». An Deus futura abfol i üitu;a ' ' DE SCIENTIA DETL 341 ll ætemïmæ ftitura cognofcat in füa effentia , velin fuis QV t ideis , vel in decreto predefiniente , vel in u ipfis creaturis? 3. An Deus futuros actus li- [ beros videat in decreto phyficé aut morali- jrura ter przdeterminante , an veró in condeter- U füy minante ? 4. An detur in Deo fcientia me- li i dia ? VOl t 1] ven! QUJESTIO I Miare g Drobali ZAn Deus (;'ognojäat omnia. po[fibilia 6'99 atiu exi- . ffetitia , bonum, malum , negationes, uni- X 0pert m verlalia €» fingularia, &c. ? d ti OTANDUMI. Nomen /fcientie ex commüni m o £vl acceptione hominum fignificare quatuor ge- nera cognitionum. r. fumitur Jatiffin? pro quali- cefo o bet cognitione five fit certa five incerta, five evidens five obfcura, five difcurfiva five non ia P]ius; [] difcurfiva. | 2. Sumitur minüs lat? pro cognitio- pl ne certa & evidente, fed que comparatur per yun d difcurfum. 3. sumitur //ritti»s pro cognitione d ^ Certa & evidente, que tamen non aquirituür per J; f5 difcurfum, fed per fimplicem intuitum ope fen- fuum vel intelle&tüs. Sic dicitur dari fcientia primorum principiorum v. g. idem non 4 L poteft fimul e[Je &? non e[Je. 4. Sumitur f?rittif/imà pro ea co- 1 gnitione que non eft difcurfiva, nec etiam for- ) maliter intuitiva , fed comprehenfiva rerum in fua caufa. Sic non nunquam folent dicere ; fe d habere fcientiam omnium que comprehendun- f li l ) üm infpexerunt j tur in hoc v. g. libro, quam-p*»riïm 3 titu- pl ^ nisr UTATIO V.. 34 n i : titulum ac geheräles conclufiones 'ipüus libri, ex j quibus r eliqua facilé intelliguntur. dflnd' NoTrANDUM II Effe de fi de., aubd in al [ i Deo detur fcientia; fic enim v. g. Efther 1 4 dicitur : Domine , qui babes omnium fcientiaim , & 4 K g Coloff. 2. In quo omnes. Tbefauri fapientie &5 cientiee j fe id unt .ab[;onditi. Et Job. 28. .Deus inielligit oiam " NoT. fapientie ) &9 ipfe novit locum illius ; ipfe enim wj u nes mundi intuetur , €g .omnia , que .fub celo funt , Jtem €. ult. Scio quia mulla latet te cogi- m vejpicit. up te tatio- ventfni NoTANDUM tr11. Varias affignari proprie- atl tates divine ícientie , per quas diftinguitur à u j fcientia bumana. GowET enumerat duodecim. cqntt'rzg . quód obje&um diving fcientie fit ipfe Deus jt, ld j & füa effentia. ». quód Deus non cognofcat ob- agl jecta per fpecies, aut per effe&us , fed per füam- i met effentiam. 3. quia non per difcurfum üt ho- N mines, nec per fücceffionem operationum, üt Angeli, fed per unicum fimplicem contuitum RU d omnia cognofcit tam conclufiones quàm princi- pia. 4. quia fcientia Dei nunquam eft tantum ha- r bitualis fed femper aétualis , quia intelligere eft )u5f ipfum effe divinum. 5. quia Dei fcientia eft uni- tanff verfalis fe extendens ad omnia genera , fpecies, quig individua , & intima predicata entium. 6. quia "t eft infinita & inperfcrutabilis juxta illud Pfalmi : ffïlqam j Mirabilis fa£ta eft [cientia tua ,. ex me , confortata eft, li & non potero ad eam, . 7. quia eft certiffima & in- t p fallibilis. 9. quia eft feecunda, ad intra producens Tin mundum & ícientiam tam Angelicam quàm hu- ET manam , & artes beftiarum &c. 9. quód fit uni- &t IO. formis , quia eft immutabilis ac invariabilis. Ut quia DE SCIENTIA DEIL 343 ! hbm, quia eft caufà rerum non tantüm dire&iva ficut inhomine contingit , fed etiam effe&tiva. rr. QU quia eft independens à rebus , prout eft depen- 'fïher li dens fcientia humana, quz caufatur à rebus tan- UM ii quam obje&is imprimentibus füi fpeciem. r». quia non eft accidens ficut in homine vel An ge i 41 lo, fed eft ipfa fubftantia Dei. lhtir Q NOoTANDUM I1v. Scientiam divinam dividi in nece[Jariam &ccontingentem, — Nece[faria eft, quae VRT gx non potuit non convenire Deo; cujusmodi eft qua terminatur ad eífentiam & predicata Dei Dropr neceffaria , & ad creaturas puitr d poffibiles quà tales. Scientia hec vocatur etiam maturalis. Scientia Odecin contingens vocatur, quz potuit Deo non conve- f Dens nire, & eft illa, quz verfatur circa.actus Dei t o liberos & contingentes , item circa creaturas lum amithe a&tu exiftentes , aut exftituras faltem fub condi- tione ; & hec fcientia vocatur etiam /ibera, mm, i NoTANDUM v. Scientiam Dei celeberri- Qntton ma divifione ulterius dividi in fcientiam fimplicis Vr intellizentie , &in fcientiam vifionis. — Scientia Jàn- Ytum J plicis intelligentie communiter vocatur illa , qua frtt d Deus intelligit res poffibiles àtt poffibiles abftrahen- yelcuti do, an fint vel fuerint vel future fint; aut qua t cognofcit alias veritates meceffarias abftrahendo . qu quodammodo ab earum exiftentia actuali. Per fl h fcientiam ojfionis intelligitur illa ,. qua Deus co: ii j Jl gnofcit res poflibiles üt a&u exiflentes , vel a&u ma&m exftituras pro aliqua temporis differentia. T d OT ANDUM vI. A Recentioribus admitti j Scientiam mediam inter fcientiam fimplicis intelli- i ]i gentie & fcientiam vifionis. Vocatur medía , i / [ quia participat aliquid de fcientia vifionis, & qma 4 aliquid DISPUTATIO V. 544. b] aliquid de fcientia fimplicis intelligentiæ; videli- Wüu li cetilla, qua Deus coghofcit a&us liberos poffi- f 'ï[umv biles füb.conditione futuros v. g. Scientia me- "fupà dia eft, qua Deus videt converfionem futuram Tyriorum, fiin Tyro predicaret Chriftus. Con- gj L verfio illa T'yriorum previfa, eft actus liber hu- MVE manus, & etiam actus puré po[fbilis, quia nun- qinpd quam pofitus eft, neque etiam ünquam ponetur ; .& eatenus cognofcitur per ícientiam fimpli- ype etu IU cis intelligentiz. Sed quia illa converfio: eft faltem futara füb conditione , ideo eatenus videtur iffo d mitioni per fcientiam vifionis. Ne igitur fiat confufio tl terminorum , dicunt Recentiores , eatenus hos .aQus liberos . conditionaté futuros videri per D. Jcientiam mediamn. ii SODICOT Deus cognofcit &ïvcompïelïändit gt O fe ipfum. PRoBATUR conclufio r. Luc. to. dicitur: tj tivum - INemo fcit , quis fit- Filius nifi Pater , &? quis fit Pa- ter mifi Filius. Hoc autem verum non effet, nifi ii ] loqueretur de cognitione comprehenfiva. Et n 1. Cor. 2. Spiritus Dei fcrutatur omnia. etiam profun- tf i .. da Dei ; nemo novit, que [unt Dei, nifi [piritus Dei. il la PRoBATURCconclufio 2. ex S.Auguftino, qui A l. 15. de Trin. c. 14. ait: ANovit omnia Deus Pater ! ye q WO ine ipfo, movit in Filio; féd in fe ipfo tanquam fe ipfum ; in Filio tanquam. Verbum [uum , quod, eft de "ag bis omnibus , que funt in fe ipfo. Omnia fimiliter no- hr vit & Filus , in fe fcilicet tanquam ea, que nata funt Y t de iis, que Pater novit in fe ipfo : in Patre autem tan- of , quam ea, de quibus nata Junt , qu& ipfe Filius novit in wuml je ipfo o D ICO II. Deus cognofcit etiam entia ra- t tionis, ,DE SCIENTIA DEL 345 lii Ti ^ tionis, quae ab intelle&u creato fabricantür'; -ea M tamen nulló modó efformat. A m Simili modó co- gnofcit univerfale , nec tamen facit univerfale, fiti dU PRosATUR conclufio 1. S, Thomas | X Con hic q. r 14. 3. 9. ait: Deus cognofc CUb ommia , que funt in po- tentia creature froe attioa ffoe pa[froa , Jfve in potentia 5 M Qif opinandi €9. imaginandi. D t Ergo cüm omnia predicta fint in potentia imaginativa homini j nv«g tione erunt in intellectu divino. $, eadem ra- Ia PROoBATUR conclufio », Non eft imþerQ 1 Yi fectio habere cognitionem ac fimilitudinem co- £ eonfi gnitionis imperfecte ; Fents s ergo talis cognitïio eft at- tribuenda Deo. ll a DICO III. Deus cognofcit negationes en- tium & peccata : 'in perfectione feu reCtitudine yeemdt oppofita, ríon.vero in fe ipfis. PRosATUR conclufio. IN OT egationes & pec- cata formaliter talia non habent aliquod effe pof- mfb fitivum; ergo neque poffunt habere aliquam fui at ideam. Ergo neque poffunt cognofci üt funt f E in feipfis. prob. c.. Idea debet effe obje&to fimil- fj pm j u D lima & ejusdem nature cum obje&to; adeoque cüm aliquid pofitivam non poflit effe ejusdem üünMUi Dur Pt naturz cum pura negatione, non poterit nega- tio reprefentari per aliquid pofitivum. ii DICO IV. Deus cognofcit o In p f lia tum preeterrita tum a&u exiftenti d. ia poffibi- fmiir? / PROBATUR conclufio. Deus omnia poffi- u bila poteft producere vel a&u produxit; ergoil- du ! j la cognofcit. — rt. patet. quia ex poflibilitate ef- !m* W: ecuum in philofophia demonftratur exiftentia caufe primz. c. prob. uidquid Deus poteft ] ii Producere , illud etiam cognofcit ; ergo. Hewc t 3 ratio k i 346 LQD ISPUTATIO V. i i j ratiö. eft S. A,ugujftinix ]. r2. de Civit. Dei c. 26. j ubi ait: Jnuna Dei fapientia funt immenfi quidam : n & infiniti tbefauri rerum intell igibilium, in quibus funt j j : omnes. invifibiles atque. incomm utabiles rationes verum , que per iflam fatte [ etiam vifibilium & mutabilium , d j funt ; quoniam Deus non ali uid n eJCiens fecit , quod. s u : ] re&t dici potefl ; porro mec de quolibet bomine artifüc l Mi jens fecit omnia , ea utique fecit que noverat. DICO V, Deus cognofcit etiam omnia fin- WPTIG ) Vsbl gularia ac individua entium quamvis infinita. qtem dj Conclu fio videtur effe contra Ariftotelem. Eccl. 39. v. 24- di- mumeti PROoBATUR autem r. D citur : Opera omnis Carnis coram illo. -- à.feculo usque w tetd rabile (id eft , no- in. fculum refpicit &2 nibil eff i Vidit Deus cuncta. Pnog vum ) in con/peCtu ejus. Gen. 5. w Du qua fecerat, & erant d lde bona. Job.98. pfeenim & omnia qu& fub celo funt , ve- sf um fines mundi intuetur , fbicit. Chriftus in Evangelio : O mnes capilli capi- Ti t jis ve[tri numerati funt : - - nec capillus cadet in terram !u fine Patre veftro. Heb. 4. JNon.eft ulla creatura in- vifibilis in con[pettu. ejus , omnia verà muda £5 aperta. yretat m funt, oculis ejus. PROBATUR conc lufio 2. Aüthoritate & ra- NT nj tione D. Thomse p. 1. q. 14. a. 12. C. ait : Cogni- tio cujuslibet cognofcentis fe extendi - fecundum modum . IT . fpecies enim fen- i forme que eft principium cognitionis i Mfunt ( . fibilis que eft in fenfa , eft [militudo Joliun, unius indi- vidui: unde per eam folum unum individuum. cognofci N *f , goteft : [pecies aut em intelligibilis intelle&tus noftri, ejt M fümilitudo vei quantum a d naiuram [peciel , que eft par- Q unde intellectus m üicipabilis à particularibus infinitis : nofler per [peciem. intelligibil em bominis cognofcit quo- 1 ( füd. tamen n inquantum "t daimmodo bomines infinitos 5 difiin- DESCIENTIA DEL 347 diftinguuntur ab invicem : , Jféd. fecundum quod commu; mþ ! Mil nicant n natura [Deciei : propter boc quód fpecies intelli- A gibilis intellettus noftri IH f & mon fanilitudo bominum quan- ium ad principia indio idualia , Jéd. follm quantum ad I fj principia [Deciei. Effentia aut Ü ! duj em divina , per quam iniellettus. divinus intellizit , eft Jünilitudo [ufficiens 0- hm mnium que funt , vel e[fe polJunt I Amon folian quantum mmniüm.ï ad principia communia, fed etiam : wantum ad principia propria uniuscujusque.. Unde fequi Ü u r quid [cientia Dei Iu J extendat. ad infinita etiam fecundi 1 l, n "m quod funt. ab in- vicem diftintia, Similia habent T numeris. Patres ldcisä in- At DICO VT. Deus cog Dofcit etiam futura tam neceffaria quàm libera, t CU ROBATUR conclufio r. Dan. c. ]i tur: JDeus eterne I $. dicï-' qui abfconditorum es cog Witor, qui ijv mofWi ommia) antequam fuant. . Et Pfal. I38. Omnes p ü d vias meas previdifti ,. tu cognovifti omni novilJuma C antiqua. bt PRoBATUR conclufio 2. Deo omnia fünt Tj i prefentia ab sterno; ergo etiam videt futura. "Int. & c. prob. autho ritate Patrum. Sic v, . gt Auguftinusl. 12. deCi V. ait: JNon more noftro quod r pl futurum eft profpicit , vel quod prefens ef! afpicit , vel: j t quod prateritum eft ref) icit ; neque ejus intentio de co- Bnitione in cognitio nem ird ; 2 mf , in cujus incorpeo intui- utür i Iy £u adfunt cuntta que novi . p a | DICO VIIL Deus co " gnofcit omnia condi- | me: ! tionaté futura, i j iiVe non. five condiFio aliq'uand—q ponatur j PRoBATUR -concluüo., Deus predixit a- if iqya conditionaté futura , quorum tamen con- : ' j Mll ditio nunquam fuit pofita ; ergo pravidet illa, | W - Znt. 348 DISPUTATIO V. TU ! Znt. rüb. Sic 1: 1. Reg. 23. predicit Deus Da- ) (Ham vidis per Ceilitas prod itionem, fi in illorum ur- "j be remanfurus effet ; dum enim David Deum ülosüD interrogat: ff defcendet Saul , ficut audivit fervus tuus? ( j refponfum tulit: Defcendet. Roganti iterum; Si, nl if & & viros qui fzmt mecum in ma- tradent qmne voiri Ceil L H qetia nus Saul? refpon fam eft: Tradent. Quo audito Qn n furrexit David & viri ejus &c. adeoque-conditio li af non fuit pofita. 9. Chriftus Math. 11. predixit qute futuram Tyrioru m &Sydoniorum pernitentiam, Adl ibus patraret eadem miracula, fi ipfein illis urb fufm d quz in Galilza. Sic enim ait : L2 tibi Corozaim ! - fiin Tyro &2 Sydone facte fuif- gt «xe tibi Betbfaida! quia olim in cinere. v a ent virtuies , que fa ( funt in vobis , a Qu & ciZicio penitentiam egi[Jent. ) tpoo Solvuntur Obje&ipnesï. d d at : OsrciTrURri. Contra fecundam conclu- fionem. Si Deus cognofceret entia rationis & d u t011 univerfalia , tunc eo ipfo faceret ens rationis, aut univerfale; fed hoc non p oteft fieri; ergo. n pote ft cognofcere univer- niipe Maj. prob. Deus non t fale , quin in fe ipfo efformet fpeciem ac ideam univeríalis fuo objecto fimillimam ; atqui hoc hi 9. S D eus poteft W eft facere univerfale ; ergo. cognofcere univerfale , tunc eo ipfo poteft et- ! tionem au t ideam confufam ; i ijam habere cogni atqui hocrepugna t; ergo. Maj.prob. ldea uni- » tD verfalis in Deo debet c ffe fimillima cognitioni n confufe humang , & ejusdem nature cum illa; hi ergo etiam haberet cognitione m confufam. J f- -« JARESPONDEOadI.n.Maj. 4 d þrob..dift. eff:ä at j | DE SCIENTIA DEI 349 D matideam fimillimam tendentem in gdgnitim;lem .]Omm ll Àl D humanam. c. tendentem in objectum cognitio- Ti » tionis humanz.n. Tunc folüm daretur imperfe- &io, fi Deus aliquid fingeret circa ipfum objettum m d UL f cognitionis , aut fi idem obje&tum obfcuré co- gnofceret; hoc tamen non fit per cognitionem Aotglfo W 11 univerfalis , quia per hanc cognitionem Deus non tenditin objettum cognitionis humanz , fed n in cognitionem bumanam confufam tat ut eft in fe. & quam reprafen- M. ! Türi - 4Ai. 2. dift. Maj. Po ] Ortgt teft habere ideam con- fufam fic dictam refpe&tu obje&ti humani & co- fidefi) gnitionis humanz. c. talem refpeétu obje&i di- T vini aut cognitionis divinz. n. Idea qualiscun- que, qui dicitur confufa, folüm dicitur con- fufa refpe&u obje&ti, in quod tendit intelle&us cognofcentis; Deus per ideam univerfàlis foliüm tendit in cognitionem hominis , m eond: & hanc' reprz- fentat ut eft in fe, adeoque refpeétu hujus non yotonst fatO0 eft cognitio confufa; in obje&um veró reale non tendit períhanc cognitionem , adeoque et- r; a iam refpe&tu huüjus objecti Deus non habet co- o uniyet gnitionem confufam, nifi materialiter tantüm, « t in quantum habet eam ideam, quz fi collocare- atquï th tur in homine ; à quo refertur ad jeUs potel: le, vocaretur & eífet confufa. obje&um rea- o ] BJICITUR 2. contra quintam conclufio- u nem. HrrRoNYMvs ad z. c. Habac. expreffé f negat Deum minuta quazque cognofcere ; ergo. ( glïl 4dni. frob. ex his ejus verbis : D "bjurdum eft , ad ) Cum ]Lg boc Dei deducere Majeflatem , ut. fci at per momenta fin- i guia , quod nafcantur culices , quótve moriantur ; que j a? einicum, que & pulicum &2 mufcarum fit in terra mul. titudo j ) 350 'DlsäüTAfmö V. titudos quanti pifves in aQua'nät&üt, & quz: de minori- D bus majorum predecedere debeant. Exgo. i RzsPoNDEO n. a. ad. prob. dift. Dicit hoc u d effe abfurdum , ut Deus habeat talium fcientiam ' n providentie humanv , ac fiftendo in ifta fcien- ag D tia. c. eam ordinando ulterius. n. S. Hierony- I W mus tantum vult, indignum effe Deo, ut Deus sim L de iftis minimis quafi ratione fui curam gerat, w ii aut eorundem fcientiam quafi ratione fui exqui- [j rat ; munquid enim de bobus cura eft Deo? üt ait A- f& poftolus. Interim tamen Deus, qui in iftis ni- ícientià reperit , in iisdem repe- jantr hil dignum fuáà iO. rit rationem medii ad fuum finem ultimum, con- & ob hunc finem de iftis mini- i gruentem Deo, ial mis Deus curam gerit, v el ut magis proprié lo- m ) quar, per ifta minima Deus curam habet homi. DN nis, & fue gloriz extrinfece. O5]ICITUR g. contra ultimam conclufio- a. r nem. S. AuGUSTINUS l. 1. de anima & ejus Ws origine, ad Renatum ? c. 12. fupponit, Deum yuro ] , quod non eft futurum; licet T d non previdere | ( !l t alioquin pofita aliqu 3 conditione futurum effet. . ipfa exinamitur , om nino prejcientia , 11 Quid, inquit , fimuj fís quod prejcit ur, non erit ? quomodo enim reGt?. dici- quod non eft futurum? 3 £ur praciri futurum , dift. S. Av cvsTINUS füp- lC RESPONDEO ponit De um talia non previdere prefcientia ab- ; K conditionata.n. S. Auguftinus tantüm foluta. c. i arg umentatur contra Pelagianos, qui , dum vi- db dmittére przfcientiam futurorum con- debantura ditionatam, reipía tamen admiferunt abfolutam, dum ob merita taliter conditionaté previfa Vo- m aut damnari: contra luerunt paryulos falvari hos j U DE SCI"ENTIA DEL 351 i lj hos ergo' ait; talem prefcientiam nullam effe, fundantem fcilicet p cenas aut prémia, quz ver- | DiCif hoc fetur circa objectum nunquam exftiturum. Et M n hoc quoque refpondendum eft ad S. Fur.c gw- W.a It TIUM, qui l. 1. de veritate predeft; fic ait: Nz- Vifon, que enim Dominus verum omnium con D ditor facienda pra- fcüfet , que facienda non e[fent ; Jcitmus mamque pra- ( ! Jeientiam .Dei fic e[Je veram ,. at ] Telins ue z'ncommumbz'lgm, !t ut que futura pre[cit , veré futura fint. 1N OBJICITUR 4. contraeande m. Futuracon- !t tingentia quando que in Scripturis predicuntur n t dubitanter ; ergo ea Deus certó non novit. Zr. l) ( jrob. Ezech. 2. dicit Deus : J mip- re Sj FORTE cel ipfi audiant, Jer.26. INoli fubtrabe verbum, fi FoR- Vr TE audiant. Et Math. 21. Ferelu niur forté filium meum. Ibidem c. rz1. ahe&ïm 5i in Sodoma fattee fuilJent virtules , que in te , FORT E manfi/Iet in bodiernum teond dim. Ergo. tim d REsPONDEO n. a. ad prob. dift. Utitur Scri- ]t, Dut ptura his terminís ad denotandam rei difficulta- u J tem aut incertitudinem fe tenentem ex parte yum dl hominum. c. ad denotandam ignorantiam divi- ]æfamm, nam.n. S. GREGOR IUs Hom. 18. in Ez. putat ; u d his formulis fignificar i difficultatem maximam fe p tenentem ex parte hominum. HigROoNYMUS us d Veró in c. 26. S'er. putat, fignificari incertitudi- ä fj C nem fe tenentem ex inftabilitate humani arbitrii p quoad propofita in futurum , cuiinítabilitati & j ], incertitudini noluit prejudicare Deus, jf il j ) ii QUJZSTIO IL J ]W j;! ) j 41n Deus fumm aij;lutä exflitura cagnofcat iä; "us ) 952 DISPUTAT 10 V. j j fua. effentia , oel in Jüis. ideis , vel in. decreto "l jn predefiniente , vel in ipfis creaturis ? : jiu TANDUM I. C ertum effe apud "Theolo- NÉ os Deum cogno fcere fe ipfum & [ua attribu- i. d du ta in fua e[fentia , quia nu llum aliud fingi poteft « i medium, in quo Deus fuam effentiam cogno- R q d fcat, nifi ipfius pro pria effentia, ficut e nos t dnque :uxta dicta in Philofop hia cognofcimus noftras o s. Volitionem, cognitionem, qulhatut animi affectiones v. Yora. voluptatem , dolore * m &c. per ipfam effentiam harum affectionum , üt funt in nobis. a d 25 UT NOTANDUM II. Certum pariter effe apu "'Theologos cog nofci àDeo entia po[Jibil ia in e[Jen- t cterno Deus nullum aliud po- sm d tia divina, quia ab trusli tuit habere medium cogn ofcendi alterum mun- fuam e ffentiam. Solümquz- iiu dum poffibilem nifi ftio eatenus eft, utr üm Deus cognofcat poffibi- t lia in fua effent ia tanquam in c4 ufa entium potfi- 3 u bilium, an vet ó tanquam in /pecie repre[entante i fl omnia poffibilia ? qug ip fa queftio facilé com- NT dicatur, qu ód Deus entia pof- (t, lanari poteft , fi fibilia in ratione poffibil itatis intrinfzce videat in Vi m in fpecie reprefentante il- T fua effentia tanqua vero eadem in ratione poffi- la poffibilia 5 uod iil bilitatis extrinfe c& videat in fua effentia tanquam j Aj , quia poffibili- in caufa poffbilium. — Ratio eft DT tas intrinfeca. rei in noftris principi is nihil aliud il pugnantiam terminorum, i AT dicit, quàm non re l eft effentiam rei, qu g utique debet reprefenta- tanq divina per propriam imaginem ter- ä il ri in effentia ininorum : poffibilitas econtra extrinfeca dicit l VU dependenter à caufa, que i producibilitatem rei-- utique 4 ] 'D E-S C'I-ENT,NIA D E I. 353 Il diy j li Ài utique producibilitas co'gnofci non poteft cognofcendo caufam in ratione caufm.. . ^if 1 T , NoTANDUM.r:. Sola m hic füpereffe quäe; ftionem de entibus abfolu? futuris. - JUairi Et ftatus "i lo f quzeftonis eft, an Deus talia entia aliquando exftitura cognofcat infpiciendo füam e[fentiam mmwgn Ww an veró infpiciendo füas idezs , aut in fpiciendo Ti fuum decretum predefinitivum. creandi i an denique infpiciendo ipfas creaíurag lla entia; VN U immediatum obje&um füz vifionis. MT j NoTaAaN»DpuM rv. Poti |: flimüm controver- fiam effe in eo,- an poffi D bilia & futura co no- l:efïe qu Ícantur àn decreto predefiit. iv0 , n Priorem fententiam defendu an veró in fe ipfis g ld nt Thomifte; po- fteriorem autem multi ex Re RU t NETUshic n. 46. dicit: centioribus. . G.o- Yiliqu. Hæ/(: qua[lo magni ponde- ris eft . ex ea fiquidem tanqu am €x pracipuo fundamen- [ to dependet. bofitio wel defir ucbio Atüm o J[cientie medz'æ.l Si enim Deus non cognofcat res im mediaté in sE ts Jéd fülüm in s & 19 s0 & in fua IPSIS, ac]e eot e[Jentia, & in OMNI- POTENTIA Lanquam in cau(a (cüm illa non f cau- ena p Ja rerum , . mift z determinata G ap, il t plicata per diving, *oluntatis decretum ) manifeftum eft , futura. contin- natet gentia none[Je cognofcibilia ab intelle&tu o Ü divino ihdepen- denter à decreto ,. && fismo vationis ante edente ; & fíc qrun l vacat [cientia media » qu& eft cognilio futuroru u tonatorum ante dec retum.. lta Gonet.- t condi-. yi d .. DICO L. Deus co gnofcit entia þqyz"l:zlza ii quoad rationem poflibil j l n itatis intrinfece in fua ef-- g ientia tanquam fpecie re E prefentante effentias re- 1gin€ jl l : i D rum poflibilium l ! l l Ü ; quoad rationem vero.poflibi- jl litatis extrinfece Hüfüa W D Caufa rerum. cognofcit. g in fua effeptig üt í W Deb. | D.mort. Tratt. de Z Tie H 354 DIiSPTUÜATIO V. QWM Pao$aTUR conclufo. JHac ratione o-. jt licari , qu mnium optimeé poffunt omnia exp ff (b E c fententia j Occurrunt in hac materia j .ergov: he i ä eft preferenda. g vt DICO II. Deus videt entia futura in faa ef- ntüm, àt repre[entante en s in ratione for- fnprt fentia ta lla temporis dif- s d mali con ftitutiva entis creati proi ferentia, quod in ferie c aufarum apud homines ;efpe&un antia di anteriores vocari poteft futurum. um PRaozATUR conclufio. Deus videndo en- u tia futura nihil aliud. vi det, quàm formalia pr&- entis futuri quà talis; fed ens DI( dicata coníftitutiva of uturum qua tale con ftituitur per praedicata ipfiin- i a trinfeca cum re fpe&u effentia li ad a&tionem crea- temporis; & hsc o- o m tivam & ad differentiam futuri mnia preedicata videntur in e fTentia divina ütre- veldii ergo etiam entia fu- ho refentante hezc preedicata; ffentia divina àt re- hus die tura quà talia vide ntur in-e refentante ens in r atione formali conftitutiva eltn sedicata, per Wif entis creati. Maj. patet. quia per ea pr ju:e res'conftituitur , per eadem etiam cogno- Vlm , membr. etiam patet ex €os v fcitur. Min, quoad 1. uia his folis predicat !s habitis habetur ens üt 3 condittin&um ab ente pur? po[fibili, & àt pofitum "A0f ó folis prae« j in /latu creato futur i temporis ; his ver .f:dem f dicatis non habit's non habetur ens üt condi- Ü Tf " & pofitum in fta« ftiné&um ab ente ur po[fibili ) E()gn tu creato futuri temporis. L] Min. quoad 9. membr, H ntrinfeca rerum evi« är ob. Omnia predicata 1 1 denter repre fentantur ;n effentia divina ; ergo 1 TUf dicata relativa Y lj etiam illa prz futura in fua ens- "n . D,,ICO IIl '.Deusvidet entia / DE SCIENTIA DEIL 355 i t l éffentiaüt connotant ? Ug creandi entia. i T e decretum pl'æ.däfihitiïfum PROBATUR Conclu fio. Ens creatum ut con- diftin&tum ab entepure p o[fibili in effe rea] Wtf tat per effentialem refpe ? conno- 1 l 1 um decretum divinum jradefnitivum ; ergo . etia m idem ens creatum in I effe repre/eniativo effenti € diving connotat de- lia cretum divinum predefi nitivum per effentialem refpectum; atqui fi ho C decretum connotat ef- fentia divina , tunc uti Videnboa tura in fua effentia ü que videt Deus entia fu- : p ergo. t connotante decretum; fs feday tf "DICO IV. Hinc : licét Deus entia futurai cognofcendo neceffarió A dU dum connotati fuum - dec etiam videat per mo- n retum pradefiniti vum , m non tamen videt entia futura in ipfo d ecreto predefinitivo tanquam : 7 edio cognitionis. m etut PROoRBRATUR conclu hm i. Q uando cognofci- mus diem hefternum , 6 Confit ceffarió fimul diem hodi ognofcimus quidem nez at j ernum per modum con- "s, non tamen eo ipfo cognofcimus diem fiam o hefternum in ipfo die Mu Cognitioni. Itemdumc hodierno tanquam media. | ognofcimus obje&ta con-- [ qr a notativa v. g. prandiu m, patrem vtp Jl creatorem , & fimiles terminos , dominum, cognofcimus Wl l l quidem neceffarió cum his terminis jl tata, nemo tamen dicit ipfà conno- » quód terminos conno: iab tàtos-cognofcamus in ipfis terminis connotati- TL 4M J l vis. Er o fi decretum Jl —— divinum predefinitivum ii precifé habet ratione m connotati ad formalia (1J — conftitutiva entis fut debemus dicere , uri, üt oftenfum eft , non l " i j to quód xcognof(:.amus» eptia fü- u üü.ufa;inu iþ,fo decre Z2 DICO 356 .msrv'rn'rio V. ggt" j It A. DICO V. Deus cognofcendo entia futura J l À j j / in fua effentia fimul quidem cognofcit fuum de- jj , j | j cretum per modum connotati üt prioris per fi- J ( futuro; ita tamen , ut de- cnum rationis ente äävæ ün cretum precif: & dicat prioritatem ad ens futurum gt in ratione exi/lentie attua eS Y li;, non veró in rati-onev ii e[Tentic. lul ^ "PnosaATUR conclufio. Effentia entis fu- Poo bje&ivum & effe turi habet fuum conceptum o iliber reprefentativum in effentia divina independen- f inir ter ab ullo decreto divino ; & ipfum etiam de- li termino tantüm habet (icidea cretum pro fuo forma fe t exiftentiam a&ualem , feu refpe&um creature DO ad a&ionem creativam ; ergo decretum divi- ture ad ens * (ng num precifé habet prioritatem na 3500 futurum in ratione exi/lentie attualis , non veró i fi decretum divinum mv in ratione effentie ; atqu. . u nullam aliam habet pri oritatem , tunc etiam dtes ] nulläm aliam Deus cogno fciþ in fuo decreto. w ht gICO VI. Effe reprefentativum eiï'entiæ yela rafentat entia futura, depen- Iu diving , quo rep a Teftti det partim ab inf u fficientia veritatis objective fubfiftendi in fe ip fa extra Deum ; partim à fuf- l ln flentie fubfiftendi in fe ipfas tf ficientia divinz e ^ adeoque volentis repr& fentare in fe omnes ef- Ti li fentias re rum poffibilium ab intrinfeco.. Jufio. Divina effentia ne- ü PROBATUR Conc ij que eft caufa effentiarum poffibilium in effe pof- PROBf Wt fibili aut actuali contingente nec ipfe effentie poffibiles babe nt aliquam efficientiam in effen- i ergo effe reprefentativum effen- ! tiam divinam; tiarum poffibilium & ve ritatum actualium tantum T " depen- ] ,DE[SCIEN-TIA DEIL 357 D W y [ f ( : dependet ex eo, quód veritates obje&tivze five lii poffibiles five actuales non m ente, nifi in effentia divina. poflint recipi in alio QUIMT l DICO VIIL. Determinativum veritatis ob- t t je& ive future de Qty I) pendet in ratione effentiz necef- fürie à fe ipfa; in ratione veroó e[fentie contingentis à fua intrinfeca contingentia, & in ratione entis At &tualis à decreto divino creandi rem. um l PRoBATUR conclufio. A&us decreti divi- tl niliberi contingens dependet quoad effentiam à 10 etini fua intrinfeca contingentia; ergo idem poteft W dici de omni alia veritat 1] C'éatut te creaturz. e & effentia contingenf etum du DICO VIII. Efte repræfehtativum eiï'e;h— u u at tie diving, quo reprafentat veritates tum fu- , nvl turas tum poflibiles, tantam habet fimilitudinem m d cum veritatibus objeGtivis, quantam habet res Wt a fecum ipfa; hoc folo diferimine , quód hz ve- fio d ritates in Deo majori lumine, & cum unione ad perfe&iones eminenter m prefententur. ajores ac infinitasy ref m d , d PRosATUR conclufio r. Effentie rerum js oDj five fintin Deo five extra Deum , femper fünt parn nii ejusdem fecum fpeciei abftra&ivé cognite ; er- dl o neceffarió ille effentige üt exiftentes in men- : l t ortt te divina habent tantam fimilitudinem cuüm ve- f Uj ritatibus objectivis , ac res fecum i patet. ex dictis in Philofophia. pfis. dnf. lmmeffe PRosATUR conclüfio 9. Authoritate - S. UGUSTINI, qui totum difcrimen , quod in- , d Ea J tercedit inter cognitionem qua cognofcuntur res J in fe ipfis, & inter cognitionem qua cognofcun- Qul tur res in effentia divina, hóc modó explicat. u i £ 3 L. XI. 358 DISPUTATIO V. r L. VXI.xde Civit. Dei c. 7.ait: Cognitio creature Df í li decoloratior efl.in fe ibía , ut ita dicam ,. quam cum n nofcitur , velut in arte qua fatta eft. s JDei fapientia cog Ihni [ 1 J i. C. 29:0 ia bec aliter in. Verbo Dei cognofzun- "l (f tur ab Zíngelis , ubi babent caufas rationesque [uas , id J mmpot eft , fecundum quas fatke. funt , incommutabiliter per- J manentes , aliter in fe spfis 5 illic clariore. bic obfcw'z'ore w di cogn'itigng. welqt artis aique 'operum. jj WK 09j Solvuntur Obje&iohes. r p m - O38]ICITUR 1. contra primam conclufio- nem. . 1. Id non cognofcitur in effentia divina du Ui [ ( tanquam incaufa, cum quo divina effentia non W Qu ( habet neceffariam connexionem ; fed effentia non habet ne- yitis T divina cum creaturis poflibilibus qni dv N ceffariam connexionem ; ergo: Min. prob. Si 'effentia divina haberet neceífariam connexio- i tunc effentia tgiti -nem cum creaturis poffibilibus ; divina penderet ab his creaturis , & his deftru- Qure 1 &is deftrueretur fimul effentia divina ; fed hoc q W fiid , eft abfurdum 3 ergo. Maj. prob. ex eo , quia 'effentia divina non poteft ducere infallibiliter il 10 in cognitionem poffibilium , fi poteft abfolute L dari non pofitis poffibilibüs. ?. Cognofcere ef- (ntad ET fe&um in caufa, eft difcurrere ; fed Deus non difcurrit ; ergo non cognofcit ulló modó effe- EPT . &us poflibiles in fe tanquam in caufa. .Maj. prob. lg Cognofcere effe&um in cauía eft illum inferre MT ex caufa ; fed hoc eft difcurrere; ergo. REU REsPONDEO ad 1. tr. Maj. n. Min. ad prob. "t n. Maj. Dependere enim ab altero eft accipere ïïïïpüs .þxiftentiam ab gltg.ro. Caterüm non pofitis crea- m 359 DE SCI'EN TIA DEI. Mi | qmmülfml; creaturis -poflibilibüs. non poneretur quidem Deus , non tamen ideo , quià non ponerentur ( Mfz?: creature, fed quia pro priori ad earum impoffi- bilitatem jam procederet impoffibilitas alicujus perfe&ionis divine , puta omnifcientiz vel o- Wi mnipotentig. VUl d 2. n. Maj. ad prob. n. Maj. Quia cogno- fcere effe&um in caufà tantüm eft cognofcere intuitivé connexionem effectüs cum caufa. ! OBJICITUR 2. contra eandem. I. Si crea- ture poffibiles viderentur in effentia divina, | COCUS tunc effent obje&tum fpecificativum faltem ina- nta dj dzquatum cognitionis divinz; fed hoc non po- fenti n teft dici; ergo. Min. prob. Obje&um fpecifica- ( efonti tivum tribuit fpeciem cognitioni ,. & creaturz zne poffibiles non poffunt tribuere fpeciem cogni- i p tioni divinz; ergo. 4nt. quoad 2. membr. prob, 1 QD uod tribuit fpeciem cognitioni, facit, ut actus t df cognitionis dependeat ab obje&to; fedhoc crea- &t ture non poílunt in cognitionem divinam; m ergo. .2. Si creature poffibiles à Deo videren- p 88 tur in effentia , moverent intelle&tum divinum Tib ad fuüi cognitionem ;5 atqui hoc non poteft dici; i ergo. |Maj. patet. quia non effet alia ratio , cur Jgnofcere ! effentia divina reprafentaret poffibilia, nifi de- iL terminarent effentiam, divinam ad fui co gnitiq.- mj nem ac reprefentationem. i ResPoNDEo ad r. dift. Maj. Effent obje- Igv; ii ! &um fpecificativum cognitionis divinz per in- formationem. c. per caufalitatem phyficam. n. n Veritates poffibiles cüm non poffint fubfiftere li i I hu in feipfis, neceffario recipiuntur in effentia di- vina, quz fola ab &terno fübfiftit , & hoc eft y fl Z 4 l fpeci- DISPUTATIO "x-f.K; 360 p fpecificare cognitionem divinam per fui inforína- *2 . Ü ionem. Alia veró objecta fpecificant fuos actus Wæïm [ [ fiepe per caufalitatem pbyficam , in quantum vel g i imprimunt fenfibus fui fpeciem, vel movent in- " tentionaliter potentiam ad * producendäm prif " imüm fui fpeciem. (mi t * 44doe.n.Maj. Quia ','üt dixi , determinant g effentiam divinam ad füi cognitionem per infor- U sationem ob effentialem infufficientiam exiftendi extra Deum. Hinc in fenfu real nunquam ve- j i fmy p l « rum eft, quód Deus five in volendo moveatur eu fl ab alia bonitate nifi à fua, five in cognofcendo | T j 1ihoveatur ab alia véritate, quàm à fua effentia, iL licétin fenfu formali illa bonitas aut veritas ab- r Rf ftra&tivé fümpta non fit formaliter divina. $. li AU 'THoMAs p. 1. q. 19. a. 2. ad 2. ait;. In bis que ' solumus propter finem , tota ratio volendi eft finis ; && fs tlb boc eft, quoad movet. voluntatem.- - Unde ciun. Deus alia à fe non velit nifi propter finem , — qui eft fua boni- lil vtas, mon fequitur quàd aliquid aliud moveat «oluntatem dnt ejus , nifi bonitas fua : 9 fic , ficut alia à fe intelligit DI intelligendo e[Jentiam fuam , — ita alia à fe oult volendo mf m V bonitatem fuam. | Idem l. cc. q. 14. a. 5. C. ait: IDeus fe ipfum videt in fe ipfo , quia fe ipfum videt per Á e[Jentiam fuam : alia autem à fe videt mon in ipfis, fed in R ! T TU fe ipfe : 0s inquantum e[Jentia ejus continet jimz'lz'tudz'nem aliorum ab ipfo. df 1. Deus On]JICITUR 3. contra eandem. ) Auguü fimpliciter cognofcit entia poffibilia per effen- fsl tiam fuam, àt caufam; ergo diftinctio inter poffi- Qu bilitatem jntrinfécam & extrinfecam eft. faperflua. hi "Int. prob. D1o Nvstus de div. Nom. c. 7. ait: 4 novit Nque enim ea que funt , ex bis que [unt difcens. tvina UB]] ! [ DE SCIEN'TIA DET 361 i ] : ! divina mens, od ex fe &? in fe per caüfam , veruim oz : l mnium cognitionem , fcientiam , e[Jentidmque anticipa- Q ' ' J M | ' tam Cj antecompreben[am babet; mon quód per [peciem Jingula. confideret , fàd quod uno caufie complexu omnia Aleri ) ftiat. . Sic ipfam ergo cognoftens divina. fapientia omnia. novit. 2. S. AuGus' rINUS l. rr. de Civit. Dei i, de[räw c.7. aàit; quód. cognitio creature in' Dei Jf l Japientia jz't - velut in arte , per quam fatta ef? 5 ergo. ln o ARESPONDEO ad r. dift. a. Deus cogno- Ti fcit fimpliciter omnia in fe ut ca ( mye ufa rerum re- fpiciendo ad poffibilitatem extrinfecam, aut exi- u ftentiam rerum a&ualem. c. refpiciendo ad pof- it f fibilitatem intrinfecam & ad przdicata rei intrin-. Vff j feca. n. Dionyfius ficut & alii Patres tantüm i, $ voluerunt oftendere , quód Deus omnes fuas YT creaturas cognofcat. Id veró probant ex eo; n irn quia eas producit. Itaquetantüm loquuntur de creaturis a&tu produ&is. Hinc foteft fic diftinguis u Dionyfius refert cognofcibilitatem entium ad Yil n effentiam divinam üt caufam, dum agitur de T : medio probationis, quód Deus cognofcat res. c. ] dum agitur de medio c ognitionis, in quo Deus co- uj msdt gnofcat res. n. "E ld ?. n. fuppofitum , quód ea, quas cognoQ HW, Ícuntur in arte ; qu£ eft caufa practica, cogno- 1 fcantur in arte üt caufa praética fecundün poffi- bilitatem intrinfecam effectus. Hinc paritas ifta Ó I D. Auguftini potius confirmat noftram diftin- "T ionem; certum enim eft, quod faber ligna- ) ä Vi rius. non cognofcat arcam poffibilem poffibilita- te intrinfeca in fua ar r Gica. * te, quatenüs ea eft pra- ! fff ra eandem. D. T no- j QFEJICITUR 4. cont 1 $ MAS 362 pts PGT(*AXT IO V. " MAS dicit, quàd res tantüm cognofcantur in j leä effentia divina ࣠caufa rerums ergo ant. prob. l [ W Y. contra Gentes c. 49. fic habet: Effetts cogni- j &io fujficienter. babet ur per cognitionem. fue caufe - - « i at Deus autem eft caufa creaturarum. Cum igitur e[fen- g um tiam fuam pleniffanà cognofcat , oportet , quod etiam alia j cognofcat. Pro confirmatione hujus fuc affertio- s. nis adducit ver ba Drowvsri de div. Nom. c. 1Det 7. videlicet hec: Non. fecundum vifionem fingulis fé U immittit , féd.fecundim caufce continentiam [cit omnia. Ydem p. 1. q. 12. a. 8. C. expreffé ait;. Beatos o- titef mnnia videre in Deo tanquam in caufa. Manife- fu. flum eft , inquit , quàd fic alia videntur in Deo, fecun- trifed. diun. quod. funt in ipfo: omnia autem alia funt. in. Deo , I ficut. effe&tus. fu nt virtute in fua caufa: fi igitur vi- 2 dentur omnia in Deo , ficut effettus in. fua caufa. Dicit S. THoMAS, qme REsPONDEO. d. a. t d quód omnia cognofcantur in Deo tanquam in fincha cau(a arguitivé, et tanquam medio probationis. i à c. formaliter, et tanquam medio cognitionis. n. videri omnia in (i Senfus ergo D. Thomze eft, Deo, eó quod fit ipfe omniu m rerum cau: ía5.f Íttn enim eft caufa rerum, tunc neceffarib habet in lu i fe omnes perfe&tiones rerum, earámque ideas. of ubd veró formaliter non poflint. videri omnes l ) Q Cfeaturze in effentia divina tanquam in caufa re- ï»ï;entiam rum, etiam patere poteft ab obviis exemplis m fic v. g. ipfimet Adverfarii fatentur, quód fub- "t lunaria perfe&é non poflint cognofci cogno- Vd: Ícenlo virtutem aéctivam folis , quamvis virtus N ativa folis juxta ipfos fit caufa fublunarium. 1 1. Deus OsJICITUR $. contra eandem. BN t'fimul " fe ipum comprehendendo 'cqmplfehe,ndi omnes l DE SCIENTIA D E1 365 Ti at | omnes effectus à fe producibiles; ergo cogno: Ícit precifé omnes effe&us in fe tanquam in cau- ' EF E&Wr:g ] ! g fa. ant. patet 5 quia' nihil dicitur comprehendi, nifi cognofcantur omnes termini, ad quos fe ex- hi tendit virtus rei, que comprehenditur. ..9. Eo li L l J M modo unum in alio cognofcitur, quo.modo in - illo continetur; fed creaturecontinentur in Deo re de ll c Wm&/ tanquam in fua caufas ergo etiam co in Deo tanquam in fua caufa, w* ganc'gntus n fj 5 D * REsPONDEO adr.c. a. d.c. Ei*göicogl[nïö& & Mi fcit effe&us quoad polffibilitàtem extrinfecam in. fe tanquàm in cau D trinfecam. n. fa. '! tr quo ad pgigtïiïitatem 1n- int i u ] k ilrs '- Zl 2. c. maj. dift. min. Contineäntür in DEQ t tanquam in füa caufà formaliter eminenter. c. TRV tantum eminenter.n. Effe&us non tantüm ha- J bent effe eminentiale in Deo , fed etiam formale, pb Hinc habent propriam cognofcibilitatem &am à virtute caufalitatis divinz.- ,dimæ :ognitionis.: J omnja; OnjrcrTUR 6. contra fecundam. conclu- Qm dl fionem. . r. Angelus precifé comprehendendo iU hii lia )u l fuam virtutem intelle&tivam & effentiam, non dmg cognofcit omnes intelle&iones à fe producibi- vt les; ergo etiam Deus precife cognofcendo fuam gj effentiam non eo ipfo cognofcit omnes effe&tus jj um à fe producibiles. 2. Effentia divina non habet 43. J qUU ' omnimodam fimilitudinem cum rebus creatiss yut P / ergo effentia divina non eft medium perfe&té cognofcendi creaturam. u;u]]HSVL 3. Si effentia divina Jüry! effet obje&tum diving cognitionis , tunc tántüm ) 9 cognofceretur effentia divina & non cognofce- j Xetur res credta; ergo przeter modum cogno- ggnfv Ícen- DpDISPUTATIO V. 364. y, fcendi res ïin fa ej]?mtz'a Deus infuper cognofcit "r res in feipfts. [ l" « RESPONDEO 4 5 dr.c.a.n.c. & parit. Di- f ] járitas'eft; quia omnes intelle&iones poffibiles i ggih| non continentur formaliter in effentia angelica: ig, f econtra pérfe&iones create abfira&ioe cogmite m' Mu i continentür in Deo formaliter, videlicet in Ideis « lit divinis. ynrani Ad 2. di(t. a. E iï'ehtia divina non habet o- (9] mnimodam fimilitudinem quoad przedicata fpe- jus Yi cificativa divinitatis. c. quoad ideas rerum. n. 3. dift.a. Tantüm cognofceretur effentia ufb divina, nifi daretur in ideis relatio ad decretum d creandi. c. fecus.n. Deus intuendo fuas ideas, ïem ! & fimul vi- t Ó videt eas poffe poni in ftatu creato, j i ] dendo relationem ad fuum decretum, dicit effe creatas. Vel dift. ic: .Non cognofceretur res "TT nifi detur omnimoda convenientia pra- J creata, dicatorum pofitivorum inter ideas divinas & DT T B creaturas przcifivé fumptas. c. fecus. n. NT OsjrcrTUR 7. contra eandem. r. Si da- tur omnimoda convenientia predicatorum in- ii DT ter ideas divinas & creaturas, tunc idee divi- ! nz funt etiam aliquid fingulare, limitatum, adeo- u lt ä,. que creatum; fed hoc non poteft dici; ergo. ». Deus cognofcit etiam peccata & hircocer- Wa ) vos; atqui ifta non poteft cognofcere in fua et- u ad] li fentia tanquam caqfa, aut tanquam in perfecta i gmda imagine. à RESPONDEO 4 d x. dift. maj. Idez divine i mj funt aliquid fingulare , fi effent precife ac divi- ln fe à cumulo perfe&ionum. c. fecus. n. Crea- Lunm 61?' tura qon&ituitur in eífe cr'eaturkæ feu in effe us T [ ! DE $CIENTIA pEL 365 A commä tis limitati per relationem ad decretum precifi- ! U n | ] vum fui à cumulo perfe&tionum; quod non ha- A bet idea divina, utpote que non repre-fentat fe ipfam pro flatu increato. & eternitate, ut precifam t i ' l ! ày à cumulo perfe&tiónum, quamvis reprefentet fe ipfam, formaliter dehæïægjg pro flatu iemporis. Junptain, üt precifam tänþüm Co Q0n dd 9. dift. maj. gnofcit ifta in eorunïi Ccontrario. c. in feipfis. n. !*j OsjicrTrUR 8. contra eandem. T I $i Deus videret creaturas quoad effentiam in fua tür af poffibilitate intrinfeca neceffaria aut contingen- ( det te, tunc fimpliciter Deus videret creaturas in fs i creaturis & ex creaturis, non veró in fe ipfo & t im] j ex feipfo; fed hoc non poteft dici; ergo min, , U di prob. Droxwvsrus de div. Nom. c. 7. ait: Jentrt Deus ea. que fünt. nofcit , mon rerum motitia , fed fui g MR etenim fi fecundum unam caufam Deus omnibus exiften- s d tibus e[Je tradidit, fecundum eandem caufam fciet omnia, iil C mon exiflentibus. fumet ipforum cogmitionem. 9. mc I's" S. AunRostus in fymb. c.r.ait: Licet omnia ca- tnt? leflia & terreftria ac minima queque. per/piciat Deus , c i r nibil tamen extra fe intelligere, fed omnia in fe intueri ts Jf dicitur. 3. S. AucusTINUS l. 83.qq. q. 46.ait: í WE Sacrilegium eft a[ferere , quid Deus exeat extra fe ad a- tir liquid cognofcendum. uz verbaS. T HoMAs hic vll a. 5. ad 1. fic explicat: llla verba Auguftini fic funt j iB intelligenda , non quafi Deus mibil quod fit extra fe in- tueatur, [ed quia id, quod eff extra fe ipfum, mon in- j í tuetur mifi in fe ipfo. Etin fine c. £ gitur dicendum,. j l ! quid Deus fe ipfum videat in fe ipfo. Áb videt non in ipfts ,. fed in. fe ipfo. lia autem à fe j j ! : ESPONDEO ad 1. dift. maj. . Si Deqsþ vi- " deret 366 ipa uUWW ro v j deret creaturas in fua; hoc eft, earum poffibili- " tate realiter diftin&ta à fua effentia. c. Sitan- f 4l t tüm eas videt in fua poflibilitate formaliter diftin- d Nos non fentimus cum V ASQUEZIO rj deb &a. n. . fl & multis alii s Recentioribus, qui dicunt, quód éreature videantur in f& ipfs ; cum hoc enim 0sjt modo loquendi textus Patrum minus convenire. u d fateor. '. Ad 2.. dift. Nihil Deus exfra fe intelligit, qua- ii jem t fi ratio intelligendi fit aliquid exiftens extra P . Deum. c. aliter. n. u fpondeo. Et fic hanc do&ri- h o .Ad 3. idem re ho nam explicat S. T'noMaAs hic a. 5. ad r. ubi di- cit: Dicendum , quod verbum zduguftini dicentis, quàd st t arile Deus nibil extra fe intueatur, mon eft fic intelligendum, siund quafi mibil quod fit extra. fe intueatur ,. fed. quia id, m , non intuetur mifi. in fe ipfo. v quod eft extra fe ipfi OB3JICITUR 9. contra fecundam conclu- w fionem. i. Deus cognofcit veritates creatas f fed funt RU . omni modó, quo funt cognofcibiles ; cognofcibiles etiam in fe ipfis; ergo. 9. Chri- ] o, & in fe ipfis; ; Dl ftus fimul videt veritates in Verb l f ergo etiam intelle&us divinus re s fic intelligit. ;. Angeli dicuntur habere cognitionem maturi- tj 3 " Ü fiam, qua otmmi a vident in verbo, & cefpertinam; T qua vident res in fe ipfis; ergo eadem cognitio Wi eít in Deo. OBJH Sl talis mo- REsPONDEO adr. dift. maj. t dus poffibilis cognofcendi non dicat imperfe- hi Cognitio creaturarum in. &ionem. c. feeus. n. n fe ipfis dicit dependentiam intellectus ab .obje;;; Lt &o, & hiec dependentia eft imperfe&io itàs i [ |4di2. & ad 3. C. an c.x& parit. Difpar E eit, 4 0Y DE SCiENXTIA DEI 367 Ym N M t eft, quiaintelle&us Chrifti fecundum naturam bw tj n humanam, & Angelorum, eft ex fua naturaordi- Umvw* natus ad tales cognitiones im perfecias ; ideg Ü non debet illis adimi naturalis aétio etiam in Q dj 'yYam, concurfu cum cognitione perfectiore , icilicet éum intultiva in Verbo. T n OBJICITUR ro. contra eandem. P Per-i fe&ius eft cognofcere aliquam rem immtáiato i : bt l eyie fe ipfa, quàm mediatà fcilicet in fpeculo ; ergo jidem tribuendum Deo. 2. Cognitio rei in ao tanquam in caufa eft abftra&tiva ; fed abítra&ti- t fc l Va cognitio non competit Deo ; ergo. E RrsPONDEO ad 1. dift. a. Per(ectius eft co- Min din gnofcere rem immediaté, quàm mediate medió d r extrinfecó. c. medió intrinfecÓ. n. /ntrinfecum dr, Hj medium eft fpecies rei ; hanc quicunque habet, ^rifij perfe&é cognofcit rem , inquantum illam co- fecondnt : Venti? gnofci. Medium extrinfecum eft illud, quod ap- plicat intelle&tui fpeciem ficut 7 [b d le medium non datur in Deo. fpeculum , & tasï, T 44 ?. dift. Maj. Eft cognitio abítra&iva, f rio t fpecies fit accepta ab alio. tr. fi cognofcenti fit rf effentialis.n. Abftrahere enim fpecies prout hié gnitionem.fx fumitur in objectione ,. eft fpeciem accipere ab alio objecto confimili ad. illa , E L í m rém, que co y a gnofcitur. OBJICITUR ÍI. contra eandem. r. Si «I Kb l Deus tantüm cognofcere: res in fua effentia, && i u non in fe ipfis, tunc eas tantüm cognofceret f& I cundüm effe eminentiale , quod habent in effen- Q a ]ledw i tia divina ; fed hoc non poteft dici; ergo. Mir. i frob. quia alioquin Deus non fciret, quomodo vil u ] F rTes effent in fe ipfis, ficut fi præcifä- cognofce- rem DIS'PUTATi«O V. 368 (f räd rem fi ublunariä in virtuteíolis. 9. Veritates - )decerj funt per fe intelle&ui manifeftz fine alio 91 terne medio ; ergo faltem ha cognofcuntur in fe ipfis. oUSQ | É RESPONDEO 4 d 1. n. Maj. quia creature j bt - continentur in Deo formaliter eminenter. j pofïlt Ada.c.toto , nego fuppofitum , quód h gt CO at veritates aliud fint, quàm relationes idearum in- E ter fe in ipfa mente divina. yr, V ginat t QUJESTIO III. i d TeatUr?, n Deus futuros a&us liberos "uideat in decretà tionn pbyfic à praedeterminante? Aut in moraltter cedeterminante 9. .dut in. condeter- DI(O .Pr minante ? lat p ol TANDUM. Juxta Thomiftas Deum pre- N f'fo re a&us noftros liberos in decreto pbyficé e . T fci NU pradetermina nte , id eft , in decreto ,. quo de- tomine cerni * tfe velle movere per remotionem p byficam. dhis f voluntatem humanam , ita ut voluntas humana Til pulló modó fit caufa determinativa hujus pr ce- mo tionis; & hoc decretum eft inimpedibile. P. Pty WxRaANrinfua Theologia ad mittit quidem de- byficà predeterminans , ita tamen , ut hoc bl 1 cretum f h : pofhit impe diri à voluntate humana , in quantum 4 Dl fcilicet vo luntas humana habet fe negativb vel dam premotionem, & ! non negative ad recipien ii iuxta hanc fententiam voluntas humana femet- erminaret ad recipiendam premotio- ^ Uf ipfam det ! N nem phyficam per purar n omil[ionem liberam ,. quam. n?l Om jutat effe in poteftate humana fine fpeciali con- uniter c,grfu divino. . P. P.. Auguftiniani comm lh defen- ! DF SCIENTIA DEI, 569 Veritatm defendunt decretum moraliter pradeterminans , quo A i Deus decernit homini gratia m taliter congruam, tin l ut jam in ipfa gratia poffit previderi futurus ef- "lf TM fe&tus, & a&us liber , eó quód illa gratia tan- tam habeat proportionem cum futur , g, o effectu " ut impoflibile fit non fequi a&um , e tiamfi non *j ideïm. habeat connexionem pbyficam antecedentem cum effe&tu. Scotifte admittunt decretum condetermi- nans, vi cujus Deus fimul cum creatura deter- minat ad eundem effectum , ita tamen , Ut nec Dei determinatio fit prior ad determinati onem !j d creature , nec hu jus determinatio ad deter mina- lWl tionem Dei. d DICO I. Deusnon previdet a&us liberos dependenter à decreto neg Jam yt puram omiffionem liberam. ativé impedibili pþr r dj ; Q PRnosATUR conclufio r. Argumentó -/ad m hominem. In principiis D. 'Tho m non eft pof- kas hum fibilis pura omiffio libera fine a Qu pofitivo, ut TUj Thomifcge volunt, Ergo. Vil i gidend PROBATUR lconcluüo 2. Etiamfi poffibi- 2, ii lis effet pura omiflio Jilera, tamen ad confti- tuendam ejus libertatem requiritur, ut po[fit eliei m quattt z ii a&us pofitivus loco omifüonis liberz ; atqui j hoc non poffet fieri in ifta fente ntia 5 ergo. Min. prob.' A&us pofi tivus liber nunquam poffet a u Tj elici, nifi mediante omiffione libera; ergo in fi- J 8no concomitante omiílionem liberam nun- ii V quam poffet loco omiffionis liberz elici e j fitivus. a&tus po- jl )mmum -D. mort Tratt, de Deo.. Aa CoN- Ü lM 3979 DISPUTATIO v. u CONFIRMATUR. Potentia libera & actus jl ediaté debet " / rimus proximus indifferens imm vel ad actum - referri vel ad omiffi onem liberam, m erum ; atqui in ifta fententia non -pofitivum lib j immediaté re ferretur ad utraque disjunctivé ; gdi Min. prob. Si omiffio libe ra effet effen- ergo. i. Dd tiale medium antecedens pro priori nature ad f atj a&um pofitivum , tunc non immediaté refer- gt vel ad a&um pofitivum , tur ad omiffionem , od fed effet effentiale me dium ad a&um pofitivum ; p ergo. EOE DICO IlI. .Deus non pravidet a&us libe- E ros dependenter à decreto moraliter predeiermi- ", i o mnte. fs PRonaTUR concdufio r. Non poteft in- fallibiliter vi fua inferens mj telligi aliqua gratia in a&um , nifi habeat e[Jen tialem 'connexionem cum Di ter inferat aCctum , quo pofi- effe&u , & e[Jentiali (wtos to coincidet cum gratia prædetelrmz'name pbyfice Eul '[homiftarum ; ergo. D PaonATUR conclufio ?. Non poteft ex- llicari, in quo fundetur certitudo divine fcien- nj gratiam moraliter pra- j fie precife terminate ad determinantem ; ergo nulla datur. ZInt. prob. LUf ll flla certitudo non pote ft fundari in connexione if l jhyfica. grat je cum eífe &u, alioquin coincidet n 'Thomiftica , neque in predicato pro- " cum gratia s portionis , fuavitatis, &c. — Quod probatur : To- ta illa proportio ac fuavitas gratie eft ex fuo ge- tlj &um bonum vel malum , & ; nere indifferens ad a ii nfu volun- Mf eft compoflibilis cqm a;ffcnfq vgl diffe tatis DE SCIENTIA DEL 371 'befä Ü d m tatis humanz vi fua ; ergo vis illius gratize non j eft medium cogno 79] 3d äfwm fcendi actum futurum. Znt. ARU rüb. $. AuGUvsTINUS di cit: quód pofita z. quali difpofitione voluntatum nl INj alter confentiat : 3 unus diffentiat , QESE effen ergo eadem gratia ex fe ac vi fua eft indiffer ens ad utru mque. ib. r2. de iMtp af Civ. Dei c. 6. fic habet : / M Si aliqui duo equaliter d 1 ajfe&ti animo & corpore videant unius corporis pulcbri- dudinem , qua voifa unus. eorum : Of ad illicité perfruendum mooeatur , alter in coluntate pudica fta bilis perfeveret , quid putamus e[Je caufe , ut in illo faat voluntas mala? ltem fi eadem tentation » in illo non fiat ao & ambo tententur, VA €9 unus ei cedat atque conféntiat » alter idem , qui fue- Yal , per[éveret , quid altud apparet . Rift unum volui/- Jé , alterum noluiffe à caftitate defic ere? unde ifi pro- il pria voluntate , ubi eadem fuerat in j f anime. affettio. uquze corporis & 1Ontm u Qp lib DICO III. Deus- non videtï futuros a&üs tr d eros in decreto phyfice predetermin ante , et- iamfi in fenfu Goneti & Salmanti cenfium fuppo- natur exi&entia'talis decreti. pode rine f PRoBATUR conclufio. Tale decretu m—ph - ficé predeterminans , fi daretur $ foret folum- z modo connotatum Qnmes o non actus liberi füturi in re&to con- fiderati; erg poteft effe medium cognofcen- od di actum liberum. "ini.patet ; quia non eft COn- d p ftitutivum intrinfec J " um aGus liberi futuri qui eft Wi futurus , feu /ecif, catioé ac denominative füm tü. a atf fed ad fummum a& veduplicatioé ac concr. üs liberi futuri quà talis, feu. j] um,& etioe fü mpti.c.prob. SiveDeus ji li five in ideis ac fua ef- u cognofgat rem in fe ipfa , ia fentia, DISPUTA'fxo V. 372 "E 4 fentia , nunquam predeterminatio illa erit pars IT conftitutiva a&üs in recto. jux lf eus neque videt a&us futu- jgo i DICO IV. D ros liberos depende nter à predeterminatione n miftica , ni fi explicetur in fenfu Sal- gt phyfica Tho t i manticenfium , & Genei, ita ut detur mutua na- * ture priori tas 1 nter determinationem creature& stionel d folum dependenter à decreto pre- ym vir & Dei ; fc definitivo tanquam connotato. o ol qui Hec predeter- PROBATUR,bOnCIUüO I. tolire minatio nifi explicetur in fenfu Go neti & Salman- poía mutuam naturze inter ticenfiu m per prioritatem iij determinationem Dei & creature , non datur; fl dependenter ab illa vide- ergo non poteft Deus b. Predeterminatio illa re actus liber os. Znt.pro MY pifi in fenfu Goneti & Salmantice nfium modo ton tol jibertatem ; ergo non przfa to explicetur tollit n datur. Znt. prob.. Si pre& determinatio illa non lt ! tunc nu llo amplius argumen- tolleret libertatem, ftendi falfitas aftrologiz ju- n to naturali poffet o UI Yf diciarie in ordine ad aCtus libe ros humanos 5 Mfed Si fed hoc non poteft dici. Ergo. Maj. prob. (Utent redeterminatio non toller et libertatem , tunc Il Am pori bus ceeleftibus (fal- offet etiam poni in cor ,U tem de potentia abfi o ]uta ) qualitas vialis antecedens, RI tialiter inferens atum. liberum ; inimpedibilis , &j e[fen ffet oftendi falfitas aftro- A^rln fed fi hoc, tunc non po wEl' tur logis judiciarie ; Ergo. Min. patet ;; quia fi de te ft ponere talem qualita- h T potentia abfoluta Deus po 1 T tem in corporibus cc leftibus, nulla erit ratio "t Deum att: id non demoníluativa , que probec j fecifle ; DE"S'CIENTIA DEI. 578 febiii'e; non enim eft evidens, Deum nullam &tj o rotuiffe cceleftibus corporibus conferre exigen- tiam ob dependentiam caufarum & effe&uum ls fi. ad hanc ipfam qualitatem , fi eft poffibilis : ma- li ximé cum per hoc poffent effe medium- minifte- &l &j riale intelligentiarum in omnia inferiora indifcri- Id fa. minatim & fübordinatio caufarum tantum exie g gat virtutis in mundo ad ftabiliendam fübordi- dU h nationem univerfalem omnium entium , quan- tum virtutis eft poffibilis. MMaj. prob. "Tota ra- tio non ponendi talem qualitatem in fyderibus Tedttr. apud Patres & Scriptores Catholicos eft, quia 777 toleret libertatem 5 ergo fi per hypothefin illic P IDfer pofita non tolleret libertatem , eo ipfo poffet dtir; poni infyderibus. — Znt. ! prob. ex Authoril;us in- h vie- fra recenfegdis. mitor m m CoNriR Mþ ATUR. IS i predeterminatio illa non tolleret libertatem , tunc ideo, quia tene- p il ret fe ex parte ipfius attus fecundi ; & quia non tol- leret indifferentiam judicii , & quia faceret, ut ho- mgure mo operaretur modo libero , &c. fed hec omnia ( ie Jl 14105 poffent dici de influxu fyderum phyficé premo- vente ad omnes actus voluntatis ; ergo nec ifta yj. 3 tollerent libertatem, quod non poteft dici. Prob, ), t us ( jgüur ddnt. prizs- pofitum. Omnes DoGores di- cunt, quód &i fydera influerent in voluntatem yitti d humanam , ac przmoverent phyficé ad omnes a- &us voluntatis , tolleretur libertas ; ergo revera t d tolleretur. Sic 1. S. THOMAS p. t. q. 115.a. 4. yii C.ait: Si intellettus & svoluntas e[Jent: vires corporeis jqui orgamis allgate , - - ex mece[ftate fegueretur , quàd r jl corpora caleftia ejJent caufa ele&tionum & a&uum buma- C:ffeæ a 3 norum - f D $74 SODISPUTATIO V. " worum : & ex boc fequeretur , quod bomo maturali in- / füin&tu ageretur ad fuas a&tiones , ficut cetera animalia : J -- Namiflud quod fit in iftis inferioribus ex impre[- ia j exp fione corporum celeftium naturaliter agitur :. 9 ita. fe- p d queretur , quod bomo non e[Jet liberi arbitrii , fed baberet actiones determinatas , ficut &9 cetere ves naturales. I- " IU ; bidem ad 6. C. Quamvis ex impre[Jone corporum ca- leftium fiant alique inclinationes àn natura corporali, vo- fjf m luntas tamen mon ex mece[Jitate [equitur bas inclinatio- nes: ég ideo mibil probibet per coluntariam. elettionem TRU p p impediri effe&um celeftium corporum : - - fed nullum tale principium imoenitur in rebus naturalibus, quod ba- m t beat. libertatem fequendi vel mon fequendi impreffiones ca- qw'd /llïif | lefles : Unde videtur , quód in talibus ad minus omnia ia ex nece[[fitate proveniant. 2. S. AuGUsTINUS l.5. TT 'berq de Civ. Dei c. 1. ait: li, qui SINE DEI VO- un. m lr LUNTATE decernere opinantur. fydera , quid. aga- mus , cel quid bonorum babeamus , malorumve patia- w o at mur, ab auribus omnium vepellendi funt. - - llli vero, qui pofitionem.-ftellarum quodammodo decernentium qua- Ti ali qpit lis quisque fit , & quid ei proveniat boni , quidve m acidaài, EX DEI VOLUNTATE fufpmndunt , fi n T easdem flellas putant babere banc poteflatem traditam ft- bi à finnma illius: potefZate , ut volentes ifta decernant ; ln L [ 1! magnam Ceelo faciunt injuriam : $n cujus velut clarif- o fenatu - -opinantur fcelera facienda decerni.. - - Kf Quale deinde judicium de bominum fattis Deo velinqui- We] tur, quibus ccleflis NECESSITAS adbibetur 9 - « hm aut fi non dicunt flellas , accepta quidem poteftate à ühur: fiummo Deo ,. arbitrio fuo ifla decernere : féd in talibus i mece[fitatibus ingerendis illius omnino ju[Ja complere : i- tane de ipfo Deo fentiendum eft, quod indigni[[/mum li fyd vifum e[L de fellarum voluntate fentire. Ex hoc pa- U tet, DE SCIENTIA DEI 375 mmrdþ ! tet, juxta S. Augufcinum imponi à fyderibus ne- ^H ce[['tatem , fi influerent phyficé in voluntatem hu- !Hmw manam per ejusmodi qualitatem inimpedibilem , nifi explicaretur in fenfu Goneti & Salmanticen- Ál fium per mutuam prioritatem inter determina- , [ J II g tionem liberi arbitrii & fuperioris agentis. Idem in Pf. 72. ait: Sciatis multos difputare & dicere, quia WWüvm i. Deus res bumanas mon curat ,. quia cafibus veguntur. o- mnia, vel quia [lellis fubje&e funt oluntates noftre , ! ls f tin quia unusquisque non pro meritis agitur ,-fed nece[fita- 4e Jtellarum fuarum. | Item in Pf. 3o. .Dicunt ; fa- » ( tum mibi fecit ,. [Telle mec fecerunt. Quid eft fatum? ( quid fant [lelle ? yquis eas ordinavit ? Deus: Érgo vi- 7077 des , quod *voluifzi dicere : .Deus fecit , ut. peccarem ; Urls. A1VQ cum libero arbitrio me crewvit Deus ; fi. peccavi , ego pecavi. Ex his patet , S. Auguftinum pro eo- qii g Lt dem fumere acionem Deé, & a&ionem /lella- QU rum, & huic utrique a&tioni opponere liberum l j 1 arbitrium quafi contrarium. Rurfus idem Tra&t. A0 ZT 1o4.in Jo. JNon credatur banc boram Chrifli fato ur- Mil nl gente venilJe , mec fyderea mece[fitas. Chrifli: connexuit aim, galfonem. Et Tra&.g. in Jo. c. . Mirum eft, nulinj quàd. Matbematici conentur convincere Chriftianos, quód. du fub bora fatali oixerit Chriflus ; credant ergo Chrifto ii dicenti: — Pote[latem babeo ponendi animam meam , & | Wmnl' D pote[latem babeo iterum . fumendi eam ; ergone poteftas y r füb fato eft 5 & fi e[et fatum de fyderibus , non poterat ii €j€ SUB NECESSITATE SYDERUM OConditor um Jyderum : at ubi fecit tantum , quantum fufficere judica- iil m MU 'tit , venit bora mon nece[[itatis, fed voluntatis. .Ex his u iterum patet, quód S. Auguftinus omnem influ- l f /Wm xum fyderum in voluntatem humana d) Amponere neceffitatem. m füpponat ( AÀaa4 P 0- 376 DISPUTATIO V. "L " PRoBATIO 2. & $. Mea erat quondam mJu ifta, quod ex Pradeterminatione phyfica, ni- ml j'l Wlm fi explicetur in fenfu Goneti & Salmanticenfium , T admittentium mutuam prioritatem nature in- jf ter determinationem Dei & creature , inferri p r momn poffent propofitiones damnatz in Janfenio & Ü ADuft uefnello. " Verüm has duas probationes pe- of nitus expunétas volo. ufe dl RATIO eft; quia prout in Tra&tatu de m fütdi ff Graiia Difput. 3. qu&fl. 4. NNotando 4. & s. fu- vl fe deduco, Janfenius & Quefnellus admife- l runt ex parie attus primi proximi quandam mecef- A füatem previam ad a&um, & fümnpotentiam ad oppofitum , quod tamen Thomiíte univerfim j v omnes, etiam illi, qui Gonetianz explicatio- Nulla enim t ni non fünt addicti, pernegant. juxta hos precedit ex parte actus primi pro- E yfii ximi in potentia voluntatis difpofitio , que& neceffarib poft fe trahat determinatum actum üiete voluntatis, ita ut jam ex parte aQus primi qony. Ex proximi detur impotentia ad oppofitum. lt hoc ergo fequitur ; doétrinam Thomiftarum uf effe diverfam à doürina Janfenii & Quef- nelli. ho wnflitut PanosaATUR conclufio 4. Motio , qua f Deus movet naturas ad finem fuum natura- "t lem , tollit libertatem ; ergo etiam praemo- t f tio phyfica explicata in alio fenfu quam Go- UT neti & Salmanticenfium. prob. c. Differentia [ui inter motionem naturalem & premotionem pby- D nifi tantüm. temporis ; /ïcam alia* non eft, quó s DE SCIENTIVAfD'EI. : 377 (Ut, quód nimirum illa motio fiat à Deo in pri- Vü('ä, l ma productione cujuslibet rei , ifta autem :lz'ænjum, Er- lürg j fubfequatur primam produG&ionem rei. O0 Zdnt. prob. Si Deus condendo animam y If rationalem voluiffet ftatim ab initio illi imprime- Itio ( re motionem ad actum amoris Dei non ordinan- T p do animam ad alium finem naturalem , tunc illa motio fuiffet naturalis ac neceffaria , neque ne- cefle eft de facto concipere ullum aliud przdica- "u l T tum intrinfecum hujus motionis ; ergo nulla da- tur differentia intrinfeca inter præmotionem phy- Admif ücam & naturalem. IT ( m a. NrzQvz picAs, quod illa motio natura. Wefm . lis non prefupponat judicium indifferens ; nam ii« prefuppofitio judicii indifferentis non eft pre- l u dicatum intrinfecum motionis ex fuo genere mb ad actum amoris Dei: imo etiamfi per im- 0 QU pofübile przfupponeret propriori judicium in- n adm differens , tamen de fatto a&tus hujusmodi a- Ij prin moris effent neceffarii , quia naturales. Ergo n D hec refponfio non tolli Yftarum t nec?fütatem intrinfe- gam actus. j Queü PROBATUR conclufïo $s. Ratio formalis conftitutiva libertatis Thomiftice explicate in 0 T alio fenfü quàm Goneti & Salmanticenfium non p convenit omni libero; ergo non eft geuui. r Tà. nt. prob. à 'Thomiftis illis non poteft af- jm 0 fignari alia ratio formalis conftitutiva liberta- ferei tis a&ui libero intrinfeca , nifi quód fit aftus uj enüs ex [ua matura mon determinati ad ummm . cum ' g ! dicium quö l Wodo tendendi: [peciali i;z?ff7;'fecä refpiciens ju ingif- 'DISPUTAT'IO V. 378 fj : fed hoc non t gü Y indifferens ex parte a&us primi ; W convenit omni libero ; ergo. AMin. prob. . Ju- ll / fau dicium ultimum pra&icum debet effe liberum; [ J & huic illa ratio conftitutiva non convenit ; p j I Zni. quond 9. membr. patei, quia alio- "Mi | ergo. ) quin pro cederetur in infinitum , in quantum g p unum ju dicium indifferens femper prefuppo- membr. prob. D. 'Yuo- neret aliud. Qyoad T. iteny MAS D. I. q. 59. a. 3. C. ait: ucedam agunt ex D ficut. animalia ir- » quodam arbürio , fed mon libero ; yationalia * ovis enim fugit lupu m ex quodam judi- ET noxium ; fed boc judi- cio, quo exiftimat eum fibi d cium mon eff ipfi lib erum , fed. à matura inditum. ít reiti Ex hoc ergo patet , D. 'Thomam fupponere , nj quód judicium ultimum pr a&ticum debeat eH'erli- sinconi berum. ( COoNFIRMATUR. uod eft à natura indi- h tüm non eft liberum ; fed illud , quod à Deo ett dv inditum , eodem modo fe h abet, ac id, quod à natura eft inditum 5 ergo. Min. prob. Deus & Y ij Y TU natura non differunt , nif j üt Deus primó & fe- j cundó operans; atqui Deus primó ac fecundó | | IU operans refpe& u ejusdem aut confimilis effectus non differt à fe ipfo 5 ergo. h | 1" "n L PaosnATUR conclufio 6. Si Deus deter- 1f b l lh N minaret ad omnem a&tum fine mutua prioritate [ inter determinationem Dei & liberi arbittii in d fenfu Goneti & Salmanticenfium tunc etiam fic V t : dererminaret ad formale conftitutivum falfitatis x,] & ad formale conftitutivum hujus v. g. judicii : l T dici ; T DDeus e[l. odio habendus; fed hoc non poteft ergo. DE S'CIENTIAvDEL 379 | hOC Q ergo. Min. patet, quia ficut Deus non eft au- ]. h thor peccati formaliter fumpti , ia nec pot- | h'berum; eft effe author fal/iatis formali ffimé ac intrin- OODvent ) fecé repugnantis fuz fan&itati. Maj. prob. Et- IU af iamfi malitia peccati tahtüm fit QUatfn vwun, tamen falfitas judicii eft aliquid negati- intrinfecé ali- itlppg. quid -pofitioun , eft énim a&us, qUuO dico, ' HO. rem effe vel non effe ; ergo Deus.fic etiam U determinaret ad formale conftitut ivum falfita- Qtitiy. iim j ?;is. CONFIRMATUR. DI Falfitas non eft purus ! f defe&tus ac nuda negati DOf in relationibus , O ficut nec inzqualitas fed eft ipfa affirmatio confor- I lf - mitatis inter judicium & objectum ; defe&tus e- nim conformitatis non eft falfi tas, quamdiu non aH—ïrmatgr ipfa conformitas. rb i a PR(;BATUR conclufio 7. Si modus ten- id, qui dendi /iber in hoc fenfu non diffe rt intrinfecé à Dasi modo tendendi nectfJario , tunc ille modus re- n 1 V€ra non d eft modus liber; fed; ergo. Min. fecundi prob. Modus tendendi in hoc fe nfu ab alio s efïeüus a&u non differt nifi ratione obje£t i aut ratio- ne effentialis vefpettus ad connotat a alia 5 fed per hec omnia a&us tendendi n on differt ab u d ! a&u neceffario ; ergo. .Maj. patet, quia actus pl'lOTIf intelle&tus & voluntati S funt actu S refpectivi, pbit J adeoque etiam modus tendendi nl VUS ; eft refpe&ti- e talia autem entia r efpeciva non diffe- ; ii TUnt , nifi ratione objeGlorum , alioquin habe- rent effe abfolutum , ; ]udlf per quod differrent. s W. prob. A&us liber, quo impii dicunt, ef- 1 fe DISPUTATIO V. 380 rvg fe colendum demonem , & quo idem dicunt p demones , habent pr o obje&o cultum demo- j Gfa nis: ambo prefupponunt ju dicium indifferens fcunt fe ne- l PTO pfl' indifferentia objeGti ? quo cogno determinatos effe ad hunc MUDS ! que ex fua natura bonitate obje&i neceffarió j cultum , neque à mv eri ad eundem cultum: ambo przterea ;m,&f fcire , fe à Deo non 3 a po ffunt per revelationem fore premoven dos ad.aliu m actum quàm ad ma- teriale talis cultus; &t amen impii agent libere , hoc in cafu pof- damon non aget libere; ergo fibili nullum erit difcrimen intrimfecum inter a- ffarium. Ex his ergo fe- &um liberum & nece OU j quitur , ex decreto predeterminant e non poffe &t minis futurum libe- n à Deo previderi actum ho rum , nifi explicetur in fen fu Goneti & Salmanti- u prioritatem inter determi- iil cenfium per mutuam nationem Dei & liberi arbitrii , prout infra de- J n iv clarabitur. » li. ] N ; DICO V. Deus neqze dependenter à de lu i i i creto condeterminante Scotiftico cognofcit a&tus futuros liberos. itr i n t al Decretum hoc PaRogATUR conclufio. tollit libertatem 5 ergo. Znt. prob. Decretum ï to, & effen- ] hoc eft inimpedibile ab arbitrio crea Hï ! þf tialiter ponit actum determinatum ; ergo. Znt. lu $'o. Si decretum hoc effet inimpedibile , tunc * Mj eo ipfo determinatio voluntatis humanz aliquo & fic non ef- frfue modo antecederet hoc decretum , " fet decretum concomitans ; ergo. c. prob. 1 fc cur Deus ad a- Non poteft afügnari ratio , c&tum [ H DE SCIENTIA DEI. | 381 1 diy &[]l). &um v. g. amoris potiüs velit ponere decre- tum concomitans , quam ad a&tum odii, nifi Deren f'e nel vel determinetur à fcientia media, aut nifi ve- lit pro priori ad fuam fcientiam inferre actum d d eari) amoris ; ergo hoc decretum vel erit confe- V[ereg quen$ determinationem voluntatis, vel antece- den; , & effentialiter inferens a&um , adeoque 4 n non concomitans. d. n f itet Solvuntu;' Objectiones. 170 f& ! poffe BJICITUR rI. generalitr contra omnes 5. conclufiones , prefertim contra quar- | [Ihe- tam & tertiam. - Nihil eft determinaté futu- À At etrie rum ante decretum divinz voluntatis ; ergo nihil etiam poteft previderi à Deo üt futu- fta d hY rum independenter d decreto fuse voluntatis. Int. prob. 1. S. AvcusTINUSs l. 26. contra rid Fauftum c. 4. ait: ldeo mefiio; quia quid ba- beat de bac ve voluntas Dei , me latet ;5 dliud me : as &amen "on latet , fine dubio futurum , fi boc Dei vo- luntag babet. Ergo ratio & medium fciendi futu- ra, eft fola voluntas Dei. frob.2. S.' THOMAS j bt o P.I. q. 16. a. 7. ad 3. ait: — Jllud, quod nunc eft., ex e) futurum fuit. antequam e[Jet , quia in caufa fua effe erat ut. fieret : Á Unde füblata caufa mon e[fet futu- "um ilud fieri fola autem cauía prima efl cter- , u na ; unde ex boc non ii Jequitur , quàd ea ,- que funt , TE Jemper fuerit verum e a &ffe futura , nifi quatenus in caufa. fempiterna. fuit , ut effent futura : que quidem i TE cnfa folus Deus eft.. prob. ant. 3. InE M q. 2. de r , boc ef? fu- du Ve;ficate, à. 12. ad 7. ait: Cum dicitu üurum , T * j DISPUTATIO &". 382 .Wlïfæ | j turum , vel fuit futurum , defignatur ordo , qui in caufís F If j U eft illius rei ad equ produttionem. REsPONDEO . dift. a. Nihil: eft futp.rur'n jin effe. c. quoad modum e[Jendi. n. fimpliciter quoad g üml vel fubd. in effectib us neceffariis. c. in liberis. n, ï'ü- h S. AUGUSTINUS & D. TuHoMas nihil aliud. q ul volunt dicere , quàm nullam dari formalitatem, g p ue non debeat fuam exi/lentimn Deo , in quo d p confeq uenter & voluntas & ordo productonis gt ; contineri debet. Sed hic loci nihil determinant trum nempe determinatio pn quoa d modum e[fendi ; u ts Dei a d e[fe feu. exiftentiam a&us füpponat mu- tuam prioritatem determinationis creatura quo- J ad tale effe. tinpit I. Pütu- as OsgrrcrTUR 2. contra easdem. vum eft illud , quod eft determinatum in füis caufis ad fimum fed qi d babendam. exiflentiam pro duratione fubfequenti antecedenter ad decretum divinum nulla res müm N eft determinata ad exiftendum , ergo. Mim. patei ; quia Deus eft ex precipuis caufis , inper concurrere ad producendum effe- "t r quae debent b &um. 0. 5l res libere effent determinateé fu- ture abfoluté vel conditionaté ant ecedenter ad decretum Dei , vel talis futuritio conveniret illis i ex fe & ex fua natura, vel ex caufalitate Dei vel lts ( & D€1 alterius caufz? nullum ex his poteft dici 5 ergo» Min. prob. -Non habent illam futuritionem ex fe, W T t impedire illam fu- T l quia alioquin Deus non pofle turitionem ; nec habent eam ex Deo , quia alio- x . uritionem decretum Dei ; quin antecederet fut alte- " nec ex aliav cauía, quia omnis determinatio . rius f z f,D.E-SCIENTIA D ET. 383 . LT X rius caufte iterum vel pendet à determinatione Dei , vel ex natura eft dici. fug, qu01tum neutrum pot- g ändi' n- k i*?' : 'RESPSNDEO ad1.dift. Maj. Illud eft fu- Wa . turum fimpliciter quoad e[fe. c. quoad modum ef- ldul - ! edi. n. Senfus eft, quód De UsS decernat po- n'tatem' j nere tales circumftantias & a&um primum, ex lp quo previdet fecuturum effe a&um liberumi, AUs cui ipfe daturus eft exi/fentia . ? , non vero ta- litatem ; que cüm fit intrinfecé ex fe ipía re- [Difato fpectiva talis aCtus primi , eft effentialiter con- a Ini- tingens, : quo. Ad ». tr. Maj. n. Min. & dico,ïquöd futuri- tio fimpliciter quoad effe tantüm dependeat à vo- [ FMW- luntate Dei ponentis circumflantias previas & a&um uf primum proximum, quem refpicit a&us j5 fi- ji; H mul eidem actui dantis exiflentimm ; licet quoad jlla f5 modum e[fendi aCtus fit determinatus ex fe ipfo. Af Nec propterea fequitur , quód Deus non poffit aufis , impedire actum ; j efe quia poteft ponere alium a- &um primum , & tunc non eft fecuturus talis Lat& fU' aCLUS. nter d ret ii , OBf1e1TUR 3. contra easdem. z. S. Dro- uv NYSIUS G alii füpra quzft. przced. citati do- cent, Deum omnia cognofcere in füa effentia f ex fe; tanquam n caufa; fed effentia divina non eft Id cauía futuritionis rerum , nifi üt determina- jl ta per decretum divinum ad caufandum ; er- Diis go . 2. $. HrLanrUus l. 9. de Trinitate di- j die Cit: Que Deus facere decrevit , in fua voluniate co- i gnovit. | 384 DISPUTATIO V. ' nji gnovit. Ergo. . S. AUuGUSTINUS l. de þræï deft. c. 10. àait : Predeftinatione Deus ea. prefdi- rt: äjinn ejj fa&turus.. Item de Abraha- rl vit, que fuerat ipfe mo loquens : Credidit Zbrabam dans gloriam j , potens efl & facere ; PT Deo , quoniam que& promifit l- gt non ait, pradicere ; non di £, pra[cire: nam liena fa&ta pote[t predicere a tque prafcire , fed ait , po- sf fatta non aliena , féd. fua. at tens eft. facere 5 at per boc Et rurfum : ANon de nofir & voluntatis pote[late , fed ininJ inatione promifit. ]tem l. de bono r de fua. pradeft erfeverantis c. 13. Si Deus ea fe dqturum qü"eiþ/ræ- TU ag fáivit , profetto predefinavit. m Cognofcit r RAESPONDEO ad 1. dift. Maj. . n cauía Deus omnia in fua effenti a tanquam 1 "T iter. c. quoad e[fe formale rei: T. q uoad ef/e rei fimplic fipra & quoa d tale e[Je. n. vel fübd. in ente neceffario. c. in libero. n tir D u LTH o. Clarum enim D ] Ald 3. &'ad 3. idem refponde Qgiti eft, nullum a&um volunt atis effe futurum, nifi m actum primum 5 a þf/// //; Deus decernat ponere tale habiturus à Deo exi- i ?[!ngf ! quem fecuturus eft a&us , ftentiam. Hinc om nia cognofc it futura Deus, UT icét non determinet ad d[fe "i quia vult ea fieri , 1 ifügmfggn fermale rei. T) ( OsgjICITUR 4. COntra e asdem. D.T B - us tantüm cogno- lii MAs fzpius docet, quod De fcat aCtus futuros liberos in d ecreto fuz volun- Ant. prob. ab in du&ione. I in I. W It tatis ; ergo. uf Deus nàn folàm vidit ordi» Segc. dift. 38. q. 1. a. 5. ait : E i 1 ! bE..SCIENTIA DEIL 385 ' de Præ«' 1 chi- ordinem i ad rem , ex cujus fed ipfum e[Je vei intuebatur. poteflate res erat fu/tura " L) bl'aha. i prout infinuatur q. ». Em - de verit. a. 12. & l. cc. a. 1 . Deus fcit ves inquan- tum eft caufa rerum ; fed eft c fimn; aufa rerum non fo- "g ]üm neceffari arum, fed etiam contingentium, ex fuo Decreto. neceffaria futu Ergo ex eo etiam fcit non folüm l, ra,fed etiam contingentia, . [. dem in r. dift. 39- q. 1. a. 1. ad 5. ait : t d Licét e[fo & VN fcire in Deo fint idem fecundum rem , tamen [cire fequi- dre tur voluntatem d imperatum ab ipfa ; e[Je autem non : & ideo e[Je fuum mon fübjacet. libertati voluntatis , ficue Jcire operatioum creature. — s. Idem contra Gentes l.1.c.68. Deus fcit noftras ofcit voluntates videndo .füam voluntatem. .Et 1. 9.c. « 56. JDeus foit noftras volune u tates per boc , quod TOE c.68. Deusc eft nobis caufa volendi. . Et ]. x, velari, ogno/cendo fuam e[Jentiam alia c 0gnofcit, fi cul per cognitionem caufc cognofcuntur effectus ; omnia tgitur Deus cognofcit Juam. e[fentiam cognofce ndo , ad que [ua caufalitas extenditur ;- extenditur aute " ad ope- rationes intelleCtüs & voluntatis m eftm . ; Cognofcit jeitur Deus n, 7il cogitationes C^ affettiones menti $. - - ftem : Sicut e[fe Dei eft primum & p er boc omnis ; d e[Je caufa ; ita fuum e0 eXi- intellizere eft primum , & per boc ommnis intelle&tualis 0« Teus, perationis caufa : ficut ig itur Deus cognofcendo fuum ef- i d J€ copnofcit e[Je cujuslibet f'ei, ita fuum.intelligere & «el- le cognofcendo cognofcit omne m cognitionem & volunta- Um 5 - - C? fic remanet caufalitas in ca ufa prima, que Tat Deus eft refbettu motuum voluntatis. co g ESPONDEDO, dift. a. Docetquód Deus co- ollT gnofc at actus liberos in fuo decreto quoad effe fimpli citer. c. u quoad effe formale feu quoad mo- J j um effendi. n. I pfe D. Thomas in pluribus lo- cis teftatur , q uód Deus fit m caufa actus T quide b liberi D. Zmort E'aüf. de Deo. ,DISBUTATIQ-.V..A 386 ^ g liberi inquantum exi/?it , fed eum , inquantum a- i (fe determinativum ; adeo- &us zalis e/ , non e j j que quoad e[f ormal eDeus aétum non cognofcit in fuo decreto determinativo , fed tantüm in i- yi J g pd deis fuis feu in fua effentia. 7 In 4- diü- 4 . qo Ikc ad 1. fic ait: - Potentia rationalis [e babet ii 4. 3. qd. 2- qumo ad oppofita i n.bis , que ei fubfunt , & bec funt illa, que . hus d determinantur ;. mon. au tem. pote[t in. oppofita per ipfam fento 1 illorum , que funt ei ab alio determinata, &j ideo volun- ido m tas mon potefl in oppofitum ejus , ad quod ex dioina im- 1io; Wf prelfon e determinatur , [cilicet in opp ofitum finis ultimi ; jotefl autem in opp ofüum eorum , que ipfa fibi determi- (i prdt nat, ficut funt ea , que ordinantur in finem ultimum , i quorum eleitio ad ipJam pertinet. Et q. 22, de verit. fi; determinatum à fe ipfa, fuibe a.6. ad 1. E[fe anime non eft ]tem fed ab alio; fed ipfa determinat fibi f u um elle. Att Q cimn fit ad utrum- U q.3. de malo.a.3.ad 5. Poluntas, m lbet , per aliquid determinatur ad unum , [cilicet per Qbl Y confilium vationis , nec oportet, boc e[je per aliquod agens d extrinfecum. . Et 1. 2. q. 9. a. 6. ad 3. .Deus movet tor ad univer[a- hi d voluntatem bominis ficut univerfalis mo ( ] le obje&tum voluntatis quod eft bonum 5 & fine bac uni- urfæ l / li h A ver/ali motione bomo non pote[t aliquid velle : fed bomo ger vationem [ determinat ad *volendum boc «vel illud , V, uf V t 1 Q quod efl veré bonum , *oel apparens bonum. Ex his textibus poteft in contrarium formari hoc ar- D Tüt gumentum: Deus alió modó movet ad actum liberum quàm ad primum actum voluntatis ; ergo BI non premovet premotione alia, nifi in fenfu E W 4l Goneti & Salmanticenfium ;; involvente priorita- d tem mutuam , quia omnis praemotio phyfica ali- lt ter explicata effet ejusdem rationis cum primo oque Nm,otul voluntatis in un?ver/ale bogum 5 ade ficut E,P DE SCIENTIA DEI 887 Ditm æ- ! ädeo. ficut hec prima actio volunta [ ita etiam fecunda. Item fic : tis eft n'egefïïïria, Pno(ri Si motio volunta- m inj. tis divina in bonum wniver/ale 5 & motio ad bo- num particulare: ett ejusdem .nat "m UrT£ , tunc utra- que inducit neceffitatem ; fed ; erg O. AMin.prob. f dda Utraque eft exercitium v I que oluntatis ad determi- natum objectum ; ergo. ONFIRMATUR. Si ii Deus crearet animam , & | V ilam in primo mo. Ti mento moveret ad obje&u m particulare, ficut de- fatto movere dicitur j lii . Tevera moveret nece n rió ; ergo idem contingit in pr efenti.. s . OBJ1CITUR s. contra eafi d em f É nfon: Verit, ptura dicitur, quód Deus omnia Opere tur volun- tate fua; ergo etiam o ff Ad E peratur ipfam 4aleitatem Ym a&us liberi. /4t. prob. ph. 1. dicitur: u operatur omnia Jecundüm confi TET lum voluntatis fue. et Apoc.9. Tu credfti omnia, & propter voluntatem tq- ii j am erant , Cg creata funt. 2 TT nobis voluntatem divinam Ícriptura proponit TO ut énimpedibilem -ab effecu ; ergo non dependet futurit io rei à no- Ajott]t bis, fed à voluntate Dei. hat u- "dnt. prob. 1a, 14, dici- tur: Juravit Dominus exer tituum , dicens , ff non us hd hml putavi , ita erit : d il 9 quomodo mente tratkaui » ff eue- miet , ut conteram Aflyrium in terra mea j ---2 Dg- Ex hi Wilhus exercituum decrevit : ég Doc d quis poterit infirmare? ESPONDEO ad 1. n. a. ad ro j um Fatur omnia fecundüm confi b. dift, Ope- j lium voluntatis fuge ependenter tamen à fcienti a media. c. indepen- i nl denter.n. Ad alterum texti im idem refpondeo; yirté fenfus enim eft, quód Deu $ pro arbitrio volun- /ü('ä 311'. tatis fuz tribuat actibus fi u T turis liberis exiften- tiam , quibus ipfe voluerit, & hoc ope fcientige 'deoque Redie , per quam pravidet. [icut » pofito-loc vel illo g actu ! 388 DISPUTATIO V. " a&u primo proximo fe confecuturum hunc Vel ? ] 4 ; illum actum. genü ZAd 9. dift. a. Proponit nobis voluntatem di- d ï vinam üt inimpedibilem ab effe&tu con[equenter , nl ad previfionem per fc ientiam mediam & deter- j m minationem liberam. c. antecedenter. n. Suppofi- ^m dic tó , quod Deus p revideat hominem confenfu- nDa flibile eft, ut homo non con- rum gratiz , impo EM fentiat; fed ea impoffibilit as confequitur deter- H u minationem creaturz , que 1 n prfcientia divi-l? en- y ileis d na jam anticipatur intentionalit quii "OsJICITUR Ó. contra easd em. . Si futura eto vo- feunil contingentia non cognofcerentur in decr n i luntatis divine , tunc cognofcerentur in ideis D ROU ' divinis ; fe d hoc non poteft dici; ergo. Mim. i iv rob. Idee diving non fünt determinate ad re- a refent andum ens a&u exftiturum , nifi deter- m v minentur per voluntatem divinam ; ergoinideis fentari en- Da divinis quà talibus non poffunt repre vTent. tia contin gentia. /fnt. prob. 1. ratione ; quia idez nt neceffarie , obje&a autem contin- Y di divine fu fU gen tia.non funt neceffaria ; erg o ex eífentia fua efe : ntapt obje&ta ut modo f & per feipfas ideee non repr i " Ij m exftitura. Prob. 9. authoritat e D. THoM , qui Sicut [cire divi- i K in 1. dift. 19. q. 1. a. 2: ad 1. ait: Mi !i num eft fübjettu m libertati wooluntatis , ita etiam idea fe- eam terminatur a&tus dioine. [cientie. t cundum quod ad D i Item q. 3. de Verit. a. 6. ldea in Deo ad ea, que funt ( «el fuerunt vel erunt groducenda ,. determinatur ex pro- ul li | pofà o divine vvoluntatis. REsPONDEO. C. mgj. n. min. ad frob. tr.. a. N debeant determinari T0 n. c. quia licét idez divine . à voluntate divinaad reprefentanda futu ra con- & tingen- DE SCIENTIA DEI 389 Uhc VeIl tingentia , non tamen propterea fequii:ur, quód voluntas divina fit medium cognofcendi futura ILem di. contingentia; fic.utique nec potentia intelle&i- OU va eft ex fe determinata ad reprefentandum leo- deter. nem, nifi determinetur ab anima, & tamen ani- Dpof. ma non eft medium cognofcendi leonem ; fic Venfü. etiam dico, quód antecedenter ad determinat TOf« iOis nem Dei liberam ideg divine non reprefent ent It entia actu exftituras confequenter autem ad de- ltiq d'w'xl terminationem Dei liberam identificatur cum ideis divinis effe reprefentativum entium ali- ! füton quando exftiturorum : ficut enim Deus poteft A0 VO. fecum identificare voluntatem creandi mundum, | idgis ita cum ideis fuis poteft identificare effe repra- Mi fentativum entis actu exftituri. d rattonem. . d. ddte- Idez divinz funt neceffarie & pertinent ad fci- Oeter entiam fimplicis intelligentiz, non veroó ad fcien- yinidej tiam vifionis antecedenter ad determinationem Yari a Dei liberam. c. confequenter. n.. Sicut enim in jiaidee effentia divina voluntas divina eft contingens, CODL- ita etiam eft contingens effe reprefentativum Ytia la idearum divinarum. Ap D. THoMAM eodem modo refpondeo. c. a. n. c. du Non enim nego, z Ql ideas divinas determinari à voluntate divina ad i d- effe reprefentativum in effe fpecifico ; fed ne- T2 8o, futura contingentia cognofci in alio , quàm (j in ideis divinis fic determ * vina. inatis à voluntate di- nj D OnjtcrTUR 7. contra easdem. . Si Deus fütura contingentia cognofceret in fuis ideis, TT tunc veritas idear um aliquo modo dependeret faltem obje&ive à TM veritate objectiva contingen- Ed patet ; te J fed hoc non poteft dici , ergo. Maj. n 3 A . quia d 390 DISPUTATIO : V. ii quia non daretur veritas idearum, nifi determi- f c narentur à veritate obje&iva. .Mim. prob. Futu- 5 ra contingentia non habent in fe aliquam deter- IN eDjIe minatam veritatem ; ergo non polffunt deter- (sj minare veritatem divinw fcientim. fnt. prob. T. m dl S. THoMas in lib. 1. Periher. le&.13. ait: 75 ) B preteritis & prafentibus nece[fe eft , quod altera oppoft- y dvin tarum deteriminaté fit oera , & altera falfa in quacun- VInam l que materia ; : ed in fingularibus , que funt de futuro j hU boc non eft nece[fe , quod una fit determinat? oera 69 al- fter. C tera falfa : & boc quidem dicitur quantum ad materiam Vingat contingentem. Etin r.dift.38. q.1. a. 5. ad 2. Fu- turum contingens non eft determinaté verum aniequam vum i v at fíat, quia mon babet caufam determinatam.. Prob.ant. 2. ex ScoTo, qui in z. dift. 39. q. 1. $. vifo. ait : n qtenfte pun det illo primo inftanti (antecedente decretum ) non Junt vera contingentia , quia nibil eft tunc , per quod babeant g d mod veritatem determinatam $. pofita. autem determinatione voluntatis divine jam funt oera , *videlicet pro illo fe- [ V cundo inflanti. REsPONDEO. tr. Maj. n.Min. ad prob. dift.a. &tef0 lr Futura conungentia non habent veritatem ade- quatam, c. inadequatam. n. veritas eft enim con- **ge(mn UI formitas inter rem & intelle&um. Igitur ad con- [ ««««« " ftituendam veritatem adzquatam concurrit exi- W A fï., ftentia rei & exiftentia intellectüs reprefentan- ET tis rem ; in cognitione futurorum contingen- E ts tium tantüm datur intellectus.& nondum datur R res ipía: & fic non datur veritas adcequaté fum- ftdi pta, licét detur veritas inadequaté fumpta, fci- il licet repraéfentatio futurz veritatis , & hec re- h prefentatio veritatis future determinatur à ve» rnitati$ W ritate objectiva ut fecundüm inftans ete *!/l) 16 indivi- DE. SC-IE/NTI,'A "lD'IEI.V 39-):" letermf; , indivifibile exiftente in mente divina quoad taje DHATA e[e in his circumftantiis ; à decreto veró divino quoad e[Je attuale. — Unde colli deter; textus D. Thoma & Scoti. gitur refponü;o vad- Yi), r OBjICITUR $. contra easdem. Veritas : h contingens futura, antequam fiat, nihil eft ; er- t go ut condiftincta ab effentia divinaautà decre- U to divino non poteft determinare co fuiw*e,' divinam. gnitiongmf 1ig d. REsPONDEO. Idifc.a. veritas illa nihil eftrea- Vr liter. c. intentionaliter. n. Omnes veritates con- 2, D tingentes habent fuum intrinfecum determinati- D vum independenter à decreto divino in menfu- tIj, 2, ra eternitatis indivifibili: cüm veró nullibi pof- "n fint exiftere nifi in mente divina , ideo habent Yf füum determinativum in mente divina, non ta- btl men determinativé ab ipfa mente divina, aut à de- i creto divino quoad ;ale effe , fed tantüm quoad : ij e[Je. Osg1crTUR 9. contra easdem. Pofito de- dl creto divino predeterminante adhuc. falvatur 1ade libertas, nec Deus erit au&tor peccati ; ergo nul- 1 COf la eft ratio; cur non detur. Znt. srob. Poteft di- dcon. ci naturam liberam nihil effe aliud quàm naturam a- t ey Givam ex füa natura non determinatam ad unum deter- (ntan minatum attum , & que poffit elicere actum con- n fentaneum rationi in ordine ad finem ultimum , y dtit attamen Deo'conferente a&ualem motionem, b ordinationem feu potentiam (que apud D. Tho- " mam idem fünt cum actione ) ad actum bonum. r In tali fuppofitione illud, ad quod Deus movet, TAU femper erit bonum refpiciendo finem proxi- jitu ium , non tamen erit bonu m refpiciendo finem jndiVi' ulti- b4x L:] 392 -msru*r-A-Tm V. ultimum , nifi Deus etiam movevat versus ipfum WE?!A ! LA^ finem ultimum ; & caufa defectüs hujus ordinis f!tff non erit voluntas Dei pofitiva fcilicet, fed im- jj perfe&tio intrinfeca nature humane. Jam fic: Hic conceptus libertatis 1. Eft conformis men- j 2. Eft conformis menti Thomi- i ti D. Thomz. u ftarum. 3. Conftituit differentiam inter fenten- tiam Thomiftarum & Calvint. 4. Affignat di- a jwiic'i» fcrimen inter fententiam Thomiftarum & Janfe- s. Nec repugnat rationi. | IT nii uti & Quesnelli. TTDI 6. Solvit etiam omnes difficultates; ergo eft ad- mittendus. q: Wi lt-^ nt. quodd r. membrum probatur.. Y. D. 'Tho- t d W mas in pluribus locis nullam aliam tradidit no- tionem libertatis, quàm quód fit natura attiva ex. W ] p Jua-matura mon. determinata ad unum. p. Y. q.Y9. a-I0». li C. ait : IDicendum quàd liberum arbitrium babemus re- ii L fpettu eorum , que non nece[Jario oolumus , el naturat (s áinftinttu : mon enim ad liberum arbitrium pertinet. quid Q9 volumus e[Je felices , fed ad naturalem infHinttum : unde & anünalia alia , que naturali in[Linttu mmosoentur ad a- "m liquid , non dicuntur libero arbitrio moveri, — Jam fic: Ti per illud conftituitur libertas , quod precisé eft ( diftin&ivum à neceffitate feu inttinctu naturali; n ': X fed indeterminatio nature ad hoc fufficit; ergo. t e 2.,Idem p. r. q. 59. a. 3. C. ait : Dicendum. quàd N l & | quédam funt , qu& mon agunt ex aliquo arbitrio , fed quafi ab aliis a&a & wmota ; ficut. fagitta à fagittante t — shovelur ad finem : quedam verb agunt quodam arbi- Tb — £rio, féd non libero . ficut animalia irrationalia : ovis e- L Bthl - qün fugit lupum ex quodam judicio , quo exiftimat eum N f[mtm um , fed r Jibi noxium , féd boc judz'cizmi non eft ipfi liber à natura &* * * DE SCIENTIA DEI. 393 TWün T dinis à natira inditum. í ss Idem'p.ï.q. 83.a.1. C.. Que- dam agunt absque judicio 5 ficut lapis movetur deorfum , edim. 1f I & Janiliter omnia. cognitione carentia : quadam autem agunt judicio , féd mon libero , ficut animalia brut 4: fu- Tnen dicat enitm ovis videns lupum , eum e[fe Qp [ fugiendum , na- turali judicio & non libero ; quia non ex collatione fad (Ifem. ex naturali inftinitu boc judicat : &? fünile eft Ldi . de quoli- bet judicio brutorum animalium ? Jed bomo agit ex judi- Inn 40 - -5 fed quia judicium iftud non eft ex maturali in- AW du Jüinctu in particulari operabili,, fed ex collotione quadam vationis , ideo agit libero judicio, potens in diver[a fer- L: raiio enim Circa contingentia babet oiam ad oppofi- ia --5 C5 ideo circa ea judicium rationis ad dicerfa " Tho. babéi,C? NON EST DETERMINATUM AD U- 10 NUM: ( pro tanto nece[Je eft , quàd bomo fit liberi ar- UMAN bitrii ex boc ipfo , quàd rationalis 4Io i. .4. Idem q. 3. de potentia a. 7. ad 12. Deus non dicitur bominem sT Wt dereiiquil]e in manu confilii fai : quin in coluntate ope- véur. Sed quia voluntati bominis dedit dominium. fui " ius: ut non e[Jet obligata ad alteram partem contradi- fjl Ji Gionis. Quod quidem dominium nature L non dedit, cum ger [uam formam fit determinata ad un K um. Et ad 13. nfic jd Voluntas dicitur babere dominium Jui a&us ; non per ex- clufionem caufee prime : fed quia caufa [ rima non ita a- Ut 1l 8it in voluntate, ut eam de nece[fitate ad unum determi- m Wet: fücut determinat naturam. KEt ideo determinatio ) ( aitus relinquitur in poteflate rationis & voluntatis. 5. ij dem T. 2.q. 10: a. 4. G. uia voluntas ef a&tioum p [ Brincipium nen determinatum ad unum » fed indifferen- j ier fe babens ad multa , fic Deus ipfam movet , quód non [ €x neceljtate ad unum determinat , fed remanet motus e- J D] Jus contingens C non nece[Jarius nifi in bis, ad que na- nj turaliter movetur. . 6. ldem 3.p. Q. I8. a. 4. ad 3. yin I Folun- 394 DISPUT'ATIO" V. M p Volunta$ Chriftà licit fit, determinatà ad( bonum , non ta- 11 men eft determinata ad boc *vel ad illud bonum : &^ ideo 4 [, J pertinet ad. Cbriftum eligere per liberum arbitrium. — 7- of xle fi Idem q. 22. de Verit. a. 6. C.. Cim voluntas indeter- minatà fe babeat refpe&tu multorum , non babet ve[bettu g eüm jb émnium nece[fitatem , fed refpe&tu eorum tantim , ad que naturali inclinatione determinatur. Similia multa ha- s iiu bet D. Thomas in variis locis, ex quibus colligi- r dete tur, libertatem juxta S. Do&torem confiftere in joque hoc, quód 1. fit natura attioa.. 2. quód mon fit de- umf terminata ad unum objettum ex fua natura., quamvis malurn poftmodum determinetur ad hoc vel ilhsld ä'-. 4 ! iid a . Deo.: v Prob. ant. quoad 2. membr. nempe , quód ifta yniit t IU hypothefis fit conformis menti Thomiftarum. - 196. fic ait :* Si Deus nl GoNEzT hic tr. 3. dift. 4. n P i bomini deneget auxilium efficax *vel [peciale ad «incendam tentationem , licàt infallibiliter illi confentiat 9^ incidat t TU d * án peccatum , mon.fequitur tamen liberum ejus arbitrium e[Je ex fe , &? ex natura fua deierminatum ad malum e tert & ad peccatum . quia aliud eft liberum arbitrium e[Je defe- &ibile ex fe &? ex.natura fua, € non po[Je fe ipfum con- quí bono rationis Deo illud. [pectaliter non confer- M n fervare in vante ; & aliud eft , illud ex fe & ex natura [ua e[Je de- " AUDtIC terminatum ad malum : Primum enim dicit folam defe- n ll &ibilitatem &j potentiam ad peccandum , qu& competit ls creature vationali ex eo , quód e[t ex mibilo & quia non Wefe eft. ipía regula Juarum. operatianum.. - Idem Author Ut n. 202. explicans , quomodo Deus non fit caufa afl, li peccati, facit paritatem à navi, quam dum defe- p rit Gubernator in cafu, quo non tenetur guber- Y i nare, non dicitur effe caufa fubmerfionis, etiam- lg fi ex ejus derelictione infallibiliter fequatur fub- !Deo, merfio DE'/ SCIENTIA DEI 395 À n:ïm. € il merüo mavis. Sic ergo cenfetur GoxETUS malitiam refundere in imperfe&ionem nature JJ 7 ^ Wity. humanz neceffarió deficientis aliquando à re&to ordine rationis, fi Deus per fpeciale auxilium [ non efficiat hunc ordinem rectum rationis. Wt Prob. ant. etiam quoad 3. & 4. memlr. quód ni- tila D) Vi mirum hec fententia differat à Caloino , S'anfénio & Quefnello, ex hoc; quia Calvinus docuit; Deum n pradeterminare àc predefinire ad peccatum , a- h. U deoque etiam docuit, liberum arbitrium jam ab inwinfeco & ex natura fua ordinatum effe ad 'Hgd i malum. Sfanfenius veró negavit; in natura lapfa illud arbitrium liberum , quod homo habuit in ]if fum, natura integra , adeoque in natüra integra non admifit neceffitatem. premotionis phyfice in- us trinfecé a&uantis liberum arbitrium. condam Ergo et- iam illa premotio phyfica, quam admit tit in na- a tura lapfa, non intrinfecé attingit & actuat libe- Tiri rum arbitrium, nec eft qualitas ab intrinfeco de- lii Jj terminans liberum arbitrium , fed ab extrinfeco; T & (ic utique repugnat libertati. Quefnellus deni- ((]) que fe&atur Philofophiam Carte fianam; & ob D hoc nullam admittit activitate m liberi arbitrii ij proprié di&iam; & hinc coincidit cum Lutbero , y d quód liberum arbitrium fe habeat tant üm paf[roe. mjd Quód vero Quefnellus fit hujus mentis ; colligi- t t Nutho tur ex eo, quia premotionem comparat cum pri- ma creatione hominis & cum refufcitatione La- Lal Zari, in qua utique folus Deus operabatur nullo i àlio concurrente principio aétivo. Quód au- gube tem Cartefiani tollant omnem activitatem, patet DI i tum ex Cartefio, tum ex Maignano in fua T beologia y li nl de Doo , .quir liberum arbitri.lg.m comparat Jibre , qua 396, 'EISP»UT'ATIO Va j j quegravitate corporum in diverfas partes tra- - ?J hitur. , Prob. ant. d [ j enique quoad 5. & 6. membr. ex hoc , m quia in hoc conceptu libertatis ficut nunquam i tollitur indeterminatio nature prout refpectiva ? / jf ta judicii indifferentis, ita nunquam tollitur liber- Ui tas; & ficut Deus vi generalium decretorum ut il [horm author naturz non tenetur homini procurare o- mne bonum, ita non tenetur przdeterminare ad t0pp h4 omnem a&um bonum, fed poteft relinquere ho- ii minem cum defectu ordinis ad fummum bonum, It ht n in quo cafu concurrens ut author nature juxta determinationem rationis deficientis non pr&- i determinat ad formale peccati. j W alui REsPONDEO. n.a. ad frob. r.. a. quoad o- mnia membra. d prob. 1. membri. dift. a. "Iradit fu. D. Thomas talem notionem libertatis radicalis. nj c. libertatis formalis. n. D. Thomas in his locis I RUR J tantüm conatur oftendere , quod Deus, Angeli m & homines habent libertatem ; & in ordine ad u l l hoc p robandum fufficit oftendere , quód homo aut Angelus habeat radi cem libertatis , fcilicet ( j ándeterminationem mature , & indifferentiam rationis, W) Q In aliis autem locis exprefsé dicit, quód actus li- ii Y beri arbitrii ad, particulare bonum non fit ab alio determinante. . In 2. fent. dift. 39. q. x. a. 1. C. fic ii 41l habet: Jpfa potentia voluntatis , quantum in fe eft , in- A differens eft ad plura , féd quod determinat? exeat in bunc " attum , «el in illum , non eft- ab alio determinante : fid jl ab ipfa voluntate. Neque legendum eft ( üt vult : Gonet) locó determinante, determinaté ;; quia Codi- ] Sï ces plerique tam impreffi quàm manufcripti con. abet l [ j trarium habent ,. & infuper noftra le&io h unm- DE SCTENTIA,DEL 997 L5 ts . füummam analogiam cum aliis textibus D. Tho- m&, dum écontrario illa Goneti cum nullo alio Xhoc; textu D. Thomz analogiam habeat. Rurfus q.3. lus de malo. a. 3. ad 5. ait : Foluntas cum fit ad utrum- g [iber. libet, per aliquid determinatur ad unum , fcilicet per con- flium vationis. — INec oportet boc e[fe per aliguod agens T ut V0 extrinfecum. |. Id etiam colligitur ex eo, quod D. "Thomas doceat voluntatem non poffe tendere M l. in oppofitum ejus, ad quod determinatur àDeo. In 4. dift. 49. q. 1. a. 3. 99. 2. ad r. ait: Petentia Onin, vationalis fe babet ad oppofita in. bis , que ei fubfunt, & Jüi bec funt illa , que per ip[am determinantur , non autem pre poteft im. oppofita illorum, que funt ei ab alio determina- do. ia: C ideo voluntas mon poteft in oppofitum ejus , ad- quod ex divina impre[Jone determinatur , [cilicet in op- mdit pofitum finis ultimi : poteft autem in oppofitum eorum , lod que ipfa fibi determinat , ficut funt ea , que ordinantur D s ]oc in finem ultimum , quorum elettio ad * u fam pertinet. l« Anpd . dem p. 1. q.62. a. 3. ad 2.. Inclinatio Gratie non im- ine al ponit nece[[itatem , d babens gratiam poteft ea non uti, liomo llicet Itemde Verit. q.2. a. 14. ad 3. Effeftus fequitur ne- ce[fItatem caufce proxime , - - - non autem eportet quid Wi Jequatur nece[fitatem caufcee prime : quia poteft impediri düs l ejfettus ex cau[a fecunda , .fi fit contingens. . Jtem de TU J . malo. q. 6. a. un. ad 15.. /Ila caufa, que facit voolun- Í J - latem aliquid velle , mon oportet quod ex nece[fitate. boc .e]t, jaciat, quia poteft per ipfam 'voluntatem impedimentum i prafLari , vel remo'vendo talem confiderationem, que in- " ducit eam ad volendum , vel confiderandá oppofitum. ul dd prob. 9. membr. Znt. dift. Docet hoc G o- ( (b NET loquendo de libertate radicali. c. formali. n. i[i0! Ipfemet enim Gow £Tus cumSalmanticenfibus hi & era dari fit dqcet; inter e'[fe & tale .eæ[k a&ionis lib inutuam 398 'D.'ISPUTA'TIIO V« m di mutuam prioritatem nature. Quoad effe verum RUA eft; nullam actionem dari polfe fine determina- j d tione Dei. fl d P^ — Ad prob.3. & 4. membr.dift. Docuit hoc Calvi- j nus tanquam fequelam connaturalem ac proba- f tol bilius connexam cum principiis homifticis ma- ol d Jé explicatis. c. bené explicatis cum Goneto & : üicais Salmanticenfibus. n. lIdem refpondeo ad 7an- H amü [( fanium.dift. Ego Sfanfénius non admifit preemotio- Wvatot nem phyficam Thomifticam in natura lapfa,non. loquendo confequenter. c.loquendo confequen- yrenot as ter. .. Cüm enim Janfenius glorietur ; fe tene- l re do&ctrinam Thomiftarum, & hi admittant ta- p W d lem premotionem , quz eft neceffaria etiam in ä natura integra ; manifeftum eft , quód non lo- m m quatur confequenter, nifi in doctrina 'Thomifta- rum malé explicata, eorum videlicet, qui non relett ii i admittunt mutuam nature prioritatem inter efJe & tale e[Je a&ionis libere. Ad Que/nellum denique DC hf H iterum dift. Que/nellus nullam admittit actionem creatam proprié ac ftricté dictam. c. laté dictam. W Ij pitd (tid n. Cartefiani non negant dari motum in rebus, fed negant eum dari fine previa motione Dei ; Ytello ln imó dicunt, quód hic motus realiter fit actio Dei, & in quantum recipitur in creatura, eate- Wt E&US DI nus poffit vocari 5a[jio, inguantum veró refertur ad effe&tum , poffit denuo vocari attio creature. tlj N & 'Talis eft actio Thomiftarum illorum receden- tium à fana explicatione priedeterminationis , m qualem tradit Gonetus , Salmanticenfes, & D. N 'Thomas, in qua admittitur mutua naturz prio- i ong ritas inter effe & zalee[je aCtionis libere. — Nifi e- j liberae Ti pim fic explicetur , a&iq creatura etiam rTevera DE sc I-—E.-N.'TXII A- DI 399 Vetur | revera eft tantüm aliqua paffio ; ideo aCtio talis T. alia non eft, quàm Cartefiana ; talis videlicet, Cloj. qualis eft motio baculi , de qua re jam pluribüs actum eft in Philofophia. T'0ba. s Tlld- "d prob. denique Zfnt. quoad. $. & . membr. dift. Non tollitur libertas radicalis. tr. formalis,. n. o Jam oftenfum eft, quód hic conceptus libertatis | ï(m. radicalis non ponat veram libertatem ; adeoque i etiamfi falvetur illa libertas radicalis, non tamen J hm falvatur veralibertas. Ad illud; ubi dicitur, QU ? [ene praemotionem non facere Deum authorem pec- cati, fmiüliter difl. Deusnon determinat ad forma- I - le peccati dando premotionem. tr. dando natu- m n ram.n. Sicut natura defectuofa eft à Deo, ita lo n omnes confequentes effectus funt à Deo, Dein fic argumentor: fi Deus non eft author peccati j non predeterminando in eo fenfu ad' materiale pec- her if cati, tunc neque effet author peccati , fi crearet eniqu onert naturam , cujus primus motus voluntatis effet blafphemia, aut cum voluntate aliqua effentiali- licam. ter defectuofa ad finem ultimum ; fed hoc non &bis, poteft dici; ergo. Min. patet ; quia Deus non Deis poteft hominem creare ad X infernum. . .Maj. prob. tiam in illo cafu Deus tà ntüm determinaret ad , eate materiale peccati congeniti. Item fi precisé de- fertüt fe&us ordinis in voluntate ad ultimum finem, "U quem fuis viribus creatura n Cadtl on poteft füperare, prebet Deo jus ad indign ationem gravem & jonl condemnationem , tunc deordinatio omni. um potentiarum ad finem ultimum 1&0' per pecca- p tum originale , cujus caufa non eft Deus, poteft. N €o prebere jus ad talem indignati onem,& con- od emnationem ponz fensüs in inferqc»; adeoque " potfunt X 400 DISPUTA TIO v.'ï ! : St i :WS . poffunt parvuli puniri poená fensüs in inferno, ! il quod communiter negant Thomifte tanquam m contrarium juftitiz divingz. 4 " Driczs r. D. Thomas comparat acum pec- | l / l j d BU cati greffui claudo , in quo quidquid elt vitalita- tis, provenit ab anima, quidquid autem curvi- duG m t tatis provenit à curvitatetibie ; ergo etiam re«. vera obliquitas a&üs peccaminofi precisé pro- g d 12W venit ex imperfe&ione nature libere. q. 3. de potentia. a. 6. ad 20.fic habet : n aitu peccati quic- tümane quid eft. entitatis «vel a&tionis reducitur in Deum ficut in E primam caufam, quod xverb eft ibi deformitatis ,reducitur iif am in liberum arbitrium ; ficut quod eft de N ficut. in caufc gre[fu àn claudicatione , reducitur in virtutem motio1m, EE ficut in primam caufam , quicquid autem eft ibi obliqui- M &atis , provenit ex curvitate cruris. a REsPONDEO. dift.a. Comparat D. Thomas & C a&um peccati cum greffo claudo quoad radica- It p lem libertatem. c. quoad libertatem formalem. n. m D. Thomas vult dicere , tam parum effe pecca- m tum à Deo , quàm parum claudicatio eft ab ani- fnyí mas eaenim eft ab indifpofitione tibiz, pecca- bfmrum] tum autem à voluntate, hoc tamen difcrimine, TWl quód voluntas fit caufa fuz obliquitatis , tibia pitti non fit caufa füz curvitatis. q.22. de verit. a. 6. lf ad 1. ait : Effe anime non eft determinatum à fe ipfa, a Qu féd ab alia., fed ipfa determinat fibi Jaum «elle. DrcrEs 2. Si Deus ob caufal itatem actüs J eccaminofi effet Author peccati , tunc etiam i bona fuiffet argamentatio Pelagianorum & "ulia- "t ni, qui eódem argumentó utebantur ad proban- WL " dum, in parvulis non effe peccatum originales UL fic enim arguebat j'uliamws Pelagii aifecla apud D* Anh AUGUST. - DE S CIENTIA ^DEI 401 S.AUGU'ST. infemo, Tom.z. Deus eft caufa gener ationis äHquam bominis; ergo fi peccatum originale co nfequitur ad talem generationem , Deus. erit. caufa peccati. originalis; - qui IT poe enim e[? caufa alicujus , et. etiam caufa 6jus, quod con« Ttzlita. fequitur. ad. illud. |CüVj- . REsPoNDEO n. Ma. Nam ut refpondet n re, $. AUGUSTINUS].3. contra Julian. C.9. Pec- !M 0. catum non confequitur ad generation em homi- W nis ut determinatam a Deo, fed ut de termina- tam a voluntate Adami f0 f j corruptio proinnaturz ! t humang eft ab alio qu am a Deo ; in fententia FUil autem oppofita corru ptio non effet ab alio quam d ab ipfo Deo v. g . in prima voluntate Adami nondum corrupti per peccatum. i Dein fic argu- tlj mentor: Si Deus precife per h oc non eft au« thor peccati originalis, quod Deus creet id, quod eft homini bonum, ho tunc etiam Deus pof- | fadic) fet creare hominem in ft atu peccati originalis fine pr&cedente ullo pe ccato hominis aut fine njem . b p propagatione humana ; hoc non poteft dici; er- Lb u- go. Min. eft D. 'Thom ?,dum ait; hominem fi non fuiffet natus ex fe , t mine humano, non ha- biturum peccatum origi nale. AMaj. prob.. Intali crimit, s, ii hypothefi peccatum: originale non fequetetur ad 'eri[- 8'6' geunerationém & naturam hominis quátenus eft natura, & quatenus bora eít, fed ut procedit ;äfe leas a natura defeéctuoía; ergo. ; ii Drczs r Quando Miagifte? ducit maäum Y etut pueri, deformitas fcripture non imputatur Ma- giftro fed puero; er go idem dicendum de a&u ( roolt peccaminofo refpeétu Dei; 2. Quando Deus movet Sacerdotem facrilégum) àd confécratio: nem ut fupernaturalem . 5 e j j malitiafä&us non ima D. hmort . Tratk, de Deo, & pu UGWL n DISPUTATIO V. 402 p putatufr Deo fed Sacerdoti; ergo idem eft in Q(MU) | a&tu peccaminofo. 1ns? RESPONDEO4Z d 1. n. parit. Difpäritas eft, g n quia in Magiftro non eft caufa imperfeGionis , uz datur in fcribente; econtra vero Deus ef- g j r fet Author illius imperfe&tionis , que effet in u e peccante. Siautem ponas. quod ipfe Magifter PhEDD fit caufa hujus imperfe&tionis v. g. fi porrexiffet Imyy uero penicillum loco calami, vel fi ferula red- didiffetillimanus tremulas, aut fi illum mutilaffet, f u Deus 0 non deberet proptereairafci puero ob deformita- formi tem fcripturg , multo minus deberet ipfiinjunge- ver re füb precepto feveriffimo cara&teres optimos. j n 4do. Patet difparitas ex dato exemplo. DicEs rv. Poteft dici, quod nialitia & de- irts i iquio formitas a&us peccaminofi non confequatur ad materiale peccati materialiter fumptum , fed ad !iy feter materiale formaliter famptums; & quod materia- le peccati formaliter famptum non fit a Deo pr&- i determinante fed a voluntate hurmana ut fubdi- r ta tegulis morum ; ergo Deus non erit caufa m eccati. 4nt. prob. Quando quis przcife cau- Dll 1] fat entitatem albedinis, quz eft fundamentum ( feu poti us ratio fundandi ) relationis fimilitudi- TT ialiter füumptum, non cenfetur caufa- Vi nis mater re relationem fimilitudinis, fed folum ille cen- uj fetur caufare eam relationem , qui caufat albe- ld t dinem ut inratione fpecifica convenientem cum alia albedine; ergo idem eft de a&tu peccamino- üjg nitatem fo, ut ille, qui ponit entitatem ac bo tranfcendentalem a&tus peccaminofi: non fit A j cenfendus ponere fundamentum malitie moralis, dl fed ille folum , qui elicit talem a&um tanquam ii agens DE SCIENTIA DEI. 403 1 df agens morale, & cum fu b je&ione ad regulas morum, a quibus defle&it, Ttas W , REsPONDEO dift. a. Poteft dici, quodma- loni, litia confequatur ad materiale peccati formaliter u$ ef. fumptum, fiillud materiale formaliter fumptum [it in fit natura prius ad effé feu exiflentiam a&ionis, itile prout explicat GoNETUS & SALMANTI- tlfet CENSES.C. Sinon habeat prioritatemnatura. n. ls. Nam fi non datur mutua naturg prioritas inter Ti e[fe & tale e[Je a&ionis libere, quid intereft, num ortit D Deus omnia conítitutiva peccati materialia & Djunge formalia fimul ac femel una a&ione ponat, an imos, J vero fücceffive, dum tamen revera omnia po- nit? Jam fic: quando materiale fcriptionis de- & de- formis in puero formaliter fumptum eft tantum urad a puero vel calamo , nihilominus ea deformitas fed ed non poteft imputari puero, fi magifter antece- nateri denter eft caufa hujus formalitatis materialis; Q pre ergo idem eft de formalitate actus peccaminofi t fübd materialiter fumpti, fi illius eft caufa Deus quoad t eni tale e[Je, fe cd- DicEs v. cum P. Gonet hic. n. 2o0. — Quod n arm licet Deus pradeterminet ad materiale peccati , cum quo ilitudi ipfa malitia & deformitas babet indi[Jolubilem nexum , FO non tamen propterea ef? caufa peccati , quia Deus nun- |e C quam determinat «oluntatem ad materiale peccati, mifi j abe Ut objettive €9. in genere cau/ca materialis & occaftona- 1 CU lis determinatus. ab .eadem voluntate , que ex propria amino malitia &5 defettibilitate praxoidetur. fe ipfam determina- j tura ad fortnale vel ad materiale formaliter fumptum & non fïfj quatenus fundat ipfam malitiam C2 deformitatem. . Unde yoral. talis determinatio & applicatio ad snateriale eft a Deo nquam veluti invito & coatto , && folu noztanquam à Ca if i [ agens [* t 14 404 DISPUTATIO V. [ M U ma &? univer[ali provifóre , qui debet fubminifivave o mnibus caufis fecundis prefertim liberis media nece[]aria ',þcn m Jim ad agendum , €9' ad attiagendam in fuis operationi- bus é$ .effe&ibus rationem entis &5 aüualitatem exi- m na'& [ j flentie & operationis ( inter qu& media unum ex pre- cipuis eft applicatio ad attum ) g. qui debet etiam periit- n p st tere aliquos defe&us non [olum in ordine naturali fed ei- jam in ordine morali , ut binc magis veluceat. &j mani- fti; ( geeli fefletur perfettio fue ju[titie G9* mifericordie €9' pulcbri- tudo toijus univerfi. Licet evgo «voluntatem bowminis: Thomi dofion applicet ad materiale peccati, quia tamen ad boc move- tur & determinatur ab ipfa voluntate bumana, fe ipfam obje&im Qanbad jrius natura determinante ad ipfum formale velmateria- le formaliter fumptum , binc féquitur. malitiam. & de- Ws o l formitatem peccati , que ad illud maleriale confequiüur, ! A t l non. e[fe attribuendam .Deo moventi &$? applicanti ,. [ed tquie voluntati illum objettive & materialiter determinanti ad as talem moiionem €9 applicationem. Ex qua refponfine m lf &2 dolirina , quam 5'oannes a S, Tbowa , & Vincent. Vk Baronius tradunt , & pwobabilem veputant Salinant. in pb tra&. de Voluntate Dei , omnes 4ddverariorum impetus jrtit totaliter infringuntur , omniaque illorum tela 9 fopris- ul mata facillime eliduntur. ]ta Gonet l.cc. "i RzsPONDEO dift. Poteft dici, quod vo- ER luntas humana ad formale peccati fe determinet W . T0 pro priori nature ad premotionem phyficam, ETU ita tamen ut hoc femel conceffo nullum amplius Ql poffit afferri argumentum contra fcientiam me: | Itf -diam & fententiam Recentiorum , neque etiam ' Tl affignari poffit differentia fententiarum effentia- alu.'ä lis c. ita ut remaneat differentia inter has fen- : ib tentias. n. Si Thomifte etiam reliqui tantum volunt Deum premovere ad rationem entis , & [ : : a DE SCIENTIA DRI. ti/tïdïe g,( : 405 ad ratio'nem exiflentie in omni formalitate LT actus Atj liberi reperibilem, & quidem pro priori n aturae 'ad determinationem creaturze t e, z ; ita tamen, ut ü j vicifüm creatura pro priori naturz fe determi- net ad efe formale a&us tam purmj. boni quam mali ; idem prorfüs docent, quod olim docui in Me- :i' fed 79 taphyfica fecutus fyítema P hil ofophie Thomi- 5 Ufj- n flict; quomodocunque dein loquatur , nihil intereft quoadrem. Anv ero omnes &omnium ! ii Thomiftarum explication TM v$, principia, cof- clufiones , fequelz, argumenta, & folutiones frin obje&tionum inhzreant huic Miltri veritati, nec eidem contradicant, alioram judicio relinquo. Puto d. plures receder fuiur, e ab hoc fyftemate Go NETI, plures alios obfcure loqui, ac adeo vacillare MC ut quid dicant ipfi nefciant. nanial [ Et hinc ut illa ipfa veritas clarius ponatur in lu mine, difputamus. jbf Imo ipfe GoxzT non ubiq Vi tür, ita ut ue tam clare loqui- hatis aliis homiftis minus verfatis anfam prebuerit exiftimandi erronee, quod hanc füam h if predetermin aiionem creature tr. 4- difp. 8. a. 4. n. jj 249. & 254. tantum intel ligat de predeterminatio- ne difpofitioa, od V0« in quantum voluntas humana male difpofita me retur fübtractionem auxilii efficacis ermind feu predete rminationis diving , & in hoc fenfü ycn, nulla utiqu e folveretur difficultas. Ratio eft; ml quia illa ipfa previa difbofitio defe&tuofa eft vel a m n - eo immedia te, vel ab a&u alio peccaminofo k &t pr&£vio, ad quem it effenti creatura. erum nori predeterminaffet Et huic peffimg explicationi etiam nyog inherere v tantut. identur quidam Recentiores autho- Ié$, quos reverentie caufía pratereo. uia ii : tamen P. Gowz inclinat in explicationem bo- e 3. rtiam DISPUTATIO V. 406 H nlam optime fa&am, & quia intereft, ut Tho-. a miftis ex ipfa fchola D. Thome praferre poffi- mus facem Schole Thomiftice tam illuftrem , j fs ac eft GowETUs, totum ejus textum appo- W ij nam. [taque hic a. 4. n. 199. fic habet. |Quon- aimit do Deus 1movet & applicat voluntatem ad materiale pec- gt cati, ita in illo attingit entitatem, atiualitatem , vita- ; jila litatem , & bonitatem tran[cendentalem , que perti- net ad ordinem pbyficum , ut ejus motio & concur [us jinj 10- qfio, 1 nullo tmodo fe extendat ad deformitatem 69 malitiam hucertd valem , quia concurfus Dei gen eralis pracifrous efd ,. €9' NTIS, A Go EXISTENTIÍZ4ZE p ve[picit folem rationem x sf ACTUALITATEM, d liasque vationes ad ordinem llas, que pertinent ad d flyficum fpetlantes , mon 'vero i nalitia &9 deformitas uml erdinem moralem , inter quas eft « t attus peccaminoft , qu& perinde eft extra fpera m a&ti- lem é9 sür | vitatis dicine , & per fe primo in caufatn wora Wi operantem difforiniter a d regulas morumveducitur. Ivem 254. Denique cum Sfoanne à i, ( *Fra&. 4. difp. 8. n. S. Thoma alüfque vecentioribu s Thomiftis refponderi i e motum £ déterminatum ad dene- yuij oteft , Deum fuifJe [7; gandum J4ngelis €9 jrimis Parentibus auxilium efficax, ccati 1n0- t €9 ad prædeterminamlum illos ad mdteriale pe bedientie , ab ipfamet culpa concomitante ; que licet "i uerit in eodem inflanti YN Q U O, cum denegatione Sra- U peccati, utram- tie &9 predeterminatione ad. materiale Itf que tamen. prace[fit prioritate nature. eu inflantis A uT ufe materialis difpofitive , eoque LT. QUO, in genere ca fere modo , quo c orruptio ante cedit generationem , vel LL adus contritionis & charitatis gratiam fanttificantem , "n à qua in fententia "Tbowiflarum procedunt; & univer- ntes formam , a qua i*Tbom faliter omnes. difpofitiones concomita ut docet S. T bomas ET per iodum proprietatis dimanant , 3: P. DE SCIENTIA DEL 407 Ut T ' ( po]]'l,) 3.D» d. 7- 4. 13.. ad 2. bis verlis: CALOR, QUI FUIT DISPOSITIO AD FORMAM IGNIS, EST iften, EFFECTUS PROFLUENS A FORMA IGNIS,; . Vel denique ficut apertio feneftre , que licet: effective LUE procedat ab ingre[Ju venti in aulam , ad . illum difponit, Ilf G ülum in genere caufa materialis difpofitive antecedit ; y l- quia remotio impedimenti fe babet veluti quedam difpo- t . fitio altem negativa ad introdu&kionemforme. — Sicuter- IT go in prefatis exemplis patet. quod numquam fieret gene- lw ratio, nifi precederet Corruptios mec forma ignis intro: ( g duceretur in lignum »ifi per calorem. ut otto. e[fet. di- ENTIR fpofitum ; nec peccat 1/7//77] or gratiam [anttificantem reciperet, tifi eliceret aCtum . contritionis &P cbaritatis ; néc deni. Til 0d que ventus intvaret in aulat , mifi feneftra. aperiretur : üitr ita fimiliter nifi bomo vel angelus PR1US NATURA Y i | J& determinaret ad formale peccati, vel ad materiale for- den ( maliter [umptum , mon predeterminaretur. à Deo. ad r, ln | materiale materialiter fiumptum , ftu ad entitatem pbyfr- um cam , que walitie morali fubflernitur. — Quod diximus ifmin de pradeterminatione temporali, applicari debet aterno, ( d predefinitioni [ou. decreto predeterminanti. « - - Ünde j fäm; ficut. diximus , quod ideo Deus predeterminans «l untds ttti iem creatam ad snateriale peccati, quia illa prius natus- u li Ya [e ipfam determinat a. d formale, ita etiam dicendum jnegr ei, Deun EN TIT A TEN TET ACTUALITATEM 9 , tire in tateriali peccati imbibitam idcirco ab. & terno prade- danii 4 Wire, quia previdit voluntatem creatam fe ibfam ad " güql(! formale vel. ad materiale fundamentaliter: fumptum ex I propria malitia & defe&tibilitate deteyminaturag, Si fa. quieim queras, in quo medio talis pre[cientia fundetur, I dici potef? ( &? bec refponfio vide tur verior 9 princi- N Diis Tbowift arum conformior ) talem pre[cientiam non ii fa ndari in alío medio, quam in ibfa predefinitione feu. M C ecre. E DISPUTATIO V. ;408 i decreto pofitivo pradeierminandi voluntatem creatam ad KTY D.ï materiale peccati waterialiter fumptums ut enim iale ;;SA fuigus [ decretum babeat rationem wiedii ve[pe&tu illius, mon re- ! quLET quiritur , quod illam omnibus modis 9^ in omni genere g caufa antecedat , fed fufficit , quod illam precedat in . a- '[gergü 'N)h't' liquo. priori nature. &j inflantis A QU O , in aliquo , qibus genere caufe , quamvis illam in alio genere [upponat i, V é9 fubfequatur , ut. con[lat in exemplis adduttis. Ex i pr&jerti di&is intelliges , quod licet decretum , quo ftatuit Deus & w [ ab eterno ad a&us malos. & peccaminofüs bominum & vt la 4Angelorum concurrere , in aliquo fenfu PRIEDEFI- tui , 1 NITIO ( PRUEDETERMINATIO appellari pof- Jund g fit, potefi tamen etian P 0 $T DEFINITIO ( POST- dut, i DETERMINATIO nuncupari; licet enim in aliquo n g genere caufa fit P R 10 & determinatione voluntatis crea- m te, in alio tamen efl eà POSTERIOR, (9 ab illa um od dependet wmodo explicato , fubindeque P o s T DEFINI- TIO (9 POSTDETERMINATIO afpellari poteft. 1ro t contra banc dotirinam & mutuam illam in dioerfo ge- foio df net CAUSARUM PRIORITATEM ropenunt u- dingum: UET tbores plures inlantias , que [upra folute [unt, C9 de Qul m boc iterum agendum erit in Tratk. de juflificatione , ex- ob al plicando wutuam prioritatem caufalitatis C9* dependentie, od qua inter gratiam fantkificantem &j a&us contritionis €9' charitatis intercedit. Solun bic advertendum efl, do« tb u &rvinam illam de muiua caufarum dependentia £ caufa- od dy litaté non e[Je Scbole "Thomiflice peculiarem , fed plu- re r ves eliam ex Patribus Soc. eam ambleé&ti; « V AS- ts f QUEZ enim illa utitur in materia de juflificatione ad "RUT a explicandum , quoinodo a&tus charitatis €9* contritionis M 1 Tif effettioe à j gratia. [an&ificante procedant , 9 mibilomi- ld. nus ad illam difponant ; BE LL ARMEINUS etiam fllam V fec judi- suiudm dependentiam inter woluntatis atum . &2 . cunm. Wa mþ( —DE SC*IEN'TI,A VIVDEVI. 409 DEU ciüm*þraäicä pm&'tz'cüm » &.quo dirigitur , agno[cit ; & dT dem Socieza- l RL nuper CLAUDIUS iPRHANIUS ejus tis Theologus librum edidit DE oRpINE , DEQUE ) o PRIORI ET POSTERIORI AU j . in quo fufilfime dif- Jerit de bacmutua antece[fone di verft generis caufarum. vt al Cur ergo mobis pariter non . liceb it ld bíc uti ad diluem- "t fiffong da , quibus. ZAdver[arüi nos urgent , & clavum clavo ïuvis- Ex trudere , ac fubtilitates fcholg aliis Jubtilitatibus enoda- Ilatuit Dem "t? préfertin cm CAR DINALIS DE LuGO in- p Wi g genue fateatur , V AsQ VEZIUM 69 alios PREDEN. . quimnu- tuam illam prioritarem in diver[o genere caufe admit- fptluri p tunt , non po[Je impugnare efficaci & 201 " ter pramotionem pl»y- docent icam Cj gratiam pr.edeterminant em, quam Thomifle !t alnun » &2que mutua prioritate femel conftituta. "Thomi- itaths Cf« fias , qui.ad illam confu giunt, ab illorum Recentiorum TAU argumentis tutos effo. Ita ad verbum GowET, & TDEFINI quidem ad finem tot ius hujus prefentis materize. pilri df Ego libenter huic e xplicationi fübfcribo ; hoc i d ge folo difcrimine , quód exiftentiam híc non di- p d ftinguam realiter ab effentia ,. quod tamen per- tinet ad qu eftionem jnt, 8 i de nomine, quia, prout atine, & millies moneo » predicata rei formaliter diftin&a relativéó ad fua S caufas & effe jpmitit Gtus ac connotata. vriinit & confideranda funt, tanquam effent realiffimà di- "EM ftin&a; dine ad ut proin fic relativé confideratà in or- tiue a diverfas caufas determinantes mutuam- a, [ natura prioritatem habere queant; ita ut ratio- di ) V entis , feu exiftentia, feu e[Je rei ( quod przdi- catum tanq uam magis genericum & determinabi- ftifcatiti l 2 (inii e à magis fpecifico vocatu r materiale,) ut deter- gt minatum à Deo fit naturá prius, & viciffim ra- ;sdimi tio fpecifica actionis ^ feu tale e[]e ? (quod eft for-- thále, n & i"; qtpote fpecificapivpm acti onis) prout . de-: ter- 410 SDISPU.TTATIO V. DPUHW termiriatum À creatura fit etiam naturá prius i / N a l u ra'tione talis e[Je, J J äb l ä od « OQUJAESTIO- IV, Q ] jo du At An. detur. in Deo Scientia tedia? ( [ f jir, ATorANpuMI. Poftquam vidimus actus li- u ], * * ^ beros abfoluté futuros non videri dependen- j articulari, quo Deus j m ter à decreto abfoluto ac p a pat pr edeterminat ad illum à &um nifi explicetur hoc decretum in fenfu Goneti & Salmanticen- jiio pf &ne, 1 fium , reftat nunc queftio , an etiam actus fu- turos liberos conditionate tantuüm. ponendos previ- r ticulari phy- fiam at dieat dependenter à tali decreto par terminante vel moraliter p redeter- p ficé prede in fenfu Goneti andind münante aliter explicato quàm NT & Salmanticenfium ? Illi, qu i admittunt actus . futuros vi deri dependen- ts det liberos conditionaté e , jfi0nat ter à decreto ialiter p hyficé predeterminant tum /ubjettioe abfolutum, & f n diftinguunt inter decre m. Moun übje&tivé conditionatu Quid fit decretum fubje- Givé abfolutum , intelligitur , fi intelligatur, f f at quid fit decretum fübje&ivé conditionatum ; eft autem decretum ex parte fu bje&ti conditionatum, quan- ln n t quan dam velleitatem , non ll do fubjectum habe tam-de objetto ipfo, quam de voluntate efficaci pro- htD lud obje&um , fi conditio n pria habenda circa il ut non futuram nec ut i Wil ; poneretur, quam tamen, . exiftentem appre hendo aut fpero , aut opto, V. i tin id licitum foret Clerico ; per AU E(: g. Ego vellem «venari, ff | hunc enim modum loquen di non defigno me ha- Ideïe 1 bere a&u volitionem circa venationem, fed po- | bt rum tius oftendo , me ,illgm voluntatem habitu wl up- DE sc,rEN-rxA us 411 i Jl füppofitó , quód illa liceret Clerico. JDecrbetum ex parte objetti conditionatum (fübjectivé tamen ma- nens abfolutum) dicitur , quando a&u habetur n volitio efficax ex parte voluntatis , fufpenditur tamen ejus effe&us , donec ponatur conditio: 5 at qui tamen, ut futura, aut apprehenditur, aut fcitur, aut fperatur, aut optatur. V.*g. fi- ali: depeds. quis dicat: Polo quod, fi Petrus cras QUs veniat, pran- deat mecum, — Itta volitio eft tantum conditionata Cxplit ex parte obje&ti; eít enim vera & abfoluta vo- Thantio as f litio prandii dependens tamen ab aliqua condi- tione, nempe ab adventu Petri'in meam do- f preyi. mum. Thomifte ergo admittunt in Deo fcien- iti pl tiam futurorum conditionaté contingentium de- edeter- pendenter à decret Goneti l o fubjettiv? abfolutó , & objettiub conditionató, yt as pendet. NoTANDUM r11. Rec,enti/or-es, qui negant talia decreta particularia circa actus liberos con- munante, ditionaté futuros , um d fed non eodem mo admittunt /centiam mediami, do omnes illam explicant. m fübj MourNA & Bzca NUS volunt, Deum cogno- Jipatut, fcere futura contin gentia libera ( antecedenter Im, € ad füum decretum) in caufis fecundis & in qua- l, qui dam eminentiffima cognitione liberi arbitrii , j , 001 quam /apercomprebenfionem vocant ; eoipfo enim d pro quod Deus comprehendat humanum arbitrium condiü? tanquam caufam : volitionum , etiam compre- hendit . quid effet fa&urum , fi in hac vel illa o circumftantia poneretur. TnaHEoPnürr. R Av- Ti Pä NAUDUSsputat, Deum per fcientiam mediam. p n Videre voluntatem humauam in fe ipfa, nudé ] kdpo àc folitarié fumpta, fi fibi ipfi relinqueretur in g üis: vel illis circumftantiis fine divino concurfu. i SU A- — pI s*r UTATIO V. j SuAREZ & FQ-NSECA putant; Deum in ali- a s antecedente. fuum decretum quo figno rationi j videre futurition em fui decreti , fcilicet decre- Yorà tum futurum, attamen ut jam exercité exiftens ; tinqa & fic cognofcendo decretum futurum üt exerci- tontta [ te exiftens, cognofcere eum in ipfo hoc decreto hi font futur a contingentia five abfoluté five conditio- fibi pr naté futura fint; qus fententia videtur attinge- n prioritatem inter. determi- tiomat re aliquo modo qmutuat vd ul nationem voluntatis futuram. & determinatio- nem Dei. VAsQUEZ & lii dicunt; Deum actus B t contingentes five abfoluté five conditionaté fu- Ji objettiva, quam habent turos videre in fua veritate divinum. Solüm pof- fitii antecedenter ad decretum fet effe queftio ; anhec veritas objectiva tan- finat, hn d fit in ideis divinis, an ve- Rb quam obj ectum ut quo mnituto. roÓ idece d ivinz folüm fint cognit um u£ quo; de Simpliciter enim dico, quód tl quo nolo difputare. Goneti Deus has veritates c ognofcat in ideis divinis, pro- (tionibus explicatum eft. LU utin fuperioribus qu& writ 'THoMAssriNUS T. 1. f. 44 * 3.ait; poffe admitti, imoó ex SS. Patribus probari ,quod Deus futura hi ] Ml contingentia COghO fcat in fupercomprebenfione v O- ]untatis humanz 5 - fibi tamen preplacere, quód il T fua eter- &65 (0 Deus cognofcat futura contingentia in nitate tanquam a&u prefentia , & in unum quafi ii 1dl : tf un&is eternitatis colle&a : rejicit autem decreta ghyficà premoventia, & prede finientia, uti & /cien- Wt fficaciam defumit à h WF tiun mediam ; grati: enim e | plurium gratiaru m feorfim ac figillatim fruftrabi- r li multitudine. - Vide T. 1. £. 448. precipué au- T o temàf.58o. Alii denique Recentiores admit- "n f tunt ad. verificativum fcientie medie aliquod Wlili decY&s ï DE S"CI,I.T.N,T-AIA DEI. 413 ln jäeoretum abfolutum general&, quo Deus decrevit con- ICthn currere concurf, S d u generali cum. voluntate hu maria, fi hoc vel illud voluerit. G NorawDuM III. 'Phomiftas quosdam tan- U ere. tüm querere an dentur in Deo decreta condi: J tionata pro illis futuris, que in Scriptura reve- QUi lata.funt, qualia funt v. 8. converfio T'yriorum, I p fiibi predicaret Chrift uss dealiis enim condi- d ffini. tionatis, qua in Scripturis revelata non funt, vel ad providentiam ac gubernationem hujus J mundi non pertin e Datà f nt, dubitant, an Deus non " poffit fufpendere omne decretum. Tabent DICO L Deus non videt conditionat,ä im pof. | fütura dependenter à decreto phyficé przdeter- Va a« | minante, quod fit fübjeGtivé, abfolutum ; &ob- a ve jectivé conditionatum ; nifi phyfica przedeter- qu; & minatio explicetur per mutuam naturze priorita- 0090 tem in fenfu GoNETr. Si tamen in hoc fenfu Mi pro- | Goneti explicetur, admitto, quod conditiona- tum el. . té futura libera pravideantur à Deo de 'penden-l vdmit, | ter à tali decreto. fütüri W V0» . | PROBA'TUR conclufio quoad primam par- tem 1. Decreta abfoluta fübje&tivé & objettive con- .qui | ditionata non habent locum etiam in humanis cir- n dtt- €a eas conditiones, quarum pofitio dependet à n od liberrima voluntate humana ; ergo multo minus Qecreta dabuntur in Deo, à cujus voluntate dependet &i pofitio omnium conditionum. nt. prob. Non fünit d JUft) poteft afferri in humanis ullum tale decretum nf fubjective abfolutum & objectivé. conditiona- tum circa talia objecta;. dum enim dico: ellem jpietl venari fi id. liceret , nemo dicit abfoluté: ego volo, 1 i Wt ,. ft liceret ,. vellem venari, quia velle dependet ab 414 DISPUTATIO V. f ab ipfius voluntate; & dum dico: volo ut Peirüsg D " t domum, h&ec conditio mecum. prandeat , fi veneri gjfhïum non dependet à voluntate o ptantis. Ergo ne- ( tio aé&tionis quoad ceffarium eft, ut determina ; Tho tale e[fe pro priori nature non po flit dependere (re à determinatione D ei, fi decretum prwdefiniti- ditionatum & fubjectivé ab- feiis vum objectivé con jt; € folutum admittendum fit é h: CoNFIRMATUR.' Si non daretur ea mlu- Deo ( tua naturz prioritas in fenfu Goneti, tunc fen- SrQ dependenter à quo Deus fus hujus v. g. decreti, ditionatam Petri , D revideret converfionem con dwm l j ; -audiret concionem , effet ifte: vol o, ut fi vellem conciperet talem voluntatem li Y Petrum intere[Je concioni , Wtf boriam ; fed hoc eft ri diculum; ergo. AMin. prob. fi quis diceret: ego tibi da- qmy d r, Ridiculum effet , & fimul ftatuat fe non lgt ] bo decem aureos i 'coluero , 1 "" TTR 5 ergo idem eft in przfen- velle, aut noliturum l &T ti, cum & Deus fimu ] ftatuat fe non velle , ut iil 1 Petrus interfit concioni. Min. prob. 2. Ridicu- Si cbymera producatur, alam illam rf lum eft dicere : Wiey? decem annis. yel: wvolo tibi dare decem aureos , f digi- ergo etiam tale decretum eft I tó celum tetigeris : n ridiculum. c. prob. Etiam Deus aliquid vellet vellet enim Petrum I füb conditione impo[Jibili ; & ifta conditio jam. falvare, fi vellet falvare ; eft reddita Deo impoflibilis , cum per aliud de- m t cretum decreverit , fe non ve lle. falvare Pe- trum. MET PaoszATUR conclufio 2. Omne d/ecretum ï;]r il divinge voluntatis infert & caufat aliquem effe- | t &um realem ;5 fed iftud decretum fic explica- Vi l Jlutn caufat tum fine mutua naturg prioritate nu effe- | W E ! DE SCIENTIA DETI. 415 | P,etmg effe&um ; ergo revera fion eft decretum. Min. Oditi putet ;.quia circa futura conditio naté nunquam £0 ne. exítitura nihil poteft operari. Maj. prob. Omne Quoad decretum feu voluntas Dei ad extra in fenten- Ddere Íniti- tia Thomiftarum, qui non admittunt mutuam naturz prioritatem, eft efficax volitio effe&tüs 6ab. realis inimpedibilis à fuo effe&u x imm;diatä VOf- lito; ergo. W T PRoBATUR conclufio '3. Si darentur in R. Deo decreta conditionata ex parte obje&i fine 10]us mutua naturz prioritate, tunc Deu: * ) haberet af- | Pt fe&us inter fe contrarios; fed hoc eft abfur- (oollt dum; ergo. JMim.patet ; quia fic v. 9. abfurdum TU effet, fiquis alteri prepararet poculum vene- , [rih natum.eo fine, ut alteri vitam eripiat, & fimul ii dt- (c 001 omni ftudió precaveret, ne alter poculum at- tingat. Maj. prob. in exemplo converfionis con- jl ditionate'T'yriorum; Deus enim vell 'et conver- ile , il tere ''yrios & haberet affe&um co nvertendis Rüdioy fimul veró vult illis den 40 i egare pradicationem Chrifti, & fic impedire , De effectum fuz bene- j d volenti& confequantur [] um el DICO II. Datur Scienti a meclia, fi recté |velet explicetur. Petrurt ExPLICATUR conclufio, EC Ex præ,cederi? to Jat tibus fuppono ; quod tam juxta fententiam Re- Dd de- centiorum magis infi gnium, quàm j'uxta fenten- ate Pe' [ tiam Goneti & S almanticenfium iti omni a&u libero abfoluté ft ] detur mutua natu turo, vel actualit:er exiftente quit ! . rg pri oritas inter' determina- 2 Gonem Dei ad e[fe feu ex iftentiam a€tüs, & inter- ! PUC&f ' eterminationem creature ad ia le v[Jey- feu ad Ub . !Pecificationem actus. Ea determin atio creatu- " ; res. 416 'DISPUTATIO V. r a&ualis eft aliquid intrinfecà ac effentialiter yp «contingens. ]taque etiam in actibus conditio- 1 i exiftunt tantum in Ideis divi- maté futuris, qu j l mis, dico dari duo ; nempe determinationem j j! Jei generalem intrinfecé conditionatam con- H [ currendi ad efje a&us , & determinationem crea- du | -ture inlIdeis divinis intrinfecé conditionatam , lgOI Z ita tamen, ut etiam in Ideis divinis hz duz de- -am N «erminationes intrinfecé quoad modum tenden- At d 4di conditionate, habeant mutuam prioritatem ag mature conditionatam. Hzc eft mea affertio. I. Decretum gimor . Quod fi alicui videatur difüicile. dul divinum concurrendi ad effe actuum conditio- 2. Deter- dnpi natorum intrinfecé conditionatum. 3bu d minatio creature intrinfecé conditionata in Ideis n t divinis, feu e[fe contingens Ideale intrinfece conditio- f pit . JAütutn. . ' g. Perpetua conformitas inter effe con- Wa tingens con ditionatum, quod eft ab eterno in ftno nis, & inter effe contingens abfolu- M Ideis divi tum, quo d eft in actibus liberis actualiter exi- beid ftentibus , re fumenda eft illa conclufio, quod t ab &terno omnia fint phyficé Deo prefentia in L tomento indivifibili eternitatis: & fi hoc non - d fufficit, cogitandum eft; eligendam effe fenten- tiam, non qus captum noftrum non excedat; t h Hac explicatione pra- i lii fed qu: minus excedat. miffà jam Y ! lufio. * Scientia media vo- PROBATUR CODnC €atür, qua Deus videt a&us liberos conditionaté W futuros independenter ab aliquo decreto actu | exiftente, particulari determinativo ad tale 3ts li e[fe; actüs liberi conditionaté futuri fed ta- C?.- lis datur; ergo. Maj patet j quia eft expli tüo ædep " il DE SCTENTIA DEL 417 'i'tio. Xtio. ;:ermini. Min. prob. Quando Deus cognofcit (vl hanc veritatem :..S] j Dem Iyro fatte fuiffent virtutes , qu& in te » $n cinere & cij licio punitentiam epitlfent s COf hzc veritas eft actus libe r contin 161 gens conditio- naté futurus , nec ad eam cog nofcendam Deus Il indiget aliquo tali decreto a& xde b u exiftente &c.s ergo. 4nt. quoad 9. membr. pro Ad verifican- u -dam hanc propofitionem fufficit ; quód Deus vi- d deat determinationem voluntatis bu eti. mane conditionatà contingentem xelaté ad talem a& D um primum pro- CU ximum in fuis ideis , & deferm litio tatis conditionatam , feu decret inationem fue volun- um ad concurren- Lf« dum pro cafu ; Quo poneretur actus primus pro- deig ximus ; fed hoc totum verificativu m videt Deus " fine decreto determinativo ad £al e e e. Ergo. C Maj. patet. Min. prob. Ratio cujuslibet ent nece[Jaria fà ve intrinfecé cogzj. is five 0om "g^ns non poteft ab bfoly &terno exiftere nifi in idei $ divinis; ergo etiam ! eji ratio entis conditionaté f u turi, nempe actüs li- quoi beri eft aliquid ab eterno i n Ideis divinis, non ia neceffarium :. ergo aliquid intrin[ecé contingens con- C T0l ditionatum , nempe effentia actüs conditionata, & ente decretum Dei conditionat um, Ergo Deus po- terit talia cognofcere ut odl fuis ideis &/eü'entia divina. exi&entig ,oþje&?'fvä fin epre r | ov Solvuntur Obje&ïones;-;*, j | TR ; Os2jrcrTuR 1. Scientia media leïï, nö&ä.; j iil ergo rejicienda. — z4nz. prop. uo libro concordie. Q. 23. a. 4. Ipfe M OLINA in « m & 5. fic habet: Ouiá - y bec noftra ratio conciliande li bertatis arbitrii cum dioj- ( Wa prede[tinatione à nemine quen vidimus , fuit bucuf- que ; ämoþt Iract. afg Deo. í i 48 DISPUTATIO V. Si ab u- j ue tradita , ideo paulo fufiis e[E exponenda.. / guftino ea daia & explanata fui[Jet , Pelag iana berefis j xorta ; meque ex JdugujLini opinione || sunquam fui[fet e l / : l. concertationibüsqu e ejus cum . Pelagianis 10 fideles fuif- / nec ad Pelagienos defeci[Jent. Similia " grat fent turbati., dicitur haber e Fonfeca, Vafquez, Granadus, Herice. gia) REsPONDEO. dift. a. Eft nova quoad mo- d if dum. c. quoad fubftantiam. n. Veteres non tam claré explic árunt fcientiam mediam ; ideo etiam um verum eft, plurimos fuiffe antiquitus turbatos, vt ! wipu ut videbimus. A,Scientia»mevdia adverfatur UE OsJIciTUR 2. Auguftini principiis 5 er go. /nt. prob.. Scientia t Deus independenter à u qmedia eft ea, per quam n decreto dé conferenda gratia per f& efficaci videt [ TU | lio verfatili & indif- L M creatam voluntatem cum auxi ferente fe determinaturam effe ad converfio- ml N mem , ad perfeverantiam , vel alium pietatis a- &um, fi in his vel illis circumftantiis poneretur ijrd rem , fi predicaretur l, y. g. fi audiret Concionato Evangelium 5. fed talis fcie ntia.adverfatur prin- hi go. Min.prob.. Palmarium l El cipiis Auguftinl ; er . * D. Auguftini princ ipi ium eft, quoód Deus non vi- lh juntatem independen- deat futuram hominis vo EV ter à decreto & gratia per fe efficaci; ergo. Znt, g grob. .1. S. Auguftinus docet, quód Deus con- a ferendo gratiam non attendat ad difpofitionem l 'Mgm humani arbitrii, quod tamen fieret in fuppofi- gl tione grari& congrue verfatilis. L. 2. de pre&- lmum | deft. ait; J Paulus averfus à fide , quam va[tabat , d elque vebementer aver/us repente e[z ad illam gratia po- ld tentiore converfus contvertente il lo , cui dictum.eft :. Iu lj corre- ! converies & vivificabis mo. 2. Cap. 12. de JhOc | ptüione hl DE SCIENTIA DpEr 419 d 4j. ! /J(Bïejs p'tiön*e & gratia ait: Subvoentum ef? infirmitati bu- - mane «voluntatis , ut. divind Jitin gratid indeclinabiliter e» infuperabiliter agerétur ; G ideo quamvis infarma n u . deficeret, neque adoerfitate -imü ld aliqua vinceretur. 3. Cotr- Tf grua gratia tantüm volunta tem noftram movet oljettioé per modum fuadenti lmo. $ aut allicientis; Dei rl gratia autem movet volun tatem noftram effeti;- )tum .*é caufando ipfam volunta tem. Agd Simplicia- Ti num q.2.fic ait : Ut velimus, & fium e[Je voluit &p nofirum, - - Deus énimeft, qui B operatur velle & ope- erfitr vari pro bona «ooluntate. .. Ubi fati oftendit etiam ibfam "lentia bonam voluntatem in nobis op 83- qq. q. 68. ita fe expli cat: erante Deo fieri, 'Et 1. Qter à Quoniamn mec velle videt quisquam pote[? nifi admonitus & *vo cus ubi mullus bominum vidit , fi Catus » fFoe intrinfa- jl ve extrinfecüs per Jfer- vertio« inoneu aut per aliqua ftena vifibi / ipfum velle Deus operetur in nobi s ja efficienter , ut etz'am ts t JOeretr REsPoNDEO. ad prob. n. a. D. a. ad prob. c. maj. n. minæ 1carett d. 1.dift. Paulu ür prie s erat converfus gràtiá ha- lmariut bente mutuam natu r & prioritatem. c. non ha. bente. n. vel /ujd. fua n dente. c. neceffitante, n. 4ld 2. diff. Agitu penden- liter ac inevitabilite r homo à gratia infuþerabia go, Aml r potentia antecedente fci- egs Qu entiam. mediam., n. confequente. c. Poftquam enim Deus pravidit jtond hominem confenfurum era. tie congrue , uti que Deus illam gratiam confe- figp rendo agit ine vitabiliter & i quantum aétio fcitur fecutur infu peraþiiiter ; in . 'UWM ] d 3. dift, Q LUA hando 4 jpfum peratur velle caufaliter determi- ree l ele. c. formaliter deter minando àd tale effe. a&tus liberi. n. Imó dUL . Auguftinus PUOM ipfo hoc ultimo textu infinuat , Deum operari D 2 velle B. | 420 DISPUTATIO. V. «)( M cim:.& iftam aliquan- velle per gratiam congruam, p "do conftituat in motivis ex ternis per fermonem if Caterüm S. Auguftinum non ! f aut aliis fignis. rejeciffe fcientiam mediam & gratiam congruam, lg l. 1. ad Simplicianum q. 2. ubi fic ait:- ï pote atet ex N Mi INon vvolentis neque currentis fed miferentis efd Dei , qui 0d0 APTUM ER AT €i$, gm' s j bác modó oocavit , quom j n - fecuti funt svocationem. -- Si.vellet etiam ipforum mi- [ qitq ( feeri, po[Jet àta voocare , quomodo illis AP'TUM Es- ( $ET. ut &j moverentur Cg intelligerent & fequeren- . a 'tm'-.' lll eleti, qui cONGRUENTER vocati ; üli QUE CON- a. auiem . qui non. C O N GRUEBANT, NE Aon. eletti , f pral J TEMPERABANTUR VOCATIONI ,. Jfacuii ,. quamois oocati : — quia € tiamfi mul- apdi quia mon DN 10s v0Cel , eorum. tamen snüferetur , quos ia oocat , quo- amodo eis vocari AP T UM EST uf fequantur. -- Cujus pf T EI vt autem if retur, fic eum-vocat . Qu OM ODO SCI CONGRUERE , ui oocantem mon Y efpuat. - - C has ts lh ergo alius fic , alius autem fic moveatur ad fidem, eadém- e€ ALIQ MOD o ditta moveat, AL.IO MO- l 1 'te e que res J&p lium non mq-' ii po ditta non 10v eat , alimque movedt , à dicere defui[Je Deo M 0 D u M vocan- il veat : quis audeat di, quo etiam, Efa u ad eam fidem mentem applicaret *o0- rf gracob juftificatus eJt? Ml Iuntatémque conjungeret , in qua Viforum fuafto- Item l. de Spirit u & littera. C. 34. ilr velimus & credamus , fed con[enti- h nibus agit Deus , ut L ve vel di[Jentire propr 1 b voluntatis eft , confentire voca- ii Lj di ilfentire, ficut dixi , proprie svolun- ii tioni Dei , vel ab ea tatis eJ1. Et l. de predeft. c. s. JNon quia credere '.. k; ! f A in arbitrio ooluntatis bumane , y «l non credere mon eft IN &d in elettis voluntas ? R EPARATUR4Domino; J(d T alüis non praparetur , voluntas « cum aliig preparetur », n in ipfis wolzmt.atibw dj Domino , wifericordia 659 judicium ^ * li. DE SCIENTIA DEL 421 fattagt ; életiio DOnem alia loca S, Au quippe ifla gratie. . Pretereo plura 1l o guftini, ubi apérté favere videtur fcientiz mediz & gratiz congrue , cui homo fiepe Ti refiftit. Videlibrum: D C i ifciple pacifique de S. Aug: ANeque potof? dici, quod S. Auguftinus ifta unquam i, retractaverit, quia licét ante Epifco patum adhuc Uf P ng' presbyter errárit circa initium fid ei, quod cre- didit non effe donum Dei, nunquam tamen er- Vs W&mx ravit quoad modum gratiz vocationis indebitz. OBjyrcirTUR 3. I. Quz Deus eft fa&urus, 111; Vi ea ex fua predeftinati : 0W. one prenofcit; fed omnes noftras actiones Deu s eft fa&turus ; ergo ea in Uj fua predeftinatione, & non in fcie ntia media 17 cognofcit. .Maj. eb S. Aupuflini l. de predeft. 1t j qW' San&torum. c. ro. ubi ait : Predeflinatione Deus ea - Qs prejcivit QT H ; que fuerat 1pfe fatturus. 2. Quod Deus promittit, non eft de noftra pote ftate, fed de fua . « ( predeftinatione m nes liberas ; atqui Deus fzpe noftras actio- 10 M0 promittit; ergo non de noftra pote- ftate eas p romittit, ade d one. oque eas tantüm cogno- MU fcit defua przdeftinati Maj. & min. eft S.- Auguftini l.cc. ubi ait: Quando promifit Abrabe lgt Deus fidem. gentium non de m ii oftra xooluntatis pote[late , Jed de füa. predeftinatione pro mifit ;- pvomifit enim mll , jej Jatturus erat , non quod b omines. quoa j u R ESPONDEO ad 1. difl. Cognofcit ex prz- nj deftin atione tanquam connotato füz fcientiz, c, Wï) ll j tanquam medio fuz feientie. n. Aliud eft, co- "T Ti ghofcere ex predeftinatione, aliud eft cognofce- m 1l j j Te in ipfa predeftinatione ;- predeftinatio enim ;a:ä eit caufà , ut opus bonum conditionaté previ- ii um ponaturineffe abfoluto ; & eatenus ex pre- i d de xmatio"ne originem habet fcientia vifionis , l Dd3 , quin [ L 422 DISPUTATIO V. ? quin propterea predeftinatio Dei fit medium n , 0. Dein hic textus tantum loquitur de obje- | p &lis abfolute exítituris , non de futuris conditio- 4 1 12D naté. : Deus enim, quandoqprcmittit A Ad ». n. maj. n actus liberos, promittit fe fuafurum , ut olim pro- l mifit Mater Machabzea Antiocho, & quidem eas n fuafiones, quas per fcientiam mediam przevidet jron: obtenturas affenfum , eo ipfo previdet fore effi- 0i caces. Ítaque ejusmodi promiffa eatenus fünt p fimul de poteftate Dei & hominis fub ratione a- &üs humani liberi & quoad effe fupernaturale mf funt tantüm in poteftate Dei. vt OBJICITUR A. I Apud S. Auguftinum UT idem eíft, Deum prefciiffe fidem hominum , ac m homines illam fidem habituros à Deo: & idem. tj eft habere Deo donante fidem ac Deum eorum t i fidem predetermináffe ; atqui homines nec in ftatu abfoluto nec in conditionato fidem à fe O ipfis funt habi turi fed Deo donante ; ergo in u- troque ftatu non folüm przfcitur, fed przedefini- ii A tur eorum fides. .Maj. prob. S. Auguftinus unum per alterum explicat, & id pro terminis &quiva- () ii lentibus accipit : locó enim citató c. 9. fic ait: uid efl verius j utrum pre dicato fibi Cbrifto à fe iffis t habituri e[Jent fidem, an-Deo donante Jumpturi ? id eft, , utrum tantummodo eos prafciverit, an etiam g t pradeftinaverit Deus eos credituros? . 2. Fu- li turum[- de quo hic loquitür Auguftinus, eft con- d Jf &.de eodem affirmatur illud etle ditionatum , x NT[N predefinitum , & ideo prefcitum à Deo ; €rgo il 01 ex ej j us mente: fuþwga ;ond;itionaca funt przdefi- ] nita. ubgfr RESPoiI- DE' SCIEÉNTIA bÉL 423 1 dl jj — RESPONDEO ad z. tr. maj. dift, miin. nó e Obje. li. funt fidem à feipfis habituri quod effe , -& quoad e[fe Jüpernaturale. c. quoad tale e[fe. fubd. ind ependenter Quttit a gratia Dei. c. dependenter à gratia. n. Itaque etiam in noftra fententia a& us liberi d*cpendent; | t à decreto Dei. z [l 2j N 4fd 9. dift. a. . Futurüm illud eft conditiona- tum dependens tamen à d y Id ditiónato c. aliter. n. ecreto inätïri'nfe'cä Con- E st OBJICITUR s. S. -AUGUSTINUS l.de bo- O x üra]e no perfeverantiw. c. 9. ait: Si queratur à mobis , cur apud eos tanta miracula fa&ta fint , qui ea non fue- IDum vint credituri ? munquid dicturi fumus , quod tunc voluit Chriftus apparere , quando fciebat & ubi foiebat , qui & " rant in eum credituri? boc certe de Tyro & Sydone nori en eoum pojJumus dicere, & in dis cognofcimus ad caujas frede- fHinationis ea divina judicia pertinere ; ergo' ea fcien- tec i tia de T'yriis & Sidoniis nib pertinetx ad prædfe&ixxäag * tionem. 20 1 l dd RrsPONDEO.c.a.diftc. Pertiriet ad pra- deftinationem intrinfecé.c |s Unut lutam. n. onditionatam, C./äfb*föf equit OB]JrICITUR 6. I. Quidquid Deus dOnät'ï fic ai l 1 ( caüfat, etiam predefinit & predeftinat; fed i Deus donat & caufat liberum arbitrium ac con- 1?ä äi d fenfum , quó homo confentit vocationi ad [2 T i dem; ergo illum przdeftinat, ac proim non án-4 zFU tecedenter ad fuam predeftinationem cognofcit e a eum confenfüm üt futurum.. Msj prob. ex S. A c- ]l jd GUSTINO l.cc.c.r7.ubiait: m forte mec ibfa 0 q (bona opera) dicuntur predeftinata ? erpo mec dan- iur à Deo , aut ea fe daturum ne[cioit. !uod: fi dan: tyr, 659 ea fe daturum effe pigfäi vit ,. profeto predefti» j* 4 gzafuz't; N L ! DIS P-UVT ATIO YV. 424 l í navit. 2. S.AucusTINUS pro eodem fumit r prafcien tiam & przdeftinationem. Cap. enim 18. u jc ai ' Leeft it: Deum predetermind[Je &f boc praefciffe, g'iüm -quod fuerat ipfé fa&turus - - quid ergo mos probibet , verbi Dei tra&tatores legimus Dei ( decï quando apud. aliquos dot grajcientiam , & agitur de vocatione 'e'leö*tarum, eandeimn n n pradeftinationem intelligere. . j ae g REsPONDEO ad 1. c. maj diüþ. min. Deus M caufat confenfum exftiturum, c. nunquam exfti- irae. turum. n. Deus non videt fe confenfum con- W ditionaté faturum caufaturum, fed tantum videt n g . in fe decretum intrinfecé conditionatum ad tri- buendum effe a&ui huimano pro illis circumftan- li tllet tiis, pro quibus videt in fe determinationem lj Ee creaturz in fuis Ideis intrinfecé conditionatam. n A 2. dift. fumit pro eodem realiter. c. for- : JiOn tia d maliter. n. Auguftinus tantüm vult dicere, quód ubi datur frafcientia rei abfolutà exftiture , detur finond e etiam prede[tinatio, i autem objectum non eft ab- prei foluté, fed conditionaté tantüm exftiturum , tunc ii neque datur abfoluta predeftinatio ; fed tantüm videt Deus in fe decretum intrinfecé conditio- fUf l ü natum dandi exiftentiam actui humano. ï OsJrciTUR 7.. S. AucusTINUS negat lil [ | M eorum effe przfcientiam , que futura non funt; ergo non datur fcientia in Deo fine decreto ab- foluto. J4mt. prob. l. 1. de anima. c. 12. ait : Jpfa | j il L exinanitur omnino prajcientia , fi , quod prafcitur , non ] jl erit. — Quomodo -enim re&tà dicitur. prejciri futurum , "1 D quod non eft. futurum ?. Idem repetit in pluribus a- liis locis; fic l. de predeftinatione. c. 14. in illa 'de verba : raptus efL, ne malitia mutaret intellettum ejuss i ie bujus, non fe- )fc aitf Dzäum eft , fecundum pericula vi 4 cundum * DE SCIENTIA DEL 425 fünj 1 ndum prejcientiam Dei , qui böo prefcioit ,A quod fu- ii turum erat , non quod futurum non erat. dU Jj RESPONDEO 1. retorq. Ergo nec datur it prafcientia futuri conditionaté etiam dependen- ( ]u ao ter à decreto fubje&tivé abfoluto , & objectivé conditionato, quia talia conditionata fimpliciter futura non funt , Duts quorum negat $, Auguftinus [ prafcientiam. . REsPONDEO 2.dift.a. N eg/a't prefcientiam 1 Q ftridié ac grammaticaliter dictam. c. Theologicé Vi fümptam & laté dictam. n.. Prefcientia ferifti? lo- ld trj quendo dicit rei ab/olut? future fcientiam , & hec lat utique non datur circa res non exítitura u S, PI'O* ut fallere videbantur Pel agiani abutendo nomi- (aftl ne prefcientiz, & exinde cónftituendo res con- tor ditionaté futuras tanquam abfoluté futuras ; ;quöd quia dicebant v. g. parvulos non baptizatos da- dety e mnandos aut falvandos ob merita illorum à Deo pr&vifa ac conditionaté , ipfis fuiffet vita. ponenda, fi prorogata ADOUT On]jrerTun 8. ex D. Thoma. I. S. Tho- mdito mas deftruit objectum fcientie medie; ergo & - ipfam fcientiam mediam. .4mr. prob. . Objectum w Ícientie mediz eft veritas obje&tiva de futuro iütts 4 d contingenti ante decretum ; fed hoc deftruit ; ergo. Maj. prob, Futurum contingens ( prout in 1. :Ji ent. dift. 38. q. 1. a. s. ad 2. dicit) mon eft determi- j minatam. nai? verum antequam fiat , quia non babet caufam deter- jtily 2. Simile habet r. P- q. 16. a. 7. ad 3. ia Ubiait: Zlud quod nunc eft , D ex eo futurum fuit ante- jili u quam e[Jet, q a in caufa [ua erat ut fieret : unde fubla- 51l tá causd mon. e[fet. futurum illud fieri. 3. Idem do- "À cet , fcientiam Dei effe priorem rebüs, nec ab qum Ddæsl- ipfis [ 426 : IBLs PW'U T-A T'I'O'" V. «l! ipfis menfürari, fed potius effe illarum regulam; 4l ergo veritas conditionata non dependet à veri- " tate obje&tiva, fed à decreto Dei. p. r. q. 14. a. il 8.ad 3.ait: Sicut fcibilia naturalia funt priora quàm ! féientia noftra & menfura ejus,ita [cientia Dei eft pripr ä v,/r ;tdï quàm res naturales , & menfura ipfarum. Idem habet j 122 0.99«2. I.20 3. j j REsPONDEO ad r.n. a , ad. prob. dift. maj. Obje&um fcientie medie eft veritas objectiva 4 yis; antecedens decretum divinum quoad tale e[Je. c. quoad effe. n. Dicimus, etiam veritates condi- u 1. 6] tionatas quoad e[fe pro cafu conditionato depen- dere à decreto divino intrinfecé & fübje&tivé li pl conditionato concurrendi , fi ponatur a&tus pri- [j l mus proximus per aliud decretum divinum ab- | j — :' n i IT folutum. - JAd 2. dift. Futurum jam prius fuit in fua tuton at caufa quoad e[Je. c. quoad tale e[Je. n. -- hd 3. dift. Docetícientiam Dei effe priorem T rebus quoad determinationem effendi. c; quoad ! determinationem taliter effendi. n q i li l7) f OsjgrcrTuR 9. S. Thomas docet, rem effe futuram, effe denominationem extrinfecam à pre- iil D paratione, ordinatione & determinatione caufa- rum ad illius produ&tionem concurrentium ; Ita »1[8 el n 4j enim habet q. 2. de Verit. a. 12. C. & ad 7. Item in 1. fent. dift. 38. q. 1. a. 5. ad 3. Ergo non re- iny lg currit ad fcientiam mediam. . 2. S.'Thomas do- ii cet przfcientiam futurorum faltem ab/o/uté ponen- "It hn nl dorum effe fundatam in decreto & ab eo depen- dentem ; ergo idem eft de futaris conditionatis 1[0 li quia debet idem effe medium cognofcendi , & I In 1. dift. A eadem;connexio effectüs cum. caufa. 29* pE ;,')SCIEN';I'I"'IA DÉEI, 427 'e'gulam; 139'. qi1:gorcad 5 ait : Licet qU"e, €9 [cire fint idem Val (in Deo) ecundum rem : tamen fcire fequitur volun- a ? 1 ii / tatem, ut imperatum ab ipfa, e[Je autem mon. Eta.2. ad 1. Jpfum fcire (in Deo?) efd fubjettum libertati vo- W luntati. 3. Quotiescunque S. Thomas explicat labet concordiam noftra libertatis cum divinis decre- tis, recurrit ad infinitam efficaciam divinz vo- luntatis attingentis non folüm fubftantiam , fed )] M I etiam modum libertatis in noftris operationi- ! bus ; ergo non agnofcit fcientiam mediam. 4mt. CONQ- jpatet ex didtis 1. p. q.19. a. 8. Et l. z. c i : ontra Genj lopan tes. c. 55. r - REsPONDEO ad r. dift. . Doc et futuritic;»Q Spri- nem dependere à preparatione caufarum quoad WU e[Je. c. quoad tale e[Je. n. Quód albedo fit albedo hoc non-habet à preparatione caufarum , fed. d f tantüm ,.quód habeat effe. Idem eft de a&tu vo- Yiorett luntatis intrinfecé refpiciente hunc a&um pri- mum proximum contingenter. Z4d 2. dift. Docet effe fundatam in decreto : quoi quoad efJe rei. c. quoad tale effe rei. n Nam et- i iam veritates conditionaté future dependent 3 n Decreto Divino libero intrinfecé coriditionato TOU concurrendi cum actu humano in füis Ideis ha- iil j I[ä bente effe contingens intrinfecé conditionatuny ] Jun & dandi illi exiftentiam , fi per aliud Decretum 2001 Divinum abfolutum ponerentur circumftantis, mi 41d 3. dift. a. Recurrit ad efficaciam divina tl f / voluntatis quoad effe rerum. c. quoad tale effe re- l£ W j jum. n. Solum enim effé rerum tam pro cafu ii abfoluté futuro quàm pro cafu conditionaté fu- j turo dependet à decreto Dei intrinfecé condi- ]l : i tionato, concurrendi ad actum primum proxi- ) mum, 428 DISPU T*ATWIO V. Jl mum , fi per aliud de&retum divinum abfolutunt " poneretur ille a&us proximus. AfId OsprcrruR ro. 1. S. THoMaAs docet, u non ideo res fciri à Deo , quia futurz funt, fed f ideo futuras effe, quia fciuntur à Deo ; üt patet ï 5 ex L. p. d. 14-a.8. ad 1. Et q.2. de verit. a. 14. g ad I. ?. MoLrNA docet, praedeftinationem i tantüm effe certam certitudine caufalitatis me- voli diorum : econtra D. Thomas q. 6. de Verit.a. 3. volunt dicit; hoc effe contra fcripturam & contra di- EEUIT &a SanGtoram. Et Quodlibeto 12.3.3. ait5 prz- pE at deftinationem habere certitudinem ex parte /ci- n entie Dei , qu& non poteft falli, ex parte volunta- ii i m tis divine , 'cui non poteft aliquid refiftere, & ex parte providentie , que& certiffimo modo ducit ad i, finem. 1 qwmdmnn ücityr N ResPoNDEoO ad r. dift. Docet non ideo res fciri quoad effe , quia futurz fünt. c. ferent ; qqo(ad jnt t tale e[Jc. n. Ad 9. dift. Dicit hoc Molina de certi'tudine ftur Dur, obje&iva quoad zale e[Je a&ionum liberarum. tr. quoad effe. n. INeque contradicit D. Thomas ; Lt M videtur enim hóc ipfo locó certitudinem prae- deftinationis quoad zale e[fe a&tionum liberarum. t referre in fcientiam mediam, quia eam refert in Wil E providentiam. OBIICITUR II.ex ratione. T. kareaturæ a j j poflibiles non aliter cognofcuntur à Deo quàm T0 in effentia feu omnipotentia divina tanquam 7n 0 caufa ;; ergo non eft alia futurorum cognitio in g Deo nifi in decreto feu in omnipotentia üt de- U'üa] terminata per decretum. 2. Scientia media eft W | tota Jpeculativa, nec facit fed tantüm explorat re- M rum Dt '$CIE NTIA DETI 429 )lütum rumfuturitionem : econtra fcientia Dei eft pra- Gica & caufa rerum ; ergo fcientia media non lo eft divina. 3. In qualiber fcientia debet admit- " ti medium n quo & per quod cognofcitur obje- pate &um ; fed ífcientia media nullum habet tale me- L dium ; ergo. AMin. prob. Scientia media in Bgno Iefr rationis antecedente fuum decretum non cogno- i Q]e fcit res conditionate futuras 1. in fuis ideis 4 üt W voluit /&crpivus Rom. . nec in comprebenfine n voluntatis creatz. 9. nec in caufis fecundis feu ; pte in voluniate bumana nude fümpta , fi operaretur fi- 1e [ ne concurfu Dei, üt docet RAY NAUD. 4. nec ihtti in decreto cognito £ futuro in fequenti figno ra- &ex tionis, üt vulLt SUAREZ. 5. neque in veritate ial objetiva , üt vulL VAsQUEZ ; ergo. nt. prob. quoad omnia membra. Quoad 1. Res ante decretum 1 divinum funt in ftatu purz poffibilitatis, & indif- qui ferentie ad futuritionem ; ergo idee non pof- funt reprefentare res in quacunque hypothefi itdin ii futuras nifi üt determinatas à decreto. Quoad 9, 'um- fi', " Deus non poteft aliter cognofcere fütura con- VOTA tingentia in fuis caufis nifi in quantum in illis Continentur; fed actus liberi non coütinentur mp eratut in voluntate humana.vel in aliis caufis neceffa- efert i : rió fed indifferenter ; ergo Deus etiam Jüpercom- prebendendo caufas non determinaté cognofcit a- tettlt Jl &us liberos contingentes. Quoad 3. ". Implicat 0 g Deum concipere aliquid poffibile independenter nl à fua omnipotentia ;- ergo. Item,inquirere quid j jl homo ageret fe folo, & fine concurfü Deoi,efti- l[j[de em ac inveftigare , quid homo facturus effet, "t lipfe homo effet Deus ; fed hoc eft abfüurdum; M ergo. AMaj. patet ; quia folus Deus agere poteft inde- f 439 ,bISPUTAT«Ib V. independenterà quocunque alio. Qyoad4.v Deus TU non poteft cognofcere fua decreta at futura ; er- poü il go nec poteft cognofcere futura contingentia in fuo decreto àz futuro in fequenti figno rationis mb ad determinationem creaturg. z4miprob.1. D. ! i "'Thomas q. 6. de verit. a. 3. ad 1o.ait : z4tus pra- i deftinationis cum men[uretur eternitate , nunquam cadit nl in preteritum , ficut nunquam eft futurum. K Unde fem- l* ger confideratur £ egrediens à voluntate. per modum li- J dertatis. Prob.2. Deus cognofcit fuum decre- eda tum intuitivé ; ergo nori cognofcit illud ࣠futu- qun vum, fed t prafeus , quia hec eft diftinCtio cogni- 17 J tionis intuitivz ab abftractiva, quod illa confi- Illud quod lg. deret obje&ta üt prefentia. Prob.3. iM concipitur 24 futurum , concipitur fub non effe, j if feu fub exfpectátione & tranfitu à non effe ad ef- ïe 3 WA fe; fed nihil in Deo poteft concipi fub non effe & fub tranfitu à non effe ad effe ; ergo. Prob. 4. l, Decretum Dei eft eternum, & üt tale à Deo co- I teud gnofcitur; ergo non eft poffibile decretum, quod poffit cognofci àt futurum. Quoad 5. membr. . Ve- u ritas objectiva tantüm conditionata nec datur (tiiy r nec dabitur aliquando ; ergo ! REsPONDEO ad 1.dift,a. Creature poffi- gpu:au'oz biles cognofcuntur in effentia divina :/anquam ïa,& & caufa quoad effe. c. quoad tale e[Je. n. Nam tale e[Je eft contingens & pertinet ad effentias rerum U | exiftentes in ideis divinis. | E - * Ad 2. dift. .. Scientia media explorat )ta:ntüm? AK rerum futuritionem dependentem à decreto il QUO- M: j ! ad effe rerum. c. quoad taie effe. n. d 3..c. maj. n. min. ad prob. n. a. & dico, :W quod actus liberi conditionaté futuri cognofcan- tur [ DE SCIENTIA DEIL 431 . D tur à Deo in Ideis divinis, ubi reperitur e[fe con- !05 et, tingens conditionatum pro quovis actu primo pro- intig l] ximo poffibili, dependens tamen à fuo decreto ILionis enerali libero , fubjettivé conditionato , concurren- L«]y di & tribuendi exiftentiam determinationi vo- luntatis humanz pro quovis. actu primo proxi- T ( mo,fi ifte ponatur in effe abfoluto per aliud de- Ildüfem. cretum divinum abfolutum. ltaque Deus hoc il modo videt atus liberos conditionaté futuros | d. in fuis Ideis, ut dependentibus à decreto divino Jf generali fubje&ivé conditionato concurrendi C0fni cum quovis actu primo proximo, fi ponatur in Co0f- effe abfoluto per decretum aliud divinum abfo- I quod lutum. . Hinc cum eatenus fentiam cum A o5 i dft, D10 RoMANO, füperfluum eft, refpondere TP ad difficultates , qu& pugnant contra aliorum n dfe explicationes , quamvis quarta & quinta expli- Dd catio, nempe Suarezii & Vafquezii, forté non Dtoo. longé ab ifta /Egidii Romani quoad fübftantiam Imyqui tecedant, de quo viderint alii, quos ea cura cir- l, Ve ca quiftionem fa&ti follicitat. Quod veró effe oc Qd contingens in Ideis divinis poffibile fit, patet ex decretis Deo liberis, quz , ut oftendetur in Di- t pf)nï- fputatione fequefite, funt Deo adzquaté intrin- pl feca , & intrinfecé contingentia. Quod fi in Nanit Á decretis divinis poteft reperiri effe contingens j fU cur non poffit reperiri in Ideis divinis , przfer- tim dependenter à decreto divino libero gene- : t rali, quod & ipfum eft intrinfece contingens ? Juomodo autem poffit dari modus tendendi &t Jubjettio. conditionatus ,. & e[Je contingens conditiona-. TOU tym, explicabitur infra. gf]ofC?lU' (f »LQ'BJPIC—D 432 DISPUTATIO V. n p pl OnjrcrTuR 12. Scientia media eft cogni- jl tio futürorum conditionatorum ante decretum p voluntatis divinz ; fed talis non datur ; ergo. t j Min. prob. Ante decretum divine voluntatis na (qua Deus fe determinat ad extrahendum res é jn! iaj ftatu merz poffibilitatis , & ad dandam illis exi- ftentiam pro aliqua temporis differentia abfolu- gingenüa : gj OT0 té vel fuppofita aliqua conditione) nihil abfolu-- x a té vel conditionaté futurum eft , adeoque nec cognofcibile à Deo ütfuturum ; ergo. Znt.prob, ilud be iliquió Res in e[fe attuali intrinfecé dependent à caufali- tate Dei; ergo etiam in effe po[fibili dependent n f ab éadem caufalitate poflibili. Ergo nunquam in ftatu poflibilitatis poteft intelligi aliquid cau- n D fatum , nifi mediante previa caufalitate Dei, t od non poffibili tantüm ; ergo actuali. fhcifum RESsPONDEO. tr. maj.n. min. ad prob. dift.a. Duns dlionstur Ante decretum divinum fübjectivé conditiona- tum nihil eft poffibile etiam in effe conditiona- inb, t to. c. ante decretum divinum fubjeGtivé abfolu- tutoatt tum. n.. Senfüs patet ex dictis. tun, ff - Driczs r. Repugnat divinis decretis ab/o- 1177 luta futuritio ; ergo etiam repugnat conditionata. Vf t ZInt. patet ; quia Deus non eft mutabilis , ut po- nl nat nova decreta. c. pro. Sicut repugnat Deo F ! Ipoy mutari abfoluté , ita etiam repugnat mutari fub DN quacunque conditione ac hypothefi; ergo. RESPONDEO. dift. a. Repugnat decretis Oi divinis futuritio futuritione temporis ac reali. 1 d c. futuritione rationis ac formali. n. Sicut enim E " ! ! ' ititm, 1 D ll Ra in Deo unum decretum eft prius altero, ita hoc ld n eft futurum refpe&tu prioris , nempe prioritate s & fu- & futuritioqe rationis. Et talis priorita g Mn | turlitio ] DE S CIXE,N'T IA DEI. 433 :l e& N ; l ! l & d turitio datur inter decretum Dei M l E ditionatum , & particulare abfolut um generale con- ^ atur; t cx — E * Vil LL 4 E E ! - - DicEss rz1. Vel illud decret um conditiona. tum previfum effet Deo liber um vel neceffa- L*ïïïdumres —— rum? neutrum poteft dici ; damWSfy'. ergo. JMin. prob, Non mnece[Jarium ,^ quia alioqui n futura illa con- Qu tingentia effent eti am neceffaria. Dillij, i Non lz'berum, MAT quia omne liberum füpponit aliqu od decretum feu a&tum voluntatis actualem . quo imperetur 0, Aij illud liberum 5 ergo illa fcienti Dnt ia a adhuc füpponit aliquod decretum actuale. depati RresPONDEOtr.M a ) DuUDQ fit liberum. d prob. dift . j. n. Min. & dico, quód Omne liberum"fuppo. liquid c nit actuale imperium vol untatis fubjective (a]- itate Di tem conditionatum. c. fubjectivé abfolutum. n, j. d Hoc ipfüm enim eft in quzftione. j di DrcEs rrr. Siillud decr condition n ditionatum non convenit etum fübje&tivé con- Conditot. (f menti Divinz necef fário, tunc convenit menti di Í ving tantiüm for- Qu fl tuitó ac cafualiter & p reter intentio nemfdiViq- nam ; fed hoc eft abfürdum ; ergo. hi RESPONDEO r. retorg. in ipfa Volu'nfa'te af actuali creandi mundum , . que convenit Deg bs od independenter ab alio prev 10 decreto divino. p .REsPONDEO 2. dift. Maj. C onveniret Deo mj fortuito , nifi divina fa pientia fuaderet concur- ; ay rere cum omni creatura pofito femel actu pri- t d ! m1o proximo. c. fecus. n. Cafuale & fortuitum jj i non dicitur, quod ex confil io fapientiz, quamvis. N M contingenter, fit. o Drces rv. Vel decretu :I'O, m illud eft phyfice ] fjofltat predeterminans vel non ? n eutrum poteft dici ; r i ergo. Non primum; quiai l d repugnat di&is in - D. Zhmort Tratt, de Deo. e priO- DISPUTATIO V. 434 "m priori quaftione. Non facundum ;'.:quia 'decre- ul tum d e fe'indifferens non ponit determinatam 31 i] futur itionem rerum contingentium. n REsPONDEO dift. c. Maj. n. Min. & dico, J ;;eiün'j quod fit phyficé predeterminans ad e[Je , non ve- [ j | roó adiálee[]e , attamen predeterminatione non nditionatà. gion abfoluta, fed /ubjettivé co d Dicres v. Si darentu rin Deo talia decreta tunc etiam daretur fufpenfio con- glie conditionata, noltdt ditionis , ad cujus eve ntum decreta illa manent conditionata ac fufpenfa ; fed hoc eft falfum; v 1 frbtt ergo. Min. patet. quia con ditio illa , ad cujus eventum decreta divina conditionata manerent fore lt k fufpenfa, effet pofi tio a&us primi proximi , & " ffet voluntas divinà po- riü, hujus conditionalitas e stl nendi acum prim um proximum; hzc autem vo- l 1 ft abfoluta, ac confequenter lt t Juntas divina jam e fb etiam omnia alia decreta dependentia ab hac conditione effent abfoluta. Maj. prob.. INihil di- teüter Q5 10 citur conditionatum, cujus conditio eft jam pu- rificata v. g, non eft veritas hec contingens con- o ditionata, dum dico : fi Pater tuus jam fü mortuus, ' I contrabotecum, fuppo fito quod jam fuerit mortuus D pOD &us cenfetur effe abfolutus TOR eoipfo enim contra l eó momentó implete conditi onis. Ergo. lul Daretur fufpenfio RrsPoNDEO dift. Maj. a tj conditionis formaliter pro priori figno rationis wem ad decretum abfolutum non ponendi aéctum pri- : 33 ï mum proximum, requifitum ad effe abfolutum. c. &, D ealiter.pro prio- daretur fufpenfio conditionis r ii ( ti inftanti temporis àd decretum abfolutum. n. "ng Os]rcrTUR I3. Scientia media eft inutilis « ergo non N ad dirig;ndum Deum in fuis decrgtis - datur. | DE SCIENTIA DET. 435 | decre.w* datur,. . Zfnt. prob. 1. Nön poteft aüïgna ri ali- Üfatam quod inftans i n quo antecedent er ad decretum divinum intelligatur ali qua veritas objectiva üt | dico, futura in aliqua hypoth efi; ergo. prob. ». Deus n ve. e Dom predeftinat antecedenter ad previfionem meri- torum , & in hoc priori fig DO ad previfionem meritorum jam videt fe habe luetg re efficacia media ad pertrahendas hominum vol untates ; ergo non i. Ti indiget fcientià mediá quafi exploratri ce, ut;cg- gnofcat quid agerent homines; fi dar et illis hoc füllm; vel illud auxilium.. prob. 3. Si Deu d aju S uteretur T1&rent Ícientià mediá in fuis decretis V. g. in conver- fione hominum , poífet abíoluté incidere in a- u,& liquem -hominem ,. qui contradiceret omnibus i po- gratiis ,. & fic refpectu talis hominis nihil vale- W. ret fcientia media; ergo. mr. prob. Homo refi- quaa ftere poteft fingulis, nec major eft ratio irrefj- T N d ftibilitatis in omnibus fimul fumptis; ergo poteft refiftere etiam omnibus. 4nt. prob. Irrefiftibili- Ljmp tas non minuitur aut augetur ex additione vel hs QU fubtra&tione plurium gratiarum. HU TOOrQU: RESPONDEO n.a. ad 1. probationem cüfc a. Non poteft oftendi aliquod inftans antecedens ibfolut Ol prioritate temporis. c. prioritate naturgm. Jubd. Antecedens prioritate. naturce quoad efíe c. jupai quoad tale effe. n. —4d prob. 2. tr. a. quoad z. qitioi membr. quoad 2. membr. autem dift. Videt &umpfi' Deus fe habere media efficacia non neceffitan- þluwm' CI tia.c. neceffitantia. n. Eo ipfo quod Deus tan- Y p tüm videat fe habere infinitudinem mediorum i. D Coi&rMorum , quorum unum neceffario congruit, (j debet confulere fcientiam mediam, ut reperiat jb congruum. 44 3. prob.n. a. Ratio eft quia in e2 Deo 436 SCDpISPUTATIO V. "n 4n Deo datur poffibilitas omnium entium ; ergo W " datu r etiam in Deo poffibilitas actüs intenti à " Deo. Ergo cüm ill e aétus poflibilis neceffario fpe&um ad aliquem actum habeat intrinfecum re jimll prim um proximum (eó quod omnis a&us liber .mftm intrin fecé refpiciat actum primum pro ximum D cognofcendo hu nc a&um poffibilem , eo ipfo i^ etiam cognofcit med ium, dependenter à quo a- as &us eft fecuturus. Dein poteft dici, quod im- l m ile fit contingent ia infinita procedere uni- poffib ntium : hincin- T formi ter'ex ipfa natura continge Concat ter infinitos actus poffibiles infall ibiliter eft ali- judii qui s a&us bonus, quem Deus previdendo ut u refpe &ivum talis a&us primi proximi, poteft n m primum proximum. ponere talem actu juym OBJICICUR I 4. Scientia media eft inutilis ad concordiam humani àr bitrii cum przedeftina- gt Ant, j tione & gratia efficaci ; ergo non datur. Authoritate omnium feré Tho mifta- "Y prob. 1. jb rum. prob. ». Authoritate plurium Doctorum 7) ex omnibus Academiis ac Ordinibus, quos re- S. Thoma, & Salman- [ 7 ferunt Alvarez, Joan. a m ticenfes. prob. 3. Authoritate Àc ademiz Lovan. nfüram: Sententia bec (fcienti ?H& J -que tulit hanc ce UT 4nedig) Scripturis i lludit ,, Patrum te[limonia in alie- Ji à Pelagio non fatis procul abfcedit. fs -mos fenfus detorquei , B prob. 4. Authorit L ate ScoTI , qui in r. Sent. dift. - ait: Tünc autem (id eft, in illo N 39. q. 1. $. Fifo, ib xrimo inftanti) nen funt. vera contingentia , quia ni- tunc , per quod babeant veritatem determinatam ; ch hil eft . natione voluntatis divine jam funt U. pofit aautem determi UEf , videlicet pro illo fecundo inflanti; &9 hec eadem iij fant lis vatio erit intellectui .difvino inzelligendi ifla, qua jam DE SCIENTIA DEIL 437 ; m jam . vera!in fecundo inflanti. pvob. s. quiaex ipfa Yenti à Societate hanc ícientiam mediam rejecerunt Ceffriy Henricus Henriquez; ,. Typban. & 4zor &c, quorum 7 aCum utimus L. IV. Inftit. Moral. c. 2». q. 2.-qi66 5 Ilber Pauci yuniores T beologi fortaffis ut voluntatem noftram mm) liberam faciant , faciunt faerilegam ,| dum megant , ) ipfo Deum libera opera nofira. bona predefimire. P RO. U 2- ANT. 6. Authoritate S. AucusTINI. Augur J ftinus iftà fcientià non fuit ufus ad explicandam reui. iftam concordiam ; ergo ipfi vifa fuit inutilis. linci ZInt. prob. ex confeffione MorrN , dum in L. eft l- Concordie Ulyfyp. edidit 1588. Fol. 487. ait: ndo ut Siea data & explanata fuillet ab JMuguftino , fortà poteft nunquam Pelagiana berefis fuiffet exorta , — meque Lu- tberani tam impudenter libertatem arbitrii noftri fuiffent 'mxit'üs aufi negare obtendentes , eam cum divina gratia & pre- deltme deflinatione coberere non po[Je ; meque ex duguftini o- r 4 pinione concertationibusque ejus cum Pelagianis tot Fi- lh Omi&a' deles fut[Jent turbati , mec ad Pelagianos defeci[Jent ; oona faciléque. reliquie ille Pelagianorum in. Gallia , quo- rum in-Epiftolis Profperi & Hilarii fit mentio , fuf- quo ! sl fent extintig, PR on. 7. S. AUGUs TINUS fate- eLont tur modum conciliandi libertatem cum divina (cient gratia & predeftinatione effe difficillimum , & j ind pro illo explicando femper recurrit ad infcruta- bilitatem judiciorum divinorum ; fed hoc effet T yent, u bfä*ä facillimum' in fcientia media ; ergo hunc mo- .j dum non agnovit S. AucusTINUs. Maj.prob. , ii* ex l. de Gratia Chrifti c, 47.. Et l. 4. contra Tu- gj lian. c. 8. ubi ait: Ifta que[lio ubi de arbitrio liberta- Us, ? Dei gratia. difptatur, ita eft ad. difcernendum n ] J l) ii 4 dificilis , ut quando defenditur liberum arbitrium , - ne- do autem a[[eritur Dei W j garz' Dez' &ratia videatur 5. quan jfm/ R gratia, 438 DISPUTATIO .V. j f gratia liberum arbitrium videatur auferri. PROB.$8. ii Ex illo modo conciliandi libertatem noftram 1 Auguftiniano, plurimi fideles fuerunt turbati, in- f ferentes, per illum everti libertatem occafio- Af némque dari hominibus torporis & negligentis; l WH prout in fuis Epiftolis teftantur PRosPER & Al HirLARIUS, quod iterum non contigiffet , fi $( i S. Auguftinus infinudffet fcientiam mediam. t5 T0 PROB.ANT. 9. Efficacia gratie & predettina- tionis juxta do&trinam S. Auguftini oritur ex o- »Snando w mnipotentiffima Dei poteftate & fupremo domi- Tj (i li fio, quo magis habet in fua poteftate volunta- yn d (f tes hominum , quàm ipfi homines fuas, üt do- Jj cetl.de Corrept & Gratia c. 14. PROE. IO. (X Qu qi Efficacia gratie & przedeftinationis ex S. Augu- Mi 1u) ftino contra duas Épift. Pelagianorum c. 19. ta- BOR lis eft, ut de nolentibus faciat volentes , &2 de repu- fl bl gnantibus confentientes ; fed gratia fcientic condi- tionate ex nolentibus in ftatu conditionato tan- i^ n tüm volentes facit,in ftatu abfoluto autem nun- [l futi quam facitexnolentibus volentes; ergo. PROB. ANT. I1r. Modus Auguftini diverfiflimus eft à (l AT CUT inodo explicandi libertatem ; quem habuit Fau- fius Semi- Pelagianorum Coripheus, qui in l. de Wt ( lt ! Gratia fiepe inculcat hoc principium : mifi pra- feientia explorárit , prede[tinatio nibil decernit ; atqui ii 1 hic modus non eft multüm diverfus à fcientia 100f media; ergo. * i RESPONDEO n .'a. ad probatiönem . Atl & 3. dico; illos Theologos pollere Authoritate; ülf PT fed pollere & reliquos; par autem in parem im- m "r perium non,habet, 4d 4. prob. Scotus tantum tequirit decretum divinum ad veritatem con- ( tingen- DE SCIENTIA. DEIL 439 0 $ ti.,ngenti'um quoad e[ft ,. non.quoad tale e[je, quals ( Tif & nos requirimus. Scoti certé Difcipuli prz- Wt j ter paucos illam praideterminationem malé éx- CCafto. plicatam in Scoto non inveniunt. ld. s. prob. dIligs '"Theologi Soc. J. hic allegati ex in ftituto non u & traétant prefentem materiam , aut certé non 3 z profundé ingrediuntur ,. nec etiam pro "oThomi- m flis claré loquuntur , aut tantüm carpunt ali- Ql quas novitates fuorum "Theologorum nihil defi- Ia gnandoinfpecie. Quod fi effent contrarii, quid ) QO tum? /d 6.7. 8. 9. & 10. prob. Admitto impri- Olünt mis, quód 5. Auguftinus claré fcientiam mediam lt do- non defendat; multó autem minus verofimile j. I0, eft; quód defenderit premotionem malé expli- Nupt- catam quoad tale e[Je. Hinc aütem oriebantur &9- &a' ille turbze, dum tantüm inftitit veritati conclu- i n fionum dogmaticarum ex Scripturis, & non erat » Conid follicitus de modo Tbeologico aut. Philofophico YO Ui explicandi illas veritates dogmaticas. .Ex hoc m ml etiam fonté profluit; quód S. Auguftinus faffus DEU fuerit , modum conciliandi effe difficillimum; us d quia revera difücillimum eft conciliare liberta- yit D tem cum efficacia divinz gratie, nifi quis claré rIn j agnofcat fcientiam mediam. Et eadem caufa eft, cur S. Augüftinus toties recurrat ad omni- j jj ] potentiam Dei , dum fatetur, fe ignorare mio- f elli pum concordie. Ceterüm gratia congrua M o« LIN E cqué facit de nolentibus volentes ac.praemotio MP ila malé explicata, üt patet revolventi di&ta. pontat Zl x1. prob. Fauftus voluit prefcientiam debere g explorare, quid voluntas humana ex viribus du propriis maturalibus fit actura fine gratia Dei prz- p veniente , concomitante & adjuvante , ita ut t depen- Ee-4 DIS'PUTIATI«O 'V; 449 | ) dependehter à previfione illa conditionata me- " ritorum v. g. in parvulis fine baptifio deceden- usF tibus Deus abfoluté decernat pro ilis poenam r ('i aut gloriam, juxta quod praviderit ipforum me- : rita vel demerita conditionaté futura, fi vixiffent , u[a1 [ i diutius; & in hoc etiam nos differimus à F Av- ial $T0 longiffimé; juxta nos enim non merita con- E ditionaté previfa, fed fola bonitas Dei movet Déum ad concedendam homini hanc potiüs aq siturd quàm aliam gratiam , etfi priüs (prioritate ra- tionis ad decretum abfolutum) exploret Deus tf pl per fcientiam mediam , queenam gratia fit con- grua vel non congrua refpe&tu hujus hominis ; ag merita autem vel demerita conditionata przvi- r fa nunquam movent Deum .ad ponam vel præ-f - ) qu À I miumï parvulorum. | M ït: Os 1c1TUR 15. Ex Scientia media fequun- - n ts tur plurima abfürda ; ergo. fmt.prob. r. Scien- tia media viam fternit errori Semi - Pelagiano- Y hi rum , quo dicebant ; initium fidei & bone vo- luntatis non effe à gratia fed à natura; ergo. Qid tl "nt. prób. Determinatio voluntatis in hac pre- fÍcientia divina non poteft previderi üt caufata as à gratia, fed precifé üt caufata à voluntate; at- 1 | qui illa determinatio voluntatis eft initium fidei; tty ergo. Maj. prob. Determinatio gratiz adhuc eft tl indifferens ad determinationem voluntatis. frob. UC(]nd ZInt. 9. Scientia media viam fternit errori Semi- l li Pelagianorum , quo dicebant predeftinationem - Qm ad gratiam fieri ex previfione meritorum natu- |: ralium ; ergo. 4nt. prob. Deus pofità fcientià . d ] mediàin figno rationis antecedente fuum d ecre- | aus no tum /2 l DE SCIE NTIAX,D.E'I.*X 441 V . | tum previdet merita hominum futura ; ergo "d non predeftinat fine previfione meritorum. GD REsPONDEO n. a. ad probationem x. n. a. Ad 1 m rob. dift. Maj. Determinatio illa voluntatis non illent ". eft caufata à gratia , dependenter tamen à gra- tia. c. independenter à gratia. n. vel fübd, non [ur vt eft caufata à gratia formaliter & quoad tale e[Je. tr. quoad effe & quoad gradum füpernaturaliter, N feu quoad rationem meritoriam przmii füper- lt . naturalis in ordine ad finem fupernaturalem, ac Dus caufaliter n. Nulla effet determinatio volunta- L COT ts nifi preceffiffet gratia gratuita etiam interna ac zinz'g; congrua ordinans hominem & ejus actus ad finem 'VI fupernaturalem fine ullo merito praevio concef- pe fa, quam tamen neceffitatem interne gratie ne- gabant Semi - Pelagiani ad initium fidei , obten- dentes merita naturalia conditionaté przvifa ef- U fe caufam , regulam ac motivum przdeftinatio- Sogt- nis ad gratiam à Deo fate. 4 2. probationem ant. iqitn n. a. ad prob. dift. a. Previdet Deus merita ho- [ V0: minum üt caufata dependenter à füo decreto ; quoad effe a&tionum. c. üt caufata independen- icpre ter à tali decreto quoad :ale eff[e a&ionum. n. caulà Deus videt hominem talia bona opera elicitu- yte; d rum, fi illi conferret hanc velillam gratiam nf congruam füpernaturalem ; ut autem hanc gra- hu tiam homini conferat , non movetur à meritis j n illis conditionaté przvifis (quod volebant Semi- T Pelagiani) fed movetur ab abyffo fuorum judi- ponem ciorum , feu à fua bonitate ac libertate, Ym O5 JrcrTUR 16. I. Scientia media tollit à [a'entiä | eo rationem fprime cau/e ; ergo. Znt. prob. ( t eus non effet cauía volitionis humanz fub 9- e 5 mni E) 442 PpiSsPUTXATIO.V. an] mhni ratione; ergo. o. Scientia media tollit à Deo rationem primt liberi; ergo. Znt. prob. Deus non effet caufa immediaté libertatis humane in 1 actu fecundo fpectate ,. fed potius humana vo- j luntasin aliquo genere prius eligeret quàm Deus ; jl ergo. 3. Scientia media tollit à Deo Jüpremum dominium in noftras voluntates; ergo. Jni.prob. j p€C( i : Non poteft Deus facere in voluntate noftra quod vult, nifi prius exploret quid nos veli- l lt mus; ergo. 4. Scientia media derogat divina Duy ' omnipotentie & enervat efficaciam gratie ; quia dum Deus promittit fidem gentium Abrahe, adim- fZg,Cf/)?f f il [l pletio promiffionis non habet radicem in omni- potentia divina , fed potius in voluntate huma- NTP na. S. Scientia media attribuit Deo modum pett concurrendi cum caufis liberis cecum , &indeter- d ininatum ; quia tantüm offerret füuum concurfum À BN ts creaturg generalem ac indifferentem ad omnem a&um bonum vel,malum , adeoque eatenus QO Duti concurrendo Deus adhuc ignoraret ex parte fui concurfüs, quid fit futurum cum fuo auxilio. ( 6. Scientia media tribuit Deo modum cogno- fl fcendi confufum ac obfcurum; quia infpiciendo Á fua auxilia nondum videret eíffectum determi- Euf l natum in fpecie. 7. Scientia media fupponit ( tes effe determinaté futuras ac veras ex ipfa na- | f ATU ! tura contingentium ; fed hoc non poteft dicis u 1 ergo. Min.prob. Sihoc effet verum, omnia con- Qu tingerent fató , quod haberent in effe. contin- j $. Scientia genti in ideis divinis ; fed ; ergo. fi nllg iedia facit Deum Authorem peccati; ergo. I Zlnt. prob. 1. Deus permitteret liberum abufum Ü | | fui concurfüs ad omnia flagitia , fineret enim e j DE IS«'CIENTIA D EI. 443 ( " fe determiqari non folim ad þroducendam en- qi g n titatem ac materiale peccati ; fed etiam ad pro- ducendum formale peccati ac ipfam deformita- 1 Yo. tem; ergo. Z/nt.prob.2. Ille eft caufa peccati, Jots; qui hominem ponit in iis occafionibus ac cir- Vf cumftantiié, in quibus pravidet illum infallibili- Áril, Qftrg ter peccaturum, fed hoc faceret Deus; ergo & ipfe inftar aucupis quafi infidiaretur faluti ho- w minum. dv RESPONDEO ad r. n. a. adþrob, n.a U1a 1m Adiny- Deus fub omni ratione produceret volitioriem caufaliter , licét non formaliter ; dat enim cuilibet Jf« Urta- formalitati reperibili in voluntate rationem en- tis ac exiftentiam, licét non determinet ad effe Xdum -— fpecificum actüs feu quoad :ale effe a&üs ,. nifi d- utum efficienter fub mutua natura prioritate. ld 2. n. a. ad prob. n. a. Quia Deus deter- WU XCCDUS minando ad a&um primum proximum , & effi- caciter quoad e[Je caufandó volitionem füb omni arte TOU ratione eft adhuc caufa libertatis humanee in a- &u fecundo fpe&ate , licet non determinave- Cogu rit ad illum actum quoad tale e[fe formaliter. (j eternt ld 3. n. a. ad prob. n.a. Quia Deus non priüs debet explorare , quid velimus ad hoc, ut con- 1pp0nit ferat gratiam ; fed tantüm debet explorare, quid p effemus volituri in his circumftantiis dependen- 11[ dlCl, ter à fo concurfu determinativo ad e[fe actio- 0l num ad hoc, ut exerceat dominium providum. QU ' Zld 4. n. a. Quiafoliusomnipotentiz eft pof- conta fe eligere inter infinita auxilia aliquod congruum. q. Hinc per feientiam mediam cognofcendo mo- lu dum, cui affenfura eft voluntas enim : , poteft etiam promittere affenfum. f Ad. 5. — ———mÀ . 444 ) ZA 5. n. a. Quia Deus non cognofcit actus j liberos in füo decreto , fed in ideis divinis , li- M cét eos cognofcat dependenter à decreto. Argu- ! mentum retorqueri poteft in libertate divina creandi mundum vel non creandi , quam Deus . ij il intuendo etiam formalitermon fcit , quid fit fa- &urus. Et hinc patet etiam refponfio ad 6. j Obll re Ad 7. tr. Maj. n. Min. ad prob.n. Maj. Fatum enim eft, quod contingit pro priori ad confi- fnc j j lium fapientig diving & humane objecve in mente Dei. 2 jiyg Diczs ex his C confequi , quód in mente Dei hd ( ,omnes volitiones noftrze aGuales & poffibiles g .. fint jam determiate ab &terno ante actuale exer- Bol citium libertatis ; fed hoc tollit libertatem ; n ergo. lm n Ti RzsPowDzo n.Maj. Quia cum omnia fint phyfice Deo praefentiaab wterno, & non de- hi V tur preteritum vel futurum relaté ad Deum, non eft verum , quód ante exercitium libertatis detur aliquid determinatum in mente Dei nifi conditionatum , quod tranfit in abfolutum per actualem determinationem hominis , formaliter [ in effe quidditativo ab illo effe conditionato non diverfam , nifi relativé. d. 8. n. a. ad prob. 1. &j 9. dift. Ille qui per- mittit talem abufüm fuarum virium aut qui alium 1l ponit in occafionibus peccati, eft Author pec- ] cati, fi in individuo teneatur impedire talem ] . abufum. c. fecus. n. Impedire abufum fuarum virium &alterum retrahere ab occáfionibus pec- t candi eft tantüm medium ad procurandam alio- H rum falutem. Hinc cüm homines communiter Q * tenean- DE'S C'IE*NTI"A DEI. 445 Lilty teneantur procurare falutem. proximi , regula- li, . riter non poffunt talem abufüm fuarum virium A vel occafiones permittere: econtra Deus non livim obligatur procurare falutem omnium hominum ls [ fr. mediis omnibus fibi poffibilibus , cüm fit provi- for univerfi, nec neceffario moveatur à bonita- te objectiva falutis hümanz ad faciendum de- Mtüm cretum predeftinationis univerfalis ad gloriam. Quf Hinc cum talis abufus & permiflio occafionum ATE intrinfecé non fit mala, fed tantüm ratione fi- nis, poteft Deus illum permittere, dummodo 'e D habeat voluntatem generalem falvandi omnes Thiles applicatam per media generalia. Simul tamen SXQI'- obfervo , quód Thomifte , qui admittunt mu- ts tuam prioritatem inter determinationem forma- lem humani arbitrii, & inter caufalem determi- A f nationem Dei n de folvere. : debeant ipfimet has obje&iones )um, r Jel 1l DISPUTATIO VL m : falltt De voluntate Dei, ac præfeijtim MORU de Pifædefcinatione. ii t j f n hac. Difputatione quaritur r. An actus y p Dei liberi identificentur adequaté cum 1l * H Deo? 2. An Deus predeftinet homines U li ante vel poft merita eorum abfoluté previ- W jil fa? 3. An & quomodo Deus velit omnes ho- Jf n mines falvos fieri ? n QU.JE. b' DISPUTATIO.VI. 446 J QUJESTIO 1. j An,aäïus Dei liberi identificentur adequatà il cum. Deo 2 ij MTorANDUMI. Inter actus Deo liberos po- : n f tiffuimum effe volitiones feu decreta Dei v. g. ii L voluntatem creandi mundum , qu& potuit ab t eterno non dari in Deo. Circa hos actus ergo m quaritur an identificentur cum Deo vel non n identificentur ? & circa hoc funt varie Autho- fflere rum fententis. "Thomifte communiter volunt; fierü eos a&tus effe Deo adequai? intrinfecos ac identi- VOl ficatos. AUREOLUs &ali volunt; effe ade- WT quatà Deo extrinfcos , ita ut volitio mundi nihil tirdi aliud fit, quàm ipía a&io productiva mundi. Recentiores communiter docent, quód actus li- R qui beri fint Deo partim intrinfeci partim extrinféeci, 1ta ut volitio mundi fit voluntas Deo effentialis ac lqi w neceffaria, & fimul fit ipfa actio. produ&tiva Wv mundi , feu ipfüm obje&um volitionis , & hoc ( obje&um extrinfecum vocant complementum ex- li, ! irinfecum. Hereiici nonnulli (inter quos eft Vor- IT ftius, & Poiretus) volunt ; volitiones Dei li- ET beras & cognitiones liberas effe vera accideitía Deo realiter fuperaddita , quod eft hereticum. fQuy NorANDUM rr. Ínter Recentiores quo- (0ne infin que varias dari quoad complementa extrinfeca fen- t tentias. Aliqui cum SvAREZIO dicunt; com- plementa ifta extrinfeca tantüm effe connotata di- QU l vine volitionis. Alii vero dicunt, ea eífe par- tem intrinfecam hujus volitionis , qua Deus vult p creare mundum ; putant enim in hac volitione )]w p( involvi duas partes, fcilicet affettum G9 tendentiam n via- * DE VOLUNTATEDEL 447 vitalem , -qu,æ identificatur cum Deo , & appli- m cationem feu zerminationem liberam ad hoc obje- &um; & hanc terminationem putant conftitui per ipfum complementum extrinfecum: dum e- 08 ]o contra prioris opinionis Patroni putant, etiam ipfam terminationem identificari cum volitio- iv p t 3b ne divina. Rurfus qui admittunt pro parte con- Is flitutiva divini decreti ifta complementa extrin- f&l t feca,. diffentiunt inter fe, in quo illa comple- A. menta confiftant LyNwNczuxus putat; illa con- fiftere in vegatione aliqua eterna continpente rea- Volunt; denti liter diftinéta à Deo , quzs deftrueret pofitivam b af volitionem Dei, fi poffet deftrui. B.Mav- ! mihi RUSET PALLAv. putant; illa confiftere in muydi ente aliquo. diminuto feu. abuféoo , quod fit contin- Qs d- gens, eternum , & realiter diftin&tum à Deo, fri, t quod nefcit verum ens, nec verum non-ens, fiol at fed quidmedium. Communis tenet ; quód com- yxludi plementum illud fit ipfa a&io produttiva. effe&tüs. Hi veró rurfus difficultatem patiuntur circa de- ; x TUTUMAS creta Dei extraordinaria v. g. conditionata, fua- fiva, preceptiva, prohibitiva, aut remiffiva eft Vir 3 peccati , aut quando Deus vult unam rem pro- pter alteram , in quibus omnibus difficilius eft T "'eticum pro complemento volitionis conftituerealiquam v5 ( aCionem produ&ivam. Denique iidem diffen- tiunt inter fe in afferenda unitate vel multiplicitate ;gfe[(l lt j r decretorum , eorumque ordine inter fe , füuppo- fito quód fint plura ; cüm enim complementa nitil i d fint plura, & effentia Dei ac atfe&us vitalis fit unum aliquod ens , videtur confequi ; quód de- gt g creta partim fint plura, partim unum. Ve- emfzrï;fam rüm has omnes qu&ftiones evitant, qui admit- " tupt, - 97 - 448 DIS.PUTA,.'i'lO VI. qu tunt, decreta Dei effe Deo gdæquatä intrin- "Ti feca. : J l ,NoT ANDUM 111 Etiam Thomiftas vel à- Y j lios Authores , qui identificant decreta cum j d Deo , non eodem modo explicare fuam fenten- m tiam; una enim fententia (qua& communiter tri- adi buitur CAJETANO) docet; decretum Dei li- D« berum confiftere in perfe&cione quadam Deo intrinfeca & extenfiva (non intenfioa feu tali, qua j Pa Deus intenfio? perfe&or redderetur, fed tantum tis u extenfio£) ratione feu formaliter diftin&a à per- dints. fe&ionibus Dei mece[faríis , quz cum libera fit, absque ulla imperfectione potuit defiCere à di- Qp vina voluntate. Alii Thomifte ( cum quibus tiinn Puo fentit Ponféca & Salas) dicunt; actum liberum addere ad neceffarium non quidem perfecio- "k fündu nem extenfivam potentem à Deo deficere, prout docuit Cajetanus, fed modum realem feu realem Qv j Bu extenfionem fola ratione feu formaliter ab actu ne- ceffario diftin&tam , qux potuit realiter defice- b l re quoad fuam realitatem modalem, licét poftquam femel exftitit, non potuerit non effe. Item alii ftiim ln & antiquiores Thomifte , quos fequitur V As- QUEZ, dicunt ; actum Dei liberum formaliter In vel faltem inadzquaté conftitui per re/pettum ra- t Q tionis ad creaturas exiftentes velfuturas. Com- W munior denique Thomiftarum nunc docet; a- lp | &um liberum fuperaddere ad perfectiones ne- j l q ceffarias terminationem , ratione fíeu formaliter dlfem H Il diftin&am , & prout fic in ratione terminationis It defe&tibilem ; adeoque actus liber confifteret in 3 attualitate a&tus mece[Jarii àt libere terminata ad creatu- fj Ta$. Has tamen omnes Thomiítarum fenten- "tf W tias t N | DE'VOLUNTA'IEE -]");EI. 449 iltrg. tias quoad rem convenire puto ; fi dicatur; der- minationem ad creaturas Vgl a » refpe&tum ad creaturas, i Qu modum realem voluntatis divinz , & perfcttionem, à Deo ex fuo genere fepa rabilem , ab &terno au- entej. &T tri. tem identificatam cum Deo É fumendo nomen perjettionis laté prout opponitur De]i idem effe quoad rem. nudz nega;ioni) R)Deo DicolL A&us Deo libEri non conftituun- l tur adequaté per com plementa extrinfeca, G " PRoBATuR Co nclufio . Effe&us volitio- |àpi nis non-poteft proprié loquendo effe ipfa vo- Ht [ luntas, fed in fe nfu meta e d- complementa ifta tantü phorico tantüm; atqui m funt effectus volitio- Jubus nis divine liberz; ergo " XoTUTTI T. PRoBATUR Conclufio ». Deus ab sterno erat & poter at denominari colen; producere ; DQUt mundum ) rl ; etfi nondum data fuerint pro illo fi- gno vel inftanti illa complementa ; ergo com- n plementa non funt conftitutivu m volitionis di- delt Vvins. um PRoBATUR Conclufio 3. Deum effe 2iber& hend volentem eft denominatio intrinfe ca; ergonequit r Vi defumi ab aliquo conftitutivo e Xtrinfeco. Yml PRoBATUuR Conclufio 4. Si volitio crea- u t ture conftitueretur per aétione m productivam (ot. creatur£ , poffet Deus de nov jio ! [ la o aliquid velle ; : fed hoc eft abfürdum j erg eus o. Maj. prob. Poffet ne m« per abfolutam potentiam de novo ponere ml Ea act ' ionem productivam creaturz, quia poteft da- n D ri reproductio ejusdem rei; ergo. a PRoBATuR Conclufio s. Si a&tus Deo li- jl ber i conftituerentur adequatà per complementa intet extrinfeca, tunc ift a N propofitio : Omnia quecun- ( D. z£mort Tratt. de JDeo. que ' "DI!SP'VUTA"TIO N T. 450 que coluit , fecit. : Pfal. n 3. habéret hunc fenfum : i fafli' , fecit. Item. Ommia , que fecit , cium po[Jet non facere ut Filium li hec propofiti o : Sic Deus dilexit mundumn, u fuum. Untigenitum daret , haberet hunc fenfum : Sic ÍItem hec 00 dedit Deus Filium mundo , ut daret Filium. D Til prop ofitio : Salvum te fecit , quoniam 'ooluit me, ha- hunc fenfüm : Saloum me fecit ,' quoniam fal- lj n beret ginet um me fecit ; fed heec omnia fünt abfurda; ergo. . Drco II.. Decretum Dei liberum non con- at (Uratu ftituitur inadcequat? per complementum extrinfe- curm. h fus d PRosATUR Conclufio r. Iisderh[ rationi- bus , qux pro conclufione prima jam adducte tin d f [ i K El funt. PROBATU R Conclüüo 2, mplicat cau- VU NI fam etiam inadequat? tantüm conftitui per fuum Dast effe&um ; fed complementa extrinfeca funt ef- fe&us voluntatisdivine ; ergo. .Min. patet ex il- tl Pw 1o Apoftoli : Operatur omnia fecundum. confiliun *oo- Dein evidens eft, quód tota liber- QQU& luntatis fue. diim tas voluntati s divinz debeat imperare iftos ef- fe&us extrinfecos Dei. Maj. prob. — Caufa pro Qd t riori nature debet effe completé & adequaté conftituta in fuo effe caufz 5. ergo. u PRoBATUR Conclufio 3. InScriptura crea- T turz dicuntur future, quia Deus illas vult; ergo WR voluntas divina in ratione conftitutiva formali d hujus.determinatee volitionis eft prior ad omnem fj creaturam ; adeoque volitio Dei üt conftituta iberi, | in hoc effe fpecifico volitionis eft caufa futuri- T tionis rerum, non veró ipfee res fünt conftituti- T i Sic Pfal. 13. vum volitionis diving. nt. prob. ïfe&a €. Et w dicitur: Salvum me fecit : quom'am voluit m 5*15. | DE VOLUNTATE DEL 451 fenfum; Pf. 113. Omnia,quecunque voluit ,fecit. Et Apoc.9, - lm Tüà creafti omnia , & l Ri propter voluntatemn iuam erant & T: ereata funt. PROsATURconclufio 4. Voluntas bumana m hac non conftituitur formaliter per actionem à fe rea- !t hg. liter diftin&ctam ; er £0 neque voluntas divina, Át fa. Prob. c. PU Sicut omne diftinétum ab actione im- hO. manente eft effectus volitionis extra caufam fuxe O Xf potentize pofite, ita etiam actio productiva crea- turarum dependenter à voluntate Dei ; ergo. "1tT0ni PRoBATUR conclufio s. Intelleétus divi- nus directivus voluntatis divinz nequit in ra- ddicla tione dirigentis voluntatem divinam conftitui per aétum ipfius voluntatis; ergo etiam divina L CU t um voluntas applicativé concurrens ad a&ionem transeuntem potentie executivz , per quam tunt ef- — ii od Deus creaturas producit, nequit in ratione /ibe- Té applicantis conttitui per talem actionem. flima: J I - PRoBATUR conclufio 6. Si decretum D&i conftitueretur in adequaté per actionem produ- illos d tUf p &ivam effectüs , tunc voluntas Dei in actu fe- cundo eflet cómplexum dicens in retto affe&um vi- dequi talem feu volitionem Dei neceflariam, & in op- liquo applicationem illius contingentem , feu a- ura t l J &ionem produ&tivam, vel utrumque importare- tur inretto; fed hoc non poteft dici; ergo. Min, v fotni Jormd frob. Siinhoc complexo jam ex parte reti feu primi recti datur adequatum conftitutivum actus gnfäfüï'ï liberi, tunc hoc non poteft dici; fed; ergo. n Jin. prob.. Si jam ex parte re&ti aut. primi re&i )nmefI" datur in actu fecundo ( aQualitate intrinfeca ) fl c— perfecta indifferentia ad obliquum vel ad alté- ME TUm rectum vel ad aCctum fecundum actualitate fu. Ff2 extrin« 432 DISPUTATIO Vl J extrinfeca fpe&atu m, tunc etiam ex parte re&i 4j [ debet dari totum conftituti- jj ( eatenus confiderati vum libertatis ; fed ; ergo. Maj. patet ; quia ex 5] fferentia , ex ea parte debet Ti qua parte datur indi etiam dari füblativu m indifferentie feu exerci- ii tium libertatis , & a &usliber; ergo fi eatenus j I fferentia , debet datur ex párte primi recti indi Min. ! f dari confimile fublativum indi fferentiz. : Yi &u primo a&ualitate in- roj. Ex parte recti in a i irinfet& fpe&ati datür p e rfe&a indifferentia ad &l ! etiam d atur ex parte recti fpe- obliquum ; ergo Yi J j &ati in a&tu fecun do a&tualitate intrinféca. IUf PRoBATUR conclu fio 7. Sententia oppo- fententia Épicureo- "üïlæ, t( fita v idetur convenire cum QU mb rum vel Atheorum d ocenti um, totum mundum v d do funt, fieri ca/u , aut cer- & omnia, qug in mun teft admitti. z4nt. prob. $i R T té fató ; ergo non po BIN .l hzc fententia nullum agno fcit determinativum D adexiftentiam mun di prater ipfam a&tionem pro- d du&tivam mundi creatam , tunc re vera admittit Muj. pa- Q f o mnia effe cafu aut fató ; fed 5 ergo. g i&; quia ipfa a&io prod ü&tiva mundi non eft füum determinativum, ni fi aut neceffarium aut EW f ln contingens in fe ntentia Adverfariorum ; ergo h vel mundus fató & neceffarió erit vel cafu. Min. ]lum habet fublativum D rob. Sihsc fententia nu til indifferentig f ormale antecedens exiftentiam a- ut dicatur Deus liberé velle mun- z &ionis ad hoc, "ifd l dum , tunc revera a &io eft fuum determinati- vum formale a d exiftendum in genere determi- tün ii nantis; fed; ergo.. N Min. patet ; quia,voluntas divina quomodocun que fpe&tata in figno ratio- i K d exiftentiam hujus action isre- n : Ver nis anþecedente a DE V'?LUNTA'TEF DEI 45'3 te.re&i verà effet indifferens ad a&tionem produc&tivam lt mundi vel ejus negationem , & quidem indiffe- JUia x rentia formali feu tali , qua in illo priori figno debet rationis pofita poffit non fequi mundus. [ . Mgj. Xerci. jrob. "lamdiu fimpliciter nullum datur fi blati- ('enus vum indifferentiz in ordine ad excludendam in- Qebet trinfecam contingentiam effectüs, quamdiu non lf datur fublativum indifferentie formale aut ef- IT fentialiter inferens füblativum indifferentiz for- 1 male; ergo. Zmt. prob. ab indutione v. g. cau« Qi li fe indifferentis ad producendum hoc vel illud individuum , & à conceptu intrinfeco rei ; nam 0ppo quamdiu non datur formale füblativum indiffe- üreo rentie , tamdiu adhuc p oteft poni vel non poni hum formalefublativum indifferentiz ; quamdiu au- Ws tem adhuc debet exfpectari formale füblativum. ". s indifferentiz, tamdiu debet exfpe&tari illud, quo itvum folo non pofito non ponitur effe&us, & quo fo- pmpro lo formaliter pofito ponitur effe&us, & à cujus UM determinatione dependet effe&tus ; atqui fi tale M.j determinativum primüm debet exfpectari, reve- nond TÀ datur in creatura illud determinativum, quod jum al poteft vocari ultimata caufa contin n entium ; ergo. s genspmnium j, M PROoBATUR conclufio 8. Si voluhtäS», Dei Jatimut conftituitur per complementum extrinfecum , ntiam tunc illa affeCtio vitalis identificata cum Deo Jem? haberet fe per modum potentie materialis de- m terminabilis per effe volitionis formale, fcilicet du per complementum extrinfecum ; fed hoc non voluno poteft dici; ergo. Mim.prob. In homine non p 1 poteft dici, quód poffit à Deo creari affe&tio vi- jonst talis identificata cum anima, determinabilis tan- n 'tum Ff 3 J DISPUTATIO VIL. 454 u tüm per effe terminativum extrinfecum , aut a- M I .&um extrinfecum ; f f ergo neque id poteft dici aut intelligi in Deo. "] PROBATUR conc lufio 9. - Si vera effet fen- 1f tentia Adverfariorum , non poffent Atbei aut 1] . Epicurei convinci falfitatis, dum dicunt , mun- U) dum.effe cafu aut fató ; fed hoc eft abfurdum; $t f ergo. Maj.prob. Sinon poffet ipfis demouftra- ri determinativum liberum ad exiftentiam mun- q di diftin&um ab ipfa exiftentia mundi, tunc ipfis non poffet demonftrari , quód mundus non fn: ( cafu aut fató ; fed; ergo. n j Drco IIl. A&us Deo liberi identificantur V u | Iï cum Deo adaquaté, & confiftunt in his duobus. BRU . 1. in vitalitate actüs neceífaria. 92. in termina- DN ' tione libera formaliter diftin&a ab illa vitalita- d. te & perfectionibus Deo nec effariis. | PRoBATUR conclufio . Ex $. THoMA, mudi ümi hW dui dicit ; quód fit id em actus volitionis in Deo . àd intra & ad extra, a deoque debent etiam effe t5 i eadem conftitutiva. L.r. contra Gentes. c. 82. ait: Polunias Dei uno & eodem a&tu ul fe & alia j [ Dd . füd babitudo ejus ad fe eft nece[Jaria & naturalis ; bàbi- tudo autem ejus ad alia eft écundum comcenientiam ln T quamdam , qon quidem mece[Jaria & maturalis , neque violenta & innaturalis , fed ooluntaria. 1 pE PRosaTum conclufio . Effe&us formalis TU decreti divini, quem caufat decretum divinum, Ti J feu voluntas divina, eft effe volentem ; atqui heec ii denominatio eft Deo adequaté intrinfeca ; er- TUf 1] d go. Maj.patet ; quia decretum divinum vdeno- minat Deum «volentem. h d j Colv- * Df: 'VOLUNTAT-E D'EI. 455 dUf CoNrFIRMATUR. Si denominatio volentis f dii eft denominatio aftiva , tunc non eft denomina- j Íon. tio extrinfeca; fed; ergo. Min. patet ab experien- tia. Maj. prob. Omnis denominatio extrinfeca el aut denominat rem in quantum i lf patitulï , non in quantum agit; ergo. lum PRoBATUR conclufio s. Non poteft af- n ferri melior m / n erg'o.' odus explicandi decreta*divina; lCs 100 l " Solvuntur Ob/je&liones.l "p OBjpyrcetTUR r. Effentie rerum funt im- ADCUE mutabiles ; fed fi identificarentur cum Deo adz- Obus, quaté aCtus liberi, effentia Dei non fuiffet im- inte mutabilis; ergo. Maj. patet ex confenfu Philo- m fophorum. AMin.prob. ln hac fententia effentia divina potuiffet fecum identificare nolitionem 10), mundi ; ergo potuiffet effe alia quàm nunc eft, Bul dum illi identificatur volitio mundi. 2. Spiri- um d tus Sanctus fuiffet alius, fi non proceffiffet fimul 'Sn cl 82! à Patre & Filio; ergo etiam effentia divina fo- 6 dr ret alia, fi non identifica Eet fibi volitionem j; M mundi. nj REsPOoNpDEo ad 1. dift. 3. Effentie reruni j nl funt immutabiles confequenter ad fui fpecifica- tionem sternam. c. antecedenter ad fui fpecifi- fornii cationem &ternam. /übd. funt immutabiles im- jinnut mutabilitate reali. c. formali. n. Evidens eft, quod in fententia Thomiftarum potuiffet Deus ;qui Jj d f identificare alium refpe&um effentialem ad hanc g vel illam feriem effe&tuum cum effentia Petri, quàm illum, quem defa&to identificavit: Hinc axioma illud tantüm eft verum quoad eü'enj:ias (0V jam Ffa4 J 456 DISPUTATIO Vl jn jam fpecificatas fub ratione infima etiam relati- ';;'.' mf)ml và ad extra ab eterno. :;)dll& ft, quia d 2. c,a.n.c. & parit. Difparitase :;UBEI proceffio Spiritus Sanéti à Patre & Filio non eft aliquid contingens, fed neceffarium, a a ^ "n OnJ1crTUR 2. 1. Evidenterabfüurdum eft, gt Deum fuiffe indifferentem , ut entitativé effet, 2 p Vittd quod non eft,- & entitativé non effet quod eft; DT fed in hac fententia Deus fuiffet ita indifferens ; Deus fuiffet indifferens , ut ! ergo. AMim. prob. Deun non exifteret volitio mundi, que nunc eft Deus, & ut exiíteret volitio alterius mundi, quz nunc und, dintaà noneft Deus; ergo. 2. Evidenter eft incredi- bile, illad quod nunc eft Deus, nempe volitio- gïædicata Mi Dot nem mundi, potuiffe effe nihil,illud autem quod nunc eft nihil , fcilicet volitio alterius mundi, N potuiffe effe Deum ; fed hoc fequeretur in no- t VO Omne illud A ftra fententia; ergo. JMaj. prob. quod nunc eft Deus , eft abíoluté neceffarium , N & illud quod non eft Deus, fcilicet volitio alte- hll 'rius mundi, eftaliquid contingens ; fed impli- tl cat ut abfoluté neceffarium poffit fieri contin- [ AME" 1 gens, aut contingens poflit fieri neceffarium ; idot n ergo. Min. prob. Sicontingens poteft fieri ne- rmH ceífarium aut viciffim , etiam contingens poteft uT identificari cum neceffario & viciffim ; fed hoc il implicat; ergo. Min. prob. Temporale non po- n 'teft identificari cum eterno, finitum cum infini- p to, mortale cum immortali , defectibile cum in- 8f defe&ibili, mutabile cum immutabili, imperfe- N i &um cum perfe&tiffimo, contradictorium cum nf fuo contradi&torio; ergo nec contingens poteft ll Il « * identiii;ari cum neceffario. & RESPON- DE VOLUNTATE DEI. 457 Hl . RESPONDEO r. aj 1. retorquändö in attu virtutis moralis füpernaturali, qui antecedenter ad j qu'ia 1on dj fui productionem ex fuo genere eft indifferens ad rationem fupernaturalis vel naturalis. ltem in animtalitate , que& antecedenter ad fui produ- f li gft, Qionem fuit indifferens ad identificationem vfft cum rationalitate aut irrationalitate. Item in lgl bumanitate , quse fuit indifferens ad P etrf:itgtem t vel Pauleitatem. UT REsPONDEoO 2. dift. Maj. iDas Eft abfürdum, Deum fuiffe indifferentem ad n on effe , quod : [f nunc eft, fecundüm przdicata fpecificativa Dei Cre(i- Jitio- ad intra, ac abfoluta. c. quod nunc eft fecundüm predicata terminativa feu refpeCtiva ad extra.n. quod Sicut non eft abfurdum , Deum fuiffe liberum, i, ita neque abfurdum eft, quód potuerit. eli- Y n e Mud cam. cere Vqlitionem non neceffariam fibi intrinfe- Ario, AD 3. Refpondeo dift. Maj. Eft incredibi- jo dl le, id quod nunc eft Deus fecundüm pradicata impl effentialia relativa ad intra , aC abfoluta, potuif- ODLIT- rium fe effe nihil. c. fecundüm przdicata terminativa ad extra /ibd. quoad fubftantiam. c. quoad mo- eri fe dum.n. Incredibile illud eft, quod nulla.habet poteü motiva credibilitatis ; quod veró noftra fenten- ï u tia habeat talia motiva, patet ex probationibus. ponpr «4d prob. dift. min. Contingens manendó in ftata j i contingenti non poteft fieri neceffarium. c. ex- (UI] ]i eundó é ftatu contingenti&. n. Argumentum i retorqueri potelt in animalitate àt fic : illud quod n Qul eft contingenter rationale , non poteft fieri ef- sp(][e& fentialiter rationale; fed animalitas üt fic eft tantüm contingenter rationalis ; ergo non po- jv [5 teft J 458 DISP U«,TJA'T. paY vl Li s teft fieri eäeü'tialiter rational fs, prout tamen eftv JE .a inPetro. TU 'Ap PARIT.C.a3.n.c. Difparitas eft; quia gl fif hec pr&édicata mutuo fe tollunt formaliter , & m important fimultatem contradictoriorum in eo- ( v dem fubje&o; fi enim non fit fermo de hac fi- multate, propofitio non erit falfa; defatto enim jtunc ( ratio vitalitatis in Chrifto eft valoris infiniti ac dignitatis infinite , licét de fe fit finita tantüm. emi. m Eadem vitalitas licét fit de fe mortalis, in homi- ne tamen eft immortalis. Item ratio potentie li- ii TU bere de fe defeGtibilis, in Chrifto eft indefe&ibi- j I l D l lil lis & immutabilis in malum. — P Refp. fic : dift. ä í !l t Contingens in individuo non poteft identificari cum neceffario individuo. c. contingens ex fuo d wf genere. n. Sic homo & Deus in individuo con- fiderati non poffunt amplius identificari , & ra- A tio naturális ac fupernaturalis non poffunt am- tipra plius identificari a&ui jam priüs exiftenti ; illa tiltr; tamen ex fuo genere ac in fua fpecie poffunt i- a dentificari inter fe, prout aétu identificantur in Al perfona Chrifti vel in fupernaturali a&u virtutis E de fe tantüm moralis , qqando digrïliücatur à i gratia. , h H Si illud , quod nunc eft OngprcrTUR 3. D Deus ,.potuiffet non effe , tunc argumentatio m SS. Patrum, qua ufi funt contra Arianos, evi- Wl) hii denter effet nulla, dum dicebant : Filius eft Deus; i dl ergo non potuit non e[fe ; Sed.hoc non poteft dici 5 RHPON] erga Maj. prob. Potuiffent Ariani refpondere m eódem modoO , üt nos , quód fcilicet illud , quod il fe äl nunc eft Deus fecundum predicata relativa, po- u ä : -tuerit non effe Dþus ; ergo. REsPON- At DE V-"O(LKUNQTATE DEI. 45E9 DI RESPONDEO. n. Maj. ad prob. dift.. — Potuit- fent hoc dicere, fi Filius tantüm effet Deus per ; Qu m terminationem extrinfecam. c. fi per terminatio- nem intrinfecam per naturam. n. Filius dicit Il &9- Deitatem per communionem naturz divine; & c fr. non eft verum , quód illud potuerit non effe, 'etum quod nunc dicit naturam divinam formaliter in WT fuo concreto: econtra volitio mundi eft preci- itm. sé terminatio extrinfeca , que in fuo conceptu |honi- non dicit effentiam divinam. ^f ] OBJ1CITUR 4. I. Ea, que funt feparabi- tll : diil lia quoad exiftentiam , manifefté diftinguuntur realiter faltem inadequaté ; fed Deus , & volitio fcari mundi funt feparabilia ; ergo. Maj. patet ;; quia Y fuo nihil poteft effe fine feipfo. Min. prob. Deus non ) Q poteft non effe, volitio mundi poteft non effe ; er- U go. 2. Separabilia quoad exiftentiam con/equen- i m ter ad füi produGtionem , evidenter non funt i- l il dem realiter ; ergo etiam feparabilia antecedenter jl I ad fui productionem. c. prob. Non minüs re- QD pugnat aliquid potuiffe effe antecedenter pofibi- I 1j liter fine fe ipfo, quàm attu effe fine fe ipfo 5 quia ii ad aCtum impoffibilem nulla datur potentia. 3. Separabilia quoad locum & tempus juxta omnes n d funt realiter diftin&a ; ergo etiam feparabilia (nenti quoad immenfitatem & sternitatem ; atqui Deus , d & volitio mundi funt feparabilia quoad iftam im- u menfitatem & eternitatem ; ergo. t RzsPoNDEOadr:. r. Retorq. Ea,quz funt i xfp[] feparabilia quoad exiftentiam , diftinguuntur T j realiter ; fed animalitas &rationalitas ; item na- J j pü turalitas vitalitatis , & fupernaturalitas in a&tu virtutis moralis ; item effe reprafentativum v. uv g- CO— J Dl 460 DISPUTATIO VVI. Kü g. coloris viridis & coloris rubri , vel hominis | & bruti in fpecie fupremi Angeli, ex fuo gene- rl re antecedenter ad fui identificationem funt fe- E i parabilia; ergo diftinguuntur realiter. Refp. 2. i qu dift. Maj. Ea, que funt feparabilia quoad exi- f i ftentiam etiam confequenter ad füi productio- afiux nem , diftinguuntur realiter. c. que tantüm an- JDWS 8 tecedenter ad fui prodactionem. n. — A 2. Retorq. Effentia hominis & exiften- p M od tia hominis confequenter ad fui productionem non funt feparabilia;. ergo nec antecedenter. Md Vel retorqueo ficut priüs. « us fl REsP. 9. c. a. n.c. ad prob. dift. Repugnat i OOnH aliquid in ftatu poffibilitatis effe fine fe ipfo pof- fibilitate individuali. c. poffibilitate generica aut ï q Sic enim in animalitate id retor- " N y fpecifica. n. n Bs queri poteft, q us licét nunquam in ftatu reali fit indifferens ad plures individuationes , tamen txdens ^f antecedentér ad füi produ&ionem in ftatu pof- l; Me fibilitatis vage eft indifferens. Refp.3.n. Sup- QUv pofitum , quód illa poffibilitas indifferentie fit Jl:ïentih'( poffibilitas rei determinate üt j am contraéte ad T certam rationem individualem ; illa enim poffi- 'uI d M d bilitas, quz eft hujus individui, non repraefen- t tat preedicata generica üt indifferentia ad hoc hi individuum. dul AÀD 3. c.a. n. C. & parit. Difparitas eft; qui/a i?n | differentiz loci & temporis jam fupponunt exi- Wi ftentiam realem : econtra feparabilia quoad im- M menfitatem non przfupponunt exiftentiam rea- AUE lem in cafu pofito ; fed verfantur circa earum * Q rationes genericas , ex fuo genere & abítracté eüa confideratas. s l OB]xrc s DE -VOLUNT/A:TKE DEI 461 'Oti Os]JrcirTum s. r. Oppofitio relativa pro- 0 £t ducentis & producti eft evidens fignum diftin- Unt f. -&ionis realis in divinis equé ac creatis; ergo uj x etiam feparabilitas quoad exiftentiam ; quia non d ej. ütlio. minus repugnat , ut fit aliquid fine fe ipfo, quàm 'ut producatur à fe ipfo. 2. Nulla contradiéto- 1f ria poffunt immediaté & adzequate identificari ; tl fed Deus & volitio mundi dicunt contradi&toria ; ergo. Maj. patet ; quia idem non poteft fimul ef- Qu bt fe &non effe. Min. prob. "Volitio mundi po- tuit non exiftere, Deus non potuit non exifte- re; Deus poteft fibi identificare nolitionem &ptp mundi, volitio mundi non poteft fibi identifica- plop re nolitionem mundi ; fed hec funt contradi- TOU ( r &oria; ergo. REsPONDEO ad i. c. a. diíft. c. | Ergo etiam at n , t feparabilitas confequens exiftei ;tiam a&ualem. c. antecedens. n. 10 p 1. Oj 44d ?. Retorq. in effentia & exiffentia, quibus etiam conveniunt contradictoria antecedenter itie f It ad füi identificationem ; quia v. g. exiftentia non (lv 4d eít indifferens ad exiftendum, effentia autem eft p indifferens ad exiftendum ; item in fpecie albi Mi Q hot & nigri identificatis in vifione alicujus tabule, quia & illa fpecies albi eft difzregativa vifüs, & fpecies nigri non eft difpregativa. b Refp. 2. tr. Maj. n. min. ad prob. dift, s n c quoad predicata abfoluta aut relativa ad intra Xl non potuit non exiftere. c. quoad predicata JJ f terminativa ad extra. /ubd. quoad eorum fübftan- i tiam. c. quoad modum. n. v. g. fapientia Dei, | g ! qua eft ad extra, non poteft non effe, Poteft U tamen non effe ejus modu-s. .Hoc ipfum enim eít 462 l')IS'PUTATþIOjVI. aink eif in quæ&ione. Sic idem effe&us in individuo t fpe&tatus & in eadem fpecie poteft habere fecum hs identificatos plures refpectus eílentiales ad va- nl rias caufas five partiales five totales ; fienim po- am namus effectum produci à duplici caufa totali, io per iftum duplicem refpectum ad utramque cau- !:'co ,W íam non mutatur individuatio aut fpecies entis, 4 quamvis potuiffet non identificari ille refpectus $r 00 ad duplicem caufam totalem , fed fufliceret re- benti fpectus ad unam caufam. . Idem procedit in cau- Tunch fis partialibus , quarum utraque producit totum nem r effe&um per modum caufz partialis, dum quz- üeris t libet potuiffet producere eundem per modum » f caufie totalis, ut fi duo ignes accendant tertium. y m Drczes 1. Non poteft in Deo fingi aliquod fignum rationis antecedens fui a&ualem deter- min,i [icts minationem ad volitionem mundi; ergo non | I Mi | ii poteft effentia divina intelligi üt indi fferens pro priori illo figno rationis. UT REsPONDEO.n.a. quia fignum rationis an- Fitti T 0f tecedens determinationem non detrahit aliquid de eternitate reali Dei. Sic quando dicitur a- feitas in Deo effe radix aliorum predicatorum effentialium , non per hoc introducitur aliqua ] prioritas realis inter afeitatem & alia pradicata, w Poteft ergo confimiliter admitti ordo decreto- h W rum divinorum inter fe; adeoque etiam ordo nus&ä j predicatorum effentialium ad non effentialia. Um,p Dicgs 2. SiDeusfecum identificáffet fuam iM volitionem, tunc revera daretur oppofitio rela- r ]. tiva inter effentiam divinam üt identificantem , & volitionem divinam ut identificatam ; fed hoc tl non poteft dici , quia alioquin daretur diftinétio 5 WUR realis DE VOLUNTATE DEL 463 ldeiduO realis inter äolitionem identificatam & " effentiäm Ü feCUm identificantem 5 ergo. d REsPONDEO.di(t. Maj. Daretur oppofitio lim po- relativa terminata ad aliquam perfectionem re- fotah', lativam vel ad terminationem ad extra. tr. ad Je Cal]- perfectionem abfolutam terminatam ad intra. n. Vs Dico, volitionem v.g. mundi non proprié pro- Ws duci nec generari aut emanari à Deo ; quia non OO dicit novun genus entis fübfiftentis per fe, & f& H habentis per modum principii aGivi per fe. E totm "Tunc folüm oppofitio relativa inducit diftinctio- D) que nem realem, quando verfatur inter perfectiones Todum diverfas ex fuo genere , & quidem fe habentes Tüum, per modum principii fübfiftentis & a&ivi üt liquod quod, quale non eft cerminatio feu habitudo ad Ldetet- mundum , quatenus eft fpecifica. 10 n DicEs 3. llud effe determinativum vo- fetsp luntatis divinz eft aliguid ; ergo etiam eft aliqua perfe&tio , quz potuit non effe. Ergo aliquid [0DIS d perfetionis actu producte potuit non effe in i dl Deo, ac confequenter eo ipfo debuit produci*vä Ticitirt eo. icaw;um REsPONDEO.dift.a. Eftaliquid diverfum ir dipi in eodem genere perfectionis, nec fe habens per redictt modum principii fubfiftentis in ea re. c. diver- dequi fum genere, & quidem per modum principii fub- fiftentis & activi üt quod. n. Illud effe determi- ptidil nativum , per quod volitio mundi denominatur lffe[(ü effe fubjective in Deo, non eft obje&um üàt quod: j jtio r alicujus actionis ad intra, fed eft aliqua relatio, at qu& non per aliquam actionem generatur,fpiratur fohi aut producitur, & ideo non fundat illam diftin- jfin l ofitione 1 &ionem realem , qua& fundatur in opp faii produ- H ! n 464 XDIS*PUTATIO VI.: j proäucentis & produ&ti. ltaque notandumx, n quód oppofitio relativa inter principium & prin- gt cipiatum , determinans & determinatum , que quA termíinatur ad pe rfe&ionem relativam , non fit r ftin&ionis realis , fed tunc fo- at femper fignum di Vorà làm , quando illa perfe&io relativa eft produ&ta —vel generata vel fpirata, id eft, terminaus qua- r eia d lemcunque demum a&tionem per modum objecti , dafm üt quod & fübfiftentis per fe. Nec obítat, quod 05 2 'jheologi generaliter oppofitionem relativam dur. / ftatuant pro figno diftinctionis realis , quia hoc intelligunt refpe&ivé ad fubje&tum controver- fliatinit t n /fum, nempe re fpe&u obje&orum productorum dtt quod , & fubfiftentium per fe. tibmdy hm COUZESTIO bb itum tf Zn Deus prade[linet bomines ante vvel pq/Z 1l« Vr , vita corum abfolutó praccija ? (LCI t orANDuM L. ^ Nomen. præclejiz'mztiom': tri- qUm r : ; pliciter ufurpari. 1. Sumitur laté pro fre- tf ordinatione divina eterna cujusque rei efficiende in 1 tempore ; ita enim hoc nomen ac ceperunt Jjo- /cenus. relati à li D myfius , duguftinus , Ifidorus , Damaj ; TOf Gonet hic 'T. 2. Tra&. 5. Difp. 1. n. 1. 2. Sumi- deftinatione feu. deputa- Hlde p tur (licét improprié ) pro . xoiogl Ill tione reproborum ad «ternum fupplicium ; fic d iif idem ufurpant S. Zuguftinus l. 15. de Civ. Dei. c. 1. du S. Fulgentius l. ad Monimum. c. 13. 28. & 29. Pro- * u [per ad 10. & 1 1. objectionem Vincentianam, & Concilium Valentinum annÓ 855. in Galliis celebra- UM i frej JZF?*(Z?CiCä/ï&iE- tum, quod Canf 3. ait : Ez'denter fatemur nationem l OKET .Amm Ii DE VOLUNTATE DEL 465 Id dprg, nationem. ele&orum ad vitam & pradeffinationem ám- piorum ad mortem. |y Que matione divina bomin 3. Sumitur proprié pro defti- 10n f 1$ ad gloriam , & definitur à S. "TuoMA & Theo logis communiter : Il fo. -transmiffio duf ereature vationalis ad eternam beatitudinem [) NoTANDuM Il, Certum effe ; quód Deus j u- non predeftinet homines ad damg o ationem àánte previfa demerita ; id enim contra plures bereti- ld £0 damnavit Ecclefia r. contra liv nos, Predeftinatia- »9.-.Contra GOTTESCHALCUM Mona- ia ho chum. 3. contra Calviniftas. (TOVe Dogma przede- ftinatianorum revocavit Luc IDus Presbyter dorüm in Concilio Lugdunenfi , quod annó 1449. damna- vit idem dogma perfeq uentes propofitiones, r. Damno eum ,. qui dicit » quid prejcientia Dei violenter compellat ad mortem , vvel quód cum Dei pereant volun- Jf . tate , qui pereunt... 9. DDamno , qui dicit , alio $ deputa- tos ad mortem , alios ad «itam predeftinatos. G OT- TESCHALCI Vero errores fuére damnati in Con-. jtis cil. Moguntino annóÓ 848. Propofitionu m ejus da- mnatarüum precipua hec erat: SícuH Deus quog- prO præ- ende l dam predefLinavit ad vitam eternam * » Jic etiam alios ad mortem eternam pradeft [ unt J j Dvit , ita ut ex i predeftina- nentur. at tonis tales nece[Jarió dan Z NWINGLII qui- dem errores in Congregationi bus Concilii Tri- , OU dentini de pradeftinatione difc uffi funt, fed cüm Ü (iäpe'(ï!l' Theologi inter fe non conve jm üc nirent de hac re, Dei tl nil aliud definitum eft $ quàm temeré de prede- ftinatione nihil effe affe rendum, Nunc autem p heologi unanimiter defendunt ; neminem ad ! aternam mortem ante previfa demerita quomodo- vt cunque predeftinatum effe . faltem n terminis ; j nam GoNET híc Tr. 5. Difp. yi E dmort Tratt. de Deo, 5. h- 27. meó judi- 8 Cco J DISPUTATIO VL 466 u , ció valde duram ponit conclufionem ita fonan- * ti per[onalis , vo- i, tem : Znte previfionem omnis demeri f luit Deus aliqui. pus denegare gloriam , Jeu illos à gloria j du indebito benefic io excludere.. Ita GoN ET loquens homini indebita. [;äanobis de beatitudine füpernaturali , Utrum autem à beatitudine naturali homo adul- i fuo demerito perfonali excludi pof- jhia i tus fine ullo 189 fit, dicetur 1 in 7ratt. de Aétibus humanis ; & in TT "'Tra&. de Gratia. NI NomrAwNDuM IlT. Certum pariter de fide ele- effe , atque contra Pelagianos defini tum 5 pl & vocatio- ln €ionem hominum ad primam gratiam, & à merito- nem ad fidem effe omnino gratuitam QU pf dentem. ]ta conftat URT rum prefcientia indepen rj Authoritate Co N crLII ARAUSICANI fecun- di, quod annó 529. ex inftituto errorem oppo- OT. t fitum rejicit; item Authoritate INNOCENTII L , ZosiMti, BowNrrAcir, HoRMisDAE & ttDons] T HADRIANI L, quibus acceffit TRIDENTIE NuM Seff.6. . Secuta funt ea Concilia & Summi 'nf, ( Pontifices S. AucusTiNuM, qui c. 15. de Prz- g deftinatione San&orum ficait : Ef? preclari[mum l1 dumen predeftinationis €? gratie ipfe Saloator , ipfe me- a diator bominum bomo Chriflus , qui ut boc e[Jet , quibus t d tandein ;fuis *vel operum . «vel fidei pracedentibus ieritis * 4 Ti nilloeft, comparavit? re[pon- matura bumana , que 1 LT [ ï deatur quefo ; ille bomo , à Verbo Patri coterno in u- Ü | j mitaiem perfc óne a[fJumptus , ut Filius Dei Unigenitus ef- Mim fets unde boc meruit ?. quod ejus bonum qualecunque pre- ce[fit ? quid egit ante ? quid credidit ?. quid petivit , wt ll ä ad banc ineffabilem excellentiam perveniret ? - - - Si- li äï ( cut ergo prede[tinatus eft ille unus, ut caput mofirum ef- jus df "fl fit, ita & multi pmdq[iz'nati fumus , ut membra e gt .emus . ; ? fotg DE CVOLAUNTOUPE Dri (5 femus. . - Humana bíc merita contic efcant, que perierugt i j jger ddam , & regnet que regnat ii Dei gr adtia ber Cbri- f. Jtum Dominun nofirum :: quisquis in Cap jié 0 dH ero pra- )Qüetg l/ lebita, cedentia merita finsularis illius generationis i venerit , ) adu]. ipfe in mobis membris ejus precedentia meritaan Ultiplica- i& regenerationis onquirat ; neque enimn retributa el xdlþsz T ChrifZo illa generatio , fed trib uta ; fic & nobis ut ex q- qua && Spiritu Santto renafce remur , n jro aliquo merito , fed gratis tributum on retributum E 5 df NoTANDUM IV. Certum pariter effe 3. 1 de pud Catholicos , QCtU predeftinationem ordine execg. Tlero üonis dependere ( faltem in adultis) à meritis & bonis operibus ; quia 'onftat tudo non folüm tituló adultis confertur beati- feeüte bereditatis , fed etiam ti- tuló mercedis & premii, & tan 1 0p00 M quam corona juffi- BATII Sola ergo queftio eft ; an divina eleétio predeftinatorum ad gloriam feu 524 quam Deus habet conferendi e intentio efficax, D2NTE le&tis gloriam, per . , quam illos difcernit à reprobis Ej fupponat meri- x Sunr. ta previfa, & utrüm ab illis fic . dl tur ad hos previfis movea- potius eligendos quà millos? verbó, j difficultas - in eo confiftit ; an Deus incipiat di- ' h ipfe n [ i : fcernere predeftinatum à non-predeftinato per j, ( j ele&ionem ad gioriam , yr r 7 & deinde primüm fübfe- quatur electio ad gratía ; & ad alia media con- L ïgfpw.f ducentia ad finem 2 an ve TU ró prius eligpat homi- jl nem ad gratiam, poft prev ifionem veró coope- m rationis primüm e ligat ad gloriam? * l OTANDUM V. j In hac materia quatüor pm " eile fententias. I. docet, ele&tionem efficacem J predeftinatorum ! ad gloriam füpponere pravifa Vf merita abfoluté exft itura, & ab illis fic previfis tan- J ! / 1j qggm à caufa mo tiva dependere predeftinatio. g2 neimn. J DIISPUVTATIO ET 468 p "r nem. Unde pro priori ad previfionem merito- D) 0Pf rum hzc fententia folüm agnofcit in Deo vo- n luntatem inefficacem dandi gloriam predeftina- p tis, quz vo luntas inefficax verfatur etiam circa Iw Qu Teprobos. Ita Molina, Vafquez , Le[fius & multi 1 .alii Recentiores. Secunda eft AMBRosr1 C A- at hi THARINI, famofiffimi ex Ord. Predicat. Theo- at logi, qui diftinguit inter eximié Sanctos & alios. non ita eveCte Sanctitatis ; afferítque 7//os ante jdem n meritorum przevifionem efficaciter eligi ad glo- pf riam , i/forum vero e fficacem electionem fuppo- u nere previfa merita, Tertia abfoluté docet, a predeftinationem non fieri ex meritis previfis, 5 af & d fed potius merita illa confideranda effe tanquam efféttus. predeftinationis , non tanquam "otiua. m uD ita prater Thomiftas ex Societate Suarez , Tolet. , Granad. , Henriq. , Salmeron , Ruiz, MMaldon. , Peta- mf p & plures alii cum Bel/armino , qui vt vius , Typban. , 1. 2.de gratia & lib. arbit. c. 11. fic ait : Quamuvis unh ante exortam berefin Pelagii veteres Patres iftam que- 3tobl flionem accuraté non trattaroerint , - - poft illam tamen tl omnes ommnino , qui fan&titatis nomine in Ecclefia clarue- Ya eunt, banc ipfam fententiam ap ertiffmà docuerunt y - - - BU neque boc folinn Santti Patres ifti affirmant ,. fed. anti- UEUI quiores etiam JDottores ex ipfis , quos ceteri poftea [ecuti al ll Jumnt , AD FIDEM CATHOLICAM banc Jenien- 1 | & contrarium ad Pelagianos ve- u tiam pertinere tradunt , ! f áciunt. INotabo aliqua loca , ut, f qui forté contrarium | E leg fentiunt , intelligant , quàm àn mantfeflo errore veren- V1 iur. Dein recitatis Patrum & Pontificum texti- ? büs fubjungit: Jtaque Sedes Jdpoflolica non tantum m | feïnel , féd etiam fecundo g tertió adverfus Pelagiano- mationis | t vum. reliquias pro dqfenþrz'bus' gratie prede[li Jaenten- il Um ! DE VOLUNTATEDÉL 469 firitn. )0 w. Jenteniiam tulit , ut jam bec fententia non quorumuis Dottorum opinio , fed Fides Ecclefte Catbolice dici de- eftn. DI bedt. lta Bellarminus confundens predeftina- muli tionem ad gratiam cum predeftinatione ad glo- T riam. Quarta fententia eft aliquorum Recen- tiorum, qui hic & nunc o pponuntur Thomiftis; i T. putant hi, 5 lr predeftinationem etiam ad primam gratiam fzpe fieri ob previfa merita naturalia, qua illt iaj quidem non habent rationem meriii de condigno aut proprié dicti ad promerendam primam gra- üppo docet, tiam, habent tamen rationem meriti de congruo ac improprié di&i, eó quód decens fit, ut v.g. Gen- erls, tilis, qui fpe&tatis naturz viribüs operatur ho- um AOT nefté , obtineat à Deo gratiam fupernaturalem ac fpecialem non cuilibet conceffam. T. nn j Pew' NoraNDuw VI. Aliud effe, predeftinari ele&tos poft previfionem meritorum , & aliud, iti, qi €os predeftinari intuitu meritor Wt um. Exemplum habemus in Rege, qui habet tr es filios; fi talis f Rex velit ob bonum commune dam ii regni, & ob bo- num familiz, & ob majorem fuam.gloriam apud jia n 'um; ul pofteros introducere MaJo RATUM, & ineum finem unum ex filiis predile&um vocet ad coro-- j fed T nam regni ac fucceffionem, reliquis autem duo- if bus filiis deftinet duas provincias feudales, nihil y J aget cohtra juftitiam & pietatem paternam. Si jj Veró per fcientiam mediam prevideat, unum ex Wnlïdfi'fü filiis fe huic legi majoratás fubmiffurum, alterum t Wj'f reftiturum ac rebellaturum , nihilominus ob bo- "UIf [CXU' r num generale & majorem füam gloriam non de- j i iftet à promulganda lege majoratüs. Itaque in Di* tali cafü decretum majorat(üs erit reipfa prede- WW!W inatio unius filii ad coronam , alterius ad pro- /enm'r B 3 Vitl-- h 470 DISPUTATIO VI "i vinciam non fine previfione meriti nempe fub- " miflionis, quamvis non intuitu hujus fubmiflio- f P] nis, que przcisé fpectatur per modum conditio- i nis congruz. "NorANDuM VII. Aliud effe, ele&os pre- j j [ " j j deftinari poft previfionem meritorum indepen- He n dentium à gratia congrua füpernaturali, & aliud, a? eam predeftinationem fieri poft. previfionem juon t meritorum dependentium à gratia congrua , ut Di ( fubftante fcientie medisz. k NorANDuM VIII. Aliud effe , predefti- fie7 0f nationem fieri poft previfionem meritorum de- Y re fl pendentium à tali gratia congrua collata primarió. [ ex motivo pradeftinationis, & aliud effe , eam [ o J predeftinationem fieri poft previfionem meri- .. 1 t t torum dependentium à gratia congrua collata tut primarió non ex motivo predeftinationis aut ienlr ? VMTI predilecionis perfonalis , fed ex motivo boni communis , & ob majorem Dei gloriam prove- lg ii nientem ex praelectione fyftematis mundani, in aled quo Deus per fcientiam mediam previdet ean- du ! dem gratiam refpeétu unius hominis fore con- Md gruam ; refpe&u autem alterius non fore con- W äno gruam. Exemplum habe « s in INot.6. in Rege in- Vi i troducente rmajoratum. 1 Vfj ""NoTANDUM IX. Aliud effe præd&üina- DL h 'tionem ndirettam , & aliud effe directam. ÍINDr- J mm ( RECTAM voco, inquantum Deus inter infinita 1quüdþ mundorum poffibilium fyftemata, in quorum u- l Tütw li no ac altero Petrus effet damnandus , Judas fal- W"Mb. vàndus , precife ex motivo majoris fus gloriz "i fine intuitu ad particularia merita vel demerita ullius hominis tanquam motiva , praelegit po- tius DE v-/o LüNTATE D£ L ^ 42 X fih. tius hoc Syftema, in quo previdit per fcientiam Ttiffo. lditi. mediam , Judam fore damnandum , Petrum fal- vandum. Predeftinationem autem nin&E CTAM . voco,inquantum Deus directé diceret : Polo Pe- Spree »epen. irum [akoare , "Yudam non solo falvare , ita ut volun- tas divina in hujus prafentis Syftematis munda- aliud, ni preelectione non haberet fe indifferenter ad item falutem Petri & Pauli. Hec diftinctio füumme WW notanda eft, quia folvit multas difficultates. tbf Drico L. Predeftinatio ad gratiam feu ad feriem omnium mediorum de fe fufficientium fit um de- ante previfionem & independenter ab intuitu. tmario meritorum ; predeftinatio autem ad gloriam fit T poft previfionem & intuitu meritorum. Pre- tüetj» deftinatio veró, prout fimul dicit preordin atio- Collsta nem ad gratiam & gloriam, fit re Qis ayt poft previfionem meritorum. fpe&jvä ante & !0 boti ROBATUR conclufio 1. Hec fenteht.ia; n eft D. Auguftini & D. Thome ; ergó eft potio- i, ris partis Écclefis , adeoque praferenda. i. det at prob. D. AucusrTrINus l. de Gratia & libero re ( drbitrio c.6. dicit : Clm dicunt Pelagiani , gratiamy. yre qu que datur in fine , id e[t » eLernam vitam , meritis no-. ii ftris precedentibus veddi , refpondendum e[t eis , fi meri- ta noffra [ic intelligerent , ut etiam ipfa dona Dei C0gno- s deft Jeerent, mon e[fet reprobanda ifta fententia. D. 'T io-: I MAS autem in c. 8. ad Rom. lect. 6. ait: Dicunt: n tjw'dam » quàd prejfcientia meritorum bonorum & malo-: FOrum ! vutt eft ratio predeflinationis &? reprobationis ; & boc. T quidem rationabiliter diceretur , f preedeftinatio re[pice-- s ii ret tantum 'qz'tam elernam. 5.&6. Vide infra pyqbatione» i j g !1705 Gg 4 Confir- DISPUTATIO VI. 472 g Conjïrmtur authoritate D. FRANcISCISA- T. Á LrzsIL, qui in Epiffola ad.LEssruM nuper à i f Bollandianis feparatim edità ex ipfo aütographo*,*- ;mfcmr quam totam hic appono, fic fcribit: lU | "Admodum Reverende in Chriffo Pater. in & "Attulit sibi , Paternitatis voeftre litteras , dz'leätijm'-' ; lt j Ti l us nobis. Magifler Gabriel , que ut perbonorifice , ita & jucundiffime qnibi fuerunt. — 4dmabam jam. pridem vDrtrt j dmo etiam venerabar te nomenque tuum , qmi Pater , non I folum quia foleo quicquid ex vveftra illa focietate rocedit Pon. magnifacere. , fed etiam quia figillatim de eftra Reve- MO0CTO ventia multa audivi preclara primum , deinde vidi , in- ' t H Jpexi , & fufpexi. — Vidi namque ante aliquot annos opus j dllud utilifJanum de JusrrrTrA ET JuRE, m quo iij & breviter fanul & luculenter , difficultates , illius par-. :; Ytietta a Ls Tbeologice , pre ceteris autboribus quos viderüm, e- gregi folois. - Vidi poflea confilium , quod a magni con- w ru filii angelo per te mortalibus datum eff pE v ERA R E- $j ( LIGIONE ELIGENDA; ac demum obiter vidi in vluntg Bibliotbeca Collegii Lugdunenfis Trattatum. D5 Pa q DESTINATIONEs 62 quamois non nifi [parfim, ut ICVg ! fit , oculos in. eum ànjicere contigerit cognovi tamen s erü Paternitatem ve[ftram , fententiam illam , antiquitate , T0 ;]ä Juavitate y, ac fcripturarum nativa. autboritate nobilif.- Yil mam , de prede[tinatione ad gloriam poft praxvija opera , la amplecti ac tueri 5 quod fane mibi grati[fmum fuit , qui : hi mimirum eam.famper , ut Dei mifericordie ac gratie ma- Y gis confentaneam , *veriorem ac amabiliorem exi[Limaui , L EI jn- 3]) quod etiam tantifper in libello »E A MoRE D tUt dicavi. Cum igitur ita erga Paternitatis oeftre meri- us,ae' a, quam dudum laudaverant apud me opera 6j ) icif- | Gus qü"em , ttürificà profe&to gavifus fim , me tibi v f i ! DE VOF.UNTATE D,E'l' 473 Cr84. fim utcumque etiam charum effes. quod ut femper contin- Ut à gai; €9 dittum Magiftru m Gabrielem commendat i[fi- l, mum babebo , & ff quid unquam potero , quod tibi place- ve cogno[cam , id exe quar quam impenfelTmme. Faleat anterim Reverenda Pa Lernitas tua , & te JDeus ujfque in Jenettam. & fenium. muriquam derelinqu at . ftd canos iif 4 ll duos , benedittionibus celi ornet &5 complea D "nnecy Gebennenftum 26. Augufli Y613.. 4dmo dum Reveren- | m&m de Paternitatis veflre Humilis ac additt lt ilfmus Frater. ac fervus in Chrifto Franc jnoai fium. ifcus Epifczþus Gebennen- L Idï y) 2'72' PROSATUR conclufio 9. Scriptura fzepius pro motivo conferendi gloriam ex parte Dei al- 0j (j it qu legat merita humana ; ergo etiam przdeftinatio ad gloriam habet pro motivo merita humana, lr t provenientia tamen ex gratia. Znt.prob. Matth. iil t 25. dicit : Fenite Beneditti Patris mei » po[fidete bara- i tum vobis regnum ;. efarivi enim, & dediflis mibi man- ul ducare &yc. 5 ergo. c. frob. 1 vilid Non eft aliud moti- vum voluntatis executive & volunt atis difpofi- p u tive ; ergo. Zni. prob. ab indu&tion e in huma- uf t nis. Sic v. g. quando Princeps fübdito dicit : y Lt dono tibi prefetturam civitatis , quia in pauca fuifti fi- f ddis ; nemo dubitaret , per hoc denotari moti- ] nl vum, eó videlicet modó, quo id fubdito hono- rificum, & congruum Principi , ut in remunera- r, ifa pperd | fmt, ( tione refpiciat ad merita remunerandi. Similis nf textus habetur 1. Cor. 2. Oculus non vidit * que gz'jlifnäïfb praparavit Deus. diligentibus fe , ubi iterum caufa [u preparationis divinz feu predeftinationis vide- um tur affignari dile&tio Dei. illlf ,; 1 wg. ROBATUR conclufio 3. .Chriftus dicit ii j | Matth, 19. fe ebdem modó facere in fua prede- ; 65 ftina- Jl DISPU T'A'T"-I O VI. 474 ii t itinatione , ficut fecit Paterfamilias conducens ofe- r rarios , aut Dominus peregré proficifpens ac. dividens MT fzrvis talenta ; atqui ibi fit refpectus ad merita ; yb, d ergo. JMin.patet; quia dicitur: Euge ferve bone & jm pr fidelis., quia in pauca fuifti fidelis.. .Maj. prob. ex illa i claufüla, quam Chriftus fübjicit : enulzi funt voca- PT ti., pauci 'verà eletti. r d »—PRORATUR conc lufio 4. Ad Rom. 8. dici- &? predeftinavit , conformes fieri Aferta tur: Quos prejcivit vadi n imaginis filii fui. U bi videtur non effe alius fen- fus quàm hic: quos Deus prefcivit bené ope- w m uj raturos conformiter ad Chriftum , illos etiam predeftinavit; ergo propter merita predeftina-- tf f i vit, quia unum eft caufa alterius. nt. prob. 1. ex ipfo textu originali , ubi omiffo termino fie- imitfin 12 dQ ri,fic dicitur: quos pra/civerat, eosdem C5 predefti- navit INB , conformes imaginis filii fui. Ubi notan- st dum eft illud comma in intermedio ; hoc enim dmer oftendit 'Tó conformes non referendum ad TO vertu lml predeflinavit., fed ad 'To prafcivit. Prob. ant. 2. ex SS. Patribus, qui hunc textum in noftro fenfu at y explicant. Ambrofius fuper c. 8. citatum ait: ET Deus eos quos p rejcivit devotos, elegit ad promifJa pra- inty mia cape[Jenda. Kt l. 5. de fide: Quorum merita D] prafcivit , borum premia predeftinavit. . Ex Fulgen- t tius l. r. ad Monimum c. 24.. Predeftinavit ad e- "r f gnum , quos ad. fe pre[civit mifericordie prarcenientis d auxilio redituros. j J ? t PnaosnaATuR conclufio s. Authoritate S. l hn Auguftini , qui l. 1. ad Simplici. q. 2. ait: Elefío 4 non precedit juftificationem ,. [ed ele&tionem juftificatio. Ert rurfus : Quod dictum ef? , quia elegit nos Deus an- | J !t ; te mundi con[titutionem , non video qyö dictum fit jra- du )j DE VOLUNTATE DEI. 475 T U. Itj peajcientia ; quiä ele&tio non precedit prefcien- tiam, feu vifionem utique meritorum. erits W p PRoBATUR conclufio 6. Authoritate D, THOMZE, qui in c. 8. ad Rom. le&. 6, ait: Cir- Y illa ca ordinem. prefcientie & Jredeftinationis diéunt qui- V. dam , quód precientia mer itorum & malorum eft vatio ïu diCi- predeftinationis & reprobationis , && boc quidem ratio- nabiliter diceretur » J predeflinatio ve[biceret tantüm «x- u tam aternam , q uce datur meritis ; nj Jed fuüb predeftina- tione cadit, omne beneficium falutare » quod eft bomini ab q3 0HEr, etam eterno divoinitus praparatum , unde D) quàd aliquod meritum ex parte noftra prefupponatur , Cujus prajcien- frina- tja fit caufa predeftinationis , nibil ef? a i),I, liud quàm gra- timn ponere dari ex meritis noftris. Ex quo patet, ofe. quód predeftinatio in qu antum przcise refertur eif- ad gloriam , detur propter merita; & inquantum. o precisé refertur ad gratiam , fiat independenter ? enim ab intuitu meritorum : ? inquantum vero fimpli- u Ti citer refertur ad gloriem & gratiam (imul tan- !tl 2' ex quamad complexum omnium beneficio 0 fl intantum fiat refpectivé ante & poft previfio- m d nem meritorum, quia non omnes huj us comple- : Xi partes funt propter noftra merita. ; | ; RoBATUR conclufio 7. Deus in omni- f bus, quz decernit itatt ret fapienter, fi agit fapienter ; atqui non age- fine previfione meritorum pre-: p deftinaret aliquos ad gloriam precisé ob arbi- trium fuz voluntatis, alios omnino ne gligendós d ergo. AMin. prob. Voluntas Dei precisé qua talis: f (inquantum non habet adjunctam rationem, cur f ita faciat ) non poteft dici formaliter Jüpiens ; er-: jur d : g0. CoxriRMATUR. Ín Adverfàriorum fen- ; j tentia non poffet Deus reddere rationem , cur. M potiüs 476 DESPUTATTO VT i otiüis predeftinárit hunc quàm illum ; fed hoc vd eft abfurdum tamdiu , quamdiu adhuc eft repe- pubht ribilis ratio , ad quam Deus poflit attendere ; £p l0 ergo. : PROBATUR conc lufio 8. Si ele&io prede- n atf ftinatorum ad gloriam effet puré gratuita & an- d tecedens previfa merita , tunc etiam reprobae j C tio fieret ante previfa demerita; fed hoc non iris 1 poteft dici, ergo. Maj. prob. Siante previfio- nem meritorum Deus eligit aliquot homines ad gnitionen p gloriam , tunc ante previfionem meritorum vi talis ele&ionis erit in Deo fixus ac determina- ff tus numerus falvandorum ; adeoque ceteri o- 30; Dio] mnes vi illius electionis jam erunt formaliffimé aidint d exclufi à gloria, id eft, reprobi.. CoNFIRMA- D Y T TuR. Sijanitor ad aliquod fpe&aculum admit- Ípry tet unum non admittendó alterum ;5 huic alteri COR 1 0U idem eft, five janitor ipfum rejiciat per actum voluntatis pofitivum, five peractum negativum ; ho ergo etiam idem effet, five Deus reprobaret ce- NT teros non predeftinatos per actum pofitivum, titon five per a&um negativum, feu per puram omif- vlzbitu'al'i fionem predeftinationis. NT Non videtur PRos2ATUR conclufio 9. DI l conveniens diving bonitati, antecedenter ad ) t omnem pofitionem przeligere tam exiguum nu- W Ve] f merum falvandorum , ceteris omnibüs relictis : uT acnegativéexclufis ; ergo cüm numerus ele&o- Eï !t rum fit tam exiguus , revera non dependet à fola 1 mmuu predeftinatione Dei independenter à previfis d meritis hominum. PROsBATUR conclufio Io. - Hofnines non elmq Wf h Til folent conari ad promerendam aliquam rem v. / g. h. Qfg DE VOLUNTATE DEL 477 d fne g. hereditatem, quam non amplius poffent amit- | repe. tere, vel obtinere poft jam latam quamvis non- dte; dum publicatam Judicis fententiam ; ergo cüm defacto homines plurimüm conentur ad prome- t de. rendam gloriam, & ad hunc conatum ( an- à Deo in- ftigentur, non dabitur przdeftinatio pro priori 1003 independens ab hocconatu. Coxrr RMATUR. MUU Il le conatus eft imprudens, qui non eft conna- - t Ints d uralis inclinationi naturali confequenti ad co- gnitionem veritatis; fed cognita veritate talis füm v] Fa predeftinationis non foret nobis connaturalis Tmagnus conatus ma ef] Q« Tiam; ergo. gis ac magis promeyendi glo- iffmé Dico Il. Deus multos in hac vita adhue VE predeftinat dependenter à meritis antecedenti- adtnit- bus ad perpetuam feriem gratiarum efficacium : aiteri in a&u fecundo : econtra alios frequenter ob e- : adum normem abufum gratiarum ordinat tantüm ad (ivüm feriem inchoatam gratiarum füfficientium in a&u ite t primo , eos in tali inchoata ferie relinquendó timu, v.g. in ighorantia vincibili vel foci 1 O etate prava, vel habituali perverfione cordis ; cum pofitivo decreto , illis ex vide traordinarias gratias excitantes, vel ab infidiis ac tentationibus violentis demo-. r d num prafervantes , nifi prorsüs extraordinaria ]uf motiva, vel merita difpofitiva accefferint. qelià PRosBATUR conclufio. Poteft & folet Deus T propter merita vel demerita antecedentia face- t il re juftiffümum decretum , uni homini tantüm PfæViüS concedendi gratias felettas congruas , alterum au- tem relinquendi intra feriem preecisé fufficientium, ei l quas previdet non fore effi caces in actu fecun- u mbr. prob. 1, . Matth. do 3 €rgo.' .dnt. quoad as m P 21I. J -DISPUTATIO VI. 479 älï; äcl' 1 21. dicitur: üdens Chriftus fici arborem unam fécus ii viam, venit ad eam & nibil inmvenit in ea nifí folia tan- tum , & ait illi: munquam.ex te fru&us. nafcatur in gt fempite rmuns; 6 arefatta eft continub ficulnea.* Idem Hj narrat Marcus c. ir. Ficus hec denotat ex com- n muni fenfu interpretum gentem Judeorum , aut ominem àDeo reprobatum ; er- qin d quemvis alium h "TT go ficut ob maledictionem Chrifti nullus naíci- " / tur fru&tus in arbore, ita neque opera falutaria j * du jj ad vitam nafcentur in homine, qui fübjacet tali eibun pofitivie maledictioni. ..Prob. Z/nt.2. Apoftolus f?J!gV///Z) 0 ad Hebr.6.ait: Zérra fcepe venientem fuper fe bibens al 1 imbrem & germinans berbam opportunam iilis , à quis bus calitur ,. accipit benedittionem à Deo ; projerens au- rit l ' fL , €g maleditto proxi- ul 1 ] ! ( : ten [pinas & tribulos reproba e ma , cujus confummatio in combuflionem. . 3. Mactth. uj E7 o1. Chriftus proponit parabolam vinee ,& ma- lorum agricolarum, dein ait:. Malos male perdet , LT "df & vineam fuam locabit. aliis agricolis , qui reddent ei fruttum tenporibus fuis. . Dein applicans ad Ju- "ii p & W deos parabolam fubjungit: Jdeo dico vobis , quia auferetur à vvobis regnum Dei, & dabitur genti facien- ii Prob.4. Ecclef. 7. dicitur: Conft- l ti fru&tus ejus. ia déra opera Dei E quàd nemo pojJit corrigere., quem ille de- i [j J Jpexerit. s. Exodi 4. 7. & 1o. dicit Deus: o H indurabo cor Pharaonis , & multiplicabo figna mea , & j [ ich w, oflendam ea , & non audiet vos ; hoc autem factum I effe videtur, quia Pharao priüs dixerat : Quis eft "pf Dominus , ut audiam eum ?. itatim enim Deus fuüb. jB jungit : indurabo c.4. — Et c. 10.. Ego induracii. 6. i 1j Joan. 12. dicitur : Cim autem tanta figna fecifJet co- AU vam eis , mon credebant in eum , ut férmo Jfaie implere- "t ol tur , quem dixit : Domine , quis credidit auditui mo» 1] Jtro, DE 'VOLU-NTA,T.E DEL 479 AU fs jh*o*, . Pröj)tereä non Ul i poie'rcmt credere, quia iterum dixit: J/aias : excecavvit oculos eorum., & induravit cor Anim i ^ Jdey gorum-, ut ston videant oculis , & mon intelligant corde , & comoertantur ,. & Janem . €0$. Idem narratur Y COm. Matth. 13.his verbis: ccedentes dj T0 qut jeipuli dixerunt, quare n parabolis loqueris eis? qui refpondens ait:: quia Ill g. «obis datum eft no[Je iyfterium lfj reoni celorum, illis au- tem non eff datum , qui enim bab &t (merita) dabitur ei A [ & abundabit . qui autem mon babet J (merita) & quod babet auferetur ab eo. — Ideo in para bolis loquor eis, quia polloly «identes mon *vident , & audientes mon audiunt, J lm fieque in- telligunt , & adimpletur in eis Propbetia lfaie dicentis : T auditu audietis, C non intellipetis ; incr T0 (j« cor püpuli bujus , &c. a[Jatum eft eniin Marc. 4. ide m fic proponi- 1 jrün- tur: Fobis datum eft n o[Je myflerium veg M . ni JDei , illis autem , qui foris funt , in parabolis omni uü Junt , ut vi- AX dentes videant , & non videant » €9 audi entes audiant , i jrit €3 non audiant nec intelligant , ne quan do convertantur Tb C dimittantur eis peccata. s at incredulis proceffi Ex quo patet in Judazis ffe ob decretum reprobatio- Jit, i nis fub(equentia p eccata propter antecedentia. Vij Hinc & Lucz 8. di citur : Pobis datum eft no[Je "my- r: n Jlerium regni Dei, ceteris autem in parabolis, ut viden- il fes mon vvideant , & audientes mon ín telligant. Cate- us: J rüm ipfe textus Ifaiz B. ad quem Chriftus 're- T fpicit, fic habet: V'ade €$ dices populo buic., audite u audientes , C nolite intelligere , 5 videte vifienem & : Q molite cognofcere ; excuta cor po —— uli bujus & aures ejus,, Jous l aggrava , C oculos ejus claud , ne forté videat oculis. j Juis & auribus Jüis audiat , & : r corde [uo intelligat , & jj convertatur , C9 [anem ewm. S. Paulus. eundem. (l j w: textum citat AG. 28. & ad Rom. 1r. Proj. jl ".7. Decreta Dei exhibet ille Rex, qui invi- j? tavit 9l DIS.PUTA'TIO VI. 480 j g tavit amicos ad nuptias, vel üt Luc. r4. narratur, jiti, ad cenam magnam ; cüm autem fe excufarent in- T vitati, iratus Paterfamilias fecit hoc decretum: qpeotm. Dico vobis, quód nemo virorum illorum, qui vocati funt, writs guftabit cenam neam , & Chriftus addit hoc epi- at phonema : Quia multi funt vocati , pauci eletti. — . qordin Píal. 94. & Hebr. 3. dicitur : Quadraginta annis pro- ibonit ximus fui generationi buic , & dixi famper , bi errant corde , ipfi verà- mon cognoverunt vias weas ; propter zil gat 1 quod infenfus fui generationi, buic, &9 juraroi n ira mea, yonis . fi. introibunt in requiem ieam. — Hoc. juramentum. Vjtt d. Dei utique eft nil aliud, quàm pofitivum decre- WEHJ;'&P tum , nullum conferendi ejüsmodi hominibus ia 1 extraordinarium auxilium contra graviffimas ten- ss d tationes demonum, carnis, & mundi, nifi pror- fus extraordinaria motiva v.g. ex aliorum inter- tingln i 1 T ceffione , aut con atus prorfus extraordinarii Deum moverint. 9. Sap. 19. defcribens Salo- j ide wj qon indurationem , qua Deus induravit & re- t probavit ZEgyptios , oftendit iram Dei ufque ad At finem vitx eorum permanfiffe, ita ut ftatim mu- tarentur denuó cogitationes bone /Egyptiorum u at in malas, & hoc ideo factum effe ; quia digni e- H 1 of rant hoc neceffario interitu & poená. — mpis, in- li quit , u/que in novi[fimum fine mifericordia ira [uperoe- 11 ( 1j mit; prefciebat enim C9. futura illorum : quoniam cum ipfi permififfent, ut f& éducerent (YMraelite) 69 premi- ii filfent illos cum magna follicitudine , confequabantur illos l Q Adbuc enim inter manus babentes lu- j M panitentia acti. &uwumn , & deplorantes ad monumenta mortuorum , aliam lo ï Gï fübi a[fimmpferunt. cogitationem incientie : 69 quos 9- T ganties projecerant , bos tanquam fugitivos perfequeb (l« ; L tur : ducebat enim IN B. illos ad. bunc finem digna nezo[- T (íd5 $ Mi .DE VOLUNTATE DEI .. 481 df i. fitass. & borum ,. que acciderant T caäqmämomtz'onem FE n amütebant , ut que deerant tormentis $ léfümy. vepleret puni- djo: C9 populus quidem tuus mirabiliter tranfiret ,. il Mm, autem novam mortem invenirent, - En! digna peccatis C 6pi preteritis nece[fitas ad fnem i n E feliciffimum nempe interitum fempiternum,confiftens in fubtractione ii jn- extraordinarie gratiz , qua Wt m Deus alioquin pro fua bonitate fuiífet infpir aturus üt hic dicitur, ' r quz & ipfa fundatur in pree ÍcientiaDei, üttextus Af notat. Io. Habemus exem plum talis reproba- J N tionis in SAUL , qui poftquam eum Dominus dette. projecit à facie fua , impiifime vixit usque in Jnibus finem,. & perfev 15 fl« eravit in obíftinatione contra Davidem , non obftantibüs evidentiffimis te- |pror. ) iaf Ífümoniis de ejus innocentia ; alia a'utem caufa tam fingularis obftinationis rep eriri non poteft rüitari nifi illa , cujus fit mentio 2. Reg. 7. ubi Deus s od ad David de Salomone ait : Mifericordiam - autem t ineam non auferam ab eo., ficut abfiuli à Saul , quem iqued amovi à facie 1nea. Itaque durante vita ho minis iC n Deus condit decreta pofitiva non confe rendi ptont amplius extraordinarias gratias congruas, quas 1digni É previdet fore efficaces. 1i. S. Joa. Ep.-x. ii : c. 2. ait: JNunc Zinti - Chrifli multi funt ;. ex - mobig / fu " prodierunt , [ad mon erant ex mobis ; nam fi fuif- ao a Jent ex mobis , permanfiffent. utique mo biscum ; fed $ præmi- ut manifefH fit , quoniam mon fu "i ommes ex mg- [Ay qiril Ex quo colligitur dari aliquod decretum j predeftinationis & reprobationis, vi cujus Deus li, f uni ob merita antecedentia ftatuit confe rre gra* ^ qui tiam extraordinariam con alteri ob fu gruam perfeverantise, Wm*f a demerita illam denegare. Quod 31l CONFIRMATUR ex alio textu ,übi Chriftus po- E D. dmort. Tiatt. deDeo. h fiti- pI DISPUTATIO VI. 402 a fitivé aliquos excludit à füis fpecialibus orationf- mf bus, à quibus tamen dependebat gratia extra- p n ordinaria congrua v. g. Joa. 17. ait: . Ego fro eis )d vogo , non pro mundo vego Jed pro bis ,. quos dedifti d quübi. Etjoa. 13. V. 17. Beati eritis - -- non de o- annibus dico : ego fcio , quos elegerim. Prob. 4nt. 12. Deus in peenam peccati aétu fubtraxit gratiam illam congruam extraordinariam fine qua in ma- ccatoribus aut ob graviffimas tentationes gnis pe . 0j «Aoemont s non datur perfeverantia finalis, & de- cretum fübtrahendi hanc gratiam preceflit ipfam l ptetham n a&tualem fubtractionem talis gratie. Sic Joa.8. dicitur : Kgo vado, €9 queretis me , €9' in peccato wdatli Wi yi spefiro wmoriemini ; caufa autem hujus obftinationis : ] ! erat, quia Chriftus noluit facere miraculum con- : ! T 1 ] 4 l 77 l Ti oruum illorum phantafie, cui effent credituri, & hoc propter peccata illorum. Sic enim Matth. fnti 9. ait: Generatio mala. &9? adultera fignum querit , x t & fignum non, dabitur ei, nifi fignum Jone Propbetes, r ) ? ia quod ipfum habetur Luc. 11. DICO IIL Non eft improbabilis fenten ;?Wicf þþ At tia Catharini , quód Deus aliquos eximios fan- ?)P l J &os v. g. B. Virginem, SS. Apoftolos &c. pre&- d L deftinet ad gratiam & gloriam ante omnem pr- p t Lviüohem meritorum. ün : : PRoszATUR conclufio. Convenit divinz M NNNNNN fln fapientiz ut primaria fundamenta fuz Ecclefi if nf ita preordinet, ut eos non folüm preordinet WH ) ad feriem gratiarum feu mediorum de fe indiffe- L TT rentium independenter ab eorum meritis, fed Vty etiam ad feriem gratiarum congruarum & effica- h MT ft pre- ;cium in a&u fecundo finaliter ; fedwhoc e )pfæ W de 1-/ DE VOLUÜNTATE DEI .(.4'8.3 Qftti deftinare ad gf,atiam & gloriam independenter ïj& &t 90 fj b eorum meritis; ergo. Maj.prob. Quia in hoc decreto nulla eft inconvenientia ; imo hoc de. fjj dediþ;' cretum eft congruum pre aliis. ad ftabiliendam 14f) db . fua m äüïz ; i Ecclefiam viá br,evifïirxnä & certiflima ex fe, ttam P*go. Wnmo. , Solvuntur Objectiones. Ts ls, lls OnJriciTUR 1. T. Scriptura ele&ionem fit n eternam Sanctorum refert ad placitum ac vo- of 1 fatid luntatem Dei; ergo. dnt. prob. Sic enim Chri- ftus dicit Luc. 19. NNolite tàmere pufillus grex , quia fiationis complacuit Patri veftro dare volis regnum. 2. Eph. um Con- 1, dicitur : .Benedittus Deus-- - qui benedixit nos m teditri, omni benedittione [piritali -- im Chriflo, ficut elegit nog Mati in ipfo ante mundi con[titutionem , ut. efJemus fan&ti & DEU mmaculati àn con[pectu ejus n cbaritate qui predeftini- Dj vit nos in adoptionem filiorum per JEfum Chriflum in ipfum ,' fécundimm propofitum voluntatis fue , in laudem font glorie gratie fue; ubi advertendum, Apoftolum ls fet 109 non dicere : ideo quia eramus fan&i & immaculati futuri , preedeftinavit; fed potiüs elegit ac pra- & deftinavit , ut e[femus fan&ti. menp' 3. S.S. Patres ex- plicant hos textus de predeftinatione univerfa- liomnium Beatorum independenter à previfis yc d meritis: HrERoN. ait: JVon eliguntur Paulus & Ed qui ei fimiles funt , qui erant. [ant&ti & immaculati, [ed rami eliguntur & predeftinantur , ut confequenti vita per fcindf opera atque virtutes fancli &9 immaculati fint. Et S. yi, d AucusTINUs de predeft. Sanctorum c. 1g. : ?æ ait: Klesit nos Deus in. Cbrifto ante mundi con[Litutio- ( : nem, pradeftinavit nos in adoptionem fülierum $. fecit [ 2 boc jl VL 484 DISPUTATIO. ;gfferllüa dim placitum 'voluntatis fug , ut nemo de fua, Qd bäa fecun n ed de illiu s erga mos voluntate glorietur , fecit boc fe- 4j cundum divitias grat ie fue , fecundimn bonam volun- 4 m [/ ypofuit. in diletto Filio fuo , in quo tatem füam , quam pr qu J fortem " confecuti fumus grede[tinati fecundim propofitum j qmdn irum , fed ejus ,. qui unioe rfa operatur. zi0n 10j ad prob. d i. Pla- g d REesPONDEO ad 1. n. a. i, Jj /cuit dare regnum dependenter à meritis. c. inde- : As pe ndenter. n. p Ad». dift. Elegit no s àd gratiam indepen- f re à meritis, eo fine ut effemus fàticu.-e fronem d denter * prede ftinavi t ad gloriam independenter à meri- i fariar tis. n. Apoftolus hzc duo bené diftinguit; quia J u 2 li inter el e&ionem ad gratiam & preedeftinationem Ó ad gloriam tacité interponit pr eícientiam meri- dl j torum feu confenfüs ad gratiam. denti; idem ZAd 3. Pa tet refponfio ex prece enim eft fenfu s S. S. Hieronymi & Auguftini, ]ioN) o textu. t qui eft Apoftoli in prafat u O8]JICITUR 2., I. S. Paulus ad Rom. 9 Citm nondum nati e[Jent , nec us ait de Jacob & Efau: D aliquid boni egi[Jent. aut m ali, nom ex operibus , fed ex vocante dittum efL. &i : Sfacob dilexi , E[au autem FTT M TUj l odio babui--- Mo yfi enim dixit: miferebor , cujus mi- abo , cujus müferebor üm t fereor , & mifericordiam prajt müferebor cui voluero, BU (eu üt Exod. 33. dicitur : & clemens ero in. quem. mibi placuerit ) ad qua& ver- t yi lus : igitur non volentis neque ttetef ba fubjungit Apofto d 'currentis , fed miferentà seft Dei , ac tandem con- db cludit: Ergo cujus vult miferetur , & quem *oult in- i 60 N ns pre- durat. Ergo predeftinatio eft antecede nf vifionem meritorum , & opus pure voluntatis äeïïegan( nta, g äiyin"æ. $ Apoftolus ]. cc. vfolly'»it argume que DE VOLUNTATE DEL | 485 LT ! qui afferuntur contra predeftinationem gratui- 1 l) li tàm; ergo eam fupponit. — zni.prob. ex Apofto- li li verbis: JDicis itaque mibi , quid adbuc queritur ? voluntati enim ejus quis refiflit? ó bomo tu quis es, qui Af refpondeas .Deo ?. nunquid. dicit. figmentum ei ,. qui fe finxit : quid me fecifli fic ?. an non babet pofleiatem fi- l 1 Ph gulus luti ex eadem ma[Ja facere aliud quidem vas in "n lo bonorem , aliud *oeró in contumeliam ? Irte RrsPONDEO r. Zd 1. retorq. Ergo etiam datur reprobatio pofitiva antecedenter ad prz- fanfi mgi vifionem demeritorum , quia E/au odio babui ; & quia /zmgit vas in contumeliam , qus eft do&rina t; qui Qd0nefm Calvini. Si ergo ifta non poffunt intelligi inde- 1 feti- pendenter à przvifis demeritis , etiam illa non debent explicari ind ritis. ependenter à previfis me- : n iif REsPONDEO 2. dift. Prædefcinaltixo eft gra; tuita ad gratiam.c. ad gloriam. n. Ibi tantüm agi- M tur de vocatione ad fidem ; que eft priecipua inter [at, gratias; igitur etiam exempla ab Apoftolo ad- V Fihi, du&a tantüm ad hunc fcopum fervire debent , t 40 nec ulterius urgeri. Poterat fcilicet Deus to- aj tum genus humanum peccato originali involu- nj tum relinquere fine mediis fupernaturalibus ad 1 9047 T beatitudinem fupernaturalem. Igitur precifé gt pertinet ad mifericordiam, fi aliquibus vult ap- Wi plicare beneficium redemptionis in attu fecundo, jem ( vocandó ad baptismum, alios relinquendó fine nal baptismo ; vel adultos quofpiam vocandó ad lens pfæ Ecclefiam & veram fidem, aliis autem hanc gra- ol tiam denegandó , fed tantüm conferendó genera- 1] l lia auxilia ordinis naturalis ad finem naturalem: & q th*. y 486 DISPUTATIO VL g & hzec mifericordia Dei antecedit omnia noftra ld snerita , & de hac fola loquitur Apoftolus. i u d 2.n.a. vel dift. Solvit argumenta con- T J tra predeftinationem gratuitam ad gratiam. c.. ad guhd l gloriam.n. Ut enim jam fuprà di&um eft, fi Ad- j n verfarii volunt confiderare hominem hic & nunc. ji d h - n ordinead gloriam fine precedenti merito, tunc Qnata vi paritatis deberent eundem confiderare etiam IU : in ordine ad damnationem. fine preecedentibus de- j meritis, adeoque dicere , quód ficut figulus er o poteft (acere vas in contumeliam ,. ita etiam vt Deus poffit creare hominem ad damnationem, quod eft hereticum. . Dicendum ergo , quód , qii BR -Apoftolus precifé velit dicere ,. totam huma- Ws Y nam maffam per peccatum originale jam effe ] corruptam ; ideo poterit utique Deus relinque- tmnandur re hanc maffam in-fua contumelia , non confe- *tfi) 0f rendo gratiam fidei; ex eadem veró malfa for- mare vafain honorem , conferendó illam gra- ;5 1otus tiam converfionis , fidei, & perfeverentiz ad If J Es beatitudinem fupernaturalem , quz plerumque fimul fumpta fünt tantüm gratuita independen- TOTUA : ter à meritis. Ita S. Thomas in hunc locum: ivf e( Deus, inquit, liberam pote[latem babet facere ex ea- hi dem corrupta ma[Ja bumani generis, ficut ex quodam lu- ET :0: ( nulli faciendó injuriam) quosdam bomines pra- T h i garatos ad gloriam (id eft, vocatos ad fidem) quos- Imo A0NT dam autem in miferia derelittos. Caeterüm palma- " M rium argumentum, quod me conftanter movet, W i ne referam in folam voluntatem Dei univer[alem u) predeftinationem omnium falvandorum ad glo- "t i t Yiam, eft, quia talis voluntas non operaretur /a- "m Deus pienter, eo quód fine confilio fue fapientie u ope- pE VbeUPN'T'ATE' DEL 4987 i n()fh'a operaretur , utpote precifé ex arbitrio volun- li tatis, quod eft contra Apoftolum ad Rom. rzr. lt Qpy. dum comprehendit totum prefentem fpecula- T tionem de przdeftinatione füb ifta exclamatio- TAR X nün ne: éaltitudo diviriarum fapientie & fcientie Dei! quàm incomprebenfibilia funt judicia ejus , & inveftigabiles viee Q,tüfe t ejus ! ubi diligenter notandum, quód fcientia ac fa- d pientia ponantur tanquam preevia ad judicia Dei, « REsPONDEO 2. Datur etiam predeftinatio L Dl gratuita ad gloriam zndiretta. c. dire&a. n. fenfus 4 eDm Pater ex NoTANDO 1X. Itaquetota infinitee fa- Donen, pientic altitudo nobis incomprehenfibilis confi- . quài Tuma. ftit in eo , quód inter infinita fyftemata poffibi- la, in quorum aliquo Petrus fuiffet damnan- m effe dus, Judas falvandus, elegerit potius hoc fy- du n cont ftema , in quo previdit Petrum falvandum, Tu- dam damnandum: electio veró hujus fyftema- f f tis primario non eft facta intuitu Petri vel Ju- limg. de, fed potius ob rationem melioris , quia in ento x hoc fyftemate relucent modo meliori perfe&i erimg hes divinz. L p O5 jicrTUR 3. De Predeftinatione tenen- u tur omnes fideles fequi S. Auguftinum tanquam " regulam Fidei, & hic docuit praedeftinationem quodam l gratuitam ; ergo. znt. quoad 1. membr. prob. SS. nytn yup Patres ipfum agnoverunt tanquam regulam fi- m dei: HrzRoNvMvs Dial. 3.contra Pelagianos, ; pi & Epift. 79. 80. & 94./S. PAvuLINUSs Ép.33. F inter opera Auguftini. Possrpivs Epift. ad Macedonium. iil S. HrLAR. Ep. ad S. Auguft. n | qui refertur initio libri de predeftinatione a- ratr pudS.Auguftinum. S.PnosPER ad Lupinum Refponfionum. Item & Prefatione Libri XI. Hh4 Ep. j DISPUTATIO v [ 498 «t : Ep. ad Auguft. Et Lib.IV. Refponf. S. Rzur- gt c1ius in expofitione Epift. 2. ad. Cor. INNO- ;jädffit « CEN TIUS I. ad Patres Concilii Milevitani. Zo- nü siMUs in Confirmatione Ejusdem Concilii. (j GnEGORIUs M. Ep. 37. S-. ILDEPHONSUS UPE inSerm. de B. V. ubi ait: Jdudunt B. dugu[li- num., cui contradicere fas non efl. . N YNCEN TIUS. d. ES l TY FrERnERIUSsinPanegyri S. Auguftini, ubi ait: il Omnes Dottores , qui venerunt poft Auguftinum ,. fa- T ]i füentantur. füper ejus dotrinam tanquam. puram , Ca- vt tholicam fine errore falfarum opinionum. HoRgwrs- g i DAs Papa à Poífeilore Epifcopo Africano de sifuli Predeftinatione quifitus refpondit: /e quidem po[fe ac svelle communicare aliqua a&ta rcbioi Romani lii al de libero arbitrio && Gratia Dei ; Ecclefiam Romanam i " autem fequi B. ZAluguftinum ; prout habetur in A&is tU 0j hujus Pontificis apud Binnium T.3. Conc. J o AN- NEs1IL Epift. 3. T. 4. Conc. Labbzi ait: 4fugu- twit, ftini do&trinam fecundum Pradece[Jorum meorum [tatuta TTURTS EÉt cONCILIUM OE- Romana fequitur. Ecclefia. L CUMENICUM QUINTUM feu CONSTANTI- tlj NOPOLITANUM fecundum: Sequimur per omnia m S. Auguflinum , fufcipimus omnia ,. que de retta fide DT & condemnatione bereticorum expouit. Idem repe- tibuft tit CONCILIUM FLOREN TINUM. Prob. ergo DT JAnt. quoad 9. membr. 1. Auguftinum gratuitam i, [ predeftinationem docuiffe fatentur D AR o NIUS i adannum 4og. Srxrus SENENsrIS Lib. VI. IBUaeoiu Bibl.Notando 252. ConDuUsaA l r.q6. PE- n RERIUS ]. 6. Difp. Seled. 15. BELLARAMI- N NUS &ali. Prob. 9. PRosPER & HILARIUS lil SF,[ dicunt eam przdeftinationem à MafJlienfibus Au- t gufüno Tribui ipfo non contradicente; imó AU- "] DE VOLUNTATEDIEIL 489 ) REMI- Y FAvsTUus RnEGrENsrSs adverfarius doctrine Auguftiniane eam Auguftino tribuit, nec ipfe li, ]. contradicit L. 2. contra Difi Otd putatorem de libero arbitrio de Difcipulis Au guftini loquens ait : NSUg Prefcientiam & Predeftinat lii ionem Dei male intelligunt, adfiruentes , quód inde bumanorum a&tuum caufa na- VlIUS fcatur. .Es bis vorbis: NON EX OPERIBUS SED lgt EX VOCANTE DICTUM EST , boc vult intel- n ligi gentilitie fuper[Litionis impietas , id eft 44uguftinia- If , Q na, quod Deus absque ullo inter. bonum & malum tmio- ORMIE deratoris examine , non ordine diligentis ,. féd jure do- 10 de sminantis illum affettu dignum reddat , bunc odio ; bunc um recipiat [Tudio illum excludat imperio. . Ad hanc Fau- Rn ífti Rhegienfis obje&tionem S. Auguftinus L. T. QUOAT contra duas Epift. Pelagii c. 2. fic refpondet, üt n Ais potius Adverfarios videatur confirmare de con- Joas cepta illius opiniones Profetto defipitis, ait, qui ; i dicente veritate, NON EX OPERIBUS, vos dicitis um i EX FUTURIS OPERIBUSs, qu& Deus illum fa- [UX 0 Gurum e[Je prefciebat , — acob fuiffe dile&um , atque TAV jla contradicitis Z4poflolo dicenti, NON EX OPERI- wr n BUS , quafi non po[Jet. dicere ,. mon ex prefentibus fed "ii jl ex futuris operibus. Et Enchir. c. 98. de eodem em la textu Apoftoli loquens ait: Quain re fi futura Pri ! opéra vel bona bujus vel mala illius , que Deus utique gratm!am prej[ciebat , velle intelligit, nequaquam diceret , NON goxtd EX OPERIBUS, /ed dictret , EX FUTURIS O- jbl PERIBUS eóque modó iftam [oloeret quefiionem ,. imà i nullam, quam folvere opus e[Jet, velinqueret que[ftionem. u ità Auguftinus. Prob. 3. D. Profper & Hila- m rius in fuis Epiftolis teftantur ex Auguftini do- yJi h &rina plurimos in Gallia viros graviffimos & j Do&iffimos fuiffe turbatos , & exiftimaffe, ex m illa Hxh 5 j DïSAPUT-ATIO V I. 490 WMW illa confequi fatalem quamdäm neceffitatem, ho- mines induci in defperationem , bonorum ope- jl qU€HS rum follicitudinem tolli; & lapfis curam refur- gl QU gendi adimi; atqui hzec abfurda tantüm poffunt j gratuxt prudenter objici predeftinationi gratuitz, nog g TM mercenaries; ergo. Ad-T. membr. de at RESPONDEO tr. Ánt. quo g p quo multa dicendi occafionem darent Libri Re- Amum pr tra&ationum , & propofitio recenter damnata ; s, atf quód, fi quis in dugu[tino inveniat textum , debeat m e[fe tuius, & multa alia, qua contra iftam infal- t qu libilitatem Auguftinianam et jam in prefenti ma- d Ri p teria objici poffent. . /nt quoad 2. membr. vitntt a probotionem 1. 9. Oppo nendó authoritatem alio- rum Theologorum. Ad prob. 2. dift. Augufti- du hiec df nus non contradicit fibi imputantibus predefti- nationem gratuitam ad gratiam. c. fibi imputan- R0n ". n. tpberna tibus predeftinationem gratuitam ad gloría ant. uia S. Auguftinus tandem in fine omnium 1v0 Dor Vlerg difputationum fatetur ac. conteftatur orbi; fe .omnia difputata à fe fic velle intelligi , ut nul- Qd 1 d lum illis faceffat negotium, qui dicunt, Deum ln P predeftinare ad gloriam dependenter à pré&vifis T0j ä ! meritis, dummodo concedant merita effe ex 1 ttg grütia gratuita , adeo que przdeftinationem ad "Is t uitam. Lib. de gratia & lib. TV gratiam effe grat arb. c. 6. fic ait: ia dicunt. Pelagiani banc e[Je fo- Ti Ti lam non fecundum merita noftra gratiam ,. qua bomini -- MM i i peccata. dimittuntur 5 i llam veró , que datur in fme , m-de id eft, eternam vitam weritis noftris precedenci bus red- fi merita moftra fic iniellige- nOa6 di, refpondendum e[t eis , eT7^ vent , ut etiam ipfa dona Dei e[Je cognofcerent , non ef- quoniam «erà merita bu- m Jfét veprobanda ifta [ententia 5 mana i ) ] DE.VOLUNTATE DELI. 491 Eemu hO- mana fic þrædicant ,' ut ea ex. femetipfo babere bominem If (p. 1 reftn. dicani , à fide aberrant. ta Auguftinus. Nullum proin relinquens dubium de genuina fua mente, XOffnt quód nolit obtrudi pro articulo fidei predefti- ^; llon nationem gratuitam ad eloriam. "d prob. 9. n. Maj. Quia hoc ipfüm ad abyffum judiciorum di- l de MlRe. vinorum eft referendum, quód Deus unum pra- deftinet ad gratiam baptismi , alium non prade- N N füinet, unum przdeftinet ad gratiam congruam, efficacenr , acfinalem , alium non predeftinet: m tj in hóc enim ipfo videbatur Db mo- iftis viris aliquó mo- dó intercedere quzedam fat alis neceffitas, vi cu- " Ál 1 dlio- jus parvuli non predeftinati ad baptismum, aut non predeftinati ad gratiam fidei pereant eter- u- t num ob originale vel antecedens "o actuale pecca- um. -Et hec difficultas illis pr eclaris viris ac- p cidit, quia non attenderunt ad hoc, quód Deus tritn 1 tanquam gubernator univerfalis non agat prima- OROR | rió ex motivo boni particularis aut perfonz fin- Qrb m gularis; l fed ex motivo boni communis & fuse r glorie, ad quod motivum accefforie folim or- ]au dinantur bona particularia pofitivé modó illis præuüs entibus congruó, & mala particulariapermiffive, eff & nulli adulto dene gando gratiam füfficientem ad finem.hominis na yen d turalem. [ & BJICITURA4. S. Auguftinus non tantüm docui " t predeftinationem gratuitam a grariam ,. " ed etiam ad gloriam, acregnum codlefte; ergo. 1 L dnt, prob. 1. L. de c ij orrept. & gratia c. 6. expli- wc jf j cans illud Joa. 6. INonne eg 0 vos duodecim elegi, & I jl ex vobis unus diabolus? ait: lllos debemus intelligere J elettos per mifericordiam , illum per judicium s. illos er- Tl l 80 elegit ad abtinendum regnum Juum, iflum ad effun- pl den- p DISPUTATIO VI. 492 J j dendum þnguinem fuum. | 9. Idem 1. Cc. C. 9. ex- 1 h llud Apoftoli: gratia Dei vita cter- plicans i iunn iri 7nà, ait: Ciim. po[Jet. dicere. Apoflolus , & retté di- *ä' dnit 1 um juflitie vita eterna , maluit dicere cere : [lipend 10P0 J (it0n gratia Dei Ui ta elerna- u binc intelligeremus mon j, "a jl noftris Deum mos ad eternam vitam , fed pro meritis ym Df gro fua mife vátione perducere. 3. Soliq- c. 28. Deum qi tl alloquens ai t: Mundas autem de nobis filiis bominum acuit babitare , quos fine eorum Wïaaufhnw eos, in quibus tibi pl j ginim meritis prede[tindfTi a nte mundum , voca[li de mundo, & magnificas eos poft mundum. J r r juftificáfti in mundo , Ü — v t RESPONDEO di ft. a. Docuit przdeftinatio- m in fua radice gratuitam. c. in fe for- ,T À [ feret nem ad gloria j ] (CUETUT smaliter gratuita m.n. V'tult tantüm dicere S. Au- ' ' uftinus dari gl oriam nor ob merita quafi effent LIRIIUS fed inquantum nulla :: principium . juftificationis , mprete " i ! i ï noítra meri ta haberi poffunt fine gra tia generali tvl g o merita fundan- utique gratuita; inquantum erg s) at f tur in grati a, intantum etiam predeftinatio ad BU L ! Ülyere data in meritis poteft dici fundari loriam fun Vel. dift.. fic: *g &dent 4nediaté in precedente gratia. iil ( nem gratuitam a d gloriam, My- D Docet predeftinatio in quantum eft refp e&iva przecedentis gratiw 1 gl [dine qua nu llus agit meritorié. c. in generalis » Ui quantum e ft refpe&tiva gratie particularis. D. a. N n TNon enim i deo Deus'confert v. g. Petro gratiam deftinavit ad gloriam, LUE congruam, quia illum pre ttm fed ideo predeftinavit ad gloriam, quia Petrus fuperna turali omni- - duj fe d cooperatur gratie generali Wïfllg " bus hominibus date, fic u t ipfe faciat ex fuffi- S. Au- Wm, " ciente congruam. Jam fupra vidimus; guftinum nul lum nobis faceffere negotium , 11 au- ho J doceamus gl oriam dari pro meritis , «merita tem i?wmdö - DE VOLUNTATE D'EI. 493 AT. li g. tem per 'gratiani ; quodutique dicimus. Hinc videtur S. Auguftinus plurimis in locis ifta duo Tl d ll dj gratiam & gloriam fumere per modum unius com- flexi, & cüm in tali acceptione neceffarió orian- LA W /g,z tur propofitiones ambigus (qus dum funt verg de gratia , videntur fimul debere accipi pro glo- Dmm i ria) mirum non éft, quód exinde viris doétis difficilis vifa fit D. Auguftini do&rina. Cur ve- gt d ro S. Auguítinus non tam accuraté diftinxerit gratiam & gloriam , licét eam diftin&ctionem taci- 1109 jelünti té agnoverit, ratio videtur effe; quia S. Augu- ftino tunc temporis folüm datum eft à Deo asge- . nf te $1 re contra hereticos, non contra Scholafticos: heretici docuerunt primam gratiam dari depen- Vaf ln um n denter à meritis naturalibus , & ob hoc nullam admiferunt przdeftinationem ad primam gratiam 1 pened a fünii- fine meritis vel abfoluté previfis ( prout contingit ao d in adultis) aut fine meritis conditionat? previfis , Ei fünda prout contingere/putabant in parvulis fine ba- ptismo decedentibus , aut etiam gentilibus. In iü,' ht hoc confiftebat totum puné&tum controverfiz foriam, gl.'&[ Ia contra Semi-Pelagianos ; & in ordine ad hunc Y errorem profligandum intelligi debent omnia Vi c' i, d Ícripta Auguftini in hac materia. Revera aue tem in hoc conftitutum fuiffe pun&tum contro- ) grat r ]ot Jil verfiz, probatur. 1. ex Epiftola D. PRosPERI ad Auguftinum , ubi ait: Quidam borum in tan- "o (f j O tüm à Pelagianis femitis non declinant , ui cim ad con- Jitendam Chrifli gratiam , que omnia preveniat qmeri- -&l T ia , cogantur , ad conditionem uniuscujusque banc *ve- lint pertinere , ad. banc beatam gratiam : qua in Cbri- tf [lo renafcimur , ii pervenire per naturalem facultaiem pe- d ideo in- i tendé ,- querendó ,. pulfanfiä , Wt ideo accipiat , Ó *z;em'atg, pE DISPUTATIO Vi 494 50 veniat, ideo introeat , quia bonó nature benb ufüs ad yicind aiie ope meruerit iflam. faloantem. gratian initialis g t pervenire. 2. HirAnRIiUS in Epift. a d Augufti- M rede & [alous eris, unum num fic ait: Qyod dicitur: c gmon borum exigi a[Jerunt , aliud offerri , t propter id, Á a quod exigit ur ( fi redditum fuerit ) id quod offertur, dein- t Q ceps tribuatur. Unde confequens putant nullam ita de« * g hus »ravatam -«vel exti n&am e[fe naturam , ut non debeat m ol vel poffit fe velle fanari , mec negari gratiam, fi pra- fefria cedere dicatur ialis coluntas , que wedicum quarat. Ogjit! 3. Idem S. PRosPER l. cc. Propofitum *ocantis ij d gratie in boc definiunt , quód Deus con[tituerit , mul- w lum in. vegnum fuum mifi per Sacramentum egeneratio- r nis a(Jumere 5 & ad boc falutis domum ommes bomines TU five per naturalem facultatem , five per fcriptam legemt, Jive per Eoangelicam pradicationem vocari ; $ia quan- 2 p al tum ad Deum pertinet , omnibus paratam vitam eter- w 1 nam, quantum ad arbitrii libertatem ab bis eam appre- bendi, qui auxilium gratic merito credulitatis acceperint, u um bos Deum prafcü[Je ante mundi conftitutionem. &j eos prede[tiná t[Je in regnum fuum. — Hoc. autem propofitum al h ib vocationis Dei, quo eligendorum & rejiciendorum dici- tur fatta difcretio, &2 lapfts curam refurgendi adimere, UT erre , removeri omnem & fanttis occafioriem temporis a Mi induflriam , tollique virtutes 5 fí..Dei con[Litutio buma- 0 i mas preveniat voluntates , C fub boc prede[tinationis tDf n nomine fatalem quandam inducinece[fitatem.. Cumque in- Ltf l ter becinnumerabilium videretur interire multitudo par- M vulorum,tales ajunt perdi talesque falvari, quales futuros W illos in annis majoribus, fiad a&tivam fervarentur etatem, li fcientia divina praxciderit 5 in tantum. comentitiis meri- f tis elettionem Dei fubjiciuntut quiapreteritanon exiflant, PROSPER. futuraque non fint , futura contingant. . Ita L RESPON— DE VOLUNTATE DETL 495 7 Wi oj REsPONDEO 2. docet D. Auguftinus preg- -b deftinationem gratuitam ad gloriam faltem in- 1gufi 15 tf dire&tam. c. directam. n. . Senfuüs diftinctionis patet ex NoTANDO Ix. Quod autem D. Au- fir ij guftinus non doceat predeftina If, d. tionem gratuitam dire&tam ad gloriam colli gitur ex confli&u ejus ld d * textuum, quos referam in iil ejus fyftemate ad fi- nem hujus tractatüs. Ille enim confli&us tex. nsW' tuum oftendit, in m ! Qu ente S. Auguftini coétum fuiffe fyftema medium licét necdum excoctum. 1 O0nnfi OsBJrciTuR s. S.'THoM As p. 1 Til n : 9 9d 5.ad 3. ait: Qu are bos. elegit ad gloriam , €9 illos (2 1] veprobavit , non babet rationem mifi divinam «olunta- mj ten. | Idem. q. 6. de Verit. a. ». C. uod Deus n lgt ' velit alicui dare gratiam & gloriam , boc ex mera libe- if qui valitate procedit. i - Etibidem A.6. c. prefcientia meritorum «velp ropriorum vel aliorum non eft caufa pre- tum a de[tinationis. ldem in c. g. Ep. ad. Rom Le&. 2: qtri JNon potej? e[Je . quod merita confe quentia gratiam fint m 6u vaiio wiferendi aut. prede[tinandi , Jed fola Dei volun- jnirs tas, fecundium quam mifzricorditer al iquos liberat, Idem jorm d 1n C. jj at ii I. Ep. ad Eph. exponens illud Apofto- in quo etiam mos forte vocati fumus . fpredeftinati yer amit écundimn. propofitum ejus. qui operatur o "nia fecundum iutio hm confilium voluntatis fue , ait: Peonit Zpoftolus volun- Mf tariam Dei prede[linationem . cujus quidem (ingu mationis ratio non funt merit predefti- a noffra , fed. mera. Dei fiui j voluntas , propter quod füub dit: fecundim propofitum jf voluntatis. tw'æmm RzsPONDEO dift. Deus nönvprædeüinat ii propter merita fümendo :predeftinationem in ordine ad generalem effe&um predeftinationis. TU &. in ordine ad particularem effe&um,n. Prz- j u jl 496 DjISPUTATlO&Vf.X r 'Præd deftinatio nis effe&us generalis eft collatio gratiz & slorie fimul fumpte ; particularis effe&tus eft l ie. Deusigitur fine meri- jei 1 tantum collatio glor ini to noítro precedente pre deftinat ad gratiam, & ns meritum; fed um exinde predeftinat ad fubfeque dlünat r merita'& propter me rita pr edeftinat ad glo- pe licat S.Do&or hic q.23. i depen ria m. Itafemetipfum exp 3. d a, 5. C.ubi ait: Dicendum quid effe Gumpredejiinationis uno modo in. particula- «ated confiderave po[fumus dupliciter : qum f ri: 6 fic nibil probibet aliquem e -fe&um. prade[linatio- s5 po[leriorem qui- eudtrà nis e[fe caufam &j rationem alteriu ( dem prioris , fecundü m vYation em cau ifie finalis: priorem diun rütionem caufe meritorid. - - - Lfnen ( verb pofterioris, fecun "Alio modo pote j [; confider ari pradeftinationis. ejf eus in p communi : €9 fic impoffibile eff. quàd..NB. TO TUS D vedeftinationis eff e&us in communi babeat aliquam cau- D «ElgO a quicquid. efl in bomine ordi- ltroy) fam ex parte noflra . qui &c f nans ipfum in falutem , totum. comprebenditur fub ef- etiam ipfa praparatio ad gra- dipetc fe&tu predefLinationis , tiam. Idem ruríus p. 3. q. 1. & 3. ad 4. ait : .Di- M Y, g natio prupponit pre[cienti am fu- Mi n cendum quàd prade[ti turorum : Et ideo fic ut Deus predeflinat. [alutem alicu- Atl iplendam 5 ita etiam 1 dtri jus bominis per orationes aliorum in onis. Ex his patet, D. cedeftinavvit opus Incarnati Ay LU "Thomam tantum V€ ]le dicere ; cüm homo ni- t hil merea tur nifi excitetur ad bonum per gra- &f tiam , quam utique Deus preordinat & przde- "d ovendó'ipfum ad fuam 'l [ ftinat ad falutem illius, m l D i falutem, fimpliciter dicendum effe, omnia pr&- inz adfcribenda effe, inquantum As deftinationi div hic & nunc predeftinationis nomen lati üs fumi- 35 Aj tur in ordine ad totum objectum omnium ad fa- refe- nj lutem pertinentium. Dixitr. Quia, licét ren- W dig ] DE VOLUNTATE DEL 497 ii Es rendó. þrædeüinatïonem ad com plexum ex gra. od t tia & gloria fimpliciter verum fit, ile Tleri. preedeftinatio- nem fieri independenter À meriti S: tamen. fe. Atiam, cundüm quid, feu fecundüm partem hujus con- U fed creti nempe fecundüm gloriam verüm eft , quód Lal Elo- predeftinatio dependenter à meritis fiat Imo 1dt29, Vr quia dependet di&tum /impliciter à voluntate hu- mana, ad quam partem concreti velit principa- l jj V&dugy. liter attendere ,. poteft ea propófitio juxta mo- dernum ftatum controverfie , ubi principaliter I j: frim attenditur ad gloriam , fimpliciter negari. "rl« Osgrerrumn 6. Qui ordinaté vult , priüs vult finem 'quàm media; fed Deus ordinaté TILUTY TOTUS vult;- ergo priüs vult finem quàm media. .At- ü qui gloria e ium d ft finis, & merita fun; media ad il- Yi (j lum 5. ergo. REsPONDEO dift. Maj. Prius vult finem o- ib f j iti d d perantis. c. finem operis. n. vel fubd. Siobjectum precifé dependeat à determinatione operantis. c, ,,üt: J n fecus.n. v.g. Finis.calcei eft calceatio & con- te&io pedis ne offendatur, hunc finem operis Va d non neceffario intendit artifex ; fic etiam Deus m intendit gloriam füam extrinfecam tanquam fi- homo l nem operaniis , & ad hunc finem meliüs fervit, fi offerat gratiam indifferentem non przdeftinan- tem determinaté ad hunc finem ;5 quia folüm 3i- p Wis operis eft actualis procuratio hujus ipfius , nuli quod eft gloria extrinfeca & falus animz. mpi p Onj1crTÜR7. I. Dei voluntas non depen- n det à motivo extrinfeco ; ergo tantüm ipfius iib bonitas infinita poteft effe c aufa przedeftinandi. n 2. Divina voluntas eft caufa bonitatis in rebus; j €r&o non movetur ab i pía bonitate creata, ut- u D.mort Tratt, de Dgo, li pote Y )l 498 DISXPUTATI.O ,VL fs 000 ote quam ipfe ponit. 3. In fcrfptu,ris dicitur «b predeftinatio forte fieri v. g. ad Eph. 1. Sorte vo- u licd cati fumus., predeftinatà fecundim propofütum ejus, qui operatur. omnia fecundiem confiium voluntatis fudiaed. j afuru $. Predeftinatio dicitur effe myfterium incompreben- PT fibile juxta illud ad. Rom. 11. O altitudo divitiarum i, a fapientie & fcientie Dei , quàam incomprebenfibilia funt jiel, 6 judicia ejus ! Atqui non effet incomprehenfibile, s. Si in pote- i it fifieret propter merita; ergo. n nefia ftate ejus, qui proponit praemium , eft dare al- teri vires , induftriam , fortunam , csteráque Qu àup i omnia ad merendum meceffaria , ita ut non fo- lüm poflit dare premium , fed etiam meritum xün a 2iqoo] ac vi&oriam, talis ante previfa merita poteft in- tendere collationem premii, & eoipfo intende- us df l D T TUOE re collationem meriti; ergo idem dicendum de Deo. W REsPONDEO 4d I. dift. a. Non dependet à [ [ 1. à [ , re fe moveri à mo- 1 motivo, nifi fponte velit fine t f tivo extrinfeco. c. fecus.n. Deus ultró finit fe ; TC Ul : : : i moveri àmeritis humanis ad gloriam homini con- Tondo Waj )d ferendam , quia hic modus commendat magig ejus fapientiam. Ad 2. Idem refpondetur. «Ad 3. dift. a. Preedeftinatio ad gratiam dicitur forte fieri. c. ad gloriam. n. INon enim dicitur: g forte fumus glorificati , fed forte fumus vocati. : AAd 4.-c. Maj. n. Min. Ut enim obfervat BaiLrvs in notis ad Conc. Lugd. fi velimus hr primam originem falutis G damnationis homi- Wi tate W num , ficut & Angelorum indagare, invenie- mmem P l mus eam in divina voluntate , & in ocultis ejus um mero.s W /judic;iis; nam, cum inter infinitos & innu Oral- ïïlOnag DE VOLUNTATE DEL 499 lts d ordines condendi muridi, qui intelle&ui divino M It g offerebantur, hunc ordinem preeligere voluit, in quo hic aut ille v. g. Petrus predeftinatus eft iif ! ad gloriam propter bona opera, qu& cum gra- fütjrtj, QUATITA tia fadturus erat, cum potuiffet eligere aliud fy- Ítema mundi poffibile , in quo. Judas fuiffet fàl- L vandus , & Petrus damnandus ; - mirum utique öþenhbile, robis eft, ex quibus motivis generalibus , non L nps. T d. perfonas in.particulari, fed fuam tantüm glo- riam refpicientibus hoc fyftema pree alio elege- "letint ri. ltaque pofita illa multitudine diverforum t non f* Tüeritum ordinum ac fyftematum poffibilium ante oculos Dei, cüm Deus preferre voluit hoc prefens fy- vtelti. ftema, in quo hic propter merita falvandus, alius itende- damnandus eft, reftat adhuc locus admirationi um & exclamationi Apoftolice : O altitudo divitia- ruh, &c. N Jenit: d 5. n. a. Milites enim in tali cafü revera Verrà n trb ii j amitterent ftudium virtutis bellice , fi precifé kex faceret univerfalem predeftinationem, ali- miniou quos vocandó ad premium & ad merita , alios ( n non vocandó ad premium & merita. QUJESTIO IIL - jun d p i I & quomodo «velit Deus omnes bo / ys at Jatoos. fieri ? mz'nes ; 0bl f ii IN9TANDUM. Voluntatem Deiv dividi I. in j lt voluntatem fieni , voluntatem Peneplaciti, & d voluntatem pracefti rigoroft. 9. in voluntatem an- j tecedentem & co )cultis p nfequentem. 3. in abfolutam ac efficacem n & T 45 in conditionatam ac inefficacem. A. In univerfalem & 1l PA QO garü- )u $00 DISPUTATIO VL iT particularem». Voluntas figni eft , quam Deus " "i éxprimit fignó externó, five dein exprimat vo- y fi Juntatem beneplaciti, five exprimat anteceden- .f tem, confequentem , abfolutam, conditiona- » j tam, univerfalem vel partialem &c. voluntas be- $1 Pett meplaciti eft fimplex compl acentia divine volun- Voluntas frecepti rigo- afitm f tatis in aliquo objecto. " VOhm rofi eft, per.quam determinaté aliqu id pracipi- uU (0 tur vel prolüibetur füb peena inferni. Voluntas »flen f( vl anteceden; eft imperium voluntatis , quo Deus vufri imperat pofitionem a&tüs per decretum genera- pOMTU le formaliter anterius ad previfionem eventus, | ventr d ad cujus pofitionem füfpenditur executio decre- lj ti Sic Deus voluit Adamum confervare ime u di Deo a mortalem decreto anterioread previfionem pec- OT cati. Confequens vero voluntas eft, que confe- em formalem vel exiften- ! rerif ) quitur ad previfion hus i tiam talis eventüs. Voluntas univer[lis eft, qua Deus vult aliquas caufas generales, vel media um d tfb de generalia , etiamfi non velit efficaciter in actu fecundo applicationem illarum caufarum ac me- ZOMODRf Alii quidem alitef eX- K 0n diorum in particulati. plicant hos terminos , quia tamen non habent RE conftantem nótioneim , liberum nobis eft, eos VTUR fumere in fenfu explicato. t d DICO I. Eft de fide, Deu t f homines falvos fieri. m velle omnes u PROBATUR conclufio 5 quia in terminis id u IN doceét D. Paulus r. Tim. 2. JDeus vult omnes bo» IQ i & ad agnitionem verizatis venire. smines faloos fieri, LT [ DICO II. Deüs vult omn es homines fal- T "n vos fieri voluntate beneplaciti , & vgluntate Atf præ/cepti refpe&tu adultorum. g i Pao- * ) DE VOLUNTATE DEI jbx iam Deus u 4PROIBA'T UR conclufio.. Ezech. 18. dicitur: *Timat,vo. x QeCedon Nunquid voluntatis meg efl mors impii , dicit Dominus Deus , & non ut convertatur & viüs fuis vivat? Et Hditipna. c. 33. Fivo ego , dicit Dominus Deus ; nolo mortem D - ünpii, [ed ut comvertatur impius à ia fua & vivat.. : Volun. Item 2. Petri 3. Nolens aliqus perire fed omnes ad Efp!i rligp, | penitentiam veverti; atqui ifta rnion effent vera, ni- r fi per voluntatem divinam faltem beneplaciti. Volus DICO III. Deus vult omnes homines fàl- 00 D vos fieri voluntate antecedente ad previfionem Eene. * peccati originalis vel a&tualis.: 2 Ventus PRoBATUR conclufio. Datur à parte rei decre- antecedenter ad pofitionem peccati originalis t if« preceptum divinum , poftulandi & obtinendi mpet- media à Deo ad finem fupernaturalem. Ergo » coofe- etiam in Deo datur decretum formaliter ante- exter. rius ad previfionem peccati originalis eonferen- ia di omnibus illa media. c.patet, quia fucceffioni d mreti operationum diverfz rationis refpondet forma- i a lis fucceffio decretorum. Voluntas antec nacme lam previfionem. cdi; il- Jitet ;DICO IV. Deus zv,ult.om n habat vos fieri voluntate univerfali. nes hominpg fal. PRonBaTUR conclufio r. eü, u Deus Xpræþarat pro omnibus & fingulis hominibus media gene- pOm 7ülia de fe efficacia ad eorum falutem 5 ergo. -dnt. prob. Chriftus fuit pro omnibus mortuus ; ii fed mors ipfius eft tale medium ; ergo. — .Maj. a prob. 1. Timoth. . dicitur: Unus Deus , unus & u mediator Deié$ bominum bomo - Chriflus , qui dedit re-. $ 1l demptionem femetipfum pro omnibus. Etad Colofs. r. It um T ii Dedit femetipfum pro omnibus. .Ad Rom. g. Pro 0mnibus tradidit illum. lItem 1. Cor. 15. Pro omni- n Hh 3 bus r fl $o2 DISPUTATiova bäs wortuus eft Cbriflu. Et . Joa. &. lpfe enim ] qu eft propitiatio pro peccatis no[tris, non pro n | À q[tm's autem i tantum , fed etiam totius mundi. r PROBATUR conclufio 2. e X Proþoütione; g ho damnata Janfenii 1641. ordine quinta , qus fic habet: Semi- Pelagianum eft. dicere Criftum pro o- gt yiti, enibus omnino bominibus mortuum z e[Je, aut þmguz'nemix fudife. Ergo. V ii DICO V. Chriftus ob tulit Patri fuum fan; 5[11'0 ( gt guinem fro.omnibus hominibus voluntate beneplaciti, DICO eademque voluntate voluit , ut prodeflet omni- vftn ol bus ; oravit infuper pro omnibus , ut fua paffio ' ( effet acceptabilis Deo Patri pro omnibus. ! QtI] PRonATUR tonclufio r. Propofitio prefa- imim; ta Janfenii fuit damnata in fenfu à Janfenio in- j m e tento; fed fenfus ab illo intentus fuit, quód Chriftus non obtulerit füum fanguinem pro o- J QY inibus ; ergo. Min. prob. L. III. de, Gratia c. aticua ult. fic habet: JNon otefé comvenire cum principiis "gide S. Auguftini, quód Chriflus fuerit mortuus ,. quüd [an- qued guinem fuum fuderit , quod f& . dederit in redemptionein lr aut quüd rogárit Patrem pro falute eterna infidelium , AT qui ioriuntur in infidelitate , aut juftorum , qui non ia perfeo erant in juftitia ; fciebat. enim , ad quid quilibet L ab eierno e[Jet prede[linatus ; féiebat: decretum Deéi NI muiari non po[Je oblató quocunque pretió 5. nec voluntas i0] AT waerab, ut muzaretur illud decretum.. Unde factum 2 VRU. juxta mentem. S. Doitoris , quod. S'Efus Chriftus non 1l b magis orarit pro liberatione eterna reproborum. quam pro Vr liberatione demonum ; fed fi fecit preces pro iis ad Pa« qT T trem , id fa&um ut. obtineret. quosdam ejfettus tempo- EH vales babentes velationem ad ju[titiam. dl W ha- PRoS ATUR conclufio 2. ratione: JDeus bet Aff DE VOLUNTATE DEI. 503 UE t bet voluntatem beneplaciti falvandi omnes; AT ergo etiam Cbriftus habet voluntatem beneplaci- ti, ut fua paflio fit divinz huic voluntati bene- Olitione placiti grata ad falutem omnium.- (ug f PROBATUR conclufio 3. S. Athanaüus de 1 jro Incarn. ait: Quia , quod ab ommibus debebatur , fol- ARU vi oportebat , idcirco ille., poflquam divinitatem operi- bus comprobavoit ,. [acrificium pro omnibus tunc obtulit , m fs. eum pro ommlms Juum templum morti tradidit , ut Wf omnes àoeteri transgre[fione liberos & immunes redderet [fot n DICO VI.. Deus vult omnes homines fal- At pf vos fieri voluntate univerfali etiam efficaci. PROsSATUR conclufio. Voluntas Dei fal- rf vandi omnes preparat media generalia ad falu- CQUO 0. tem omnium ; atqui hoc eft habere voluntatem , quii univerfalem efficacem; ergo. ; WDOT ^"DICO VII. Deus tamen non vult volun- Orata t tate particulari efficaci confequente ad pecca- pn ll ij tum originale omnibus hominibus applicare illa quöd i media generalia neceffaria ad fmem feu beatitu- Jentian tj dinem fupernaturalem. ii Vf PRoBx«TUmn conclufio r. Tr1dent Sefs. 6 J L C. 3. dicit: Ktiamfi ille pro omnibus mortuus efl, non ii qui omnes tamen tRortis ejus beneficium vecipiunt , fed ii iaj l duntaxat quibus meritum pa[ftonis ejus communicatur . j u Pno: BATUR. conclufio2. ratione: Parvuli, aj j qU-I pereunt in utero materno , certe non par- pj ticipant beneficium paflionis fine fua culpa; 'er- y g $0. SIDICATUE, id fieri ob culpam paren- tum u vel ob defe&um avi, abavi &c. RE u i SPONDEO fi Deus ob culpam parentum vel majorum potefc parvulos excludere à regno, pu etiam poteriteos excludere ob peccatum Adam1 d -Sol. li 4 ) $04 DISPUTAT*O VI. j Solvuntur . Objectiones. uf : O BJrcrTrUunm r. Voluntas Dei femper im- jl n Cf pletur; ergo fi Deus vult omnes homines fal- vos fieri , infallibiliter falvantur. Prob. Znt. 1. I - Ííaie 46. dicitur: Confülium meun .flabit , & omnis (5]C "voluntas wmea fiet. 2.In lib. Efther c. 13.. JNon efr, UL qui voluntati tue po[fit. refiftere, 3. Dan. 4. 3uxta , hrgo. oluntatem. fuam facit tam in virtutibus celi quam in hU babitatoribus terre. 4. Pf. 113. Omnia quecunque p voluit,, fecit. vtlb at REsPONDEO r. retorq. Chriftus Matth. 23. iluf dicit : uotieg «olui congregare filos tuos, quemad- x T V00 modum congregat gallina pullos fuos fub alas, & nolui- AU jl fli? Item Ez. 14. dicit Deus : .Mundare L volui, ég non es$ mundata. d RrsPONDEO 2.dift.a. Voluntas Dei erga Af n ?0N creaturas non liberas femper impletur. c. vo- luntas erga creaturas liberas. n. Dum Deus fi; dub ol bimetipfi vel alteri potentie mon libere aliquid Ti imperat, illud fine dubio fit; fecüs veró quan- ; do verfatur circa potentiam /iberam. t 4 Os jyrcrT UR 2. Matth. 20. dicitur: Venit Fi- 1 AUf lius bomünis dare animam fuam in redemptionem NB. W K PRO MULTIS. lÍtem Matth. 26. Chriftus dicit: J Hic eft fanguis meus novi tefJamenti, qui PRO MUL- 2 f T1s effundetur in remi[Jionem peccatorum ;; ergo non M. & pro omnibus fufus eft. iC RESPONDEO di ft. Dedit animam pro muL | ;ï : tis füumendó T multis pro multitudine totius ge- 1 Y t neris humani. c. aliter. n. Non eft injuftum fu- N mere hunc terminum multis pro omnibus 5 fic e- UL nobe- nim A;?oitolus dicit gd Rom.5. Sicut per i dien- " li DE VOLUNTATE' DEL. $08 dientiam unius beminis. peccaio'res confeituti fant w v L- TI, iia Cj per unius obeditionem jufli con[lituentur TDet ip. MULTI. Ils fjl Ubi, üt obfervat $. Auguftinus c. 17. l. 2. contra Julian . d l ac ommnées. ; um, To multi idem fonaþ Ü (Imyj O2]1CITUR 3. Joa. 17. Chriftus dicit: ANon ln if A Jutg pro mundo rogo , fed pro dis ,. do. rgo. quos dedifti æïhz' de mun- Mi [ RESPONDEO I. dift.a. Non rogät promun- do in hac oratione fpeciali.c. alibi in oratione vel oblatione generali.n. Conveniens erat, ut Aatth, 3 Chriftus fpecialem orationem funderet ad Patrem um 65 nultj- pro electis , & hoc praeftititlocó prefató; in a- lio veró loco v. g. in Cruce oravit pro omnibus It 0. Crucifixoribus inter quos fine dubio erant ali- 1 quireprobi dicens: P Dàem quid faciunt. : ater ignofce illis, quia nefciunt, LC W RzsPONDEO 2. dift. fic: Non rogat pro 1 Den mundo ut-obtineat gratiam extraordinariam. c. t ii ordinariam ac füfficientem. n. Chriftus hic ro- Cro qui gat Patrem ; ut fuis difcipulis conferat gratiam extraordinariam felectam ex millibus pro eorum fai pott lapfum converfione & perfeverantia in bo- m V. no, quod non preftitit réfpectu mundanorum lus dict neralem hominum, pro quibus tantüm petiit gratiam ge- TUUA Jafficientem ad. falutem füpernaturalem o lll Obtinendam. Os]J1crTUR 4. .T. Concilium Valentinum [ p n annó 855. dicit : Chriffus non eft mortuus pro üis, t qui in impietate mortui. funt. 2. S. Thomas in C. if 23. Luc. & in c. 17. Joa. dicit: Chriflus non ora- j ii pro omnibus crucifixoribus , : mec etiam pro omnibus, n Ü t qui erant, credituri in eum , fed folim pro eis , qui e- 151 rant j So6 DISPU TATIO VI. " vant prædefiz'mtj? ut per ipfum wi;am confequerentur d &i ernam. F REsPONDEO ad r. dift. Chriftus non eft i mortuus pro iis, qui mortui funt in impietate L jl liberandó eos de inferno. c. aliter. n. ]bi tan- f Qot Ms tüm erat queftio , an Chriftus ex inferno libe- rárit damnatos veteris teftamenti ; prout anti- as i quos Patres eduxit é limbo. . Zdd2. n. a. D. Thomas hoc ipfo loco dicit, a refet , Dhoroi Chriftum in cruce oráffe pro omnibus, /i peni- tuerihi. ifv Quia , inquit, dominus dixerat : orate pro perfequentibus vos (utique omnibus) boc etiam cru- Unde fequitur : PA'T ER DI- cem a[cendens fecit. DI MITTE ILLIS. Dicit autem : . DIMIT TE EIS, f penituerint : favet enim penitentibus , ft 'oellent poft tantam nequitiam veatus diluere. [ OB]JICITUR 5. $. Augu ftinus Enchir. c. 96. dicit: JNeque veraciter ob aliud vocatur Deus omnipo- imim iens , mifi quia quidquid ult , potefl ; mec voluntate Vbten WOX cujuspiam creature voluntatis omnipotentis impeditur ef- fetus. Ergo, fi Déus voluiffet omnes homines 3004 i n falvos fieri , omnes falvarentur , quod fal- * 4 fum eft. R(p )u RrzsPoNDpEo dift. Non impeditur effectu TCR voluntatis particularis effidacis. c. generalis tan- fütq * tum aut inefficacis. n. 10q p li OgjrciTUR 6. Ille textus: JDeus vult omnes m bomines faloos fieri , tantum . eft intelligendus de T li generibus fingulorum , non veró de fingulis ge- iil Il nerum ; ergo. Zmt.prob. lllum textum fic ex- * d plicat S. THoMAS 1. p. q. 19. a. 6. ad 1. & 9. aneq Auguftnus putat explicandum in fenfu accom- Q ) Deum velle P modo. tantum , iþa ut fenfus fit, falvos RI DÉ VOLUNTATE DEIL 507 Wqüeïmmr falvos fieri omnes , qui falvantur, feu ut nul- lus falvetur , quem Deus non velit falvum fieri. ? T0n gl Item S. T HoM As 1..cce a. 6. ad 1. illud. expli- TIpiette cat de voluntate antecedente fecundüm Damafce: ]bi tgp. num, non veró de voluntate confequente. 10 Iibe. . REsPoNwDEodift. Eftintelligendus:de ge- L anti- neribus fingulorum, inquantum refertur ad vo- luntatem Dei particularem efficacem.c. in quan- Xo d. tum refertur ad voluntatem Dei univerfalem. n. ; J p a. Plura vide in libro : Difciple pacifique de S. Au- r 18m (l gu/iz'n. vel in ipfo.AuguPcino Tomy.vVI ; ER Dr E BIS, .DISPUTATIO VIL - T Dc'S'S. Trinitate. iC ' m UXERITUR I. Quid de SS, Trinitate certä ET f; fide tenendum fit ? & : jrliri REsPoNDEO. Omne id , quod continetün ho in fymbolo adfcripto D. Athanafio. Summa au- quod [l tem fidei hec eft: dantur tres Perfonalitates ac Perfonz (prout definivit Concil. Later.ÍV. ro15. r af füb Innocentio I11.) videlicet Pater; qui gene- opolis fb rat: Pilius qui generatur: & Spiritus Santtus, qui ex utroque procedit. Et hi tres vnum funt. Qui- atj libet horum (üt ex eodem concilio conftat) eft quidem al/us ,, non tamen eft aliud ; quia funt nb | jf confabfiantiales , hoc-eft , unius ejusdemque füb- m r ftantie , effentie & nature, quaí nec eft gene: j P Tans, nec genita, nec procedens. Prima per- m fonanon proceditab alia : fecunda procedit per e& " Vf:ram- Benerationem : tertia autem à Patr f ilio 508 DISPUTATIO VII.. Jones Vïtl Filio fine generatione per proceffionem antono- F mafticé talem. , )Jfog 10 UJERITUR 2. Utrüm effet hzreticum di- iil &I' cere cum fchismaticis Grzcis, quód Spiritus pro- ij jl cedat à Patre per Filium ? &i m RzsPoNpEOo. Do& ores Sorbonse ante ali- al j Spu quot annos edidiffe declarationem ad Imperá. ïpotenu torem Ruflie Petrum M. qua declarant'id non effe hzreticum , fi bené hic terminus explice- fent , l jf 10 tur; quia in Greco videtur habere eandem vim, fi dicatur: did và» wwv , per Filium j aut m Si tamen fchismatici contu- funct) Ófi dicatur 4 Filio. dmdil maciter rojiciant ufum loquendi Romanz Eecle- st fis , aut etiam fue formule alium fenfum tri- gj buant quàm Latini, eo ipfo forent heretici. De- claratio hec exftat in libro Germanico, cui ti- dine, «tm h tulus: CBerenberteg 2Ruglanb. I Qu xRITUR 3. Quid fit proce[fio ? ao atunt ResPoNDEo. Definitur, quód fit origo feu emanatio unius ab alio. Alii definiunt , quód fit -tfimi illa ratio formalis , per quam per[ona produtiiva attu z5 vealiter producit, 69 perfona producibiis attu vealiter daur groducitur : fed hzc altera definitio non eft bona, it)Sit à80] quia nec Filius nec Spiritus proprié loquendó groducitur, fed emanatur tantüm 5 T produci enim T in rigore idem fonat ac ex fi nibilo educi, quod t d non convenit Filio nec Spiritui Sancto. LT UJXRITUR 4. Quot proprié loquendó 'ACIUOI As dentur in Deo proceffiones? "n REsPONDEO. Tot, quot dantur in Deo hd a&iones vitales immanentes terminate ad intra. hd Ui 'Tales autem funt potifimüm due , fcilicet ?n- 1 m ad has enim omnes alie telle&io Jui & amor. füi ; Pütre ( actio- DE $$. TRINITATE. 599 EM a&iones vitales ad intra in quavis men:te intelle- &uali revocari debent. In Deo zntellettio [ui., tctm d. qua cognofcit femetipfum, vocatur Perbum, Sa- ientia , & Imago Patris ; eu (ut breviter dicam ) il tUSPm. perfonalitas Fili. . Dile&tio Dei autem, qua amat QUGEIA femetipfüm ,' vocatur z/mor , Charitas , feu fer- Tera, onalitas Spiritus Sancti. In quantum in Deo da- Wi n tur potentia agendi ad intra per has actiones im- B l. manentes , intantum vocatur & eft perfonalitas 6 G Patris$ loquendó autem in concreto, inquan- TTTE tum Deus habet potentiam agendi ad intra , fic CLconty in concreto vocatur Pater: inquantum intelli- E ? lede. it femetipfum , eft Filius; & inquantum diligit fim tri emetipfum , eft Spiritus San&us. uia autem i, De. hz tres potentie divinz vel actiones fünt inter 0, Cliti fe relativie , fimpliciter vocantur Relationes; & inquantum habent inter fe oppofitionem a&i- vam permodum ptincipiorum fubfiftentium, vo- Md cantur & funt di/Zintie realiter : in quantum veró quit faciunt formaliter fabfiftere Deum in fuo effe , AClon i dicuntur tres HIypof?afes feu Subfifientis. Qu vt QuiRiTUR s. Cur FUius dicatur generari, eftbot hon veró Spiritus ? logici RgsPONDEO. Propterea, quia illa emana- aduri t tio , quz eft Filii à Patre, terminatur ad effe- &um, qui eft formalis fimilitudo Patris , fcilicet "1 , 0 . ad P'erbum mentis, feu intelle&tioriem: cüm igi- loquend tur communis fenfus Philofophorum definiat generationem effe originem viventis à vivente prin- ' i D€0 Cipio conjun&to in. fümilitudinem nature , merito et- 4 t iam illa diving emanatio vocatur generatio, . E- j contra cüm illa emanatio, quz eft Spiritus San- &i à Patre & Filio, termjnetur ad effe&tum , qui. d non pl s1O SDISPUTATIO Vil. pf[)düf non eft /mago R'atrïs , fed charitas , re&ius voca- prout ripoterat Spiratio, quafi tendentia ip affe&tum amoris. QLE rplrant QuazRITUR . Cur dicatur Spir j g20N itüs S. pro- ! cedere à Pàtre & Filio ? j RESPONDEO. uia amor effentialiter pro- 4 ul cedit 4 potentia agendi ad intra, qug& eft Pater, PT & ab intelletione , quz eft Filius ; cüm etiam in UEL humanis ifta duo fint caufa affectus amoris. gtl Tnspo! UJERITUR 7. Cur potentia agendi ad intra, - intelléttio , & amor pariter ad intra, fint in Deo riueiti 1 Hypoftafes fe . u fubfflentes, imo ipfe fubfiflentis; NI cum tamen 1 n alis mentibus tum Angelorum, i. tuml hominum tantüm fint áccidens? shtrdi RresPONDEO I. Id ideo fieri, quia /z.'nt,elleftz'a st & amor à nobis funt feparabiles; econtra veró g in Deo funt infeparabiles: fi etiam in nobis fo- fb $ rent infeparabiles, poffet etiam dici , quód no- p ftrum effe ac tota fubftantia E ac hypofcaüs fit di- ligere & velle. qud REsPONDEO 2. Juxta opinionem qüomn; AT dam Philofophorum non prorfüs improbabilem ;äiones? etiam defa&o hypoftafin Angelorum & homi- IlhONI num conftitui per a&uale intelligere & velle, feu ii m , & amo- if per cognitionem aliquam effenciale rem feu appetitum boni innatum. Quia tamen DN H ! d m etiam in hac fententia tales intelle&tiones & vo- litiones cir ca'objecta generalia effentiales non V tur nec emanant à fe invicem ,. fed producun i Tiqje producuntur àtertio fcilicet à Conditore in or- W quæ . dine ad fines Conditori proprios, non habent mbf]üer el?.- As oppgütionem ad invicem in ratione produc ts l ]. S11 tis & produ&i, ideoque non diftinguüntur rea- 1 af liter , prout fit in divinis. 'UXERITUR 8. Quid fit generati f 0, procef- IN puo. fio & fpiratio attiva vel paffr "U a2 REsPONDEO. /fljva vocatur, in quantüm lt pro. reperitur in principiante; paffiva autem, in quan- L ter tum reperitur in principiato. Sic generatio r aciioa dicitur effe in Patre, paffiva a utem in Filio. VN . UJRITUR 9. feu predicata notion alia in Trinitate ?2 Quid & quot fint notiones, / nbl fintin p REsPONDEO. Pra&dicata notionaliævdcaii*, Jf per que una perfona nofcitur feu dignofcitur ab dgelonr alia, vel ab ipfa natura. Solent autem enume: rari quinque. I. Incommumicabilitas ; per hanc enim Pater dignofcitur à natura divina $-2. In: Luiavzfnte lf'ä nafcibilias , per quam dignofcitur Pater à Filio cOntm Yi i noli; ! & Spiritu S. quamvis non dignofcatur eatenus j! ? ànatura. 3. Piliatio, qua difcernitur Filius à N l if Patre & Spiritu S. 4. Spiratio attiva Xbnts d , qua dignofci- tur Pater & Filius fimul à Spiritu 9.. $5. Spiratio fa[va , qua dignofcitur Spiritus à Pat re m Qu QUJERITUR ro. ÀAn tres probabiie»z perfectiones? perfonalitatgs fint ? & RrEsPoNDEO. Contra Sco fii?cas ; quód fint Gd vere perfectiones. Ratio eft; quia juxta Theo- m logos & ufum loquendi Patrum perfectio fim- at plex ftri&é di&a definitur effe id,. quod non o t folum eft melius non ipfo, fed etiam perficit i fuum fübje&um novo genere a&üs ad intra , c, ) quod utique convenit divinis Perfonalitatibus o ii Utpote qui nature divinge formaliter tribuunt o is effe fübfiftens perfonale. Quod fi Scotifte ali- rit prodücïg ter loquantur in definitione perfe&ionis , €e lis D y 51 2 - DISP UT AE G .VIL.- lis de nomine. Idem confirmatur ex Cy &11r0 5 g ALEXANDRINO omnium Theologorum inter a Tri Patres optimo , qui l. i. Thefium c. 6. ait: Per- jl fettus eft. Deus non fol ?4zn quà Deus , fed etiam qua juz o Paier. 20 de QuzniTURi1I, Utrüum in Deo dentur et- Qbus d iam voluntas & intelle&tio effentialis, communis - j, i W tribus Perfonis ? RzsPoNDEO. Éas omnino effe adinitten- yreoppd u Jond das; quia omnes actiones etiam vitales , quz terminantur ad exira , füunt communes toti 'Tri- a, r Triizt nitati , ut proin tres perfonc per unam cogni- tionem communem ef[Jentialem cognofcant, ve- 2000 * duf lint, ac regant hunc mundum. UJXRITUR I2. Utrüm ad falvandum my- st OT fterium Trinitatis debeat in fenfu reali admitti, in Deo falfificari illa duo principia quecunque fünt 2 amUn eadem uni tertio , .unt eadem inter fe. E5 ldem non z vidd pE goieft fimul e[fe & non e[Je? ResPONDEO. ld effe admittöndum ob in- a finitudinem nature communis , ita ut participa- tl X ta tribus per uniopem identitatis non poflit di- (itt, : vidi, prout patet ex Difputatione ?. de Diftinctio- tüuten ne inter effentiam divinam , Perfonalitates & pl attributa, Quafl. 4. Objett. 15. Ex hoc autem i lpf 1 D non fequitur ; in Deo verificari contradictioria [l in fenfu formali, quia in fenfu formali non eft Yi verum , in Deo idem effe & non effe. l i f UJRITURIS. An gmyfterium Trinitatis ; | ! poflit naturaliter demonftrari ? PL u)fl( RzsPoNDEO. Id non poffe demonftrari ^, Qu ante revelationem, poffe vero demonftrari poft I ex lmnct d i revelatiopem , quamvis non demonftretu ipfa P i ] ,D'E SS; -TjRINiTAT!E; 513 CyRILLo /ipfa-;revelatione. . Ratio eft ; quia poft revela- TUm j tionem argument A: ]. exiftentia Trinitat a naturalia demonftrativa de is liberant intelle&um ac pur- Qf ( gant ab hefitatione ac timore proveniente ex ihfur af dificultate obje&ionum difliculter folubilium. Düm ergo dentur talia argumenta demonftrati- Atfnunis và, quibus in ratione demonftrationis nil alind deeft , nifi quietatio intelle& üs & immunitas à Vl timore oppofiti, li, W revelationem tan hifce pofitis antecedenter per quam przvia difpofitione intel- stoti ]. lectüs , ftridié poftmodüm dabitur demonftra- I QORU tio Trinitatis independenter à revelatione tan- u Ve' quam motivo. Porró demonftratio eft talis: cumulus infinitus perfe&ionum aliunde demori- lunmy. ftratus neceffarió habet tres perfectiones vita- | m les, relativas ad intra, que poffunt effe:ratio ag u omnium aliarum actionum in illo c umulo repe-' , ; ln ribiium 5 videlicet dabitur in ill O cumulo . r. üm ob Petentia agendi ad intra, feu Potent ia intelligendi & volendi ad intra. 2. dabitur intelletlio, feu, part Verbum 1entis ad intra. 3. demum Caritas feu Jofit i amorad intra. Jam vero ille tres perfe&iones Diftint ass funt ordinate nonab alio ente intelligente prio- I65 ergo neceffario funt ordinatz à femetipfis, yyc at cüm in ipfa natura non detur principium a&i- radicit J vum ad intra, nifi hec tria ordinabunt ipfum ] 110l d cumulum perfectionum formaliter in effe fubfi- j ftens triplici formali principio fübfiftendi in fe; Trió Ergo etiam habebunt oppofitionem producentis & produ&ti ; ficque poterunt denominati aliqua ml diflinttione , quz datur à parte rei, videlicet reg- fraio i, effe diftin&ta; nec tamen diftinguentur ab ipfo cumulo perfectionum tr d , cum formaliffimeé ji k D.:kAmart. Fa?t.de Dee. ;fm!-: : Lj l j DE GRATIA 514 " T j fint parsïfotius cumuli perfe&ionum. Hewc de- l i monftratio fine revelatione timida , poft reve- W d lationem fubfiftit firmiter , dependenter à fe i. ipfa; nec tollit timorem oppofiti , fed fupponit t famd ablatum per reve lationem. Hec pauca de Tri- (num , nitate fufficiant , quia pudet plura dicere in re, gl m ubi aliud non licet , quàm fateri ignofantiam. fiper iptne ] SYSTEMA GENUINUM fate(o DAUGUSIINEL ln p yon obl ym, p . De Gratia, & Pradceftinatione. L ruia d n ( ; yffemä D. Auguftini de gratia & prede- ftinatione /equentibus propofitionibus Con- iTrm, . gt KkJ tinetur, quas ordinate, & exacté exhibet itibsqu ILL. MARCHIO SCIPIO MAFFEI Szculi üin bor noftri ingenium magnum in fuo preclaro o- l (uni ' D pere cui titulus : Jf/oria. T beologica delle dot- Bue ) zrine corfe ne cinque primi Secoli della Grazia à ag 3. At della Predeflinazione &?c. in Trento 1742. ubi L.IX. & X. mentem D. Auguftini fic ex- t ponit. LUM. ET mo 'doxtatus fuit à Deo libero arbi- E I HO trio. i ^ lm II. Liberum arbitrium Confiftit in facultate de- terminandi fe ipfum per Voluntgtem pro- $ Wt d riam. t er pro- a AIII. Illafacultas determinandi fe ipfum p -priam ET -PR,,JEDESTINA'.I--,IONE. E Is ( priam voluntatem Confiftit in potentia de- BOf , terminandi fe ipfüum ad unum Contrariorum dUer d hoc eft, vel in affenfum, vel diffenfum;. in UDponj bonum, velin malum. 1 de Tr IV. [] Illa facultas determinandi fe ipfum vel ad Melhr bonum, velad malum , inclinare fe poteft FOLam. ad malum ex fe , fed inclinare fe ad bonum fupernaturale fe non poteft nifi ex viribus fupern: gratiz. NU Illa facultas determinandi fe ipfam non ob. ftante Concupifcentia, à qua incitatur ad ma- i] lum, poteft fe determinare ad bonum , & non obítante gratia, à qua trahitur ad bo- irte num, poteft fe determinare ad malum. V. Gratia divina eft neceffaria ad omne opus bonum, Conducibile ad Salutem zternam. P E ; nius C VIL Prima, & preveniens gratia eft prorfüs j ext gratuita, & conceditur per modum meri doni absque intu ] ituullius meriti; &op eratgr fola in homine. Yi VIIIL uando homo per Confenfum obedit T excitanti prime gratize, Deus confert fecun- í Grm . dam gratiam, cum qua fimul cooperatur lio- mo Attamen etiam'ifta fecunda gratia eft n jni f d gratuita, quia actio humana, er quam ob- tinetur, eft fructus prime gratis. IX. Gratia ad Salutem abfoluté neceffaria Con- jbeno d ceditur omnibus, quamvis cum ea gratia ali- qui obtineant falutem. . glii fua culpa.non obxtineant Al j jat X. Dantur divería gratiarum genera, Aliciuæ frit - gratiee funt generales , & ordinarise. Alize i pf autem funt extraordinariz , particulares ab- Kk 2 un- p " " $16 DEXGBATIæ ) i j ^ undantes, magne , plene , congrus, per- J D n 1 fe&ivze , Selecte , fortes, fortiffime, po- l ,wdenter tentes &c. imó etiam inter gratias Dei nu- meS j Pfa merandum, quód Deus temperet poteftatem jgnraria demonis in tendando , ne ejus tentationes as excedant moraliter vires hominis , & quod gondom Deus five mediaté , five immediaté immittat snotlr bonam cogitationem ad poftulandum auxi- elefonat lium gratie diving ; & quod hominem do- qte , qum net lumine rationis, quod in hac providen- tia à Deo confertur , & confervatur in or- gm'gratuitæ dine ad finem fupernaturalem. Hoc triplex sprada uilis, genus gratie falvat omnes difficultates inhac materia. : vepYfntre Euoni XI. Predeftinatio eft difpofitio divina circa to- tam feriem beneficiorum fupernaturalium um o praparatorum homini à Deo. tuarc X1l D. Auguftinus profitetur ,. circa prede- ftinationem fe anteriorum Pattum fequi fen- Va t tentiam, & ex eorum textibus conftat , illos ;gil, licyl docuiffe , quod predeftinatio ad gloriam fiat LE dependenter à meritis. * Ws XIIL D. Auguftinus ipfemet in multis texti- t bus declarat, fe admittere predeftinatio- t. nem ad gloriam dependentem à previfis me- BU Mi ; XIV. Reperiuntur tamen etiam multi textus t Uhte du li D. Auguftini, in quibus videtur afferere predeftinationem ad gloriamindep BI i /endentem i à previfis meritis. 1 Wt N X V. Omnmibus confideratis apparet 1. Quod Witta D. Auguftinus ftatuat , predeftinationem ad mano Aümm,l n fidem 'giTe independentem àb ullo hu meri- ET EREDESTINATIONE. 517 TU g. merito. 2. uod circa alteram Queftio- lmæ, D. j Dei'nu, nem , an predeftinatio ad gloriam fiat inde- pendenter à przvifis meritis, habeat textus Ceflton varios, predeftinationi gratuitz faventes, DLafIO Qs & contrariantes: ita tamen, ut hi pofterio- Qu res textus tantüm fint intelligendi de parvu- "nmithr lis nondum adeptis ufüm rationis. i. 3. Hoc tamen obfervarelicet ; quod tamin locis, ubi D . predeftinationi gratuite ad gloriam videtur prontey ür n gt favere , quàm in iis, ubi eidem Predeftina- tioni gratuite ad gloriam videtur repugnare, OC trpla non przjudicet libertati, feu libero arbitrio &52 ] in adultis, ita ut quilibet adultus. poffit gra- ti& confentire, vel diffentif& , ficque ad fa- Oa t dtOraug lutem eternam pervenire, dummodo velit. Härum omnium prbþoütionum veritatem Il- luft: T. ( prel iffimus Marchio Sele&iffimis textibus D. Au- l E guftini, quem ex inftituto hac de'caufa folertif- nf fimélegit, luculentes demonftrat 4 Fol. 223. us- loriami que ad Fol. 289. jltis t )PR oPosiTIO l. Homo dotatus fuit à Deo il qeftt libero arbitrio. vevit PnRorposriTrIOIIL Liberum arbitrium confi- füt in facultate determinandi fe i j r pum ger yue luntatem propriam. ; af pendEHm PRoPosrTro III. Illa facultas dötefnii-g nandi feipfum per propriam voluntatem confi- JJ füt in potentia determinandi fe ipfum ad unum t contrariorum , hoc eft, vel in affenfum , vel py diffenfumdn bonum, vel malum., f Kk 3 He j 518 DÉ GRATIA, (u H propofitionns docentur , aut fupponun- il !f tur à D Auguftino in fequentlbus textibus. N im J. , Revelavit Deus nobis per Scripturas fuas Nem San&as effe in homine liberum Voluntaus i » arblcmum, de grat. &j lib. arb. n. 2. Derota » Ipfa divina precepta homini non prodef- Mbl G 2' , fent, nifi haberet liberum voluntatis arbitrium, Cun » quo ea faciens ad promiffa pr*erma pervem- I $ aC j Pb m eff Til » Quando enim jubetur ut operentur, libe- fiomm: , um eorum convenitur arbitrium. 7». 21. Y , Obedientia noftra requiritur , qu& nulla y 5 potefc effe fifie libero arbitrio. Epift. 214. ]A ] if v ,, nl af Confiderate fratres, quia fi non effet li- "berum albltl'lum non diceretur. Rettos cur- üpe Tuntaten F fus fac pedibus tuis, 699 vias tuas dirige. proverb, IV. 776 Epift. 215. n. 5. flomo EM , Ex libero voluntatis arbitrio mali omgl- p 5 nem ducimus. d. DT c. 9i , 9i enim mihi non dediífes liberum albx- o i ittecef H tr1um, non me fequeretm damnatio Juüa pec- , cantem. m Pr.rior. . II. üli velt , Liberum arbltrlum üne quo nec bene nec male vivitur. de Spir. & lit. n. 7. Tur , Neque enim lex impletur nifi libero arbi- TWnt tmo &c. per liberum arbitrium juftitie dile- 1CUI IK &10 &c. liberum arbitrium dicit : woluntarze UT U ting Sacrzfz'cabo tibi. n. $2. , Non difponit Deus nobiscum quafi de la- Vil 5 p1d1bus, qu1 non habent mótum fuum. Serm. DEU ) 156. n. 13. "o 5 Ve ET PRZDESTINATIONE. 519 ä?PPOnun » Velle enim , & nolle proprie voluntatis (10U, » eft. de grat. & lib. arb. m. 5. , Nam'fi volumus, eft, fi nolumus non eft, Al f s de tU. D. L. s. c. 10. Et paulo po[t. Olüntar » Nempe ubi dicitur, noli hoc, & noli il- , lud &c. & ubi opus voluntatis exigitur, fatis Aimodef » liberum demonftratur arbitrium. de gr. 69 lib, atbitrium, » arb. c. 2. , Cum grati | WPBWW- a adju'vante divina, fine peccato » in hac vita poffit homo effe, cur non fit, pof- h, f » fem facillime, ac veraciffime refpondere, quia 2 2 homines nolunt. de fecc. mer. lib. 2. n. 26. U? mll », Non quia non poffunt, fed quia nolunt. in Pf Ss. f. 3. n » Jufta veró vita, cum volumus, adeft, quia efet eam ipfam plene velle, juftitia eft, nec plus r r » aliquid perficienda juftitia, quam perfectam n ] » voluntatem requirit. Epifl. 127. n. 5. , Homo autem poteft peccare, & Deum » negare, fed fi nolit, non facit. con. fauft t 1 fj (225. olx'l. 220* 9) TUm d » Si ergo noluerunt, voluntatis ci:im,en eft, non neceffitatis. & jl '» Qui legem fervare non vult, in poteftate Dené t b)] eft, i velit. 4. Con. fel. 1. n. c. s. » Quid enim tam in voluntate, quàm i voluntas eft. delib. arb. lib. 19. c. 12. pra.k hat 3 (itie [ iïef , Cur non ad eam rem ufus es libera volun- s ») luntate, ad quam tibi eam dedi g DI d - j hoc"- eft, ad re- » &é faciendum? u » Videte, quemadmodu m non sbitulit libe- » rum arbitrium , ut diceret, caftificat femet- p » ipfum. Quis nos caftificat, nifi Deus, fed ( K k 4 Deus J J DE GCRATIA, 520 il hf » Deus te nolentem non caftificat. Ergo quod 9 | ( 1 » adjungis voluntatem tuam Domino , caftificas n » te ipfum. n Epiff. Soan. Tr. 4. n. 7. í T , Cum alter in voluntate pudica ft a bilis per- feveret. Civ. D. l. 12. 6c..6; í (hrih » » Quid aliud apparet , nifi unum voluiffe " ) f alterüm noluiffe à caftitate deficere ? venum , Hujus porro male voluntatis caufa . effi- ) N » ciens, fi-.queratur , nihil invenitur. . Quid eqti d 2 eft enim, quod facit voluntatem malam, cum U Qteld » ipfa faciat opus malum? . ) $ jj , Eoque füntiftiab illorunSocietate difcre- fv » ti, quod hi-in eadem voluntate bona manfe- n n » runt, illi ob ea deficiendo mutati funt, mala g, Ti » fcilicet voluntate ,, hoc ipfo, quod à bona de- "95/7 2 fecerunt, à qua non defeciffent, fi utique no- " Quo » luiffent. lib.12. c.9. - ! ' , Sed quia noluit permanere, profe&tb ejus fb ii !l culpa eft; cujus meritum fuiffet, fi permane- re voluiffet; ficut fecerunt Angeli Sancti, qui fa. : m » cadentibus aliis per liberum arbitrium, per d El » idem liberum arbitrium » Corr. ég gr. c. t T. Qetetunt ipfi. De lm ubi voluntati entt , Hanc. dicimus- poteftatem , » adjacet facultas faciendi , unde hoc quisque r l j » in poteftate habere dicitur , quod fi vult, fa- de | ) cit, fi non vult, non facit. de Spir. C^ lit. M e[ïe | » [^ I u Voler » .ihi'lv-tam in noftra poteftate, qüäm--ipfa rSþlï g » voluntas eft. de grat. & lib. avb. l. 3. €. 2. i H ;, Habemus in poteftate, ut non faciamus lN P w iniquitatem. n Pf. 48. Serm. 1. n. 6. äl H facillitti: nCum » Qui dedit hom"inibus poteftatem quo i ET PREDESTINATIONE; $21 "n » quod bonum eft, & non faciendi Cs , lum eft. in Pf. 61. n. 23. 5 quod ma- , Non'erat in poteftate tua , ut non naf&e- *bIhS [e. » Teris ex Adam, eft in poteftate tu a, ut credas » in Chriftum. in Pf. 7o. Serm. 1. ni - volui!ïe, .» In poteftate tua eft, quomodo expe&tes Ut eff. » venturum Chriftum. in Pf. 97. n. 9. » Non eft igitur in hominis poteftate , quo NU i, m exitu hanc vitam finiat, fed eft in hominis. D poteftate , quomodo vivat. Serm. 306. c. 9. fe dilrte. , »ive autem iniquitas , five juftitia, nifi ef- à manfe. fet in voluntate , non effet in poteftate, por- f mi » .ro fi in poteftate non effet, nullum pra- o de. » mium, nulla poena jufta effet. —Con. fayjt. k m » 22 0 77 » uod in poteftate noftra ab ipfo Deo effe fod e ofitum, docet Scriptura, cum dicit: dedit eis ». PotefLatem Filios Dei feri, con. Adim. c. 5. |perma N , Ettu, qui noluifti in hac vita corrigere » cortuum, & tead dexteram ; fiüm ». ad finiftram. n Pf. 63. n. 19. preparare &c. eris ip ) , Anima rationalis voluntatis arbitrio vel volmt » confentit juftis, vel non confentit. de Gen. Yc quie 5 ad lito l- 9.-". 25. fb » Quid eft enim credere, nifi confentire ve- Spiï, Hlfï. , rum effe, quod dicitur? Confenfio autem uti- » que volentis eft: ergo fides in poteftate eft. i git/ » de Spir. & lit. c. a1. 06'2' 1 , -Aut diabolum , cui non confentire in po- » teftate noftra effe voluit, f qui nos fecit. n D » Pf 7. n. 19. » Cumlibero arbitrio me creavit Deus : fi k5 . /Pec, 5 ) DE GRATI A; J $22 h! » peccavi, ego peccavi , ego perfuadenti con- , fenfi. in Pf. 31. n. 16. ;! o ft Xon , Et illud meum e 3 , & quod ei non COD- 1 , fentio , meum eft. Serm. 10. n. 3. i t butumi ) N , Liberum arbitrium naturaliter attri , à creatore apnimee rationali , illa media vis eft, i, V quz vel intendi ad finem , vel inclinare ad q etef ï) 2 infidelitatem poteft. de Spir. & lit. c. 33. jpgoam , Nonfolüm voluntatis arbitrium, quod huc p tum 2 atque illuc liberum fle&itur , atque in eis na- Ü » turalibus bonis eft, quibus & male uti malus ) j » poteft &c. defecc. mer. 1. 2. c. 18. amordti , Nemo habet in póteftate , quid ei veniat (r d » in mentem , íed confentire , vel diffentire ! Ü j «t d » proprie voluntatis eft. de Spir. €9 lit. c. 34. , Satanas autem non cogit invitum: in tua "i t » poteftate eft, confentire , aut non confenti- qdud J » re. i P[.o1-n. 9. Mat » Sic & inunoquoque homihum intuä eft im- * Qnva » perator, in corde fedet. 'Si bonus bona jubet, tioa] » bona fiunt &c. in tuo autem arbitrio Deus duf » effe voluit, cui pares lo cum , Deo, an Dia- pE » bolo: cum paraveris. Qui poffidebit, ipfe " at » imperabit. in P/. 148. n. 2. , In voluntate enim cujusque eft, utrum te« M0 nebrz fit, an lux. n Job. pag. 677. :Pii p , Sed quia in hac area pro voluntate quis- üuefe que vel palea, vel frumentu?n eft. de ver. Rel. n ' ho » )i, YO. i W - hts , Habet unusquisque in voluntate , aut eli- ? gere, que bona funt, & effe arbor bona; D Etï aut eligere, qu& mala- funt, & eíle arbor h » mal: Wi » NO ET pmng.si-m*u*xöNE. 523 ^ , Noluit ihtälh'gere , ut bene äger'et. in Pf. ; n qy »5L,3 I5 À , Non enim di &um eft, non potuit; fed no- » luit &c. claufit oculos à luce prefenti. lttribufum , Nam vis noffe, quam videat malus utrum- lts df l, que, & illud potiüs eligat, hinc fe avertat? du ad ! '53. , ante te eft equitas, ante te eft iniquitas: unam , linguam habes; quo vis, eam vertis; quare ] QUMW éIebus , ergo potius ad iniquitatem , & non ad z&qui- J o as , tatem ? » Si ergo imperatum eft nobis,; ut faciamus [ Yefjat , atborem bonam , aut malam , noftrum eft eli- » gere, quod velimus. con. fort. Dif. 2. Dfentire 63 , Unum me effe fentio utrumque Confide- 2 rantem, alterum eligentem : fed plerumque t t » Cotloni illud libet, hoe decet, quorum nos in medio » pofiti fluctuamus, .. .De du. anim. n. 19. , Motus autem, quo hucj atque illuc volun- Jtuä d » tas convertitur , nifi effet voluntarius , atque Yom jl » ih noftra pofitus poteftate, neque laüdandus, itrio D » um ad fuperiora, neque culpandus homo ef- P » fet, cum ad. inferiora detorquet quafi quem- jeit, z » dam cardinem voluntatis. de lib. arb. 1. 3.c. 1. , Ut PnaoprosrTio IV. Illa facultas determi- nandife ipfum vel ad bonum , vel ad malum H p inclinare fe poteft ad malum ex fe, fed inclina- d l W re fe ad bonum füpernaturale fe non poteft, nifi ex viribus fuperne gratiz. uU lii rbo , Et peccatum, & re&e fa&um in liBero dii » eft voluntatis arbitrio, quod ita effe omnino » veriiïïmqm eft, fed ut ad re&é faciendum libe- h rum n DEÉE GRATIA, 324 Müï,ut F o Qu fit ) Dei 'grätia liberatur. Retf. l I. c. 2 . & H]]Plem ) QuOü » Voluntas ergo ipfa, nifi Dei gratía libe. 25 retur à Servitute, qua facta eft ferva pecca- ini, d j v » ti, & ut vitia füperet, adjuvetur, re&é, pie- p » que vivi à mortalibus non poteft. Ret(. LE D (/ fl , 2 j .,, Verum eft enim omnino, omnes hömines » hoc poffe fi velint , fed preparatur voluntas DX M 5 à Domino, & tantum augetur munere charita- 2» tis, ut poffint. Retr. l. 1. c. 10. f lr u , In poteftate quippe hominis eft, mutare Trn in melius voluntatem. . Sed ea poteftas nulla » Sem [ajirt eft, nifi à Deo detur, de quo dictum eft: dedit Cum enim hoc fit » eis poteflatem filios Dei fieri. A0P0$ » in poteftate, quod cum volumus, facimus, ni- | i üm r » hil tam in poteftate , quam ipfa voluntas eft; t ad » fed preparatur voluntas à Domino. /. r. u » t. 22. * & i , Peccato Adz arbitrium liberum de homi- num natura periiffe non dicimus , fed ad pec- candum valere in hominibus fubditis diabolo ; d » " pe D] ad bene autem, pieque vivendum non valere, | Yi » nifi ipfa voluntas hominis Dei gratia fuerit tdpol » liberata, & ad omne bonum a&ionis, fermo- hr n » nis, cogitationis adjuta. ad Bonif.l. 2. c. 5. atb | " Proinde arbitrium voluntatis humane ne- r » quaquam deftruimus, quando Dei gratiam , pl 2 qua ipfum adjuvatur arbitrium ,. non fuperbia ; ited negamus ingrata, fed grata potius pietate * predicamus. Noftrum enim eft velle, fed l Tm&, 4] » Sa- voluntas ipfa & adjuvatur*, ut Surgat , & i »E'l.' PRJEDESTINATIONE. $25 Rm. 2: I. ,natur, ut valeat, & dilatätuf'-, ut capiät 3 t hbe. » & impletur , uthabeat. De bon. viduit. c. 17. , Quocirca quoniam quod à Deo nos aver- "1 Deto. M pie , timus, noftrum eft, & h&c eft voluntas mala; It [ " » Quod veró ad Deum nos convertimus, nifi I, ipfo excitante, atque adjuvante non poffu- 2» Vi mus, & hec eft voluntas bona; quid habe- Inus ltb » 2- n. 310 uod non accepimus ? .De pecc. mer. 1. 'e Qu » Quoniam liberum arbitrium ad malum fuf- » ficit, ad bonum autem parum eft, nifi adjuve- fare » tur ab omnipotenti bono. de corr. & gr.n. 31. a5 nulla » Parum eft noftrze voluntatis arbitrium, ni- f d p fi adjuvetur gratia. de perf. jufl. n. 21. |oc 6t PRoPosiTio V. Illa facultas determinari- imis t L] untas « ! di fe ipfum non obftante concupifcentia, à qua 3. 11 incitatur ad malum , poteft fe determinare ad bonum & non obftan&e giatia à qua trahitur ad dehon bonum, poteft fe determinare ad malum.- dalpe diabo » Quando dicit homo, non poffüm facere, n vildt » QUod precipitur, quoniam concupifcentia t f » fea vincor, non habet excufationem, cui di- » Cit Apoftolus: noli vinci &c. & utique cui j hr 2 [I j' » dicitur: noli vinci, arbitrium voluntatis ejus » fine dubio convenitur, velle enim , & nolle fang » Proprie voluntatis eft. de gr. & lib. arb. m. S. r » Leneat arcem Imperator interior, quia fub » majore Imperatore adjuvandus adfiftit ; fra- i ;] » Det iram, coerceat concupifcentiam. in Jfoan. g j ,, Faä-4l. n- II. [ &53 » Verum eft enim omnino ; omnes homines I ! »hoc j DEGRATIA,: 526 Y , hoc poffe fi velint, fed preparatur voluntas à 2 Domino. ARetr. l. I. c. Io. r ) , Nam eft mifericordia Dei etiam ipfam pra- q » veniens voluntatem, quz fi non effet, non pra- ht j » pararetur voluntas à Domino. ; p :7 Non bené intelligendo falluntur, ut exifti- ) N hoc eft, bonum inchoare, iàt ment cor preeparare fine adjutorio gratize Dei ad hominem E n l Vperti.- [ 2 nere. ad Bonif. l. 2.. c. 9. D , Prov.8. 35. Et bauriet Salutem à Domino. m dl , Aug. & preparatur voluntas à Domino. ». Nec omnes, qui vocati fünt, venire vo- bt ! W , luerunt &c. ut venirent vocati, erat in libera » voluntate. de Queft. 83. Qu. 68. n. 5. slit 1b VATA , Cum bona opera in nullo effe poflint, nifi [ acceperit gratiam. Eft autem gratia, ut VOca- ,,(;Multi 0 tio peccatori prerogetur, cum ejus meritanul- 15 edi .lanifi ad damnationem precefferint. Quod fi 109 D vocatus vocantem fecutus fuerit , quod eftjam V.5 » in libero arbitrio, merebitur & Spiritum San- Minby ! m &um, per quein bona poffit operari ::in quo d nihilominus eft in libero d » permanens, quo ,]Ufütiam ,» arbitrio merebitur etiam vitam cternam. Exp. l I ] » quar. prop. n. 6o. Y 1 i def , Ut velimus , & fuum effe voluit, & no- ï " 1 m , ftrum, füuum vocando , noftrum fequendo. ad ] j 1 S » vimpl. l. 1. n. 10. j - » Vult autem Deus omnes ho/mines' Salvos ltne : ïï j » fieri , & in agnitionem veritatis venire 5 non ! i » fic tamen,. ut e is adimat liberum arbitrium, W 4 5 ] , quo vel bene , vel male utentes juftiflime ju- Y ,,,Vdicentur.- de Spir. €9' lit. c. 33. » V0- !: 13 .oc em ET PRJEDESTINATIONE. 527 RT * Vocat te Deus, & jubet, ut facias, fed iþ.fe lLipfm t » dat vires, ut quod jubet, impleri poffit. Serm. ; 2 32. ft. 19. bt 5 Poterit adjuta divinitus voluntate eligere .tUI', nf ? alteram vitam &c. Ep. 140. n. 3 » Sibi nocet, quisquis refift Ils . 66. n. 6. Y iþ voluntati Dei-. Iinon N de Qu.. 83. » *i non repellat refiftendo » in. Pf. 109. n. 2. : qþæren'tem fe ! d g, g antum tu curari N L » te fine; rïianus ejus rie T0 » repellas &c. odit enim repellentem manus fuas, Venira v » in Pf. 102. n. 5. * t Liben , Et ad hoc fe intell igant hab ere1 qü&ntum )u » poffunt liberum arbitrium, non ut fuperba » VROA "n voluntate refpuant. adjutorium.. £p. I5 i Yg » * Multi omnino averfi dura cervice obfi- ymentan . Quoil » ftentes adverfus difciplinam Patris , & ipfam omnino Dei paternitatem recufantes & PA T » Pf. 88. Serm. 2 m. 24. ititum Y ii t ! J » Contra Salutem veftram refiftentes Filio Dei, &c. adv. 9fudeos n. 12. t n at & » Juftitiam refpuentes ab eo deferi merüe— » runt.- » Qui de fe prefümmentes, i, & gratiam repelle- quad ant. de gr. C lib. arb. n. 24. » Etiam Spiritui San&o quanta potuerunt ing infeftatione reftiterint, &c. Exp. incb. ep. Rhu. h. 29. 2 a » Et poft hec lapfi Spiritui Sancto reftite- : arbjïüüm. » runt. ; (ilit » Hoceft » ! 23. , negratie D-ei, pacique reü&grenf. J f » Dlas- J DE GRATIA, 528 n ( , Blasphemia illa , qua fit , ut corde impo- nitenti huic tanto Dei dono usque in finem M ad I]Jhll ! » Ya » vite iftius refiftatur, nonremittetur. Serm.1r. n. 37. F ie gfïlt » Wt , 9i autem tacita, & occulta offenfio e*fc á jl um J 2 Dei medicina opitulari poteft: at f refiluerit, & curari recufaverit &c. de cateb. rud. c. 11. : AImUs » ) » A quo &c. Deus mifericors volens homi- ) VU qui Y nes liberàre, fi fibi ipfi non fint inimici, & non » refiftant mifericordie creatoris fui, mifit Uni- Y 1 j ? eitrhil, genitum filium fuum. c. 26.n. 52. 5 ll » Non eft ergo indignum, u t Deus dicat, ite l)// f inignem eternum , eis, qui ejus mifericor- At i » » diam per liberum arbitrium refpuerunt. a(f, Terun » cum fel. 1. 9. c.:8. imm d , Non fanabit San&um ad imaginem fuam, hi » qui fecit.coelum, & terram ?. Sanabit te, opus PC Sanat omnino ille quem- » eft, ut Sanari velis. Dumur » libet languidum, fed non fanat invitum. Quid p » autem pro te beatius, quam ut tanquam in dmoim manu tua voluntatem , fic habeas in volunta- i, d » te fanitate tuam ?. ita legendum. n P/al. 102. N n. 6 , Inomnibus mifericordia ejus pravenitnos ; li, nj ; confentire autem vocationi Dei, vel diffenti- re, ficut dixi, proprie voluntatis eft. de Spir. l Wi jq z afblthw ? €&9. lit. c. 34. ! , Anime mec, quz &c. curari recufabat re- g ls , fiftens manibus tuis, qui medicamenta fidei , confecifti &c.. Conf. 1. 6. 0. 4 hematlza PRorosrTrio VI. Gratia divi na eft necef- BDEO faria ad omne opus bonum , conducibile ad falu- Edlder Ti b i eü tem aternam. » Non N ET PR;JEDE'SATINATIONE. 529 )rde«jmpæ. i .,,- Nonait: fine me parum n fl poteftis facere, ; fed nihil. Serm, 157. c. 19. l Serm'Ho , Neque liberum arbitrium fic defendatis, ut f ejf » à Dei gratia feparetis, tanqu am fine illa, vel Mf ] » COgitare aliquid, vel agere fecundum Deum ll , ulla ratione poffimus T 2 , quod omnino)novx?x pot- lrl » fümus. Epifl. o14. m. , Utin fide fana üicï, M(m i ; & Catholica perfeverent, Aült . » que neque liberu m arbitrium negat , five in , Vitam malam, five in bonam, n eque tamen » ei:tribuit, ut fine p gratia Dei valeat aliquid. Qifericor. » Epift. 215. n. 4. : » 9ine qua nullum Ut di prorfus five cogitando, fi- » V€ volendo, & amando , five agendo faciant » bonum. de corr. é$ gr. c.2. m fu. 3 z Ab ipfo , quid lLt u quid boni eft, donatur. in » goan. tr. a&t. 85. n. 3. ylle qua. » »ine qua boni t Q aliquid facere non poteft, anquni' - » de gr. Cbr. (. I0. » Nemo implet legem,n 5 ifi per gratiam Spiri- jn voliti » tusSanGti. Serm. 8. n. 13 ] Pfal. [ » Hec decem przecepta nemo implet viri- r - »Venitnt » DUs füis, nifi adjuvante g .' x df » f 4. üa Dei. Serm. 249f 5 » Illud, quod dicunt fü fi " ä'cläre,ï hpniini libe- » rum arbitrium ad Dominica precepta implen- 2 :da, etiamfi Dei gratia , ufb ) ) & Spiritus Sané&ti do- i . ho ad opera bona non adjuvetur,,. omnino a- ? nathematizandum eft. Epifr. I37.164.9, : ] eü ) -» Deo gratias egit Apoftolus pro. his , qui ylet u w» ) crediderunt, non utique quoniam eis annun- -tiatum eft Evangelium, fed quoniam credide- ! N P.Amort Tra&. de Deo. d runt j $39 DE GRATIA, V c» L , Trunt &c. Donum enim ejus eft etiam inci- , piens fides. de pred, SS. n. 39. j d , Illud etiam ini tium fidei hominum donum , ) 1b ' , Dei effe nos admonet, &c, ". 40. Phil. I. 29. Augi oftendit Dei donum &c. nec , Utrumque jgit ait ut plenius, & perfe&ius credatis in eum,- inmitus ao fed ut credatis &c. m. 4. 2. Cor. III. 5. Nl aj 2 uia voluntas, ut ad vera credenda mo- ieinopat veatür, non fibi fufficit, nifi &c. Epifl. 186. 2) a polm » ". 8. um d , Ac per hoc, & defiderare auxilium gratiee s. Deloc » - jnitium gratie eft. de corr. &' gr. . 2. htl l llj Y , Nam quis idoneus eft velle & poffe , at Cad j fi ï infpirando adjuvet, ut poffimus, qui vocando anDusj 2 preftitit, ut veli mus? Serm. 193. ". 2.- » uis enim eum invocavi t, nifi quem ipfe Md , prior vocavit ? in Pf. 114.n. 5. ii ni olun- RUO v , Oportet fine dubitatione fatearis, v Ut enir , tates hominum Dei gratia przeveniri. Epift. » 217. fi. 30. fom j L nis Völuntatem bonam,ä & prz- Atl Y » ui homi , parat adjuvandam, & adjuvat Præparatam. I m f , BEncbir, c. 32. » Quianeque ve Ile poffumus, nifi vocemus, ïnon u f & cum poft vocationem voluerimus, non fuf- » 4 ficit voluntas no ftra, & curfus nofter , nifi ls , Deus & vires currentibus praebeat, & perdu- RI g at,quo vocat. Retr.[. 1. c. 23. YR , Si enim nos ipfe non adjuvat, non dico ha [ i , Vincere, fed nec pugnarepoterimus. Serm. "d ,,Xlsö. no [] MTM ed non fufficit, ut velis, adjuvandüs es, i » 9 * "E ET PRJDESTINATIONE, - 53:1 DN » Ut plena velis, & impleas, 5 164 . I9. quod velis. .S"erm, It donys ^» Si defuerit, nihil boni agere poteris, Serm 7 . L ,1574 D5-I3. 1l n , Nonquia hoc fine volun tate noftra agitur, lt » fed quia voluntas non imple t, quod agit, nifi | . ) :m t » divinitus adjuvetur. de perf. Jufi. c. 19. GN » Nifi adjuvet, nihil pietatis, atque juttitie, Til » five in opere, five etiam in ipfa voluntate ha. , bere poflimus. Epifl. 186. n. 3. :'um Qriie » Cum dixiffet : fortitudinem meam ad te cufto- » diam , ne hoc ipfo, quia cuftodit, fuis viribus gffe, il , arrogaret, tanquam ei veniffet in mentem &c, Noudo , adjunxit caufam unde fiat idoneus c i, u&odire 2 » Quoniam Deus fufceptor meus eft.. m. s. quapt » Ipfe tibi det gratiam, ut in te ipfo facias, » quod vis, nifi enim i pfo adjuvante , nec in te ri$, VOl » facis, quod vis. m. 12. j B » Sicut enim oculus &c. Sic & homo etiam » perfectifime juftificatus, nifi zeterna luce jufti- 9, 60 » ti divinitus adjuvetur ,. reé&té non poteft vi- epantu » Vere. de nat. & gr. c. 26. » Damnata fententia, qua dicunt gratiam | VOCtD » Dei non ad fingulos a&us dari. E ift. 217. , m ;I » fl. 4. ofier, , Afferimus ergo, donum Dei effe perfeve- UE » rantiam, qua usque in finem » Chrifto. de den. perf. n. 1. perfefez'atUr in d » Nam fi dixerimus , iftam perfeverantiam )» J n tam laudabilem , tamque felicem, fic effe ho- 2 minis, ut ei non fit ex Deo, illud primitus eva- j - P) Vandllsf j cuamus, quod ait Dominus Petro: £go rogavi 2 ! pro PA j pE GRATIA, $32 , pfc'fvem gt jf - pro te , nä deficiat. fides tua, Pbil. L. 6. de corr. & IOo. 40.1 » gr.n. i ! I d petimus, & rogamus, ut qui in baptifmo Xnf Gan&tificati fumus, in eo, quod effe cepimus, » Qrto Q erfeveremus:. de bon. perf. n. 3. . a finem perf' eve- , Reftat in his bonis usque in l um «« » rantia, que fruftra quotidié à Domino pofci- L » tur, fi non eam Dominus per gratiam fuam in ) $ul 2 illo ,. cujus orationes exaudit, operatur. j mi » h. 41. "E w [ , Cüum con &,et, alia Deum danda etiam non ficut initium fidei, alia non nifi o- Dirim, orantibus, domo d rantibus prepara ffe, ficut usque in.fmem per- : mb » feverantiam. 7". 39. ' du Paoposrrro VIL Prima, & preveniens N QO. Aet ratia eft prorfus gratuita, & conceditur per m lt dum meri doni absque intuitu ullius meriti,. & m g operatur fola in homine. a "Paoprosrrro VIIIL Quando homo per ,bl ,l confenfum obedit excitanti primzee gratiz, Deus confert fecunda i gratiam , cum qua fimul coo- i Áttamen etiam ifta fecunda Ui x perat ur homo. ratia e ft gratuita, quia a&io humana, per quam IG | 1 ld obtinetur, eft fm&us primz gratis. b3 V que urget modis TIctt , Inftat inimicus gratie , at omnibus, ut credatur fecundum merita noftra E[lpfï | il Q , dari, ut fic gratiayljam non fit gratia. JDe ben. « perf. n. 407 ll : d » D) uare gratia ? quia gratisxdatur? quia me- fferunt , fed Beneficia Dei ] ll , rita tug non prace te ET PREDESTINATIONE. 523 Ó d tj ,teprevenerunt, Illi ergó gloria, qui nos li- » berat; oi P lLb mnes enim peccaverunt, 9^ egent gloria Dei. "Gs » Namnifi gratis data effet, gratia non effet: » porro autem fi propterea gratia eft &c. Nam Tptrfevo, » li aliqua bona opera tua precefferuut , pre- AOnpfr , ium accepifii, non gratis, &c. in Pf. 7o. Il m 2) n. «; I X OR » 9ed quia opera ex gratia, non ex operibus » Bratia. Epif?. 186. n. 4. 1 efam m » ANam fiquerere voluerit, antegratiam quid VOW » meruerit, ut acciperet eam , mala füa poterit Tnem per » homo invenire, non bona, etiamfi unius diei vitam habentem » ; fuper terram gratia Salvatoris r » invenerit. x». 6. OreVenit ; Non fic & nunc, quando non folum bonis, Iurper m 2 fed etiam multis malis operibus precedentibus j r » mifericordia ejus prevenit hominem &c. de » Corr. Cj gr, n. A1. » Item ne quisquam , etfi non de operibus, 0 hom de ipfo glorietur libero arbitrio voluntatis , ritia) tanquam ab ipfo incipiat meritum &c. Encb. a ümilt » $, 945 * jta fecu:' » Poft ruinam , quainuno cecidimusxomnes, » i g neminem nifi gratia Dei liberari, eamque non fecundum merita accipientium , tamquam de- » El bitum reddi, fed tamquam veram gratiam nul- urget Jl » lis meritis preecedentibus. de bon. perf. n. 66. pertu) » Etipfa bonaoperanoftra illi tribuenda funt, j » Qui vocat, qui precipit, qui viam veritatis » Oftendit, qui ut velimus, invitat, & vires im- li 1 Ü » plendi ea, quz imp a ) » €on. Man. l. 1. c. 22. erat, fubminiftrat. de Gen. L13 ; A. g jj 534 DE GRATIA, A -. Alterum folus facit. ad Bonif. l. 2. n. 20. 3 » Solus preftat, id eft, poffe bene ager P e. ac?. EEH« TA y Jimplic: 1-—1.-m. 10. "7/88 tur incipiens &c; , Ipfe ut velimus, opera M üp , Ut ergo velimus, fine nobis þop eratur. de grï, » €9 lib. arb. n. 33. us » Preceditenimbo na voluntas hominis mul- Utrumque grauæ J , tà Dei dona, fed hon omnia &c. t ollit » legitur in fan&tis eloquiis. —.Et mifericordia ejus » preveniet me, & mifericordia ejus fubféquetur me. l ettaf I » Nolentem prevenit, ut velit, volentem fub- PUL » fequitur, ne fruftra velit. —Encb. c. 32... t110 r u , Ubi quidem operamur & nos , fed illo o- N qu , perante cooperamur, quia mifericordia ejus T Prevenit autem, ut fanemur, Vg » prevenit nos. türinitUs » quin & fubfequitur, ut etiam fanati vegetemur &c. Utrumque enim fcriptum eft, Mifericor- honeu Jom QU ? dia &c. de mat. 9 gr. n. 35. . , Et quis &c. nifi ille, qui preparat volLlhta- )! 24- n etif tem, & cooperando perficit, quod operando » incipit? quoniam ipfe ut velimus operaturin- m co0 nj » cipiens, qui volentibus cooperatur perficiens 2 &c,. Ut ergo velimus, fine nobis operatur; fiilenim N cum autem volumus, & fic volumus , ut facia- (f NI 2 2 mus nobiscum cooperatur. de gr. C9 lib. arb. d ahqmd n. 33"/ , Aliter enim Deus p reftat, ut velimus, ali- Wt t ter, quod vol uerimus. Ut velimus enim , & o 5 (üum voluit e ffe, & noftrum &c. Quod qu- imofr , tem voluerimus , folus preftat, id eft, poffe IO. , beneagere. ad Simplic. l. 1. m. h à , Nec gratia Dei fola, nec i j u :pfe folus. de gr. i.e'rm n | tg" lz'b: &rb. n. '12. H ET PRÉDÉSTINATIONE. $35 !'25 72.20 T. i . , Et Dei donum Neiïi; & liberum arbitrium. ',,7iiïiï'e &I'Divini amoris, & p f tis. in Pf. 118. Serm. 23. proprie voluntga ! 'HIUF. dg gr' , Nafci per Chriftum volun tatis eft, & grä—a » tig. in Xoan. Tra&t. 3. n. 12. m , Cumadjuvare nos vult Deus, nec ingratus Q lJe eftgrati (necparcus, necquidgiam ejusmodi) Ptl 2 nec tollit liberum arbitrium, qui enim adjuva- Wt w » tur, etiam per fe ipfum aliquid agit. in Df. 78. enten i » 1. I2. n fddi ll 0 45 91 HOn eH'eS operator , ille non effet coo- 2 perator. Serm. 156. n. 1r. OY s » Non quia hoc fine voluntate noftra agi- nemr, » tur, fed quia voluntas non implet, quod agit, Vetétemm » nifi divinitus adjuvetur. de perf. jufl. n. 40. , Niferiy , Ergoneut perveniamus ad adjutorium Dei, ?) ad Deum curritur fin l e adjutorio Dei ? de gr. tat volm Cbr. n. 24. » Non enim adjutor eft ille doyuu , fi nihil agatis, optritt » nonenim cooperator eft ille, r perficien i » ni. Serm. 156. n. 13. .f1 nihil operami- ; opetz » Si enim &c. Rurfus fi tu ipfe tua volunta- l, t face; tenihilageres, non vocaretur adjutor, adjutof » enim.aliquid agentem adjuvat. g in. .Pf. 143. ,, 7". 6. ve fnt » Nec adjuvari poteft, nifi qui etiatn aliquid a; Js jl b ) fponte conatur. . de pec. mer. l. 9. c. 5. T ; » Agnofce, quid pofcas, agnofce, quid con- » fitearis, quando dicis: adjutor meus efto, ne d. » derelinquas me. Adjutorem utique invocas s 4 » Deum : nemo adjuvatur, fi ab illo nihil aga- : » QUr. Serm. 156. &. 21. ) Er L14 591 536 DE GRATIA. : , g ?WPOSI T » Si ergo Deus eft, qui operatur in nobis , ,üecefïaria : » quare dictum eft, veftram ipforum falutem. apui : p operamini ?. quia fic in nobis operatur , ut & jeat » nos operemur. Adjutor meus efto, defignat,. » & fe operatorem, quiinvocat adjutorem. Serm. A TPOSIT » 15 03 , Ai , Hominis autem bonüm proþofïfum adju- , Àlizat » vat quidem fübfequens gratia, fed nec ipfum ; ibund » iye, &t ". 22, effet, nifi precederet gratia. — ad Bonif. . 2. : I Limo db qjd Det ». Gratiam dieunt adjuvare uniuscujusque » bonum propofitum.. .Hoc fine fcrupulo acci- tma2do, cvires peretur Catholicé di&um, fi non in bono pro- » pofito meritum ponerent, cui merces fecun-. Teimmed totoland » dum debitum, non fecundum gratiam reddere- » tur, fed intelligerent, & confiterentur, etiam immem d » ipfum bonura propofitum, quod confequens mdentia : 2 adjuvat gratia, non effe potuiffe in homine, fi tiüne d » non praecederet gratia, /. 4. ". 13. ïüu; prata A » Cum ergo fides impetrat juftificationem, M ficut unicuique Deus partitus eft etiam ipfius » ménfuram fidei; non gratiam Dei aliquid praz- QUibüSdam! AUm ii » cedit humani , fed ipfa gratia meretur augeri, » ut aucta mereatur perfici , comitante non du- dl » cente , pedifequa non previa voluntate. QW Omn 2 ". IO. "Ulimeny ..* Ab hoc verbo facile tranfirem, nifi me li- "od "ls ln » ber ille, cui refpondi , ubi omnino nullam di- » Cit Dei gratiam , nifi naturam noftram cum li- » bero arbitrio, de ipfius Pelagii fenfu folicitum fiune;e d " Paoro- " r?dQeret. de geft. Pel. n. 41. *Quod t Qd . ET PRJZDESTINATIONE. 532 i TU (« Pnaorosrrpo IX. G Gratia ad-falutem abfo- luté neceffaria concedit ur ómnibu m ( Y $, -quamvis cum ea gratia aliqui obtineant l €f1gna non obtineant falutem, » alii fug culpa T d PRoPosrrTrO X. Dantur diverfà gratiarum Áhm genera. . Aliquie gratig funt generales, & ordi- d 1 li nari&. Alie autem funt ext * raordinarie, parti- culares, abundantes, magn &, plenz, !l congrus, perfettive, Sele&tw, fortes, fortiffims, poten- tes &c. imó etiam inter grat ias Dei numeran- SCUjUSQQ lo acti- dum, quód Deus temperet poteftatem doemo- nis in tentando , ne ejus te ntationes excedant QO pro- s fenune moraliter vires hominis, & quod Deus five.me- diaté, five immediaté immittat bonam cogitatio- Vteddere , tD nem ad poftulandum auxilium gratie divinz ; & quod hominem donet lumine rationis, quod in tonfequa hac providentia à Deo confertur, & conferva- 1 honiy, tur in ordine ad finem füpernaturalem. Hoc tri- plex genus gratic falvat omnes difficultates in hac materia . fetinna ethm il licuid u » Quibusdam gratia eft utilis ad poenitendum, r duf » quibusdam inutilis ob refiftentiam &c. quaft. » 24. in. Exod. o Don | volum » Quod omnes homines poffunt, fi velint, » Don exifüment novi heretici Pelagiani fecun- , dum eos effe di&um. Verum eft enim omni- ) fif » 10, omnes homines hocpoffe velint, fed prz- pui? » Paratur voluntas à Domino, & tantum auge- ram u » trmunere charitatis, ut poffint. Retr. l. 1. f ol ,) Ca IO. » Quod acceptaper baptismum gratia omnes PROPO ) » ba- ! XETP] 1 538 —4.5E GR'AT"I A, fcit zad falutem-p'e*rtinent,?pgügnt, h , baptizati &c. qu n ^ D) ; & debeant, fi &c. voluerint adimplere. $ym. J gv ific. L. fub. fin. 5 Aura uod.non ita intelligendum eft , quafi tan« Yon pel' T , tummodo tales adju vet, cümadjuvetetiam non Retr. l. 1. 0. 13. pose , tales, ut fint tales. d di&um eft : Mi- » In omnibus implet, quo .'Eäh &0, Q in Pf. 58. Serm. 2. s Jéricordia ejus. prarveniet fs n. YT. " «n dela ] , Fons communis eft. Serm. 317-f.. 4. 3* uis enim Catholicus dicat, quod nos di- 'atia (i m adjutorium "Iu T » cere jactitant, Spiritum Sanétu ä virtutis in veteri teüamentov non fuiíffe ? ad iqueim :: g 1 ifibic: » Bonif. 1. 3. n. 6. & hic adjuvat , $7) , Imo veroó & hic fovet , b) | f il . & hic. neceffaria fubminifcrat. in Pfal».,ggw. » n. 27. :z:& duxil , N usquam tibi deeft, tu illi noli deeffe , tu Tf6S Ut tibi noli deeffe. Incipit enim tibi dicere Deus: » : ibit AtC , tü non potes ? quare ille poteft ? quare alter ? , potuit? in Pf. 119. n. S. ifb eh- magnisque largitur. Epift. a m » Quam pufillis, s t91. . 1. us per Chriftum datur pu j] T0 epifl. 190. n. 3. . jïllis , 0[1 , & magnis. datur pufillis, & , Inimici gratie Dei , que lm e , magnis. ad Bonif.l. 1. n. 2. 1] Q boni fimus, ac- , Pertinet ergo ad nos; ut At vell , cipere, & habere, quod dat, qui de fuo bonus M 193.8. I3. [ » eft. Epif?. Qten » uia & ip fas vires, quantas hic habere nos b qto » competit, ipfe fubminiftrat certant ibus, quem H , togamus. Op. imp. L. 6. c. 15.. dtim homini- oü(cn, Ic , Conqueritur egim Deus fipe de ? us ET PRJEDESTINATIÓONE. sl 539 C lr , bus, ficut per innumerabiles apparet Scri- Jfe Syn » pturarum locos, quod nolint credere s , FeCté Vivere. de div. quaft. l. 1. qu. 3. m. 1 5 tsq 1 Vf ts » NOD permifit ullum m fet UR * ortalium excufare fe Sl j &&m Pf 1B-n. * » Opus eft, ut habeas, unde Vid,ea'ä, qüod ti- tl M. J a , bi nunquam recedit, opus eft, ut non rece- » das ab eo, qui nunquam recedit ; opus eft, ut , tu non deferas , 7' n' 4- & non deferis. n Jfoan. tratt. ,7 2. 71' 80 100 005 d , Gratia quippe adjuvat, Vfütorin ut legis (iuisque fit ülfe? al , fa&tor. de gr. & lib. arb. m. 94. » Neque imperaret hoc Deus, ut faceremus, » i impoffibile judicaret, ut hoc ab homine fie- At 1 » teCec r Pr s6 -u Lj g , Adeft ille, qui prebuit exemplum, ut pra » beat & auxilium. . Jubet, ut facias, fed ipfe dedfe, t » dat vires, ut quod jubet, implere poflis. Serm. jcereDur quite di » 32. C. 9. » Dubitare non poffüm, nec Deum aliquid » impoflibile homini precepiffe, nec Deo ad o- i. D : J 1 » pitulandum, & adjuvandum , quo fiat, quod p » Jubet, impoffibile aliquid effe. de pecc. mer. ,) I2.n pii; .5 Aurum etfi volueris, forté non habebis, » Deum cum volueris, habebis, quia & an- fmis » tequam velles, venit ad te &c.. n Pf 32. Seru. 5 (o bt » 3. 1. 16. f » Utautem non cadat paries, Dominus fu- hu » fcipiet; quoniam qui dat poteftatem tentatori, u d » ipfe tentato praebet mifericordiam: ad men- » iuram enim permittitur tentare Diabolus. . in " homäï » Pf 67.m. 10. 3 NI' jJ 540 GDEGGRATEA, Qp d , Nihil tentatiohis accedet ultra vires duas. J j . fl ,in Pf-94.n. 9. - j m gll » Übique pre fens eft omhnibus &c*.l ubique gj d reíto eft. Serm. 4. c. 6. ! !,p « Q TO . O Medicinam omnibus confulemtem &c. J ic li , quis fibi effe claufum regnu m q"coelo;'umv putet. : «t non » de Z4gon. Cbr. c. 1. f12, Q » Qui curavit facere te, non curat reficere wïä imaco » te?. in Pf.345. 1. 13. 1?3[13, ut Ji , Non enim fecit, & deferit. im Pal 26, 46- I! MI J J$ Deus autem dare.vult, fed non dat nifi pe- | » tenti, ne det non capienti. in Pfal. 102. teDera n IO,'^ oD » ï , Et petere, & querere; & pulfare ille con- ii ho X » cedit; qui ut hzc faciamus, jubet. ad Simpl. l. » I.qu. 2. 4t5, C0 , Eo ipfo ; quod &rmiffime creditur, Deum ", & dU juftum, & bonum impoffibilia non potuiffe ml precipere, hinc admonemur, & in facilibus, t qu T 2 quid agamus , & in difficilibus quid petamus. ) de nat. €9 gr. 83.- An j , Et ilinc gratias agan t, quod aliquid fine itynef difficultate fecerint &c. Et ubi difficultatem dQ q ) aliquam fentiunt, fideliffimis , & perfeveran- uab] ]lo Wi tiffimis precibus, & mifericordie promptis o- i peribus facilitatem à Domino impetrare perfi- | ftant. n. 82. » of , Nonigitur Deus impoffibilia jubet, fed ju- Wlven , bendo admonet, & facere, quod poflis, & pe- J Q , tere quod non poffis. ". 5o. QUMT , Conetur ergo anima &c. & dum conatur , L3) g» pofcat auxilium. c. 1 5 m " ,NOn ET PRZEDESTINATIONE. 541 iif , Non enim confidendum eft de noftris vi- » ribus, fed oratio à d ) &C. Ubiqw J 'ungendg conatibus. de » Conjug. adult. l. 9. n. 13. fülentes l » Qui ergo fecit, antequam rogareturidäfe- » ret, cum rogatur? in Pf. 26. c. . e Otum.putet, , Nec aliquam ob caufam Scriptura comme- M m » morat non effe gravia divina precepta , nifi » ut anima, quz illa gravia fentit, intelligat, fe » h Dj nondum accepiffe vires &c. & oret gemitu vo- » luntatis, ut im quft. n. 21. petret dongm facilitatis. d? perf. üat nj » Quibus etiam in ipfa ignorantia, & diffi- il 1ot, » cultate liberam voluntatem petendi, queren- 2 di, & conandi non abftulit. t lo de lib. arb. 1. 3. » n. 58. ü Simpl. l » Ad hoc enim valet, quod fcriptam k(lefc, fi » volueris, confervabis mandata, ut homo, qui itir, Dut » voluerit, & non potuerit, nondum fe plene n p » i f velle cognofcat, & oret, ut habeat tantam vo- luntatem, quanta füfficit ad implenda mandata; jd peim de gr. &j lib. arb. n. 31. » Non jubet Deus , quod fciret non poffe |digitf » ab homine fieri, quis hoc nefciat, fed ideo ju- Qifci | | » bet aliqua, que non poffumus, ut noverimus, n quid ab illo. petere debeamus, ipfa eft enim | prompt ? Ef l ä f fides, quz orando impetrat, quod lex imperat. z yetrit) no 32- . , Hsc eft fidei fanitas, quz nos facit quzre- 'ubg[, fed; re, ut inveniamus, petere, ut accipiamus, pul- POHB, &Pl are, ut aperiatur nobis. Contra iftam qui j difputat , contra fe ipfum claudit oftium mife- : n L ricordie Dei. depc-f. juft. c. 19. N » Nec tamen c:gm'ea gravia fentit; defpef ! » fan- p 342 DE GRATIA, , do frangetur, fed ad querendum, petendum, 9 No[] POfl » pulfandum cogatur. c. IO. ï)"Hoc qute mortali vita libero , Hoc enim reftat in ifta í futurum' » arbitrio, non ut impleat homo juftitiam cum w'ffant, fl ( » voluerit, fed ut fe fupplici pietate convertat ;nolebdt » ad eum, cujus dono poffit eam implere. de div. h (mili » quejL. 1. x. qu. 1. n. Y4. Ald ] elt - » Jam vero ut per feverent in eo, quod effe lrl erg » ceperunt, etiam pro fe ipfis orent üdelgs. E- d e » pifl. 2317. n. Y4.- asfera, , Adeamus ergo cum fiducia /ad thronum (s nf 2 ratiz, ut mifericordiam confequamur, & gra- 3 0pert )» tiam inveniamus in auxilio opportuno. Hebr. Áite elfe IV. 16. »2 htfici » Ut nemo de fe defperet, qui fuerit ma- inc leet » gnis peccatis involutus, & magnis fceleribus 12 Dlas ) irretitus. Serm. 278. n. 1. thufüm ; Qüidquid enim feceris, queecunque pecca- d id » veris, adhuc in vita es, unde te Deus omni- TU » no, fi fanari nollet, auferret. —Serm. | 351. iutiue » n- 12' "i bl : judicii &c. non- ,.Nondum venit tempus t nl » dum finita eft via, nondum claufus dies &c. non defperetur. Serm. 17. ". 5. ge Qon ] 2 fenfufn. Ea l , Deditillum Deus inreprobum N'ullam el eít czecitas mentis, in eam quisque datus fuerit, » i 4D0n » ab interiore Dei luce fecludit r; fed nondum lo » penitus cum in hac vita eft. m P/al. 6.n. 8 1 , Ecce deferit peccatorem : ergo defperatio »] Bb2 abfic. Non ergo defpéret nix , non de- rb V u , fperet nebula, non defperet chryftallum. 8 L] V titet » Df 147. ". 26. ; Non E *Wegm ET PRJDESTINATIONE. 543 » tl E , Non poterant credere. in , T. $. ïoan. Tiatt, c3 lvj [ » Hoc aütemPropheta prædixit, quia Deuä TU AE t » hoc futurum effe prefcivit; quare autem non » poterant, fi à me quzratur , cito refpondeo , Doler dj » quia nolebant. » In fimilitudine duorum hominu m pofite €0, quid » lint, id eft, jufti, & injufti. Con. 4ddün. c. 26; I fide » Mala ergo arbor fru&us bonos facere non » poteft, fed ex mala fieri bona d türonm , fructus ferat. - poteft, utbonos Qur a » Quia nifi quisque voluntatem mutaVerit, uo, B » bonum Operari non poffet; quod in noftra » poteftate effe pofitum » alio loco docet, ubi » ait : 2dut facite arborem bonam &c. a n m ts r » Hinc licet advertere, etiam ipfis Judeis, » quorum blasphemiam Dominus arguit, non u p » fuiffe claufum corrigendi fe, & penitendi lo- » cum, quód idem Dominus in ea ipfa reprehen- e Deut r d. Y , lione aitillis : aut facite arborem bonam &c. » Quod utique nulla ratione diceretur eis, fipro- ii & d » pter illam blasphemiam jam commutare ani- (it , mum in melius, & recte fa&orum fru&us ge- fs » herare non poflfent. Exp. intb. Ep. Rom. » n- 22- m fenlin » Nullam effe animam, quamvis perverfam; je dats i Ó j » Quz& tamen ullo modo ratiocinari poteft, in od » Cujus confcientia non lo quatur De'UVS. de Serm. Jf » Dom. in Mon. 2. n. 32. 11 O de[ph » ln veritate comperi , quia non eft per- cuig, P » :onarum acceptor Deus, fed in omni gen- hyyü&h1 ' » te, qui timet eum, & o peratur juüitiam , ac- » ?egtus eiï: .ill;. at X 34- 4 jj DE GRATIA, 344. il Ms , 9uper omnes defcenditSermo Dei de ce- u j ) Serm. 4. j , lo &c. irrigat bonos , & malos. fj 22 Vn. 30- ,,, Ànima &c. facultatem habet , ut adjuvan- J COglt 35 te Creatore fe ipfam excolat, & pio ftudio od poffit omnes acquirere , & apere virtutes, j d nte, & ab igno- 25 perquas & à difficultate crucia Non enim an- : J j pit pPl rantia czcante liberetur &c. ratid teomne meritum boni operis parum eft acce- a l 29 piffe naturale judicium &c. Quod fi agere " p 'noluerit, peccati rea jure tenebitur , tanquam fhc & qu& non bene ufà fit ea facultate, quam acce- d 001 pi. Quam quam enim in difficultate, & igno- rantia nata fit, non tamen ad permanendum inqo 9? df 25 in eo, quo nata eft, aliqua neceffitate compri- du f 25 mitur. de lib. arb. 1. 3. n. 56. 2:atiam, ( , Quse füunt munera, quo omnibus abun- '&CI , dant? &c. ui folem fuum oriri facit fuper uis non habet iftam mb ,, bonos, & malos &c. TE 35 mifericordiam Dei , primo.ut fit, ut difcerna- tur à pecoribus, ut rationale fit animal, quod a D 95 Qund $5 poffit Deum intelligere; deinde frui ifta luce, n fen 25 ere, pluvia &c. in Pf. 33. n. 7. uit falvos Heriü M H , Nec utique Deusinjuftenol .j (Jït,u 35 m cum poffent falvi effe, fi vellent. Encb. / N 29 Co' 950 1 dl , Cumapu d. Dominum etiam illi fint inex- 35 cufabiles, quibus lex data non eft, neque au- jmy VE] | 235 dito Evangelio dormierunt, quia per crea- ] Sed lpl 22 turam poterant cognofcere creqtorem. uj A. f 35 Evang. 1. 2. qu. 46. 95 uis enim fcripfit in- cordibus hominum * J t 33 Deus? de qualege Apo- Afj ' naturalem legem nifi T - | ftolus E'i' PRJEDESTINATIONKE. 345 t]u h , ftolus ait: Cum enim gentes, que legem non haZänt, (f Sfrm. | ,, naturaliter, que legis funt , faciunt, conte[Lante con- 25 Jiientia ipforum &c. uapropterífi omnis ani- ï; "t.üdjüvar.w 25 ma rationalis etiam cupiditate czcata, tamen M fj 9? cum cogitat, & ratiocinatur, quidquid in ea RUT 25 ratiocinatione verum eft, noh ei tribuendum ate,&abigno. 35 eft, fed ipfi lumini veritatis , à quo vel te- Uur, 22 AU s. nuiter pro fui capacitate illuftratur, &c. 5 , Gratia ejus illuminationem 5 juftificatio- od ( qn 25 nemque noftram etiam intrinfecus Operatur &c. de pecc..mer. l. 1. c. 9. U? Gu 25 QUam at , Hac enim gratia baptizatos qüoquekpar'. te m 35 vulos fuo inferit corpori &c. Sicut ergo il- fanendum 25 le, in quo omnes vivificantur, preter quod i QT ?? fe ad juftitiam exem 1 plum imitantibus prebuit, P dat etiam fui Spiritus occultiffimam fidelibus nibus d RD 25 gratiam ri fictly 35 is &c. , quam laïtentgm infundit, & parvu- t habetit , Cum benignitate utentibus eo " quod ac- , dl 9? ceperunt, adimplebit, atque cumulabit , quod 25 dedito .D'gä. C/?T?/i. lu Io no I. 3nimad i frui a , Quando autem non agunt, five omnino 25 non faciendo, five non ex charitate faciendo, »5 xlülvode orent, ut quod nondum habe Vnt, gc"cipiant. lo 5 35 de corr. & gr. . 4. » Sedintereft, quibus articulis temporum, l].h üüt I 35 vel celebratione Sacramentorum gratia ple- 22 nior, vel evidentior infundatur. lib. 1.qu. 9. h i j p » 9ed ipfa gratia meretur augeri. Epif/. 186. Y orem » 35 ) 1O0. » Ét tamen quamvis parva, & imperfe&a ; I j 2 nhon deerat &c. de gr. & lib. arb. n. 33. Mm : )5 Et l D.«dmort Tratt. de De'o./ * ji 546 DE GRATIA, t que . , Et quis iftam etfi parväm/ dare öæperat a, ! $2 charitatem, nifi ille, qui preparat volunta- V Va (( ?2 tem ? vocat, Q , , Kantum gratic infunditur, quantum vale- i 130 2 mus haurire. Hier. in Sfovin. l. 1. Mi entiam &d. » , Quibusdam inutilis ob refift ,Dileria 25 non tamen per fe ipfam inutilis eft, fed fe- ,(ia qui 25 ;Llndunl cor malum. ug.in Exod. Quaft. 24. , Dit, uf Bul ; Quamvis multi uno modo vocati fint, ta- 95 men quia non omnes uno modo affe&ti funt, y I illi foli fequuntur vocationem, qui ei capien- at d 25 25 dereperiunturidonei. ad Sümplic L. 1. qu. 2. n fi. 19. dperfca ?5 , Ut haberet in fide liberrimam, fortiffi- i. 25 mam, perfeverantiffimam Voluntatem. de corr. ope 22 & gr. n. 17. - Q quor » Llenjor, e U. 2. » ft evidäntigr. ad Simplic. l. 1. 15, QUi E M ,, Evidentior , & clarior. de Spir. C lit ". 12. ^M i 25 |-Aimys, , Gratia potentiore conver fus. de þræd. SS. ". 40. Aitüt j »9 TC $, EX quo apparet, habere quosdam in ipfo bl ingenio divinum naturaliter munus intelligen- d gre tur ad fidem, fi congrua fuis m ! 95 tie; quo movean B Y :Mïum entibus vel audiant verba, vel ügpa con- 25 ípiciant. de don. perf. . 35. n l Nj 25 An forte illi, qui hoc modo vocati non 29 confentiunt , p offent alio modo vocati ac- Ri dare fidei voluntatem ? illi enim ele- ,, commo tl m, qui j 25. » 0 'qïl.li congruenter vqcaci, illi aute , Con- ET PRE*DESTAIlNATIONE.' 547 t 5æ 1 » Congruebant, neque cohtemperabantur vo- HU ol » Cationi, non electi, quia non fecuti, quamvis ^; VOCati &c. Cujus autem miferetur, fic eum » VOcat, quomodo fcit, eicongruere, ut vocan- ! qIUantum u ] ] » tem non refpuat. ad Simpl. l. 1. qu. 9. n. 13. fldentiam l . Utrumque legitur in Sané&tis eloquiis, & I lii Bu ) » mifericordia ejus preveniet me, & Mifericor- Auf ( | », dia ejus fübfequetur me. Nolentem przve- » hit, ut velit, volentem fü bfgquitur , ne fru- alfeti » ftravelit. , Encbir. c. 3. » Preparat a li d cypia djuvandam,/ & adjuvat präepa- 5» Iatam. ibid. IMM » Utincipiamus, dictum eft , preveniet me, » Ut perficiamus, dictum eft: íu r » 4d Bonif. l. 9. n. 2 x. bfequetur me-. kem, derm »» Cooperando perficit, quod operando in; Oi » Cipit, quoniam ipfe ut velimus, operatur inci- » piens, qui volentibus coo » de gr. &9' lit. arb. m. 33. peratur p ?rüciens. TT » Nifi ipfo excitante, atque adjuvante nom fj » poflumus. JDe pecc. mer, 1. 2. n. 31. » Sicut gratia dividitur in operantem, & co- » Operantem fecundum diverfos effectus ita et- ydam ini usintelli 2) jam in prevenientem, & confequentem. 1.9. - 25 d. 3- art. 3. t re] flgüa u » Utrumque ad Generalem Dei gratiam per- 25 tinere. Retï. lu I- C- 24—. no 20 , Non fic accipiendum eft, ac fi pax ipfa, & y voctit ?5 ) vOCa i reconciliatio non pertineat ad Gratiam gene- j FE ralem, fed quod fpe $ jl n 22 6,25. cialiter nomine gratie &c. í autem; ( ) ] meg Päo-» ! y? 5498 pE GRATIA, ucs f ia ,VVPROPWOWSITIO XI. Prædeffinatio eft Di- V i jj d fpofitio divina circa totam Seriem beneficio- E äwidetur rum fupernaturalum prepa " ratorum, homini à ^ [ber l ! Deok. *: À ä u PaRososrrro XIL D. Auguftinus profi- 1 : uf L 1 j tetur, circa predeftinaüonem fe anteriorum Patrum fequi fententiam, & ex eorum textibus M conftat, illos docuiffe, quod predeftinatio ad , tl glqriam fiat dependenter à meril;is. , 1500l at Pnoprosrrro XIIIL D. Auguftnus ipfe- met in multis textibus declarat, fe admittere , Qu ff pradeftinationem ad gloriam dependentem à D vurqie prgeViüs meritis. P urgue Pnoposrrrio XIV. Räperiuntur tamen j etiam multi textus D. Auguftini, in quibus vide- ^m u tur afferere predeftinationem ad gloriam inde- ( &euone pendentem à previfis meritis. QUs ltc PaOoPOS 1ITIO X V Omnibus confideratis$ V n De 1. quod D. Auguftinus ftatuat, pre- apparet , d fidem effe independentem ab Fg, defítinationem a ullo humano merito. 9. Quod circai alteram vt A a queftionem, an preedeftinatio ad gloriam fiat in- us dependenter à previfis meritis , habeat text ) T varios, predeftinationi gratuitze faventes, & ol Q contrariantes : ita tamen, ut hi pofteriores tex- UY tus tantum fint intelligendi de parvulis nondum lil 3. Hoc tamen obferva- adeptis ufum rationis. BI relicet , quod tam in locis, ubi predeftinatio- : lil d , 1 ET PRJEDESTINATIONE. 549 Bo j ni gratuitee ad gloriam Videtin'f.favere, quàm in | beneücw om I i jiis, ubi eidem predeftinationi gratuite ad glo- riam videtur repugnare, non preejudicet liberta- ti, feu libero arbitrio in adultis, ita ut quilibet adultus poflit grati& confentire, vel diffentire, ]Q proü' ficque ad fal torum velit, utem æt,ernam pervenire, dommodo g W tb Md , Namque in fua, que falli, mutariqüe non » potefL, przefcientia, opera fua futura difpone- » Ie,id omnino, necaliud quidquam eft prede- Litus h j Adrnitfere , flinare. de Don. perf. n. 45. , Quid eft, quzfo ; non erant ex nobis, nam dentem à » fifuiflent, manfiffent utique nobiscum? INon- 2» ne utrique vocati fuerant, & vocantem fecu- 95 Ti t tij; utrique ex impiis juftificati, & per lava- Lj 35 crum regenerationis utrique renovati ? &c. yibus v 5 Oriam ii :. Verum tamen fecundum aliam quamquam » difcretionem non erant ex nobis. in r. Sfoan. 5 1 19, V confdt , Prius itaque fidem , qua Chriftiani fumus, » donum Dei effe debemus oftendere. depred. ndenten) ( n rcu d » Elegit ergo Deus "Fideles, fed ut fint, non riam f » quiajam erant. m. 34. beit r , Nemo ergo dicat, ideo me vocavit Deus, yenta, » quia colui Deum, quomodo coluiffes, fi voca- . tus non fuiffes ? &c. uis prior dedit il- o ]i d $ li? &c. uomodo przdeftinareris, nifi quan- T Oþeh » do non eras? uid Deo dedifti, quando qui n » aliquid dares non eras? Serm, 158. n. 3. lj Mm 3 » Qucfd * hi 550 DE GRATIA, A i , Retra&atis priorum hac de re opinioni- u Ul ,, bus, peene omnium par invenitur, & una fen- » 'tentia, qua propofitum , & predeftinationem u j 95 $. Dei fecundum prafcientiam receperunt. jfiumi 35 Profp. Epift. ad. dug. n. 8. præfcite . Quod invenerunt in-Ecclefia tenuerunt, tum p 29 quod didicerunt, docuerunt, quod à Patribus Jit P acceperunt, hoc filiis tradiderunt. Con. Jul. " U P Z. 2. n. 34- » Quod credunt, credo, quod tenent, tene » deftin 35 ) TIerlitl quod docent, doceo. Jib. 1. n. 2o. ,, Itaque.non res indifcretri judicii electio præde/la eft, fed ex meriti dele&u fa&a difcretio eft. Qu (f 1 99 MO t 25 S. Hilar. in P[al. 64.n. 5. ;» Hoc ex Dei prefcientia ve Mit T0e nire j ut— quem Lumne. 29 fcit &c. S. Hier. in Gal. c. 1. e.[ïüïab —æ , Non ex prajudicio Dei , fed ex meritis i m , Ssingulorum. n lfa. c. 1. », Porro dile&tio, & odium Dei, vel ex prze- L », Ícientia nafcitur futurorum, vel ex operibus. n lii 35 in Malacb. c. 1. "Mu , Parate, inquit, funtin celo diverfie, & U 95 plurime manfiones plurimis , diverfisque vir- 14 25 tutibus, quas non perfons accipiunt, fed ope- of N 25 ra. Fruftra igitur à me petitis, quod in vo- h 'bis fitum eft, quod Pater meus illis paravit, 4 M 25 29 qui dignis virtutibus ad tantam afcenfuri funt ) RCPO 25 dignitatem. . Zldv. Sfov. l. 2. &. 15. ditm ,, Ambrofius Do&or meus. op. imp. L. 1. f. ii ] N AA W 99 392. Meus eft Preceptor Ambrofius, cujus EP) fed &c. p. 1330. M, non folüm ;iberos legi, » Quem D d 1 ET PREDESTINATIONE. 531 ,. Quem veneror, ut Patrein. Con. Sful. L. I l TT f ? 9. IO.. 5 UDon 1 , Quia Deus perfonarum acceptof non eft ? Jtunt. VUf ( , unde & Apoftolus ait : Quos prefcivit , & pre- ,» defiinavit, non enim ante predeftinavit, quam "r ; » pr&fciret , fed quorum merita prafcivit, eo- UM ,Ium premia predeftinavit. $. -An?brof de av ; 2 498 5-5.0, 637 83. ,, Circa ordinem a*utem-præfcientiæ, & pre- TE t , deftinationis dicunt quidam, quod prafcientia '/ $35 meritorum bonorum, & malorum eft ratio Tci f 25 predeftinationis, & reprobationis &c. Ethoc t af 25 quidem rationabiliter diceretur, fi predefti- 25 natio tantüm refpiceret vitam &ternam, quse A qun 25 datur meritis. Sed fub predeftinatione ca- N PP) dit omne beneficium Salutare , quod eft ho- ] ex mj 25 imniniab sterno divinitus €. 8. Rem. L«e&t. 6. preparatum &c. m 25 at » Percipite regnum, quod vobis paratüm eft er opet 25 ab origine mundi : uibus meritis ? effurivi Pp) enim,, & dediftis mihi manducare &c. Serm. ivb 23 137. . 9. rfique ( ,, Ut parentur ifte manfiones &c. hoc eft w ,dop:. 235 diverfitas premiorum pro diverfitate merito- quodmt l j ii 25 rum. in jo. Tratt. 68. n. 3. ; (cenir , Repofita eft mihi corona juftitie, quam 25 reddet mihi Dominus in illa die juftus Judex. ) 35 9. Tim. IV. g. T » [ j TIHUS "W. 2. », INon dixit, donat, fed reddet.in P/al. I»ooþ J 239 h Í M m 4 , Nam JJ ä ji $^ DE GRATIA, | . Nam quos prefcivit, & præde&inaüit. | g ii ,J4Rom. 8. 29. », Quos prefcivit, ut predeftinaret. JDe Spir. [ 0 235 Q & lit. n. 7. dent 295 uod di&um eft, quia elegit nos Deus ante g 235 mundi Conflitutionem , non video, quomodo fit " Siv 25 di&um nifi prefcientia. 44d Simplic. l. 1. qu. 2. 25 n. 6. : iniqut L Ó , Predeftinatio,. que fine prefcientia effe 95 non poteft. de pred. SS. n. 19. ,Jl » lp dividere potuit, cui etiam futurum ,Dt j 25 non naturz, fed voluntatis malum occultum, ,U n Eu ?5 aut incertum eífe non pOtuit. de Civ. D 1. x1. 25 UI , , Inter hos ergo, & illos Deus velprafcien- At 235 tia, vel opere dividiffe quis dubitet? c. 23. ,nitor ,; Peccatores falvos facere, quos prefcivit, audiu 2 & predeftinavit, & &c. m. 5. lo ,, Gaudium ejus de falute noftra, quod in yivolü 95 illo femper fuit « , cum prefcivit, &prædefcina-: At 95 vit nos. Zn jo. drog u . qn d /,, Novit Dominus , qui funt ejus, & quos ï«ïäö. 43 25 prafcivit, ipfos & predeftinavit. —Trad. 48/. 35 H. . | ! QUI j d n ,,; Poft hanc autem vitam merces perficiens 'ïa 99 redditur. Sed eis tantum, à quibus in hac vi- »A N l , ta ejusdem mercedis meritum comparatur ) ? 5de "IQ T » berf. jufl. n. 17. n , quod þrædefcina— ,, In eo genere hominum Tb s ;um eft ad interitum ; fuper hos enim refpe- Rüs u » Xit ET /IPRIEDESTINATIONE. 553 T 59 xit Dei prefcientia , protulitque fenteptiam. 9? de perf. jufl. n. 31.- I* ) j 2* uos Deus ita peccaturos, ut zterno igne L 25 efflent damnandi fine dubit 3 atione « prefcivit. '» Wnüdo [t 95 Epift. 186. n. 23. ! .h.qu, l , 9ive damnandi pr»æd,e.üinati' fm(tïpropter 25 iniquitatem füperbia. CTA 35 n. 26. 'de*. pecc. m l. 2. n füfurm , Aut mala pro malis retribuuntur, ficut ?» Deus ignem cternum retributurus eft impiis; LOm 25 aL aut bona pro bonis, ficut regnum sternum 25 retributurus eft juftis. im Pfal.x18. Serm. 7. ; 35 T. l. ln , Sicut merito peccati tanquam ftipendium V CHIAT 95 redditur mors, ita merito juftitize tanquam 0s pl 29 ftipendium vita cterna. |Epiff. 194. n. 20. , In hoc Capitulo hoc difcimus, quoniam i, qui 39 j prede quos voluit Dominus, hos elegit. Elegit au- 25 tem, ficut dixit, Apoftolus, & fecundum fuam 25 gratiam, & fecundum illorum juftitiam. Serm. jus, d 25 IOO. n. 3. r » Qui enim diligunt, quia diligunt,, eli 2$ tur. in Joan, Tratt. 76.m.2. Z Sunf Q] Wt busit ! . Allis paratum eft à Patre meo &c. mon Tb 35 onpi eft meum dare fuüperbis, hoc enim adhuc e- 25 rant &c. aliis paratum eft; & vos alii eftote, " 25 & vobis paratum eft. .Quid eft alii eftote? )d pr?ääe y a. P prius humilianimi &c. in Pf. 126. n. $ Mm s Ego j 554 DE-GRATIA, Sicit yi * , Ego fcio, quoselegerim : Quos? Xniü eoks, jl Py) qui.beati erunt faciendo ea, quz precepit, ac o qie 93 facienda monftravit, qui efficere beatos pot- ^ 32 'eft. i go. Tr. 59. n. 1. 1 , Non predeftinavit aliquem , nifi quem ) Nat & fecuturum vocatio- otelt 3 | prefcivit crediturum , " , nem fu am; quos & elec&tos dicit. Exp. quar. j omn 3» Drop. "- 55. - ,nate, ! ,, NOvit, qui d quisque fit fa&urus ,& qüid» in Joan. Trad. » N 4, fitpro ejus opere redditurus. n o 59 b ) v sg EEE Efau omnes carnales, Jacob autem minores ele&i, majores , Qu , omnes Spirituales 5 fint J 2? reprobati. in Pf. 136. n. 18. bonis Chriftianis &c. major in E ,; Minor in » füperbis &c. in Pf. 46. n. 6. wyinf ] sfituot , Vult&ipfe elegi? fiat minor. . a bona in i , Non quia invenit Deus oper l ïu , hominib us, quz eligat, ideo manet propofi- , tum juft ificationis ipfius; fed quia illud ma- Predi D uftificet credentes; ideo invenit o- 925 net, ut ] L , pera que jam el igat ad regnum colorum. ad r Nlü Y , eünpl. l. 1. qu. 2. n. 6. & u cum Deum rogat, ut San&us fit, /» San&tus , id utique rogat, ut San &us effe permaneat : Wt continens &c. dé J $ ita utique, & caftus &c. , don. perf. m. 4- ! Cum , An quisquam dicer e audebit, Deum non Tf i ut crederent? , prefciffe, quibus effet daturus, 'tti Ro " n 35* ,; 9icut ET PRJEDEKSTINAT.ION*E. 535 ljy! li i j! Ti : , sicut non deterremur à confitenda prz. "u i(j I » fcientia Dei , (f quis dicat, tales eritis po- , ítea quales vos Deus futuros effe previdit. 25 n. 38- MÉ us "mv j , Namque in fua, que falli, mutarique non li, » poteft, prefcientia opera fua futura difponere l XM ; PP) id omnino nec aliud quidquam eft predefti- Ir 35 nare. 4 4L 1 Jin j » Predeftinaffe eft hoc prefciffe, quod fue- 32 A00) ajen rat ipfe faGturus. m. 47. 1, Dtro » Quodfi dantur, & ea fe daturum effé pra. 235 fcivit, profe&to predeftinavit. 5.42. t, gt » sed ii (Pelagiani) folum initium fidei, & 25 usque in finem perfeverantiam, fic in noftra Qt PP) conftituunt poteftate, ut Dei dona effe non pe t 35 putent &c. Viret r 35 dunt. n. 42. Catera verö' ipfüm dare conce- J illt $ Præddüinatio eft gratie præþarätio. de eo ao yelorün à » fred. SS.n. 19. » Nifi vocatione contempta reprobus fie- 3 W Savtu » ret. . ad Simpl. l. 1. qu. 2. p e iil ;, Hoc ärgo Dei donum fu j þplicitei' e;:nereri Qdl »» poteft. de don. perf. n. 10. » Cum coh&et, alia Deuim danda etiam non Du , Orantibus, ficut initium fidei, alia non nifi : " » Orantibus preparaffe , » perfeverantiam. m. 39. ficut usque ig finem Jl », 9i ) DE GRATIA, 556 , eter T Si', mutaris, mutatur: nam Scriptuhl eft, Si ponituerit voos de um d », quod peniteat Deum &c. ia & »». feccatis ve[tris , ponitebit & me: de omnibus malis, muicet » que fatturus eram vobis &c. . Poenitentia dicitur Pot 3 in Deo mutatio fententi:& &c. mutatus eft » , TeUs ? mutavit Judex fententiam : noli ter- Vs il » reri. derm, 22. n, 6. qutem Defi , Fides ergo, qu:i per dilectionem operatur, , i eftin vobis, jam pertinetis ad predeftina- "O I ]e ,5 tos. Serm. 158. n. 7. j ) , (ue ,. Per naturalem fcilicet facultatem peten- ,Tine E , do &c. & auxilium gratie merito credulitatis LT tü acceperint. ) 39;. iasin , Eos predeftinaffe in regnum fuum , quos 1346 is vocatos dignos futuros electione, & de 35 grat 5 Dac vita bono fine exceffuros effe previderit. , Hanc a, & $, 9. Zlug. tom. X0. D. 779« p habe 55 ]fta igitur fua dona &c. procul dubio fe tvolur $5 donaturum effe przícivit, & in fua prefcien- Mino 25 tia preparavit. m. 41. de don. perf. — A di , Namin fua, qua falli, mutarique non pot- J TU « 55 eft praefcientia, opera fua futura difponere, 25 id omnino , nec aliud quidquiam eft prede- Ut ) lt ?5 | ftinare.. *ma llla | , Hec Dei dona, f; nulla eft preedeftinatio, «nlï quam defendimus, non prefciuntur à Deo, P») y Satag , prefciuntur autem: hec eft igitur pradeftina- Mnm , tio, quam defendimus. 7. 47. *Q'Pm.J dei, & ,, Hec autem omnia, initium fcili;et'ü RU d ï, ET .PRJED'EST.INA'I;IVOQNIIE. U UHSt li : h 25 cetera usque in finem dona fua 5 Deus largi- H IWW 25 turum fe vocatis fuis effe prefcivit : nimie Ug hij linth $? igitur contentionis eft P. 0 r 932 tradicere. m. 56. præQeRinationi con- RT (t! m Poteüatem, quam tibi d(;;dit Deus, utfi 25 velis, donante Deo ad dexteram fis &c. Ut 22 autem fis ad dexteram, id eft, ut poffis Filius ts 22 AUDeld, Dei fieri, poteftatem accepifti. in P/al. 120. 25 n- II. [ » De ipfo autem curfu veftro bono, kre&o- tf pett 55 que condifcite , vos ad predeftinationem di- O etedult 32 vine gratie pertinere. de don. perf. n. 59. , Ut tanquam in manu tua voluntatem , fic m z 235 habeas in voluntate fanitatem tuam; 32 Io2. 9. Ó. in (szl. d ) ao Hanc falutem, fi volueris, obtinebis. Ho- 25 nores, & divitias cum requifieris, non conti- 25 nuo habebis : hoc & Yocul d fj pra 45 tur voluntatem. pretiofius faü:, & fequi- / j » Minores electi, majores reprobati : vullt— 25 rigie t & ipfe eligi? fiat mino'l". in Pfal. 136.n. 18. j r d » Tu domus Jacob, quam vocavit, & elegit, um a 35 non tu, quam dimifit. Quicunque inde ve- Pp) nire vultis, ad hanc pertinébitis , quam voca- 29 vit, illa carebitis , quam dimi ; prædefh l P n. I 4. üt. adv. Jud.. cmnturag , satagitefratres, ut perbona Operacertam ür Pfæ D 35 veftram vocationem, 2. Petr. L. 10. & ele&iyon'em faciaþis. 35 3. Ha- j ! À ] lmn 4 j Lt 558 DE GRAT.ET PRJEDESTINAT.., f jfm 115 $1 ; Habeto j uf[itiam', jufcitiam non amittes thefauro cordis intimo manet: ï invitus, in $35 ipfam tene, ipfam poflide , inde redimeris à T ) fecunda morte : quz fi nolis, ideo non erit, uia illud, unde te ab ifta morte redimes fi vo- 35 lueris, erit. Serm. 344. ". 4. , Sanguis Domini tui, fi vis datus eft, pro on e ft datus pro te &c. x te, fi nolueris effe, n i eft Salus, nolenti fup- 95 Sanguis Chrifti volent 25 licium. Quid ergo dubitas, qui mori non liberari, qua libe- 25 vis, à fecunda potius morte raris, f1 vis. ?5 iS.Patrui p O. A. M. D. G. E E TA R— — —— - L L—- — —— — —— ESSS MR SSS ?,:- N i u N Z S cx ) $» 4 S ) Es ZA US ) "w NI ( ] .0)» o v L T N l s N W E 9 / [ n Q A j R i 9 NV Y (2 N ; es K'äy AA x — € E — À (. ïi N RESN —— À — st E — E— X I us | 9 ab J »? . £. - ii M. E * —— . E z ii "- PNETAME "o E I T- W z v R M - s - — Cs A E. E r2 d E - T ER NERUS U w Mi R od s ia - s u s EL E n At A Em N E aE 2 z Aox Pa 3 UE EX ex E L D d N t pl m - ^s -u — N R Ll "vt a, R E sss Ml - Rn n Ws 2 um s - As E. s - Em E xj Ms - E Á us 9 E Bs 3 Es EO x p dB M d ^ 35 PA us * i m 2 U k x AUE A« r o - ? — X E 5 2 h N E 2 iv 2 x p :?WW d E : AT u h? k rv jX 3. 4 -t i -/M 2 - s ? pET 3 ER 3 ] A * E k sE 23 ) $ T j d P p " VA « $ A D as 3 * Wi o, E a N 38 E ": x f R Qu £s 3 i " 2 N d a x* Ms E AE K m 5 s pb i A s A T X i i & -t * ^ Pa - Pt M h E n " ^ d P as EE H Es M x * $ d A R As W u s * x X s J * - A 3 f As ; i J t E . Md zv Y É k 5 5 2X L rwv N E. ET N nE iE ww * i v j5 PX W MEUN DEU x A 3 FeÉN o v g x p £ ** j 5 35 R w E " As n : U ierd * M x s Es WUs d E N x s 5 6 x s. x n E Xde E T M 3 um 3k s - ? o E W z i A r s * piid s A s j W E d - 3 N B As EC NI E e - W.r h- ss * A v n S Ws xj i [o4 E p x :g M E pE E d n * NE1 d H A Es x N w . es d AA g x zi w ) AR u g dvs a à N n Á A LE A E $s x« A UPE - * 3 2 2 . Á EE x & Y m z r A .n £a i P N s z z » 4 L^ M u Es s ü Ws s N X oY ES S É " ENS 2r a A. T E 0» k.-x Rs d. Af s : s 3 2 $ P t M 2 s » * w * e (s " s 5 E 4 E s C m w N ET W Es U A A V r A LS * $ a $ 3- s [ ] . H,/ $ Eied Bs Es domr " RT PS "G P^ '«LMH 2 t .ws M ss n st P s N * M g "d H s 1 " s E * m N M 3 Ü ? ss d. EC r i Y " sE Vr E . 3- Nf a m 2 * 13 N * Ó » *s w ,),. M r H P & d R X N s D j E A as d R X "u u $. 5 ? i . s o " "E É i 3 L n 3 u $a x " ,M M K E M v ES 1 EX " *s T k ^ A u $ *X AT € r b A TM p * E E 2 E s N d w n T* SS RAR H Mi "N W A 3* n N Ü M s * U pols A * v il ixs 3 d s ? as E DN Y $s S As W .M,, X T - d N aA i * A R X N d 3 AT *2 N s N w A ab 5 T E. E A N U: e s a hER u "d NESA BVUE ,, EEE l20 m 19 20 2 18 m 17 / IIHIII!IIII ll 'lIIIIIHI ! II!III ll I! o Canon. Regul. Lateran. Polling. Emmentliï*ml Cardinalis . E R C.4 R TE—— 6 Sereniffimi ac Reverendiffimi DD. / OSE P HI, Epifcopi Augufi— Q , R. . Principis Darmttadiani, Landgravii Hafüæ, &o. &c. eologi, VierFarbSelector Standard * - Euroskala Offset —— d 15 r Balance 2 i 14 | O e E ECLECTICA IIIIH! Il II,HII I 13 l MORALIS zr SCHOLASTIE- Focus Sub dujpiciis 12 I N n | r» | " - 1 Lr C 11 | ad inenteim 10 SS.Patrum & Theologoruminfign prefertim veterum confcripta. - EE 9 4111l e 1 h&5 8 DL DHho u 7 Cum zdIpprobationibus. * S E TA L I!IHIIIIII!IIIIIHH'IIIHIIII,IHII Il]lllllIUIPIIIIHII!III 6 1* 2 a. ( T QY gs As E. D '.D 2 A ) Á um |esaos RXN N d /ä, 5 A j ln 5 p .I/'sx E — " ! 17 OY SSN Em LL 1l 1 4 T UTTETAUTT ä D 3 Auguþæ .V indel. € Wirceburgi , Su ATINd VJ&L,LM- IULUHT — I B 2 CAXiTEUM TT lIIIIHII!IHIHIII[IIIIIHII'HHII IIHIIIH(IIIII | 4 5 7 8 10 LE & Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com o 1 Jl w—lll IIIIHIIIW IIIIII!IIIHIIII!IIIII