Gf951-4

-

sb

V

Ia

i

——

—

*

2

"

E

i

E

*

*

3

ieiy

-

$

A

£

E

p

EM

^

AE

«f

13

t

ET

$67

z

v

s

p

)

z

z

d

-

As

N

^

A

xxw

f

w

A

*

£

u

d

ae

:

&

s

s

2d

BN

a RAR

A 9 d

*

Fl

x

oA

regoo

xf ol

-

*

sb

ii

m

a

dircae i iab

2 Rs

sscad r ;

Mi

-

—

RE

sgerususiequs

EEE

6 g. R ag o

a^

A gt

-

x

N

in:

x

Ó

—

C m

Em

EPT

u

p us

M

-

E

FM

N12«511866719 021

VEU

UB Tübingen

—

i MM

Ts

*

Qd

Bs

*

.

».

x

*

«

m

—

INSTIT UTION S

THEOLOGICfE

UIBUS

PRZETER : FID I DOGMATA

PROPUGNANTUR

QU/ESTIONES

SCHOLASTIC]E

UJE AD NOTITIAM

SACRARUM SCRIPTURARUM

TRADITIONUM, CONCILIORUM,

ET H/ERESUM CONF UTATIONEM

CONDUCUNT,

AÀD USUM

TuHrorocriz CANDITATORUM

ACCOMMODATE :

OPERA AC STUDIO

P. HENRICI KILBER,

Soc. Jrsu, Ss.'T'heolog. Do&oris, E]usdem-

que in Univerfitate Wirceburgenfi Profef

foris Publici ac Ordinarii.

AUROSCT AT US

DE DEO TRING

A

Cum Permifft Superiorum..

——

——

——

WIRCEBURGI,;

Tvpris Francifci Ernefti Nitribitt,

Univ. Typogr. 176

Ya

]:

ANT

ln

ll

li

U

Dy

[

Dy

i

n

hn

n

AW

D]

T/"

)

*

P

od

!

E

!

Q

2

s

'CONSP'ECTUS

TRACEATUS*

^

DEO TRINO. .

ao

Nexus & divifio do&rine de 'Irinitate, 1

DISPUTATIO I

De Myfterio fan&iffimz "Trinitatis,

CAPUT L

"

De Copnitione Myfterii Ss. Triniratis.

z

*

ARTIC. I. J2 myflerium Ss.

i

Tvimitatis fit veve-

latum antiquitus,eg à 9 udeei

sfuevit coguitum? 4

Viri fanái, Legis periti, rudis

tur üt triplex claffis Judzorum,

populus, gonüderan-

4) Trinitatis myfterium antiquitus jam fuit revela.

tum.

5) Idem myfíterium à. 1ma Judeorum claffe

aperté, à

2da fübobfícuré, à 3tia vel valde im

perfectà vel pla-

né non füit cognitum.

Pro notitia Trinitatis inter Gertiles non extat funda-

mentum. folidum.

lo

ARTIC. II. 742 myflevium Ss. Trinitatis Chriflia-.

mis /Antenicenis fuerit cognitum ?

II

6) Patres trium. priorum feculoram univerfim credi-

derunt & profeffi funt myfterium "Trinitatis,

12

5) Speciatim infigniores priorum feculorum Patres

eandem fidem ac profeflionem probab.

etiam lit-

teris ediderunt,

li

I- $

Origenis in hac materia fides dubia.

49

&

AR-

ARTIC. II Quizam pracipu? Heretici civca

Qu

li

myflevium $s. TYimitatis evravint ?

32

lii

J

Triplex univerfim claffis hic errantium,

1)]

a) Negatá pluralitate, unam duntaxat in divinis perfo-

V

nam admiferunrSimon magus ; /Efchines & Praxeas;

lj

[)

Noetüs , Sabellius & Paulus Samofatenus; Photinus

& Prifcillianus.,

.

3j

l

") Qui unitatem divinz naturz violarunt, velTrifor-

mes, vel 'Trithei, vel Tetrathei vocantur, quibus

37

. &ccedit Joachimus Abbas.

'€) Inter Perfonas Filio & Spiritui fan&o divinitatem

Fiqr

detraxerunt, preter Cerinthum, Ebionem & alios,

N

Arius cum varia Sectatorum claffe, & Macedonius. 38

^

.Preter Petrum Abaillardum , Antitrinitarii recentio-

res.

42

N

vunes L. 742 Marcellus "Ancyranus , Eufebius

)

Cefaraenfis, €g. Bafilius magnus jure accufen-

tuy ervovis civca Tvinitatis myfleriums

43

!

a) Admodum probabile eft, Marcellum Ancyranum

l

45

]

fuiffe integrz fidei.

N

L) Probabilius eft, Eufebium Cafarzenfem, etiam

poft Conc. Nieenum, fuiffe Arianá harefi infectum. $ 3

[

& Certum videtur , S. Bafilium ab errore Pneumato-

^machorum fuiffe immunem.:

63

v/enzs II. 7p Liberius Papa fuevit lapfus iu )

g

!

ge.

NX

vefin Ahianam 2

?

Opinionum deLiberio varietas, Formularum Sirmien-

fium numerus.

|

69

a) Liberius probabiliter nunquam fuit lapfus.

5 Si cui formule fubfcripfit Liberius ; non tertiz,

nec fecundz , fed primz duntaxat fubfcripfit.

79

F

7) Si la

eft Liberius; nec üt do&or publicus, nec

t pri

s

s defecit in fide, fed in fortitudine dunta-

8$

xat & oeconomia.

Conciliatio opinionum de Felicis Pontificatu,

9$

UJE-

4

bin4

989

SeEP

n

UERES III. 742 Patres Conc. Awmme/gf s "rias

3

ua herefi fuevint fedati ?

97

Hiftoria hujus Concilii & Formula. |

4) Formula Ariminenfis in fenfu naturali & proprio

g

verborum non continet hzrefin, fed eft Catholiea. 102.

m

QtIITUS

£ ) Patres Formule Ariminenfi , quantumvis finiftrá

offerentium intellipentid corrupte , fubfcribentes

l

haud errarunt in fide , nec profeffi fant Arianif-

[rot

murm,

10$.

c) Facto de Anmmenh pcn fidia fuppofito falfo, Eccle-

;mbas

114

J

fia nequit. dici erratTe in fide

Aterm

Fides Coacilii Seleucienfis & Patrum in eo , prafertim

ili05y

Semiarianorum

127

X

CAPULAI

OtLO

De Veritate myíterii Ss. Trinitatis.

130

[

ARTIC. I. 742 in divinis fiut tves Perone? 131

[ diti

4) Dantur in divinis Pater, Filius feu Verbum, & Spi-

!

7

j

ritus fanctus.

Ibid.

J

6) Pater, Filius feu Verbum ;

& Spmtus fan&us à fe

anorn

invicem dlümgunmr.

132.

c) lidem in divinis funt res fub(iftentes.

135

etiam

ARTIC. IL. /Z7 quelibet iz dzvmzr Pervfona. fit

m fj

verus Deus ?*

150

jmi

4)) Prima in divinis Perfona eft verus Deus.

ISL

f

&) Itidem fecundà Perfona verus eft Deus.

152

//

c) Tertia etiam Períong verus Deus eft.

1$8

f

ARTIC. H 47 zres in divinis Per[one fint con-

Qu

jüb/iantmles ?

I

Pater, Filius, & Spiritus fan&us funt verà confüb.

[

Rannales, & unus idemque Deus , non tantüm per

t

figuram , fed per veritatem fabflantig.

18I

))

5) lidem funt omnino confubftantiales, & unus idem-

n

que Deus, umtare non tantüm fpecificá & per ratio-

nem , fed numericá & à parte rei.

18$

intt

Ó

Eplcrlf l$ de Anonymi circa unitatem in Tnmtate fcri-

212

)

ptione nuperá,

Uf

13

Qua-

DO -

Y

Pr;

QuRES: 722 Ferficulus Sfoaunis de tribus in calo

"

zeflibus ,. qui unum funt , fit autbenticus ?

. Expofitio versüs feptimi & controverfia.

122'3

ATI

Pa

8) Verfam Joannis feptimum effe authenticum , füadet

P

Autoritas,

22$

u)

P) Eundem verfum authenticum effe , evincit Ra-

tio.

s

pI

230

Variantes Lectiones versüs o&:;vi;

233

W

DISPUTATIO Il

De Perfonis Divinis.

UAPUTET

Qf

i

De Perfonis divinis in communi.

234

N

[//

ARTIC. I.

enam unmiverfim no[cenda , tenen-

da , &2 predicanda fint. de- Per[omis divinis in

:

Communi 9

235

46) Notio terminorum Effentiz , Nature , Exiflentie

:

& Subílantiz ; Perfonz, Suppofiti, Perfonalitatis ,

Suppofitalitatis & Subfiftentie ; Proceffionis, Millio-

nis, Communicationis & Circüminfeffionis ;; Pro-

prietatis Perfonalis, Relative & Notionalis.

Ihid.

238

k

5) FideiScholeque dogmata de przcedentibus.

€) Cautele in predicationibus circa Trinitatem relpe-

: &u pluralitatis vel unitatis, Abítractorum relativo-

AR

rum vel effentialium, Concretorum fübítantivorum.

[

vel adjectivorum , & fuppofitionis.

244

ZEqualitas , Ordo , & Appropriatio in divinis.

248

uERES: 7u diflin&io vatioris vatiociuate intev-

e[fentiam eg

Tii-

aütatis e

propvietate.f congruat "myflevio

250

4) Diftin&io rationis ratiocinate inter effentiam & pro-

prietates divinas*requiri:gr & fufficit.

2134

Prq—

nE

z

æe&o uv

TO

Proprietates divine non fuünt predicata neutra, fed

perfe&iones,

237

22

" ARTIC. II. Queram fint. principia. divina:

"um

260

, fudt

Proceffionum :

Y

uj

Principiorum divifio, & de iis poffulata,

yit M

4) Princkpium q«o prosimum productivum in divinis

7;g

proceffionibus fünt fole

?

producentium.

proprietates. Perfonarum

263

1

l

L

) Principium 4uo proximum communicativum in di-

vinis proceflionibus formaliter eft naturadivina. 264

Convenientia affertorum cum aliorüni

phrafi , termino.

proceflionis, & hác formaliter accepta,

271

Quamnss: 74u, g cur proceffro F'evbi, gon au-

5

P

zan Spiritüs Janéti, fit e dicatur geueratio? 274

4

Generationis notio , & Quaftionis expofitio.

ïuïiif'

4) Proceffio Verbi eft vera generatio , & Verbum in

jnis

divinis eft verus filius Dei; proceflio antem Spiritüs

5j

fancti non eft generatio, nec ipfe eft filius Dei. 276

5) Ratio hujus ftat probabiliüs in eo, quàd ao pri-

uffnte

alitiy

orfit perfecté affimilativa termini cum principio,

Milte

& Verbum fecurdüm effe perfonale fit imago Patris ;

p

qüalis actio &

Ían&i.

.i'mago non .l'ïpþetgr refpectu Spiritüs

2806

Ui

Foccunditas in Filio non eft ratio formalis & proxima

1j

generationis, ^

289

r

li

ARTIC. IIT. Quibusuam proprietatibus confluu-

orum

- antur Perfone divime 4

291

d

Sententiarum diverfitas, & reftricta Quaflionis notic.

p

4) Perfonz divinz non con(tituunrur formaliter per

proprietates füb ratione formalitatis abfolute , &

j

fecundüm effe i, fed füb ratione formalitatis relati-

Ti-

va , & fecundüm effe ad accepras.

295

2j

5) Conftituuntur per proprietates relativas , prout hz

Ui

dicunt relationem , non autem üt originem forma-

D

lem,exprimunt.

296

a 3

UAE-

p

a

LY

æ' g&.ï-æ,»

-

UERES : /2g preter tres fubfiftentias velatzvas

i)

li

uetilein Deo fubfiflentia ab[oluta , tribus Perfo-

mis commumnts ?

395

)

d

*

Difcrimen inter Exiftentiam , Perfeitatern , & Subfi-

)

ftentiam.

x

4) Prater fübfiftentias relativas, non datur in Deo fub-

W

fiftentia abfoluta.

306

W

q

CA PUT TE

H

De Perfonis divinis in particulari.

.310

ii

enam [pecialia momiua Per[onis

AT

ARTIC. I. Qu

Jbid.

diviuis tribuautur ?

d

a) Prima Perfona propri? dicitur Pazer refpe&u 2de

Die

Perfong ; Principium , Fons , Origo, aut Caput re-

fi

fpe&u 2de & 3eie ; quin & Caufa, vel Auror refpectu

)

earundem: Pazer autem refpectucrearurarum appro-

priativé ; Fous, Origo, Radix, eut Capur Deiratis

' tantüm impropri?.

311

:

B) Secunda. propri? dicitur Filius, Verbum, Imago;

appropriativà Sapieria : ad priorem claffem revo-

[

cantur Species, bigura , Forma , Charadier &c. ; ad

pofteriorem Pa , Ferizas , Fita, Firtus, & alia no-

Yi

miua fecundz Per(onz in Scripturis attributa.

312

£ ) "Tertía dicitur Spirzzus fan&ius, Amor , ac. Donum :

AR

| "& quidem propri? , fi nomina accipiantur relativé ;

r

appropriarivà tantüm , fi abfolut? accipiantur, Po-

&

ftremi quoque generis funt Fons vivus, Iguis, Uutlio,

Dieitus Dei, Paraclitus , que nomina in Scripturis

Sacris & E'.ccleüafticxts paíffim de Tertia Perfona pre-

dicantur.

313

Animadverfio de nomihibus Genitoris, luti, Aur

0Tif,

Caufz, .Sermaui:, Verbi, Spiritus, Amoris & Doni. 314

l

ARTIC. II 742 €7 fub qua vatione compellatio

Ingeniti cozveziat foli Pevfone prime.

316

(

Ufus & notio hujus vocis.

[

4) In-

APE

|EP

liibl

&) Ingenitum antonomafticé di&um nec eft de effentia

Paj

naturz diving, nec divingz'Rature congruit,

318

1) Patri in divinis foli In

fticé tale

30j

genitum afnogom'a

:

Subí.

eft proprium.

»

. 7320

c) Ratio Ingeniti convenientis Patri , juxta comma-

nem Patrum phralin , formaliter fignificat meram

T

1f

negationem omnis productionis, fundamentaliter ali-

quod pofitivam , excludens productionem ; quod.

eít Paternitas , íaltem fecundüm conceptum inada-.

quatum.

321

U

Psternitatis emanatio formalis ex natura divina.

FETI

Ti

ARTIC. III. Ex ;

liil

VeVutn copgnitione pro-

cedat. Pev[ona

326

] u

Dflerentia inter F;

i

J t

Verbum , iutelle&tionem &

dictionem 5 varieta

ectorum & lignorum,

eïpe&u

4) Verbum divinum per fe procedit ex cognitione attri.

a

butorum & trium Perfonarum.

Duitati

330

jl

5) Idem procedit etiam per fe ex cognitione poffibi-

-lium; peratcidens autem &. concomitanter tantüm

Ijnagh;

ex cognitione futuroruin tam condi

| revt-

abfolutorum.

1tionarorum, quàm

(; 1

33*

Proportio proceffionis Spiritüs fancti ex amore rerum,

ii t

cum proce(fione priori,

n

336

Vi

ARTIC. IV. 74 tertia in

divinis Peæfomz p

0Ct-

dat à Patve g. Filio ?

Juini

337

2

Geminus clrca hoc dogma error,

(f

4) Spiritus fan&us procedit, non à folo Patre, fed

etiam à Filio divino,

-,'pmris

338

!] PFZ'

£) Pater & Filius funt unum principium Spiritüs fan-

J

&i; cujus contra

jf

tina,

þium nunquam admifit Ecclefia La-

347

n

In hypothefi, quà Spiritus fanctus non procederet à Fi-

atit

lio, nec ab eo diftingueretur.

317

316

UJERES : Quo jure ac temporé pavticula Filioque

addita fuerit Symbolo *

362

T

Dilïi-;

raecorum.

DiffidiumG

tinorum circa rmum: varie-

2

:';

tas opinionum circ

d

»

4) Parcicula Piliogue jure opt;mo addita fuit Sym-

, QOIO.,

364

NON A

£^ Certum eft , particulam Filiogue edditam vel Sym-

. bolo, vel Expofitioni fidei in Ecclefiis Hifpanie jam

à Szculo $to; itidemque in Galliarum & Germanie

Ecclefiis fb finem Seculi gvi : Probabile eft in Ec-

clefia Romana hanc additionem fuiffe receptam poft

medium Szculi noni ; obtinuiffe autem publicum

ufum , inchoato Szculo undecimo.

379

Oecoro-nia Pontificum

te

acniam., :

'liorum eirca praefen-

Ti

372

i

A

sz

qe

p

*

2

Pb

E

1

A

Ü

x[tþ'g/

as

'ï..'*

T

t

Ün

T

, Il

V.

ym-

3

i

C

a5

s

C

i

ngn

di

li

(

Iu

'TRA-

fist

o

ESNSSN.

E.

NTP

vt

PXCEUM

:

m

—

SSSSS

it ofn

E

-

P5

N

Xx

D

i

x

n

LA

—

1iz j

A.

II

A

—

*S

NI

24

mtnia

tinBe

m i

blicim

TRACTATUS

n

refen.

THEOLOGICO-DOGMATICUS

m

DEO TRINO.

Uafn in füi de 'T'rinitate operis irii«

tio fervatam à fe difcendi metho-

dum teítatur S. HILARIUS, cüim

ex gentili paulatim ad perfe&am

Chriftiang do&trinz profeffionem adole-

fceret; eandem fidei exponendz ac do-

cendz rationem fe&tatus eft D. 'T'noMAS

in Summa "T'heologica : cüm utrobique à

natura Dei & perfe&ionibus cogniris ad

zjus in effentià unitatem , & ín perfonis

differentiam pergatur. Neque id fané ex

legibus juíti ac naturalis ordinis alirer fieri

oportebat. Prius enim fidei ac profeffionis

noíirz caput quemadmodum eft religio-

U. 3gis gmnis fundament

um; ideóque Philofo-

A

phiz

2

DE'DEOV Ta1No.

phie pervium, ac Synagogz commune;

te

iep

ita facilioris etíam inventionis eft ac in-

terpretetionis magis expedit.: pofterius

imi

laqu

& contrario ficut unum nos Chriftianos

trün

facir, & à Judzis, Gentilibüsque diftin-

dtmo

guit; fic tefte AucusriNo L. 1. de T'rin.

ls;

. 3. nihil eo quzritur laboriofius, nec

Y

aliquid. periculofius exponitur.

Quare

Db

hujus explicationem myfterii, quam Do-

jur

&tm

&or Angelicus à quz(tione 27ma per fe-

il

'ptendecim omnino dif(Tercationes diffudit,

g

non tantüm ob compendiariam inftituti

hu

noftri rationem, fed vel maximé ob ma-

fenr

t

teriz difficultatem , duabus duntaxat di-

pur.

fputationibus circumfcribemus ; alterà de

tf

ia

ipfo "Trinitatis myfterio; alterà de Perfo-

nis divinis a&turi,

lii

li

ï.n

DISPUTATIO I

Q

De.Myfterio SS. Trinicatis.

i

n

CAPUT t

De Coguitione Myfterü $8. Trinitatir.

f

Uplici potiffimüm capite torum hoc

i

I.D

myfterium contineri, trinitate fcili-

&U

cet perfonarum ; & earum confüb-

fuüan

ftantialirate feu unitate ejusdern fingularis ef-

n

fentie , & in proloquio jam eft infinuatum,

&&

& impofterum femper notandum. De hujug

ii

qu-

3""'/::&"»7"

Dz Dzo Tzixo.

mrute:

&ütem arcani cognitione no

«t

n aliter noBis*age—

te propofüimus, quàm q

uatenus ad verita-

Yleriy

tem illius, aut fidei de eo*hiftoriam pertinet.

La

taque pro more aliorum hic non quarermus,

(ili

üutrüm "Trinitátis myfterium humaná ratione

Trit

demonftrari queat ; quod Clàudianus Mamer-

i

tus; Petrus Abaillardus; & Raymundus Lul-

;

us afürmáffe dicuntur;

Preterquam . enim

Quir

Quód nulla "T'riniratis de

monftratio detur à

10o

priori; cüm nullá ejüs h

abeatür caüía :* nec

tf

etiam à pofleriori ; cüiri

nullus Dei effectus

Tudi

ad extra Perfonze Trinitati

$ alicüi fit proprius:

ditot

nec aliud denique demon

ftrandi genus fit, aut

nullum certé ad convin

cendum efficaX pio-

) u

eratur : contr

A

n

arium fàris aperté docet Scris

pturá facrà, fivé dim univ

eifim fidei myfte-

eti d

ria fupra rationem hüiman

am Prov. 2j .V.Wi'j.*,

ul

i. ad Cor.2. v 65 & 5

ibid. 16; vi 4. evehit ;

five dum fpeciátim noft

rum; eíque innixuim

ncarnatioris myfteriüin Ia. $3. v. 8., Matth.

C in v.27.; & ibid, 16. V. 17 à vi coghóo-

]5

Ícendi treata removet, Cui confentiens SS.

Patrum; máxime Atha

nahi ep. 1. ad Serápion. ;

Ambrofii L. 1; de fid

L-' Iï. de

. C; 165 & Auüpuflini

[0)

E.

riii. C; 9. chi

rüs coficinitj; & con«

V

áns omni

vm vuleó 'T'heologorutii fententia

lC

fubícribit.

Porró cüm ex his ipfis principiis

fcil«

fequatut',

folà ducé rardione néc cognitionem

Yüb:

aliam hujus arcani quamcunque haberi poffe,

j o

de ca nunc folüm ágendum reftat, quain pre-

j

ceffit revelaiio.

uoniam veró Judais prze-

yji

fcrtim divina eloq

uià fuerunt concredita, &

Q

P

inde

É

Dr Dzo Tuaz:wo.

g

c»

inde ad Chriftianos pervenerunt; an his duo-

E

—

um A 4

bus olim cognitum fuerit diviniffimuin my-

EV

flerium, precipuà queremus: cui queeftioni

fübjiciemus aliam & oppofitam, à quibusnam

£L

£z

Yx5

P

3

u L

2*

- Ícilicet

i

Hereticis hoc fidei dogma fuerit u-

zi

E

i

gatum ?

$£2 £-

E7

r

ARTICULUS L

Qür

tertg

An Wy/z*evium SS. Tyimitatis fit antiquitàs veve-

lutwm, $9 à 9udeis fuevit cogmtum?

H s

2. Ota.. Myfterium "Trinitatis non fuiffe

I!

lit

Vil

olim apertiffime revelatum; concedunt

facilé omnes, & liujus economise divina' ra-

WT

AT,

tiones etiam afferunt Patres; inter quas illa

t

eft Auguftini in QQ. Ver. Teft. C. 86., quód

uf

Deus altiffimarum rerum cognitionem veiut

D (1]]

Tadarim, & per incrementa hominibus in-

fi

ulferit; hec autem lfidori Pelufiote L. 2.

[

d

Tl

(

ep. 143., ne ]udei in multitudinem Deorum

ropenfi, ditferentem hypoftafibus naturam

dz uf;t

in idololatriam laberentur.

['de

jneiie putantes ;

Preccontineri tamen in divinis Scripturis ma-

4

nifeflationem hujus arcani, licét parcam &

QR

obícuram, volui; Deus, üt plerique Patres

N

confentiunr; tum ut eademappareret fides om-

iC

nium fieculorum, tum ne Judei Chriflianis

C;

novitatem dogmatum exprobrare poffent. Id

Ál

Ts

ubi probaverimus , de cognitione Judaorum

cerrius quidpiam ftatuere licebir; .quos in tri-

Mfü

plicem. tamen | claffem diftinguere oportet;.

It«

ita ut ad primam Parriarchie, Prophetee, alii-

Juno

N

que fanétitare infignes ; ad gailterram Legifperiti

r

s

m

Dzr Dro T:x0.

$

is dif-

& Scribe; ad poítremam communis & ru-

n nj

dior v

S reducantur.

(tion

36

p

ico: J. 'Trinitatis myfterium anti

qui-

Justtatm

tüs jam fuit revelatum. — Pyo]. Multi fünt in

Tit f

Veteri Teftamento textus, quibus ad proban-

dum '"Trinitatis myfterium ufi fuerunt Patres,

& ex quibus notitia hujusarcani rect hauri-

j

tür: en Bo.

"Aitecedens oftendimus referendo

?

texrus, nominando Patres, & formando ar-

guinentum. Textuum

.fuilï'e

17 claffs. Genef. z. v.

edunt

1.5 d þrz'ncz'þz'o

ereavit Deus (hebr. Elohim, Dii) celum 9

g fd«

Zerram,

Ibid. v. 26.: Faciamus bominem a

05 ild

zmaginem g. fnnilitudinem noftram. ... . Et cvea-

! qxiod

vit

eus bominem.

Genef: 3. v. 22.: Ef a

; veli

Dominus Deus: . Ecce AAdam quafi unus ex nobis

w fa£usefl Genef. vr. vi 7.:

emite, defcenda-

fLZ)

anus &2 comfundamus linguam eorum ; cui prae-

- ruft

tniffam erat: 2Defrendit Dominis ; &fequitur:

yoran

divifit eos Dominus.

Ufüs 1mo eft Aug. L. 1.

refti'

de Genef. ad lit. C. &.,' & Hadrian. Pap. in ep.

rig f

ad Carol. proSyn. Nicena: 24o [uftin.in Dial.

carfi

cum Tryph., Euftath. in Concil. Nicen. ;

pus

Ambr. L. 6. in Hexam. , "Theodoret. Q. 19.

n*

D

in Genef. ; 340 Aug. L. 11. de Genef. ad lir.

ii*

C. 39., Baíil. L. ;. contra Eunom., Cyrillus

j

Alex. L. 5. contra Julianum : 470 Cyril. Alex.

orum

Dial. 3. de Trin., Bafil. L. s. contta Eunom.,

i [I'i*

Nyffen. L. de teftim. contra Jud., 'T'heodo-

yrteb

ret. or. 2, ad Gracos. In his verfibus vel con-

j a]iif

jungitur fübftantivum plurale cum verbo fin-

gulari, vel nomen aut verbum plurale per

þeriü

ó

Á 3

6

Dz Dzro Tnixo.

i

)

adjunécta reducitur ad fingulare: neutrum vés

t

ró fit five ex Syntaxeos Hebraice proprietate;

L

4l

five ex linguze illius ufu ad honorem exhibene

dum , aut artificis confilium exprimendum;

quat

five ex fenfü horum textuum ad Angelos di-

nf

]

:

l

(l

p

re&o vel pertinente ; ergo fit ob latens ali-

quod my fterium. Sed hoc non aliud eft pra-

31

Weisi

ter perfonarum pluralitatem , & effentige uni-

tatem: efrgo.

Prob. ym. p. min, Plures Rab-

inci

(u.

bini apud Galatin. L. 2. de arcanis Cath. ve«

tit. C. 9. hanc Synraxeos proprietatem fignaté

It

frif

inficiantur, inter quos R. Huna in Berefíchit

Ketana de primo textu fic ait: ;; Nifi hic fer-

ts

SLIN

mo fcriptus fuiffet, non licuiffet dicere, crea-

»

vit Elohim; , & R. Joannan advertit, plura-

P

lem numerum de Deo expreffum contrahi per

jenz

fingulare adje&tum, ut inde occafio multitu-

M?//IFI [

dinis Deorum fufpicande Tudzis eriperetur.

jan,

Prob. ad. p.. Nec hiftorici 1tili eft, apud He-

LA

braos nectere fingulare cum plurali, üt ex li-

Qj

bris Scripturee hiftoricis liquet; nec fermonis

Ufe Pfl

hebraici formula eft, üt patet ex confueta illa

41j

falutatione: Dominus tecum ; nec ufus allocu-

(

tionis ad Deum aut Principes directe hebrai-

TA

cus eft, ür conflat ex invocatione Davidis

Mies

^. Reg. 14., Salomonis 3. Reg. 3., Jorami

1I^1])

IU

ll À

4. Reg. 6., & aliorum ; nec Dei aut Regis

precipientis phrafis eft fcripturiftica ,

üt

"r

hM

oftendit exordium Decalogi : Epo fum Domi-

gus Deus tuus, & plura tum Gentilium, tum

COl'um

f o

Hebraorum Regum edicta litteris facris con4

fignata; nec mos hic eft loquendi artificum,

ihl apv

üt

Dxz Dro Tn:wNo.

7

umv

üàt Bafilius oftendit, dum hom. 9. in Hexam..

yriett

ihquit: Quis emim faber aut evarius aut ligua-.

xhibet

vius folus ipfo quidemy nec alio quoguam [ibi co-

enduy

operante [Hpatus, intev. fuce avtis inffrumenta de-

d [

Jideus fübi spfe admurmurat ,. dicens.: . Faciamus

ens d-

gladium , aut compingamus avatrum &c. . Prob.

37.p. Preeterquam quód fenfüm illum de An-

dipe

tig VO

elis jam T'ertull. L. cont. Prax. C. 12., Am-

o Rb

brof. & Bafil. l. c, in Hexam., & Theodorer.

h. v

Q.19. in Genef. rejecerint ; & adjunctus con-

[jonats

textus, & ipíà textüs fecundi propria figuifi-

refchi

catio oftendunt, fermonem non efíe cum An-

e

jc fet«

elis; càm homo non ad Angelorum, í&d ad

b

cWS

^.,Cl'€äd

ei imaginem & fimilitadinem fit conditus.

m

2da claffis. Genef. 18. v. 1. &feqq.:

P

,

6

n

rai t

parui autem JAbrale Dominus..... Cimque

mll

vál[f£t oculos, abparuerunt ei tres viri flantes pro-

etetuls

pe eum: quos cm vidiffet , .... aderavit in tev-

uH

vam, €9 dixit : Domine, fi inveni gratiam in

u

j

otulis tuisy ue tvanfeas [eroum £uum, ... €g la-

vote pedes veffros, « vequie[cite.... — Cui dixit:

fl

Jevertens veniam ad te.

P(alm/ 32..v.'6.:

j d.UWJ

Férbo Domini cali firmati [unt , €? [pivitu oris

j

ejus omuis virtus eorum.

lía.6. v. 3.: San&tus,

Jan&us , fan&us Dominus Deus Sabaotb. — v. 8.:

]u

a

Quem mittam , €9 quis ibit nobis ? Ufus eft

1770 Aug. L. 2. de Trin. C. 11. & 12., Hilar.

*[ feti

1

L. 4. de Trin.; Gyrill. Alex. L. r. contra Ju-

n

lian. &c.: 24o juxta Petavium plerique Gre-

corum & Latinorum : 3720 Ambrof. L. 2. de

, tufi

ws COH4

fid. C. 4. , Fulgent. L. de fide ad Petrum, &

alii apud Leonem Caftrium.

In his verfibus

frcuy

i

AA

pre-

s

8

Dr Däo "Ts iut

preter unitatem exprimitur trinitas, üt paz

& Wi

conü

tet: fed unitas pertinet ad naturam divinam,

üàt ruríus conítat vel ex ipfo Jehove nomi

ne

iW3

la

Rn Y

& opere creationis; trinitas autem ad perío-

nas, ütin imo exprimunt Angeli zeprafen-

tantes ; in 2do nomen Domini, verbi & fpi-

[

ritüs, quod in fuübjecta 1materia de accidente,

1y

áccipi nequit ; in 3tio adjunctum pronomen

eggni*.

versüs 8vi; etgo

il

3tia. claffis..- 1à. 66. v. 9

Nunquid.: ego,

d

Á

"

D

qui alios parere f,ac:iq., ipfe uon pariam, dicit Do-

tisn0

Qncel

müuus? &iego, qui geueratiouew ceteis tvibuo,

füevilis evo; ait Dominus.

Eceli $4. V. 14i$

Yeri

Jnvocavi Domiman Patvem, Domiyi mei. . Pf. 2.

ted

v. 7. 2 Dominus. dixit. ad me: filius meus es tuz,

f

ego bodie geuuiie. Pfal 1og. v. x.: IDixit Do-

tüm

vunus Domio meo €&c. vw.3.: Ex wtero. ante,

lii

Luciferum genuite, Y(a.61. v..:. Spivirus Do-

qeí

unimi fuper mez. eoquod unxexit Dominus me &c.

lM

fodl 2. v. 23.:. Effundam. [pivitum wmeum.

f

tüm

ómuem cQYuen,

Utebatur 1770 Conc. Hi

a.

E

lenfe II. C. 13.:: 2do Pacian. in ep. cont. No-

li

vatian, : reliquis , preter. Patres. plerofque;

Áby

Chriftus ipfe; & Apoftoli Perrus & Paulus

lm

Matth. 22. v. 42. . Luc. 4. v. 18., AGor. 2.

li

V, 18.3 ibid. €.-13. V. 33., ad Hebr, 5. v. 5-

bit:

T

Ex his verüibus conftat, dari in divinis Pa«

trem, Filium, & Spiritum (gnctum : ex iis-

LEU [/

D!

dem offtenditur, hosipfos diftingui inter f&

acopponi: demurn aliunde ex Scripturis mas

Vi

nifeíté habetur, unum duntaxet. effe Deum:

ttm

d

ezgg hinc rectt infertur in. perfonis triniras,

*

ag

»

Ds Dro TR:NOQ'

9

fidei'ä

[e]

g A unitas in effentia,

Qui plura de

ViDaty,

con(uülat Scripturam facram dogmatie? & po-

Jmin

lemice explicatam; ubi & plerorumque dicto-

peï'g)f

yüm vindicie principales videri poffunt,

iefen-

4. Dico 14. Myfterium "Yrinitatis-à 1ma.

& -

Judeorum claffe gpert&, à 2da fubobícuré,

Xdente

à 3tia vel valde i

erfecté, vel plané non fuit

DO

cognitum,

Prob. Ex dictis conftat; myfte-

»

m Trinitatis fuiffe olim. revelatum, & in

// f gg/g,

L

criptura confignatum: ergo hujus revelatio-

al

nis noditia faltem aliqua & aliquibus jam olim

rb

conceffa aífferi debet ;; cüm, quamvis hujus

3

veritatis fides olim non erat neceffaria, tamen

MA

revelatio non erat de re modó futura aut prc-

p st

figuranda, fed de re jam exiftente, & ran-

j D

tüm apertiüs proponenda. Sed inprimis aper-

70 d.

tam cognitionem Patriarchis, Prophetis, aliís-

nj

que fanctitate eximiis conceffam füadenr tum

m &

fuperni luminis copia, tum aliorum myfte-

nl

riorüm prenotitia illis divinitüs data , tum

H

ä

Patrum teftimonia, inter quos Cyrill. Alex.

u M

L. r. contra Julian. , Ambr. L. 1. de Cain &

m

Abel, Aug.L.2. de Trin. C. 11. eam noti-

tiam Abrahamo vindicant; Epiphanius veró

Dais

Qr.

L. 1. adv. herefes her. $. univerfim fic fcri«

p

bit: Uxa Tvimitas fempet n illa fingulavi Divi-

5Dh

zütate tunmciasa, cveditdque ab illis ef?, qui cete-

!i

que exi-

2017

vis autecellerent , cujufinodi Propbetee , at

tet ia

miá fonthtate praditi bouiues. futt

£

: deinde

s Ti

veró fübobícuram notitiam penes Scribas fal-

tem multos extitiffe; probant tum eorum in

eum

j

etiam

Yni-

.P?Ffömtanäis&cripmüs? & indagandis

»

z

1o

h Duo Tetic;

i

minutiis folertia & ftudium , tum Rabbinos

fi

1l

rum ante Chriftum natum celebrium teftimo-

hs

nia apud Galatin. loc. nuper cit. ; unde fuffi-

g

ciat, binas in Ifaiee Cap. 6tum commentatio-

fjan

nesreferre, alteram R. Simeonis: ,, Sanctus

£m d

hic eft Pater, fànctus hic eftFilius, fanctus

TRUE

hic eft Spirius (an&us,,;

am R, Jonathee:

Qora.

» San&us Pater, ànctus

2f

ius, fanctus Spi-

mei

ritus fanctus,,: demum vel nullam, vel o

qu

nino imperfectam ad vülgum Judeeorum per*

aj

veniffe, probant tum modernorum conítans

qui

circa lioc myfterium error, tum economiz

(te )

divinz ratio nurm. 2. indicara.

Conf. Aper-

p

UC

tam Diviniratis Meffie notitiam xmze Judeo-

& f

rum claffi conveniffe, colligitur ex illorum

N

Patrum fanctorum defiderio, quod ipfe Chri-

fün

ftus Matth, 13. v. 17., & Joan. g. v. 56. de-

lf

clarat; fübobícuram Legifperitis negari non

lr

poffe, demonftratur tum ex Chrifti monito,

E

t

quo joan. 5. v. 39. veritas remittit ad fcru-

Tgt

tandas Scripturas; tum ex traditione per an-

C

tiquiores Rabbinos expofita de Meffize venturt

fer

Divinitate : fed Meífia incarnati Divinitas

m

füpponit Trinitatis myfterium , nec fine hoc

ti

l:

cognofci potefl: ergo.

5. Obferva. Num & Gentilibus myfte-

riut hoc innotuerit, qu&ri quoque hic fo-

r

let; fed pro hujus quaftionisaffirmatione nul-

la admodum extant folida fundamenta. Nam

&

I. que pro Patre & Filio in divinis proferun-

tur ex oraculis magicis Zoroaítri , fuppofititia

D

plané funt, aur ab Arianis affüta: 2. Vulpa-

do

ris

'**rv(,-

1Í

Ds Dxo Tz1xo.

bbint.

tis illa Mercurii Trifinegifti parcemia: ;, Mo-

(Limo-

nasgenuitmonadem, &infefüum reflexit ar-

efuff.

dorem;,, vel rurfus à Criticis inter fpuria

Qtatio-

rejicitur, vel de creatione mundi, non au-

us

tem de generatione filii intellipitur: 3. Nu-

fanhy

merus ternarius, qui ab Ariftotele & Pytha-

at

ora commendatus dicitur, à preftantia arithe

hu3

metica, minime autem à Trinitatis fymbolo

f 0

apud eosdem laudem tulit: 4. Que demum

m*

ex Platonis Timzo, aliísque ejusdem vel fe-

ynltns

quacium libris five de verbo, five de plurali-

Yomia

tate in divinis producuntur, ea vel inducunt

Apt-

plures Deos, inter quos 'Tagaron fit primus

u-

& füummus; vel commodé exponuntur de

]ornt

ideis aut attributis divinis fine perfonali di-

n

füincione; quz ipía ramen notitia non fit

í, d*

haufta ex humana ratione , fed ex Judeorum

j Don

libris aut commercio, Quod Sibyllarum car-

jnito;

mina, fi tamen ea jam génuina habemus, at-

(

tiner, tametf; qualemcunque de Divinitate

et än:

Chrifti cognitionem in illis probent, de prz-

'enfüt

fenti tamen myfterio his Vatibus parüm ad-

rinis

modum, reliquis autem Gentilibus ferme ni-

e hi

il aperuerunt,

ny'ne

ARTICULUS II

d

"n wnyflerium. SS. Trinitatis Cheiffianis AAnte-

Qi«

uicenis fuevit cognitum ?

fl

6. Qta.: Quo tempore definita eft in Con-

üne

cilio Niceno contra Arianos in Chrifü

ritid

Divinitatem fides, pervulgatum etiam fuiffe

dogma de pluralitate perfonarum cum

fingu-

lga-

; daris

[5

m

-

&

z

12

Z

—DE Däo TaINO.

laritate divinz effentie , facilé tribuunr Hae-

ET

retici illi; qui memorate Synodi fymbolum

Qu

Jr- u)üf

inpugnant, unümque vélalterum illius aeta-

tis Patrem, quantumvis planà invitum , ad

i

Á

Num

fuas partes rapere fruftra conantur,

fi

veró & prioribus Ecclefie fzeculis fides eadem

[UE7

ac profeífio fuerit, acriüs ab iisdem ac ípe-

LUA

cioítis . difputatur.

Qus quidem quaílio

vt

j

cüm, & ad traditionem dogmatis antiquiffi-

L

mam, & ad Patrum (anctiffimorum orthodos

lr'(?ll!

xiam à calumniis vindicandam pertineat, ope-

7

[

T

re pretium eft, ut hic, quantum fieri pote-

if

rit; breviter exponatur.

Mu

- 7. Dico J. Patres trium priorum feculo-

fiy

i

rum univérfim crediderunt & profeffi fünt

tini ]

riyfterium Trinitatis.

Prol. m ex Conci«

Áin

liis. Dionyfius Alexandrinus Concilii Alexan-

fii à

drini contra Sabellium celebrati verba refe-

fütor

rens, in fynodica epiftola contra Paulum Sa-

(

mofàatenum de fide Trinitatis Catholica ait.

(heny

ia e9 prediciffe fau&los Patves, g fübi pr.

off.

f

$)

Yendumy cvedendimque tradidiffe :« Concil. A&-

Tif

tiochenum II. contra Paulum Samofàten. co-

- f

actum, profeffionem fidei fuz de Trinitatis

ti|

]

myflerio ita orditur: JDecrevimus , fidem fcri-

]

1

"

Vi

li

pto edere Q9 expotieve, quam à prinucipio accepi-

[

Uus, 9 babemus tvaditam €9 [ervatam im Ca-

N

zholica $$ [anda Ecclefia ufgue im hodievmum

tipi

dienm.

Alexander Alexandrie Epifcopus in

(ue

fynodicaepiftola Concilii Alexandrini, inquo

Arius depofitus fuit; ad Alexandrum Byzan-

2

- tinum ita de Arii errore fcribit: Quamovis de

hr

. bac

«

EOE

X

DE Dso Tz1NO.

13

nt E

Bac ve multa babeam dicere, tamen ea miffa pfoQ

bolur

ptevea facio, quod alfuvdum putem, Dotforei fz-

15 at

dei do&hrime con[eutientes. pluvibus | admonere ;

2, al

quippe cüm ipfi [itis doclà d Deo, $5 ttou ignore-

Num

£is, tum Ebinis 9 drtenue dotirinam e[je , qua

exdem

qyon ita pridem veram Ecclofie pietatem. oppu-

r i.

m peffiferum "dudiun: Pauli Sa-

gnave capity tu

4

quel

aenofatemi. Epijc.

ntiochie, qui coufilio omunun

iquil

ulique Epijcoporum, atque adeà judicio. Ecclefid

thod»

je&us. eff....

Aftovum. Hieveticorum impictatis

5 0

;

vces Dà, qui muper exorti Filium Dei ex sribilo

| pote

afferunt. (quippe funt velut floloues occultà ex illis

aa[centes) amimis bauferuzt. — Ya epiftola autera

atl

fynodica Concilii generas Conftantinopoli-

jf t

rani L ita de füa ac Nicena fide loquuntur;

. Con

Hanc. ubique $$ volis , $9 nobis, e? omuibus,

Alb

qui vere fidei verbum non pervertunt , probari

"a

comvenit : quam 505 vix tandem forvamus, àf

tfentautas

lum

que antiquiffrma fit, eg. Baptifinati con

docens nos cvedere im nomise Patvis, qg P

!üg i

£? Spivitüs [antlà &c. . 20 ex Patribus. AtFa-

J

g At

fr

nafius L. de Incarn; ait: Claré exponatur 7dpo-

Jfiolorum predicatio ,. quemadmodum vultis ,

udc

g

"

ad

ii

€2 d fanélis Patvibus tradita efl : nempe quo

Divinitatem attinet , Tvinitatem efe unam na-

"

WI-

turam, fecundim quod unam fubfrantiam pvejeu-

/

165 Syuodi "dpoftolicà feribunt; & in epift. adSe-

rapion. fcribit. Zdeamus tamen adbuc £2 ipfam,

n

$ n

que fuit ab initio , traditionem, &g. doGvinam,

£7 fidem Ecclefiee Catholice , quam Dominus qui-

thO

ia

dem. dedit , "Apofloli verà predicárumt , & Pa-

if l

£res. cuflodierunt.

Tum expofio & probato

Xl«

ht

-«ä,. g

14

Dz ij'go TaiNO.

Trinitatis myfterio füubjuneit : Confegiiut

magm

àgifur àn bujus vei demonflrationem . facree Littes

[

T5::: fic Sau&lorum dottrina colli

igituv , C? unád

T

fides bec eff. Eccl

ámji

of Catholice. Bafilius L. dé

Spir. S. C. 27. probans traditiones etiam nori

li

j

Ícriptas effe tenendàs; &inter has dogma de

Divinitate Spiritüs fancti reférens àit :

LOTL

zil

qui ab imilio flatuerunt , [uccéfforibus trádzutes;

Dsuti

grocedente. [emper. cum. tempore ufu ;

ey diuturs

hi p

£

m

aam confuetudimeérü altis vadicibus im Ecckfta de

fixerunt, Hisaddi ieretür Báfilii Archiman:

drit ; & reliquorum Monachoruin anté Con«

OPï

N

:

cilium Ephefinumi Í; àd 'Theodofiurn & Va:

PapaA |

lentiniàánum directa füpplicatio feu exhortatio;

Eu

ubi hec legüntur : Porró ijter alià Dei leneft-

L

bus y

D.

cia Jon ummeritó cenfenda éff. vevitatis copuitio,

& odiüm falfe cognitioinis : duo mimifum explo-

ld

vata

y

penp

dans I

ePdique. babeariis fidei inyfleviay jn-

que itde ab imtio à [an&lis "dApoflolis;

AMartyvi-

rf

£us, Confoforibus € Epiftopis Ecclefie Catbo-

f

lice tradita: e primó quidei ab Idpoftolorum

fl

Principe Petro fecundüm cognitioném , quam di-

fiä Wc

vinitis percepérat, bauc palam. confitente ,

pofte-

Meng.

vitatíque tradente :

Tu es Chriftus Filius Dei

]

m

fb

vivi; 4 Jacobo /4poftolo

&5 Zdrcbiepifcopo, Toan-

ue "d poflolo g Evangelifla ,

veliquíque Evange-

D7

Oüenw

liftis, Mavzyribus ,

Corfeffovibus, Epiftopis, at-

que ommibus, qui confubflautiali Trimstafi credi-

if(l /;!A

derunt eg-tredunt ; -al Irenao j

&]y

Gregorio Mago

JNeo- Cefaree. Epifcopo;: à fan&la Symodo A4ntio-

i,

ferdi

cbíe , contra. Paulum :Samo[atenmum congregata,

eeitun. ochoginta: numero- Patves complexa ; à

U

?hagna

—

-

Di Dzo TnzaiNo.

IIS

ais

magna !5? Jan&la trecentorum decem €7 offo Epi-

«t Li

éoporum Synodo apud Niceam babita, que [en-

n

fentiam eorum , qui zdnutiochbie contra. Paulum

sL

Samo[atemmn convenéraut , confirmavit 9 appro«

bavit &c..-

ifT] 0f

m de

$. Dito 1. Speciatim infigniores priorum

fieculorum Patres eándem fidem àc profetfio-

: Qam'

Til

nem publicis etiam lirteris ediderunt. Proja-

1777

iur percurrendo tiià fzecula ; referendo Pa-

Hfa d

crum teftimonia ; eáque vindicando, ubi

híman

eft

Oplï'

N SE£cUro Parwe L S. Clemens I.

éCon

& Ve

Papa i epift. rm. ad Corinthios áit: 747 zoz

O

unmun Deum baberius , $g unum . Chviftlum, 9?

ia

unum. Spifitum gratie zi vios effufum; cum qui-

bus verbis convenire videntur, que Bafilius

tgni

L. de Spit, S. C, 39 éundem Clermentem lau-

y z."rþla-

i, f

dans refert: Zit Deus; e9 Dominus 9 Efus

Chriflus, $$ Spiritus fantlus. — In eademn. epi-

lm

Thi

ftola ia fcribit : Steprrum Majeflatis Dei. Do-

ainus mofley 9 Efut. Cbrifus uon venit in ja&han-

d

zia fuperbig , cim, illud pofgt, fed in buwilitate,

Wna]b

uemadmodum Spiritus [anétus de ipfo locutus eff.

7 M?(

Í

It

em: Qui cim fit [plendor Majeflatis eyuss tam-

li t

) W/

z0major efl dnugelis ejfettus, quantó excellentius

zomen [ovtitus eff , nempe /i/iz, üt ex pfàlmis

Eu

oftendit.

In epift. 2da autem dicit: Zrarres,

jj 7

qruli-

a femtire mos oportet de S Efu Chriflo tanquam

de Deo, tauquam de *Iudice vivorum ej' mortuo-

fig

lnjit-

vum. l. S. Ignatius Marr. in epift. ad Ephet

Ícribit: Studete, uf confiriemini in dogmatibus

p

faci«

150

Domini $g. "Apo[tolorum , uz omhia, que

if

7g7111

7

: Dx'Eïszo T&1NO.

di, profper? vobis fuccedant carne 9 fpiritu , ff-

T.

de 9 chavitate i Filio, 9 Patve, &9 Spiritu

erlin

C fanélos.... fubyeti eftote Epifcopo €$* vobis mu-

fu. i

fu), àt 9 Efus Chriflus Patri fecundà ? warzem,

J«

b

£9 "d poftoli Chriffo &g Patvi, €9 Spiritui Jantto.

In epift. ad Magnefian. ait: /Vog émim aliqui

Yocnt ;

Tutf

cocteYuum Parri, quod mom eji maturalitev. ex

o

Quamobrem eui Filius primcipium babet

i of

arvemn fuums fomen quatemus ex pvimcipio effs

'fus;

coBicurvrentem | cami

1

dim

fo bubens exifleztiam , mon

evit. ei diffimilis fu

i

j

autiá

: qnuam quia e[t exc gram-

j5 :

tis n

cipio, ideo confubflaititialis priticibio. Idem JE-

fum Chriftem vocat in epift. ád Ephef. Deum

Bu |

fs d

Wofirum , in carüe Deuni; n epift. adRomanos

PFium David fecundim cavuem ,. Filiuum IDél

Wt

Jfecundiun. Divisitatem $9^ potentiam.

Iit. De

d

DN

$. Polycarpo Ecclefia Smytnenfis in epiftola

&

apud Euícb. L. 4. Hiftor. Ecclef. C. 1:;. refert

Grex

hanc morti áb eo prsemiflam orationem: Pa«

hü(), (

zev urigéniti eg. beneditti Filià tui 9 Efu Ghriffi....

RUE

UE

E

Penedico te ,^ qui sme im. buttc. diesi. pevduceve di-

gnatus et, ut parteimlcaperem in con[ortio & ca«

Rtüm

Vi

ice. Chriffi tui,... im incorruptione Spivitás fan-

Gi..: Quamobrem de omnibus te laudo, te glo-

DUU k

tifico pev. fempitermun. Pontifican 9 Efuin. Chri-

dOS (

hum unigenitum Filium tuum , per guem tibi und

ptop

euim ipfo z Spiritu fa&fo glovia muuc €9 àn facu-

Quon

la fieculorum.

Vl

a

Similiter ipfe in epift. ad Phi«

lippenfes fcribens precacxur: Deus autem $?. Pa-

m

zer Domini uoflri 9 Efu. Chbriflü ipfe fempiter-

pelis

nus Pontfex Dei Fihus Chriftus J Efus edifr-

If

L

tef yos if(]ïde'sj verifate;.a. €) def volis fortem

AUE

9

D E 'DHEo TRQIN'O.'

17

p

t paviem intev Santlos fuos. cum otumibus , qui

' dhirà

vredituri funt in Dominum noffrum 9t Efam Chri-

r m

lum , in ipfius Patrem &c.

um

!

1

iVec dicas 1. Clemens & Polycarpus Pa-

trem in divinis vel folum, vel antonomáfticé

i mf

a

Vocant Zeum; Filium veró aut iDomigum, aut

diiti d

zPontificem fampitergum duntaxat, . .2. Ignatius

jn hii

B

in epift. ad Ephef. Filium dicit. Pagri fubje-

&um ; in epift. ad Smyrn. Chriítum appellet

ii

im; W

dFiium Dei fecmmdim voluntatem. &9^ potentiam

aDei.

3. Scriprores hi omnes nilil de Spiri-

a j

tüs fancti Divinitate commemorant. &. a 1.

am JE

- D

Pater fpeciali titulo ;Dews dicitur, quia eft

omanos

fons & origo Divinitaris; unde ha antono-

i Di

mafia períon:e diftinétionem, non autem ex-

J o

clufionem Divinitagis ab aliis perfonis indigi-

1&M

tat. Vox Dominus

articulo infignita apud

[f rát

Grecogjé x/eiocy in Chriftiana profeffione ni-

m i

hilo; quàm Je; nomen, commünior aut in-

ferior eft, ür oftendit S. Chryfoft, orat. j.

hr

"

contrà Anormneos, & ex ufü facrarum Litte-

rarum à 7o. Interpretibus verfarum probat;

g

jf

ubi Deus pro Eloha; Adonai feu Dominus

pro Jehóva ufürpatur. Filius denique Sacer-

,

"I!

s

dos dicitur ratione humanitatis , — fempireruus

propterdivinam naturdfà, — 44 »4. Chriftus

fUL

// fj

j

quomodo fübjectus Patri dicatur, ab Ignatio

etiam exprimitur addito: fecuzdüm carnem feu

jphi

j J

humanitatem : fecundüàm eandem etiam ap-

Ht

pellatur Filius Dei fecundüm volumtatem, üàt ex

1j

jf

ipío eontextu conftat loquente de Incarnatio-

ne Filü Dei; & réfpiciente ad illa Archangeli

verba:

fgy]HNl

Ü

-

v2

*

u9

D& Dro Tna:wo.

verba: Jdeóque eg quod na[cetur ex te San&um,

jum])

vocabitur . Filius Dei : Incarnationem autem

pipia

LT

per voluntatem & potentiam Dei. factam effe,

nemo négat.

Si quis tamen verba Ignati

£0 petl

T

'tiami de peneratione eeterna accipi contendat,

$t

'ittelligenda funt.eatenus; quód Filius volun-

1

MatiEyO

fürie, & non coacté fit genitus, ac procedat

. Patre non invito, nec infirmo, fed volente

[

Ht m

"iic potente; non avtem quód ex voluntate Pa-

'tfis antecedente ac deliberatione, aut ex po-

d qr

Qontr E

tentia tanquam creaturarum principio proce-

dat. /2Ad 31- Spiritüs fan&i Divinitas non ob-

r u

fcuré exprimitur per equalitatem .cum Patre

fi?ff af)

&f

& Filio, que per ugitatem, dominium & glo-

.

Yium, Spiritui fan&to, ficut & reliquis perfo—

j

U on;

lnis affe

rta; defignatur.

9

IN Sxcuro

QCUNDO d s. E

Ül

ftinus Martyr in Apolog. 2da ait: giyaremur,

:g

zo$ taliun Deorum effe expevtes €y 2dtbeos:: fid

jreig

son veviffanà illius Dei Patris. videlicet juflitiee 69

A

"llf 0j

caffitatis , €8 virturum omnium , €9 ab omnis vi«

zi mixtioue q9. labe alieni , expertes; vevimm bunc

tut ]fm |

Filium , : 7 Spiri-

( aim

ipfum , &g qui ab eo venit,. . .

tum [an&hum colimus &g adoramus. Addit ibid.

V ln

$

baptiza

ri Chriftiános in nomine rerum cunda-

& n

yum Pareutis, e9 D.

ini Dei ac Seroatovis

E.

aCial

fü Chefli , e$ Spiritás fanti. . Ydem in Dial.

iDem

UET

cum Tryphone, cüm hic [minime ferrer JE-

fum vocari Deum , probar inprimis alrerum

D

&t q

in facris Litteris, qui nominatur Deus & Do-

minus ; effe prater univerforum Opificem;

d

)

ffe Fi-

deinde hune JDeum '4doæfaïidunz probat e

pj

lium

",:;z

[

Dz Dzo Ta:No.

-.19'-,

eà

$fs lium Dei & JE(um Chriftum ; demum reje

n»4 Opinione, qua vim Patris aliquid fübfiftens

hmd effe negabat, volebár

que tanrüm energiam ab.

ln &o perfonà non diftinéctam, ftatuit,. virzutem

uend du effe Dei, ac Deum à Propheta muncupari,

svn £oz ita dt Solis dux [olo vocabulo numevatur , Jfed

med unero altevum. quiddam effé i mom tamen vétie

ivler füone , tamquaim Patvis fulflautia [écetuv : uti ca-

mueh Zera omuia devija. atque [e&a. mon. [unt eadem ,. at-

rep Que evaut ámié [e£hionéi, . 1L. S. Irenseus L. z.

;pu Contra Hzref. Cap: 1o, fic enuriciat: Ecckeia.

nonà er uuiverfüsin ovbéra ufgie ad fities teyré [emina-

mPar ?a & ab /Apoflolis, €$ à Diftipulis eovtm. accepit

j d €am fidems due eff ip umma Deum Patvem ompi-

lu'xs Wfö

potentem ,. qui feci? cálum $9. terrams $2 mave,

Cj omnia; que in eis funi : g im unum ShEfum

L5j Chriffum Pilum Deiy incarüatum pro sofra. fa«

du dutez 2 in Spiritum

fanttum: qui per Propbetas

Ju) redicavit. dipofitioues .Dei &c.- " Idem L, 4.

r

-20.: AVec enim borum z4ngelorum indigebat

Ti

Deus ad faciendum; que ipfe apud fe pvadefinie-

* ffevi, quafi ipfe [uas uon babevet manus. | Ade

yin. V&

g € enim .et [empev. Ferbuin 6; Sapieutia ,. Filius

j €9 Spivitus, per quos, e9 in quibus omuia libevà

ii

)

i

Jlb

/

j 7 [ponte fecit , ad quo$ & loquituv. ,. dicens:

Faciamus lióminém ad imaginem & fimilitu-

Htl ]f

dinem noftram....

j D

Es quoniam. Fexvbum, id

m

efh, Filhus femper cum. Patre erat,.... quotiiam

Jrerutt

nutem &5 Sapientia, que eft. Spiritus, erat apud

& Do t apte omnem con[Htutionem..... — Unus igitur

gom Dens» qui Firbo t* Sapieuti fecit. €y aptavit

Qu emmia. Ibidem C. 6. ita concludit; 4Voz ergo

D2

alius

fium

P

2

Dz Dro TnaiNO.

hema

alius evat . qui cogmo[zelatur , €9 talius, qui dice-

bat : INemo cogno[cit Patvem ; [ad uuus &5 idein,

mir; 1

ompia fubjciente ei Patve , 9 ab omtuibus: acci-

fiin;

giens teffimorium , quomiam verà. bomo, & quo-

Direm

ziam verà Deus, à Patre, à Spiritu, ab 7dsge-

lim. ,

lis egc. — Et propter boc i eanmibus & per omuia

Fpi

unus Deus Pater , $9 unum Fevbum Filius , 68

ferech

unus Spiritus, e9 una [alus omuibus credentibus in

Vetbon

eum. MI. Athenagoras à Methodio laudatus

enlt

t

Philofophus Chrit

ianus in füua ad Impp. M.

n

Aureliam & L. Aur. Commodutn legatione

Bs

feu Apologiaait: Ef& Filius Dei Ferbum Pa-

Y 4

tris in idea 9. opevatione : ab ip[o enim , Cj per

tudi

ipfu

m omnie fa&a [unt , cim fit umum Pater 69

h digv

Filius, ita vt Pilius fit ia Patve,

t2 Pater in Fi-

penity

lio unitate $$ virtute.. Ibidem addir, curare

tate; (

Chriftianos ,. wz cequali bonore €g poteflate co-

It

7

ofcamus Deum , $$ Perbum ejus, €9 Spiritum

Wi j

'

j

auétum.

.

Unde trandem colligit : Quis zgifur

&ttm o

1

7207 1ni

vetur , cim audiat s205, qui Deum Parvem

!uïlliiif,

predicamus , & Deum Filium , &2 Spiritum [au-

Iq,

dum , eorum in unitate vivtutem, €9 in ordiue

li d

diflin&lionem explicantes 74tbeos vocavi *

I

ANec dicas 11mü. Juftinus in Apolog. 2. vo-

cat Filium feeamdam poteflatem , & Patrem pri-

Ti

mum Deum ; in Dial. docet, Filium effe ge-

inreHig

nitum à Patre virzuze Q9 confilio; ibid. fic effe

Wen In.

genitum ,. ficut igmis accenditur ab igne. 2.dà

VOML

Irenzus L. 2. contra Heref; C. 28. dicit; Pa-

um

trem fupra ommüa efé, e$ Pilio majorem ; &

lum dic

L. 3. C. 8. precepiffe Ferbo creationem inundi:s

Qp t

rurfus veró L. 2. C. 2g. Filio Dei ignoratio-

nem

Cïïandi

Y

"

Dr Dro Tz:N0.

M

quá

netn extremi judicii tribuit. 37;/0 uterque fta-

g il

tuit, Patrem effe zpvifibilem, Filium veró oj-

du at

Jibilem ;; hunc ipfüm fuiffe mizifirum Patris;

g n

Patrem effe Conditorem. Univevfitatis, non Fi-

i 4n

lium. 470 Athenagoras docuit, fübítantiam

X 0

Filii priüs füiffe in Patre, quàm propriam ha-

TP

H

beret hypoftafin per generationem; prodiiffe

jb

erbum, uteffet creaturarum actus, eásque

leudit

? nihilo produceret; effe duntaxat raziozem ac

npp J

suenen Patris, ac proinde non diftinétum à

epatiüt

Patre,

jun J

B. ad ym. Pater eft primus, & Filius fe-

.

cutdus ratione ordinis & originis, non ratio-

Pt

ne dignitatis & nature divine. Filius dicitur

TY

genitus v/rzute, fümendo . banc pro feeeundi-

j Qd

tate; & confio, fumendo hoc pro intellec&tu

ht

& ratione, ac opponendo cece neceffitati,

j 5pz'rftw

Paritas illa non omnimoda de igne translata

)y g

etiam eft in Symbolum Nicenum: ZLumen de

"n

lumine, Deum verum de Deo vero;. ftat autem

jn i

in eo, quód ficut ignis accendit ignem fine,

LLA

fui diminutione, ita Pater generet Filium fine

!

"d adum Pa-

"

diminutione fui & alteratione.

p2

ter fuper omnia eft, & major Filio ratione hu-

gt

manitatis, non autem Divinitatis: nifi forfan

.

r

intelligatur fola ori

nis prioritas, quae ta-

ionem in divinis non ine

"

men majorem perfe

; À volvit.

Per preceptum Dei dicitur creatus

i, P mundüs contra Gnofticos, qui hunc condi-

n*

tum dicebant contra voluntatem Dei fupremi ;

mi& quim tamen illud aliud fit preter voluntatem

yi) creandi mundi, Filio ipsà generatione eeterná

€oim»s-

nei

3

2—

22

DE Dro Tz:No.

F a

communicatam. Chriftus ignoravit diem ju:

foertm

dicii,:non àt Deus, fed üt homo ; non ta-

154

men quafi humanitas Chrifti hàc cognitione

(em di

caruerit, fed eo tantüm fenfu, quód ea intel-

IS Bd*

Tegores,

lipentià non fuerit orta ex vi humanitat

n

'*X

fiva, fed ex Divinitatis natura unira. — d

Pri

atium. Utraque perfona à Patribus fecundüm

h

L

fuam naturam afferitur zzvifibilis , Filius au-

i

M

5

tem folus vifibilis, vifus & apparuiffe füb aC

[

fümprta forma in Lege veteri dicitur, quia ad

(

ul

ipfüm fpe&tabat legis difpenfatio, & homi-

Ts aC

rium redemptio; ac preeterea ratione proprie-

Is q

tatis (uze mitti poterar Filius, non autem Pa-

ter, Eadem ex ratione Filius vocatur mizifer,

Nexan

quo tamen nec minima fervitutis aut. fubjee

GW[JJ

étionis umbra admittitur ; unde & Ireneus

UPU u

ud vocar copiofum &9. iemavvabile

tr/? [

U

miniflerium. — Per Conditovem, Üniverfitatis in«

tellexerunt Patres perfonam illam ,' cui per

tülnyg

D'TTM

áppropriationem tribuitur omnipotentia X

ho

mundi creatjo; unde abíque lefione Divini-

quod f

tatis recte Patri, non Filio; hoc pradicarum

Wif

cedit. 244 4tum. Per illud prius non intelli-

t

gitur prioriras temporis aut dignitatis ; fed

DT

prioritas ordinis ac oripinis, & preterea 1n«

271

dicatur uniras effentie ac fübftantialis. — Pro-

rz'mzw,

teffio Verbi juxta Athenagoram duplex eft:

alia ad intra & eeterna, quà Verbum nafcitur;

lr ,

^1 qu

alia ad extra&remporalis, quà mundus crea-

tur

t D

Pofferior itapropria eft & metaphorica

Nf

Ín eo fundáta, quód omnia per Verbum factá

! ]

undi ad'exterius verbumi

n

fiät,' & creatióne m

ant

MP

Dr Dzo TziNO.

23

Fiat confe&à interius ac divinum. Verbum.

: Qiem:

- Dont

fuerit manifeflatum ;; quz manifeftatio laten-

tis & abfconditi Verbi quafi generatio ejus-«

:ognirio:

den

dem dici poteft: atque de hac loquitur Athe»

nitats n

zagoras. " Denique Chriflianus hic Philofo.

hus Verbum non dixit vaziozem: ac mentem

m J

(ecumdt

Patris ,' fed Deum, cim fit eterna mens, ba-

buiffe in fe ab cetevuo Aóryov, hoc eft, rationem

FIlIUS 4

feu verbum aut fermonem, cim «etermm fit

e ib

vatiomdlis; quibus ex verbis nihil adverfatur.

quitt

uanquam à Patre poteít indiftin&ta dici

x ho

mens ac ratio fübítantialis, non autem notio-

pro

pii

nalis, quee Verbo propria eft.

Ym

1

1

ic. IN Szgcuro TrzTIO.L S. Clemens

u)

Alexandrinus L. 3. Peedagogi C. 12. ira finit:

QU

it

G'ratias agamus foli Patri g. Filio, Filio & Pa-

X Irenæ"c'

zyi, unà cum [antlo Spivitu per omnia un.....

vt

Qui €$ undequaque bonus , uudequaque pulcher,

yfim:is j

undequaque fapiens , undequaque juflus $. cui. glo-

; dir

via nunc 63 in fcecula feeculorum. 4men.. Yn ad-

n

Ferbum drvinum,

j

monit, ad Gent. inquit :

!)

quod. vevera. efl Deus. manifefliffanus ,. quod ef

ii

unicov[orum Domino exequatum , quomiam evat

on i

ejus. Filius.

Idem L. 7. Strom. : JDei Pilius

qts; "

5101 divifus, non diff&us , ston migrans à locoin

gtl

locum , [ed ubigue fempev exiffens , mec ullo modo

^

circum[criptus , zotus oculus, omnia videns, au-

j d

diens , fciens , poteflate cvutans poteflates s ... .

13(Clmf

Dei autem effe Filium , $g eun effe Servatovem

us de

Y

ac Dominum, apevtà divina oftendunt propbetiee,

phor

Rurfüs L. . Pedao. C. 9.: ANibil ergo odio be-

jf fa»f

bet Deus ,. fed seque. Fevbum : utrumque enim

verbm

,

4

ungm

f

"ub

I

24

| DE Dzo Taiwo.

unum ef, nonpe Deuss dixit enim: Ia pyincipia

tettut

exaz F'erbum , 62 Ferbum evat, apud. Deum, 9

tint f

JDeus evat; Fevbum. . 11 S. Dionyfius Alexan-

jiint

drinus in epift. ad Paulum Samofatenum aitz

Dei "vivtus €$ — fapientia. Fevbum | fempiternumg

gaeitat

qui cüm eterüus effet, faBus eff puer, natus nohis

Ts QU

keD

Filius.. Idem in epiftola apologetica ad Dio-

nyfium P. M. ita Ícribit : Ego t9. in alia epi-

d

flola [cripfi, ul offendo, crüpen, quod.defevunt.

lk

Tim

contra me, falfien. ff , quafí qui diceresa, Chri-

flum non, effe coufubftamtialem Deo.

Ex eadem

Lrà

E

recirantur à $. Athanafio hec verba: Exiflen-

1e igituv crevüo Patre exiflit €g ctevmus, Filius . | imim

nam [i Patey efA, meceffarià e9. Filiu$ efl.... Fi-

i

lius cum Patve femper exifli& ,. plenísqué exi[ientis.,

Fliqm

eft, o ipfoex. Patve exiflii. . AT, "T'erzullianus

ts

L. de Pudici. C. 21. ait: Eff Zvimtas. unius.

n j

Divinitatis Pater , €9. Filius, g. Spiritus fantlus.

Fim

idarj

L. contra Praxeam C. 9. : Zanc me. vegulam,

profeffum, quá infopavatos ab altevutvo, Patvem,

Thopen

if 1l

ä

& Piiwn, 99 Spivitum teflor , teue ubique . 69

ia quid, quomiode dicatur , agno[ces. — Ecce emim,

Wt ;q

dico , alium e[fa Patrem, 'e3- aliuza Filium , &9.

TC

alium. Spivitum, — Malà accipit, idiotes quifgue. auf

]i

pevverfus boc di&umn , . quafi divevfitatem: [onet,

ii

9 ex divevfütate, [zpavationem, protendat, Patvis,

C

. Pilii, eg Spirits, Ev C. 25.:. Dta connexus.

WU p

Um

Patris àn Filio, €? Pilii im Paracleto 1ves. efficiz.

cobevenies , alterum ex altero : qui àves unum

'v'a!z'gy;

ut, nom uümus. idem L. 3. contra Marcion,

C

C. 16. fcribit: JVom megaus Filium, & Spiri-

dUty

gum fülflautiam Creatoris. eff Chriftum ejuf,

in gü

€0f-

Dz Dzo TE!NXQ.G

25

( eomcedas wece[fe efl, eor, qui Patrem won agnove-

Pum, !

vint , ec Filium agno|cere potuiffe per ejusdem

s Alexn

Jalflantie couditiouem. K x L. $. C. 20.:. Quodfi

Qum g

in effigie €9 imapine, quí Pilus Patris veró Dei

IIfCHTUM,

piedicatus eft , eriam in effigie & imagine bomi-

hr v

zis, quá Pilius homimis vevà bomo imventus ;....

1dd Dig-

fíc &2 Deus inventus efl pev vivtutem , ffcut bomo

i du j

per caynam.

&

1 o

— Nec di

Ca$ 1720

. €lemens Alex. L. . Strom,

u, Q

Filium vocat Sapientiam prim d IDeo eveatam ;

x edia

L. 7. dicit, eundem voluzati Patris fervire;

Eul

ibid. docet, zaturam Filii effe foli Qmnipotentá

i Filur

propinquiffnam.,

2dó. Dionyfius Alex, in ep.

l

li

u

&d Euphranorem & Ammonium fcribit, Dei

janj

Filium effe opus. quoddam &2 faclitium ; item

raulians

zeque naturá propriumy [ed. pevegvinum 9. fecun-

At u

dum à Patre: denique comparat Patrem ad

l /;M!f.

Filium, ficut agricolam ad vitem, falicatorem

E yat

ad navim.: 3tià. 'lertullianus L, contra Her-

1inogen. C. 3, docet, Deurn non fuiffe a5 cezer-

at

,

T;

20 Patrem, ficut neg ab eterno JDeminys eft

[

aut Judex.

L. contra Prax. €, 6, & 7. docet,

fj 9

jum;

àu creatione mundi cenditam foiffe, Peyjonam [e-

cundain $g Filium ; hunc factum effe pavem

j

7 ]0715;1

Patri; accepi(le pevfe&lam fativitatem.

Ibid.

C. 8. & 9. fcribit; Filium procedere à Patre,

j fitth

gt

üàt radium à Sole, fluvium à fonte ; ipfum Pa-

/ æïaä

irem effe zozay2 fubflantiam, Filium verà deri-

- Ut

vationem totius $g. portiouem, . 440. Phorius de

jrciot

Clemente Hypotypofeon Authore ait; » Etfi

us eft;

r

autem re&c? in quibusdam fentire vifi

ia alüs rurfus impi? ornnino fabuloséqe

ie di(-

"u

rR

o

À

?

"

26

Dz Dzo TnixO.

feri,, De Dionyfio S. Bafilius in epift. 1.

tem Pa

cribit,, eum, dum veheinentiüs obluctatur

W.

Sabellio , in contrarium errorem effe infle-

EC

xum.

Gennadius etiam L. de dogm. Ecclef.

Pa :

& Rufinus quosdam circa Triniratem in

[

7

( n

codem errores notant.

&H* Ut

B. ad imum. Vox creatum, ore apud

Ya dl

Veteres non inufitato, ufurpatur pro genitay,

ts r

vel tribuitur fapientie ,, quatenus in rerum

lr f

creatione ad hominum captum defcendit, quo

Est

A

fenfu fapientia ecreazuraruim primogemita. ab

Athanafio or. 3. contra/Arian. appellatur. Fi-

Ti TY

Qrune.

lius Patris voluntati fervire dicitur, quatenus,

voluntatem Patris facit, ab eodem cum divi-:

RI (

Cetem

na effentia fibi communicaram.

Natuva Filii

elle n

dicitur Omnipotenti , íci. Patri , propiuqua;

vel fümendo naturam pro hypoftafi, uti etiam

Coexri

rjr deh

Alexander Epifc. Alex. in epift. fvnodica,. &

Synefius hymn. 3. ufürpárunt; vel fumendo

NU co

vt

propinquiffima pro ipfiffima feu una & eadem

i

,

natura.. Pater autem /olus omnipotens dici-

€lle in

tur, quia eft Deus, & Deus eft folus omni- -

Veo

potens; non autem quód fit fola omnipotens

perfona, cüm L. 3. Pedag. C. 7. & Filius

Q

hOa

omniporens appelletur.

"Ad zdum. Scripfit

à

hanc epiftolam S. Dionyfius ad Epifcopos

ejts

ff

quosdam Pentapoleos in füperiore Lybia fen--

ftion

tentias Sabellii amplexos , " quà, ut negantes

Ts

Filium, & Patri humana imputantes contun-

)

(fearü

deret, Chrifti humanitatem probavit, &tum:

Filii Divinitatem, tum à Patre diftinctionem

P Oüe]

t p

oftendit. . Acceptà hàc epiftolà;..ejus Autho-

rem

fj

4

n

d

-

Dz Dzo Tz:No.

27

epilt

blu&

fem Pentapolitani detulerunt ad Dionyfium

Rom. Pontificem, & accusárunt 1., quód in

([e inf

, Eck

ea fcripfiffer, Chriftum non femper fuiffe, &

Patrem nomináffet aliquando fine Filio :^ 2.

tatem 1

quód non fcripferit, Filium effe genirum ex

fubftantia Patris: 3. quód Verbum dixiffet à

r n

Patre effe creatum. — Contra. has criminatio-

Q gmiz

nes fcripfit S. Dionyfius Alex. quatuor Apo-

? rettt

logie libros, etiam ab Eufebio L. 7. Hittor.

dit, qu

Ecclet; C. 26. laudatos, in quibus ex eo refu-

27

u F

tat 1mum, quód hac affirmárit de Chrifto üàt

&UHECHUS

bomine, ut ex Incarnationis myfterio often-

deret divinarum diftin&tionem perfonarum ;

n dv

ceterüm profitetur , nomina Patris & Filii

TM

efle infeparabilia , & Verbum Patri femper

Ym

u

coextitiffe: 2dum , quóàd rurfüs hec afferue-

rit de humana natura fola, & credat Patri Fi-

odl

fumdd

lium confubftantialem: 3tium, quód ita fcri-

píerit de Verbo íecundüm naturam affum-

& at

ens Q

pram, ut oftenderet , Filium, non Patrem,

effe incarnatum.

Ex quibus conftat, nec

;5 0i

verba objecta intelligenda effe de Filio Dei fe-

jipotó

cundüm naturam divinam, nec ex allara epi-

& Fip

,

ftola fola colligendam S. Patris mentem, nec

&

ejus fententias accipiendas fecundüm verba,

jfcopo

fed fecundüm circumftantias occafionis, qua-

hia

ftionis & fcopi. — 74d atium. Negat Terrullia-

(antes

nus, Deum ab eterno effe Patrem refpectu

Ytun.

créaturarum , non veró refpectu Filii divini.

X CU

Pofterius patet tum ex dictis, tum ex L. con-

jonert

tra Prax. C. 8., ubi ait: Sermo eg z Patre

yurhe

€g apud Deum

r

jempfr; ficut dicit: Ego in Patve:

[fe-

*

H

28

D: Dzo Tr:xo.

[ämpek; ficut. [evibtum efl : Et fermo evat apud

hat

r

vum: 9 munquam [epavatus à Patre; quia ego

mu

& Pater unum fumus : prius veró intelligitur

dmont

ex inflituto fcriptionis.

Contendebat enim

feoren

Hermogenes, Deum ab zterno fuiffe Domi-

t er

num , ideóque aliquid femper fuiffe, cujus

Dominus effet; ut hac ratione evinceret, ma.

p

tons

teriam efís: Deo coeternam.

Ad hoc réfel-

1

lendum T'ertullianus diftinxit pradicata Dei

mles

fjim

- duplicia; alia effentize, uti eft fubftantia, fpi-

! rirus &c.; & hzc femper fuiffe declarat: alia

Tits n

(

temis

poteflatis, uti funr attributa Judicis, Domini

Qc.; & hac dicit coepiffe in tempore, quan-

niare

us

do ícilicet ea, contra velin qua poteftas ex-

erceretur, effe cceperunt.

His veró addit

f 1

777

etiam pradicatum Patris refpe&tivé ád crea-

turas füumptum , uti ufürpabatur à Moyfe

itr du

flts d

Deuter, 32. v. 6. populum Ifraélis alloquente z

C

ANunquid. n ipfe eff Pater tuus, qui pojfidit te,

Y

C2 fecit, Q9 creavit te ?. Quge contra Prax.

dins

C. 6. & 7. dicla funt, fpe&tant Verbum ex-

ternum, non internum, feu Verbum relati-

üní

Wt

vé ad generationem ejus externam & vifibi-

lem, non internam ac invifibilem,

Ut enim

fuïa'ïac

p

fuprà de Athenagora notavimus, antiquorum;

plures, preter generationem Verbi ster-

Ti

Tàtjo

nam, ac Deo immanentem , admittebanr fen-

fibilem, & in tempore factam, quà Verbum

i5

divinum vel exteriori creationis verbo at

l epi

fuit manifeftatum, vel externà quádam fpe-

N

Cj

cie, & corporali formà affumptà pauló ante

mundi opificium apparuit, & omnia creavit.

:

Quf

Atque

'

d

Dsg DEo TRINQ.Q

29

Atque in hac accepratione dicirur füb mundi

LT

(uitq

creationem períona fecunda cozdi, hoc eft

manifeftari; Jferipar, hoc eft, par exteriüs

elligitt

at enm

demonflrari; accipere sazivitarem fcilicet ex-

e Don:

teriorem, quee etiam quatenus Verbum; quod

y Cl

anté erat abfconditum & latebat, propalabat,

perfe&ta. appellatur.

uod porró compara-

ret, T.

tiones C. $. allatas attinet; egdem ipfa ac fi-

c r

3tà DX

miles etiam à Poftnicenis Patribus fine fu-

i;

Ípicione erroris ufürpabantur, cüm in iis pa-

itc dl

ritas omnimoda non intenderetur.

Ufus au-

tem iisdem eft Terrullianus, ut ftantem cum

)omiti

unitate effentie diftin&ctionem — perfonarum

qun-

oftenderet; uiide hac ibidem addir: oj

Jhset-

1 at

zeov, Te duos dicere , Deum &9 fermonem eyus,

Patren $. Filium ipfius : uam €5 vadix &9' fru-

4l d

zex due ves [unt , [ed conjuucies eg fons eg. flu-

Moy

ques due [pecies fünt , fed iudroiee.

'Tandem

Qente:

C. 9. Pater dicitur zota fulflantia, Filius deri-

IIW lt

vatio fotins €9' portioy non quafi pars tantüm

u

divine nature foret in Filium transfufa;

yum &&

cüm fzpius alibi teftatus fit "T'ertullianus ; na-

; r

r vl

turam divinatn divifioni aut partitioni non

fubjacere: fed quia Pater eft fons ac princi-

J eit

pium perfonarum ; Filius autem à Petre ge-

quorum

nitus & procedens. In hac autemn principii

[ g

nt. ft-

ratione reponebatur ab Antiquis aliqua digni-

tas & authoritas, ob quam PatresSardicenfes

tbum

fut

in epifl. fynod., Arhanafius L. 2. contra Aria-

nos, Hilarius L. 9. de Trin., &ali verba illa

pe

| ante

Chrifli: Patev majov e ef], etiam de Chrifto,

quatenus Filius Dei eft, accipi pofíe cenfüe«

evil

runt

tque

"

-

5o

Dz.Dzo TRINO.

-

hecta

runt. .4d 4zum. Photius ipfe, que in Hy.

potypofeon libris damnat, non abfolut tris

feim

buit Clemenü, dum ait: » Quanquam & alia

di H

nugatur, feu ipfe; feu quis alius ejus perfo-

um p

nam indutus. ;; . Hinc nec aufi furit Ariani; $

(lü!f-]llmü

fcriptis hujus Patris pro fe aliquid unquam

denm .

tht

laudare; & Rufinus in Apol. Origenis innuit;

fcriptra Clementis effé interpolata:

Bafilius;

vtf

DiC !D

& eum fecuti Gennádius àc Rufinus vel Dio:

nyfii apologiam. non videfunt; vel ad folami

d 4

Ammonio & Euphranori ícriptám epiftolam;

IMünto

illiüsque duntaxat verbá; omif$a occafiorie &

Trino

ícopo , attenderuüt.

Unde potiüs credens

rüm

durn eft Athanafio; qui fragmentis Àpologice

N

prolatis Dionyfium fingulari libro. vindicavit;

thod

& Facundum Hermianenfem L. 1o: poftea

telim

fequacem habuit.

Ncenà

i. Obferva.. Plurà Patrürn aliorüm tefti-

d (

monia afferri poterant ;; que five in Peravii

YUs pr

TTomo 2do Theol. dogmatum; five in Bulli,

Ttddag

quantumvis Presbyteri Anglicani; defenfione

Metin

fidei Niceng, coacervata proftant: fufficere

X alios

tamen hec ad fidem "Traditionis antiquiffime

Ru&ng |

faciendam putavimus, cüm. defümpra fint ex

t gt

Patribus , qui pre reliquis ad. opiniones ab

Tentie.

orthodoxo dogmate alienas pertrahi poffe

&Cerur

quibusdam videbantur. Equidem haud diffi-

HIieron

temur, duriufcula quedam in iis occurrere;

l epj&

fed oftendimus illa, attentis propriis circum-

üs], q

ftantiis, facilé emolliri poffe. Ceeterüm ad-

m

dimus, qua Hieronymus in fimili materia de

à

IY

Veteribus in Apolog. a. contra Rufin. fcripfit in

heec

Keþäa Pe

2

.DE Dzo TarNo.

31

? iü l

hec verba: JVog flatim illos Heeveticos judicaboz

lus

fievi enim potefl , ut vel fimpliciter erraveriut , vel

m X

alio fenfu. [cvipfevint , vel ab ampevitis Libravüs

üs pati

eorum paulatim [cvipta covvupta [mt, vel cerid

Arimi;

autequam in ZAlexandria quafi deemonium meri-

n

diagyum /drvius mofcevetur , inmocenter. quidam t2

ls 1nm

ininüs cautà locuti funt , €9 que mon po[fut per-

Balls

verJovum bomimm caluimmiam declinavé.

Quin

Val Di

nec unius altétiüsque Antiduioris error, fi

ad foit

etiam apertus foret; nec e&cufandus, noflro

xiftolit

inflituto repugriaret; quandoquidem legitima

ilioriel

"Iradiuo üon páucorum , íed communi Pa-

creden

trum ac Fidelium fenfu nitàtur. . Arque hinc

nec laudaviinus Origenem ; nec de ejus or-

iopi

ii

thodoxià foliciti füumus.

Ufüs quidem ejus

teftimoniis fuitAthanafiusin Lide Decr. Synodi

c; pol

iNicen& contra Arianos: Apologiam pro eo-

m t

dem fícripferunt Eufebius Pamphili & Rufi-

Pav

nus, preter Recentiores Joannem Picum Mi-

i Dd

randulanum ; Sixtuim :Senenfem , jJacobum

lt

Merlinum; Genebrardum, Petrum Halloix,

fofit

& alios: ptoferuntur non tantüm ex libris à

Rufino interpolatis, fed & ex iis, quos con-

'iquiiümï

xa fntd

tra Celfum fcripfit, genuinis orthodoxee fen-

yons ?

tentie. Sed fidem ejus admodum fufpectam

fecerunt ; & damnáórunt erroris non tantüm

j Po H

Jl

Hieronymus in epift. ad Avitum, Epiphaa.

u

in epift. ad Joannem Hierofolymit.; Augufti-

jrcürm

nus L. de Haref. C. 43., Juttinianus Imp. in

m 4

epift. ad Mennam; fed & Alexandrina Syno-

etit

dus & Concilium Generale quinrum.

Pre-

1Pü[ j

tegga Petavius L 1. de Trin. G. 4.5 H-Uef-,,in

dl

le

"

32

7 DE Dro T£&1NÓ:

Origenianis L. 2., Norifius de 5ta Syn. C.àij

uhäq*ueü

in Cord]

& Natalis Alexandér Sec. 3: Diff. 16. ex va:

riis ejus fcriptis, etiam contra Celfum ; fens

junoi :

fonint,

tentias aperté repugnantes Trinitatis myfterio

1]

.recitant,' quos; fi lubet; confule:

ARTIGULUS 1II

txtin]

Puxo

- Quinam precipud Heretici circa myflerium

s de

S$. Tvintatis erraverint ?

Turum

?

Ota; 'Friplex circa;hoc myfterium er:

$p

*N

rorà S, Gregório Nazianzeno or. 1

ff

14. & 2r. notatur: prior Divinitatis contra-

if

&ionem , alter diftráttionem;

ofterior diz

j

minutionem aut négatiónem indücit;,^ Ordis

fiitm hu

nem ita;errantium ffatuere quidem ex Judzis,

ttrem,

Gentilibus & Mahumetanis licet: quoniam

& df

veró nec errante$ hujufmodi , utpote à be

CU0

ptifínate ác fide Clirifti alieni, ad Hoeereticos

Q Mo

rum cláffem referri poffunt, nec errores ifti

Qur l

tam ex "Trinitatis myfterio, quàm aliunde or-

t lh

tuin habent, pluribus hic de illis ageré non

J h

videtur ad propofiram. Earum rationum al

m j

tera íufüiciet etiam , quód de Plerotmate ex

UR qu&

pluribus /Eonibus per Valentinum conflitutoj

i

& de gemino boni mialique principio per

Ver

Cerdonem, Marcionemi, eorümque fequaces

fiatg

inducto nihil repetamus, — His iraque preeter-

n

miffis, aliorurà duntaxat Hareticorum errata

mf

fecundüm memofatam claffium feriem brevi«

LU

ter exponemus, qui vel diftin&tionem perfo«

t

narum füftulerunt, vel unitateim nature vio-

NOR

ts

làrunt, vel Diviniratem Períonie negàrunt:

i

li x

gná-

p

Dr Dsió Téiwo.

33

jn.C: üiïäque fubj

&.«1 1n Conciliis

ungernus Patres aut fólitários, aut

congregatos, qui nafcentibus hu-

üm;t jufmodi Se&tis verit

smyis füerunt.

atem Catholicam oppo-

13 Dico Z Negatà plurálitate unam dun-

taxat in Deo perfonam admiferunt, Sx CULO

Paiwo Simon ille Magus, patrià Samarita-

yfurs

nus, de quo A&or. $. legitur: Is, cüm fe

magnam Dei virtutem eíle jactaret, ac tefte

eum $. Auguftino L. de Haref; C. 1. diceret, fé

w . A ionte Siza legem Moyfi n Parris

erfona des

scm duj Sudeis, fempore Tiberü im Fi

l

2 pevfoua

wior t putatrv? appavuiffes po[fea Jc àn Ji

Hputs 1

tiel$ Sbis

a Qt wzzum fané

d.

um fuper "Apoftolos veniffe, -

oc ipfo

yerj

atrem, Filium;

& 5Spiritum fanctum diftin-

, qoi €tas effe perfonas nepabat.

Szcuro Sr-

pri! €CUNDO ZJEfchines & Praxeas gente Afiati-

ümi cus, Montani quidem olim difcipuli, fed fin-

que! gularis poftea haerefeos inventores. De /Efchi-

jme! ne Author Appendicis ad Lib. de Preefcript.

; ii

. 2. hec fcribit : Privatam autem

blafphe-

jyum. 4niam dli, qui funt. Kata ZEfchinem,

banc ba-

gmie! &t qué adyiciunt. etiam boc, ut dicant , Chri-

axfii fPm ipfum effe Filium 2 Patrein. / De Praxea

(

jp; Veró ira fübjungit : 4jc Deum Patrem ommi-

hp

goteutem Sefum Chr

hum eff£ dicits bunc cruci-

fexum ,. pa[sim

pfælä

'

que contendit eg mortuumn j pree-

jn d

zerea fe ipfum fibi federe ad dextevam füam. — Si-

jj milia Tertullianus in Lib. contra Praxeam com-

gj memorat.

Szcuro 'TraT1O inprimis

& INoétus, juxra plerofque & ipfum in Synopfi

us, re-

legfi;ä: ibri 2di Epiphanium, patriä Smyrne

eren«

m

V

*

34

';DE Dzgo Tna1iNo.

& difu

ferente Auguftino L. de Hzre( C. 36., Chri-

fhum . euudem eff&. Patrem &2 Spiritum. [anctum

Sez P

n |

dicebat ; ande tefte Epiphanio Heeref. 57. pa[-

inSbila

um e[fe Patrem non dubitavit afferere.... Deinde

Noét gdifcipulusSabellius, Ptolemaide in Pen-

gt y

rapoli Lybica oriundus, illiüsque urbis fecun-

E Rii,

dàm Zonaram Epifcopus, "Theodoreto L. 2.

ul

É

1

j

)

q

-01

|

t f

Fab. hzer. interprete, dicebat, Parem, $g Fz-

lium; g Spiritum fanctum unam eff bypoftafin

ttt dj

€? uuam perfonam, que tria balet nomina; &

lJ/ZiLr, 4/1(

eundeimn. aliquando

uidem vocat à$ Patvem , ali-

ht df

Á

quando autem dt

iium , aliquando veró àt. Spi-

j as

vitum [antlum &c. . 'Tandera Paulus à Metro-

Pra

ul

poli Comagenes ad Euphratem Samofata di-

&tus Samolatenus, Antiochie Epiícopus, üt

hi

Epiphanius Heref. 65. exponit, fefiz, Deum

lo ,

Batrem, eg Filium, €g. Spiritum [anétum unum

QuoDn

effe Deum....

Jta unus, inquit ile, Deus. eft:

Xapert

ueque aut. Pater eff Patev, aut Filius efd Filius,

EU

Paligi

au£ Spiritus fan&lus Spiritus eff [anclus: imà ve-

và Deus ums efl Pater , € bujus in ipfo Filius,

(C Dor

Demum Szcuro

ranas

àt eff in bomuue [evmo.

UARTO Paulum Samofatenum maximé

l..

fecuti funt Phorinus & Prifcillianus.

Prior

d

oriundus ex minore Galatia, Marcelli Ancy-

W

rani primüm difcipulus & Diaconus, poftea

li

Sirmii in Pannonia Epifcopus, ex Epirhanio

CO

Hizref: 71. dicit, Deum fiugulum effe €3 Jolita-

&in&g ;

Tium, €g more Sludaico confitendum ;. L rimitatis

ïdö ürï

plesitudinem megat, neque ullam Dei Fevbi aut

Ti

Pofterior

Spiritás

au&i putat effé per[onam.

x d

natione

h

ifpanus, familià nobilis, differendi

ïünl&

ac

g

AA

Dzr Dzo To21No.

OU

, Q

àc difputandi promptiffimus , Laicus adhuc

n far

. Se&te. Princeps effectus, poftmodum ab In-

n

ftantio & Salviano jam damnatis Epifcopus

. Dai

in Sibilenfi oppido conflitutus, apud Leonem

ide int

epift. 15. ad Turrib. C. 1. affereat, / Patris,

rbis f

€ Piu, esg Spiitüs [anflà unam atque eandem

oreto L.

e[fe pevfonam, tauquam .ádem Deus munc. Patev,

tl 8 .*i'

gunc Piius, mumc Spiritus [antus mominetur :

zec alius fity qui genuit ;; alius, qui gemitus efl ;

D

101141d

alius, quz de utroque proceffit : fed fiugulavis uni-

7l i

2as in tribus quidem vocabulis,. fed non in tvibus

i.

il

J accipienda pev[ouis.

à Mern

Preter nomen fingu

láre, quod Seclatores

sv t

ab Authoribus hzrefeos hujus fingulis trahe-

[

bant, v.g. Noétiani à Noéto, Pauliani à Pau-

us,ï

jj Ji

lo &c., commune illis etiam nomen adhafit,

lum ii

quo Patropaffiani dicebantur, propterea quód

)7

& apertis verbis, & ex doctrine fuz fequela

T

Patrem divinum effe paffüm profitebantur.,

j imö '

Paulianis tamen, Photinianis & Prifcillianiftis

hoc nomen non conveniebat ob rationes con-

;Ffa Fill&

trarias.

.Ut enim ex Leontio L, de Sectis

$gt

A€t. 3., Philaftrio Hzref, 64., & Mario Mer-

catore Differt. de 12, Anathem. Neftor. difci-

y P

s

mus, Paulus Verbum & Spiritum fanctum

dupliciter fpe&abat ; 1mó ütfünt in mente

IMJWW

j

& corde Dei; & fic dicebat à Patre effe indi-

Ítincta, ficut homo unusieft cum fuo verbo:

æyþ&

Jb

2dó üt Verbum eft exteriüs prolatum, &$Spi-

ritus externe fpiratus; & fic utrumque dice-

j

poley

bat diftin&tum, non tamen vivam fubfiften-

i

tiam & perfonam. Porró non dicebat, Deum

di.ü"erï

Pa-

K

4C2.

y

f

D—E Dzo Tz:N0.

36

Patrem ,immediat? per fuam fübfiftentiam

u

fuiffe unitum Chrifto, fed folüm per Verbum

violr

ATa

prolatitium; adeóque nec in f effe paffum,

"pec in Verbo , utpote quod in patlione à

Áüt tem

Chrifto difceffiffe, & ad ífe reverfum doce-

Donine

bar. Simile difcrimen in errore Phorini colli«

mint $

itur ex Anathematifmis Concilii Sirmienfis,

Vettis:

& in Prifcilliani

þhærpü ex þpiüola S. Leon?s

M fig

laudata.

(

Interoppugnatores expofiti erroris inprimis

ts j

numegrandi funt Patres & Scriptores, quo-

ïf://./f (*,1'[1

rum verbis dogmata perverfa hactenus & re»

Ti |

citata & improbata dedimus, — Preterea T'er-

VN

tullianus contra Praxeam, &Hippolytus Por-

leenr

tuenfis Martyr contraNoétum fingulares fcrie

rints

pferunt libros ;; Dionyfius autem Alexendri«

Q G

nus epiftolas contra Sabellium , & Athanafius

pro Ent

Orationem adversüs Sabellii Gregales edide-

Rn

runt.. Reliquis oppofüerunt fe Patres plures

& dye

in Conciliis, quorum duo celebrata funt con-

IUïBS D

tra Paulum Samofàtenum , alterum anno 2645

alterum anno 270. ; contra Photinum itidem

Tdtüm fl

fs 4

bina, Medioláni anno 347. ; &Sirmii an. 349.5

()flus

contra Prifcillianum Ceefarauguftee anno 380.;

"

quod poftmodum exceperunt Toletana duo

Q f

anno 400., Hifpanica duo temporibusS, Leo-

$3

nis, & Braccarenfe 2dum anno $569. contra

g*ehtgg |

Prifcillianiftas coacta.

Huc referenda funt

Concilia Generalia Nicaenum L & Conftanti-

m!'cm

a!inm [

nopolitanum L. , quorum illud Baptifma Pau-

(l l

(

lianiftarum rejicir, hoc Sabellianos damnat.

lu fg ','p

"Ut j

14. Dice

I

fiftennz

Dzr Dzrzo Tziwo.

37

xVee

14 Dico I. Qui unitatem divinee naturze

violirunt, vel Triformes, vel Trithei, vel

fe p

-"T'euathei vocantur, difcrepántque inter fe

pilinr

füm d

ftum tempore, tum errore. "Triformium fine

nomine Authoris ex Philaftrrio Hzref, 93. me-

otini Ui

Sirmisti

minit S. Auguftinus L. de Haref; C, 74. his

verbis: Effalia, que tviformem fic affevit Deum,

S la

ur quedam pars ejus fit Pater, quedam Filius,

quecam Spirirus fantlus, boc eff, quód Dei

sinprim

unius pavtes

5 ) qm*

fint, que iflam faciant. Tvinitatem,

us &t

velut ex iis partibus compleatur. Deus , nec fit per-

edus in fe ipfa. Pater, vel Filius, vel Spiritus

r Tal

Jdanttus, -

— Tritheorum feu Tritheitarum Autor

NU haberur

Joannes Philoponus , patrià Alexan-

um gdrinus,

profeffjone Philofophus, cognomen-

Alno

to Grammaticus , qui, dum circa annum j 80.

Arani

jes ed

pro Eutychetis errore contra Catholicos pu-

guóret, vi difputationis & confequentià eà

ys p

e(t abreptus,

ut in divinis tres fingulares na-

Iu ruras ac individuas fubftantias ; qua finr una

u natura fpecifica ,

non minüs quàm tres hypo-

i* ftafes affereret ;

& profirendas teneret ,. üt

ij Photius in Bibl, Cod, 24., & Nicephor. L. 18.

m C. 47. referunt. Idem iNicephorus C. 49.

44 circa finem (zeculi fexti "T'etratheos collocaty

u* & ab Authore vel fe&atoribus Severitas, An-

; ! gelitas & Damianitas appellans, ita eorum er-

$17 rorem exponit: .4Lum effa dicumt Patrem,

pu* alimui Filhlum,

alium Pavacletum Spiritum; vi-

n* delicet [anfium: son e[fé. autem borum quenique

mu per fe zpfum naturam , fed babeve communem

eum . frve Deitatem. im eis exiftenteu, atque de

.Ln

[7/1

8

Dz Drzo Tza1wO.

*

ex

-

.ea Deitate indiifibili modo participautes, quem.

&i d

libet effce Deum.

To]iaco

Hunc Tetratheorum errorem in M

agiftri

fraex l

fententiarum L. 1. Dift. g. videre fibi vifus eft

defam 1

oachimus Monafterii Florenfis in. Calabria,

unde & natus fuerat, Abbas Ciftercientis, in

Qrmitus

tundem.

divinis quidem Scripturis eruditus , ; fed in

Mexanc

fubtilibus fidei dogmatibus nonnihil rudis:

3. i

uem dum in Libello de Triritate contra Pe-

trüm ad finem fzculi duodecimi edito confu«

lim Pa

faif: fe

tare conrendit, in alium errorem ipfe inci«

tn af

dit; quo unitatem effentie trium perfona

Davet

rum eíle veram, realem ac fimplicem nega

ff

bat afferens fimilitudinariam duntaxat, col.

& od

lectivam, & quaíi ex

pluribus congregatam

ficut multi homines unus populus;

& multi

p

fittie|

fideles una Ecclefia dicuntur. Eu libellum

& errorem haud multó póft, nempe an. 1217,

f [enïpc

ft: q

celebratum fub Innoc. III. Concilium Latera-

nenfe IV. damnavir, fíalvà tamen Joachimi

llm[, u

€JUS cot

perfonà, utpote q

ui illam harefin cüm pere

i

tinacia non defendit;

fed judicio Ecclefia fua

&aton

DN

fcripta;

féque fcripto publico fübjecir.

Qu

Ij.

DDico 111. Inter Perfonas divinas Fi-

T

lio & Spiritui (an&to Divinitatem negárunt

quàq ]

tum Heretici omnes, qui num, 13. receniit

V n

unam duntaxat in Deo perfonam'üatuerunt;

tüm Cerinthus, Ebion, aliííque, qui Chri-

Præmp

Wi

ftum pro puro homine, Spiritum fanctum

ls ad

pro efficacia vel quacunque creatura habebant.

nlüs) i

Precipué tamen Verbi ac Filii Divinitatem

rius

EUR

impugnavir füb fzeculi quarti initium À

ex

ho

DE;DEO "TniNo.

39

ft5, ft

ex Lybia ortus, qui primó à fchifiate Mele-

tii fecedens, ordinatus àS. Petro Alexandri-

n M

nóo Diaconus, ab eodem ob reditum ad fchi-

fma ex Ecclefia pulfus, fübinde tamen in Ec-

bi vilist

t Cidr

clefiam receptus ab Achilla, ac Presbyterio

ornatus, Parochieque Baucalenfi preefectus,

'cenls !

fs

tandem ; quód Alexandrum in Epifcopatu

)

l

il nX

Alexandrino fibi praelatum zegre ferret, anno

contiil

317. in herefin apertam erupit, aflerens, fo-

lum Patrem effe verum Deum, non tamen

1to 0

fuiffe femper Patrem ; Filium feu Verbum

ipfe 1

non effe Patri confübítantialem, nec verum

erlot

Dei verbum, aut veram Dei fapientiam; nec

«m W

Yaxt

fuiffe femper; fed effe creaturam perfectatm;

ex nihilo fcilicet íeu non extantibus produ-

ynorentt

j &

&um, participatione tantüm & principatu

ratie Deum nominetenus dictum, &ortum

q li

in tempore, feu fuiffe tempus, cüm non ef-

x anI2l

fet: quos errores tum verbis difputando pro-

im Lt

tulit ; tum in Thalia, qu& mollis ac irnpura

i EOGC

ejus cantilena erat , ícripto expreffit.

Ejus

j m )

fectatores progre?u temporis in tres factio-

fro

ld

nes divifi funt.

17ma complectebatur Arianos

t

puros & rigidos , recenfitis modó erroribüs

qiyin:

tenaciüs addiétos.: Hi Anomsei dici funt,

j penit

quód Filium Patri dvónuoiey, hoc eft, diffimi-

j*

lem in omnibus contenderent ; inter quos

(ntoert

precipui fuére Aétius, Eunomius, Fudoxius,

qis

unde & Aétiani, Eunomiani vocabantur : qui-

1 fanär

bus adhaferunt Valens, Urfacius, Germi-

habeb'c

nius, Auxentius Mediolanenfis, & alii.

ada

viniti"

habuit eos; gui Semia

riani dicebantur; quia

yn )

C 4

l-

.

£5

4*

. Dz Dzo Tuinwo,

füïüm quidem Patri éuoicioy , hoc eft, fi.

clit,]

tnilem in effentia afferebant; óuozcioy autem,

c0d;.

hoc eft, confübflantialem, feu ejusdem füb-

nái d

qndemi

ftantie cum Patre negabant ; quà affertione.

&b Arianis, & nepatione à Catholicis differe-

fionem |

bant. Intér eos eminuére. Bafilius Ancyra«

ban

[

,

nus, Macedonius Conftantinopolitanus, Me-

cu[lar'ïbü

letius Antiochenus, Georgius Laodicenus &c,

poltan

3/ia fuit illorum , qui Eilium Parri nec avé-

Ereüiga

Molcy » nec ó

MosisioI »- nec. üuoissioy volebant

l&t

fed tantüm Gov hoc eft, (imilem , non,

"

Qiverfn

quidem in Zzis feu fübflantia & natura, fed

in alia quadam ratione.

Hi vocabantur Aca-

E

ciani ab Authore AcacioEpifcopo Ca:farzenfi,

lfs

quem privates cum Cyrillo Hierofolyinirano,

C

ipimicitie. ex Semiariano

- fingularis factionis

& Fili

Principem fecerunt.

Uif

MNafcentem Arii herefin in Al.exand-ririe;

üm

100, Epifcoporum Synodo S. Alexander. ítay

Qutst

tim quidem, confixit, fed non extinxit,' Ree

VOR, (

ceptus enim in coraumunianem Arius ab Eu-

Tüm

fcbio Nicomedienfi, hujus artibus , & Con-

linqm

ftanrize Auguíle: patrocinio in gratiàm Con«

$Rs

ftantini Magni adeó irrepfit, ut is $, Alexan-

Cor

drum. velut authorem turbaruin reprehende-

Qd

ret. Ad fedandas tamen Ecclefige turbas Im-

freef

perator poftmodum effecit, urt primà qui-

Y

em Concilium Alexandrinum 2dum, dein-

fitm |

de Oecumenicum Nicenum imum an, 3254

&t

congregarentur, in quorum utroque iteratà

efpom

Ariana hereíis damnata fuit.

Succefferung

Bs

per quedraginra annos & amplius varia Cone

mhqn

ciliq

RL

kDE Dzo Tzixo,

D

xehi eilia, Arianorum przfertim operà & artibus

10 QUE

coacla, queis iili Arii reftirutionem, S, Atha--

sdem fi

, nafii velut preecipui Arianorum

gnatoris

aflertos

condemnationem , formularum

[

innova-

j dife

tionem tentabant, & fíepius etiam obtine-

; Anys

bant; ad extremum tamen in Conciliis parti-

ais J

cularibus variis , ac in generali Conítantino-

Icenusii

politano [ herefis ifta ex Oriente pehitüs

| Dec di

profligata fuit; in Occidenre non nifi fzeculo

volebat

feptimo extinguenda,

.

d

em , Dd

- Quanquam Ar

ius cüm

d

fuis Sþir.itui fan&o

tura; f

diveríam à Patre & Filio naturam affingeret,

at Aci

recipuus támen Divinitatis Spirirüs fancti

al

i.

i

oflis: & impugnater habetur Maoedonius,

il

I

&íferens, Eum non effe ejusdem cum Patre

s facu

& Filio fübflantie ac honaris participem, fed

utriufque creaturam, imó famulum & mini-

xandent

ftrum. "Semiarianorum operà, quorum ipfe

qder. f

partes tenuerat, & Conftantii Iraperatoris fa-

w P

vore; depulfo non fine magna Orthodoxo-

TY

rum c&de Paulo, ad Sedem Conftantinopoli-

p

& n

tanam venit; fed gratià Imperatoris poftea

exutus, ab Acacianis etiam in Conciliabulo

itil (os

A

Conftantinopolitano Epifcopatu depulfus, in

locum quendam juxta.Urbis Regie portas

du

feceflit.

(98

Ibi Arianifmo quidem depofito, Fi-

lJium Patri ouosciov eft profeffus; fed an. 360.

1/0

Ü

; &

fuam herefin protulit; quae Conftantinopoli

n 22)

facilé tufcepta; Bithyniam, "Thraciam, LHel-

ij

Jefpontum , & alias Provincias: pervapata;

Bo

cfïel'UUF

plures fe&tatores habuit, maximé autem Ma-

-

.qui

j Qot

Wathonjum. Epifopum Nicomedienfem,

.

glha

nà-

It

[

42

DxDEG f iruo:

tafcentem fectam pecuniáà juvit, Bafiliirm An:

us fete

Q &

d!

cyranum ,. Euftathium Sebaftenum, & alios

M

plerofque Epifcopos, non multó anté db Aca-

Maicos

cianis cum Macedonio depofitos, , qui com-

Dulam.

muni nomine Pneumatomachi, ab Authore

temQ

Macedoniani, à Fautore Marathoniani nun-

D QDII

cupabantur.

acceft

Confutata

fuit herefis ifta à S. Athanafio

pl

L. deSpir. S. ad Serapion,, à S. Bafilio L. de

feminat

Spir. $. & ad Amphilochium , à S. Gregorio

TRortQus

Nyffeno L. de SS. Trin., & ab aliis : damna-

fd m

ta primüm in Synodo Alexandrina anno 3625

Til Q]

dein in Illytica anno 367,, tum in duplici Ro-

m

mana fub Damafo Pontifice celébrata , demum

d& G

in Concilio Oecumenico 2do ; Conftantino-

bus $e

politano rmo anno 381. celebrato, ubi edi-

fils ag

tum eft fymbolum, quod nunc canitur inEc-

1l; 4tq

clefia, & majorem tantüm Niceenee formule

tim in ]

explicationem continet.

ut

r6. Obferva. Praeter

Petrum Abaillardüm,*

natione Gallum, profeffione Monachum, cu-

Qv

jus errores tum Sabelliani & Ariani , tum alii

r

in Conciliis Sueffionenfi anno 1220., & Seno-

nenfi annó 12406. celebratis damnati (ünt, per-

ver(à dosmata fer& omnia pofterioribus fzecu-

]l

lis renovàrunt Antitrinitarii Recentiores. Eo-

Tüm |

rum Duces precipui prodierunt & fecta Lu-

in f

theri & Calvini in eo confpirantes, quód tres

&fe

neparent ejusdem fubftantie in Deitate per-

Wt ey

fonas, Patrémque folum profiterentur verum

Ote,

eífe Deum: non unó tamen modo impios hos

f

.hu-

elfrores iidery tradebant.. Inter eos, qui

nj

]us

-

Dzr Dzrzo Tmnixo.

43

iümà

jus haerefis circa annum. 1561. parens extitit

; & di

Michaél Servetus, patrià T'arraconenfis, arte-

e db

Medicus, agenre Calvino Genevee exuftus, ad

qui at

Paulum Samofatenum ; Valentinus Gentilis

) Aüthyr

autem Cofentinus ex Neapoli, anno 1565. Ber-

Yiani n

ne capitis damnatus, ad Tritheitas propiüs

acceftfit.

Fauftus Socinus, Senis oriundus,

Athari

poftLelium patruum, maximus harefeos dif-

ülio L:

feminator, Luctaviciis in Polonia anno 1604.

Gregor&;

mortuus , explicatiüs Filium Dei non proprie,

: dmy

fed metaphoric? Deum dici, Spiritum fan-

no j

&um non effe perfonam, fed virtutem & effi-

r

Se&tatores ab herefi

püciRo

caciam Dei afferuit.

, um

di&i fünt Trinitarii & novi Ariani ; à Duci-

yilanit

bus Servetiani , Valentiniani &c.,; commu-

) llbl 6

niüs autem Sociniani, à Provincia Tranfilva-

t nb

ni; atque etiamnum variis in locis, prafer-

um

tim in Hollandia & Anplia numerantur, quos

inter plures fünt, qui Deiftz vocari amant.

aludi

1

Qvuznzs l 74n Marcellus Ancymnus, Eufc-

hr

fu.

biys Cefaraenfis, €$ Bafllius Magnus. qure

vYoris circa 'yuntatis

&on

accujäntur €

J

funt, *

amflerium ?

us

17 Noia. Orthodoxiam trium Epifcopo-

:

*

ore

)

rum five eruditione, five pierate' & c

H

'Ditate

fl !

in fzeculo quarto celebrium ad illuftrandas tres

Haereticorum contra Trinitatem clafles brevi-

Marcellus Ai-

ate p*

ter examinare confítituimus.

r veti

cyre, que minoris Galatiz civitas eft; Epi-

jos!

j

ícopus, & in Concilio Niceeno Arium dam-

yl

u

in occa-

nando; & poft illud Arianos variis

^ Íioni-

Jw

m

As

44

Dz Dzo Txme,

quidc

fionibus áverfando, horum odia incurrit, quee

f

tandem occafione libri à fe contra Aílerium

Sophiftam fcripti diu multümque fenfit, Cüm

Teptpte

Exteh

enim in eo ex contradicendi eftu vel re ipsà

in oppofitum errorem laberetur, vel labi vi»

Maryre:

deretur Arianis , ab iisdem-in Conciliabulo

lree i

5

rimüm Hierofolymis anno'336. cclebrata

fmpe,

&

abellianifmi & Paulianifmi accerfitus, dein

Tyo non

(aipis

auno altero in Conftantinopolitano damnatus

m r

ac depofitus eft, fübftiruto illi Dafilio.

Mar-

Esängeli(

cellus oppofità provocatione Romam ad Tu-

None!

lium Papam confugit , ubi cüm adverfarios

fuos fefquiannum fruftra ex(pe&áffet, oblato

Difr

fitt, e

fidei füz libello abfolutus, in Orientem re-

Yoem ]

diit, atque in Sardicenfi poftea Synodo, fedi

fuce eft reftitutus; quanquam rurfüs ab Aria-

Nicena

Quetiur

nis deinde fuerit exclufus, &-prior fucceffor

in ejus locumfuffectus. Quinque autem prz-

&i (

Qd

cipui errores Marcello imputabantur, quos

N

in Libris duobus contra Marcellum Ancyra-

Y

num, & tri

b

«

$]

us de Ecclefiaftica "Theologia Eu-

('J(rmug

febius Ceefareenfis refert & refellir; nempe r.

Verbum Dei unam effe cum Patre perfonam:

Qln nos

Ri

2. Affumptum effe à Deo bominem eatenus,

quatenus Verbum externum & prolatirium

UIQ)

fuerit carni conjun&um; adeóque íolà actio-

Büü q

ne & efficienrià Deum effe collatarum, & ho-

IUIT, g

mini copulatum : 3. Hanc conjunctionem fi-

& digf

s

lt

nem habituram poft Refurre&ionem, & de-

ftitutà carne Verbum ad Patrem rediturum:

E[lam P1

Verbum ante affumptam carnem. necdum

ü

Mïfcelh

fuiffe FiliumDei, fed tuncFilium effe fa&tum,

quando

[

"

:

Dz Dzo Taixo,

4$

quando caro factum eft: ;. Nec Verbum ex

r q

Alen

Íefe effe imagirem Dei, fed hoc illi cotnpete-

nt. C

re propter affumptam hominis naturam.

vdreg

Euíebium ob amicitiam cum Pamphilo

rel l

Martyre contractam, di&um Pamphili , Cze-

onciliid

faree in Paleflina Epifcopum faviffe Ario

femper;. & S. Arhanafio fuiffe infeftum, ne.

ia

mno non fatetur.

Preterea veró facilé tumn ex

n, &

damnit

fcriptis ejus ante Niceenum Concilium, maxi-

o Mi

me libris Preparationis & Demonftrationis

Evangelicae ; tum ex imperu, quo primüm

m al

verfarit

Nicenee formule & voci confulflantialit, non

nifi poftridie à fe fübfcriptis, reflitit, colli-

x, oblt

£itur, eum non ftudium duntaxat, fed &er-

gntem !

rorem Arii «ntea habuiffe.

An veró- & poft

mod i

Nicenam Synodum Arianus ipfe fuerit, hic

T

« faccaf

quaritur, defendentibus eum Molineo, Zan-

chio, Caveo, Valefio & Petitidier ; oppu-

fem pre

gnantibus autem Baronio, Petavio; Natali

, qu

Alexandro, & Joanne Clerico.

; Angrt

S. Bafilius D. Gregorii Nazianzeni ami-

-ok)(llüff

ciffimus ,. Ceefareee in Cappadocia Epifcopus,

gt

cüm non minüs facrarum Litterarum celet ri-

erontt

rate & integrirate doctring , quàm difciplinae

n aob

iif

ftudio, rectàque vivendi ratione ver& Mae

")

gnus appellari mereretur, effugere non po-

ol t

!j

tuit, quominus de Spiritu fan&to malé fenfiffe

'n;&

ac dixiffe etiam tum à Monachis Pontice foli-

onett :

&t

tudinis, tum/ab Athanafio Ancyrano; & aliis

etiam poft fata cenferetur.

T,iruiw""

18. Aefpondeo £. Admodum probabile eft,

qectif Marcellum. Ancyranum integre fuiffe fidei

à

!

Prob.

ES

luandü

A

Dz Dzo Tzixo.

46

ir r

^ Prob. Integre fidei cenfendus eít is,' cujus

profeffio fana eft, & erroribus obje&is con-

eum, d

LTTT

trariàj cujus innccentia declarata eft à Judici-

üniod

bus legitimis; cujus integritas laudata ab Au-

thore co&vo, omni exceptione majore: talis

ïlf.ïïlillfitï

eft Marcellus: ergo.

[27

Prob. min. p. yma.. Duplex fidei expofitio

tbm t

ES

duloatu

Marcelliana habetur ; altera Julio Papee obla-

a fic habet inter ceetera: Sacris Littevis inba-

I2E77]

vens credo umum effe Deum, eg unigeuitum eyu

M; [

Filium Ferbum: qui cum Patve [emper. exiftit;

Guiloa

W.

gec exiflendi initium ullum unquam babuit. Idem

vevera à Deo procedens, son cveatus , uton factus

C fita

féd exiflens fempev, ac cum Deo. Patve pevpetuó

d

vegnans: cujus vegui, ütteflatur /Apoffolus, mon

p

lJ

evit finis.... dH efl, qu

À poftremis temporibus

T147, jj

noftre faluiis gratid. de[cendens, eg ex Firgine

,

d1tem in

dlCü GC 1

Mavia geuitus, bominem fu[cepit : altera à Mar-

celli difcipulis tradita orthodoxis Epifcopis,

j G]

univerfim damnat 7Zriagam bevefin , €g' Sabel-

l $

lü ac Photimi, Paulíque Samo[ateni, unà eum

f

üs, qui fantliffimam Trinitatem tres. effe perfo-

D] f&

anas megant , mullis terminis civcum[cviptas , fulfr-

PTOP'Ierea'

(v

flentes , confubflantiales, cetevuas ,

erfeGas 5

Ípeciatim hos anathematifinos

f

ubjidit : $i

Da 6

Gices ]

uis eundem Patrem , cg. Filium, €g. Spiritum

f

an&um effé dicit, anatbema fit..— Si quis iuitium

usj

aut finem Dei Filio ac Fevbo vel vegno ipfius ad-

NI pri

Jcvibit , anatbema fit. . Sed in his plerique er-

lmp]

Ql

rores objecti rejiciuntur: ergo. roj.p. 2da.

NT

Jülius Papa in epift. ad Orientales ita fcribit:

ubque i

npio

&tf

,Dg AMarcello, pofiquam de illo quoque à£ i&

[77:

:

!

Dz Dzszo TRIN'O.

d d in- Chriffum pevfevipfiffis, vobis fludui þ'g;zz)'z'mre,

güso eum, cim buc venilfet , affirmálfe falfa effé , que

Ràhà defe m lteris veftvis fevipta effent; fed tamen

htidà. c2m d vobis poffulavetur , ut. de fide dicevet, tan-

1

ü

- t fiduciá pev [e ve[pondit, ut nemo uon. pevcipe-

gyre:

ret, eum zibil à vevitate. profiteri aliemum , fed

jepb eadem cum. pietate, quà Eccefia, de Domimo ac

Ded. Salvatore nofiro [entire 5 neque jam tantummodo,

aj i. fed etiam olim bujas fententie Je fuiff£ confirma-

um ; at ; utieg nofiri Pyesbytevi, qui tunc n INiceeno

w xj Coucilio aderant ,. de ipfjus veGa fide conteflaban-.

hi. l fur.... .De viro igitur, quem ve&ee opinionis,

u f

€7 fincere veligiomis effe ,- teflimomiüis probatum

m

efl , quid quefo nos facere. oportuit, mifi ut eum

) 01"5)5

pro Epifcopo baberemus, quemadmgdum $9 bale-

p t

gj 7Hu$, ueque à contmunione vepelleremus? | Patres

af

autem in Concilio Sardicenfi in epiftola fyno-

Ien i

dica fic pronunciant: Aecitaza quoque fu.

nt Cfi-

(oi

l

!

Qta College nofiri in [acris Marcelh ,. €g

?^

EPT!—

! Epi

Ti

)

'

, benfa eft Eufebii dolofa avs. — Quee emn Marcel-

Jus pev modum quaventis protulerat , ea tanquam

j, 1 d

ia effe profitevetur ,. calumuiati funt. — Recitata

d

f

j

proptevea funt i illis, que antecedevent e9 fubfe-

'iplllf ]

querenrur in illis quafliomibus; & inventa eff bo-

us

na $9 ve&la fides iflius vivi.

Sed hi fuerunr fu-

lbpat

; dices legitimi non proprer authoritarem &

/

Jj Jurisdictionem - folàm ,* fed propter fingula-

rem pro hac caufa examinanda &.deciderida

2

Ud

P

orationem. & convocationem. :

ergo.

orique "

»

Prob.pars.3tía.. S. Athanafius Marcellum fere

nj

t f

ubique füblevat; &ab Arianis per calumniam

)M

accufatum contendit, ür videre eít in ejus

T

[)

[]

Apo-

, Dv: D£o Tn;m;.

Apologia prima, & in epiftola ad Solitários;

rm od

^

[f

quo poftremo loco baec fcribit: De Marcello

autem Epifcopo Galatie [upervacuum. fuevit for«

$. Hiero:

4

4

d

zafe anentiouem faceve ; elum. mulli mog. conftet;

Eufebianos ab eo de bevdfi v.

.

vebenfos , berefeot

A lr

li

momitit.

vecriminationem pvo talione i

viciffrm impegiffos

fenémque . bominem in exilium ejeciff.

Jlle aue

trade)

FM

zem Romam profe&us , fefe innocentemt docuit, &g,

at juffus ab 1llo fuerat , [cripto [uam fidem ; quam

QUS CTdf;

Athana-

tum He:

Sardica Synodus amplexa eft, edidit.

fio autem illà etate five in dipnofcendis, five

Pm ) lrfï

in infe&andis contra Trinitatem Harerticis

ml p

exercitatiorem habemus neminem.;

;efeos q

ipftm 4

19. JVec dicas.. Viri authoritate graviffimi

& numero frequentes fidem Marcelli Ancy-

m fs

tlis ii

rani füfpe&tam reddunt, imó hrefis aperté

arguunt.

Nam 1. Socrates L. 1. Hift; Ecclef,

Atüni

C. 56. afferir Marcellum; dum Afterium ve«

nf

hementiüs impugnaret, lapfüm in Pauli Sa:

lucs]o

mofàteni h&refin; cui Sozomenus L. 2. C. 33.

n b

concinit.

2. Severus Sulpitius L. 2. Hiftor.

Ti a

facre , & Theodoretus L. 2. har. fab. C. 10.,

puioe,.

eundem Sabelliane herefis participem fa-

ciunt. 3. Chryfoftomus hom. 2. in epift. a

U

Hebr., Marius Victorinus Lib. 1. adversüs

Qto N

Arium, & Marius Mercator in differt. ad Ne«

firit,

ftorii anathematifÁmum adjungunt Photino

-Mf tit

Marcellum. |4. Epiphanius Hzeref, 72. inpri-

E if

ejit"h

mis ex eo, quód Marcellus edità fidei profef-

1

fione ab harefeos fufpicione íe purpayerit;

n mæ

l

LT

colligit, eum fuiffe Hiwreticum ; àc dein

etiam; qu0d fe cum Sabellio [entire declaraverit,

Vg i(

77

s

Dt Däo 'Tiämö.

49

Solitis

cüm voluit quedam diffufüs diceve infev Here-

) Mani

7icos autiumeratum $g. confutatum dicit. Conf. 1.

furi j

S. Hicronymus L. de Scriptor. Ecclef: C. 97.

f] u

ait: Sed & «Hilavius u Japtino adversüs 2dria-

, i

205 libro nominis ejus (Marcelli) quaft Heeretici

ning

semipi. Milarus veró ipfe in Pragmentis

,^

T

tria de Marcello refert: 1. Eum ab Athánafio

TM

damnatum effe & abítenrum, dum Hsreti-

dm; t

us erat agnitus: 2. Eundem non effe judica-

tum Haereticum ex libro contrà Arianos fcri-

Athi

ndis, I

pto;, fed quód poft Sardicenfe Concilium

Heereti

mulra protulerit Photinianee poftmodum hze-

refeos capita & fundamenta : 3. Marcellum

ipfum ab ingreffü Ecclefie poft illam Atha-

] vm'm

x3li

nafü fententiam fe abítinuifíe; eum veró ab

alis inter Haereticos accenfum , ne darérur

relis 1j

m ]

Arianis occafio, latum pro Arhanafio à Sar-

GU

dicenfibus judicium convellendi, fi fimile pro

Marcello datum acriüs defenderetur.

De-

l Pauh

Li6

mum Bafilius epift. 52. 74. & 78. aperté dam-

QHIF

nat Marcellum herefis, fübjungens in epift.

l C

priore: Ef bujus experimentum ac demonftvatio-

ziem vecouditi apud me inique illius [yugraphe li-

;apem j

bri contigent &c.

n Cplüä

Cosf. 17. S. Epiphan. cüm

loco f. c. retuliffet; quód Athanafium interro-

, Q*

eft, d

j

$árit; quid de Marcello fentiret, heec addit:

Alle ueque spfum. defendit , meque graviter adver-

; Dho

$às$ zpfum zmve&us efl $. a folum vifu lemi. edito

i mF I

j

efteudit , uon multian ab improbitate ipfum | ab,

ei pro

Lorruiffe , €9 im eovum loco,

jul fe puvgáffeut,

1ay^

babuit.

f

àc

Quin ipfe S. Athanafius in Oratione-

quea infcribitur , Quod uzus fit Chviflus , in-

a

(l

4 quit :

"

Dz 'DNEO "TRX[N Ó.

5o

uodfi exatfà auimadvertas, depvebendei

n

quit. Qu

eos exiva

Tirinitatem fummovere D. IN. 9 Efum

[

Ohriftum , t mancipium , àt. bominem anadovas

bilem , ac potiis adorantem , €g und cum ceteri

SI

Af

?

oumibus infervientem , ? fubje&um fante Tris

l

ls émtor.

nitati, üt Marcellus ?. Paulus Sai?zcyäteifär i

—terpretamur.'

i&f mefi

3. ad 2drg.

uaiiacunque horuin teftirnó:

ts (e |

nia nihil elevant momenta noftra; cüm affé:

toits M.

ramus teftes & judices, qui examinando Mar-

à H

celli librum, ejus profeffionem fidei & expos

g, ]

r

fitionem accipiendo , ipsámque audiendo lore

d lg

l

ge accuratiüs caufam examináàtunt: duim alit

s;

id non potuerant five loco; five tempore re-

tpuere

moti, ac univerfim hàc opportunitate defti:

Jiphar

tuti. : d imum W. Socrates auguratus eft tan-

Untey:

tüm, deceptus Eufebii adversüs Marcellum

IVeríta

libris, de quibus loc. cit. ait : Quiz etiam li

':H .'Mll'm

brum ejus. Eufcbius. tribus libris confutat, per-

4i(

versdmque ipfius coavguit opimionem.

Item:

TY

Marcelius poflea in Concilio Sardicenfi cim librum

ts

à fe editum meutiquam intelletlum effe diceret , 9

d

ob eamm caufam fe im. fufpicionem vocatum , quà

pfæïerea

cum. Paulo Samo[ateno [entiret ,| Epi[copatum ve-

Ahtenta

Sed quid mos de iflo auguvemur , dt-

cupevavit,

Cetnit j

cemus [uo loco.. Sozomenus Socratem bic, uti

Xit ha

in aliis more füo eft fecutus; quin & pauló

IïWOizsm

mitiüs de Marcello fentit, dum ex odio Aria-

ïüimiün

norum eonflatam illi calumniam dicit, &haec

Cïiium .'

addit: Cui, Afterio, AMarcellus contradicens 1n

Qu

opimionem Pauli Samofateni , feu [ponte feu im-

lfP&l'fain)

prudeus , uefcio, delapfus eff. — F'evüm poflea cim

!5 ia

[1/ 2

/

DE Dzo TRINö.

$1

diprd)

àn Concilio Sardicenfi vatione offendiffét , fe baud-

X.9B

quaquam ita feufiffe ,

en dul

ad Epifcopatum demuo ve[fi-

zutus e[r.

d 2dum & 31ium .. Hos omnes

CU ((

& falfis rumoribus, & Eufebii libris contra

forée d

Marcellum fcriptis fuiffe deceptos; qui in il-

Va

lis error ob diftantiam temporis intercedene

temrn meretür veniam.

Quaz . Severus Sulpi-

jm telt

tius de fententia fufpenfionis ab Athanafio

cim d

contra Marcellüm latà adjungit, refponfione

andoY:

ad Hilarii authoritatem danda folvuntur. 44

1 & n

4fum X« Tllatio ex priori Epiphanii loco allata

jeridolt

eft illegitima; cüm aliàs Dionyfius Alexan-

- dum 4

drinus, & ipíe S. Atharafius harefeos jure

myoit?

arguerentur. Pofterius affertum non eft ipfius

gitre 0

piphanii fententia, fed opinio aliorum ab eo

us L

dunraxat hic relara; cüm expofità opinionum

Mu

diverfitate fateatur, wzi Deo cogmita efft, que

uj i

ip Mavcellà auimo fuevut occulta.

j

d. Conf. L. 9. Nec ifti Patres prae Atha-

y d

nafio audiendi (ünt; cüm prior tempore, po-

jrimit

eriores loco remoti fuerinr, atque hi ipfi in

Auttths j

affienanda harefeos fede inter fe pugnenr.

Prieierea Hieronymus. non füam, fed Hilarii

m P

j

1

fententiam refert, qua ipfa tamen nihil. de-

cernit; cüm laudato Hilarii loco haec dunta-

jl ;

D

n

ml

xat habeantur: /mpi? multos ad umius. Dei pro-

Jéfftonem Galatia nutrivit. Hilarii narratio ve-

7 &IDEUJ

dlo Af 1

riíimilirudine caret, five dum fcribit; Mar-

&

cellum Athanafio factum fufpedum ob do-

dicarà

&rinam pravam poft Sardicenfe Concilium

n

Íparfam; guá bevefi Pbotimiane via quereba-

tir; cüàm Photinus jam ab anno 345., & fic

9 MFW'

2

ante

[

»

$2

bn Diao/qTRmo.

At

ante.illud Concilium virus fuum fparferit:

i ia

five dum Marcellum ab Athanafio commu-

nione feparatum dicit; cüm honorificam de

Tujo pro

Marcello commemorationem fuprà relatam

Ti l

rem dor

Athanafius fecerit arino 357., & in Apologia

riore ad Conftantium eundem recenfeat in«

Athanddi

P

X

ter a

lios fan&tos & Catholicos Epifcopos

quorum deplorat exilium ; ad qua tamen

Vim (.

Nemn

temporá illa excommunicatio referenda foret.

A Bafilio Marcellum quidem etiam ex illius

Ij Q

Mon djen;

fcriptis pro Haeretico fuiffe habitum fateor:

fed nihil facilius ; quàm obfcuras quasdam

i e n

Ra

phrafes in p

ravum accipete fenfum , fi eg

partim ab ali

is ad fuz herefeos defenfionem

o t

d h

proferantur; üt hic factum eft à Photinianis;

partim ab aliis arpuantur erroris; üt ab Eufe-

Iuj

bio & Arianis actum eft : in neutro aurem

ipts

cafü audiatur expofitio praefentis Authoris.

m

Vr

- Ad Conf. II 9. Nec Athanafii iftud du-

bium fa&um; nec nuda Marcelli ad. exem«

V Pa

20

plum indu&ti commemoratio elidit mágnifica

teftimonia ex Apolog. 1ma & epift. ad Solita«

vrha h

rios laudata.

Preterea veró ex Epiphanio

LT

Y

conficitur quidem, Marcellum vifüm multis

fuiffe à Sabellianà haerefi non admodum re-

"rlerjj) [

;

Tiforey

motum; íed eam tameh à fe füfpicionem de-

rerfiffe, ubi coram Julio Pontifice, & in Sy-

väfle

nodo Sardicenfi ejus fides & fcripta accura-

Bj

ü

tiüs examinata füére,

Oratio aurem illa;

m D

[

Quàd unus fit Chriflus, feu potiüs, üt ex ejus

r

fine colligitur, homilía quzdam in Natalem

Vilr f

CcOS, nec

Domini ; f'ecundüm peritiores Criti

: Mlig i

"

Atha-

L

AA

bE'DEo Ta1No.

53

| fparit

Athanafii eft, nec Authoris Athanafio coxvi ;

j0 CO

üt illi tum ex ornatiore ftylo, quàmqui Acha-

onifcim

nafio proprius fit; tum 'ex ternarum in Tri-

pà teht

nitate hypoftafeon mentione colligunt, cüm

n Apily

unam duntaxat in fancta Triade hypoftafin in

xng; AthanafiPlibris invenire liceat.

Epity

29. Refpoudeo I]. Probabilius eft, Eufe-

w;; bium Cearwenfem etiam poft Concilium

ais INicenura fuiffe Arianà harefi infectum.

a d Prob. Quem fcripta & facta propria, nec

mf BOn aliena. teftimonia arguunt Arianz hare-

.qusà fi$, eà infectus effe rect& ceníetur: fed fcri-

», i Pta & facta Eufebii etiam poft Nicaeenum, nec

efig; Bo

relata a

Z*

d

Eufebium arguunt: ergo.

d illud tempus teftimonia, tal;m

Phorinianï eue

^

b

vob. mim. pevs iwa. Pufebius etiam in

Ícriptis poft Concilium Nicenum Filium, quà

j dl

Jitooris

erbum , dicit à Patre naturá diverfüm, in-

eriorem, & illj fervientem, non cozxiften-

ii d

d r

]

m Patri, nec verum Deum , üt patet ex

. I. contra Marcellum C. 1., ubi conferens

p

dl [

verba Apoftoli ad Gialar. 3. v. 19. & 20., ac

ad Tim. a. v. 5. ait:: Quem 2De? atque bomi-

PEpign ä :zu

m appellae mediatovem, bominem e[[fe uec im-

Aüeriió declavavit propter incarnationem ; ubi qne-

yxdün

i

yofem s

"

diatoreim, dixit , 102 Dei g. bomimun, fd De

&ij

€9 Jdagelovum, uon ilum tumc bomimem conf-

; ZCCUH

,

gnavit , fed fimpliciter mediatorem.,.. — INon eft

[eff

j

ergo Deus mediator; zam, cugus taudem e[[et.me-

!

J

q4iator ? meque ap[e illey qui inediator efh, eo zpfo

eus of ; nam unus uon eft mediator idem, ciin

arit h

edius iutev duog utevponatur.... — Exat 1gituv

o5; I

Art

3

Filius,

-

T

. Dz Dzo TRIl;IO.)

Filius, priu[quam fievet Dei mediator & Lomi-

i, d

&«

)

qum , mediator Dei €2. ZAngelovum....

INon eff

if t

ergo exiflimandum, bunc effe Deum illum , qui

pijat,

eff fupra. ommia Deus ,. ueduim. de stumero Ange-

ftt; Q^

lorum aliquem ,

2

[ed imedium utrorumque &7 me-

diatoveim.

b2

de Ecclef. 'Theolog. C. 7

hgi

a d

Qua

mobrem &2 ipfe Filius Deutm [uum docet Pa-

Fado ad Patvem

OY

zrem [uum, im quibus ait :

1 f

meumg Patvem ve[Irum , Deum meum&g Deum

h

veffrum : Deus certé €g. Pater ipfius quoque. Filit

pit Fid

Deus effé docetur. — Quocirca... bouorat, adorat

K, in

c veneratur fuum Patreim , Deum eum g ipfius

Ó

QQotram)

Dewm in[cvibens; cui gratiay ageve, cvt preces

quito

fundere dicitur ,^ cui. obediens ufque ad mortem

"T

fuerit. .. — Quibus omnibus ofendit , fé alium à

—

fionis

Patre , $g. paternam. gloviam imajovem infimuat.

ilioad

effes cim [ ab illo mifJum dicat, fe verà mifum

r i

de celo de[cendiffe , mom ut. fuam voluntatem fa-

& Par

cevet , [ed voluntatem ejus, qui mifit eum. — Qui

I5 qy

ad ifla di&lurus eft. Mavcellus, càm eum, qui de

T& Dro

celo defcendit , ifla ipfa doceutem audiat ? Noii

"

[/

[/i

inor, illud allegare potevit , carmem Servatoris.

)

Dtop

h

OC PTO

locutam; ANom enim cavo de celo. de[cet-

dit.' L. 1. Hiftor. Eccl. C. 2. narrat, Moyfen,

n

m

iduxiff Patrem €9 fabricatovem üt. [ummum

folim

moderatovem mutu [uo. .Regie de verum: creationt

precepta tradentems Fevbwm autem Dei ab if

tf

IÍn

Jecundum ,. patevmis. pveceptis obtemperaus.

gperer

JVom euün Filum,

ll di

epift. ad Euphratioaem :

Unig

-- Patri co&xifleve dicimus , fad Patrem ante Filium

Qnty

Nam fi co&xiftunt , quomodo erat. Pater,

Tiro

aur Filius filius? vel quomodo um quidem pri-

DITER

2

Dz Dzo i'TRïNO,.

us

amus, altev fecundus efl..— Porró ipfe Filius Dez

r de

N

bec nobis omnibus exa&iis cognofcens;. altevum fe

ilm,:

apfum, $g mimorem à.Patre, fuby&inmnque co-

n h

guo[cens, adinodum pi? 11os id docet , dicens:. Pas

fe C

fer, qui-mifit me, major eft me;... quoniam Pi-

o C

lius £? ipfe quidem Deus ,. fed mom verus. Deus.

Hac.autem vel non poffunt exponi fenfu Ca-

n dned

W!hA

ï

tholico , vel Eufebii conditio non meretur;

"ut mitipgata accipiantur: ergo.

nt;]

Prob. pars 2da,. Eufebius fimulató fubfcri-

jofu [

píit Fidei Nicene, füppreffit ejus profeffio-

n 'l"lml

nem, infectarus eft illius Defenfores, jüvit &

nt ij

r

contrario ejus Adverfarios & Hsreticos. Si-

i p

TL

mulatio quidem pater ex Eufebii epiftola ad

fuos Cefarmenfes, quà fenfüm fus fubfcri-

j

ptionis exponit.

Ín eà enim profitetur, de

j

Filio admiffas àfe effevoces, ex fubflautia Pa-

; mö h'l.,

i, & confubflantialis Patri; quatenus Filius

u

ex Patre quidem eít, non autein portio Pa-

a.

trjs, aut fe&ione vel mutatione divinge natu-

a, (l

)

rz& productus: item has: Gegium; nom fa-

Mü

Jl

£hunm ; quatenus m fuclus crearuris ccteris

"N

proprium erat, qus dicebantur per Filium

uh t

fieri, Preterea reprobat hune de Filio fen-

f1D

füm: JNon erat, antequam. g

ignevetur , eX ea

j/

il

á

Í

folüm ratione, quód omnes fateantur Filium

7 fiti

Dei fuiffe, priufquam fecundüm carnem pi-

um

"neretur.

'Tandem

ro eternitate Verbi ni-

712/11 !

hil dicit; nifi 440d. Chriflus fit Filius Dei ante

j I

ompyia [acula, more Arianorum intelligendo

7 f

duntaxat agte omues creaturas$, in quarum nu-

4 1

qmero tempus & fzecula collocanrur: quin, ut

71

D 4-

Filium

i

um

$6

| Dz D*EWOL Ta1NO0.

Vilium a&u femper extitiffe neget, addir,

im, E

Filium , ante

medefe

quam a&u gigneretur , potentid

fuiff in Patre^/ Denique füb finem protefta-

mot0rS

|tur, idem fe credere & docere, quidquid

i era

reteritis temporibus crediderar & docuerat.

Puj.

T

T'entata Nicenee profeffionis fuppreffio often-

l; d

ditur tum ex Hifloria Eufebii Ecclefiaftica,

gio r

quam ftudio maligno finit ante Concilium Ni-

n |

cenum; tum ex vita Conflantini, ubi, quame

decrers|

vis Concilii hujus meminerit, de fola Pafcha-

À if

tis controverfia loquitur, de cau(a Árii autem,

16 d o

ac definita Filii Divini confubftantialitate al-

Vrf

tüm filet: que enim in Chronico ejus Larino

Al f

leguntur ad annum 325. de Nicana Synodo,

Fbam :

l

& Ario damnato, addita fuiffe ab Hierony-

:

À

f]ïnh

i

um ],

1o, eftexploratum. Iníe&tario Defenforum

fidei Nicena precipuorum, Athanáfii (cili-

-'id Dug

cet, Marcelli Ancyrani, & Euffathii Antio-

Al Í

€heni oftenditur. ex. Conciliabulis anno. 33

'ï.' A'«

Tyri, anno 336. Conítantinopoli, anno 340

Ti

Antiochiz celebratis , in quibus fingulis fin-

t

guli memorati ex ofdine damnati fuerunt,

ao 3

agente potiffinüm Eufebio, ^ Adjumenrum

qum &

Flereticis prefütum. non tanrüm ex his ipfis.

[

Conciliis, & conftanti ufque ad mortem cum

n

Arianis conjunctione colligirur, fedi&ex Con«

Tenig

ciliabulo Hierofolymitano, L.4. Eufebii de

prário

vita Conftantini C. 43. & feqq. magnificen-

Wnter

tiffim&é commendato, 1n quo anno 33;. Arius

,

edità formulà fidei ajquivocá ab Eufebio &

fit d

aliis in Ecclefiam eft receptus ; & ex libris

u Y.

eontra Marcellum, ubi Narciffum Nerodia-

I

/

: dem,

Df: Dzso T*R;NO.

57

: & dem, Paulinum Tyrium, Eufebium Nico-

, pii

medienfem , Afterium Sophiflam ,. & alios

1 prod

notorios Arianos inter Ecclefie Patres, ac

, quig

fidei vere Do&tores refert & laudat.

C doqu

Prob. pais 3tía. Patzes non tantüm fingu-

'effio gl

li, fed & in Conciliis congregati Eufebium

ccleld

Inter

pro Ariano & Hoeretico habuerunt.

ycilium

primos quidem Athanafius L. de Syn. Nic.

]bi, qui

decretis fcribit, Eufebium &alios, qui fimu-

) Bl

lató (übícripferant NNiceenaee fidei, zamquam ca-

Lrii qutd

us ad vomuum regvefós ; Hilarius Libel. ad

jalitate

Conftantium commenta ;dviana à duobug Eufc-

js at

büs inventa dicit; Epiphanius haref. 68. Eu-

a

[ebium zg /Zrianorum inaniffnum. dogma pro-

b Ht

[4

nfiffrnia fcribit ; Fieronymus vocat Eufe-

j

]eats

ium L. ad Crefiphont. /riegum , epift. 65.

ad Pammach. & Ocean. impietatis. "Av aper-

d

ii

diffinum propugnatorem , in Apol. contra Rufin.

c 4057

L. 1. J4riane fathionis figniferum ,. ibid. L. a.

um

Zruanorum . Pryiucipem. .

Inter alios Patres

fngis ?

JEgyptii, feré centum numero, Alexandrize

ji i

anno 330. congregati in fynodica epiftola,

quam Arhanaf; Apol. ada recitat, Eufebium

djumeïlü'F

q s?

Jiudio, Arianifmi damnáffe "Tyri Athanafium

gramd

docent: Patres autem feptimez Synodi Oecu-

inenice ex Eufebii epiftolis , altera ad Eu-

jj

Eykbü i

phration., altera ad Conftantiam , & Com-

d

alica

mentgriis hominem 27 veprobum fegfum. 1xa-

jf

a

ditum, & aperie "driamiqe, opimiomis ac. [enten-

:tie declarant & rejiciunt. ^Plures alios vide

f0*

ey Ilf

apud Valefium in fronte Ecclefiafticee Hifto.-

*

:

rue,

N

d

D ;

- ^ar. IVec

P a

Dr Dro Taiwo.

;8

-a1. Nec dicas. Eufebius tum negando,

Tofeom

tum affirmando etiam in libris poft Concilium

puns n

Nicenum fcriptis ea refert de Verbo ac Fi-

cfa col

lio , que illum ab Ariana herefi immunem

Manyro

oftendunt, Nam 1mó L. r. de Eccl. 'Fheol.

(iem r

C. 9. negat Filium ex zoz extautibus , feu ex

Edf

nihilo produ

&um, C. 1o. eflé creaturam infi-

defe Lg

-Clatur.

2d). L. 1. Eccl. Theol, C. 8. & 20.,

hu

& L. 2. C. 14. dicit, folum Filium effe gezi-

& dihs

zum, & hinc unigenitum; ex fubflantia, non

Commun

3:i0. Ibidem Fi-

ex Patris pozeutia genitum.

frorem

lio tribuir ommipotentiam $9. iufinitatem , ÀnO &

w ])

etevnitatem.

'4£. Non tantüm L. r. Ecclef.

lus

"Theol. Filium probat effe verum Deum ex

h, N

eo, quód 2eus fit, quod matum «eft ex .Deo,

tim d

ficut quod eft ex carne natum, eít caro; fed

tetide

etiam L. 2. C. 4. vocat eum 2vTó9«ov , qu&

ïäfü' t

vox duplicem

nificationem habet; quarum

ffjjt' f0] )

altera Deum d

f;ä

; & à nullo principio pro-

Wt gt

deunrem exprimit, & hinc Filio convenire

^

L

(

nequit : altera JDeum zpsémet. fubflantid, non

autem aliquà participatione rantüm five fe-

'Af ü.i B

cundüm partem, five fecundüm affectionem

l,ïff]' üt

defignat, & hic Filio ab Eufebio tribuitur.

Qs f

Couf. L. 'Theodoretus L. 1. C. 11., & Gela-

Dater

fius Cyzicenus L. 2. de Synodo Nic. C. 1. re-

fudm

ferunt, Eufebium Arianos refellere ; & ab

1107 ty,

his defectionis à fua fe&ta redargui.

Socrates

Tonfl

L. :. Hift. Eccl. C. 8. non tantüm afferit, Eu-

íebium ab Arianifmo immunem, fed & allatà

T

lt g

ipfius doctrinà oftendit.

Pelagius tandem &

Gelafius L. de duab. natur. füummi Pontifices

Tf

Eufe-.

Gwm g

od

Dz Dso Tn:No.

i 4

nepai

voncilt

Fufebium laudant, & inter Catholicos Scri-

prores referunt.

Corf. 11. Eufebius ab Ec-.

boxh

clefia colitur üt Sanctus; quod patet tum ex

FOT

Martyrologiis Ufuardi, Adonis & Notkeri ad

]. Thsi

diem 21r. Junii, tum ex antiquo Codice MS.

n

ia

Ecclefie Parifienfis, & ex Breviario MS. Ec-

clefize Lemovicenfis: ergo.'

$&5

R. ad /4vg. Hac omnia vafritiem Eufebii

dip

& dolos cum Semiarianis , imó ipfo Ario

jfig t

m autem

communes quidem detegunt, fide

idem !

finceram & inregram non probant, Hinc ad

; im)i

unum D. Eufebius Filium negaf ex non ex-

. Ecdlé

tantibus productum, & effe creaturam abfo-

Deom d

lu&, N. non abfoluté, fed comparaté tan-

"T

tüm ad cetera producta & creaturas, C. — Pa-

; K

tet id.ex cir. L. & C. 9., ubi áit: Ex quo me-

« U

vità veprebendi po[Junt. ii , qui illum. creaturam

; quül"v.'i

effe uon veriti [umt dicere ? mon extautibus, fimi-

jpio pf

hiter ac creaturas veliquas produ&um ; & L. 3.

convet

Cs

uodfi Scriptura dicat, cvemtum lum

l Mï! m:';

fuiffe , uon fic accipiendum fl , quafi ? no

" extam-

fimi-

"u

7e ad exiflentiam. pervenerit ; neque quaft,

liter ac velique. creatuve , ipfe ex mibilo produ-

j

qribui

Gus fit.. Procterea fucum hic ab Eufebio fieri,

T

patet tum ex eo; quàd loc. pr. dicat, ne aliud

C

quidem eorum que produ&la. [unt , polfe effe. ex

ton extdntibus, : cujus rationem dedit L. 4. De-

(3)&

[

monftr. Evang. C. 1.:. Sje zauquam materiam

erlf B

eg fubflantiam effcétionis ommum verum, confi-

&dlt

lum ac poteftatem producit , adeó ut mullá 4am

ndem j

vatione dici queat, ex mom extaptibus efft quid-

ontité

de nibilo

quam eorum; que exfaut ; ueque enin

ali-

Ef

-

6o

Dz Dzo T31x0.

aliquid effé potefh : maim quomodo id, quod mom |Püini

efh, altevz ut. fit ,. effe caufa poterit ? , Quibus

Film «

fu. ;

verbis per «0 ex son extantibus intelligi poffe

x

ex qulla caufa vel gricipio declarat: tum ex no-

fün pro

fütdantia

tione creature, qua ab Arianis ftatuebatur in

eo, quód res aliqua mediaté duntaxat, inter-

ym; m

veniente fcilicet Vérbo , tanquam inftrumento

biodtem

& adminiflro, producatur; cüm econtra Fi-

& Pam

lius dicatur àjuéeec , fcu fine intermedio, ac

frtfn

per fefe à Patre productus, üt Eufebius loco,

lia

nuper cit. C. 5.; & Athanafius L. de Synodi

i La

:

Nic. Decret. de ipfo Ario refert. 724 »dum D.

w Al

Filium dicit folum & unigenitum, quatenus

Dm &

folus fine interveniente Verbo, & per fe im-

Rprefen

mediaté à Patre eft productus, àt. modó di-

bis Enf

ctum, C. quatenus eft ejusdem nature, &

Ti (

confuübftantialis, IN. Patrem enim ac Filium

(/? ) f'lll./l ,

effe duas ves, L. 1. contra Marcel. C. 4., Fi-

U (

lium etiam ex?ra, Patrem vivere $9 exi[lere;

9m, ]

hoceft, àPatrisufia extraneum &adventitium

Mi

effe, L. 1. Eccl. 'Theol. notat Eufebius. Si-

f

rnili ratione exponitur genitus ex [ubflantia,

Is f g

non autem ex po/entis Fatris; quanquam ex

Q m

nuper dictis Filium ex Patris porentia exti-

fäoäa, :

tifle, & ex ea factum idem flatuerir,

A

mmgim

stium D. 'Tribuit Filio omnipotentiam, infi-

Ibnifí

nitatem, imó & ternitatem his perfectioni-

teflt e

bus Patris equalem, N., ingqualem & mi-

t & m

norem, C. Atrque hinc Eufebius L. 2. Eccl,

Qm, 2

"Theol, C. .23. duos in Trinitate Zorore, pares,

L r

negat; ibid. C. 7. Parermam, gloriam excellen-

Atiem |

ziorem. glorid. Filii affirmat ,. & rurus C. 23.

(i-.

pl

i

Dz Dso Ta1wo.

61

" Parnem inacc

g

effrbilem e[fó, tiec ab nlo capi po[fé,

j

[2

filum veró pvopinquiovem e[fe vebus ommibus

ftatuit.

JEternitatem quod attinet, eam tan-

ligi pl

Qmexm

tüm pro exiftentia Filii azze omnia [ecula, &

aebatut]

fubftantiaram etiam intellectualium creatio«

at, Ut

nem; imo ante zempora crérga accipit: nullie

[iromex

bi aütem dicit Filium Patri coeternum; quin

cont E

& Parvem aite. Filum exiflere , &9. aute eyus

edio, !

Yodat&lionem fubfiflere , Filium verà ex Patris

brus lo

zuexplicabili confilio ac potentia [ubflantiam acce-

eSynt.

fiffé, L. 4. Demonftr. Evang. C. 3. &4. enun-

ll(/lk!ll ]

tia. 244 4tum D. Probat Filium effe verum

Deum & Aurotheum re ipsà & proprié; N.

qWCHUS

« w

reprefentative & infipura, C. Difertis ver-

bis Eufebius hec enuntiat, dum L. . Eccl.

mii

m

Theol. C. 23. fcribit: JVog famen cun&landum

üfb, quim &g ipfum Filium confiteamur e[fé Deum

& Flit

E h

h

verum, cui quidem boc tanquam in imagine com-

L.

—

veniat. Porvó quemadmodum , wbi Kex umus

ventitit

impevat, cujus imago ubique tevravum circum-

hii 9-

Jertur , meio pyudens dixevity duos effe imperan-

WMA

fes, fed umicum, qui in imagine iffa colitur : eo-

J,amek'

ezm 1nodo $$ Ecclefia Dei umim veneravi Deum

j exd;

edo&la, bunc ipfum, e$ per Filium, quafi pev

T.

imaginem adovare per[evérat.. Quod additur de

v

il

jl

fignificatione vocis Aurtotheos, mancum eft;

feáio

reflar enim tertia ejus acceptio pro /emiltudi-

ze & imagine Dei, quà ratione Chryfoftomus

& m

'

; E

hom. 2. in epift. ad Rom., & 27. in epift. ad

1. Cor. hominem ob férociam belluz, ob du-

j T

ritiem lapidi fimilem asro9"ploy & auroMScy

^

áppellavit: & in hac fignificarione ficut Ori.

C

!

r

ggnes

62

Dz D'ïzo 'Tza1N0.

Ecclela

genes , juxra plures , Arianifmi praeformator

L. 6. contra Celfüm Chrifítum vocavit auro-

confta,

coQíay, ita Eufebius eum avróS«ov dixit.

pb fenf

Grenori)

Ad Couf. L. 9. "Theodoreti & Gelafii Cy-

zic. narrationem veram efle, fi intelligatur

pundtm.

Eufebii defectio ab Arianis rigidis; falfam, fi

Quorundz

etiam Semiarianos comprehendat: quanquam

Üecomen

cüm Eufebius, vivente Conftantino; & Ca-

Tütoni

tholicum. fe fimulare ftuduerit; & Niceno

errorts d

fübfcripferit, Arianorumi odia incurrere po-

luic Bif

tuit. Socratis ftudium vanum fuiffe, & ZEthio-

Ya Ení

pi dealbando impenfuüm, ex ha&enus difpu-

3. i

tatis facilé oftenditur. Pelagius Eüfebium zz-

à p

zev. Hiflovicos bouoratiffimum ; non autem inter

qudo f

Chriftianos integrum fide appellat; Autho-

Toym :

rem libri de duabus naturis quod attinet, in-

lerinr,

ter Criticos dubium eft; fuerítne is Gelafius

p

25

litri 4j

Pontifex ; an Cyzicenus, vel alius quicun-

ue: illud certum, Gelafium Pontificem in

m

fuo de Ecclefiafticis Scriptoribus decreto Eu-

Dpnis,

febii opera tanquam apocrypha rejeciffe, nec

Dreteqm

eum pro Magiítro Catholico agnoviffe; qua-

, [f

re, fiquidem Gelafius Papa permittatur hu-

Diritus

jus libri Author, Eufebio inrer Catholicos

RLT

Scriptores locum, non ex propria afftimatio-

I60 r

ne ; fed ex Eutychianorum opinione ac fenfu,

üm ay

contra quos proinde illius authoritate uti po-

prulm )8

terat ,

à QGelafio conceffum flatuere licet.

Tififaje

-dd Conf. IL *« iN. ,4.. Quamvis enim non

Wtem :

afrmemus, Eufebium füo in errore conta-

hd.

buiffe, fed Deo judicium de ejus falute relin-

1 Libro

quamus; negamus tamen ejus fanctitatem ab

T ]ib

Eccle-

De DE6 TRiNO.

63

ms Ecclefia univerfa vindicatam: cüm,ex dictis

wta: conftet , Concilium generale de ipfius fide

]i

malé fenfiffe, ejásque nomen füb Pontificatu

xhi( Gregorii XIIL. é Faftis Ecclefiafticis fuerit ex-

uij;: punétum. — Ecclefisé particuleris judicium, &

fl quorundam Scriptorum

teftimonium

nec

uxy Oecumenicee Synodi fententie , ,nec noftris

o &( rationibus prevalet; prefertim cüm origo

tNi; erroris detegatur ab Eruditis quorum aliqui

me; hunc Eufebium pro Eufebio Samofateno in

&i Syria Epifcopo & Martyre; quem Graci die

; dj 0. Junii colunt ; alii pro Eufebio Caefarceenfi

.

ebium ] 1

n Cappádociá S. Bafilii Preceffore , qui fe-

ii cundo Kalendas Junii in Martyrolo

rio S. Hie-

b

; u ronymi apud Dácherium & Papebrochium

qie legitur, fubftitutum ex errore volunt.

TT

22. ARefpondeo 111.. Certum videtur, S. Ba-

j qud

Qlium ab eiffbre Pneumdátomachorum. fuiffe

gt immuneim.

Probátur hoc ex fcriptis & factis

wb propris, & ex teftimonio alieno. Nam 1

j

i, preeterquam q

uód hom. 27. contra Sabell. di-

jj

ije; d

(Cat, Zrimiatem non mageve Tyinitatem, detvatto

jt

)j

Spiritu; & in epift. 60., ubi docet, do&tri-

Vi

"

Cinol

ro

,nam de Spiritu fanéto in Niceno Concilio

H

1

deo tantüm non fuiffe definitam, quód non-

al

gl

dum apert? contra eum fuerit bellum fufce-

prum, addat, zibl provfus in Divina ac beata

je t

r It

Tvimitate creatum. adimveniri : fpeciatim Divi-

nitatem Spiritüs fancti adftrruendam fufcepit

.

gim m

B

:g cont

in €pi

H

ít. feu 'Tractatu ad Amphilochium, &

,in

Libro atio de Spir. S. contra Eunomium;

r

gt

]

iquem librum Sanéto huic Erafius, Cocus &

j

alii

Ea

E

ia

z

Dr D";zo 'ITéINO.C

bier ht

'alii Ffeterodoxi eripere fruftra conantur, cüfü

Gregorius Nazianzenus, Hieronymus, T'heo-

('t(ri.i'iuïf

4

nf

ij

H

i

doretus, & Joannes Damafcenus illum tan-

' quam Bafilii opus laudent; & Ifaac Caufabo-

Iu

)(Z

rus;, Caveus cum aliis etiam Heterodoxis

J vy/

agnofcant.

adó. Bafilii virtus & fides adeó

331

eftimata fuit à plerifque ; ut ex eremo in

ic ytg

Cappadociam vocatus, etiam vivente adhuc

Eu*gfychz

Uj

$

Eufebio Epifcopo , Ecclefiam Cefareenfem

Diriis

.. jbidem adminiitraverit ,

& ab Athanafio ad

Cum i

f

ff

vifitandos Macedonie & Achaje Epiícopa:

Xg!

T

A.

l

[

tus; fufcipiendósque in Ecclefiam Arianos

15 more

reduces fuerir mifius; inter quos dum Eufta-

li fom

thium Sebaftenum recepiíier, & aliàs Apolli-

1:5;14 f

mari communicáffer, abjecit eos continuó, &

lratem)

fcriptis etiam impugnavit ; utprimum prioris

1* proty

.fimulationem; & pofterioris.herefin ex alio-

VTa

rum monito intellexit.

3120.

üm Bafilii fa-

.Ji)

IT

ma, quam ipíe vivens pluribus fcriptis de-

Wu A VII

fenderat, poft ejus fata adhuc lacefleretur,

k a]

prarer Gtegorium Nyffenum illius fratrem;

]i

d

'Theodorum Antiochenum ac Sophronium

W l h(

ür in Bibliotheca fua Photius oftendit; vindie

ïm e AU

cavit eundem Grepgorius Nazianzenus , cu

Téipdnfi

jus ex Orat. 20. locus fufficiet : JVam quà

Ti

T

alioquin melius , quàm quivis alii, Bafilius Spi-

findi ]

vitum fanctum Dewun agno[cevet , tum ex eo pev«

a

Omian

Jpicuà conflat ; quód 7 boc fiepe de loco fuperiore,

( uf'u[

- quoad per tempus licebat, predicavit , €7 priva-

&Ie

tim apud cos, à quibus imtevrogabatuv , Lau

Rs

cun&anter confeffus efl : tum veró in fuis ad mt

ew n

ferimouibus apertjus id. demonfivavit , gon. [impli«

d

hi NU

eitev

Dz Dzo Ta:NO.

6;

j

[u

x

titev. boc. affirmaus , Jéd, quod ipfi antà perr.

4

TÓ

us Tk

acciderat , fibi vem omnium maxum. Dorrendam

um t

dnprecatus, mempe ut ab ipfo Spivitu fantlo exci-

c Cauf!

jetero

i

jl

deret , ufi cum Patre eg Filio àt confubflantia-

lem, 9 bonore pavem venevaretur.

fs

23. AVec dicas. Bafilius multa haerefeos ii-

K eremi

.Wicia prebuit ; nam r differens in fefto

rente d

Eaupfychii de Trinitate, reticuir Divinitatem

vfargtt

Spiritüs fancti, 24). Hom. 17. Spiritum fan-

thantib

&um non aufüs eft dicere Deum, fed dunta-

Epííi

Xat BSpirztum Dei.

3470. Hyrno glorificatio-

»À5 nis more Arii & Arianorüm fipe, utebatut

umE) hàc formulà: G/oria Patri per FPülium im Sp2-

jsiy vz/u fumfo. 4fó. In duabus epiftolis ad Apol-

Qf

linarem plures circa Trinitátem errores aper-

m p

1 protulir: unde $70 ab Athanafio Epifcopo

[na& -Ancyrano imipietatis poftulatus, & à relioio-

; i

| fiffimis Viris Ponticee folitudinis tanquam hee-

fciptis

reticus vitari ceepir.

:

lageiïeïtï

R. ad /Jrg. D. Preebui

r iàdicià heerefeos

s f

jufía & probabilia, IN. vana, & nonnifi à me-

n ticilofis Catholícis, vel ab adverfariis Haere«-

r tcis exaggerata; C. Liquet hec univerfalis

78UU5; '

rcfpóntfio éx fingularibus fequentibus. Nam

N d

« imuri *«, reticentiam illam de Spiritüs

jin j

fan&ti Divinitate illa in Oratione fuiffe aco-

nomiàm contra hofles calümniarum íludio-

)u

[0 /[)[]!W

fos ufurpatam , üt Bafilius ipfe in epift. 33.,

f

& Gregorius Nazianzenus in epift. 26. de-

r

1l »

monílrant; non veró ignaviam , aut fidei de-

fe&tum; cüm eam circumfpectionem Bafilius

(

71

l

alibi non ufürpàrit; àt ex probationibus ma-

nife-

juil

d

Drg Dzo Ta1uo.

66

nife&üm'eü. "Ad adum Y«.. Quod loc. cit. Ba-

liut er

filius non dixit, enunciavit in epift. ad Am-

abücrg :fz

phil, & Libb. de Spir. S. , item homil. I41.5

Ils

ubi ait: Confiteudum eft, Deum effe Patvem,

Voft dU fh

p

Deun . Filium, Deun Spivitum [anttum. Unde

&U

lorrere

Timylab

Baüilium id profiteri aufum non fuiffe, nega-

tur.

uód veró Spiritum fanctum dixerit

AUETE

Spiritum Dei, & caílé dixit, & more Apo-

ftoli Pauli ac Veterum plerorumque fecit, qui

in hac elocutione ufurpabant Dei nomen no-

, 44

"

tionaliter, accipiendo fcilicet Deum pro Pe-

L"i'üï) Q

,

tte; àt Chryfoftomus hom. j. de Incompreh.

Ts vite

l

animadvertit.

d atium &.. Criminationem

X mor

iftam luculenté refutavit Bafilius in T ract. a

Qu fe

Amphiloch. , in epift. 20. ad Nazianz., &in

m Pï'ä

Tl

epift. 49. ad Athanaf, ubi ex Scripturce au-

thoritate , Apoftolica traditione, & Patrum

Qtim (

exemplo oftendit , ternam glorificationis for-

Afedigfan

mulam & rectam & ufitatam . effe in Ecclefiaj

SM .P[m

n

nempe illam objectam , alteram hanc: Gloria

fsf

Qt

Patvi cum . Filio ipfius €?. Spiritu fantio, poltre-

Ontito

mam communem: Gloria Patri, €g. Pilio, &

1'0 ex

ll

tüm

Spiritui fan&lo. — Addit preererea, in accuíata

s

formula diverfitate particularum eloquentiüs

&t

ac tandem

exponi Perfonarum originem

füt.

communem formulam acceptari à fe, proba-

rgrio fe

ríque declarat; eà ratione latiffimum fe inter

cavit (

& Arianos difcrimen oftendens. 742 4tumm«s

Wïn IJL

Bafilio has epiftolas falsó imputatas , & a

ul

1l

Athanafio Ancyrano effe füppofitas, àt ipfe

BU n

Bafilius in epift. 59. conteftatur. — 2d 5£um 9e

[r] (

ie fides fit habenda Athanafio Ancyrano;

-

Qü&eudl

liquet

um

Dg-'DEo 'TRiNO.

67

»càl liquét ex todo didlis.

Monachis Pofitïc'is,

L t abfítersà fufpicione,

fatisfecit abundé Bafilius

mlj feriptà ad eos epiftolà 73., & miffo libello de

;78 Du tera ac

piafide , quibus declaravir, quantum

lm U abhorreret à novitate

m

, cujus : ab Adverfariis

il ( infrmulabatur.

un x .

mo ij

Qr

UERES Il. n Lz'þe;'ius Papa fuevit lapfus

« feclti

2 berefin Avianam?

nomen:

24.. Nota £. Liberius & à Pontificatüs fuhi

np)initiis, quem anno 352. füfcepit, & poflre-

xomj: mis vite fuze temporibus, quam anno :367.

iuio* beatà morte claufit; omnium ex calculo ftre-

»l& nuum fe fidei Nicenz & S. Athanafii vindi-

UM cem prebuit Nam & anno 355. Beroeam

api:! Fhraciee in exilium potiüs deportari füftinuit,

, &]g quàm Conftantio geminis fuis ftudiis adverfa

ao Mediolani imperanti concederer: & Urbi ac

pE Sedi Pontificie anno 359. redditus, perftitit

q; 0. in fide fortiter, neque cum Ariminenfi poftea

(», & Concilio commune quidpiam habüir. Anve-

v li

jjró exilii füi tempore , tum eerumnis fractus,

qiitüm

d

n

ï

eundi defiderio füperatus, nihil à fide

doq

yi & for

9

tudine füa alienum egerir, hic inquiri-

«t

g tur. Duplex hoc in argumento refpondendi

;; i zatio fe hodie offert : alrera, quam olim in-

ur;ïyfcinädicavit Cardinalis Perronius , nuper aurem

jj um Corpgneus Ecclefie Sueffionenfis Canonicus

5

g fingulari differtatione uberiàs expofuit, ne-

. ii gat omnino lapfum Liberii quemcunque; al-

tera communior , & hactenus pervulpata eó

;;] g

w

de(cendiffe Pontificem concedit, ut Athana-

E2

fium

]jqucl

u

P^

Dz Dzo Ta1:xo.

:

fium damnaret,*comtmunicaret cum Semi-

Áimpl

arianis, & Sirmienfi fidei formulee fübfcribe.

u (

ret. Non eundem tamen in lapfü Liberii. de-

Vif

j

hrin

fe&tum agnofcunt fententie poftremsé fecta-

tores, Alii enim, praefertim veró Hetero-

hn &

ib f

doxi, à fide defeciffe Pontificem , & hecrefi

Ariane affenfiffe contendunt; quodidem non-

p

Vr

nulli Catholicorum ftatuunt , fed unà exci-

pientes, hunc errorem fuiffe hominis privati,

þaucï

ficod

minimé autem Pontificis, & & cathedra aZer-

tum: alii Liberium in fortitudine quidem &

füts

;

cconomia, non autem in fide, peccáffe vo-

quni

lunt Difctiminis hujus ratio maxime pro«

llmeo

venit à defignatione formulee Sirmienfis, cui

piai

fhity 1

Pontificem fübfcripfiffe aut hi aut illi conten«

N

dunt.

Unde

D7

25. INota IH Ínter quatuordecim fidei for

lt

mulas, quas Ariani ad oblitterandam fidei

d

;

P

Nicane regulam ab anno 341. per novende-

cim annos fübfequentes diverfis in Synodis

frà Q

$$

ediderunt, tres Sirmii, in oppido olim Pan-

nonie celebratiffimo, fuerunt conditee.

170

D

ifcos

UM

anno 351. contra Photinum grace ab

pis, üt Vigilius Tapfenf: L. $. contra Eutych.

doq

Cm 1

ait; ex toto Oriente congregatis, quos Hila-

rius in Fragment. five enumerat, five praci-

hn

X

puos nominát Narciffum, '"heodorum, Ba-

filium, Eudoxium , Demophilum ; Cecro-

Illlnqu

pium, Silvanum, Urfücium; Valentenm Eva-

Mu

grium, Hyrenium, Exuperantium, T'eren-

& T

tianutn ,

affüum , Gaudentium , Macedo-

Mrün

nium, Marthum , A&ium, Julium, Surinutm;

l-

UI

Sim-

p

j Dzr Dro Tn:No.

69

&i Simplicium & Juniorem. Ea formula, quam

fi..ceu Catholicam Hilarius L. de Synodis expo-

i& nit, Arhanafius qutem L. de Synod. inter

i& ArianasECthefes refert, complectitur fymbo-

j dum fidei unà cum 27. Anathematifmis: in

d illo fola reticentia & éuowzís , in his etiam

m phrafes & propofitiones Semiariang notan-

je tur. 2daanno 3$7. lariné primüim edita eft à

ms paucis Occidenralibus, Valente fcilicer , Ur-

;i& fàcio & Germinio, quibus Ofius etiam & Po-

km| tamius ab Hilario additur.. In hac, preter-

& quam quód Ufie, homoufiizequeé ac homoeu-

»p» fl mentio fieri prohibeatur, Parer bonore, di-

w guiate, claritate, majeflate, g. ipfo Patris uo-

que ume majov File; Fs autem fubje&us cum

emnibus bis, que ipfi Pater fubjecit, dicitur:

(j €áque proprerea ranquam puré Ariana à Bafi-

; j lio in Concilio Ancyrano damnata, & à Con-

v flantio fuppreffa fuit, — 3£/« anno 359. fimili-

Y

j

,j terà quibusdam, ad Conftantium pro haben-

; do Seleucie & Arimini Concilio colle&tis,

, g prefertim Marco Arethufio, Bafilio Ancyra-

,

j, ho, Georgio Alexandrino, Valente & Urfa-

»

j cio condita fuit; in qua.prior prohibitio qui-

i

]

; dem repetitur, £

B

Hu fanili

1

5 docetur.

lius tamen per ommia lfättfi

)Sræ

iit*er

U;a

AUE

26, Aefpondeo I, Liberius probabi

nunquam fuitlapfus. Proj. Id probabiliter:

Cf

D

negatur, cum quo in hiftoria Liberii nec cau-

fa reditüs in Urbem, nec comparatio Roma-

[2

m

norum redeuntem excipientium, nec Catho-

icorum cum reftituto communio, nec Ária-

W

no-

1

Es

79

ng-bno TRINO.

| fom:

norum (pöfk impetratam reftitutionem agendi

ratio poteft verofimiliter componi: fed cum

füm?

fsb

lapfu Liberii hec quatuor verofimiliter com-

:

ff

poni nequeunt: ergo.

4

Ti

Prob. min. pars ym

a. Si Libfgrius fuiffet la-

fitr,

píus, hic lapfus foret preecipua reditüs in ur-

bem caufa ; tum quia & contrario propter

P

firis

faam in fide conftantiam fuit miffus in exi-

lium : tum quia oblatà bàc fpe à Demophilo

Boj

lil

foliciratus ; & eà inefcatus defeciffe dicirur:

Ws 4

fed hoc inprimis dubium eft, üt patet ex Rus

fino, qüi Lib. r. Hiftor. C. 17. ita (cribit:

EM

fito i

Liberius Uvbis Romane Epiftopus, Confantia

vivente, vegveffus oft : [ed utvinm, quàd acquies

Aïïam

piun

vevit voluntati fue , adferibendum , an ad Po-

f

puli: Romani gratiam , à quo proficifceus fueris

Fe,k

exoratus , judulfevit , pvo cevto compevtum 08

F&*uer

baleo: deinde falfum declaratur ab aliis aliam

caufam affignantibus; cüm Sulpitius Severus

fdiy

n

L. 2. Hift. facr. fcribat: Se Liberius paulà poff

Urbi vedditur. ob feditiones Romanas, & Socrá-

quo

Bu

tV

I

tes L. 2. Hiftor. C. 27. dicat : Zzlerius autem

(

lt

mon anulzó poff ab exilio vevocatus, fedem Epi[co-

patás propterea vecupevavit ,. quód Populus Ro-

N

manis faditioue couflatá. Felicem. Ecclefid illd eje-

cerat , Jmpevatóvque ipfe etiom imvato anuimo illis

fitio

Qret

eonfenfevat ; quod 1dem verbofiüs T'heodore-

tus L. 2. Hift. C. 17., & Cafliodorus Hiftor,

DT

tripart. L. s. C. 18. enarrant : denique repu-

p

B

gnat hiftorize , exquaconftat, Liberium anno

li

T

fere integro adhuc hefiffe in exilio ; nec cogita-

Q8t0)

i

[a

* tum ab Imperarore de ejus reditu, nifi poft

Ro-

bE'DEo TRINO.

7

Wd

Romanam poftulationem ; hec Romam dimif-

d u

füm anté, quàm collec&tioni cuidam Sirmien-

fis & Antiochenorum Conciliorum Sirmii fub-

T 0E

fcripferit. Ergo lapfus Liberii non fuit caufa

ff..

VE d

reditüs, necis cum illa verofimiliter compo-

snu

nitur.

p

[

^vob. pars 2da.. Duo ex hiftoria; adver-

8

fariis etiam probata, habentur certa: imó

Populum & Clerum Romanum tempore exi-

nopli

dictt

lii Liberiani manfiffe parribus Catholici$ pe-

x

nitus addictum , ab Arianis autem averfum

fcribt

adeó, ut à Felice five intrufo, five rite fubfti-

tuto in facris abflinuerint, ex quo ille cum

J

JAHD

j i

(

Árianis communicaverat : 2dó eundem. po-

pulum non tantüm extorfiffe reditum Libetii,

f

fed & eundem fümmo cum gaudio excepiffe,

rl

(])4

Felice ejecto:: fed hoc adversüs Arianos &

Felicem odium, hoc erga fidem & Liberium

!l du

Y

eV

ftudium credibile non eft, fi Roraanis, üt

potuit & debuit, cognitus fuit Liberii lapfus,

P[I lo l

l

kXx

quo &Athanafium damnáffe, &Arnfanis com-

municáffe, & formule Ariane fubfcripfiffe

/i [

dicitur: ergo lapfus Liberii cum comparatiq-

T

ne Romanorum conciliari nequit.

&

ul

il l 4

Prob. pars atia. Certum eft ex SeveroSul-

jj

pitio L. 2. C.22., Socrate L. 4. C. 11.; 'Theo-

doreto L. 3. C. 22. ; Liberium poft reditum

zeodO

.

Wi

ab exilio communio

nem habuiffe ab Epifco-

ete

pis reliquis; quin & ab Athanafio & Alexan-

drina Synodo rogatum confirmationem de-

m

cretorum : ex iisdem etiam & difciplina Ec-

qy

clefiaflica certum eft, lapfum five

.in fide, ti-

jj

p

ve

N

E 4

72

' "DE Dzo Tna1wNo.

[!

vein cconomia, ptefertim heerefis füfpicios

ne afflatum, non fuiffe ad communionem re-

n

ceprum, nifi datis peenitentice aut retractatio-

&

1

Toni

nis fignis , üt maxime ex hiftoria Mediola-

nenfis & Ariminenfis Synodi cogva conftat :

«mo.

&

adeoque fi Liberius fuiffet lapfus vel (olo de-

fectu fortitudinis, cüm iüterpretativé faltem

Wet

pro Hretico haberetur, omnino retractatio-

qur

nis indicia eó manifefliora preebere debuerat,

Tigr

due.

quó gfavius erat triplex ineo peccatum, &

quó confidentiüs in íaa ad Italos epiftola ab,

g

'

Arüunineníbus reparationem |ipfe exigebat.

Q &

Sed nullum hujus peenitentia aut. retractatio-

Vin

nis veftigium occurrit. five in propriis apud

quat

Hilar. in Pragm. litteris, five in coevis Atha-

Íum

nafii & Hilarii fcriptis, five in (equentium So-

Al'lä;

crátis , Sulpitii, "Theodoreti vel Sozomeni

D

"

hifloriis: ergo.

lib

M

W

i

ln

Prob. pars 422.. Ex omnium Scriptorum

fi

"

lentio, & Damafi apud. Theodoretum L. 2;

Ay]

C. 22. aflérto liquet , Liberium nec per fe,

n

nec per Legatum interfuiffe aut confenfffe

ttm

In

Concilio Ariminenfi, ad quod , tefte Socrate

L.4. C. rr., plériqué Occidentis Epifcopi

DT

fuünt coa&i: fed, fi lapfus eft Liberius , at-

I

tentis Arianorum fraude, ferocià , & aufibus

Co

aliàs füfceptis; non apparet; cur hoc.in con-

du

ventu Liberii fuffragium favens neglexerint,

!

ob

2ut ; "fiquidem illum mutatum nórant, cur

[

eum minis & exilio rurfus frangere nolue-

]

l

rint: ergo lapfus Liberii cum Ariana agendi

Q

ratione minim£ concordare videtur.

I

"m

DE DEO TRINO.

i -*»-73

Didy

27. Nec dicas. Argutationibus quibufeun-

m fe

que prevalere debent confeffio propria, &

atj

Scriptorum coevorum aut fupparium tefti-

05

monia: fed talia habentur de lapfü Liberii:

yyla:

ergo. Prob. mim. pavs vma. In Frggmentis

a

S. Hilarii recitantur plures Liberii epiftole,

fien

inter quas duz funt fcriptge ad Orientales,

ht

quarum prior à verbis, Srudeus paci, poíte-

DUend

rior his; Pro deifico timore , inchoatur; &

m i

dua ad Occidenrales exarate fuünt, quarum

j à

-

prior incipiens Quia fcio vos Valenti, Urfa-

gebar.

cio & Germinio, pofterior exoría JVom daceo

Yito-

Vincentio Capuano infcribitur; fed in his

s ii

"

quatuor litteris Liberius profitetur, Athana-

A

ífium à fs damnari , communionem daram

Ia

Arianis, fübfcriptum formule Sirmienfi: er-

go, JProb. pavs 2da. Athanafius & Hilarius

zomiü

Liberio coevi femel ac iterum ejus lapfüm

Yroru

declarant.

Er Athanafius quidem 1imó in

nLi

Apolog. contra Arian. fcribit, Zalevium exilüi

"1]

arumnas ad finen u[gue uon toleváfe : 2dó au-

D

fl

tem in Hift. Arian. ad Monachos hec habet

)

yrit

Porrà Liberius extorvis fatdus., poft bieunium de-

nique fra&usefl , minísquesnortis pertervitus fub-

n

j

feripf.

Hilarius veró inprimis in L. contra

ajb

'"Conftantium itaeum alloquitur: Zerzfl dein-

10

«de u[gue ad Romam, beihun , evipuifli inde Epi-

rerit

Jeopum ; €2 6 te mifovim /. qui nejcio, wiyüm

[ at

majoye Wnpietate velegaveris ,— quàm vemifevis.

Deinde in Fragmentis tria praftat; 1mó qui-

lOIUC:

7

gefld-f

dem hac narrat: Pof) bec omnia, que vel ge[-

xiliumi,

: f:.mz vel promiferat. Liberius miffüs 32 €

ttl-

l

3

-

2

X

*

74

) .D,E)DE(S 'TARINO.

univev[a. in ivvitum deduxit , fcvibens prevarica-

tovibus berveticis Ivianis , qui in [an&tum 24tba-

:ïa

nafium ortbodoxum |.Epifcopum imjuftam. tulére

(ü

- festentiam : 3dó. Formulamm apud' Sirmium . de-

Jeviptam , — quam dicebat . Liberius Catbolicam,

vocat perfidiam: 3tió Liberium vocat apoffatam

r

U

& prevaricatorem , ilíque amatbema dicit,

Prob. pavs 3tia.. [nter Scriptores Liberio füp-

qii

pares numerantur S. Hieronymus, & Faufti-

Pa

us cum Marcellino : hi veró Liberiurn effe

ü

lapfüm aperté enuntiant. — Hicronymus enim

;

L. de Scriptor. Ecclef. C. 97. ait: — Forzuza-

n

tiamus im boc babetur dete

.

X

flabilis, quàd Liberium

puo fide ad exilium pergentem primus folicitavit

qui

d*m

ac fregit, €g ad fubfeviptiouem, berefeos compu-

lit.

Ecin Chronico hec fcribit: Zzerzus te-

Cf

dio vi&las exilii in bereticam pravitatem [ubfcri-

fion

Tle

Lv

beus, Romam quafi viclor iutravit. Fauftinus

& Marcellinus demum in fua ad Libellum

li

precum Prefatione dicunt: Conflantius veniens

Püx

Tüi

JRomam ,. pro Liberio vogatur d Populo, qui mox

amueus ait: : Habetis Liberium , quài qualis à vo-

Qm

N

Qt

bis profe&us eff , melicr vevertetur.

Hoc autem :

de coufonfu ejuy, quo mamus pevjidie dedevat, in-

J

dicabat.

hii

li

W. ad "drg. D. M. . Argutationibus praeva-

lere debent confeffio propria & teftimonia

0b

aliena, fi quidem finr germana & fincera , ac

Ti

yem probantia, C. fin fuppofititia vel corru-

lN

btafint, aut rem non conficiant; N. Plera-

fuP

ue . autem hic obje&ta alterutro laborare de-

für

fponfionibus ed probationes fin-

—

fectu ) in re

gulas

Dz Dso Tn:No.

r

7)

t?]l

gulas expoutum imus. .4d prob. vm. C. M.

Af/r/

£9 m.; fed ANego, lirteras has effe Liberii pro-

!l/[ch

prias & genuinas.

Ratio nepandi La eít;

1 i

quia maomenta S. Hilario a dfcupra parüm à

NJAU")

Dupinio. E quibusdam aliis illi penirus abne-

Vf

gantur, partim juxta Criticos plerofque mul-

dM

tis in locis corrupta fünt & interpolata: 24a,

ofip

quia SulpitiusSeverus, qui tamen, norantibus

12ul»

Petavio & Patribus Benedi&inis ,

compen-

n d

dium Arianifmi ex Hilarii fragmentis fuse hi-

eniti

ftoriee mfermt, de his litteris nihil , nihil de

T.

lapfu Liberii, imó caüfam pro ejus reditu di-

at

*

*

3f

1.

veríam & oppofitam commemorat

*

hav

quia his in litteris apparet ab]e&lo animi ins

ü)

digniffima, & abhorrens ab animi magnitu-

311

dme, quam Liberius in aliis plenfque Occa-

il

fionibus exhibuit:: 4/2, quia in prima ad

[Q QUs

Orientales, & in ea ad Valentem & Urfacium

iüh]m

Liberius inducitur fcribens, jam ab initio

Pontlflcatus fui Athanafium à fe fuiffe com-

j

jj t

munione privatum ; .quod tamen hiftorie

u [

communi, Athanafii in Hift. Arlan ; & Theo-

ia

doreti L. 2. C. :6. narrationi, ac dictis ipfius

jl I

Liberii; quae epiftola ad Vincentium Capua;

num, & altera ad Conftantium in Fragmen-

m

tis relatee exhibent, aperteé repugnat : quam

ob rem he duce epiftole non tantüm à Dupi-

1011

nio, fed & à Baronio, Binio, , &Patribus Be-

n

j

nedi&tinis tanquam apocryphe ; & ab Arianis

füppofitee rejiciuntur ; ' atque hinc probabllc

fert

[

fündamentum prebet, cur &alie duee epi-

oig

li

2

76

Dr Dro Tnziwo:

fitio

ftole, Liberii lapfum referentes, in fappofi-,

tionis fufpicionem adducantur.

,

E

^

07

frit

A

*

prob. 2dam, N. ,A4ff.. AWl

ata eniin te(ti-

/7&'/0 |

monia vel lapfüm Liberii non probant, vel

Patribus his fupponuntur.

Priorem. notam

hcmp

merentur loca utriuíque prima.

Recté enim

lr

Athanafius dixit, Liberium cumnas exilii

ts !

T.

non toleràffe ufque ad finem , utpote qui ab

éxilio rediit ; quin dum ibidem Offam inimis.

m

Crii

pertervitum. Conflantio ad tempus mou veftitiffe.

Ícribar, firnile autem nihil addat de Liberio;

fitot

lr

ex illa propofirione, veritati etiam fine lapfu

congruente, nihil pro ifto evincitur. Simi-

DT

I

liter ut Klilarius ver& diceret, nefcire fe, an

Conflantius majore impietate Liberium rele-

vins

gaverit, quàm remiferit: fufficiebar Liberium

p

^

ante reditum à Con(tantio fuiffe mal& habi-

Tidlaj

tum: adeó autem ad veritatem hujus afferti

Fragn

non re

ul

iritur triplex illud Liberii crimen, ut

ifp

j

aliàs H.

|

arius. nefcire potuiffet, majore impies

i

tate coinquinatam fuiffe remiflionem pre re-

Pepïes

legatione.

Poflerior nota reliquis textibus

tite

convenit. Et quidem textum Athanafianum

C()mï

in Hiff, Arian. ad Monach. pro füppofito ha-

Yo|

bendi ratio 174 eft, quàd ha hiftoria fcripta

ipfi

fuerit, vivente adhuc Leontio Antiocheno,

n

quandoquidem Athanafius num. 4. de eo tan-

ïämr

quam vivo loquitur.

Cüm veró Leontius,

tür (

ex Baronii, Valefii-& Petavii calculo an. 35 6.

3ti,

fuerit mortuus, Liberius autem & Ofius an.

Quo.

no 357., Vel fuüb initiur&. anni 338. dicantur.

Qu

lapf; ex hoc anachronifino indicium füppo-

nf

fitio-

'I;)EMHDEOQ Ta1NO.

27

p

fitionis habetur: 24a, quiain eadem perio-

do mentio fit de Ofio,. & ejus lapfus hoc de-

te[l

finitur, quód vix £azdem cum Falente ?. Ur-

, Yd

Jacio commuincaret.

Sed majus Ofii crimen;

ot

fl

nempe Arianz formule fubícriptíionem, Hi-

iffl

ii

larius & Phebbadius produnt; & ipfe Athana-

exul

fius tum in Apolo

contra Arian.; tüm in

[

da

u

Lib. de fuga fua a

it, Ofium in Athanafii

[

]

damnationem conceffife: 3774, quia plures

/' mF

Critici, inter quos Bollandus & Tillemontius,

erio;

fatentur effe additamenta, quse in Arhanafii

apli

libris de lapfu Liberii & Ofii lepuntur; quam-

yfflie

vis velint fa&tam ab ipfo Athanafio additio-

9U

nem: pro quo tameh aáfferto cüm nulla con-

u

vincens ratio habeatur , heec ipía confeffio

yerum

prejudicium quoddam contra textum Atha-

hi

nhafianum cenerat.

Hilarii loca quoniam ex

fer

atf

Fragmentis referuntur, iisdem fuppofitionis

n u

füfpicionibus patent, quas ad priorem pro-

Isl

bationem contra litteras Liberii ibidem con-

(

(du

tentas oftendimus.

Accedunt indicia corru-

pti textüs fpecialia.

Nam in 170 Athanafius

(tus

)

€ompellatur $azéus,Ífine quo tamen adjecti-

vo Hilarius in plerifque fuis operibus , ac in

ol

p

ipfis Fragmentis aliàs & fimpliciter Athana-

ium appellat : in24o, queeformula compel-

I

fl

latur perfzda , ab Hilario in L. de Syn. proba-

tur tanquam Catholica : qu& referuntur in

1t10S.

j

3io,. repugnant dicto Hilarii in Fragt. alteri,

quo epiftolc Liberii ad Orientales prime banc

d

uid im b ltevis mom

n

queftionem fübjicit :

ns efrt

)PO

fauthitatis, quid uom ex metu Defi evetie

inie

——

Bdl

78

D/E Dzo TriNo.

tion

minim& veró conveniunt tempofi.

Cüin

r

enim Fragmenta fuerint fcripta poft Conci-

lium Ariminenfe, contra quod Damafo in

ofta

dure

epift. ad Illyricos tefte, Liberius fideni Nice-

nai ftrenué propugnavit ; Apoftaree & pre-

kt, (

varicatoris nomén , multó autem minüs ana-

p

omni

thema in Liberium hoc tempore conjici po-

terat.

tonri

"d prob. atiam ye. quoad rzum, Authoti-

qu

tatemS. Hieronymi quidem videri contrariam,

often

probabilitati tamen hujus opinionis non face-

lod

ROU

re prajudicium ; quia tanquam Scriptor &

loco & tempore faltem 30. annorum remotus

K

*|

ex falfo per Árianos fparfo rumore falfutu

T

Totd

fcribere potuit; prafertim cüm in utroque

loco nihil de Athanafii condemnatione & com-

num|

Chitn

munione cum Arianis aliàs Liberio imputara

meminerit, & in recenfendis etiam füz seta-

Peni

tis factis à Tillemontio fphalmatum argua-

hYi

U

tur. Pretereà ex Athanafii Apolog. ad Con-

Wn

ftant. habetür, Fortunatianum apprimé antea

Tonn

Catholicum, nonnifi vi adactum in Concilio

ümy

Qat

Mediolanenfi fübfcripfiffe damnationi Atha-

nafii; adeóque difficultate non caret, ut quis

QR

credat; eum poftea & Arianum effectum, &

Qntr

authorem harefeos Liberio extitiffe. l'andem

lpfe |

Chronicon Hieronymi non uno loco corru-

Áirian

2j

prum effe, Critici plures advertunt; & locus

ex eo allatus quandam contradictionem habe-

C

re videtur; cüm reditus vi&orze fimilis cum

Wecfe

previo 22 beveticam. pravitaten lapfu egré

Don

l

concilietur. Quoad 2dum m. Vel illa Px:æfa«

lme

tuo

Dz DEö ^T NO0

79

Cin

tio non eft Marcellini & Fauftini, quod plu-

Concl«.-

res ex diverfitate illius cum Libello fübjuncto

afo i.

oftlendunt: vel fiquidem eosdem habeat Au-

Nic:

thores, prefatio tam parüum aurhoritatis ha-

p

bet, quàm cerrum eft, Libéllum precum im-

]s ani-

pofturis & mendaciis effe refertum: vel his

w

omnibus diffimulatis, per//Zie nomen leviorem

tantüm in ceconomia defecturg fienificat, pro

uthot-

quo facilitas quadam Liberii erga Arianos

Faridt)

oftenfà haberi poteft ; . cüm in Libello etiam

nf

laudetur Macarius ob recufatam cum Darmafo

tor à

communionem , quz ibidem pevfidz'a .ap-

fotus

pellatur.

x

f&oim

"'Teftimonii

s his probabiliter infirmartis,

ininüs neceffarium eft ad autlioritatem alio-

g

hn

rum Scriptorum infringendam converti.

ui

ppiti

enim'objiciuntur, Auxilius L. 1. de Ordinat. ;

Petrus Damiani epift. 15. C. 16. , & Platina

t

ag

in Vit. Pontif. , tempore. nimis remoti funt,

Utpote quorum antiquiffimus anre feculum

( n

j anta

nonum non vixerat. Unus Sozomenus; quan-

oncl

tumvis & ipfe integro feculo pofterior, diffi-

cultatem forfan movere poffer; nifi rationes

| M

contra Hieronymum allate multó validiüs

u

contra.eum intorquerentur.; quanquam &

j

Fandem

ipfe narrationem de lapfü Liberii vulgato ab

Arianis rumort tribuat.

qom

28. Re[pondeo 1. Si cui Sirmienfi formulee

: ]Ox'hi

fübfcripfit Liberius; non fübfcripfit tertiee,

hale

nec fecunde, fed primee duntaxat. .In hac re-

; Cüïï?

fponfione tria fupponuntur : 12242 eft, mo-

ap

nfrmare

)r]æfä'

numenta fert omnia, qua ha&enus i

cona-

ti

ia

: Ds DEyo' 'TarN6.

80

firemy

conäti.furhUS, effe penuina ac verá: 2Zumi,

Ín oj

ex his excerpi hanc hiftoriam: Liberio in exi«

poltz

lium miffo conjuraverat quidem Clerus Ro-

nis i

inanüs , fe alterum Ponrificem, vivente Li-

HOIIC j !

berio, nón hábituruüm : five tamen vi Con-

ftanüi prevalente ,. five mutatà Romanorurmi

i p

feücen

fententià, pauló póft Felix Rotnanse Ecclefie

z

o m

Diaconus Pontificatum (üfcepit; qui quamvis

X ]

fidem Nicenam profeffus ; quia tamen ab

fm,q

Arianis ordinatus ; iisdem communionemi

d

non riegabat, Romanorum odium incürrit, &

Liberii defiderium in illis accendit.

uare

thoh'dl [

Tünt: ]n

cüm perpetuó abfílinuiffent ab Eccleíia, ubi

li&n

Felix divina faciebat , tum legatione mifsá,

Que t

tum preefenti fupplicatione à Conftantio trium

füfer

phum Rotn&é agente anno 357. reflirui fibi

tiori l

Liberium poftulàrunt.

Imperátor redditu-

| Uodlen

rum fe Romanis Liberium promiíif, primó

[tenif

quidem divisà etim inter & Felicem Pontifi-

In

cià poteftate; poftmodum etiam eàdem Libe-

ia

fio ex integro permijí;à.

Dum hec Roms&

fierent , folicitabatur Liberiüs Beroez à De-

] Cxti

Áredu

mophilo Beroeenfi & Fortunatiano Aquileen-

& hn

i, ac tandem fub ejusdeim anni finem aurt ini-

hN

tium fequentis primüm fe ab Athanafio rece-

| r

dere, & rejectos aliàs Epifcopos in commu-

jm a

nionem adícifcere teflarus, dein Sirmienfem

hb

fidei formulam fibi oblatam füfcepit.

TNec

fiatim tamen, riec abfque nova fübfcriptione

LT

reditum obrtinuir.

Nam Sirmium evocato

Codex, prater Sirmienfem forrnulam decre-

| äMï«

ra Samo:

ï te&e ]

l

m Antiocheni Concilii contra Paulu

fate-

Dz Drgo Ts1uo.

$r

- n

fatenum & alterius Antiocheni an, 341. ecthe-

)Ina

in complexus, offertur fübícribendus: cui

rus ii

poftulaioni, fed impetratà viciffim ab Aria-

emeL

nis Filii cum Patre per omnia fimilis profes-

vi Qu

fione, cum fatisfeciflet Liberius, anno 3;8-

jam provecto Romam plaudente populo. &

momn

m

elicem ejiciente regreífus, priorem fedem

Mv

non minus quàm fidei conítantiam recupera-

E

quamv"

vi. Denique 3zium eft; formulam Sirmien-

jmer à

Tif

fem, cui fübfcripfit Liberius, diftinpuendam

effe ab illa damnatione, quam an. 349. Ca«

ürriti

tholici contra Photinum etiam Sirmii edide-

t

runt: in fe tamen non fuiffe duplicem & di-

xa) li

Y

ftin&tam fed eandem Sirmienfem formulam,.

que tüm Beree tum Sirmii à Liberio fuit

L

jtrus

f

fubícripta; quamvis, üt dictum eft, in poíte-

riori loco huic formule alia eriam acta An-

ri

[

tiochena. fübícribenda fuerint addita.

1

,

His

prm

premitfis

Dort

a

Prob. pars yma. "T'ertia Sirmienfis formula

confcripra fuit an. 359., üt ex denominatione

x hr

Coníülum adjecta patet ,. di&azre fidem Marco

p dU

Arethufio, àt Hilar. in Fragm. loquitur, &

qiie

ad hunc finem edita eft, ur indictis jam Ari-

L

j du

minenfi & Seleucienfi Synodis pro norma da-

j

oj

retur: fed Liberius, ex omnium confenfü

ont

jam an.35;8. Romam regreffus erat; & for-

m[ömw

mula, quam füfcipi à fe in ep. ad Orient. fcri-

N

bit, à pluvibus Fratribus eg Cocpiscopis traBata,

1ptUP

exPojïta, ?f /il]i'epfll £f/2 ; norma Sirmien-

AT

is Ariminum ab Uríacio & Valente allata,

duf

Libgerio

|vi

Qu

te[tg: Damafío in ep. ad Illyricos; à

fuit

Á

wæ:

95

Dzr Dzo Ta21xo.

fuit refutata: ergo. — Proj. pars 2da. Formula

3

fecunda five fpectetur quoad intrinfeca five

Tanu

quoad extrinfeca, nequit dici füb(cripta à Li-

edu

berio. Oftenditur 1zum. Formula 2da ratio-

formi

ne prohibiri homo- & homaufii & ratione do-

Pi,

&ring de inequalite Filiià Patre erat Araina

fv

imó Anomaa, & üt talis laudara quidem fuit

fis: !

ab Eudoxio Anomao; fed & contrario damna-

p

ta eft à Bafilio in Conc. Ancyrano, nec non

fübfi

à Conftantio vetita : atqui Liberius nec dam-

Qrg

navir homoufion , quia Sozom. L. 4.

Ef

£,

íparfum de hac re rumorem vocat falfum:

E

formu

nec fufce

it anomoeon

»)

quia ipfe ex dictis vi-

itu

N

ciffim po

lavit profeffionem de fimilirudine

Btore

Filii per omnia: nec ad obtinendum ab exilio

1

redirum fübfcripferat formule , quam liberta-

thdhr

,tis dator Conftantius füppreffit, Bafilius re-

4

ftirutionis procurator damnavit, & ob quam

t Q

Eudoxius exilio eft multatus: ergo. Often-

Tg t

ditur »dum. Formula 2da concepta fuit Ser-

Ij

fj

mone latino , fübícripta tantüm ab Occiden-

Ttrs

talibus, edita autem an. 357.: fed formula,

gech

? qu

cui fubícripfit Liberius, concepta eft

m

ürt ex Athanafio & Socr. L. ». hift.

G

30.

üt (

difcimus ; fübfcripra eft ab Orienralibus, üt

Vrarer

füpra ex Vigilio Tapfenfi & Hilario diximus ;

ul

tandem nequit an. 357. effe edita; cum aliàs

per

fuüícepta à Liberio formula confcribi non

Ttm

otuiffet ab iis, quibus tamen Hilarius eam

f

hOme

18

natis verbis tribuit: rum quia "heodorus

fris

Heracleenfis inter eos nominatus jam an. 35 f*

lkc g

qbicrar: tum quia Eudoxius & Cecropius an.

i

357*

M

Dez Däov 'fnk'ï N'O

ormi

a i

377. Sitmio aberant: tum quia Bafilius Ancy-

nb

ranus vix editam fecundam formulam eodem

adhuc anno damnárat: ergo ada Sirmienfis

ao

ye d

formula non eft ea , cui fübícripfit Liberius.

TA

ZProb. pavs 3tia. Supponitur Liberius fübícrip-

bm füi

fiffe uni ex tribus formulis Sirmienfibus Aria«

Ym

nis: non autem fübfcripfit stize vel 2dae: er-

go rmz dunraxarfübícripfit. Cogf. Formula

nec n

fübfcripta à Liberio, ab eodem in ep. ad

ec dt

Oriental. dicirur catholica & à pluribus tra.

j

€lata, expofita & füfcepta: fed hoc foli 1mae

Qs v

formulee convenit, que fcilicer catholico fen«

fü accipi poteft, &

pre ceteris plures füffra-

i

gatores habuit: ergo.

bl

29. ANec dicás 1mà. Hilar. in Pra

for.

jl

mulam à Liberio fübícriptam. appel

j

Ál f

porf-

tmani

o

diam: íed idem L. de Syn. Sirmienfem :

fut

dicit catholicam: erpo juxta Hilar, Liberius

P

1:me non fübfcri

páit.

2d6. Quo tempore

f

fübfcripfit

Liberius formule Sirrnienfi;, ada

(vile

recéns erat edita; & pauló póft hujus fortau-

forn

a autores Valentem Uríacium & Germis

!

C

nium, datis ad eos litteris, Liberius rogavit,

ut fibi ab Imperatore veniam redeundi impe-

hbüS) f

trarent: fed hec indicanr fübfcriprionem for«

j

mule 2de: ergo. 370 Sozom. L. 4. C. rj&

a^

aperté fcribit, coactum à Conftantio Libes

ii

rium ad confitendum, Filium Patri non effe

us &

homoufion: féd hoc, non iri& fed eda (üb-

eodm"'j

Ícribendo fiebat: ergo. 47à. Si nec Beree

31'1. )

nec Sirmii Liberius fübícripfiffet formula

pwü

2de, non poflet dari ratio, cur preeter füb«

1l

i'

E

fcriptam

d

[

Nb

$4

Dz 'ljzo TaiNoO.

fcriptam jam formulam 1:mam Berc, po-

caqde

ftea novam fübfcriptionem debuerit addere.

Ài

&. ad vmmum D. M. Formulam hanc appel-

i

:

lat perfidiam, fpe&tando formulee autores eo-

ln

rümque confilium , C. fpe£tando formulam

dnrer (

fecundüm fe & acceptionem Liberii, N. Con-

Smof

filium autorum, qui partim Anomceei, partim

mou

Semiariani erant, exponitur ab Hilario in L

s

cont. Conftant. eó pertinuiffe ; ut pro quali-

Ís i

bet occafione innovatis & reformazis fidei for-

4 ,

mulis fenfim vis ac memoria formulee Nic&-

ne deleretur; quod utique perfidum erat:

Hi, Q

Sïrmier

"

Idem etiam Hilarius loco obje&to teftatur,

rmi

catholico fenfu hanc formulam à Pontifice effe

püone

fufceptam. 74d »dum &. T. M. quia incertum

fafum

eft,an editio Sirmienfis Formule 2da praces-

Tiorer

ferit fübícriptionem Liberii; cüm juxta Pagium

[ ere

an. 3j 7. exeunte, fcilicer menfe Decembri, for-

fiit

mula hec fir condita, & Liberius jam anni

i

fequentis 4to nonas Augufti Romam regref-

Ti

fus. JV. miz. Ex relata enim obfervatione vix

M

tempus füfficiebar, ut formula 2da, autoribus

mendi

Demophilo & Fortunatiano , perfuaderetur

d

m

Liberio; prafertim càüm vix edita Semiaria-

m

nos oppugnatores habuerit. Quod veró Va-

vl

lentem & Urfacium tanquam deprecatores

fübíc

pro (üo reditu litteris compellaverit, nihi

j

pro fübítriptione formule 2dae pre rma

Weu

evincit, cüm illi formulee utriusque autores

fl

k

fuerint. ;4d 3:ium D. M. Coa&us eft Libe-

rius ad confitendum filium non eífe homou-

T

fion infenfa Pauli Samofateni; h. e. non effe

r |

eandem

m

E

- Dz Dzo TniNo.

8f

læ,W

jders

eandem cum Patre Períonam ,. C. in fenfü

Arii, h. e. non effe ejusdem cum Patre füb-

cape

Qres «t

ftantie ; N. Sozomenus de collectione fotmmue

larum à Liberio Sirmii fübfcripra loquiturg

r

ul

NO0

inrer quas prior Antiochena contra Paulum

Samofatenum edita hereticum ejus in ho-

p

Wop

moufio fenfum damnabat, pofterior autem in

Encoeniis an. 341. celebrata, eequé ac Sirmien-

r qi

fis rma, homoufion duntaxat reticebat. ; 42

dei

4tum N. Af Duplici enim ex caufà Semiaria-

; N

ni, qui poft damnatam in Conc Ancyrano

m ei

Sirmienfem formulam 2dam ad Conftantium

eflati

Sirmii confluxerant, videntur novam fübfcri-

f d

yett

ptionem à Liberio exegiffe: rmó quidem,; ut

falfüum de Liberio ab Anom«ais fparfum ru-

g pree

1

morem , quafi ille filium Patri diffimilem pro-

fiteretur, diffiparent; unde ad calcem (uce

nbriió

fübícriptionis Liberius anathema contra pu-

um 9

rum Ariani(mum fübjecit: 2dó, quoniam Se-

)*

miariani Liberium perducere eó non pote-

gione

rant, ut fecum aperte damnaret homoufion ;

g

agendum dolo cenfüerunt; ut oblarà Antio-

j

chena formulà, quà homoufion in fenfu Pauli

emwfu

Samofàteni damnabatur , eàque fübfcriptà di-

ao

vulgare poffent , i

pfüum damnarioni hanouüi

yeatt

fubícripfiffe.

.

lf;n

3o. Re[pondeo IIT. Si Liberius eft lapfus;

'tÀ n

nec àt doctor publicus nec àt privatus defecit

autüf

in ide, fed in fortitudine duntaxat & cecono-

f ?

mia. Prob, pars vma.. Ut Liberius quà Do-

homW'

€tor publicus dicatur lapíüs in fide ,. debuit

lenni-

dogma Árianum liberé ; Aprudenter. ac o

ter

d

3

m

$86

Ds Dro TniwNO.

(

ter definire: (ed nullum inprimis dogma Aria-

[ | liten

num definivir folenniter, h. e. tanquam om-

| at

nibus credendum propofuir Ecclefie ; cüm

L

nullum hujusmodi decreti vefligium occur-

n

-

rat: deinde fi quid etiam definiviffet, id nec

Árini

fecit liber&; cüm plerique hujus lapfüs nar-

hriri

ratores partim minarum & perfecutionis, par-

mye,|

tim metüs ae doli mentionem faciant: neque

tïa;ür»

tir: j

fecit prudenter ; cüm nihil confülto per pre-

€es Deo, adhibitis in confilium viris doctis,

[/77]

inflitutis conciliis aut congregationibus actum,

-

fed Liberius tantüm tzdio exilii victus &

LURT

fpe reditüs occupatus fübfcripfiffe legatur.

m ld

;

Prob. pavs 2da. Ratio dicendi, quód Liberius

«

l

üt doctor privatus in fide defecerit, inde de-

Tedit

i

fuümi debet, vel quia Athanafium damnavit,

hts j

vel quia cum Arianis communicavit, velquia

bt

formula Sirmienfi fübícripfit: íed nulla ex

fti n

his ratio eft dicendi , Liberium in fide defe-

is n

ciffe: non 14; quia Athanafii condemnatio

Q À

ab Arianis poftulata fuit, non ob ejus dogma-

T

ta, íed ob crimina alia ipfi imputata ; üt ex

(i

«m a

eorum poflulationibus five apud Imperato-

tmy

rem five apud fümmum Pontificem & con-

W

gregatos in Concilis Patres conítat: & fic

ünde

etiam facta eft à Liberio , ut ejus in ep. ad

& Vi

Orient. verba docent: Ego hanafum mon

Cat/;o;

defendos [ed quia: fufcepevat zllum Shulius Epifco-

Át (j

us decelJor meus , vevebar , ue fort? ab aliquo ;»&-

*

Wfe

varicatov qudicaver. — 40 ubi cogHovi , quando

Ws

JDeo. placuit , ju[lo vos ilum coudemuáff , mox

teddi

«onfeufuus - meum cqmmodavi Jeutentüs. veftris;

Jevras

Drz Dso Tn1:uo.

37

m

littevas adeóque fuper nomine ejus, id eft, dam-

r (

zatiope pev Fortunatiamum dedi pevfevendas a

pd

Jmp. Conflantium &c.

Nec 2d2; quia com-

) OCU

municavit cum Epifco

is, qui quamvis reipsá

, K

Ariani erant ; fe jacta

s

ant & à Liberio efti-

Jis

mabantur, non diífidere à Catholicis in dog-

J p

1nate, fed in caufà facti de Athana(ii innocen-

m

tia; üt ex fübjunctis in ead. ep. verbis colligi-

w

tur: Zraque amoto "4tbhanafío , Juper quo flatuta

: dod

omnium veffrum à me cum [ede /Apoftolica [ufci-

sadui

pienda funt , dico me cum omnibus vobis e? cum

us 1

wuniverfis Epifcopis Orientalibus pacem &$' unita-

Jeoatut

Jem . babeve.

Colligitur id ulterius ex ratione

[*

hi

acceptandi formulam quam ibid. bis verbis

) mde L

reddit: Demophilus dignatus eft pvo fua benevo-

du

lentia fidem veram $9. catbolicam expouere , que

, vdit

Sirmii à pluribus Pratribus &g Coepi

copis 90-

i

n

ffvis tra&ata , expofita 9 fufcepta eff.

x qui-

d

bus liquet, Liberium communicaffe quidem

cum Arianis, fed quos exiftimabat Catholi-

um

st

cos, & errorem facti, non autem perverfi-

tatem animi interveniffe.

INec 37/2; quia nec

J ff[ [

mpäïäïü

formula rma, cuiLiberium fubfcripfiffe often- *

j d

dimus, continebat in fe errorem Arianum ;

unde Hilar. L. de Syn. eam Carzbolicam dixit ,

; U

nq4

& Vicil. Taps. l. £ c, addit,. sullum fidelium

Catbolici apud Sivmium cougrvegati ex toto ovien-

hn !

; Jj

fe contra Plotinum Concilii San&lioues audere ve-

fpueve , aut. cuntlavi vecipere : neque reticentia

jun j

vocis homoufios eam formulam Arianam

1]

reddit; tum quia ad herefin Photini de foli-

p

a

taria perfona Dei & temporaria creatione

4

j

yer À

$8

Dz Dro Tz:wo.

Verbi configendam, ea vox non erat neceffa-

a u

ria: tum quia Augufílin. ep. 174. ad Pafcen-

jont

t

tium Arianum íeé paratum fübfcribendi for-

mule dixit, in qua nihil fidei eft contrarium,

Df

&Dom

licet omiffüm fit homoufion. | Pro. pars 3tia.

Liberius füpponitur effe lapfus in caufa Atba-

hsfe.

nafii, communionis & formule Ariane: fed

& p

non defecit infide , àt hactenus eft probatum:

hi

erpo in fórtitudine & ceconomia.

Oxff. Si

tenra

Liberius eft lapí(üs & ejus error culpabilis;

&Qnogf.

ergo ideo, quia tedio exili victus putavit;

lintim

m

defenfionem Athanafii deferi, cum Arianis

Catholicos fe fimuiantibus pacem iniri, for-

tipinn

f s

mulam aliàs,catholicam. fed apertà homoufii

profeffione carentem fufícipi à fe poffe: fed

&1l

1n hoc defectus erat fortitudinis & eeconomiz

Srii

cüm eo tempore vox homoufios erat teflera

ET

diftinctiva Catholicorum , & per Athanafii la-

MT

tus petebatur Nicena fides, atque communio

lm

1

cum Arianis habebatur pro confeníü cum iis-

Qd

dem: ergo.

T w

31. Aec dicas J.. Liberius in ep. ad Urfac.

C& Pq

hW

& Valent. hec (cribit: Quicunque autem à pact

€9 coucordia noflva, que per ovbem terrarum vo-

eo

leute .Deo firmata . eft , diffenfevit, [ciat fe fepara-

2um à cemmunione uo[ira: ergo communionem

um

ac fententíam füam , utpote quam füb poena

prax

excommunicationis propofüit, folenniter de-

&L

finivit.

Corf. J. Ex actis Orofii conftat, Eu-.

d

febium Martyrem :4. Augufti in Romano

Á

Breviario & Martyrologio Adonis celebra-

Voce

tum, à Liberio reduce, quód fibi communi-

E

care

vees

EDE Drzo TRINO./

$5

! tf

care nollet, vexatum & Conftantio vincula in-

] Bifs

jiciente fuiffe enectum: ergo. — Conf. 77. Pon-

ndi f

tificale Romanum & Fauftinus ac Marcellinus

yranur

in Pref. ad Libel. precum narrant, Eufebium

& Damaíum cum Catholicis Felici adherenti-

pasy

a 4

;

bus f& oppofuiffe Liberio; indéque ortam in

unz; E

eos perfecutionem: ergo. B. ad "g. IN. Conf.

TODRQUT

In primis enim his in verbis nihil eft de fen-

(s

tentia aut doemate ,

2

fed tantüm de. pace &

d

upai

concordia :

einde pertinet ad rejiciendos

tantum Anomaos , non veró ad Catholicos :

putsi

j Aritm

demum fi de fide aut fidei formula etiam ac-

-

jn, f

cipiantur verba , intelligebantur de ea in fen-

ho

fü Catholico à Liberio ufürpata. 44 Cosf. .

t2 /I. N. Couf.. Acta enim Oforii ex contradi-

yi: i

&oriis textüs & cum hiftoria aliàs certa con-

COU

n t

trariis variis Tillemont. T'om. €. de her. Arian.

LÀ

ao

C. 75. probat effe apocrypha: Prefationem

omn?

illam falsó tribui Fauftino & Marcellino, & fi

r

quidem eorum opus fir; ob mendacia pluri-

ma non mereri fidem , füperiüs jam dictum

eft: Pontificale veró Romanum autoritatis ad-

il

mip

modurm tenuis apud Eruditos effe aliund&

conftat. .

v

32. ANec dicas 4I.

ui init communionem

11

cum hereticis , & damnat fidei defenforem

yniut

precipuum , hzreticis eft annumerandus :

ib

fed Liberius communionem iniit cum Arianis,

nitet !

& damnavit Athanafium fidei Nicenz defen-

"

forem precipuum: ergo.'Corf. /.

ui tacet

o

qlit

vocem homoufios, quo tempore hancvocem

tacere idem erat ac negare; ille hanc vocem

u

a

j

negat

90

Dz Dzo Tai:wo.

1

fetic]

ne'gat& eft hareticus , juxta illud Luc. 9. Qui

sue evubuerit €g imeos Sevmones , bunc filius homi-

rum(

asX

vis erubefcet ; ubi Matth. ro. dicirur: Qui me

fiegavevit &c.: fed eo tempore tacere hanc vo-

confa

lter d

cem idem erat ac negare.eandem; tum quia

hàc voce tanquam tefferà urebantur Catholici,

ii

(iline

& ab ea confitenda omni modo abhorrebant

eefi

Ariani: tum quia ab Athanafio & Hilario vel

s;

vole

ob folam hujus vocis reticentiam rejiciebantur

plereque fidei formule tunc remporis fabri-

ft &i

ftred f

care: ergo. Conf. ]. Semiariani confiteban-

tur filium Patri in fübftantia & per omnia fi-

lr

*nilem, & abflinebant duntaxat à voce ho-

m

moufios, ficut Liberius ; & tamen erant &

fb

habebantur hzretici: ergo & Liberius fuit, &

prop:

eft habendus hzreticus.

D

R. ad 7rg. D. 44.

ui init communionem

5 Ár

cum hzreticis, fe tales profitentibus, vel ag-

od

nitis fàltem & eftimatis, & ob füam fidei pro-

Tody

fefionem. damnat defenforem fidei preci-

n

puum, eft annumerandus hzreticis , C. qui

füm

init communionem cum hzereticis, fe Catho-

fefïüm

licos fingentibus, & habitis pro Catholicis;

uN

& tantüm ob fcelera imputata, qua quis er-

tüm

rore facti putavit vera, damnat defenforem

hibi

fidei, N. Poftremum autem in hac hiftoria

eveniffe, conftat ex dictis. 727 Conf. £. s. D. M.

"

Qui tacet vocem homoufios, quo tempore

&X g

tacere idem abíoluté & formaliter erat ac ne-

ADoU

re, ille hanc vocem negat & eft hereticus;

Ui

G

2. quo tempore tacere idem interpretativé

lne

& eft he-

DT

tantü;rf erat ac negare; /u/d. negat

Eeticus , .

*

Dzsz Dro Txiuxrzo'.'

9t

reticus, fi taceat plen$ advertens heeretico-

"1

rum dolos, nec equivalenter loquatur, T. f&.

Qun

cus N.

Jam veró ex Ariane herefis hiftoria

Idnc vo

conftat 1. tacere homoufion non fuiffe forma-

m qui

liter idem ac negare; cüm Semiariani fuerint

rholi

diftin&ti ab Anomais & Acacianis : 2. nec ta-

o

cere femper fuiffe inrerpretativé idem ac ne-

anio t

gare; tuin'quia Semiariani hanc vocem omitti

jebitt

volebant, quia inaudira ad hoc tempus fuis-

is f

fet & à Sabellianis malé ufüurparetur, ac pree-

o

terea füfficeret, fi res ipfà diceretur: tum quia

mai

Liberium non ideo pro Ariano füiffe habi-

ye ht

tum; quód formule homoufii voce carenti

1

m

fubítripferit, vel folus retardatus per annum

x fih]

propé integrum reditus & altera fübícriptio

ab ipfo exacta manifeftum facit: 3. Liberio do-

tunuoft

los Arianorum eo tempore non fuiffe perfpe-

g

€&tos docuit eventus; càm conftet, fimili poft-

fs

pf[*

modum fraudi in Conc. Ariminenfi adhibitae

i pm

& detectee ab eodem fuiffe fortiter repugna-

M.

tum: 4. Liberium denique equivalenter pro-

feffum effe homoufion non tantüm conftat ex

e CH

i

ho

vi & fignificatione homoeufii, quam non tan-

us d

tüm catholicam fed füfficienrem etiam fuiffe

K

gt

habitam ex Epiph. heer. 73., Athan. & Hilar.

yle

LL. de Syn.; 'Fheodo

?L.3. C. 3. & Sozom.

[

L.;. C. r2. Alex. Natalis contendit ; féd &

J

ex eo, quód tefte Sozom. L. 4. C. 15. non ab

emp

Anom«ais folàüm fed & à Semiarianis poftula-

( )

'eti

verit profeffionem de filii adaequata fimilitu-

dine cum Patre; quo facto oftendit amplius

retttf

J

à f$ quidpiam admitti & à Semiarianis poftu.

ari,

a

x2

[«

DE Dro Tni:wxo.

92

€

iltt &

lari, fi homiufioa in fequiori fenfü ab illis ac-

qti f

ciperetur. 244 Couf. I]. N. parit. Difcrimen

Dunà

pátet ex modó dictis, & ex fide mala Ariano-

Simií

rum ac oppofità fide bona Liberii.

Áro oot

33- IVec dicas IIJ.. Athanafius , Hilarius;

Yi

Hieronymus, Sozomenus, Auxilhus, & Pe-

m d

trus Damiani num. 27. laudati difert& enun-

fibi.en

tiant; Liberium fu/feripfiffe aut confeufiffe hereft

fcdp

4 driaue; unde terüó denuntiatum Liberio

intepr

anatbema ab Hilario legitur: ergo.

Conf. I

Tn0ne

In ipà Sirmienfi formula prima plures haben-

Vff

tur errorés; nam anathematifimo 5tio fic dici-

W ily

tur: Siquis unum dicens Deum , Chriftlum autem

iriptor

JDeum aute Secula filium Dei obfecutum Patri m

&mn

creatione ommium , 7om coufiteatur ; anaibema fit:

:mazbm

& 27mo: Siquis Chriflum Deum filium Dei ante

tum at

Secula. [ubfiftentem &9. miniflrantem: Patri . «

Y s

emuium perfe&ionem som dicat

. . anatbena

TS rj

i?: apertiüs adhuc 18vo: JVoz exequamus ve

& lr

comparamus. Filium Patri, fed fubjettum. intel-

h,.

ligmus: ergo, cüm Liberius in (ua ad Orient.

Dendc

ep. dicat: Zzc, formulam, ego Jubenti animo

Torem

Jufcep

i in mullo contvadicens, etiam his anathe-

fnatifmis erroneis adhafit.

g

Conf. II In for-

Ug

inula Antiochena an. 341. edita fic habetur:

üm

ANos neque fumus Avl u námque fieri potef?,

bts d

ut, cim fimus Epifcopi, 44vio Presbytero aufcul-

Qre .

temus? neque aliam fidem , quàm que ab anitio

k N,

divulgata fit ,. vecipimus : [ed cüm in fidem eyus

fte,

fludiosà. inquivere. edmque. accuratà expendeve mi-

fmpo

geremur , "dvium potiüs ad nos vevertentem ad-

Cuti z

Ws

mifimus , quàm ejus opinioni fumus ipfi ol;!]ä

que

i

DE Dzo 'l;RïN;).

93

idque ex Lis, que dicemtue facil? cognofcetis.

) ;Hisac

JMcrim

iVam mos ab ámitio didicimus cvedere i unum

IDeum &c.: ergo, cum Liberius formule huic

1Anan

Sirmii fub£ripferit; communicáffe eriam cum

Ario convincitur.

Wi

& ad drg. D. A. Scriptores hi falfo ru-

i, E

more decepti enuntiant &c., C. veré edocti,

rie u

fubd. enuntiant Liberium formalirer & exprefs&

J '!"1:'.

fubícripfiffe zut confenfiffe heerefi Arianze, N.

» [l

interpretativé aut fecundàm hominum »efti-

CDJIf j

1

mationem C.

uia enim Liberium damus

s hax

defeciffe in forritudine & eeconomia circa tri-

fic di

plex illud facturn, concedimus etiam fenfum

g at

Ícriptorum illorum poftremum; priorem au-

"M

tem negamus ex rationibus jam datis.

uod

mMu»

anatbema in Liberium ab Hilario pronuntia-

7

tum attinet: : fiquidem hec nora ex margine

f

l

non irrepferit aut ab alio quodam Fragmen-

a

t

tis fuerit infertum, üt fer$ omnes conjiciunt )

eo Ítatim tempore adnotatum ab Hilario vi-

dun P

derur, quo captato ex Liberii fübícriptione

J 0nt

mendacio Eudoxius ceterique Anomori ru-

m

morem falfum fparferunt, Pontificem dam-

j; u

naffe homoufion ; id quód reverío licer ad

[1?

Urbem ac priftinam conítantiam Liberio reli-

a

&um ab Hilario fcriptionibus aliis ac labori-

j ]^

yun*

bus diftra&to, poftea à Fragmentorum colle-

r d

&ore Nicol. Fabro eft editum. — 4d Conf. /,

dul

&K. N. 4.

use enim videntur Arianifmum fíà-

jm j

pere, catholic? dicta fünt, fi phrafin priorum

um

temporum & herefin oppu

onatam. attenda.

um

mus, Nempe Filius dicitur

P

Pani ebfecutus in

,þf ^il

€£Ye/.

u

924

Dz Dzszo Ta!uo.

fs f

eveatiotie omniun. & miniffréffi ad ommium per-

fe&iouem , quatenus per filium Dei omnia crea-

(ibi pr

praiso

ta fünt ; quod negavit Photinus, diftinguens

Àm i

Verbum à Filio Dei, & illi quidem in fenfü

Pauli Sainofateni exiftentiam fed à perfona Pa-

o ]

ib

tris indiftin&f'am ab eterno concedens, huic

veró eam ante Virginis partum auferens: urt«

3

de in 27mo Anathematifmo addita fünt hec

troverf

Dima

verba in objectione omiffa: .Sed ex quo de Ma-

via natus efl, ex eó 9 Chriffum «9. Filium momi-

timy í

U dfim

satum e[fe eg. initium. accepiffé , ut fit Deus, di-

lm

ca*. Similiter dum filius Patri zoz excequart

lidefa

tuc tompavavi fed fubje&us intelligi afferitur,

lerdin

contra herefin tantüm Photini & Pauli nega-

tur filius effe à fe; & genitus à Patre affirma-

tus f

fiffe]

tur, quod ex contextu Anathem. 1:8vi liquet;

qui talis eft: /Vegue emim de[cendit in Sodomam

doquid

ime voluntate Patvis: meque pluit ex fe: fod d

ODtife

'oni hw

omino, autoritate fcilicet Patvis : meque [odet

$n dextva à [emetipfo, fed audit dicentem Patvem,

lx i

V,

[tde ad dextvam ineam.. Vid. num. 8. 9. & 16,

REN

Ad Gonf. 1I. 3. IN. Conf. Quamvis recirata in

Antecedente apud Socratem & Athanafium

p ;

Ym ol

legantur, non fünt tamen conftitutiva formu-

le fidei, fed Fragmentum actorum Concilii

Qd

Tiüm.|

& tranfitio ad formulam ; unde nec ab Hila-

inen g

rio L. deSyn. necà Theophronio apud Athan.

L. de Syn. referuntur. Preterea vel vera (üp.

t

Donfi

ponitur ea Antiochenorum Patrum nàrrátio;

vel falfa? fi 1mum; Arius refipuit, & Libe-

l

rius cum eo communicare potuit: fi 2dumj

ergo errore facti deceptus quidem eft Libe-

lj (i

riu$;

Dz Dzo TaiNO.

.Sf

rius, nonnifi tamen poft retractationem ejus

hn

li (

fibi propofitam cum eo communicavit. Quin

pradus omnino & absque fundamento dicitur;

Rinpu

Lin i

Ário jam diu $ vivis füblato; Semiarianos

oblato hoc fragmento folicitos fuiffe, ur illi

x D

ax à Liberio

, I

onaretur. ,

34. Obferva. Celebrem inter eruditos con-

Ts Ub

fünt y

troverfiaam , nempe an Pelix fedem Roma-

nam, acto in exilium Liberio, occupans legi-

TT1.

T

timus fuerit Pontifex, huc quidam injiciunt,

ut affirmato Felicis Pontificatu , probenrt Li-

Dut!

berium in herefin incidiffe,

&l

Cüm enim nec

Ecclefia poffit effe biceps, nec Papa, nifi ob

(feritu

Á

i vf

herefin, excidat Pontificatu ; fi Felix legiti-

mus fuit Pontifex, derogatum ob herefin

re a

il

fuiffe Liberio Pontificatum neceffe eft; quan-

doquidem uterque nequibat effe Romanus

; J

Pontifex, ne Ecclefia evaderet biceps. Obje-

11

L

€lioni huic fatisfaciendi via f& duplex offerr.

u n

Altera illa in controverfia. partem negantem

j P Wï

tenet, & füppofitum negat; in quam rem

j

Alex. Natalis Szc. 4. Diff. 32. Art. 3. con(uli

r

potefl. | Alrera conciliando controverfiam;

m

vim objectioni detrahit ; durn flatuit, Felicem

jf fomf

quidem legitime ele&tum effe in Liberii Vica-

205

rium cum fücceffionis jure, interveniente ta-

T

men morte fuiffe preepeditum, ne juris illius

)Ud A[þ*

ufü gaudere poffet.

Atque hzc quidem re-

yei 615

Íponfio commodior & honoratior videtur.

narri

n ea enim verum manet, quod Theodorer.

&

L. 2. hift. C. 17. ait:: Succeffum eft. Liberio à f-

j jf

: ind«

n

deli quodam illius Diacfano , Homine Felice

net

n

w;-:.æ*

96

Dz Dx0o Tnixo.

net autoritas Optati Milev. L. 2. cont. Par-

men. & Augufítini ep. 165. in Pontificum ferie

W

Felicem omittentium , fcilicet ex eo ; quàüd

Felix tantüm füb Liberio, nunquam folus &

f.

Toend

nomine proprio Pontificatum gefferit: nec

detrahitur fides Caralogis fequioris evi X

Comedi

mom f

martyrolopiis omnibus Felicem inter Pontifi-

es recenfentibus, utpote quibus jusSucceffio-

Domm

tiesf

nis & adminiítratio jam data pro Pontificis ac-

ceptione füffrapatur.

uze Athanafius in ep.

Tum jj

Seeuca

ad Solitar. feu hift. Arian. ad Monach. de Feli-

cis ordinatione per Arianorum operam fact

Átlandi

commemorart ; vel dici poffunt ; ad Eum ab-

V,

fentem finiftro & mendaci rumore effe per-

ts |

lata; cum Socrat. L. ». hift. C. 37. fcribat; di-

afis:

verfos divería de his, que? eo tempore in Ec-

p

clefia evenerant , retuliffe: vel Felicem non

3f re

probant intrufüm; tum quia interventus h-

Qompje

reticorum Epifcoporum irritam non faciebat

tdrin

five ele&tionem five ordinationem, uti exem-

Qtuor

ti

lum Cyrilli ad Hierofolyms fedem affump

Todm.

oftendit: tum

uia Pontificale Romanum , 2

fhdi

.

congregatis Sacer.

4

0f2

bus procuraute Liberio in ejus

Cgtholi&

locum Felicem effe ordinatum , teftatur, — Alia;

lm

h()mw

quse circa Felicis ex urbe difceffum, mortem

& martyrium difpurantur; nec noftri infliruti

Thceon

nec hujus loci eft componere; cüm reípon-

Stmia

hi

fionis datze nec fundamenta fint nec ulli par-

orün

lisid

tium fatis explorata.

ls COR

deS

QuanES

L

E-—

XDIQJD;WEO TRINO,

927

ytt Pq- :

UZRES IIL | 77 Partres Concilii Aviminen-

um E

| fs Adrianá beveft fuerint fedati ?

qi

ifohui

35. JVota L. Cüm Conflantii confilium de

: d

habenda zeneraliSynodo primüm quidem Ni-

s

comedie, poítea Nicez , his urbibus terre

r u

motu fubverfis, fuiffer fruftratum; arte Aria-

Susdt

norum effectum efl ut divifo conventu Orien-

nf

talesSeleuciam in Ifauria, Occidentales Arimi-

frusit

num in ZEmilia an. 35 9. convocarentur.

ui

. db

Seleuciz convenerant, centum & fexaginta ab

am &

Athanafio L. deSyn.; Socr. L15. hift. C.51. &

Fom i

Sozom. L. 4. C. 21. numerantur, à S. Hilario

deyt

autem L. cont. Conftant. difpefcuntur in tres

xixt;!

claffes; quarum rma Semiaríanos quinque fü-

yre l

pra centum , »da novendecim Arianos puros,

lo

3tia reliquos Catholicos plerosque ZEgyptios

efis:

complectitur; excepto nempe Georgio Ale-

xandrino haretico, & addito S. Hilario, qui

n i

uid

quatuor jam annis in Phrygia exul ad eam Sy-

,J

nodum vocatus erat.. Diverfa congregatorum

nanurt

ftudia irritum fecére concilium. Càm enim

Catholici preeter Niceenam formulam nollent

E

7 iilä

aliam, Ariani autem duce Acacio, homo. &

homoeufio juxta ac Anomoeeo rejectis , ho-

) n

mceon tantüm oblatà formulà profiterentur,

ii

Semiariani tandem formulà Antiochenà Encce-

T

niorüm adoptatà homeeufion urgerent; Leo-

culf

nasad curandam Synodum ab Imperatore mif-

füs conventum dimifit.

Arimini ex Athanafii

L. deSyn., Socratis l. c., Sulpitii L. 2. hift. Sae.

& Sozomeni L. 4. C. 16. calculo (qui alteri Ju-

11]

liani

h

i

»

. Dz Dzo Tza:x0.

$8

liani Pelágiani apud. Aug. L. 1. op. imperf. ad

pelen

650. augenti, alteri Maximini Ariani ad 330.

& lum

minuenti praferendus eft) confluxére Epifco-

cent;l

Váeste

piquadringenti & amplius. Ex his tum Ariani, ,

tum Semiariani octogenarium numerum non

i A

tionem

füperabant; quos inter pracipui Urfacius, Va-

lens, Auxentius, Demophilus & Germinius:

NY

dimir

reliqui omnes Orthodoxi, in quibus Reftitu-

tus Carthaginenfis , Phoebadius Aginnenfis;

fubfcri

Servatius Tlon

grenfis gutoritate & Sanctitate

quin

eminebant.

i

. Fauftum fuit Synodi iniium. — Nam ubi

Proff

Valens & Urfàcius Árianorum nomine propo-

Rim

fuerant formulamSirmienfem 3tiam ex Impe-

, Ve

ratoris voluntate deinceps tenendam, rejece-

finenm

runt eam omnes confeníü unanimi; in fuper

f ]

damnatà Arii herefi inhaerendum Niceno

[üs E

Concilio ftatuerunt: cujus re

ulae cüm Valens

If5 tant

j

& Urfàcius cum Sociis fulffcribere recu(àrent;

Vs

Anathemare eosdem profcripferunt, decretà

V Qrec

ad extremum Epifcoporum decem legatione;

Cilyi

qui Imperatorem de rebus geftis edoctum ro-

rj

)

rent, ut conventum folvere & cuilibet ad

fläre À

edem propriam redire liceret. Sedenim Im-

U l

peratorà pregreffis Arianorum preecipuis oc-

tend

cupatus , primó quidem Orthodoxis Legatis

efft in

egare; datis deinde a

confpectum füum n

m e

Ariminenfes litteris refponfum füum & Con-

j

Qd

cilium prorogare; quos cüm hàác morà mini-

b

mé moveri adverterer, coactà raprim Nicae

eXpoüD

in'Thracia Synodo, Orthodoxorum Legatos

m N

partim Arianorum fraude partim minis im-

N

pellere; -

Dzs Dzo TniNOÓ.

99

p

pellere; ut formule nova, que orniffis, . Ufiá

al

& Jomoufio filium duntaxat fimilem Patri edi-

Bol

ceret; fübfcriberent, latamque in Urfàcium &

nArtr

rum n

Valentem fententiam refcinderent: demum ut

ipfos Ariminenfes Patres in eandem prevari-

as V

$

ermu

tionem raperet, darà ad Taurinum Praefe.

&um epiftolà mandare, ne finat. Concilium

; Mi

dimirti; quousque omnes eidem fidei formulze

ginneq*i»

fübfcripferint, reluctantes, fiquidem plureg

Sendt

quàm quindecim non effent, exilio mul&er.

Perfliterunt etiam tum Patres illi füa in

Nami

Profeffione conftantes , & hinc Legatos Ari-

& prop

minum regreffos repulerunt fua à communio-

.a

ne. Verüm ubi diutiàüs in hyemem usque de-

m ïelfï

tinentur, Arianorum dolis, füafionibus Prae-

n

j 1

fe&ti, Imperatoris minis ac tedio longioris à

nM

fuis Ecclefiis abfentiee fracti plures, quin om-

cümwt

nes tandem cefferunt, poftquam Valens pro-

at

tefílatus, non effe fe Arianum, & Arii here-

y, &

fin execratus, variis Anathematifmis videri

j iett

Catholicus ftuduit. Hác Patrum indulgentià

d

extortà & dimiffo Concilio, triumphum ceci-

nére Ariani, fparséróque palam, traxiffe fe

cumbet

in plenaria Synodo omnes adverfarios ad pro-

at ys

fitendum proprià fübítriptione Filium 'Dei

ysl

effe intrá ordinem creaturarum, ceteris qui-

T

dem excellentiorem , (ed ramen ex

Creatà.

;ellenr;ä

rm&ü

. Hiftorià ex laudatis Autoribus hactenus

ib

nM

expofità cüim abutantur pofteriorum Seeculo-

f

rum Novatores, & poít eos Janfeniani, ad

ni?'

Ecclefie & Gonciliorum autoritatemi elevan-

G &

xl

dam.

z

100

Drz bxo 'TRINO.

dam, opere pretium erit, tres inde de-

fatem c

1720 qui-

B

romptas queíliones examinare.

dj

dem , an formula Ariminenfis fuübfcripta in

vu: Hv

fefe ac fecundüm verba feu verborum fenfum

!

í

/

)

fit haretica? 240, an Patres formulee, fecun-

if

dàüm intelligentiam Arianorum offerentium

Sétfuri

(áltem bareticee, fübfcribentes confenferint he-

.

Putri,

refi & fa&ti fint Ariani? 37/0, an; fi fuppona-

i Spfr.i

'tur Patres Ariminenfes in fide fuiffe lapfos,

Fily

Ecclefia erráffe dici poffit. Unde

fsj

la, cui Arimini fub-

36. Nota II. Formu

pfml! f

tria continet ; Symbolum

fcripferunt Patres;

fülam de omittendis certis

ftum

nempe fidei: clau

Mm P.

vocabulis: Anathematifinos tandem

propoü—

LUR

tos; qu

z omnia ex Hilarii Fragmentis ; Atta-

i

nafii L.

de Syn., & S. Hier. in Dial. cont. Lu-

/lf?liff.g ;

cifer. hic fübjicere juvat.

Credimus in unum &

Svmbolum ita habet:

flmam

;

olum verum Deum , Patrem omnipotentem , ex

n Dei, eute

d? (fey

uo omnia. Et in unigenitum Filui

J g

omnia Secula eg ante omme principi

um ex Deo

] "fï)/?:m.'i.«

genitum ,

per quem omnia fa&a [uut ,

vifibilia $

P fi'fwm 4

Genitum autem umgenitum ex. j000

amvifibilia.

af

Patre , D

eum de Deo, . fimilem Patri, qui eum

lt

vatiouem

genuit ;

fecundàm [cviptuvas: cujus gene

*

86 d

Aemo 00vl

£, nifi folus Pater, qui gemui

z illum.

Ár

Hunuc novimus umigenitum Dei Filium, à

Patit

vb om

ficut feriptum eft, "

miffum . de[cendiffe de celis ,

Alif [

defivu&lionem peccati

eg mortis : €9 geuitum ex

Sety

li

San&o e? Maria F'irgine, ficut [criprum

Spiritu

Wogt ]

ef, fecun

düm caruem: $9 cum difcipulis verJatum

Wtl

:e:&jun

iverfa difpen[atione juxta Patvis voum-

RLT

;aiemn

L]

P

Dr Dro Tna:No.

i

YOI

ind ig-

] Q

tatem expletá , cvucifixum , anortuum Q9 Jfepulturm,

defcendiffe ad imferos : quem infermus ipfe exlor-

(ript:

n fentt

vuit: refi

urvexil[e à smortuis tertid die, ver[atum

efe eum . difcipulis. diebus. dutegvis. quadraginta:

MU

Terenttt

affumptum ad' celos. [edere ad dexteram Patris:

vénturum in ultimo vefurre&lionis die cum gloria

Yferint

i

h

Patris, ut veddat unicuique jw&m opera fua.. Et

C

(oppt

[77 NÀ

piritum Santhum, quem ipfe unigemtus Dei

1377

Filius.

2-Efus Chiftus Deus ac Dominus promifit

mini i

Je miffarum geueri bumano paracletum , ficut [cri-

prum ef, [pmritum verizatis : quem ipfe mifit ,

ambot

pofiquam ajfumptus eft ad celos, feditque ad dex-

vis cel

teram Patvis , unde veuturus eft judicare vivos qg

?nov£uos.

N

29

eüäi» Y

Claufüla veró hec eft: JVomen autem fuli-

j n

flamtie , quod fimplicius infertum efl à. Patvibus ,

tv 4 populo nom imtelletum Jtaudalum pariebat ,

um

quonuem in [eriptuvis non extat , telli placuit , eg

opar

de cetero güllam penitus fieri mentionem fulflan-

n

tie, maximé ckm divine litterdd Patvis eg Filu

j d

Jübflautie musquam meminevint. — Neque item in

M

Pevfoua Patvis eg. Filii g Spivits San&i unam

jun ,

Dypoflafim. nominari debeve... Similem veró Patvi

fly W*

Fiium dicimus ,

nj

ZWJ

€9 docent.

ficut e9. divine fcnjpnf'ræ dz'cu?t.

J*

gr/ll

-" Anathematifmi à Valente pronuntiati , &

Jl

j

ab omnibus confirmati , fünt fequentes:. $7-

m

Al

quis megat Chriflum Dominum Dei Filum amte

v

Secula ex Patve genitumy anatbema fit.. Siquis

il

lj

negat Filium [milem Patri fecundüm fcviptuvas ,

lm

anatbema fft.

Siquis. Filium Dei nonu dixerit

il!

j )

erarmun cum Patre, anaibema fit..— Siguis di-

i

L

3

xevit

|

102

Dr Dzo Ta:No.

| fdenn

xerit creaturam Filiun Dei , àt fumt eeteve

eveature , anatbema fr.

Siquis dixerit de nul-

-] extel

lis extantibus Filium , e9. 202 de Deo Patve, ana-

ff d

tbema [it. — Siquis dixerit, evat tempus, quando

Teris

His fübjunxit;

hia

son erat Pilius, anatbema fit.

reliquis preeuntem fequentibus ; Claudius

lp f

füm f

Provincie Piceni Epifcopus: Siquis dixerit Fi-

lium Dei eff quidem amte omnia Secula , Jed n

fi; ftn

E

ante omte omuino tenpus, ut ei aliquid antefe-

a.

vat; anathema fit.

itad ]

37. Refpondeo

À Formula Ariminenfis in

futu,

1

/

J

^

fenfu naturali & proprio verborum nihil con-

[

y

J1l OU

tinet herefeos, íed eít carholica.

Pvrobatur.

tis Seu

"Fria (ünt ex dictis, qua füb formule Arimi-

im tj

j

nenfis nomine intelligi poffunt, expofitio nem-

falensi)

pe fidei, claufüla, & Anathemartifmi : fed in

p 179;

nullo ex his ineft aliquid heretici, in priore

dempm

m in

autem & poftremo habetur dogma Catholi-

cum: ergooó.

(in [

" Prob. min. pars yma. Nulla vox eft inSym-

iif

bolo, qua divinitati Filii repugnet; üt non

Tf tj

tantüm ex filentio adver(ariorum fed & ex ac-

Átm ,

curata fingulorum confideratione liquet:

lu-

Ut (ri

res & contrario eandem confirmant; üt o

!

en-

Pi

ditur. JE(üs Chriftus enim urigenitus dicitur

fit p

Filius Dei, ad excludendam filiationem adop-

fatem

tivam juftis convenientem: gezitus ex [olo Pa-

4 fid

fecerne

?re ad diftintionem à creatura, quee faía di-

citur: aste omuia Secula €9 ante omne princi-

Qs (

ium genitus, ad exprimendam juxta Evangelii

Rn ex

oannis inititzm eecernitatem: Deus de Deo;

Nian

mendant

ünc

ab(olui& Domizus &? Deus , ad expri

fidem,

| DE Däo T R1N0.

30$

A

fidem perfe&tam, üt Hieron. 1. c. fcribit. Conf.

ib

ex teftimonio Patrum, qui hanc formulam in

ii m

fenfu obvio Catholicam enuntiant.

De hac

Liberius in ep. ad Ital. Epifcopos loquens ait:

, fU

jbpnt:

"Autores verà e[Je damnandos , qui obliquá &2 ma-

MT

ligud fubtilitate €9 caligiue offeuderunt inmocen-

liil

num feufus, per que velamen obducerent verita-

115 tenebvas lucem &9 lucem teuebras venditantes :

lll) M )

Epifcopi autem Italie apud Hier. in Fragm.

77 !fflïü

!

ita ad [llyricos fcribunt : /Zriminenfis. Concilit

jnen/

flatuta , quorundam tevgiver[atione corrupta, con-

ao jJemfu ommtum. Provinciarum ve[cindimus.. Sulpi-

/

Priit

j

tius Severus L. ». hift. Sac. fic loquitur: Ezs-

de r

dem coufcriptam ab improbis fidem tradit vevbis

x

fallenutibus imvolutam ,. que Catbolicam. difcipli-

j

n r]

(mi: &

nam pevfidid lateute logueretur. — Hieronymus

demum recitatae formula varia in hunc mo-

j

iij

m (

dum inferit : '/Zoc etiam mos confitemur . . .

Ciun. [upevficies expofitionis zibil jam [acrilegum

Xe&lüö'«'

grafervet .. Sonabant. verba pietatem. . . .

Jutev tauta illa praeconia , uemo veuenum in[ev-

g v

AT,

d

"

tum putabat . .. PevfcBa fides eff , Deum.de

Jeo credeve &c.

h u r

p u

Prob. pars 2da. Expreffa vocabuli /7omou-

fs profeffio neceffaria non fuit ad fidei veri-

jiud

tatem , feu ut quis veré Catholicus effet; nec

onetm L

ad fidei diftin&tionem, feu ut quis ab Arianis

J

j!

Í

i

fecerneretur; nec ad fidei evidentiam, feu ut

u£ [

T

quis Catholicus apnofceretur.

7N Qatet

n

tum ex rariífimo illius vocabuli uf ante Conc.

J

Nicenum, tum ex ejusdem damnatione in

4

Conc. Antiocheno contra Paplum Samofate-

rl

4

num

ol

104

Dr Dgo 'Ta1NO.

num prolata , üt Athanafius & Hilarius LL. de

ünico

t (unt

Syn. referunt. . adum liques tum ex fidei pro-

feffionibus hoc vocabulo carentibus, quas vel

thojc:

Ariani vel de herefi Ariana fufpééti Valens &

quote

Urfàcius apud Atban. in Apol. cont. Arian.;

Conten

u

Marcellus Ancyranus apud Epiphan. har 72.;

Herminius apud Hilar, in Fragm., Meletius,

m

Antiochenus apud Epiph. heer. 73. ediderunt

t5 o

ad fe purgandos & ab Arianis fecernendos;

fimilt

du

tum ex Patrum dictis & factis: Athana

enim L. de Syn. ira ait:: iros aufem, qui al

dis Ár

quidem omnia Nicee [cripta vec

ipiunt; de [olo

p

autem confubflantialis vocabulo ambigunt , non ut

;

(TGatQT.

(s

inimücos [petlari pav eff : Ambrofius autem,

prout in geftis Concilii Aquilejenfis habetur;

hm

quanrumvis Palladium & Secundianum Aria-

tlj

nos plurimis verfaret quaftionibus , ut fince-

[ E

ram ex iis fidei profeffionem eliceret, illos ad

TIU ) flï

hoc vocabulum profitendum. nec verbulo ur-

LP y

fit.

grium oftenditur.

Ubi enim res ipfà te-

r

netur ac creditur, abítinendi autem à certis

»

vocabulis ratio probabilis habetur; (àltem non

Ti

erratur in fide, nec Orthodoxia abftinenti hu-

lp

jusmodi neganda eft: fed inprimis res ipfa te-

Ts

H

nebatur, üt conílat ex prioribus, & ex fe-

quentibus uberiüs patebit: deinde etiam, tefte

&n

il

Hieronymo, de Ufie nomine abjiciendo verifr-

milis vatio prabelatur ,. eáque triplex in ipfà

fbf

claufula exprimitur: ergo.

p

Pvob. pars .31ia.

uin omnes

Anathcma—

dm

tifmi fint omnino Catholici & ex diametro h&-

i

t, nifi de

ftm

refi Ar?anæ oppofiti, dubitari nequi

unico,

!

I

Drs Dto TRINO. N

10f

slLi

unico, quo negatur Filius Dei effe creatura,

d n

üt fünt ceetere creaturae: fed etiam ifte eft Ca-

quav.

tholicus; quia veré ac rect? hoc negatur: . e

Vdens]

quoque hzrefi Arianze oppofitus; quia Arius

t Ant

contendebat filium Dei pro more reliquarum

r

creaturarum effc creaturain: €rgo.

Conf.

Meers

uamvis ille Anathematifmus folitari* fpecta-

edidt

tus poffit effe ambiguus, & quatenus pracise

meado&

fimilitudinem tantüm cum creaturis negat,

irhand

defe&uofüs; tamen prout eft cónjunctus cum

jf

aliis Anarhematifmis , in naturali fenfu . non

, t/c?;

poteft accipi tanquam afferens filium Dei effe

,

creaturam , licet excellentiorem cateris rebus

g u

creatis; quia alia preedicata in conjunctis Ana-

dra

thematifmis Filio Dei attribura, nempe effe ge-

um li

nitum ante Secula qg omue omnino fempus , etev-

gum cum Parve , fimilem Patri [ecundim [cviptu-

, ub

h j

vas, effe de Deo Patre €$' n de nullis extanti-

erbuïfjï

bus, pro illius eetatis ufürpatione cum ratione

creature conciliari nequaquam poterant.

r

gid

38. Re[poudeo I[. Patres formulee Arimi-

nenfi, quantumvis finiftrà offerentium intel-

Bem

jnent

"

ligentià corruptz ; fübícribentes non errarunt

in fide, nec profeffi fünt Arianifmum. Proba-

i

zuy. Qui formule de fe Cátholicee fubícribit,

&

& tum ante tum poft fübícriptionem declarat

tf ]

illi à fe in (én(u Catholico fübícribi, hàc fuà

j

fübícriptione nonincurrit errorem in fide; nec

x 1f

profitetur heerefin; quantumvis eam formu-

lam offerentes finiftr1 aliquid fubintelligant:

yinó

fed Patres Ariminenfes, üt ex num. pr. liquet,

)

formule per fefe Catholice fübícripferunt;

j jl

G

prete-

m

E

106

WV'DE Dzo Ta:xo.

preterea veró tum ante tum poft fübfcriptio-

topet

nem declararunt , illià fe in fen(u Catholico

x

geïum i

lübícrihi: ergo.

qu;f

11 m

:

Prob. min.pars vima. Antequam Patres füb-

fcriberent fotmule, àt Hier. L. cont. Lucifer.

Did

t ol

narratione ex Synodi actis defümpta exponit,

1mo czm fraudem fuiff in expofitione vumor po-

anattem

puli ventilavez , F'alens. Ep. Muvfieufis, qui eam

Muta

con[cripferat , prefente Tauro Pretorii Prafeo

[17777,

lis fc:

profejjus eff fe /]Avianum mon e[fe , & penitus. ab eo-

vum blasphemiüis abborveve.

2dó. Quoniam rei

[ n

fecvetà

4

f Cuhc

/fja opinionem vulgi non extinxerat , aliá

die in

f

cclefia eg. Epifcopovum fimul &g Laicorum

lm

zurbis concurventibus ; Mu[onmus Epifcopus Pvo-

poitto

viucie Byzanting , cui pvopter etatem prime

euam

ab omuibus defevebantur , 1ta locutus ef : Ea que

lpuos

funt jaä*atrz per pullicum &2 ad uos usque perlata,

fllbfm'w

aliquem ex uobis fan&itati veftree 1

egeve precipi-

lcer

;

mus, ut que funt mala, g ab auvibus g à cor-

fs

de wofiro abborvere debent , ' omnium und voct

Wt

damnentur. . Refponfum eft ab univevfis Epifcopis:

lum

Placet.. Itaque cum Claudius Epifcopus Provincie

tempuq

Piceni ex pracepto omnium blasphemias , qu&

firma

Falentis fevebantur , legere cepifft, F'alens [uas

n

efft uegans , exclamavit $9. dixit : Siquis negat

Filu

Chriflum Dominum Filium Dei aute Secula ex

feff

. JPatve geuitum, anatbema fit : ab 'univevfis cou-

Afhä

ünatum eft: anatbema fit &c. . Sequuntur hic

treti

reliqui Anathematifmi , num. 36.recitati. 3tió,

[

Cüm evgo cun&li F'alentem ad celum laudibus tol-

fiti&

levent , 9 fuom in eum fufpicionem cum peniten-

aliqd

tia damnavent ; idem . Claudius, qui f'aprà legere

CVFP

ceperat ,

Dr Dzo TRIN(.).'

IO

:

7

bf

tæperaf; ait: Adbuc funt alik-;ua, que jïlhäffil"-

Cathoi

erunt. Dominun ? Pratrem meum F'alentem,

qua, fi volis videtur , ne quis fcrupulus vemaneat ,

Jures l

z commune damuemus; — Siquis dixevit ,. filium

. u

JDei e[fé quidem ante omnia Secula, fed nom antg

i erp

omue omnino tempus , àt aliquid ei amtefevat ,

!T

anatbema. fit. — Dixevunt cunili , anatbema fit.

f a

Multaque alia qua [ufpiciofa videhanzur. ad

ln'o.-

i ub

nuntiationem . Claudii Falens. condemuavit.

Ex

jjus d

u

i formule ex f& Catho-

his fic arguitur.

itiam j

lice non anté fübfcribunt, quàm author illius

Eá

udty

fe Catholicum tum proteftatione privatà & pu-.

Laj

blicà tum damnatis erroneis ac füfpectis pro-

u h

pofitionibus probaverit vel fimulaverit, & ipfi

j p

etiam tum errores oppofitos, tum fenfus ma-

j: bi

lignos profcripferint, fatis declarant, à fe non

j

fubícribi formule , nifi in fenfü Catholico: fed

hoc ex narratione S. Hieronymi veraac fincera

"n 17'"

patet: ergo. Cozf. Anathematifmi, quibus tum

TL

negantes Chriftum effe eeternum cum Patre ,

ii

natum ante omnia Secula & omne omnino

u

tempus, genitüámque de Deo Patre, tum af-

Til ) 1*

firmantes Chriftum effe creaturam & de non

j

extantibus, ac fuiffe rempus, quando non erat

ji

n

jqut W

Filius, rejiciuntur, saequivalent apertee pro-

feffioni vocabuli omoufios; àt patet & pluribus

Va

T

Athanafii fcriptis.. Nam L. de Syn. Nic. De-

l

eretis fic habet: d circo Symodus. ed ve pev[petid

T

yi P

eum e[fe confubflantialem vetio fcvipfit , ut eg ba-

veticorum . perverfitatem. evertevet., Q9 Ferbum

j

Hinc illd voce

"4

aliud à fatlis. vebus. offenderet.

71

Jfevsptá flatim Patves fubjungumf: His veg ;,'iui

vl

hd

108

. Dz D£o TRII;I'O.'

Dionyi

dicunt Filium Dei ex mibilo five ex.1on exiffenti-

bus e[fE , vel creatum, vel mutabilem , vel fa&hum,

dica o

arguma

vel ex alia fubflantia, anathema. dicit San&la eg

Catbolica Ecclefias quibus utique ditis apertà. de-

Vr d

füli

clavatur , bis vocibus exübflantia cj? confübftan-

lilomo

tialis deleri impieratis voculas, quibus ajunt Fi-

dechrat

lium effe vem creatam couditam.: In ep. ad Afri-

can. autem fic fcribit: /deo ezim Patres cim di-

fobfcri

feï; üfl

wient, Pilum eff Patri confubftantialem , fla-

fropm

tim addidevunt: eos autem , qui dixerint creatu-

vam aut vem fa&am , aut ex uon extantibus , aut

I

1em fig

aliquando uon erat , anatbemate damnat. Ecclefia;

ut ii5 vevbis motum facevent , vocem confübftan-

ln

dut; o

tialis bec fignificare , atque vis bujus vocis con-

Qu inre

fübítantial ex eo zuzelligetur ,. quàd. Filius non

ais C

ffit res cveata. vel fa&a, $ quód qui dicit confüb-

ftantiale; zequaquam credat, Ferbum e[fé cvea-

Ver0 p

[eron

zuram. Viciffim loco priore fübjungir: /ta-

que fi illi vevba ifla velut ova ac peregvina admit-

i $

zeve vecufant ; [entemtiam ip[am admittant , quam

ïeron'y

Synodus: bis idicave voluit, &$ quibus illa ana-

Mity

LT

zbema dixit , ipfi fimiliter dicamt anatbema ;. at

de cetero ,. fi poffint , voces ipfas. veprebendant.

W m

UR

Simili rationeloco pofleriore hec addit:

uod-

fíi pofl bec tanta

. . féfe fimulaut confübttan-

ei, |

Á t

tialis vocem veformidave, dicant fentidnzque fim-

[

pliciis ac fincevis: Filium maturd. Filium eff,

li ad

anatbemate autem damuen, u1l Symodus precepit,

€o$ qui dicunt creaturam , aut vem fatlam , aut

d

hh

ex non extantibus, vel aliquaudo uon evat Filüs

puaii

. ADei , €9 ex alia fubflautia; $9 fic ab A4viana be-

UT

Eadem repetit L. de fentent.

d M

nf rgfugi:fnt.

Diony-

*

1

,

| Dz Dro TRiNO,—

,102

hetjs

'Dionyfii, Orat. 1. cont. Arian. & in ep. Syno-

dica Conc. Alexandrini. —Unde formatvr hoc

xl füda

; Sdïl&d L

argumentum: Qui ipfam rem feu dogma; &

verbis equivalentibus vocem homoufios ante

Laj

nnfübltz

fubícriptionem formule ex fe Catholice & fo-

TR

là homoufii voce carentis profitetur , abunde

m

declarar, huic formulee in fenfü Catholico à fe

pl

rar nl

fuübícribi: hoc preftiterunt Patres Ariminen-

fes, üt ex nupera Hieronymi relatione & af-

jbm,

4iit tnà

ferto proximo manifeftum eft: ergo.

. Prob.pars :da. Qui; ut primum fübfcriptio-

Mib

-mem fuam finiflrro fenfu accipi jactaríque au-

t Ed

diunt , continuó reclamant ,. aétáque reícin-

ofabltr

dunt ; conteftati , nihil perverft à fe cogitatum

p us d

aur inrelle£tum, illi Catholico feufu formule

| Fdiwy

aliàs Catholice fubícripfifle cenfendi funt: ira

j(j con.

veró rem eveniíle Patribus Ariminenfibus &

7 fyï

Hierongmus ac Liberius narránt, &ipfi Patres

mg'i[:f'r

in Synodis poftea. congregati proteftantur :

Ti

?

'fül!l )

Hieronymus quidem L. cont. Luci£. ita fübdit:

m

Concurvebant Epifcopi ..

conteflantes covpus

If l:ï/'d [

Domini, g quidquid im Ecclefia San£hum eff , f

! ;lwrmi ;

nibil mali in fide fua fufpicatos.

Putavimus , age-

!

od

!

bant , [enfum cougvuere.verbis : mec im Ecclefía

Kir

Q

Dei; ubi fimplicitas , ubi pura con[effto efl , aliud

Dd

àn corde claufum effe, aliud labais proferri , timui-

lt']l*'! '[7?

mus. .. » 4Non [umus avbitrati Sacerdotes Chyi-

jum d

fl adver[us Cbriffum pugnare. .. Multáque alia;

ue brevitatis. ftudio preteveo, fleutes affevébaut ;

J

im,/

parati eg [ubfcviptionem priflinamtg omnes Aria-

q

gorum blasphemias condemuare. ' Liberius in ep.

m

fenti

ad Maced. Epiícopos fic loquitur: Nam peu?

91120$

igt

LE C-]

Ds *ADEO,'T'RIN'O.

ommes ZArimiti congregati , zunc tevvove permoti

dem c

"a

£? decepti , uunc vefipifcentes atque anatbemati-

zantes eos, qui ibi comvenerunt , aut fub[cviben-

J

nf

ses. Catbolice fidei, que im Nicena urle faucita

eft , nolzz"sque communieantes , ferventius contra

nür

h Al

Zdrii dogma ejyisque difcipulos | inflammantur.

Epiícopi Itali& ad Epp. Illyricos ita fcribunt:

r

Ti Bo

"driminenfis Concilii [latuta ,. quovandam tergi-

[

ver[arione corrupta, confenfu omnium provincia-

ii; E

vum qure vefcindimus ;; u uec in fide vetinenda,

Á

kl

diec i confutanda ZAviminenfi Synodo aliqua vi-

( n

deatur efJe conde[cenfio. Epifcopi Gallicani in ep.

wwmü

Concili Parifientis Synodica fic enuntiant:

B i

Jtaque /duxentium &g . Urfacium ac. F'alentem,

hr Ár

Gajum, Megafium &g Juflimum excommuricatos

Tifion

babemus. . . .. Blasphemias quoque omnes, quas

nf

itteris veffvis fubyeciflis , damnamus .

. polli-

lie: ]

centes boc coram Deo atque etiam confitentes , ut

üm £

quisque bis ,

jue [latuimus iutra Gallias, puta-

fddi

verit venitendum , d commurione e9. d fede fit Sa-

"

fiti,

cerdotii abjieiendus. — Neque enim, àt aliàs, aut

Iraque (

occafioriem preedicandi non damnando permittens,

[ [

aut contva Deum e9 Cheifliunigeniti Dei Majefla-

tto,

tem aliter , quàm tos de bomoufii fignificatione

Jentimus , obnitens , diguus evit fantlitate Sacer-

fcrïä.

dorii nomimis yudicandus: ergo. — Conf.

ui poft

Quoa

tüm,

fübfcriptionem formulee Catholicee fraude ac

dolo Arianorum eam offerentium deceptos fe

bolo

profitentur. vel decepti ab aliis narrantur;

Ile.pta

non Ariano fed Catholico fen(ü fübícripfiffe

udc

cenfendi fünt : hoc veró, ne quid ex Damafi

( jj

ad Illyricos epiítola proferam, conítat ex iis-

.Q&

dem

A

Dz Dro TaiNo.

'.I'n

"m

dem documentis: Hieronymus , ubi nuper

tathvi

^usdam omifimus, primo loco habet: 4ui

f

"A rimineufibus dolis irvetiti füxe con[cientia bere-

Ti fs

ztici ferebantur ; 2do loco: Decepit mos bona de

i t

lts exiffimatio; pauló autem póft ira pergit:

ia

Jn Alesandrima poffea Synodo conflitutum eff , ut

; fb

exceptis auzboribus bere[cos , quos ervor excufave

7208

oferat , peniteutes Ecclef

e lociaventur : vog

m g

)

]

! provim;

Epiftopi po[fenz effe , qui bevetici fuerant

3

retint

j

el

d

quàd couflavet eos, qui vecipevenzuv , beeveti-

dip

cos non fuiffe. Liberius praemittit: Vibl zemen

eorum (Arianorum) calliditas profuit ; (übjun-

a int

ntiat

git autem: Sigzificamus , ut moveritis blasple-

Vdoia

n

mos riminenfes ,. qui tuuc videbautur. per. ful-

ml

veptionem maculati,

unrver[os ad Nicenam ve[pi-

váffc fidem. Similiter

mit; o

remiferant Epifcopi Tta-

r",;»'

L

lie: Er quamtum a.

j

Italiam

uidem pertinet ,

cum fidei paterue , boc eff ,

"

gffälzfc'! "

-apu

Niceam firipte

ft veddidit,

fraudem , quam paffa eft apid 4vimi-

]

h

mum. vecogno[cens,€gc. Item Patres Gallicani:

if

L

j

t

Jraque cim: ex littevis vefhris in ufize filentio frau-

! zllhif: j

j

dem fe poffam fimplicitas moffra cogno[vat -egee. z

[D

ergo.

/1)

39. 4Nec dicas. Ex cosvis

! ;ztf[»l?ï'-

& füpparibus

fcriptoribus conftat, formulam Ariminenfem

tf

quoad omnes partes hereticà labe effe fceda-

[

tam.

Nam 1720 Hier. L. cont. Lucif. de Sym-

f

'eccp.f(JSf

bolo dicit : Vomime umitatis Q9 fidei infidelitas

feripta of ; & Liberius in ep. ad Epp. Orient.

at

(

fcnp

1

illud nominat Decreta Z]rimiri coutva fidem Ni-

ced flabilitam [ancita. Praeterea 240, dum Hier.

D

a

l.c.fcribit: Zumc Ufidi nomen abolitum efl ; zunc

INicene

du

*

Ed

II2

Di DJEQ Ta1:N0.

INicene fidei damnatio conclamata eff , de clau-

qpertü

num

füla loqui facile intelligitur. 37;0 refpectu Ana-

thematifini quarti Ambr. ep. 21. Chri(tum ab

fübur

Ariminenfibus di&tum effe creazuram enuntiat;

Araon

Sulpir, Severus autem L. 2. hift. Sac. ita fcri-

donini

formula

bit: Eregmu bis vevbis , quibus. fimilis eff€ cvea-

turis Filius megabatur , cveatura: tamen , potior

timd«

zantüm ceterij , promuntiablatur: ergo. Conf. L.

Qum, r

Ex ümilibus documenris liquet Patres Arimi-

ha v

neníes defeciffe in fide-& factos eífe Arianos.

exhocg

Liberius enim l.c. ait: 24 fide zuzc.quidem de-

t l

[civerant ; Auguítin. ep. ;o. Patres vezezo Zfria-

Qnifion

.& Facund. Hermian. L. ;. C. 3. 72

tem A

&0 perüfJe,

"Aviamm dogina [ubattos fcxioferunt.

Conf.. IH.

hus C

Ecclefia in Conciliis Parifienfi an. 360., Ale-

ier. f

xandrino an. 362. & Romano an. 366. damná-

Uf

runt formulam Arimineníem , & Patres, non-

B faa

nifi de fubfcriprione peenitentes, admiferunt

tf f

"ll Cifo

in communionem: ergo in utroque herefis

admittenda eft.

ifin

x. ad //rg. D. Conftat formulam hareticà

m d

labe effe faedatam , fi fpe&tatur fecundüm fen-

ICTODN

fum naturalem & prout intelle£tum à Patribus,

dts ä

N. fi attendatur ad confilium authorüm & da-

COIIXQQW

tam ab illis poftea interpretationem , C. de

ij

priori fenfü locuti fünt fcriptores, quos num.

4

37. attulimus; de pofteriori fünr accipien 13

fe i

qui hic in contrarium proferuntur ; eodem

0s ad

fer& modo, quo Patres circa Conc. Diofpoli-

T fr

tanum , nempe Hieronymus ep. 81. illud dam-

«là,|

nans, Auguftinus veró L. de geft. Pelag. C. 1.

[ uj

illud laudans , conciliantur. - Patet hoc ipfum

j J

apertiþs

——

í

Dzr Dro TniNO.

113

; d

apertiüs ex fingulis objectis.'

uod enim

eduls

1mum attinet, Llieronymus recitatis verbis

rrilumi

fubjungit: 4à£ zuzc agmofoitur , refpiciens ad

Tonn

Arianorum fenfüm & confilium dimi(5à Syno-

c nf

do manifeftatum: idem refpexit Liberius; vel

p qeq

formulam Ariminenfem fidei Nicene contra-

i p

riamdeclaravit, quatenus defectuofüm & man-

. üf

cum, reticentià (Cilicet homoufii, perfe&to &

re Ant

hanc vocem profitenti contrariatur. In 2do

e Arur

ex hoc ipfo, quód claufüla indigitata dicatur,

g.r/üem,

nomen Ufie abolitum efl, non negatione, fed

omiffione duntaxat & reticentià: damnatio au-

i-æ/m/jf!

tem /Vicene fidei efl conclamata , non à Patri-

(:()xlf.

bus Catholicis , fed ab Arianis; de quibus

(5

Qv

Hier. zepé laudatus: Cepevunt poffea F'alens eg

6 G

u

Uvfacius, cetevigue nequitie eorum [ocii, egre-

$

)avres, )

git feilicet. Sacerdotes ,. palmas. fuas

»

a&arve , di-

P

I

centes, [e filium creaturam mon ueg

4Jf€, fed fimi-

lem ceteris creaturis.

qUC ii

In 37;0 Ambrofium &

Sulpitium de fpecie ab Arianis ja&tata, non au-

in

hw

tem de veritate rei effe locutos, ex recitatis

undum

Hieronymi verbis apparet; prsefertim quia

ib

Patres anathematis propofitionem. non ipfi

ynum

conceperant, & velut Arii herefin à Valente

/fly )

abjuratam ipfi etiam execrabantur.

44 Conf. L &. N. A4ff. Deceptos enim fuif

us

Íe Patres, ac detectà fraude continuó rever-

,chpicaö/

Íos ad explicitam fidei profeffionem , docui-

r

J

mus füperiüs, /cire autem debemus , üt Facund.

Tii2.

:

. 1. ait, quàd bevericum uon faciat ig-

]u

h Ü

morantia, que dothrine veritatis contumax mon

atis. Quare

ocsigfüï

efl, fed porzis obfliuata dejäzþo falfir

nomine

v

uadece

114

Dr Dzo Tz:xo.

erráffe

nomine defz&lionis à fide , veneni AAviani & Aria-

zi dogmatis hi Patres intellexére duntaxat de-

dici p

Condi

fe&tum quendam in profeffione fidei, com-

munionem cum Arianis Orthodoxos fe men-

Durse

tientibus ; & fübdole ecthefi approbationem

TE qui

ex imprudentia datam.

d Conf. I *«. N-

TüUniS 1

Coxf. "Triplici ex capite rejecta poftmodum ab

fils eft

Ecclefia eft Ariminenfis formula ; primó qui-

Pn

dem, quia minus, quàm oportebat, prohte-

que fai

batur: dein quia ad abolendam Nicenam for-

Át; neq

mulam condita erat: demum quia ab Arianis

Cleris

in herericum fenfum detorquebatur.

Nec

16 n

minüàs rect? exigebant à Patribus peeniten-

& S)'n. 1

tiam; tum quia ab eorum facto non aberat

litgrint

ignavia quaedam ac imprudentia: tum quia

Sydun

externa cum hareticis communicatio & füfpi-

Crifer

cionis à mendaci Arianorum gloriatione afper-

; (

Decretum zamen

fie macula detergenda erat.

ü Volum

ef, verba fünt Athanafii in ep. ad Rufinum, uf

Tünenfis

eis €g venia concedatuv , &9. im Clero detur locuss

[j Epi,fm

d i

gotiffrmum quia confentaneam. attulerunt excufa-

zionem , eg quód ecouomiá quádam id fa&um vi-

TU r

deatur : affirmabant quippe [e miuimà n ampieta-

ffïfbitis:

zem lapfos effé ; ideóque Hieronymus 1. c. qua-

üiveris

rit: Cur damnaffont eos, qui Ariani uon erant *

itür

cur Eccleþam'fcinderent àn concordia fidei perma-

fet; gt

zentem? cur. denique . bene. credeutes. obflinatione

Iem 'CO J

«ua facerent "Avianos ? Ex quibus patet; cum

Pel' Ie :

veritate aritecedentis flare confequentis falfi-

Yaf ;

£atem.

Yn ex

« 40o. Refpoudeo I1I. Fa&to de Ariminenfium

Mp

perfidia fuppofito falfo, nequi

t dici Ecclefia

Vioo

-erräffe

1

.Dr Dro TR;NO.

Yr$

u

erráffe in fide. Probarav.

txr t

Facto hoc füppofito

dici poffet Ecclefia er

ráffe in fide, vel quia

l; QU

Concilium errans erat cecumenicum; vel quia

s f m

Patres errantes erant potiffima pars Ecclefize;

Jtonet

vel quia error Concilii & Patrum erat com-

EY

munis reliqua Ecclefize: fed nulla ex his cau-

nodund

falis eft vera: ergo.

n

Prob. min. pavs vma. Conc. Ariminenfe ne-

d

que fuit conjun&tum & unum cum Seleucien-

enamit

fi; neque fi fuir cum illo unum , habuit ne-

b An;'

ceffarias cecumenici conditiones. rzum patet

y N

1. eX confilio Arianorum, qui juxta Athan. L.

gonita

e Syn. metuentes, ne Epifcopis unum i locum

y d

m

congregatis vana fovet eorum follicitudo , T6pavunt

. Qm

—

[

Synodum duas dividi in pavtes ;

ut fepavatis , quee

ro& ïL

Jeripferunt ,

exhibentes 1ajorem eorum mumerum

nioredf

Ht

minis Conflantii imtentatis fulormave poffent : a.

21

ex voluntate Conflantii, qui in Litteris ad Ari-

minenfes datis fcribit: /Voz egim de Orientali-

tf

j

bus Epifcopis im Concilio veflvo patitur vatio ali-

u u

quid defini : proinde fuper bis tantim, que ad

vos pertimeve cogno[cit gravitas veftva, fra&ave

Jié

ij

nl

delebitis: 3. ex aétis utriusque Concilii plan&

!

diverfis; quee num. 35. retulimus. 2dum often-

sl

h

li

m

ditur. Oecumenicum enim confilium opor-

li

tet; ut r. convocetur à Papa ipfo, vel eo fàl-

i

j*

"

tem confentiente, illéque eidem vel per fe vel.

ii

j2 t

per legatum prafideat; 2. ut Epifcopi nec in-

x[ms &'*

viti ad illud cogantur, necáb eo excludantur

non excommunicati; 3. ut eX precipuis Ec-

fjl

clfie partibus convocati reipsá adíint. ia

d

j

Jj

veró conditiones omnes hic defiderantur.

-N on

H a

enun

"

116

; DAE,DEO Ta1NO.

enim r.Liberius confenferat in hanc Syno-

Serm,

dum, üàt ipfe in ep. ad Orient. apud Socrat,

L

T

docet, nec eidem aderat aut prefidebat, üt

Gu

i

Damafüs in ep. ad Illyrios demonftrat: 2.Epi-

f

ícopos vi coa&os Athan. L. de Syn. teftatur;

exclufos autem fuiffe Athanafium, Eufebium

Ml

W af

Vercellenfem, Luciferum Calaritanum aliós-

A:

que Epifcopos /Egypti & Lybis fedecim, tum

&ine

horum exilium tum Arianorum confilium à

D7

'Theodoreto L. 2. hift. C. 18. expofitum decla-

Diy

rant: 3. Nationalia autem duntaxat fuiffe con-

L aid

cilia, aut ad fümmum Ariminenfe pro Ocd-

LU

dentis, . Seleucienfe pro Orientis Synodo ha-

SjCü.iæ) l

beri poffe; tum ex probarà utriusque diftin-

R à

&ione, tum ex dicendis manifeftum eft.

füntan

Prob. pavs 2da. Patres errantes non erant

ft]is

*potiffima Ecclefiee pars dignitate; quia ex di-

Pam) l

étis Pontifex Romanus nec ipfe nec per lega-

Olltio

tosaderat, & Alexandrinus Patriarcha Atha-

nf

nafius exilio iniquo retinebatur: nec numero;j

fcopi (

üt oftenditur. Nam collecti etiam unum in

ld aüig

numerum utriusque Synodi Patres non füpe-

ïträm)

rant fexcentos: fed hunc numerum non fuifle

n

N

pracipuam partem Epifcoporum eà ctare Ec-

fa.l

clefiam regentium , colligitur 1. , fi Epifco-

Tünt

porum feculo 4to exiftentium numerus uni-

COPJ,

verfim ineatur; de eo enim Aug. L. 3. cont.

Cre(con. C. 3. fcribit: . Proiude fi omnuimo jan

Wt Q

9d

evedendum [it. quinquagimta. Epifcopis, Orieuta-

&

)

lteg

lium id effe vifum,

*

uod feptuaginta /Afris vel ali-

[

u$ coztva tot milla Epifcopo-

SOZOm

uanto etiam plur;

Wn C

]

i. ]tem

ü P&m

um quibus bic erro?' ii zoto orbe di[plicu

Serm: |

À l

x j

DE Dzo T'R;üo..

117

Serr. 2. in P(àl. 36tum ait: . Millia Epifcopo-

d Sor

vum per orbem terrarum , qui damnarunt

à pavte

debtt;!

[^

: .H

Caeciliani Donatum , umbil pouderis apud te baleve

, tf

uta$ & in ep. 43. ad Glor. & Eleuf edit. nov.

AMillia quippe Collegarum. zransmarina veflabant ,

n

um d

ubi apparelat eos qudicari poffe , qui videbantur

ecrty

"Afvos vel Numidas collegas babere fu[pettos: quin

& in ep. ad Emerir. dicit Ecclefies Orientalium

onfltun

inmumeraliles... Colligitur 2., fi ad numerum

türm

"

Epiícoporum in Provinciis certis attendatur.

fUlfer

ro (

Et quidem Sozom. L. 6 hift.'C. 12. loquens

de Epifcopis folius Africe, Italize, Franciee &

y nOdO l

Sicilie, quorum fübfcriptiones in Nicenam fi-

N

me

dem à deputatis Concilii Lampfaceni delatee

funt an. 365. ad Liberium, dicit eos smulzó plu-

5008

fe$ his, qui Arimini fuerant: ex fola Africee

qu

parte, que Primatui Carthaginenfi fübeft, ad

a p

adul

Collationem an. 411. Carthagine celebratam

confluxére 286. Epifcopi Catholici , *220. Epi-

yc n

fcopi Orthodoxi autem vel fenio vel morbo

jm UHUJ?'

Vel aliis malis impediti adeffe eidem non po-

; Dond

terant, üt ex actis illius Collationis apud Au-

)2

guftinum conftar: in Alexandrino Concilio an.

jam

321. habito ex fola /Egypto & Lybia convene-

ip

runt roo. Epifcopi : in Achaja tot erant Epi-

fcopi, ut Aug. L. deunit. Eccl. C. 12. quere-

u

ret:

Lq(b

uot putatis eff€. Ecclefias im uuiver[a Acha-

"

j:? in Infüla Cypro non admodum magna

j I

plures fuiffe Epifcopos ex Socr. L:6. C. 9. &

Sozom. L.7. C t9. liquet; quia ille Epiftopo-

j

774

rum Concilia ibi habita narrat, hic autem &

IW' l

ia Pagis Epifcopos ordinari perhiber. Colli-

$us

3

gitur

C

$

| Ds Dzo TARINO.

! Dama

gitur.3., fi numerentur Ecclefie , que füb

Conftantii imperio non fuerant, adeóque ea-

22, l

i a

rum Epifícopi non erant convocati; quales

erant Armenice, Arabicee, Perfice , Indice,

g

Jj

alieque oppidó multe : aut quarum vel pau-

|

ci admodum vel nulli prorfüs Epifcopi illa ad

| fmtà

Jot aiiti

Concilia venerant; àt ex Provinciarum mul-

titudine & raritate Epifcoporum ex his Pro-

ais f

vinciis illis in Synodis praefentium eft mani-

ii

feftum.

Jl

-

Prob. pars 3ti&.. Ecclefiarum . reliquarum

fa.

intepritas & in fide conftantia ( preeter Mona-

fim

iloriat

chorum in ZEgypto Niceng fidei adhereri-

tium multitudinem, de qua teftis eft Atbana-

finendn

i

Cl

fius; & apertam plebis Alexandrine , Con-

. flantinopolirane , Antiochenz, Samofatenfis

Dend

ac Mediolanenfis Arianis definitionibus relu-

Qs en

& pl

tantis profeffionem ) probatur in primis uni-

verfim tum ex ep. Syn. Conc. Alexandrini an.

Mrüm

15; u

363. ad Jovianum tmiffa, que fic habet: -

£o, religiofiffone /Augufle ,. banc fidem omnibus

Qu (

Au

Swculis fuille predicatam. . .Hanc profefft funt Pa-

"]

^

zves, qui INicece comvenerumt.

Cum bac coufen-

;

T C0n)

DT

pgiuut omues ubique gentium Ecclefie , que funt in

Hifpauia eg. Britauia, €g Gallia, & que ia fta-

nii [1'.

Vil

La tota, $g Dalmatia Dacia e? Myfia, Mace-

donia €g tota Grecia, queque in JAfrica cunla

7777

d g,

9 Sardinia, 9 Cypro, eg' Creta, Pamplylia eg

.Jycia £? Jfauvia, €9 que im tota Zrgypto, 89

Wn,

lib

Lylhia, e& Pouto, €g Cappadocia, 2 quee funt

vicime uobis, eg Ovieutales Ecclefie omnes , pwa-

UN

ger paucos, qui cum 472'0 feutiunt : t

um ex ep.

hi,

Damafi

M

Dzr Drso TRINO.

ar9

Damafi ad Illyrios apud "Theodoret. L. 2. C.

qui

;öque t

22.; ubi hec habentur: AVeque enim praejudi-

cium. aliquod fievi potuit per zumerum 2dviminz

l; qui

; Indio

]

congregatum quamdo conflat , meque Komamum

iv p

Epifcopum , cujus. amte omnia. ex[peclanda. evat

fenteutia , meque F'iuncentium (Capuanum ). qui

Opi iilag

Zot aummovum Eb

j5

um r

ifcopatum iutegr? ge[fevat , meque

x s

alios talibus prebuiffé confeufum : amaximà. cum

et i

afli ipfi, ficut diximus, qui per fraudem deflexi[-

fe vift fumt , aneliore confilio bec fibà difpliceve te-

Tiquant

flatà funt. .. Unde advertit finceritas vefiva, bauc

er Mos

olam fidem , qu apud INiceam JApoflolorum au-

dhere

£boritate fundata efl : perpetud firmitate efft ve-

j Ms

ziuendam , atque bác nobiscum. Or:eniales, qui [e

n Cq

Catbolicos vecogno[cunt ,. Occidentalésque gloriari.

Deinde probatur, fpeciatim quasdam Provin-

lo

ybus

cias enumerando. De ZEgypto quidem patet

ex pluribus Alexandrinis . Synodis. contra

yrimst

r

Arium primó ac póft contra Arianos celebra-

tis; quin & ex ipíà Seleucienfi, ubi, loquente

d gï;

p

.cont. Conftant. Hilario ,. f0 Zgyptii

vter

Alexaudrinum baveticum ,| Georgium ,

l

0T 0u-

fa. h

ju: at

fion conftantiffimà obtinuerunt, De Africa tefta-

j

j

tur Hiiar. L. cont. Conftànr. fcribens: 4Mandas

uj

j

zibi [ubfcriptiones Afvorum , quibus blaspbemiam

i

u

Falentis $ Ur[acià condemnaverant , veddi 5 ve-

"

7111 ) *I

uitenzibus comminaris €$. poffreimium ad. divipien-

"d

.dos mittis.

Item Opta

ilev. L. 2. cont. Par-

yt

men. Eremüm cimm ZAfricanos populos $$ Orien-

u

ozï

taleé €9 cetevos transmavimos pax. uma comyunge-

71

!

7!

vet , &g. ip[fa unitas , vepreeeutatis omnibus iem-

W;W

bris, corpus Ecclefue coagulavet ; dein alier, ut

T

omnibus

9

4

J

m

Wi

1720

Dz Dzo TgiNo.

; 1

omuibus wotum efl

» ff

ecu

u$ Imperator apoflatam

fltus(

Je ediclis fuis teflatus ef &c.. Socrat. L. ;. C. 6.

fequit

de //]yrio ita fcribit : Opiniomem J4rii meminem

qul.

ger lHilyrium pevvafiff , ueque movam illius do&ri-

P

gam ejus vegionis Ecclefias potuiffe occupave, fed

m

omnes y qui 1n illis ver[abantur , antiquam fidem

m

ip Conuc. INiceno confirmatam. femper obferváff.

Cenf. d

Teftis pro Perfi? eft Sozomenus , qui L. 2.

veai

--

hift. C. 9. & feqq. vegnante Sapore, qui ab an.

paai

310. per 7o. annos imperáfle fertur , vigin-

10, oj

ti quatuor Epifcopos pro divinitate Chrifli

p

cum pluribus aliis occifos recenfet: Pro Gal-

wntemp:

lia, Hifpamia , lalia & alüs Occidentis eeque

Tut; (

ac Orienti? Provinciis faciunt Concilia poft

tht

Ariminenfe flatim celebrata, de quibus Athan.

terdiü

in ep. ad Rufin. fcribit: Stito

. . àd ipfum

lique

Dlc 65 ubique placuiffó, mimirum ut iis, qui lapfi

tit: J

unt, eg empietatis fuevint prefetli , venia con-

Marty

cedatur , fiquidem vefipifcant ; mec detuy tamen in

Mp

Clero locus:. ii verà ,. qui impietati patvocinati

tt dii

mom f.mt , fed meceffrtate ac violentid tra&li fue-

p a

wutt, decretum efl , ut venia concedatur , 9 in

lt j l

Clero detuv. locus.

alioqui

41. JVec dicas L Ariminenfe Concilium

TWj

Ti

plures ex oecumenicis Synodis frequentià Epi-

ícoporum füperavit: videtur fuiffe unum

liry

cum Seleucienfi, quia in Seleucienfi Hilarius

perf

ex Occidente , in Alfiminenfi Demophilus Be-

rl

rceenfis ex Orienre praefentes fuerant: à $.

^

qu4

Hilario in Fragm. appellatur Cazbolicum: ergo

ftpe

ro cecumenico eft habendum.

II. Potiffima

A

pifcoporum pars Ariminenfium perfidiam

ld

[

illius

CUEES

x

Dz Dzo TRINO./-

ipja

illius Concilii etate vel fponte fequebatur, vel

T2

fequi compulía eft.. 174 patet 1. ex Hilario,

7

qui L. deSynod. fcribit: 74/sgue Eleufio Epifto-

7 do&g

o &9 paucis cum eo; ex majori parte Afiane de-

ijat i

cem Provincie , intra qugs confiflo, verà Deum

um f

nefciunt. 2. Ex Auguítino, qui ep. 48. ad Vin-

[

W

j

cent.ait: Z/, qui tune firmiffimi fuequt, £2

qili

ver£a infidiofa intelligere poruerunt y pauci in com-

qió:

pavatioue ceterorum. .3. Ex Greg. Nazianze-

L, Y

no, cujus hec in Orat. 21. fünt verba: $i per-

e Q

paucos excipias, qui vel ob nominis ob[curitatem

Pro (

contemptui babiti funt , vel ob virtutem veffite-

ytr a

vunt; ommes temnpovi obfecuti funt. .. - Hoc tantinm

intev eos difcriminis fuit, quàd ali citiàs, al

viit Y

us A;bg'

,

tardiüs, im eam fraudem inciderunt &c.. 2dum

liquet 1. ex Greg. Naz., qui l.c. hec praemit-

E

; n

tit: Z alii ab Ecclefiavum tbvonis inyuffà pel-

)u t

lebantur , alii i2 eorum locum furrogabantur ,. fic

m

zamen. ab üis cbirographa impietatis , uon [ecus at-

?

)

L

gil.

que aliud quidpiam neceffarium, exigebantur : at-

ii

jj

we in promptu atramentum evat , €9 calumnia-

/n g,

Zov d tevgo.

Ea res permultos à sobis,. imvitlos

X

alioqui viros, im fraudem impulit ; . qui quamvis

"n

mente baud quaquam prolapft fuevint ,. [ubfcvip-

il

tione tamen. tvansvevfim. a& fuut , atque cum zL-

[f *

lis utvoque omine improbis con[enerunt. — 2. Ex

erfecutione Conftantii poít Conc. Arimin,

( Hs

jisP

per Urfacium & Valentem exercita, vi cujus

qui Ariminenfi formule fübfcribere nollent,

j p

y.d

expellebantur ab Ecclefiis; àt Socr. L. ?. C. a.

Sozom. L. 4. C. 18. narrant.

IIIl. Univerfam

il

Ecclefiam, quin & orbem univerfüm Arian&

gräl dm

$

[j

/ harefi.

Q075

[

122

; DE Dro Tz:wNO.

herefi infe&um probat. 1. Rufinus in Hiftor-

LT.

fcribens, poft Conc. Ariminenfe faciem, Eccle-

Hilrrin

f penitus deformatam. .. Vincentius Lirinen-

ngd

fis in Commonit. C. 6. ait : Zriazorum venue-

Janar

um uon jam portiunculam quandam , [ed pem

für tann

zotum . orbem contaminaverat , adeà ut pvopà cun-

ds; qu

&is Latini Serionis Epi[copis, pavtim vi partim

Cpolta

feraude deceptis , caligo quedam mentibus offunde-

tn de

vetur. 3. Hier. L. conr. Lucif. aliàs cit: fcribit:

Tanone

Tunc ingemuit ovbis , €g. -dvianum fe e[f miratus

[7 /

E aj

ef; : ergo.

g. ad vmum T. A. N. Conf. Nec enim 1.

Wrdfit

umerus generale Concilium facit, fed con-

p Ef

ditiones alie fuperiüs adducte ; preferrim

inpip

cüm ex omnium confenfu Conc. Carthagi-

Vi$ omy

neníe fextum & Francofordienfe fuerint par-

loto j

ticularia, quantumvis pra pluribus generali-

Namg

.

.

Nec a. fola

bus frequentiora numerarentur

J/i [

prafentia Hilarii in Seleucienfi, & Demophili

Uïf'alf PM

(de quo tamen nihil certi afferi poteft) in Ari-

"It g

minenfi oftendit utriusque Concilii. commu-

fing,

nicationem ; fed vel Occidentis ac Orientis

li ]

mandatum & legatio, vel litterarum & con-

LT

filiorum mutuum commercium doceri opor-

ipfmn e

ter: quod tamen adeo fieri nequit, ut potiüs

Cittaty

contrarium à nobis fit demonftratum: NNec 3.

gund

vox Catbolicum Ariminenfi attributa, pro nota

Cl&[:ur;

Conc. Oecumenici habetur; cüm & Sirmien-

acup1

fi primo hoc pradicatum à Vigilio 'T'apf. ad-

lm

je&um füprà dixerimus, & ea vox commu-

&'ror

niüs vel ad Epifcopos congregatos vel ad ma-

rOg*atw

'terizïm definitam referatur.

MT

'13;. ad

Dzs Dzo »TRINO.—

I23

o H

B. ad 2dim N.4/]. Ad prob. part. 1mee g.

tim D

Hilerium , àt olim à Pelagianis apud Auguftin.

y Line

in ep. ad Vincent., ficnunc ab Heterodoxis &

Q] 03

Jeníenianis infeliciter obiici.

Nam r. loqui-

» u

tur tantüm de decem Afie minoris Provin-

1 prgpä li

ciis qua nonnifi tertiam Patriarchatus poítea

n2 païr,;

Cpolitanti partem faciebant :. 2. loquitur tan-

hi

tum de majori parte harum Provinciarum:. 3.

cit K

rationem hujus mali reddit his verbis : . Mj2

] ii

enum per quosdam dmpietati autboritas data effs

& exiliis Epifcoporum , quovum caufam. 1on 1g-

c enim

WoYafi$, vives auélee fwzt profanorum. . Cum er-

fda

£oó Epifcopi exules etiamnum veri Afice Epi-

Ícopi permaníerint, ex horum conftanti fide

w&(&ïi

; Canä;

vis omnis obje&ioni detrahitur.. De eodeim

ferit )

loco & modo eodem loquitur 7Zuguflinus.

p

NNam ubi objectionem aggreditur, fic inquit:

N

Jüle tuuc erat tempus, de quo fevipfit Hilavius ,

Denr

unde putafH iufidiandum contva teflimonia tot di-

o

"

f)ns.

vina, tauquam perierit Ecclefia de toto orbe tev-

j nf

Tavunm.

In ipfa autem refponfione fimiliter r.

C Ofifï;

dicit: ZZavius ergo decem provinciavum A fiana-

m&Cö

vum aut Zixanmia, non tritieum , avguebat 5 aut

n

ipfum etiam triticum, quod defe&fu quodam peri-

u

chtatur , quantó vebementiàs tamtó utilus av-

1: NCC';*

gueudum putabat :- 3. majorem tantüm Provin-

i

ciarum Afianarum partem eriam ab Auguflino

G

accipi liquet ex ipfà objectione : quin 3. nec

[]

illam reipíà adhefiffe haerefi Arianse nec in

fj

comm

errore perfeveraffe, manifefté oftendit inter-

| a

ropatio ibid. inferta: Quis euim udfcit illo tem-

delu-

pore obfcuris vertis multos pavvi feusás fuiffe

05;

"

p

124.

Dz Dzo TniNo.

2

j Ubi

fos; ut putavent boc cvedi ab Avianis , quod eiam

ipfi credebant ?. alios autem timore ceffi]fe «g fimu-

g

1 : (

i

quod

atà confenfife , quibus tu poffea corre&fis. molles

ad r

igno[ci * "'andem ipfius epiftolae argumentum,

]37.

uod magnam partem in Ecclefie per orbem

d

ifperfe perpetua integritate probanda verfa-

t 5

ul gré

tur, non finit À

ueuftini mentem nobis con-

trariam haberi.

uod Gregorium attinet, i$

Vaenti

:

Yij |

nec intelligendus eit de orbis torius Epifco-

is; fed a

d

Ti5 df

füummum de Epifcopis füb Con-

p

antii imperio, utpote de cujus perfecutione

tonem |

loquitur: nec de omnibus Imperii provin-

(irinfe

Ciis; cüm ex nuper di&dis contrarium de

fra t

JEgypto , Africa, Illyrio, Iralia , Hifpania;

Gallia & aliis provinciis Patres alii teftentur:

repar

Liberi

nec de Epifcopis eodem tempore exiftentibus;

minenf

cum ejus Sermo agat de omni, quod 25. an-

ti fem

nos duravit, Conflantii regno, dicátque alios

£, alos tavdins effe ob/ecutos : nec de reali

ber, l

Epifcoporum haerefi; càm in priori textu di-

edo&a &

cat tantüm, 0n/es Zempori ob[ecuzos i fraudem

i d

]i ife

incidifé ; in pofteriori autem, mezte baud qua-

quam e[fe prolapfos ; addátque: 9 ff mon flam-

]

t0 i

ma, fumi cevt? pavticipes fuevunt.. Preetera Na-

zianzenum exaggeratiüs hic locutum inter-

RE t

lmen

pretari licet ,. cüm in Orat. 2o. de Valentis

Imp. temporibus ctiam dixerit, Bafilium [o«

4

gi[ ECI

lum veliquum fuiff : qua nifi fecundüm auxe-

*

fin oratoriam dicta accipias, penirus falíà pro-

Rtef]

. bat ipfe Bafilius , ep. 73. & 75. Ecclefice uni-

QU hg

verfze fidem & communionem atteftans.

Si-

|. m

| "n

milem hyperbolem Nazianzegi habes in Or.

jgx

e

( Dz Dro Ta1N0.

12f

Wi :32- ubiait: J"le Oriens 69 Occidens , pro quibus :

'I

!gh

c2? à quibus oppugnaimur. 9. 24d prob. part. d

quoad Gregorium refponfio jam data eft; quo-

i m

Jment

ad relatam floriam autem nepatur factum.

De hac enim perfecutione folus Socrates affir-

ye ori

d v

mat; Sozomenus tantüm timidé refert: JVoz-

nulli predicant , Impevatorem dediffé facultatem

nobis

attnt

Falenti egc.; reliqui omnes , Athanafius ma-

xim?$, Hilarius, Rufinus, Lucifer Calarita-

is j

füb U

nus, altüm filent.

Ad hzc Socratis narratio

plura complectitur fal(à. 1mó enim fübícrip-

ecutt

tionem formule factam à fingulis Epifcopis

j pro'

[

anm-

[

fuis in fedibus vult; quia Conc. /Ariminen[e con-

£ra voluntatem Conflantii dimiffam, nec à con-

j

j t

gregatis fübfcriprum fuerit.| 2dó Ejectionem

Liberii & Felicis intrufionem poft Conc. Ari-

viluni

minenfe ftatuit.

Ipíam stió perfecutionem

TP

tali tempori ; nempe an. 360., aífignare de-

a[qllf D.

« d

bet, quo ramen Italia & Gallia à S. Hilario

edocta & confirmara refipuir, & factà jam Ju-

r x

liani defectione violentiee à Conftantii Epiíco-

uf

]i

pis inferende locus non amplius relinqueba-

"

n

tur Demum càm qualiscunque illa perfecu-

14

tio intra unam Italiam ftetiffe à Socrate dica-

a

tur, tametfi verum narraverir; non probat

Jm j

tamen partem Ecclefiee potiffimam erráffe.-

Es

"Ad atium Yw. N. A. Phrafis Rufrigi non exi-

il

le

it Ecclefie totius errorem aut Epifcoporum

n

j

sreticas profeffiones & dogmata; íed falva-

yim

tur lapíü multorum Prefülum , heereticorum

lj 1171

dominatu & vexatione , neceífitate denique

5

communicandi cum hereticis. ^ Zinceztii Li-

Is

sma

-

vinenfis

)

Cwasr

126

DE-Däo Ta1N0.

vinenfis didum manet verum , fi de Ariana

r

harefi in varias Orientis & Occidentis pro-

nenfm

vincias fucceffu temporis propagara , intelli-

disden f

. gatur; uti Orofius L. 7. hiit. C. 2:. & Jornan-

Bs

des C. 19. de pefte per orbem diffufà loquen-

eddem v

füig nor

tes accipiuntur ; quin utrobique aut omnes

"a

Provincie, aut Provinciarum prefides & ur-

Tttenti

bes infecte dicantur.

Preeterea dicti univer-

Dusact

falitatem reftringunt voces peg? & prop? adje-

as

fikH

€te , item Epifcoporum Latimi Sermouis folo-

& Sono

rum appellatio, ac tandem facta fraudis & de-

Timonm

ceptionis commemoratio.

Demum plus effe

fum od

verbis diéctum quàm ver? fignificarum , pro-

jrm c

bant principia Lirinenfis eo in opere vulgata:

Ts Com

ecundüm quze quoniam Catholicum eft, 4402

àn fide

ubique, quod femper, quod ab omnibus creditum

Omning

efj, numeri autem paucitas errorem prodit;

tum de

non potuit tanram herefi tribuere generalira-

yrum,,

tem. Affertum ZZerozymi & hyperbole eft,

n de iF

& Epifcopos reipfà hereticos non fuifle ver-

Md

bo miratus addito probat.

Etfi veró, cujus

Ti n

tamen contrarium in probatione oftendimus;

ln

fupponatur Pàátres A riminenfes ab Hieronymo

C. 27.)1

fuiffe habitos pro hsereticis, periodo illà ob-

&mlmt!

jectà voluit duntaxat fignificare confternatio-

ls Qy

nem univerfi & admirationem , quód ipfi

tdli x

Qunt :

tribueretur h&refis Ariana, Ariminenfibus

afpería; quemadmodum fimili metaphorà in

rl

Prol. ad Ezech. de terrore hominum ad Ro-

rum, £

]

mz excidium dixerat: Zz uma urbe £otus orbis

Wiriy

guterüt.

T

ï

42. Ob-

d ]

P*

'

Dz Dzo TR-INO,i

127

de r

42. Olferva.

uibus argumentis Arimi-

nenfem formulam oftendimus Catholicam;

0s p

|, Id

iisdem Seleucienfem etiam ab hzrefi effe im-

Y J

munem compfobatur; cüm & inSymbolo fit

filoqe

eadem veritatis profeffio, & in Anathematis-

JUt Of

mis non minor errorum execratio; & in ab-

de d

ftinentia ab homoufio excufàtio fimilis; qui-

d n

bus accedit benignum ac favens rum Athana-

fii & Hilarii LL. de Syn. tum Socr. L. 2. C. 35.

hi

nti f

& Sozomeni L. 4. C. . de Seleucienfibus te-

flimonium ; Hilarii denique in illud Conci-

lium admiffio & Gallicanorum poftea Epifco-

plus &

m, pn

porum cum Orientalibus per Synodicas litte-

ras communicatio.

Non ita expeditum eft,.

:z&üg'&f&

nds

an fides Seleucienfium etiam interna cafta

omnino fuerit, variantibus nempe fententiis

J n':'u[?»'

n

tum de precipuorum eo in Concilio Epifco-

rentti

porum, quosSemiarianos appellavimus, fide;

x*

tum de ipfius Semiarianifmi notione.

fft't

Meletii enim Antiocheni & Bafilii Ancy-

rani Orthodoxiam Athanaf; in Orat. r. cont.

«t df

fenjim:

Arian., Silvani Tarfenfis T'heodoret. L. . hift.

C. 27., Eleufii Cyziceni Hilar. L. de Syn. ad-

feromy

ftruunt: Semiarianos autem cum Macedonia-

p li "3

nis confündere videntur Patres Conc. gene-

tl

ralis 2di & Philaftrius; quorum illi Can. r. di-

w ?

ial

cunt : Oportet anatbematizari omnem. bavefin,

J[pecialiter autem.|. Eunomianorum five /4nomao-

forid

1ad

b

,

vum; &5 "Avianovum five Eudoxianorum , €g Se-

-

miavianorum five. Pueumatomacborum ,. id. ef ,

7

? contva [piritum San&um pugnant : hic veró.

"

de haref inquit : Semuariami de Patve €g

Filio

e"

N

128

Drz Däo T21No.

Filio bene fentiunt unam divimitatem . eredentesg |dig|

Spivitum autem. mou de divina [ubflautia , mec

anoyjat

Deum verum , [ed fa&ium atque creatum Spiritum

etiam ]

predicantes. . E. contrario Epi

anius Heref

"

73. & Hier. in Chron. Meletium, Bafilium &

(i mj

alios heterodoxiee arguunt: pr&terea Semia-

st fimi

rianos difingui à Macedonianis, & eorum

tdüven

errorem veríàri circa Filii divinitatem ; . do-

H

cent Sulp. Severus, dum L. 2. hift. fcribit:

[

Jutevea. Aviani publicà berefi

$ piacula- iutevpre-

fülum,

d

tantes, quam unus littere adje£itoue corruperant,

lfj

caliginem quandam imjecerant véritati. Nam uli

tmitim

6uoscióv erat fcriptum, quod unius eft [ubflantiey

tjond

illi óuoidsioy ; quod eff. fimilis fubflantie , [cri-

ls füt

zum e[fé dicebamt ; coucedentes . [imilitudinem,

Gs d

dum adimerent unitatem ,. quia multàm ab um-

lp

zate anilitudo: diffavet : Epiph. l. c. autem ait:

&60, 1

*

Coufideraudum mobis. eff quemadmodum . genus,

hieren

quoddam emer[erit Se&he , quam Semiavianovum

t fcs

vocant : qui quidem etfi illius nomen ejurent , eun-

Qiim,

dem ipfum tamen ac fcelevatam . illius opinionein

T

ánduunt , &9 cimm vultu ipfo , moribus &g. impio

Vüm m

dogmate ab 7drio JAviamisque mon diffevant , mi-

&i f

Bilominus illorum do&rinam adulationis avtificio

W

entes ita Dei Filium

fucave &2 diffimulave cupi

h e&

creaturam efft dilitant ,. ut

fi. quos viderint ob

Qullo

ejusmodi [ermones. tuvbari , / flatim.| [ubyiciant :

lntes

zon pevinde creaturam illum facimus ac cetera-

m&h(m

vum aliquam.

am confulflantialis vocem , tatt-

D

uem à facvis littevis alienam ,. penitus, explo-

&i

80 1

duut : cererüm ut aliud fimile nomen ebjiciant ;

Semiavianorum

$ 4

Bafilius inprimis ac Gregorius ;

Pni

iftius

m

——

b-E D—EO T*RIN;). :

129

r

M

hi

3flius Se&h priucipes , filium. inquiumt, won. bo-

a

vnoufiom [ed . bomoeufion " affevimus. . Auguuftin.

1

us Her

etiam l. de heer. num. 57. Semiarianos , inquit,

qui fanilis effentiee dicust: Patrem €?. Filium, di-

iilium

eit tanquam mon plemos 24riamos, quafi. Zdriami

ta

nec finilem velint , cum. boc Eunomiani dicere

celebventur.

&an

gem, C

Hac in difcordia utrique parti aliquid

Yft fri

l

'

concedendum videtur. Itaque Meletium , Ba-

ja MY

filium, Silvanum & Eleufium pluresque, aliàs

"u

Semiarianos dictos , reipsà fuiffe orthodoxos

A'?zmv

admittimus; quoniam veró & Eufebianis

if

conjuncti fuerant & reformandis fidei formu-

ji, t

lis fatagebant, & à voce homoufios pertina-

Z

ciüs abhorruerant, non fine fundamento mi-

ln d!

tipati Arianifmi füfpicionem incurrebant

. at

adeo, ut Semiarianorum duces communiüs

ym f

'

haberentur. Semiarianos reliquos in dogma-

a

te fücceffü temporis variàffse puramus, ita

ara!

quidem, ut po

Conftantii Julianíque fata,

T

dum ex omni Oriente & Occidente ad Jovi-

"TL

anum mirterentur fynodice litterze cum INi-

)9

cena formula confulflautialis vocem profeffze

u d l

& predicari exprimíque jubentes, Semiari.

]i

ni e füis velut receffibus expulfi & errorem

: .Mr

nullo jam verborum artificio diffimulare va-

ij

lentes, eundem vel fincer$. depofuerint; vel

T

maligno filentio contexerint ;-ex altero de

ym!

Spirirüs íanéli divinitate degmate necdam

n

j '

j

adeó illuftraro & definito fübfidium füis par-

iif

tibus allaruri. Unde fi Sulp. Severum, Epi-

;

j

Á

IIIVW

phanium, & Auguflinum de Semiarianis an-

*

íe

;/l;w

130

D E Dzo TaiNO.

te illam converfionem, Patres Conftantino-

et;ut

oliranos & Philaftrrium de iisdern poft eam

[is pr

intellexeris , neutra ex parte, quod aliqui fa-

Donim

ciunt, contra debitam illis authoribus fidem

Puriti

ditcil

ac reverentiam peccabis.

Tit aut

DAPL I Al

Perfon

fanri

JDe veritate amyftevii Ss. Tï*im'tati:.x

eritatem hanc five exiftentiam nec Gen-

,

43-V'

tili immediaté probari , nec Judao

clar& oftendi poffe, ex iis, que fub cap. pri-

Cüm enim

"N

oris initium diximus, colligitur.

bis cN

myfterium hoc rationem naturalem fuperet

ac in ver. Teftlamento non exprefs& omnino

di&n;

Teflu

ac diftin&é penitus enuntietur ; & qui reve-

lationem parum veneratur, gentilis, & qui

Ticzn

buntyr

antiquas tantüm tabulas refpicit, Judeeus pià

defítitutus affe&tione vix unquam captivabit

f ne

intellé&tum in obfequium fidei de tanro ar-

Unem

cano. . Non omnis tamen methodus deeft,

fifil

quà uterque ad divulgatam adeb & neceffariam

Ri

nunc veritatem perducatur. Nam fi often-

um

datur alteri, fidem Chriftianam effe eviden-

&

ter credibilem & credendam, alteri Meffiam

W

à Deo promiffum verum effe Deum jámque

&pi

adveniffe; ex fidé illa ac do&rina Chrifüi

Cont;

ambo deinceps haurient haud difficulter pre-

fentis veritatis. documenta.

Quoniam veró

lit f:

geminum illud caput ex "Tractatibus aliis erui

Man

& confirmari oporter ; utrumque vel tan-

Wtj

quam poftulatum hic interim admittendum

if

elb

[

Dr Drzo TkINö—

131

vf

eft; ut contra illos "Trinitatis hoftes arpumen-

pol a

tis proximé proferendis pugnetur ; vel eo

diii

non impetrato; contra herreticos duntaxat fir-

bus 1

mabitur dogma controverfum , fatísque erit

difficultatibus obmovendis refpondiffe. —Da-

bit autem difputationis univer(e materiàm

Perfonarum 'Trinitas, divinitas, & confub-

ftantialitas,

fJDIs

4l

1

1 ned

.ARTICULLTS L

kc Ji

n in: Divinis fit tmes: Pevfone ?.

! Cap. !

44-

ofa. In dogmate prafenti non minüs

Qu el

ac in fequentibus ftabiliendis tria no-

bis cavenda duximus.

m ü?ä

1mÓ ne repetantur,

]lv

ce Q

dicta; unde árgumenta, qua tum ex veteri

Ql

Y

"Teftamento tum ex traditione Patrum Ante-

tiis, 6

nicenorum jam prolata fuerunt, non recita-

T

f

buntur iterum : 2dó ne occupentur dicenda;

) a

[

hinc nec accuratiorem perfonee in divinis no-

je t

tint

tionem perfequemur;ejus nomine rem per fe

QQUS i

fuübfiftentem accipere contenti, nec Verbi &.

[]CCBH:

m

Fili differentiam. attendemus , promifcu&

urrumque ufurpaturi :

3tió ne omittantur

pi

f Cïj'gï

exprimenda ; quare cüm Antitrinitariorum

hac ex parte error numerum, diftin&tionem

24

y p

& proprietatem perfonarum neget , diftinctis

contra eum aflertis veritatem probatum imus.

714

X

4f. Dico £. Dantur in Divinis Pater, Fi-

jf

,

lius feu Verbum, &Spiritus fanctus.

Prob.

jf

(l n

Matth. 28. v. 19. dicit Chriffus: Eunfes ergo

dl

L

docete ommes geutes , baptizantes eos i momine

e

ya

1

V.

V

Patfis eg? Fü eg Spiriïüsz [rznäïi, —j Jgan. $

7

:

"o

7

asss

Dylz Dzo Ta1uo.

"*7. Quoniam tres funt , qui teflmonium,dant. in

«m;

czlo : Pater, Ferbum $$ Spiritus [anttus. ]oan.

omg

14.V. 26. Paracltus autem — Spivitus: [an&tus,

Di

quem mittet - Patev in nominue 10 , ille vos doce-

If

i Qgc. Ibid. 15. v. 26.. Cüm venerit. Paracli-

(

/ä

?us, quem ego smittam vobis à Patre Spiritum

D

In hiftoria

vevitatis ; qui à Patre procedit.

vl of

etiam baptismaris Chrifti, Mat. 3. Marc. 1. &

f (

Luc. 3. relata, Patris vox hec eft:. Zic ef? Fi-

«Fii

lius meus dile&us, in quo snibi complacui ; addi-

.

*

t J

türque in narratione

Er dejcendit Spiritus

fl?) i'»ff..

fan&tus corporali. [pecie ficut. columba im ipfum.

& D

£7c.

Conf. ]. ln fymbolo Apoftolorum di-

hu

citur: Credo in umun Deum, Patrem omnipo-

itt: fo

.

zentem . .. eg in J Efum Chriflum. Filium ejus

r

umicum, Dominum uoflrum . .. Credo in. Spiri-

Ím;]

£um Jauctum. | Eadem dicit fymbolum Nice-

Ut ty

n

E

um & Conftantinopolitanum, ac forma

It: Q

etiam Baptismi exprimit, nec minüs folemnis

fmnmzm

glorificatio, cujus triplicem formulam num.23.

ex Bafilio retulimus.

UM fg

Couf. 11. Ex Patribus

& vae

Ji

Antenicenis, quorum nullum fuprà retuli-

f

L

musqui non trium harum perfonarum men-

Q Y

tionem fecerit ; item ex triplici hereticorum

li

claffe recitata, quarum damnatio à Patribus &

*

1

Concilis Catholicis pronuntiata

[o

contrario

l'ult

T'rinitatem hanc in Divinis profitetur.

Ed

46. Dico /I. Pater, Filius feu Verbum,

)j

LU

& Spiritus fanctus in Divinis à fe invicem di-

b

l

füinguntur.

:Prob. Qui faciunt numerum;

ttim j

difpeícuntur nomine ac proprietate , & rela-

invi-

Yas,

d tviv& übl opponuntur; diftinguuntur à fe

H

ä Quj

cemz

|

D

Dr Dzro T

RINÓE

- 133

jda

cem : fed ex laudatis num. pr. textibus hec

ij

omnia conveniunt in Divinis Patri, Filio &

Juca

0 d

Spiritui fancto : ergo.

Conf. J. Ubi eft te-

ftium dualiras, vera cum alio focietas, pro-

Pal

ceíffio unius ab altero , paternitas & filiatio

Spirim

utrinque vera; ibi non attriburorum tantüm

hiiïo;

vel officiorum aut effectuum eít diftinctio,

TA

fed (altem perfonarum ; fed in divinis Patris

nj AF

ac Filii inprimis velut teftium haberur duadli-

n

tas Joan. 3. v. 17. & 18.. Z lege veftva feriptum

dpiit

€ , quia duorum bominum teflimonium verum

j nglïf»

ei. — Ego [um qui teflimomium perbibeo de me

un d

zpfo : es teflimomum perbibet , qui mifit me,. Pa-

j o

1

ttr: íocietas veró eorundem multipliciter

exprimitur, tum ibid. v. 16.

ia

uia folus mom

T

Jum 5 fed ego, &g' qui mifit i, Pater; & v. 29.

nN.

ui 1e qifit , mecum e[d ,eg. zor veliquit ine . fo-

c [

lun: tum Joan. 14. v. 23. $ quis diligit me,

(oler

Jermonem meum fervabit 5 €g Pater sieus diliget

m

eum : €g ad eum veniemus , & manfionem apud

Pa

eum faciemus .. . fermonem, quem . audiflis, nom

'ä Iä!'lu'*

eff meus 5 [ed ejus, qui mifit me, Patris : tum

nf

Joan. 1. v. 1. .Ez verbum erat apud Deum ; v.

*

V. I8.

f

2. Hoc evat in principio apud. . Deum

*

Ti*

Uuigenitus, qui eff in finu. Patvis , ipfe enavva-

vit.

Ad hec proceffio verbi à Deo notatur

f;nfmfi*l

Eccl.24. v. s. . Ego ex. ore Jlriffimi prodivi ,

f'rbümr

pramnogenita ante omnem cveaturam ; Jgan. g. v.

1m o«

42. Egoenum ex DDeo proctffi $9 veni : meque

aull

enim à me ipfo veui , fed , ille ane mifit ; lbid: 16.

u

v. 27. & 28.. Jpfe Pater amat vot, quia vos me

n

ama[lis €8. credidiflis , quia ego à Deo exivi.. Ex-

"

ct

—

| ?vi

M. FE Dzo Taixo.

dt cïi

ivi à Patre, eg veni in muudum: Q9 iterum tes

(tinni

linquo mundum, e$ vado ad Patvem. Demum

vera Patrem inter & Filium relatio emicat ex

leni

4

Joan. j v. 17. & feqq. — .Magis quevebant eum

udei intevficevé $. quia 1102 folüm folvebat. Sab-

/;; fit,

,

[

Gritia

tum;[ed eg . Patrem fuum dicebat Deum , equa-

a D

lem [c faciens Deo. — Re[pondit itaque 9 Efus €g

onril

dixit eis : zdmen , amen dico volis : wom poteft

Filius à fe facere quidquam , uifi quod viderit Pa-

Ditra

*

fu

zrem facientem

.

quecunque enim ile fecevit,

bec e9 Filius familitev. facit..— . Pater enm dili-

dim,

git Filium, €d omnia demonftrat ei , que ipfe fa-

tht

ML l]

eit. .. ut ommes boiovificeut. Filum, ficut bono-

164

vificaut Patrem : qui mom bonovificat — Filium;

Q am,

705 bonorificat - Patrem, qui mifit ilum .. . ficut

enim . Pater babet oitam anm femetipfo, fic. dedit

i n

(

€? Pilo babere vitam in fometipfo. Kluc per-

tinet illud Joan. 1. v. 14..— F'dimus. gloriam

J

jus, gloriam quafi uzigeniti à Patre ; Et ibi-

b

d

em I17. V. f.

Et nunc clavifica me tu. Patee

im,

fivil

apud temetipfum. clavitate , quam. babui , prius-

quam inundus e[ft , apud te. A&. 135. v. 33*

ttf

E (t

uoniam bauc vepromiffionem adznplevit filiis

zofiris , vefufcitans 9 Efum, ficut €g im. Pfalmo

hox

Jut

Jecundo fcviptum efl : Filius meus es tu s ego bo«

die genui te. Ad Hebr. e. v. s. Sic &$. Chri-

Tion

.

ünt

fhus z0n femét

fü

m clavificavit, ut Poutifex fie-

vet : [ed qui

1

ocutus efh ad eum : Pilius aneus e$

4f.|

7w, ego bodie gemui te. Et Pfal. 109. v. 3. Ex

t

0

wlero ante. Lucifevum genui 1£. Ergo.. Conf. I1.

Qui Patri & Filio fociatur in operatione &

te]

CQ

li

adjungittïr, alius ab iisdem declaratur; pro

a

d?t N

!

l

^ Dz Dzo Ta1:NO.

Eisr

&j

2

dit ab iis ac. mirtitur; ver& etiam ab iftis di-

Dem

ftinoui intelligitur : fed haec omnia depre-

miat

henduntur in Spiritu fancto : nam rmó lía.

48. v. 16. dicitur : .Ez gunc Dominus Deus mi-

hant

at $

f

4 me,eg Spiritus ejus ; & 2.ad Cor. 13. V. 13

Gratia Domini uoftvi 9 Efu. Chrifiy e$. chari-

mj

2as Dei, $9 communicatio fantli Spivitus fit cum

j

n

oxmibusvolis: 2dó Joan. 14.v.16. Ego.vogabo

iilb

Patven, 9 aliun Pavaclitum dabit volis ,ut. ma-

p fun

ujeat vobifcum iu erermum ; &ibid. 16.v.7. Si uom

m d

abiero, Pavaclitus nom veniet ad vos : fi autem abi-

T/1]

ero, mittam eum ad . vos :

3tió Ad Gal.4. v. 6.

Mifit. Deus Spiritum Filii fui in corda veffra. Jo.

r lat

j

16.v.14. Jlle me clarificabit ,quia de imeo accipiet

le'

eeamuntialit volis. Omnia quecunque babet Pa-

i

l

zer, mea funt ; propterea dixi : quia de meo ac-

,f

cipiet , eg ammuntiabit volis : his adde v. 26. ex

H

Joan. 14. & 15. num. pr. recitatum. Ergo.

; g

47- Dico III. Pater , Filius feu Ver-

JEh

fl [D«

bum, & Spiritus fan&us in Divinis funt res

fübfiftentes.

Prob. Loqui, teftimonium di-

ji; P

4 Y

cere, docefe, mittere vel mitti , affumere ali-

»

am formam, invocari vel fide ac profeffione

12

Jl)l hi

!

D

honorari tanquam autorem dogmatis & legis-

"i

Jatorem , funt actiones aut paffiones ; quee

7 m

te (]

non nifi rebüs fübfiflentibus feu perfonis

/

fünt proprie : fed hujusmodi in citatis num.

45. textibus tribuuntur Patri Filio & Spiritui

qul

fan&o in divinis

*

»

Ergo.

Couf. L. Quibus

)

]/

conveniunt attributa & opera fübftantie in-

./0)

telle&ualis, res fübfiftentes eó fecuriüs funt

j

dicenda , quà fpecialius fubflantiz intelle&tu-

PIO

Ü

ales (übfiftunt & magis proprié dicuntur per-

4

ong:

156 i

.'DE Dzrzo To:xo..

fonae: fed rebus nominatis (preterquam quàd.-

r

ipfa Patris, Filii & Paracliti nomina id fatis

$r f

(llit

evincant ) hujusmodi attributa & opera conve-

niunt, qualiJa funt vivere, intellipere, liberé

T

mj

velle & varia per fe ipfüm agere.

Et qui-

dem quod cjzam attinet, conftat de Patre ex

C p

10 V..

Joan. j. V. 26. — Pater babet vitam in [emetipfo

& Joan. 6. v. 58.. Sicut inifit me vivens Pater,

imt

&j ego vivo propter Patrem : de Filio ex Joan.

hu

I. V.4. Jnipfo vita erat ; & Joan. s. v. 26. De-

Jun:

dit €$. Filio vitam balere in Jemetipfo : de Spi-

& Cor

ritu fanéto ex ep. ad Rom. 8. v. 2. Lex Spi-

z

t i

vitus vite in Chriflo 9 Efu liberavit me à lege

hter (

flice

peccati.eg mortis, & 2.ad Cor. 3. v. 3. Scri-

pfa , non atramentoy [ed Spivitu Dei vivi. Quan-

PDure

tum ad zrellefum liquet de Patre ex Matth.

du

1I. V. 27.. JVemo toviz. Filium , mifi. Pater ; ne-

10 6

que Patrem quis movit, uifi Filius ; & 1. Pet.

Ü

l

,

4

:

I.N. 2. Secundim pre[cientiam. Dei . Patris:

Lþc, l

de Filio ex Joan. . v. 18. Deum nemo vidit

V om,

-

unquam : umigenitus. Filius, qui eft in finu. Pa-

UT

Tis , ipfe enarravit ; & ad Coloff. 3. v. 3. /a

u

]

uo fumt omues tbefauri Japientie €9 fcientie ab-

Spitin

J

Conditi : de Spiritu fan&to A&t. 15. v. 28.. -

I)

um eft Spiritui fantfo cg mobis ; & 1. ad Cor. a.

[ (

V. IO. & feq.

yivitus omimia. [crutatur , etiam

Tüm

profunda Dei.

Quis enim bominum [cit, que

| ïmpr

fuut. bomigis,

nifi Spiritus bominis, qui in apfo

t

ef? ? ita et,

w Dei [unt, memo cognovit , uifi

C

Spiritus Dei.

Quoad voluptatem. elucet. de

l

[

um

Patre ex Martth.

Ir. V. 26. |Jta Pater :

quo-

| tf

22. V.

f

uiam fic fuit. placizum .am*e && ; & Luc.

| Uaf

29.

|

4

—

ISE JDEO 'l.bRINO'.

57.

imod

29. Ego difpouo volis, ficut difpofuit mibi Pa-

Lid

zev wmeuy veguum : de Filio ex 1(a. 53. v. 7-

4 COD

Oblatus vfl , quia ipfe voluit , cum illo Joan. 10.

32

v.18. AVemo tollt animam à me ; fed ego pouo

K g

eam à ie ipfo, €g poteflatem babeo ponendi e«um,

Buree

£2 poteflatem babeo iterum . fumendi eam ; & Luc.

f

10. V. 22. [Vemo , [cit , quis fit/ Filius, uifi Pa-

n P

ter; Q9 quis fit Patev, mifi Filus 5 €9 cui vo-

luevit, Filius vevelave

.

*

de Spiritu fancto ex

expa

p

Joan. 3. v. 8.. Spiritus, ulà vult, fpivat ; & 1.

deo

ad Cor. 12. v. 11. Hec ommnia operatur unus at-

4 )

ue idem Spiritus, divideus fingulis, prout vulz.

Í

n

i

ter operatiozes exempli gratià precipuum ,

Ti !eg;

$n

Ícilicet Incarnationis, opus demonftratur de

n

Patre ex Joan. 3. v.16. — Se Deus dilexit mua-

x at

dum, ut Filium fuum uuigenitum daret : de Fi-

D

lio ex Joan. 1. v. 14. Ferbum caro fattum eff ,

t2 babhitavit ia nobis : de. Spiritu fancto ex

u

d

Luc. 1. v. 35. Spivitus fan&us. [upevveniet iu te,

n d

t2 virtus Altiffmi obumbvabit tibi : ideóque , eg

ini )

quod Ba[cetur ex te: San&lum; vocalitur. Filius

uj

Dei. Krgo. Conf. II Si Pater, Verbum &

!

7414

J

Spiritus fanétus non forent res fuübfiftentes,

,

j

ergo vel quia hi tres duntaxat tanquam par-

tes qualescunque conftituerent eandem natu-

[

(l

! u

ram

vel quia Patris appellatio eft tantüm

impropria, cüm nec fübftantie nec enerpie

/; ï//w

i

& effe&tionis nomen effe queat, üt apud

n

Grep. Naz.or. 35. Eunomius contendit; Ver-

^

et (

bum autem eft tantüm prolatitium, & Spiri-

tus fanéctus merum charisma eft feu donüm

11!04

rum dici poteft. Non

70

& effectus : fed neut

»

15

ymuims

[

g

^ 88 b DE Dzo Ta:xo.

1mums quia natura divina eft fimplex &:p;r.

eis d

fectiffima, adeóque eam ex partibus queis-

it. |

cunque cornponi, quod imperfectionem ma-

fati

gnam involvit; etiam rationi naturali repu-

f

gnat.

Non 2dum ; quia, quod Patrem atti-

UL

net, propria omnino heec eft appellatio, cüm

verho.

relationis fit nomen, licer fubfítantize aut ener-

äa u

l4

gie effe negetur ; quod ipfum Eunomiane

j

ij

j

objectioni Nazianzenus his verbis refpondet:

Y n

/

,

ANeque | fubflantie momen efh Patris appellatio;

[/

»

Al

seque a&hiomis ; fed velationis ac modi- cujusdam,

Titrum

quo [e babet Pater ad Filium : nam ut apud 1163

& C

appellationes:1fle gerimamam. quandam conyun&hi-

fatis

onem 9 uece[fitudinem àndicant y ita ilic quo-

füo T

ue genitum ac gemitorem eaudem maturam ba-

t

í

(4

:Porró Verbum non effe

ve demonfhrant.

pp

externum , prolatitium & accidentale in Divi-

t

nis; fed internum fuübfiftens ac fübftantiale,

jfite

inter alios Athanas. or. $. ita probat

.

.

Fer-

UA

bum non diffolubiliter. meque. fimpliciter vox . eff

Wt

Jignificativa 5 fed fubflantiale Ferbum eft 9 fub-

f

flautialis [apientia, que vevera eft DEI. Filius:

T

zam qifi fubftamtialis efl , evit .Deus loquens in

a&rem , atque .corpus ,. Tiübil bominibus amplius

babens.

s

:Quoniam veró . non efl bomo ,' ueque

«

Ferbum ejus ex bumana ünbecillitate znetiendum

ff

Es

eff : àt emim uma [ubflantia priucipium eft ; ia

D

unum &2 fubflantiale ac fubfiffens ejus eft . Fer-

Y

bum $9 Sapientia: Q9 quemadmodum ex Dco

W

JDeus eft, €9 ex fapiemte - japientiay €9 ex vationa-

n

li vatio five vevbum, 9 ex .Patre Filius , fic ex

W

m*z'.—

as

il

j f"þþfkmid fulfiffeus , €9^. ex fubflautia fubfta

-

, DE'DEO TaiNO. .

139

r

alis ac fubflantia praditus , e9 exiflens ab exiften-

$ qui

z.. Quia nifi fubftantialis efft. [apientia e7' fub-

m T

flautia preditum verbum & exiflens. Filius ; od

li rer

frupliciter fapientia eg . Ferbum eg. Filius in. Pa-

*

fem di

£re s effet 1

j

J

e Pater 2 fapientia compofitus €9

tip;cit

verbo. - Quo

d fi verum efl , fuperiora illa abfur-

aur d

da con[équentur: tum . fui ipfe Pater evit , ac fe

noniu

ibfe gignens Filius €9 d [e wpfo gemitus : vel cer-

3rpon3e;

£à müerum momen efü Fevbum Qg Sapientia Q9

d

vl

)

"

1

Liliu. Denique Spiritum fanctum non- efle

IIJ;Z(JL(AW*

merum charisma, fatis demonftrat Paulus r.

D]

12'1]

ad Cor. 12. ubi enumeratis pratiis & charif-

!

[ji!

"

matis variis, jc omnia à Spiritu fanéto pro

fuo libero arbitrio d/vidi docet: quin & Pa-

tres ex ipfa doni appellatione Spiritui fan&to

fi9f

propria ejus divinitatem oftendunt ; cüm te-

CJHD

!

fte Auguílino L. de Fid. & Symb. c. 9. Serz-

L

Ani

pture Spiritum. [an&um effe. donum. Dei pradi-

cant,ut Deum credamusg mon feipfo inferius do-

! u

aum dare & in Enchir. c. 57.. Uzique. Spivitus

fau&us domun eft , quod quidem &2 ipfum eft equa-.

[f

le donasti. Sed de hoc in art. feq. uberiüs.

(

48. Objie. Si tres effent in divinitate

perfone , Deus foret trinus, non autem unus

h^

jb

ac fingularis : fed Deum unum ac fingularem

"

]j

nj

effe perhibetur Deuter. 6. v. 4.. 22ud; Jfrael,

(')h

Dominus Deus noflev. Deus us of 5 & Ma. 45.

v. y. Ego Dominusyeg uon eff amplius 5 extra

/J

: Ji

me nonm efl Deus: ego Dominus, mon eft altev :

Wiiü'

Conf. L . Ubi plures fünt perfone,

Eroo.

U

idem nequit dici primus & noviffimus : fed

j

atur ;

Mxl/

'.

idem Deus utroque nomiqe compell

l

dum

acsem

u

Dä Dzro 'fRINo.

140

dum Ifa. 44. v. 6. dicitur : Ego primus €g. ego : perfo

onat

novif[mus, €y absque me zon ef Deus : ergo.

Bo

Conf. IL.Soli Deo, quem Patrem appella-

Yil

inus, convenit omnia producere : fed hic

unus eft, üt rurfüs lfa. 44. v. 24. fcribitur:

Wtl

&f !

Ego fum IDominus faciens emmuia, exteudens ca-

los folus, flabiliens tervam, €g nullus mecum: er-

j

QT

go.-

. Cogf. III. Deus in V. T. appellatur

Deus Abraham, Deus Ifaac & Deus Jacob:

] fb

COrmmy

fed hic Deus eít una duntaxat perfona, ne-

que Filius poteft effe hic Deus, cüàm Actor.

n

3. V. 13. dicatur

Deus: Z Abvabam , eg. Deus

J quG

iktu

Jfaac £2 Deus Sacob, Deus Patrum nofirorum,

5

glorificavit. Filum fuum 9 Efum : Exgo.

| m

R. ad /dvg. D. M. Deus foret trinus per-

Vody

; Qüent

fonis, C. trinus natura, N. in textu allato ex-

cluditur pluraliaas Deorum , & preedicatur

| 00 dj

! lm

fingularitas nature, minim? autem perfone

unitas ac folitudo.

"d Conf. 1. Y«. Similiter,

m m

Vwrin

diftinguendo eundem quoad naturam, non

veró quoad períonam.

Praterea laudatus

a Y

textus ad Meffiam principaliter pertinet, qui

Ehnfm

jrimus dicitar, quoniam fecundàüm divinam

Dotts

Vey

naturam ante Luciferum eít genitus; & zovi[-

Jfnus , quód fecundàüm humanam in plenitu-

past

liang

dine temporum fit natus, & die extremo or-

bem judicaturus.

d Couf. II 9. iN. M.

Q [

fe Ve

Quia & de Verbo TJoan. 1. v. 3. dicitur: Om-

nia pev- ipfum fa&a funt ; & judith 16. v. 17.

BU

Wbj

de Spiritu fan&o : smiffli Spiritum tuum , eg

eveata funt.

uamvis itaque per appropria-

n ]

(.m

v

tiopem tribuatur creario Patri; tamen & aliis

per-

Dr DEO—TRI,)NO.

141

!$s

perfonis ea eft communis ; & quia trium per-

Íonarum?una eft' omnipotentia ac diviniras,

: R

IDpui

reété.dic

itur unus folus Deus produxiffe uni-

fed hi

d Conf. I1I. w.. IV. m. Deus Abra-

rerfa. -

tibitur

-Deus Ifàac & Deus Jacob dicitur glori-

d t

ficaffe Filium. füuum indutum carne ; unde

CU

2 ffu nomen incarnato Deo proprium addi-

tur: non autem in ea divina ac fempiterna

pl

1

J

fubftantia, quam Filius ipfe habet cum Patre

.na) Is

communem. Quin nec trina nominis Divini

Ady

repetitio caret myfterio ; üt plures Rabbini

? Dni

apud Galatin. l. 2. c. r. fatentur.

49. Jufi. . Vérbum humanum tum in-

ii

Q

ternum tum externum non éít perfona , fed

u5 v

W

accider : duntaxat & entitate diftin&ctum à lo-

1

a d

quente : ergo idem fentiendum eft de Ver-

bo divino; prefertim quia hoc à Patribus

ediat

dr

paífim utrique illi comparatur. . Cozf. 7. Ver-

bum in Divinis eft prolatitium; tum quia vox

)

mili

uf n

Aóryos in emendata ab Erafmo aliisque editione

latina vertitur Sermo; üt Joan. r. /z principio

ao

n

ld

erat fermo &c.

Sermo autem eft oratio com-

pofita & prolata exteriüs : tum quia Patres

VU

&

14

Verbum divinum frequentiüs exponunt com-

parando cum externo verbo : tum quia Tertul-

pkmrL

lianus L. cont. Prax. c. . & feqq. &cLactan-

r !

tius L. 4. Inftit. c. g. aperté docent Filium efz

]

]u

(

fe Verbum prolatitium (eu exteriüs prolatum:

ergo.

Corf. 11. Yn fcriptura deypluribus Dei

y.1

verbis mentio fit, à Patribus autem, maximé

,

Iren. L. 2. cont. her. c. 48..A

L

*

de Fil,

j fii

j

L

- cont.-A-

rl

Dix(/init. n öz Mar. Vi&orinï

rium,

pCf

g

zif

142

D2 -0 Tafuo.

rium,ipfe Pater in divinis vocatur verbum:

& (

ergo verbum in divinis vel non eft perfona;

H

vel non eft diftinctum à Patre.

intcr

lu

x« ad /drg. & Prvob. N. Conf.. Verbum di-

vinumr & creatum conveniunt quidem in

hii

"T

mulris; nempe, quód omne verbum fit ima-

Thenti

go mentis & fimilitudo rei cognite, cirra

perpeffionem . oriatur à mente , & referatur,

lo i

M

feu habitudinem habeat ad dicentem ; atque

in his comparatio à Patribus inftituta verfa-

lidem

li

tur : fed in pluribus difcrepant,; atque difcre-

pare etiam à Patribus dicuntur. Eorum pri-

lor:

mum eft, quód fcientia; ex qua verbum ori-

hrih

Thong

tur, in divinis fit ipfa fübftantia & effentia

dicentis, in. creatis adventitia qualitas apud

m

Aug. l. 15. de Trin.c. 13. & Anfel. in Monol.

pitio

c.11; 2dum, Quod divinum per fe exiftat;

"I'ä

viram & rationem habeat ; creatum veró fit

-

pag,

accidens, nec naturales illas preerogativas, nifi

i.

objectivé tantüm & fecundüm intentionem,

u&

lm

iinimé autem formaliter contineat ;; apud

Athan. orat. 5. & Greg. Nyflen. orat. Cate-

Jin,

.

.

chetica, & plerosque alios

3tium, Quàd

Bnax

divinum fit aeternum & immurabile ; creatum

Qümï

fit temporarium & identidem oriatur ac pe-

itan

—

Iho,

reat, apud Aug.l rj. de Trin. c. 16. Anfel.

in Monol. c. 3o, Bern. Serm. de Verb. Habac.

bt

VU

4tcum ,

uód ifled unicum fit, noftra autem

multa, apud Athan. in or. 5. &l. de Decr.

tj

iNic. ac cont. Arianos.

jtum , Quód divi-

diy

num perpetuó, noftrum (íemel pignatur;

p

apud Athan.ibid. & Hug. Victorinum in fum.

g

(ententiarum.

A

|

j

XDE'DEO TRINO.W

143

"

- Ad Conf. 1. W. IN.74. Ad ejus Prob. ymam

Yeríu

&. Quamvis vox Aóyogz tam externum quàm

internum verbum fignificet, & Patres etiam

um ó

Latini per fermonem expofuerint; tamen fe-

lem i

cundüm Ammonium in Comment. ad L.. A-

ficim

rifl.. de Interpr. proprié magis cogitationem

$, cit

mentis feu verbum internum fignificat, & in

ferdt

hoc à M£« diftinguitur.

Preeterea. quamvis

j

Patres latini femonis di&tionem ufurpent;

1 W

iidem tamen, ac precipué Tertullianus cum

difc

Lactantio verbi vocabulum frequenter adhi-

bent: alii veró poft exortam & convictam

um p

m or

Arii herefin rariffimà Filium Dei vocant fer-

monem , aut apud Joannem legunt,

Unde

die

r 4

cum pofterioribus feculis fola Verbi ufur-

s Mod

patio in Ecclefia invaluerit, ab Erafmo te-

mere omnino ac inepté facta illa verfio ap-

Gö&

paret, ideóque nihil admodum probat. 744

w

:iViS; J

2dam *. Hereticos utroque vocabulo infiti-

Ya

tii & prolatitii Verbi fuiffe abufos, ut Baf.

[

D

om. 27. cont. Sabel. & Cyril. Alex. L. 1. in

)

40

Joan. conr. Eunom. teftatur ; ad. quos oppu-

enandos pro diverfitare hoftium diveríam

j Qm

Paritati

a

comparationem Patres urgebant.

itaque cum verbo prolatitio infiftebant maxi-

r*

j

j

|

; i

!]

mé, dum contra Sabellianos agerent, de qui-

bus Bafil.l. c.ficfcribir: Cimh Fevbum confi-

Ts

quea

tentur , cum eo, quod mente conceptum eft , illud

j

compavant s eg fapientiam vocantes, familem. efe

Cv

p

f

(

dicunt. illi babitui, qui in evuditorum amima con-

flatur.

z4e propterea . Perfonam: conflituunt

;ttif

u(m-

j n

unam Patvis 6 Filii g Spiritás [autii ; 5

0qti-

Á

ero Turwo.

a

l

il

dogquidem. unus etiam. bomo . dicitur , titutiquam

CUITT

divifus abeo, quod iuefl , verbo ac [apientia. Pree-

106

terea vero h&c comparatio aliis familiarior

ii

fuit ; tum quia verbum externum erat no-

Ts

tius quàm internum , àt Orig. tom. r. in Joan.

]els

advertit ; tum quia aptius erat ad exprimen-

J Lt

dam verbi divini proprietatem, quà Pater

( t0r

er verbum fic tanquam per zgfzerpretem &

fir:

vim emuntiatricem cognuofci ab eodem Orige-

wf

ne &S. Aug. l. de Fid. & Symb. c. 3. & aliis

)

dicebarur.

Ad 3tiam Y "T'ertullianum facil&

r

J

vindicari poffe, f1 ad ea, quee num. ro. dicta

'nunt; 1

funt, attendatur ; cüm de verbi generatione

] , A

Autori-

externa & vifibili intelligendus fit.

2 ag

tatem autem Lactantii, aliàs etiam minüs ac-

j Qw

inhy

curati, hic non admodum . curamus , fiqui-

1olis

dem aliquo ex pr&miffis modo emolliri ne-

| Y

$p

queat.

z

Ad

[o.

onf. II 9. IV. Conf. Verba, de qui-

29 Dri

p

DA

bus fcriptura meminit, plura nihil aliud funt;

quàm effectus ab omnipotentia divina produ-

ts (

na

h

It

&i ; atque hinc eorum locutio eft exter

"T

quiedam: fignificatio per creaturam edita,

&

Q

M

3 i

üt à nobis capi poffit, fub verborum figurà &

r

D

.

Verbum autem

divi- -

j

imagine proponitur

9. i

num, de quo agimus , unicum eft Filius Dei,

W

ejüsque locutio eft generatio, üt infrà ube-

Ts j

riüs declarabitur ; unde prior fequela nulla

$i

eít. Ad alteram diffolvendam obfervare dun-

Qd

taxat oporret multiplicem a& Aóys fignifica-

L

tionem ; de qua Hier. in ep. ad Paulin. inquit:

mUe

ANam $9

?«a'fyoa enin grecà multa figuificat.

VEl«

Dz Dzo TRINO.

V

145

t

vérbum efd, €9 vatio, €y fupputatio, €9 eaufg

i. D

emiuscujusque vei.— Itaque Acyoc ,

uatenus ra-

tio eft, Patri imó & tribus Períonis congruit;

Qllint

üt veró eft intellectionis terminus feu verbum

Tat n

mentis, in folam fecundam Perfonam cadit.

in o

De hac

u

:

poftrema & pr

opria acceptione À

prine

L. 6. de Trin. C. 2. ait:

2

uia boc folum de eis

u Dur

ci non potefl, ilud de i

* |

du

llo , quod fimul aimnbo nom

funt: ficut. Ferbum de F'erbo dici non potefl ; quia

10n

403 funt fimul ambo Ferbum, fed folus Filius.

, &1!0'

so. Juf.. IJ. Plurain Scripturis tribuun-

m f

tur S. Spiritui, quae rationem perfonz detra-

o. dià

hunt; nam 17725 Luc. 11. v. 20. dicitur digitus

onatio

Dei, A&. 2. v. 58. donum, & 2. ad Cor. 1. v.

Aun

22. pignus vel arrhabo : 240

oan. 7. V. 39. di-

nins?

citur

gpiritus S. nondum fui

4

e

; ad Tit. 3. v. 6.

in homines effundi, & 1. ad Theff. 5. v. 19.à

M HGL

yolin d

nobis extingui; 3770 memoratur ad Hebr. 6.

V. 4. participatio Spiritüs fancti, ad Rom. 8. v.

!l

1,d€

9

23. primitie ejusdem Spiritüs, & r. ad Cor.

12. V. 13. potatio in Spiritu: ergo. Corzf.7. Spi-

m

md Ul

" ,

f

ritus fanctus eft fpiritus Dei; ficut anima ef

fpiritus hominis, üt ex r. ad Cor. 2. v. 1 1. li-

eyitt

quet: fed anima vel quicunque fpiritus hormi-

E

l(l

nis non eít perfona diftincta ab homine: ergo

figyt

Conf. Il. Non minüs 1. Reg. 18. v. 10. & t9. v.

i

9. dicitur Spiritus Dei malus, ac alibi Spiritus

jl5

Dei appellatur bonus vel fanétus: fed Spiri-

j

tus ille malus, fiquidem Dei effe dicatur, non

;

j ii

eft aliud quàm vis & efficacia Dei hominem

tradens in reprobum fenfum vel alià ratione

i

aflligens: ergo & Spiritus Dei bonus five ían-

fU

&tus

j

j i

u

i'45

.Dzs Dzo Tnixo.

&us eft tantüra. virtus & efficacia hominem

Intet

fan&tificans &

lens bonis.

dum

M.

ny

^ s. ad Ztrg

"4n. Partim quiaque de do-

nis Spirirüs fari£ti proprié dicuntur, hicSpiri-

din

tui fan&to adaptantur; partim quia que donis

(tti

conveniunt, perfona non repugnant; üt pa-

d

.

"rebit ex refponfionibus ad fingula. Quoad

Q

ymum, Spiritus fanctus recte dicitur digitus

qui

Dei ; quia hic in Exod. 8. v. 19. fümmam JJei

Ts

oteftatem ac virtutem fienificat , qua ab ejus

J

j

L

iU

fuübftantia & natura non diftineuitur: unde fi

firer

iritus fanétus eft digitus Dei, & Deus eft.

Ín

Mi

A;mu

-.

D

0

mliin-datur nonaccidentale tantüm & perf(o-

at

& X

nale, ütin Filio Dei ex Joan. 3. v.16. & in Le-

vitis ex Numer. 9. v. 19. oftenditur: & Spiri-

W u

Tor

tus quidem fanctus aptiffimé donum perfona-

le- appellatür , eoquod fir Patris & Filii amor

pert

mutuus , hic aütem & donum & caufaà dono-

Titi;

rum. Preterquam quód legatur pigzus fpiri-

Q |

?ás, non veró pugnus fpivitum, datur & pignus

4

erfonale , quo

in obfidibus cernimus; X

fitin

i

arrhabo fecundüm Aug. Serim. 13. de verb. Ap.

Quter

aliquid ultra pignus exprimit, & ad ipfam

& i

rent, que promittitur, fpectat; ex quo capi-

tàm|

te, fi Spiritus fanctus fit arrhabo vitcze eeternae;

!

uz ftar in vifione Dei nobis promiffa, illum

eut]

efífe Deum oftenditur.

uoad 2dum , Greca

Hor

quidem Joannis lectio verbum fübftantivum

fïing

fine

redicato habet; fed à vulgata recté dici:

lng

JVon

À

"7 erat Spivitus datus , patet ex eo; quó

f di

praemittatur: Zoc autem dixit de Spiritu, quem

n

accepturi erant credentesg ad quam relationem

Wi

inter

]51—: DEö T 1NO.

147

)ri

I

inter accipere & dare etiam in Greeco attenden.

dum eft. Effufio Spiritüs (ancti fumitur meto-

e dei

Ü

iC

nymicépro muneribus ejus effufis, quemadmo-

dum hoc A&. 1o.v. 45. exprimitur his verbis:

I QUf

Gratia. Spivitás. [an&h: effufa eff.. Idem tropus

i.

elucet in textu ad 'Theffalonicenfes , ubi ma-.

Qu

ximé de Prophetize dono agitur; qui quidem

r ij

aptiffim? adhibetur, cum daror donorumSpi-

mam J

ritus S. in ignis forma defcenderit.

u

oad

21

3!ium, Participatio & primitize Spiritüs fancti

k

un

fi referantur ad effectum, nihil huc pertinent ;

Jeus !

fi referantur ad perfonam, nihil obfunt; cüm

( p(.'l'

ad Hebr. 3. v. 14. participes Chrifli effeli, & z.

il

ad Cor. 15. v. 23. primitie Chriflus legantur,

Z

&Y

nec ullus inde

ationem perfone inferat,

|pert

p

u

"ad Eucharifticum calicem

Potatio in fpirit

j

Ib

pertinet; neque magis deftruit

erfonam Spi-

b

ufa dC

ritüs fancti; quàm Chrifli per

nant. manau-

"

11l

!

catio illius carnis.

p

Ti

&

"d Conf. I X. D. M. Spiritus fan&tus eft

ümllfv*

fpiritus Dei , fiéut anima eft fpiritus hominis;

vtl

quatenus Spiritus fanctus non minüs pertinet

if

ad fübftantiam Dei, quàm anima ad fübftan-

tiam hominis, C. quatenus Spiritus fanctus:

u() u

T«

(

non habeat totam plenitudinem divinitatis, fi-

cut humanitatem totam non haber anima; N.

!

J i

! GT i

Hominis fubftantia in animam & corpus di-

ftinguitur tanquam in partes; Dei autem fub-

ii

d

ftantia eft impartibilis; quamvis Perfonz inter

fe diftinguantur. 744 Conf. IJ. . D. M. Non

) qi

M

| (

minüs & eodem modo fpiritus Dei dicitur.

efl

& fanctus, N. . Diverfo

r

l'ä.lus, quàm bonus

K2

Ino-

[

i

148

Dz Dzo TíNo.

:odo, C. Spiritus fanétus dicitur fpiritus

bus

Dei fübftantialiter & peridentitatem , üàt often-

ia

detür àrt. (equenti; non ira fpiritus malus , ut-

[

ote ciim Deus malus non detur , nec malum

li

Deo fit, nifi permittente : fed quia fpiritus

| n

ii

r

baa i

nequam & demon , qui ex Hebraeorum, Pa-

trum & omnium interpretum confenfione in

Ti

Qu

illisEibri Regum capitibus Saulem invafiffe in-

relligitur, mancipium Dei eft & juftitie divi-

àyter

Cf

li

ne minifter; ex quo preterea faïiitas minoris

emergit.

fitir

*

N

51.

Olferva. Equidem, quod Sociniani ma-

meíe)

ximé contra no

flras pro perfonalite Spiritüs

um

fan&ti probariones urgent , facre Littere re-

D

bus variis tribuunt perf

O

um operationes,

lr

fünt.

qu

& tamen perfonee non ft

1t; fed hoc faciunt

quor

five per Enallagen ;

üt dum 1.ad Cor. 13. v.4.

,

& feqq. charitati attribuuntur, qua homini

qui

charitate inftructo propri& conveniunt; five

W f

P

erProfopopesiam, üt dum lex ad Rom. 3. v

RU

I9.

& fanguis ad Hebr. 12. v$24. loqui perhi-

«S

"

berur.

Atque harum figurarum characteres

Ím

habentur vel ex fubje&to, fi nempe illud fit

O

res inanimata, velactio tantüm, vel intentio-

Qui

nalis tantüm aut moralis conceptus; vel ex

i

contextu, fiquidem in antecedentibusaut con-

Tior

fequentibus non unà fimul exprimitur, quo

VI

tamen ad actionem perfonalem requiritur;

M

ii

vel ex pronomine non a

d

roximum aut ex-

r

emorum vel fub-

r

reffum vocabulum , fed a

")

&

Eorum characterum

intelle&um perrinente.

ds

i

unus vel plures conveniunt Scripturz t

,5)

E

,DE Dro TnzrNo.

149

[

bus. quibus regnum Dei, mandatum, fides,

Q

ira &c. venire; auxilium, mifericOrdia, veri-

$, 0

tas, vel redemptio mitti aut procedere; lex,

malur

fanouis, natura vel unctio loqui aut docere;

piri

malitia, confcientia vellex arguere; virga &

2 D

baculus confolari dicuntur: nullus econtra re-

tone r

peritur in textibus de Spiritu fancto, utpote

fife v

cüm ex Joan. 4. v. 24. Spiritus fit Deus; idem

je r

autem Spiritus, qui loqui, docere, teftari di-

minyt

citur: etiam fcrutari, cognofcere & audire le-

gatur; ac praeterea Joan. 15. v. 26. pronomen

iani t

mafculinum neutro generi adjun

im perfo-

yiri

nam demonftrer.

Preterea qu

vis Vox

UAU

cvcoua piures patiatur fignificationes , &aequa-

Dd

liter energiam ac rem fubfiftentem fignificet;

"m

M [

quotiescunque tamen cum fuo articulo poni-

. 1)!

tur, rem certam & fingularem indigitat, eo-

, ht

quod articulus Grecorum ex horumgramma-

lm'w

tica fit nota fingularitatis. , Ex hoc termonis

(

ufu Didymus L. 1. de Sp. S. obfervat inScripru-

i

ris Spiritum fanétum üt plurimum. non dici

n

X

fimpliciter »vsjua, fed vó mvsuus cum articulo;

4 IJUl

contrarium autem fieri, ubi de fpiritu alio,

tf

f

"

J

quàm fancto eft (ermo. . Excipiuntur quidem

PAU

à communi hàc regulà juxta aliquos textus

ISZU[CC

nonnulli;, nempe Joan. 3.v. 5., x. ad Cor. 12.

y, U

v. 11. & Ep. Jud. v. 19.; fed in prioribus fup-

Al

i

plet contextus, & aperté inter autorem repe-

dit *

nerationis & charifmatum ac inter ipfam re-

«f

generationem & charifinata diftinguitur; in

g&EF j

oftremo autem non perfíona Spiritüs fancti,

intelli

gitur. Quódveró

T

fgd pium deüderium

K

TO

150

Dr Dro Tmn:wo.

TO æ'vszïp.az C

Larticulo interdum dona Spiritüs

Qtà

dii

fancti fignificet; üt ad Eph. 4. v. 23. ;1.ad Theff.

ls

ko

5. V. I9. & 1. Joan. 4. v. 1. fit, figura eft meto-

ln

nymic, quà pro effectibus perfona effectrix

[cll

s

ponitur.

ARTICULUS II

E

T

[tteri

"n quelibet in Divinis Pevfona fit verus Deus? ,

Vetün

a. Sicut fub Dei nomine intelligimus

nsd

BN

ditr

entis perfectiffimi naturam, [íic fub

|

adjuncto ver indicamus hujus nature realita-

freg

tem, proprieratem ac plenitudinem; ür hinc

tm |

à Diviniratis notione excludamus meram fipu-

Qulen

hu

ram , fimilitudinis duntaxat fpeciem , & im-

dOR

e

rfectionem qualemcunque ac diminutionem.

j

^

3

:

erfonarum autem divinarum appellatiionein-

Tie

"

n d

digitamus quidem Trinitatem, quin ramen a

norionales cujuslibet füppofiti rationes ubique

dirin

refpiciamus.

uare perfonam rmam non tan-

f

tum fub conceptü Paternitatis, fed fub ratione

Tk

UY

etiam perfone improducte & à íe omnino

exiftentis confideramus ; in aliis quoque nec

(hi

rationem Verbi przecise aut Filii, nec proprie-

Jum

f

tatem Spirati fpectamus: quamvis in proba-

N

"o

tionibus,. que de Verbo, Filio & Chrifto di-

cuntur, aut quz de Spiritu Sancto, Paraclito;

j

[5

Amore & Dono Dei habentur, fas fit referre

ad Divinitatem 2de aut 3tie perfonee afferen-

&l

dam; cum eadem perfona illa fit in concretis

ia

11

prioribus, & iíta fub

ofterioribus fignifice-

(

f

tur.. Neque tamen effe productum, quod

g!(l) |

utrique perfona pofteriori convenit ; exclu-

(j

dit

£

Dz Dzro TRINO.

15:

ps ^ dirà ferationem diviniratis;. Cum enim effe

Thi

divinum, utpore infinitum, fit communicabi-

Inet-

le omnibus, cum quibus oppofitionem non

fedri

habet; neque repugnet productum recipere

eandem naturam, que efít in producente ;

'

quas duas veritates, inferius probandas , hic

interim fupponere licet: facilé intellipitur, &

]u ,

verum Deum pofle effe productum ; quiave-

rus eft Deus, quicunque naturam divinam re-

Jigimu:

li f

aliter propri? ac plen? obtinet , five illam à fe,

redit-.

five ab alio communicatam habeat: itáémque

ür hs

talem produéctionem nihil imperfectionis in-

nf

cludere; quia natura divina, quee omnem perfe-

&w.

&ionem includit, imperfectionis admittit nihil.

yionaz

&X

Dico £. Prima in Divinis Perfona ve-

qnon?

rus eft Deus. — Prob. Prima in Divinis perfo-

parmitt

na dicitur & eft Pater vel refpeétu perfonz in

sud

divinis (ecundz, vel refpectu noftri, velre-

non?

Ífpectu non expreffo: fed quocunque ex his

modo profertur, in Scripturis facris declara-

u

tur verus Deus: ergo.

ort)

vob. Ym. p. min.,De-

Chrifto Joan. 5. v. 18. dicitur: Sed g patrem

qu

p

um dicebat Deum , equalem fe faciens Deo ; ipfe

j DTD"

Chriítus ibid. 20. v. 17. ait: 7Z/rendo ad patvem

meum €g. patrem vefivum ,. Deum aneum $9 Deun

hrité

ve[firum; Paulus 2. ad Cor. 11. v. 31. ícribit:

pmghæ

[ [ei

Deus eg. pater D. IN. 9. C. fBit , quód non mentior ;

h

T

-& Petrus 1. Ep. 1. v. 3. Zenedictus Deustg pater

Prob.2d.p. Paulus x. ad Cor.

j

D. N. J. C. €sc.

omie

9. v. 6.inquit : ZVolisttamen unus Deus Pater , ex

g

qu

quo omuia , €9 nos in illum; ad Gal. 1. v. 4. Se-

eu]L

eundum voluntatem. Dei €9. patris noffri , cui ef

z

4

glo-

T

A

*

153

DEW Dro TzixNo.

fenfu

gloria in fiecula feculorum. | Ytem in initio Epp.

M

ad Rom., ad Cor., ad Theff., alibique fzepius:

i

Gratia volis €g pax à Deo patve moffro, e9c.

Prob. 3f p. Chriftus Joan. 4. v. 22. & 23. ait: /"tri

L

ib

-mff

adoratores adorabunt. Patvem in [bivitu €$ verita-

If 1

Hl

te: mam Q9 Patev tales quavit, qui adorant eum.

iritus eff Deus, $9 eos, qui adoramt eum , i

li CE

li

[

iritu €9' veritate oportet. adovaves ibid.6.v. 27.

Hunc euim Pater fignavit Deus;. & Joan. 17. v. 3.

P.ïïf!i!

n

Patrem alloquens : u£ coguo[cant te folum Deum

verum. Confer, qua ad Ephef. 6. v. 25. , 2.

Ány

fisc

Pet. 1. v. 17. & alibi leguntur.

Corf. Pater in

Divinis ex pr. Ar. eft vera perfona ; & ex pr.

13

»

(teo

num. fupponitur effe à (e & improductus: er-

Qtba

o ratione 1mi debet fübfiftrere in natura intel-

lectuali, ratione 2di in natura improduda.

frij

Atqui natura intellectualis improducta non

DI

alia eft,' quàm divina: ergo Pater fubfiftit in

f

naturadivina: ergo Pater eft verusDeus. Un-

Umlf,

'de nemo Hereticorum, nec ullus etiam Infi-

r

Y

deltum , qui aliàs verum Deum agnoverunt;

Patris perfonam fiveillam, que improducta

Qu

eft, in numero creaturarum pofuit.

"

II. Secunda in Divinis Perfona

—

Pa

54-

JDico

eft verusDeus. Pro/. Secunda in Divinis per-

W

l

fona triplici praefegtim charactere ac nomine,

fcilicet Verbi, Filii; & Chrifti feu Meffiz de-

r

Qu

fignatur: fed füb quolibet horum charactere

inScripturis proponitur tanquam verus Deus:

W

ergo. Prob. vm. p. min. "Joan. 1. v. 1 legitur:

D

9 principio evat. Ferbwum, ey. Ferbum evat. apud

nj

Deum, €9 Deus erat. Fevbum ; ubi per rmum

J

en-

E

.*

Dzsz Dzo Tana:xo.

153

io D.

fenfum eeternitas , per 2dum perfonalis à Patre

fepi

diftin&io, per 3rium effentia & divinitas Verbi

; Q

declaratur. 1.]oan. 1. v. 1. & 2. fcribitur: Qto

jt: J

fuit ab initio,

quod audivimus , quod vidimus ocu-

P utriti.

lis zoffris . quod. pev[peximus, eg mamus mo[flre

A

coutvetlaverunt de Ferbo vite: 99 vita manfefla-

um, i

ta efl: €g vidimus eg teflamur eg anmuntiamus vo-

......

bis vitam eternam, que evat apud Patrem 9 ap-

avuit nobis; ubi per «o quod. fuit ab ititio, per

AT

n u

«i que erat apud Patrem , & per vitam tum

Tmata rur-

fimpliciter tum eergam , tria illa dog

Dat

füs acecdem ordine demonftrantur. Apoc. 19.

(

X pI

V. 13. dicitur: £ vocatur nomen eyus Ferbum Dei :

u

de eo aurem fic appellato I

egitur ibid.v.11. 7o-

h

babens nomen

r

cabatuv fidelis $ verax; v.12. In capite

proti

fcriptum, quod nemo novit; mifi ipfe, & v. 16. Ez babet

Ü

(

in ve[limento e9 in femore fuo [criptum: Rex vegum

jbl

cz Dominus dominantium : ex. queis nominibus

as U

imum eft virtutis, 2dum effentiez ineffabilis,

un D

3tium poteftatis ac dominii ; quee fi priori, quod

at

erfons eft, conjungantur, Verbum effe ve-

j

rum Deum oftendunt. ' Proj. d. p. Joan. 1. v.

;pro

19. habetur: Uwigemitus Pilus, qui eft im [mm

^f

d

Patvis, ipfeenarvavit.. . De eodem autem dici-

; M

r

tur ibid. v. 14. quod fit plezus gratie &9 verita-

Zis, v. 1 5. quod prior erat Joanne, v. 16. quód

n

d

deï?

lenitudine eyus s0s omnes. accepimus, v. 17.

uód gratia Qg^ veritas per eum fatta efl , v. 18.

jfie

fs

7)2

quód ipfe Deum , quem memo vidit unquam, e-

zarravit; que collecta divinitatem illius ma-

epitl)

y

nifeftant.

Ad Hebr. z. v. 2. & 3. fcribitur:

Deus locuzus eft nobis i Filio , quem couflituit ba-

ymin

M

5

veden

ob

154 *

Dr Drgo TniNo.

vedem univev[orum, per quem fecit &2 [zeculas quf | fipis

imm

cum [it [plendor glovie €3 figura fubflantue: ejus,

Ofti

portans oumia verbo virtutis [ue, purgationem fa-

ciens peccatorum , [edet. ad dextevam majeflatis in

excelfitss & v. g. dd Filium autem dicit: Zbro-

(V1

sus tuus Deus in feculum [zeculi.. 1. Joan. $. v. 20.

K

AL

Scimus, quouiam Filius Dei veuit , g. dedit uobis

Jeufumn,. ut coguo[camus verum Deum, $7 fimus in

& E

i

AT

vero Filio ejus..—.Hic eft verus Deus €g. vita eter-

21; quem textum . Áthan. in Or. de Incarn.

Ev

feriptam demouLratioem nuncupavit. — ProL. 3f.

!

?. De Meffia quidem ex Pfal. 109., Jobi 19. v.

f

J (i

27., Jerem. 23. v. 6., Ofe. 1. v. 7. & aliis plu-

[uu

[

ribus, quibus in 'Tract. de Incarn. divinitas

1 )

Meffize oftenditur: de Chrifto autem teftantur

TRV

] t

ij

"Thomas Joan. 20. v. 28. dicens: Dominus me-

us eg. Deus meus; & Paulus tum A&. 20. v. 28.

Om

Ephefios allocutus: /7 quo vos Spiritus fan&tus

; (

pofuit Epifcopos vegeve Ecclofuum Dei , quam acqui-

Vi

fivit fa

nguiue fios tum fcribens ad Rom. 9. v.5.

T

j

Ex quibus. Chriftus focuudum caruem, quieft [uper

omiia Deus benedi&fus in frecula ; & ad Philip. 2. v.

|- d

s. Qui cüm in forma Dei e[fet, mon vapinam avbitra-

XIL'!

£us eft , efft fe equalem Deo; nec nonad Tir. 2.

Qp

a

v. 13.. Expe&lantes beatam fpem €7. adventum glo-

i

via-uugni Del, e9 Salvatoris uoftvi 9 Efu Chrifli.

I

Cozf. Cui conveniunt attributa, opera,

[///

& cultüs officia foli Deo propria ac debita, ve-

ij

rus eft & per effentiam Deus : fed talem nobis

declarat. Scriptura facra fecundam in Divinis

ln

perfonam : ergo. Jrob. m. p. miz.. Inter at-

4

tributa foli Deo propria precipua funt zeter-

U]J

nitas

t

*

pr 'Do Ta1X0.

r55

lu

riras Genef. 21. v. 33. & 1. ad Tim. 6. v. 16. ;

lts

immenfitas P(àl. 158. v. 7.

& Jerem. 23. v. 24-;

D

. Io. & ad. Hebr. 4.

omnifcientia Jerem. 17. v

fatiy i

v.13., omnipotentia Efth.13.v.12. & 1. ad Tim.

- T

6. V. I5., & immutabilitas Num. 23. V. 1 Q

?'.V.

ZQ.

Jac. 1. v. 17. Sed hec omnmia fecundee in Di-

l

,

Í

t

vinis perfone conveniunt; üt quidem patet

^

jmyi

de ZEternitate ex Mich. 5. v. 2. E

X eumn

ib egre-

i t

dietur , qui fit dominator in ffrael , eg egre[fus-ejus

Inom

ab initio $7 à dichbus ceternitatis, & Apoc. 1.v.8.

!)

1»

Ego fium. alpha &j ouega s primcipiuim & fs , qui

9

eff, qui erat, €g. qui venturus ef : de Immenfi-

isp

l

tate ex Toan. 3. v. 13. /Verno afcendit in celhim; if

WA

ui defcendit de celoy. Fiius bominis , qui eff in ca-

r

o , é&Matth. 28. v.20. Ecce ego voliscum fuin om-

j V

gibus diebus ufque. ad confummationem [eculi: de

04

Omnif(cientia ex Joan. 21. v. 12. JDomine tu uo-

Jf J

fli omnia , tu [cis, quia amo te, & ad Coloff. 2.

m

v. 3. /n quo funt omnes tbefauri. fapientie &5 [cien-

tie Dei: de Omnipotentia ex Apoc. 15. v. 3.

!t

f,'( l

Cautantes canticum Agnz'.dicmtes: magia g mi-

valilia opera tua Domine . Deus omnipotens ,. &

l:

'("þz

Martth. 29. v. 18. Data eff snibi. ommis poteflas im.

cado

iuterra: de Immutabilitare ex Ep. ad

|fit/

m v

A

Hebr. 1. v. 10. & feqq. Opera inaguum tuavum

r

j

funt coli: ipfi pevibunt ; tu autem. permaues : eg

omues üt veftimentum vetera[cent ; tu autem idem

OPCTJJ

fi,

ipfawes, €g ammi tui mom deficiemt , & ibid, 13. v.

qolis

8. 9 Efus Chriftus bevi, bodie, €$ ipfe n [eecula:

tandem de reli

uis omnibus ex E

. ad Coloff.

jVin

I!

2. v.9. /n ip[o inbabitat omnis plenitudo divinitatis

?

er df

g

corporaliter.: Ergo.

Prob. 2d. p. Inter opera

natue

n

"

,

156

ISE Dro Tzixo.

u

nature, que foli Deo tribuuntur , primaria

funt creatio mundi Tfà. 44. v. 24., creaturarum

Ü

confervatio Act. 17. v. 28., effectio miraculo-

a

Ti a

rum Pfàl. 135. v. 4.; & inter opera gratize fünt

[/7

remiffio peccatorum Mar. 2. v.7., redemptio

RA

& juftificatio Pfal. 129. v. 7. & Ifà. 45. v. 25.;

Y n

predeflinatio & plorificatio Matth. 20. v. 23.

[

&Pfàl. 83. v. 12.' Sed rurfüé hec omnia fe-

Ü

a]

cundz in Divinis perfonz conveniunt; utqui-

dem conftat

I

e Creatione ex [oan. 1. v.3.

Ü

Omnia per ipfum fa&a fuut, eg fine

zpfo fa£tum.

/i/x

tsf

eft nibil, & ad Coloff. 1. v. 16.

uonam in ipfo

condita funt unive

vja 1 celis g in ferva, vifililia

li

iiv

lt

&t

&2 znvifibilia ,

ommia per ipfum €9 im ipfo

eveata [unt:. 2. de Confervatione ex Ep. ad Co-

fsl

K

tion

loff. 1. v.17.. Zpfe of ante omues ,

| €g omnia in ip-

Jo conflaut ,| & ad Hebr. z. v. 3. Portans omnia

P

EXhu

verbo virtutis [ue: 3. de Effe&tione miraculo-

rum ex plurimis factis in Evangelio notatis,

lqu

d

maxime ex propria refürrectione & miraculis

invocato ejus nomine patratis , de quibus [o-

VN

an. 2. V. I9.. Sulvite templum boc , €$^ in tvibus

dicbus excitabo illud. . .. ille autem dicebat de tem-

«(

.Fi i

plo covporis fui; & A&. 3. v. 6. Iu nomi

Eji

Chrifli furge €g ambula: /4. de Remiffione

ec-

hp

j

catorum ex Matth. 9. v. 2. Conflde fili / vemittun-

zur tibi peccata , & v. 6.. Ut autem fciatis , quia

Jilius bominis babet poreftatern in. terra dimitiendi

l,

peccata €5c.. . de Redemptione & Juftificatio-

Dh

ne ex r. ad T'im. 2. v. s. Unus nediator Dei $2

BRT

(l

Fominun bomo. Chriftus 3 Efus, qui dedit vedem-

D

ha

j —J'Pm"f'"z Jemetipfum jwro ommibus; &ad Rom. s.v.

E

Dz Dzo 'I".RING.-

157

f

9. Chriflus pro uobis mortuus efl : multà igitur ma-

1ramun

gis uuuc ju[uficati im [anguine ipfius, falvi erimus

racult

ab ira per apfim: : 6.de Prasdeflinatione & Glo-

te fün

rificatione ex

hef. 1. v.5. Qui prede-

u

"d

Rniptt

flinavit vos per

3

rifun; &2.ad Theff.

1. v. 10. Cumn venevit glorifacavi in Sanélis fuis , &

Vja

044j

X

v. 12. Ut clavifig

r qomenu D. IN. 9. C.22 volis;

ia f

€9 vos 22 illo: d

jue de operibus univerfim

T

ex Joan. 5. v. 17. Pater meus ufque iodo opevatur

€7 ego operor , & v. 19.

uecunque ille fecerit, bec

LLAA

€ fülius fimiliter facit. Exgo.

Prob. 31. p. Cul-

) nläþi

tus foli Deo debitus exhibetur per officia vel

T

jl

interna fidei, fpei & charitatis, que hinc

af

etiam actus Theologici audiunt; vel externa,

n i

X

Ícilicet geauflexionis ex Ifà. 45. v. 24., adora-

tionis ex Deuter. 6. v. 13., & invocationis ex

"T

Pfal. 49. v. 15... Sed eadem officia debentur &

i l/mjli

t

exhibentur fecunde in Divinis perfonz ; üt

fUR

liquet 1. de Fide ex [oan. 14. v. 1. Creditis in

qiraci

Deum; e9 in me credite: 2. de Spe ex 1.ad Tim.

I. V. I.. Secundum imperium Dei Saloatoris zofivi

u)

7

&: 3. de Charitate ex 1.

jn nf

£2 7 Efu Chrifli [pei noft

n

ad Cor. 16. v. 22. $ 4

illy

"on amat D. N. 9. C.,

j [

E

]

]

fit anatbema : 4. de Genuflexione ex Ep.ad Phi-

lip. 2. v. 9. .Ut in nomine 7 Efu omne genu fleta-

J pii'

"u

zur £gc.:. 5. de Adoratione ex Ep. ad Hebr. 1.

i

v. 6. Cum iterum introducit. primogemitum n or-

'U;]

[

'1

bem tevre, dicit: Et adorent eum ommey augelz

a

Dei: 6. de Invocatione ex A&t. 4. v. 12.. Voigy.

v'äcafl'(]'.

efl aliud nomez fub ealoy i2 quo nos oporteaz Jalvo.

pit

fitri: demum de aliis queiscunque officiis ex

ii

Joan. $. v. 22.. Pater omne judicium dedit. Filio,

"o

n

!

158

Dz Dzo Tnziwo.

ftet:

ut ommes bouor.

if

Jcent Pinn, ficut äonowïilïcant

Z

mw::

4Parrem. Er.qo-; '

:

$5

ico Zl 'Tertitt in Divinis perfona

eft verus Deus.

i

Ifi

Prob. 4Cui tribuuntur no-

men, natura & attributa veri Dei, ille eft ve-

l

if , Z

rus Deus: fed tertiz& in Divinis perfone ea

tibuuntur in Scripturis :

"O.

rob. ym. p.

|

U

1

fie

ii

3in. Dei nomina funt Dof

us 2. ad Cor. 3.

qu

V. 16. ; Spiritus [oan. 4. v. 24. Paraclitus Jo-

an. 14. V; 16., & Charitas 1. Joan. 4. v.8.

ac

[

veró nomina tribuuntur tertiz perfonee ; ut de

prioribus patet ex infinitis Scripture locis,

[

"

queis Spiritus Dei ,. Spiritus Dommi , Spivizus

Jauttus appellatur : de pofterioribus autem ex

!

]oan.15. v. 26.. Cum autem venevit. Pavaclitus

[

lt

quem ego 1hittam à. Patre, & ibid. 16. v. 7. $

zonm abiro, Pavaclitus som venict ad vos; . ]tem

d

Tif

juxra fenfum S. Auguftini L. 15. de Trin. C.

£7. ex T.

oan. 4. v. 7. Chavitas ex. Deo eff.. Ex-

fj

À

go. jP"ro

.2d.p. De quoScriptura afferit & ex-

t

|

plicat id , quod de Deo vero dixerat , ille na-

laneé

turam divinam habet;

cüm przedicata

üd

fta

riin duobus, n

l

1

fal-

v'vm

eadem nequeant veri

tem natura identificatis: fed Scriptura afferit

:

& explicat de tertia.perfona id ; quod de Deo

vero dixerat ; dum l(à. 6. v. g. & 9. dictum erat:

Vi

"Audivi vocem Doinimi dicentis .. 93 dixit ; vade

Pi

€9 dices populo buic:/ audite audientes , &g molite

puif

L

ugtelligeve; dein A&t. 29. v. 25. dicirur: Zene

NU

:

Spirit

n

us fanctus locutus eff per. Ifaiam ad . patres

Tt0fivos dicens:: F'ade ad populum iffumy &9 dic ad

l:

€0$: /Zuve audietis eg nom intelligetis €gc..— Sirni-

u

liter

D& Dso TniNo.

159

Yj

liter dum Pfàl. 77. v*41. fcriptum fuerat: Zen-

zaverunt Deum;&g fauctum frael exacevbaveruntg

verfon

apud Ifaiam 63. v. 10. legitur : 4pfi autem ad

] m

zracutidiam provocaverunt, eg. afflixerunt Spimritum

eve

Jau&ti ejus: Ttem. ubi A€t. 5. v. 3. Petrus dixe-

ii

rat: z4mamia ! cur tentavit [atapas cov tuum, qnen-

.TIl P

tri Spivirui [autloy mox v. 4. fubdit: Noz «es

(

mentitus. bominibus, fed Deo: . Nec aliter poft-

us

quam Paulus. 1. ad Cor. 12. v. 6. fcripferat :

Divifiones operationum [unt, idem verà Deusgqui

üt

Hag:

)

operatur onmiia in ommnibus; deinceps v. 11. füb«

- ]oc

jungit: ZAec autemn ommia operatur. ugus idemque

ï;m'/'fza

Spmitus, dividens [ingulis, prout vult. Evgo.

w

Prob. 31. p. 'Tertiee perfonce tribuitur Immen-

W!:ürïl

fitas Sap. 1. v. 7. Spiritus Domini veplevit orbem

VM

terrarin; Omnifcientia 1. ad Cor. 2. v. ro.

)

I

Spiritus ommia. [crutatur , etiam. profunda Dei ;

Trin

Omnipotenria Pfal. 32. v. 6. Zerbo Domini celz

$i

firmati [unt, 69 [piritu. oris ejus omuis vivtus eo-

1 6

vumntjc. Exgo.

I

Conf. .

ui cum Patre & Filio eq

æ&lis e&

1

t p

in characteribus, operati

onibus & honoribus

sac

D

divinitatis, illis eft zequalist

verus Deus; fed

; dl

"

Spiritus fan&tus feu tertia perfona fic eft &equa-

d

is: erpo.

Prob. ym. p. miz.. Characteres di.

vinitatis, facientes zequalitatem cum Patre &

m

:

M

Filio, funt exprefía invocatio in formula Ba-

? It

//

ptifmi, collatio gratize fanétificantis, inhabita-

7)

tio in crearuris intelledtualibus tanquam in

h

templo , & conftitutio ac miffio miniftrorum

ij

i

Dei: 1mum quidem ; quia in formula fidei

Sn

profe(Tionis ; qua tantüm in Deum tendit, non

Jid

: glte-

*

160

Ds D;zö TRINO.

alterius quàm ipfius Deinomen invocari po»

tsf

teft: 2dum ; quia creatura creaturam fand-

fl

ficare nequit: 3tium ; quia foli Deo templum

7)

debetur , isque folus in creaturas illabi poteft:

jb

4tum ; quia creatura miniftrros Dei conftirue-

Jn

re aut mittere nequit.. Sed characteres ifti de-

1

jl

tepuntur à Scripturain Spiritu fancto ; 1mus

:

4 (01

Matth. 28. v. 19. Baptizantes in nomine Patris 69

ejys l

Filüi €g Spiritus Santli ; 2dus ad Rom. 5. v. 5.

NUf

Chayitas Dei diffufa eff im cordibus noftris per Spi-

Ture

vitiin [auctum, qui. datus eff nobis; 3tius z. ad

lr

Cor. 6..v. 19. n uefcititis, quoniam membra

tj

veftra templum funt. Spivitus fancli, qui in. volis

lm

&i ? 4tus A&. 13. v. 4. Ez ipfi quidem miffi à Spi-

vitu [antlo &c., item A&. 20. v. 28. n quo vos

i d

i

Spiritus fan&us pofuit. Epifcopos vegere. Ecclefiam

TONPTUS

&un,

Dei.. Ergo.

rob. 2d. p. Ex operibus nature

ltir

tribuitur Spiritui Sanécto Creatio Pfàal. 1o3. v.

[

l

P

Wi

30. Emittes Spiritum tuum , 9. creabuntur; 9

[

venovalis faciem terre ; Confervatio Job. 26. v.

13. Spivitus ejus orzavit celos; & Pfàl. 32. v. 6.

)

Ug

Er Spiritu oris ejus omuis virtus eorum; | Effe-

&io miraculorumgu. ad Cor. 12. v. 1x1. Z

nEqu»

j

m

1

autem ompnia ( donà miraculorum) operatur umus

UM

atque idem Spivitus: Ex operibus gratize Remif-

lal

fio peccatorum Joan. 20. v. 22. "Acipite Spiri-

in,

zum [auctumz: quorvum vemiferitis peccata , vemit-

1l

zustur ei$; Sanétificatio & Juftificatio r. ad

if

ad. Cor. 6. v. 11.. Sed abluti eflis , fed Jan&lificati

D7

effis, fed juflificati effis in uomime D. IV. 9. C., &

E

m

in [piritu Dei uoffr; Predeftinatio & Glorifi-

df

catio ad Rom.v 8. V. I6. & 17.

e emim Spiri-

2$

m

E

9-

n

Dz Dro TRIN.ö.

l

tus teffimonium veddit [j

f

[pivitui noffro qu

od umus' )

.

filü De ; fi autem fülii,

' hawedes:: beevedes qui-

mplug

dem Dei , coberedes autem Chrifli.| v. 11. autem

t

n(tine

remittitur : Quod// Spiritus ejus,. qui fu[citavit

JEfum à mortuis, babitat in vobiss qui fufaitavit

j

£

"

Efim Chriftlum à mortuis, vivificabit £ 1mortae

m

L

H

2 corpora

veflra pvojyter inbabitantem Spivitum

Pt

Y

;

j

ejusin volis: erpo. — Prob. 31. p. Honorem di-

jj

vinum Spiritui fancto deberi, colligitur ex na-

r

—

IF J

ture fupra omnem captum excellentia Joan.

u1

X4. V. 17. Quem mundus 2on poteft accipere , quia

A

j 0i

d]0n videt eum ; sec [cit eums ex peccati contra

illum fumma malitia Matth. 12. v. 32. Quicuz-

æ (iSPl*

que dixerit verbum contva filium bominis , vemit-

j qm:;-'

teuv ej: qui autein dixerit contva Spiritum [an-

Iuj

Gum , non vemittetur ei; ex gloria demum finis

js

ultimi & beatitudinis 1. Pet. r. v. 12. Spiritu

T

Janéto miffo de celo

) in gq'uem defideraut angeli pro-

TM

Jpicere : -ergo.

).i

$6. Objc. L. Solus & unus Pater eft De-

j

us: ergo Filius & Spiritus fanctus dici Deus

l

nequeunt.

Anf. con

ft

ex Joan. 17. v. 3. Zlec

II

eff vita eterma , ut cognofcant te olum verum IDe-

j

[

jl

L

;

u

um; eg quem anififlà J Efum Chriflum; Item ex

z. ad Cor. g. v. 6.. /IVolas. autem unus Deus Pa-

p/;zSpW

£t , ex quo oremia, €g nos n illum: eg unus Do-

j; r

aninus 3 Efus Chéiftus ,

pev quem omnia ,eg t10$ pev

j

ipfum; & ad Ephef. 4

. V. $. Unus Deus $ Patey

u

ommum , qui eff fupev omnues, €? per ommnia, 9

TT

in ommibus mobis. Patet Conf., quia ex vi ex-

e

clufiva particularum folus & wuzus excluduntur

n funt

7 5,""

!

.omnes à participationclprædicati, qui no

f

Pater.

162.

DE'DEO 'TarNO.

'eur

M

Pater. Cozf. L. Ubi in Scriptura mentio fit

plurium perfonarum, folus Pater vocatur De-

HC(VCSZ

[

us; Ut patet eX 1. ad Cor, 12. v. 4. & feqq.

Divifiones gratiavum [upt ; idem autem Spivitus :

Cz

dide

£? divifiones miniffrationum funt ; idem veró De-

u5; & ex 1. ad Tim. 2. v. s. Unus Deus: unus

füm,

(ini

mediator Dei $g. bominum , Lomo Chviftus 9 Efus:

]dem quoque fit in fymbolis; nam inillo Apo-

VX

A

ftolorum dicitur

Credo in Deum Patvem . ..

qu

tj in 3 Ef Chriflum filium ejus. unicum Domi-

p

]u

mun soffvum .. . Credo in Sbiritum. fan&tum.

—

frum

In Patrum fymbolo. autem fic habetur: — Credo

in unum Deuin Patvem omumpotentem &

. 9 n

Df

im ]

uium Dormimuin 3 Efum Chbflum .. 987 in Spi-

A g

vitum fJanttum Dominum 69 vivificantem. . Exgo

&ille folus Deus effe videtur.

Conf. II. Soli

lp

D

Patri fic tribuuntur quedam divinitatis attri-

t

buta, ut ab iis relique perfonz excludi vide-

antur. Nam Mar. 1o. v. 18. Chriftus ait: Quid

t

jut,

me dicis bonum ? memo bonus , vifi unus, Deus; .

NH

ad Tim.6. v. 16. Qui folus baber immortalitatem;

(ui

i

& ad Rom. 16. v. 27, Soli [apienti Deo per JE-

fuan. Chriffum , cui bonor $ gloria &c.. Érgo.

Y

N

x ad Zdrg. N. vel D. 72. Solus & unus Pa-

ter eft Deus , & folus & unus appellante Pa-

Ym

trem, N. appellante Deum, /ujZ. ita ut ex-

ls

cludantur Dii plures & falfi, C. ita ut exclu-

C

dun

dantur plures perfong , N. 72 unus in pofte-

rioribus textibus connecti cum Deo, patet ex

o

nf

ipfa lectione; 72 folus autem in priori fimiliter

pertinere ad unum Deum, non veró ad Pa-

&j

ij

& folum

trem , liquet ex Grzco; ub; inter 7e

Deum

J

D

Dz. D F;OLTR;INCX).

165

eno

Deum verum interponitur articulus, es vóv

atur]e

Mévov aA S1vov $50v ;; unde

propofitio fic enun-

tianda eft: Pater eft ille folus & unus Deus.

&f

Vi

li

Ceterum illos textus fpectare duntaxat ad ex-

cludendam . multitudinem & falfitatem. Deo-

r ]

155 M

rum, non veró perfonarum pluraliratem ac

-«

v

ü

divinitatem, intellieitur ex eorum fenfu ac con-

textu.. Erenim Joan. r17. defcribitur fides pra-

lb

ff ,

€&ica, feu comparandee vitze eeternae. modus,

m Dé

qui eft, ejuratà Deorum multitudine, unum

Deum confiteri, & Chrifti doctrinam ac reli-

//ll;g:c

ionem fectari , üt ex

b

licat S. Ign. in Ep. ad

M

H

ens:

gl

agnef. de Chrifto fcr

ui ad muititudi-

j

nem Deorum affüetis unum eg. folum verum De-

ju

;

j EA

um anmuntiat Patvem fuumn ; & repetit Paulusin

Ep. 1.ad Theff. 1. v. 9.

uomodo comverfi eflis ad

j

m

Deum à fimulacris, fervire Deo vivo $ vero, $9

expetlare filium eyus de celis &c.. In Epiftola au-

hd i

Tin.

tem ad Cor. immediaté preemittitur: /Vam etfi

Jfunt ,. qui dicuntur Dii , fiue in calo five i terva ;

J

tilii

Cfiquidem funt .Dii multi eg Domini multi ) uolis

zamen us Deus &c.. Demumin textu ad Ephet:

»yr)

.

his verbis (jfauper ommses) inanes. Genti

ums

Ergvl

Ui

Simonis magr& Valentini, Deos perftringi, ad-

vertunt Hier. & Theophylactus. Pratereàet-

]o:

fi permitteretur, particulas folus & unus affi-

i*

cere ipfum Patrem ; iisdem tamen perfonae

j

dunraxat aliene & extranez, falforum nempe

j

Deorum, non autem, interne Deo & Patri

T

m

confubflantiales excluduntur; tum quia vis

exclufiva harum particularum non eft femper

);1(11:x

i

univerfalis ac omnimoda, üt ex 1. Machab. 10.

2

v.

jj

164

Dzs Drzo TniNo.

]

v. 70., exLuc. 9. V. 36., ex

oan. I6. V. 32. &

| ti0ne

:

fom

alis liquet: tum quia aliàs folus JEfus, non

veró Deus, effer Dominus; cüm & hec vox

j

ifti foli tribuatur in textu 2do.

i

l,

Ad Couf. 1. 9. D. .4. Solus Pater vocatur

tun F

fervan

Deüs fecundüm fübftantiam & veritatem divi-

nitatis,, N. fecundum proprietatem & fingu-

G

laritarem principii, T. wec foliPatri; fed &

m |

ecterisPerfonis, pradicatum & rationem Dei

TU

áfferi i Scripturis , fatis fuprà oftendimus:

D

néc Patrem folum laudatis in textibus nomi-

g

nari Deum, penitus evinci poteft. Potiüs

Á

enim contextus declarat, 15num locum agere

fitn;

e 3tia perfona,

cui ob munus triplex gratiz,

lefy

miniftrationis, & operationis ; triplex illaappel-

fhort

latio Spirirüs,Domini, acDei tribuitur; 2dum

fetit

autem loqui de Deo adzquaté fumpto; feuin

fipie

tribus perfonis fübfiften

te, ficut de mediatore

Utrun

tanquam Deo-homine; & fic Chrifto adzequa-

TUj

f& fümpro, loquitur. Tameríi veró nomine

Wi

Dei compellatum hic folum Patrem demus; id

ï.l-qm

tamen factum fuir juxtafAthan. L. de Dec. Nic.

fén

Sp.Sy ut predi-

Syn. & Nazian. Carm. 3. de

cà divinita-

&

catio Ecclefize de monarchia &

iB

tis ac omnis entitatis origine, fonte, ac princi-

»

ur.

&t

io, qui eft Pater, diligentius inculcaret

um

C

&

Cui acceffit prudens quzdam oeconomia ,

dler

à S. Paulo in r. ad Cor. 2. v. 3. commendata, &

Q

à Patribus antiquioribus ufurpata, quà cave-

5

batur , ne translatis à multiplici divinitatis er-

Is

rore Neophytis arcanum Trinitatis myfterium

n

ftarim apertius offerretur.

Ob utramque ra-

tionem

.

N

Dr Dro Tza1:No0.

16$

E.

tionem geminum fymbolum eà, quà legitur,

5 m

& vor

formulà adornari oportuit; quoniam id fcri-

tum tradebatur, etiam ab abfentibus legen-

um.

YOCatur

In eodem quia predicatum Domini

tum Filio tum

iritui fan&to tribuitur, ob-

m diyi-

fervandum eft e

fä)

tu

m Ambrofii in Cap. 1. Ep.

n

l n

ad Galatas: JVec szovem Filium fignificat , ciun

eum Domimtn noftrum vocat ; uec. Patrem majo-

nem]:

vem, quia eum Deum uoflrum appellat: quia. mon

ndini

erit cerus Deus Pater , nifi eg Dominus fit ; ne-

; not-

e

potis

que verus Dominus Filius, mifi ? Deus fit.

"d Conf.

J. &. 1. IV.4. Hàc enim propo-

] ott

É

du

læ)

fitioné hujus

odi attributa videntur reliquis

M

iPerfonis auferri, utadeo nec bonz , nec im-

g

"mortale:, nec fapientes fint; quod ramen Ha-

; X

reticorum nemo dixerat, utpote qui Filium

;f

Mu

fapientiam Patris, & Spi

rirüm effe fanctum,

yediatt

utrumque immortalem aé Deun etiam , fed

*

ade

minüs proprié, confitebantur. Siveró pro-

morm

pofitio fic accipiatur , ut hzc attributa fingula-

(Tuus,

ri.quadam ratione ad Patrem pertineant (qua-

N

(

tenus nempe Pater bonitatem , immortalita-

[

n

term, & fapientiam habeat à fe ipfo, Filius verà

(iyi

y

àPatre, & Spiritus fanctus à Patre Filioque

ri

I

communicatam teneant) verum quidem fen-

l!lf

fritd

fum , fed à communi verborum intelligentia

ymii "

alienum, habet.

Hinc x. 2. D. Soli Patri fe-

(it

jl

cundum naturam tribuuntur praedicata divina

[

1

fic, ut videantur à reliquis excludi, NN. foli

jts d

Patri fecundum perfone proprietatem tribu-

(2 iil

ntur, fübd. ita ut videantur excludi à reliquis

]ue ft

d

onis fimpliciter, N. fingulari tantum ha-

1

n/

'ben

g

166

Dz Dzo Tzixo.

tribu

bendi modo, nuper explicato, C. "Textus

nihilcontrarii probant. Ín 1mo-quidem, quo-

qqer |

r

d

niam juvenis, qui Chriftum compellaverat bo-

t

num ; illum putaverat quidem doctrinà & bo-

p

nitate excellentem , caeterorum tamen homi-

num fimilem , Chriftus hunc corrigens de fua

um

Ti

divinitate inftruxit reciratis verbis, quorum

-

NU

is fenfus eft: Me Deum non putas, & tamen

.

g

bonum dicis; folus autem Deus per excellen-

tiam bonus eft: ergo vel bonum me non ap-

[

*

i

AC

pella, vel Deum me effe crede ; ita Athan. de

b

'Nat. hum., Naz. Or. 36., Aug. Ep. 54., Hi-

Va

lar.L. 9. de Trin., Ambr. L. 2. de Fide. In

z. h

2do autem & tertio textu fermonem.effe , non

X.L

de Patre folo, fed de Trinitate, Aug. L. 1.de

"[rin. C. 6. & L. 3. con. Maximin. C. 13. ex ip-

3Bi

fo contextu oftendit, ipfaque etiam attributo-

.rum ratio d&clarat; quze fi effentialia funt, par-

li

f

ticule exclufivee removent tantüm alias effen-

tias: fi notionalia funt, excludunt perfonas,

l

Lj

ütaxioma Theoloeicum docet.

in Divinis eft creatu-

V

!

)

y7.- Oljc. If Filius

ula

ra: erpo non eft Deus. . Prob. /dnt. 1.

p

Qum,

inScriptura dicitur fapientia effe.creata; Prov.

V«

$. v. 23. Domirnüs creavit me iu iuitioviarum , &

V

Eccli 24. v. 14. 72b iuitio &g ante [cecula. cveata

pun.

2

uia Chriftus dicirur factus; Joan.

iá

ij

V. r4.

i pofl ie venturus eft ,. aute me fattus

efl ,. & ad

ebr. 1. v 4. Taurü-melior "4ngelis cf-

BI

"Tecfus.

Ouia inter creaturas refertur; ad

iuer

3

"Coloff. 1. v. T.

ui eff imago Dei

ifib

ligpri-

dü&l

T

;mþggnitm oruis creaz*:ztrfæ: ergo.

onf. 1. Wiiio

v

l-

&

l

Dzr Dzro TRIQo.

167

Tens

tribuitur ignorantia & impotentia: alterum li-

uet ex Mar. 13. v. 32. De d:e autem illa ( judi-

m qi

entle

cii extremi ) ve/ Zora nemo [cit , neque "4ngeli in

ub

celo , neque Filius , nifi Paters alterum ex Matth.

n horr

20. V.'23. Sedere autem ad. dextevam meam vel fi-

ns df

niftvam, uon efl meum dare voliis

ed quibus pa-

vatum eft à Patre meo. Ergo.

ó

onf. I1. Filius.

q'd(]ï*lï?

divinitatem, nomen , & attributa divii

obti-

& u

nuit gratià vel merito.

imum habe

r ex

X

n0n

Apoc. 5. v. 12. Dignus eff agnus, qui occifus eft,

accipere virtutem $g. drvinitatem &c.

L

2dum ex

*

than£

hd)

. ad Philip. 2. v. 9. Dosavit il nomen , quoc

;

/

fi

J

€Y omue f

20)e2 &ca 3tium ex Joan. 5. v.

de !

22.

[

atev omm

e

d

, Y

judicium dedit Filio, & A€.2. v.

36. Et Dominum eum $ Chriftum fecit Deus bunc

pl

3Efum, quem vos crucifixiflii: Exgo.

W. ad Zdrg. N./4. ad prob. mam D

i Sapiän-

at

tri

funt

tia in genere feu indiftincté füumpta pro creata -

feu incarnata & pro increata, T. fapientia in-

li C

creata , fj

| dicitur creata ftrict& ac proprià,

Pel Z

N. late;

. ]n utriusque Libri Capire lauda-

v?

to plura füunt, qua creatae feu incarnatae Sa-

did

pientie congruunt; alia autem increatee tan-

tüm, non veró incarnate conveniunt, uti Prov.

"

v.3.. Cum eo eram cun&ta componens &c. &Eccli

TTR

v. 6. & 7. Ego feci in calis, ut oviretur lumen in-

li

(fi

deficieus : gyrum calà circuivi fola, €9 profundum

y;l/

abyffi peuetravi &c. . Sapientia (cilicet genera-

M [

tim accepta, & maximé ingenii operibus prae-

(z

lg&h "

fidens,

c à Salomone per profopopoeiam in-

rtüf; ^

h"

ducitur, cui dum pro diverfitate fpecierum,

ji

quas fub fe.continet, przdicata diverfa adícri-

[

4

bun-

168

Dzr Dzrzo Tniwo.

buntur; nec contradictio inde nec contrarium

; kopa

excai

nobis arpumentum nafcitur. Vox creavit in

Prov. nec in fonte Hebraico nec in verfione

4t0n

Latina habetur, fed vox foffédit, quee ex Gen.

H

4. V. I. fipgnificat generationem: potuit autem

peiib

.

Qmun

in Gracam 70o. Interpr. veríionem loco £«rzes

polfidit , exícriptoris vitio facile irrepere £«rics;

gim

Latinum

Dol

creavil Praeterea Grecum »rítav

creare nec femper nec neceflarió pro produ-

tj

(

&tione ex nihilo adhibetur; càm & filii & ma-

-

oiftratus & urbes xrí(ec9»à Greecis, & creari à

!

D7

Tatinis dicantur.

u Vi

10 as

Tandem juxta Patres Filii

proceffio in Scripturasutroque generationis &

tis f

Qd !

creationis vocabulo, à fuis imperfectionibus

abftracto, explicatur ; cum neutrum feorfim

ROm

illam originem fàtis commodé exponeret, que

Q

üt generatio ex eadem fubftantia, üt creatio

«

fine generantis. mutatione , productionem ha-

Ver

bet.. d 2adam D. .4.. Chrittus dicitur factus

t

in fenfu phyfico, feu creatus, N.

| fenfu mo-

BU

n

rali; five prelatus, C. Poítremum fenfum

iser

intellexerunt Patres plerique in textibus lauda-

f5

tis; & contextus etiam 'requirit; cüm apud

]oan. dicat Baptifta Chriftum fibi effe antepofi-

r

tum, ómizeeróc us 2v, quia prior me evat , h.e.

quia preerogativà temporis & poteftatis, quam

r

ni(:

utramque vox ceerec denotat ; me antecelluit:

Alia expofitio faceret; hunc. fenfüm quolibet

j

Iu

fcriptore indignum: Ante me creatus eft, quia

ante me creatus eft. Similiter . à Paulo Chri-

DN

'

ftum duntaxat. dici fu

üt

ra Angelos evectum &

declaratum, oftendit

j

tteralis fenfus juxta ac

j

co-

m

E

Dzrz Dro ;FRINO.-

169

ntrar'mm

fcopus totius capitis , qui erat probare Chrifti

Ti

excellentiam fümmam ex «eterna ipfius gene-

verftn

ratione.

Textus alii ex. Act. 2. v. 36. & ad

ex Gu

Hebr. 3. v. 1. adduci foliti, & Chriftum fa&£um

yt autat

erhibentes, aperté loquuntur de Chrifto quà

( s"'m,m

omine, adeoque huc non pertinent, " 742

t

gtiam N. A. 'Textus ad Coloff. de Chrifto quà

atv

Deo loquitur , ut docent fequentia: Quonam

0 prod*:-

n dpfo condita funt univev[a 4n celis g 22 ferva

liàn

&c.; füb hac autem acceptione cüm fit uzige-

L Cregi

uitus d Patre, non poteft quafi prior tantüm

res H

in creaturis referri; fed tanquam genitus & Pa-

tonis

tris fabítantia debet creatis ex nihilo praeferri.

.

n

omi

NT

uia tamen gezit? notio

rimogeiiti

od

/coinmunis eít tam gener

sfio

loniq

u ,

t d

creationi,

[0]

u o

tuit vox primogenitus ufürpari etiam refpe-

a

ucreéature ita, ut geniti fignificatio tamen

r at

jorená

Verbo & creaturis diverfimodé accommoda-

retur, & fenfus Pauli effet : qui ante omnem

yr f

enfus

creaturam produéctuseft. 'Ubi veró aliàs Chri-

ftus etiam fecundüim humanitatem primogeni-

j f

"m

tus dicitur , uti fit ad Rom. g. v. 29. & Apoc.

I. V. $. &c., ea vox excellentiam , honorermj

n 9

& dic

[o]

nitatem précipuam defignat.

f

anregöü

"4d Conf. L. 3. IN. /4. Ignorantiam.

fjl

fimþlici-

I5 q":

ter à Chrifto removent, qua num. 54. de om-

nifcientia ejus attulimus: ignorantiam autem

i

jl

EX

(.

judicii extremi ea ,. que de fignis Luc. 17., de

loco Matth. 24., de hora Luc. 17. Chriftus

6&) qu'

T

prenuntiat ; unde Ambrof. L. s. de Fid. C. 16.

ait:

al

uomodo me[civit judicii diem , . qui. boram

(

a expreffit g cau[as? . A.

i

.'--Tjudz"ciz' t locum &9 fign.

Z

fr

expli- '

"7

Dzr Dzo TRILNO.

170

explicandum tamen textum D. Chriftus

quà

fat;

Deus nefcivit extremi judicii diem, N. quà

Gat

homo, fa/d. refpe&u noftri, C. refpectu füi,

ll

N. vel rurfus D. fpe&atà precise naturà hu-

i7, 1

manitatis , C. fpectatà unióne hypoftaticà , N.

quiür

Chriftum etiam quà hominem fimpliciter ac

Tora

omnino ienoraífe judicii diem , affert non. de-

qit

ber, àt in Libello emendarionis Leporii , ab

Augufílino & Africanis Pra-fülibus probato, de-

t D

1Pfag

claratur: AVuoc mon folum dicere. mom prefumo,

Dupt

verim etiam priorem anatbematizo prolatam in bac

a m

parte [ententuam ; quia dici non licet, etiam fecun-

ML

düm bominem. ignova[fo Dominum Prophetarum.

iil d

Siqui Pa

contrarium dicere videntur , ac-

ol

cipiendi

t fenfi

terutro nuper relato, vel

m

dicendi funt, figurà conceffionis diffimulaffe

j

ignorantiam nature humans in Chriíto, ne

tenti

riani difputationem alió abítrgherent ; nihilo-

u

minus autem affirmaffe Chrifti . divinitatem

tnfe

proptereà ; quód illa ignorantia non in divi-

L

nam fed humanai tantum Filii mentem cade-

T

ret. Priorem concedende ignorantize modum

R

flatuit precipué Aug. L. 83.

. q. 60., in

fin,

quo bina fupponuntur: rmum, Chriftum quà

hominem & arcanorum divinorum interpre-

| riratþ

tem ac miniftrum nihil revelaffe aut dixiffe ho-

&

p

minibus, nifi mandante Patre, juxta illud Jo-

Tne

an. 12. v. 49. .Ex me ipfo uom fum. locutus ; [id

Wi

qui mifii me Pater , ipfe mibi mandatum dedit,

(/

tid dicam $g quid loquar: 2dum, in phrafi

Q

:

cri

t

turz dici Deum id primó cognofcere,

bt

d

publico experimento prodit vel manife-

quo

LU

(t'ïtt-;

PC

Dr Drzo Ta:wo.

171

Ts o

W

ftat; fecundüm quam intellicendi fünt textus

N.q

M

j

!

Gen. 22. v. 12. JVunc cognovi , quàd timeas Deum,

e&il

i

j

& Deuter. 13.v. 3. Zetat cos Dominus Dcus ve-

iüra l

fter , ut fciat , f diligatis Deun. — Ex quibus fe-

!

il

;

quitur, eàdem phrafi recté dici Chriftum ig-

Ne-

Jciert

norare ea, qua nobis non manifeftat.

n

que tamen fimili etiam modo dicendus eft Pa-

pori, d

ster ignoraffe diem judicii; quia Pater per fe

d

ipfum & immediat? nobis loqui non folet, fed

r ];ïffü»?,»

üt ad Hebr. 1. fcribirur, olim per Prop£etas , no-

aminl

viffin per Filium. Pofteriorem expofuit Greg.

qu f

M. L. 10. Ep. 42. Jz natura quidem bumamitatis

hm

suovit diem $9 boram , mon ex natura bumanitatis

dOr, d

govit : ideo [cientiamm , quam ex natura bumana

du t

zonu baluit, in qua cum /Angelis cveatus fuit, banc

ifim

Je cum ;Angelis babere negavit.

Similiter impo-

hr

tentiam fimpliciterà Chrifto arcent allata nurf.

nr;

$4. de omnipotentia; impotentiam autem in

'ivipim;

conferendo regno Dei illud Luc. 22. v.29. Ef

n ine

ego difpono volas , ficut. difpofuit mmibi. Pater sneus

em v

i

Yegmum.

'Textum D. Non eft meum, quà

z m

: Deus fum, dare vobis regnum, N. quàhomo

Qf

fum, fuld. non eft meum, h. e. non eft aucto-

itnd

ritatis mece & poreftatis , N. h. e. non eft mese

j

i

"

sequitatis dare vobis jure propinquitatis, üt

J

petitis, & quidem vobis ambitiófis id, quod

jhi

meritis comparari debet & preparatum efthu-

UM s P

milibus, C. Explicatio

&c, preterquam

j

quod ex contextu nafcatur , ufurpata eftà Pa-

ghf»

tribus, inter quos Hier. L. 2. con. Jovin. fcri-

golot

bit: Parate fuut im celo diverfc man[iones , quas

m*

Pfal.

"

4

02 pgr/bnæ accz;þz'mzt/ , féd opera ; & Aug.in

126.

Drz Dzrzo Tniwo.

172

126. at :

uid eft , won ef meum dave volis ? non

Kunyus

eft speum dare fuperbis ; boc enim adbuc erant.. Cae-

uudepn:

m f

terum Mar. 10. V. 40. repnum paratum legitur

|

:

2

m

n

fine mentione Patris: per mentionem illius au-

ln

tem apud Marth. faétam minim? excluditur

Filius, qu

i Joan. 16. v. 15. de fe ceftatur: Om-

f

j

fun

mia, qua babet Pater, mea fuut. . Solius tamen

Patris mentio fit, five quód ha difpofitio Pae

disvet

"

i

tri per attributionem conveniat, five ut often-

apm

'

!

datur nec Patrem , cujus una eft cum Filio.

lr

"

V íd

voluntas , petitionibus deferre regnum , fed

ineritis.

20

/4d Conf. II . D. A. Filius quà Deus gra-

*

R.

tià vel merito obtinuit divinitatem &c., NN.

3 rf

quà homo;, fu/d. gratia vel merito obtinuit di-

!d

vinitatem ; nomen & attribura divina quoad

TU

fübfítantiam , N. quoad manifeftationem, cele-

! lbrit

brationem & accidentalem eloriam , C. Sicut

affumptio naturc humane in unitatem perfone

L

cum natura divina fuitgratia & beneficium; fic

141

J pler

quidem natura humana divinitatem & reliqua

prorfus ex gratia obtinuit: Filius tamen Dei

m:]üü«

eüam quà homo illa meré gratuitó habuiffe

FO

il

dici nequit; fi quidem Filius homo dicitur ,

ex quo Verbum factum eft caro: fed ex eo

N

eft v

tempore & rationis inftanti transiit jure natu-

rali ad hunc hominem ,. quidqui

Verbum

Om]

IiOm

erat, fic, ur quod nature beneficium fuit, ef-

fet; füppofiti. pr

oprietas naturalis.

Meritum

ibef

autem divinitaris

&

reliquorum quoad fübítan-

Mi

Qp

tiam,nec nature humang in Chrifto nec ejus

fuppofito tribui poffe, ex ratione tum præm;i

rum

: Dz Drzo TniwNO.

175

xl g

tum merentis in Tr. de Incarn. eft oftenfum :

iti. (s

unde priora objecte fcriprure loca de altero

n lrit

oremii membro.intelligere oportet. Et qui-

liusa

em rum textum fic exponendum effe, pro-

xcludi

bat tum textus Grecus , qui loco divizgitatem

onit mAzov , divitias feu droitatem , àt ap. Gel-

ur: (s

Qs tunz

f

umlegitur: tum ratio conceffionis indicata

his verbis: 4ui occi[us ef , sequivalentibus illis

yolitoDy

utote

ibid.

. Dignus es Domine accipere librum e9

aperi

um F

macula ejus, quoiiam occifuses &c.; quae

üm,

ratio fi effet divinitatis quoad fübftantiam acce-

t*, Chriftus nonnifi

[9)

ft mortem Deus fu-

iffet. Idem dicendum effe de 24o oftendit con-

f

m

&

texus , in*quo meriti ratio tribuitur morti

Chrifti v. 8

. preecedente Humiliavit femetipfum

ximité

n qu

fattus. obediens ufque ad mortem , mortem autem

crucis; praemii autem fübftantia ftaruitur in ce-

i

m

lv

lebritate , honore & titulo JEfu, h. e. falvato-

ris acredemptoris fecundümv. 10. fequentem:

nperüï

jciumJ

Ut in nomine 9 Efu omne tenu fleftatur &c..—..In

pofterioribus textibus exercitium & manifefta-

&i

u)

tio judiciarice poteftatis; dominatüs, & difpen-

fationis gratiarum , ficut intelligi poteftex col-

n

dic

latione textüs 1mi cum verfu 42. A&t. 10. & adi

contextu, fic etiam merito Chriftinon videtur

( d

effe neganda: ipía autem poteftas judicandi,

ii(d nti

dominandi &

ifpenfandi gratias, per affüm-

yes

tionem humaniratis Chrifto communicata non

* [i;[;, Ü

l

u

beft merito; fed expofità nuper ratione, be-

[

iif

neficium nature eft fimul & proprietas per-

(bl

fons.

^A

ece

jUS

prft*ïïlh

58. O

füfi

CR

:

174

Dz Drso T)R'mo.

$9. .Objic. /I. Spiritus fanétus eft crea

Matih.

tura; tum quia Amos 4. v. 13. in Greco Deus

trur]

dicitur creans [piritum : tum quia. [oan. 1. v. 3.

At

er Verbum onuia faia effe perhibetur: ergo

m

eus effe nequit.

Conf. 4. Spiritus Propheta-

['efo'Spi

rum eftSpiritus (anctus , quo fcilicet infpiran-

jtan,

te Prophete loquuntur: fed 1. ad Cor. 14. v.

fare

32. dicitur: Spiritus Prophetarum Prophetis

Edef

Hi-

fübjedti funt: eroo.

Conf. II.. Batiliu;

ttem ]

larius fuisin Libris nufpiam Spiritui (2

tri-

olita-

L'r.je )

buunt nomen Dei: quin nec Conc.

Uü&*iHA[

num definivit Spiritum fanctum Deum effe:

1ä€m.

demum Ecclefia antiquitus nullas ad Spiritum

lts $

fanétum dirigebat preces: ergo Spiritus f(anctus

ab illis non credebatur Deus.

lls w

fints

9. ad ^drg. IV. 77. ad prob. 1:nam x Non

Tmin

intelligi hic Spiritum fanétum, fed , üt vulga-

tmfe

ta habet, vez/um; quod comparatio cum ver-

hg

]

fu nono declarat. 24d 2dam Ye. «ó omuia zeque

j: f

a

rum complecti füb f& Spirirum fanctum, ac

t d

p

atrem; fed ea duntaxat , que naturà à Ver-

& qu

bo diverfà funt.

"Ad Conf. 13« D. M. Spiritus

R

Propherarum infitus, feu mens humana Pro-

U

l

ietarum eít Spiritus fanétus, N. Spiritus

Qor I

b

ropherarum inditus, feu infpiratio divina eft

Spiritus fanétus, T. Priorem autem, non

tiüm

hunc, inteligi in objectione, vel ipfà vox

Contr

Greca fine articulo & in plurali pofita fatis de-

ïl()ney

monílrat. 44 Conf. IL s. 7:.4. V. Conf.. Bafilii

fidem abunde vindicavimus num. 22.; Hila-

&JOT

l

t

rius in LL. de Trin. ftepius negat Spiritum fan-

)

]U

&um eífe creaturam , & in Comment. à

n

Matth.

o

* Dr Dzo Tz!wo.

175.

ees

Matth. C. 33. exponens baptifini formulam,

c0 ]s

trium Perfonarum nomina exprimi dicit, 'u£

LL

-quorum eff una divinitas , fit una lavgitio, nomen-

Ir; 8

0

ht

que TYinitatis umus Deus : .Conc. Cpolitanuni

veró Spiritum fanétum vocat Domigum £? vi-

in

;

p

Jficautem , dicitque zrocedere à Patre & Filio,cum

Qr. 14l

Patre & Filio fimul adorari & conglorificari:

Jropb»u

D

Ecclefia tandem per Spiritum fànétum ad Pa-

trem preces olim & nunc finire confüevit.

n

Unde patet non aliam prioribus fieculis, quàm

poli;-

uc in prefens vioer, fuiffe de Spiritu fancto:

m &

;

dem. Ceterum rariorem de aperta divini-

ypirifus

tatis Spiritüs fàncti fide profeffionem Patribus

s andu

illis perfuafit ceconomia quzdam à circum-

Ítantüis füz ztatis probata: Concilii autem de

1 X

nomine zj Spiritui fanctotribuendo abftinen-

j

tiam fecit forfan experra jam in Arianis mali-

| cum*

gnitas ufürpandi hanc vocem in fenfu impro-

"I/W &*

prio: Ecclefia demum fuas plerumque ad Pa-

trem diriceendi

x

eces fundamentum habuit in

u ä'(»:ï

eo, quó

d

ille fit fons totius divinitatis, &per

N

appropriatüonem agat' perfonam Dei; cum

Filius üt mediaror, & Spiritus fanétus üt au-

Spu'lï;'

étor precum noftrarum habeatur.

) dmä H

$9. Ol[erva. Non duximus opera pre-

g P

tium exceptiones diffolvere, quas Sociniani

| iP,[ä.VF

contraScripturas in noftri dogmatis confirma-

um

tionem allatas facere folent, propterea quod

major earum pars ex folo contextu facilé re-

(

L

4

fellatur; reliqua autem in Scriptura Polem.

am/

& Dogm. explicata, tanquam proprio in loco,

qelt

uberrimeé vindicentur. Infigniores tamen ex

NI

his

176

DE Dxo Tà1NO.

«4J

his aliqua non videntur hic filentio omitren-

ad RO

da.

T

Uma earum eftcontra aroumentum , quod

104 f

ex Deinomine, pro afferenda Filii & Sp.S. divi-

[iei

)

nitate, formatum purantinane; tum quiaidem

A4: (

itur in Scri-

nomen Moyfi &aliis hominibusle

i, non

ptura datum: tum quia vox 9«cc Íine articulo

]

nda

e in Grecis ufurpata fummum Deum non fi-

j

&L "

gnificat. . Sed contra priorem exceptionis ra-

d) QH

fjl

tionem eft inprimis , quód in veteri duntaxar

'hs C

n

'Teftamento, minimé autem in novo perfonis

| ul ]

creatis vocabulum Dei fit attributum: Deinde

d as

nomen Elobin creaturis conceffüm tum ob

&Fio]

l

luralem numerum tum ob fignificationem fi-

Vs

j

i propriam declarat ufürpationem fensüs

Wmon

tantum figurati: demum plerumque quidpiam

Vanits

additur , quod fignificationem vocis muitum

fiés v

temperat ; üt dum Moyfes dicitur Deus Pha-

yrücp

vaoiis confHturus; judices autem , qui Dii erant

ts

dicti, perhibenrur /icut bomines tmortturi. . Con-

| n dn

tra pofteriorem facit;. quód hac regula non

lt

fir perpetua; cüm Joan. r. v. 6. 12. 13. & 18.

fl

ponarur 9sec Ííine articulo , ubi tamen Deus

*»ï j

fummus intelligitur; & ACt. 7. v. 43. ac 2. a

f]e

Cor.4. v. 4. & ad. Gal. 4. v. g. addatur quidem

;

Si veró

x

DN

articulus, fed idolum defignetur.

o

l

V

etiam conftans foret,non obefler tamen; cüm

ed.]

Joan. 20. v. 28., ad Rom. g. v. 5. & 1. Joan. 5.

10

lil

v. 20. Chriítus dicatur é 9&6c, idem etiam Act.

Wret

$. V. 4. aliisque locis de Spiritu fancto laudatis

V qu

ebíervetur.

AL ï

2 da

E

u

Drz Dth

"flmgo.

177

!

orite.

2da eít contra textus decretorios ex Ep.

ad Rom. 9. v. $. & 1. Joan. s. v. 20. pro divini-

rate Filii ufürpatos ; curn in priori poft partem

m

imam: ex quibus Chriffus [ecumdum cavuem, vi-

lp.S. d

deatur ponenda interpunctio; hinc vero pars

quaite

rin$r

2da: qui eff fuper omma Deus beneciffus in feecu-

la, non ad Chriftum, fed ad Patrem fit refe-

? qrtin

m a

renda: vel,fiquidem vox Deus cum Chrifto

recte conílruitur, tamen non dicatur Deus

Jf

duntii

abfoluté , fed cum reftrictione fuper ommnia, fci-

licet creata.

Adhzc, in pofteriori rurfus ver-

per(omi

ba illa:. Hic eff verus Deus , referenda videntür

Deit

ad Patrem, quantumvis fermo proxime fiat

tüm

de Filio Dei, cum etiam in 2da Ep. Joan. v. 7.

od

& aliàs pronomen /ic non ad proximum, fed

m us

remotum fübftantivum pertineat. Sed enim

s qii£

vanitas prioris patet ; tum quia res ipía ac fe-

js m

ries verborum , prefertim veró articulus cum

D7

participio é ov, utpote relativus & fententiam

iuuer

inchoatam continuans, hanc interpretationem

". u

non admittit: tum quia 7ó /aper omniaadeo non

oül

limitat preeeminentiam Chrifti , ut potius am-

lj

A J

pliorem fignificationem habeat, quàm «à fu-

mvä

jper omnes , quod tamen in Ep. ad Éphef. 4. v.

6. Deo & Patri attributum, nemo pro limitatio-

j

ne divinitatis accipit.

Nec minüs inanem effe

ï;

u

pofteriorem exceptionem probar & fcopus in

yen; n

ead. Ep. 1. v. 1. &2. indicatus, & ineptia

ro-

J

[

j

pofitionis , quz in adverfariorum fen(ü

haec

fiaffui

foret: hic verus Deus eft verus Deus.

Por-

]

Quv

ró, quód pronomen £rec ad remotiora refera-

fur, perrarö accidit, & tunc fit precipue, fi

4

jl

pro-

:

w

"

o

Dr Dro Tn:wo.

"

175"7

propinquius indirecte tantüm ac in obliquo

| nemy

(hm te

fenfum ingrediatur , üt fit in exemplo citato;

cujus etiam.

fi

'nificatio ita eft aperta, ut nemi-

1& notd

i

uiti df

nem facilé in fraudem inducar. Contraria om-

nia fe produnt in propofitione noftra.

d qe

34ia denique eft contra probationem ex

t lm

A. 5.pro Spiritüs fanéti divinitate deductam.

(mysre

uexe

Nam r. in Graco legitur JevcaoSal «s vó vrveupa

và &yicy, quod non fignificat mentiri Spiritui

ln

fanéto , fed mentiri te & Spiritum fanctum

fdhy,|

velfallere, velfimulare, fcilicet propter hy-

drinem

ocrifin: 2. Siquidem Ananias dicatur etiam

i Ltm df

effe mentitus Spiritui fancto, id duntaxat ve-

t noft

rum eít , quia Apoftolis erat mentitus, in qui-

tifindn

E

bus Spiritus fanctus degebat: : 3. Licet idem

dicatur mentitus Spiritui fàan&to & Deo , non

qeag

tamen reéta eft argumentatio ifta: Anan'as

t

mentitus eft Deo: Ananias eodem tempore

Spiriu

Nar

mentitus eft Spiritui fancto: ergo Spiritusfan-

&us eft Deus; ficut, licet Exod. 16, dicatur po-

ulus murmuraffe contra Moyfen & Aaron

Tfigi?ngs

384(

unà acDeum , minüs reclé fic argumentabe-

!qu ffd

(

Qntür

ris: Populus murmuravit contra Moyfen &

Aaron: populus eodem tempore murmuravit

r

contra Deum: ergo Moyfes & Aaron fün:

Deus. Sed quod rmam attinet , ipfo Wol-

zogenio tefte, mentiri Grec? dicirur nunc

Aig

cum Dativo , nunc.cum Accufátivo cafüu , fine

aut cum praepofitione ad vel /p; àt Grotiusex

SoAI

facris, Glaffius ex profanis Scriptoribus often-

li

NI

dit, acinipfo Actorum Capite controverfo

ex verfü 3. & 4. manifeftum eft, Bezaque in

lg

exem-

)

T

—

z

z

2

D/E'DE'O'»

TRINO.

179

1 obliqut

exemplaribus quibusdam particulam 27 adje-

Dlo citt

€tam teflatur. . Perperam itaque verfio vulga-

, üt n

ta notarur ertoris. Preetereà prior fübítitrutio

nihil officit; cum , quem fallere quis vult , ei-

*:trariaom

d

dem mentiatur: pofterior autem eft falía ;

onem t

cum hypocrita quidem dicatur mentiri fe aut

jedudr

fimulare fanctum, non veró Spiritum fanctum.

TL

2da exceptio falfüm dicit; quia Scriptura hic

r t

loci nomine Spiritüs fancti non intellioit Apo-

1 fandi

ftolos , fed Deum, quem per difertam oppo-

optt

fiionem diftinguit ab hominibus. Hoc au-

für «

tem diffimulato , nihilominus tenet argumen-

(aXaL V

tum noflirum; quoniam , qui mentitur Spiri-

sinqi

tui fancto in Apoftolis degenti, poftea dicitur

s t

mentitus Deo. In 37a difparitas inter utram-

Do;i

que argumentationem patet ex Scriptura, quae

m

dittinguit Moyfen & Aaron à Deo:

on veró

od

m t

Spiritum íanétum ; fed homines duntaxat.

ypiritió

Nam Exod. 16. v.2.dicitur: Murmuravit ommnis

Q

congregatio füliorum Jfrael comva Moyfen €g ,4avom,

&S

& v. 8. additur : /Vec coutra uos murmur veftrum,

um

eft, fed coutra Dominum; cum A. $. v. 3. & 4.

wmw

legatur : Cur rentavit fatauas cor tuum mentivi

tj

Vurmmi

£e Sp.

mituifantdo ? .. . INom es mentitus bomz'm"-,

a

j

£us, fed Deo.

p

W

ARTICULUS IIl.

i o

"du tres in Diviuis Pevfone fint con[ulftantialer?

al j

60.

i

J

JU,

J

Ota. Q

uosci

« feu confübftantialitas ex

nominis etymo juxta ac ufü five eequa-

mrove

liratem five unitatem fubftantice fignificat, fub-

ftantiam feu ufiam accipiendo vel

AT

-

M2

pro períona

ee

vel

wOSe

180

D& DEO ''a1NO.

vel pro natura feu effentia. Unitas hcec alia

eft figurativa & impropria, alia vera ac pro-

6A

ria: figurativa habetur vel per compolitio-

u n

]

nem, velper analogiam , vel per collectionem;

Ansice

vera autem vel per mentis preecifionem & ra-

fdvert

tionem fpecificam , vel per rei indivifionem &

t n

individuationem realem. : In Divinis Unitatem

ttribut

Perfonarum veram eamque individualem ac

fint, 8

nufericam ftatBerunt Sabellius & Paulus Sa-

nn, f

mofatenus, & eatenus tres Períonas dixerunt

| tdyr.

confubftantialeg; quem errorem Articulo pra-

T

fentis Capitis primo refutavimus. Unitarem

Iyfcm

natura tantum figurativam admiferunt Tri-

inme

formes quidem: per compofitionem, .Ariani

eranalogiam, & Joachimus Abbas per col-

p

| [iteri

J*

e

&ionem, & hinc tres perífonas vel dicere

Aim

confubítaBtiales recufarunt, vel tropica figni-

1 VUOd

i

ficatione acceperunt: eandem unitatem dunta-

At

xat fpecificam voluerunt Tritheitz , ac proin

h

L

tres perfonas vere quidem fecundum divini-

uV

tatem zequales & eatenus confubftantiales di-

,ll

A

DI

UC

ä

xerunt, diviniratem tamen ipíàm non unam

numero ac individuam aut immultiplicabilem,

Dd

RUT

fed quoad rem divifam ac multiplicem decre-

"

verunt: unitatem tandem realem , numericam

| &ciöaö

& individualera divinz jnature amplectuntur

|

Otn.Y

Carholici, itaque dicunr Patrem, Filium &

m

Spiritum fanétum effe confubftantiales, ut unus

Catholicum hoc

1. ait

r

idemque nuinero tint Deus.

ï'"ffälf

dogma expofituri, argumento primüm.com-

A

muni preecipue figurativam , tum proprio me-

L

m

A

re intentionalem unitatem divinæ natura p

ro-

61

p

fligabimus.

| lo

|

EXLA

at

Dz Dzo ;I'RiNSQ

ae

Tà aC

61. Dirol. Pater, Filius & Spiritus fan--

mpoits

&us in Divinis fünt ver? confübftantiales , &

eConez

m &t

unus idemqueDeus,non tantüm per figuram,;

Yionemi

fed veritatem fübftantize.

Prob.

u:bus affe- —

Unitt

ritur in Divinis vera naturz, operationis &

idoden:

attributorum unitas , veré confübftantiales

fünt, & unus idemque Deus, non per figu-

Padhsj

di

ram , fed per veritatem fübftantie ; quia jux-

ta Aug. Serm. 38. de temp. natura hic idem eft

iculo

"

ac eflentia feu fubffantia, . operationes veró

Uni

Id

runt ]

, Phyficam, attribura Metaphyficam naturee no-

3

tionem explicant &

obant: fedPatri, Filio.

, Áná

»

s

a

ac Spiritui fancto in.

ivinis afferitur à Sacris

i

Litteris & Traditione triplex illa unitas: ergo.

Y

l

Affum

tio afferitur quoad fin

ld$ partes.

d

iab Quoa

17:2:» eX 1. Joan. $. v. 7

ves funt , qui-

MP enimonium daut iu celo:

ger, Ferbum €g Spi-

6íP — vutus faulus, ey bi tves un

unt.

Unde E

i

Africani in Libel. fid. ad Hunneric. ajunt:

171

UP wf adbue luce clavius unius divinitatis efff cum Pa-

"

Tre

ul v

"

»!

1re €9 Filio &g Sp. fautto doceumus, Soannis Evan-

gelifie teffimonuio probatur , ait namque : Tes funt

VL-*]]] æ:

é&c.

Confentiunt Fuleent. L. de Trin.

u^ & ]dacius feu Autor Libel.de Trin.

C.1. Item.

j5 Joan.ro.v.3.2it Chriftus: Ego $9 Pater umum

H* fumus; ad quem locum Chryf. hom. 61. in To--

u

an. ait:

nave um fe effe cum Patve vi faltemac:

k0^ poteflate profitei debet; nam de ea fermno evat : f

um — qguzem ea

; Cg uma eff virtus amborum, eadan

)priofï quoque e

bflantia. Similia habent Aug. 'Tr.'

W inPfalrog., & Tr. 20. in Joan., Victor Viten.

inProf. fidei, ^ Quoad 2dam ex 1,ad Cor. 12. v.

4

]

:

Ms

"

n d

[

Dr DEOWTRINO.

18

1. defi

4. & feqq. Divifiones gratiarum funt , idem autem

at: (

Spiritus: 9 divifiones miniftrationum funt , idem

veró Domirus : Q9 divifiones operationum funt, idem

&

veró Deus; & v. x1.. Hec autem omnia opevatur

LyeT

unus idemque Spiritus: de quo Aug. L. con.

hradi

[

tf:(! iidatt

Serm. Arian. C. 15. inquit: Ugiverja Trintas

opevata eft , uon quód invalidus fit unusqui

|sgue e0-

Ahan.i

aM

vum [ine alüs, quod operatur, inplere: [éd mon

l

poteft

eratio e[fe. divifa, ubi mon folum. cqualis

vilt ,

t

Tielor.

efl , fed' etiam indi[cveta. nafitra.

Adftipulantur

.« Bafil. L. 5. con. Eunom. & Ambr. L. 2.de Sp. S.

w d

t nf

C. 12. Item ex

oan. $. ubi Chriftus dicit v.

17. Patev meus

[/)

"

ue modo operatur , €9 ego ope-

lim.

YOY 3. & V. 19.

uccunque eniri ille fecevit , bac

(er

£2 Filius.

iitev facit; in quae verba Hilar. L.

1 Dar

Hææ "

9. de Trin. fcribit: ZAec ef? vere nativitatis in-

zelligentia €9 fidei o

, que uature divina uni-

tiidr

zate ünmius andiffeven

ue divinitatis veritatem 1

| hr ;

Patveeg. Filio coufitetur, ab[olutiffrmum [acramen-

mgü D

lity,

zum ,. ut eadem faciendo Filius fimiliter faciat , &

(niliter faciendo, eadem fint ip[a, que faciat : quia

Hilml

Qm,

fub una bac fignificatione teflantur €g. familiter fa-

&a nativitatem, g eadeim fatta naturam.

Con-

Ü

fpirant Cyril. Alex. L. 10. Commen. in Joan.

ume

- & Damafc. L. de 2. Volunt.

uoad 3z/am ex

Tuser

Matth.28. v. 19. " Baptizantesiri nomine Patris

Cret,

&Filii &Spiritus fancti;" dequo Pelag.I. in

Tdy j

Ep. ad Childeb. fcribit: 7; vomine inquit , non

Inmdt-

$$9

ziominibus, ut eg unum Deum per iudi

| lttny

vine effeutiee uomen offenderet , €3 per,

um di[-

| Jj

u$ edoce-

cvetionem fuis. demonflratam. pvoprieta.

] "i

L.

| Wten

T€. — Adde Didym. L. 2. de Sp.S. & Ambr-.

d.

l

l

Qs

(

*

Dzr Dzro TRIN(ï).V

183

111 GU

1. de fid. C. 1. Item . Joann. 16. v. 15; Chriftus

y, idt

ait; Ommia , quecunque babet Pater , mea [unt ;

inbyidn

& C. 17. v. 9. Mea ommia tita. [unt ; unde Ffilar,

L. 9.de Trin. dicit, Deum , . e. divimitatein in

opemtm

tute , 15

[ on

his iatelligendam effe , que [ua funt in. vir

Trinta

eteruitate, in provideutia, in pote[late. . Confer

j

N0 C

Athan. in Or. con. Arian, & Hier.in Comment.:

W

] n

ad Matth.24. Rurfüsex Joan. 14. v. 9. Qui

|

l æ[;mEL'

videt me, videt Q Patrem; inde Cyril. L. 12.

JULantt

"The(aur. Eo ipfo, quod at Chriffus, bunc in illo -

leSpi

videri, idemtitatam Deitatis g unitatem fubflan-

tie monffivavit.

Adde Hilar. L. 7. de Trin.

dicit

igü()ä

Maxim. Taufin. hom. de S. Eufebio.

Denr .

rj n

queex [oan.10.v. 38. Pater m me ef? , &9 ego

in Patve; cuifübjicit Bern. Serm. 5. de verb.

j H'üarf

ROTA

líàiae : /Vou poruit expreffüs ubftantue unitas com- .

j

meudayi: ubi enim uevque im. altero, Tibil. quaft.

g

exterius Lcety mbil intevius cogitari ; frmpliciffnmam

ficrai

magis credi neceffo eff in ambobus fubftantue unt-

:

£atem.

!

itidyi

Accedunt Athan. Or. 4. con. Arian.

tium.

Hilar. L 3:& 7.de Trin. aeL, 1. con. Conítan-

ii

/i

41

Cozf. Concilia, Patres & Ratio refutant

, ü

tll

nj

Ub

unitatem in. divinis meré figurativam. Inpri-

mis enim Martinus]. in Conc. Lateranenfi Se-

3!

j

jne (ii

cret. rmo prolocutus, ex Bafilio docet, divi-

gam naturaim ab omni compofitione e(j€ mundam;

1]0]

j/,

&Sophron.in Ep. adSergium, in Conc. Cpo-

litani T. act. undecima lecta, enuntiat : JVeque ..

f

3

(

fecundum quod Tvinitas ef unus Deus, dicitur co-

ar&atus , [ive compofitus vel coufufus: Concilium

J

O-

"

autem Nicenum ac Cpolitanum

M 4

Ign Symb

lis

D

*

184;ï

Dz Dro TnaiNo.

fitionet

lis ftatuunt Filium Patri cofabflantialem; quod

Ephefinum in Ep. ad Neítorium & Anathema-

colledi

ml

tifino. 1mo , Chalcedonenfe Act. 2..& 16.,

Cpoliranum II. A&. 5. in Pro£. fidei & A&. g.

t n

diert

Caàn. 1. repetunt: Conc. Lateranenfe IV. tan-

dem, ubi oachimi Abbatis féntentiam , quà

ü n

inter cdetera unitatem in divinis zoz veram $9.

(

propriam, [ed quafi colle&tivam &2 fimilitudiza-

viaimtatuit ,. retuliffet ac refutaffet, fic definit:

u

$ quis igitur. fententiam. vel dotlviuam. prafati

q

VU

Unnc

|

.....

Sloacbimi im bac parte defendeve uel approlare pra-

ilu

&

Jumpferit, tanquam beveticus ab omntbus eviteturs

Kl

f

Deinde ex Patribus Ambr. fupér Ecclefiaftze

Qs

Tra

C.4.inquit: ZYizizas incompofitee nature vumpi

7701 potef] s quia Deus umum fimnplex &2 incompofr-

r

zuümefb, quidguid efl, Bafil. Ep. r41. fcribit:

| Og

Porro ideutitatem natuve confitentes ,. $9. cou[ub-

L

l

| 1074

flautiale vecipimus, &7 compofitiouem . effugiimus ;

cum i5 , qui Jecundum fubflantiam Deus efl eg Pa-

lia

LUR

ier, eum genuerit , qui fecundum fubflantiam De-

usefteg PFilius.

Fulgent. in Refp. ad Obje&t.

(

OL

7mam Arian. profitetur: Jera €9 eterga fub-

dUa

flantia, de qua vera mátivitas exritit, ficut gene-

vando iminui dividique mom potuit, ita im fe tota

M]

permanens totam. [b coctevne veritati matrvitatis

ICCI-«

indulfit : ut fcilicet gignentis genitique mon. folum

(ilj

cequalitas absque. diverfitate confiferet , fed . etiam

f

Jine confufione detrimentogue naturalis unitas per-

(j

maeneret. Denique Ratio defümitur ex fumpli-

l [T:/[,

citate , proprietate ac unicirate Dei ; quarum

T

fingulas vel in praefenti vel in preecedenti Tra-

[

&atu flabiliimus: fimpliciras autem. compo-

| pv,/

fitio-

Dzs Dzo Tau:xo.

185

"0 qui

fiionem , proprietas analoociam, & unicitas

Yathems

Prorerea Trinitatis

collectionem excludunt.

& if

myfterium (quod tamen Patres ubique no-

x

Ad

yä;

tant) nihil Jjam admirationis haberet, nec ex-

[V. tar

cluderet humanam rationem, nec fimile quid.

um qu

in creaturis refpueret, fi in divinis figurativa

a g

duntaxat unitas obtineret.

liil

62. Dico ]. Pater, Filius, & Spiritus fan-

c deit

&us in divinis fünt omnino confübftantiales,

] j)r.airf

& unus idemque Deusunitate non tantüm fpe-

Jare ] [

cificà & per rationem , fed numericà & à par-

euitel

te rei.

rob. ''am communes quàm fpeciales

defiaft

notiones unitatis numericz ac realis afferuntur

nature divinse in tribus Perfonis fubfiftenri.

y n

if

Priores funt. 1. Jndividuatio; de qua loquitur:

:

Ifn

Greg. Nyff.. L. ad Ablabium : JVatura: uga. eft

apfas Jecum umita ac pvov[us uuitas individua, que

B [

—

d

"

Q unà cum fingulavibus , qui ejus participes fuzt,

dividitur: Nazian. Or. 45. Simplex: Dei ejfeutia,

di

g

individua, uniusquemodi: Hilarius de 'Trin. Jz-

2 as

10

dividua &9 non dividua natura Dei &c.

gulavitas; quam teftatur Autor L.de div. Nom.

[j

(t

C. 1. /n facris Libris advertimus divinitatem fan-

[

/

&à predicari it fingulavem atque umicam , ob [in-

il

plicitatem atque unitatem illius excellemtis. indivi-

dui: Maxent.Dial. 2 Zrigitatem fecundum Per-

, J

j

(

] Qi»

fouas. di[cernimus g mumeramus , quam tamen [e-

j

eundum naturam, que uga $g. fola eft , mec dif-

ceruimus, mec numevamuss. quia unitas eg fougula-

hp*

[uarum

vitas mec. difceruitur, nec numevatuv : Anfel. L..

de Proceff. Sp. S. Parer,. Pilius,€g Sp. fu.

^

H

Á

a,

LU

tT

o*

per boc , quias cumn eft. Deus im Deoy non eft af

Wuj

fiio-

M $o

-

196

Dz Dro '.TRINO.

unus Deus, . fevcaut im.Deitate ad fimilitudinem

[nam

774

tnius bomius fagularitatemn &c.

3. Uutas na-

turali$ feu realis; quam intelligunt Martin. I.

ilrt; q

in Conc. Lateran. Secrer. $to dicens: ZZecenim

Mcwdhi

erat voluatas Dei Parriseg. Filü &g Sp. [antti, id

Z;.;irf: n

ef , unius natuvaliter Deitatis: Fulg. L. de Fid.

j

m

C. 1. Ob boc tres umuwn. vetlà. credimus, quia una

|

HDUHNI

| la

MW

m

provfus eternitas , una immenfitas, €g una natu-

valiter eff trium. Perfonavum diviuitas: Patres

[

gr

Conc. Toletani XI. in Prof.credunt Zvizzatem

:

umum Deum natuvaliter effe unius [ubflantie, unius

maturgs, umius majeflatis atque virtutis.

iNotio-

i dv

res pofleriores fünt 1. Uitas fine numero; quam

Com,

indigitanr Marius Victor L. 3. con. Arium:

(

i

Quiaiaibifubflamialitev finpliciay incomuexa, unum

mpa

aec iumevo uuum , fed aute uumerum unum: Baf.

Disuiit

Ep.141. JVos umuin Deim moa gumero, fed natu-

Vg

và profitemur: quidquid euim mumero unum dici-

WK

gur, boc vevera umum tton efhneque naturvá fimplex z

l

i

Sophron. in Ep. ad Sergium: Siggulavitas iplius

vn

Qig

Jubflantie qg nature namerari omnuiito ve[puit , ue

M

dijferentiam . deitatis inducat €9. Deorum multitu-

It

N

diuem ejfficiat : omnis enim nuimerus df ventiam

Ti

lhabet adyuntlam , €y oennis diflintlio aut diffeventia

Kni

congenitum [ecum infert mumerum &c. . 2. Unitas

f

ettim exce[ft 5 cujus meminerunt Autor L. de div.

Tent

Nom. C. 1. Subflantie divime unitatem, unift-

aller

cam umitatis ompis , pr

opter [amplicitatem Qg unita-

übi

^

zem. excellentis impartibilitatis: Idem & Baf. Ep.

N

141. divinitatis unitatem vocat zozadem qg. be-

&

nadem, h. e.

erfectiffimam fingularitatem &

Vi

[

unitatem: Joan. Cypariffiota Decade 9.Cap.10.

t

!

a

ü

.Dg Dgo T a:xo.

IK87 '

ul

Unam e[feutiam a&u dico magis unam , quam que

jj t

maxime oimnium fingulavis &c. . 3. Unitas ex iden-

irtin. |

T

j

titate ; quam przedicant Naz. Or. 37. de fuppo-

lat i

fitis divinis dicens: ZTorum quodhbet umtatem

indi, il

babet nom aninus ejus, cum quo conjungitur , quam

de F

h

fii ipfius vefpettuy propter ejJcutie t7 potentie iden-

uis

Á

1]!!1.'! lil

tilatem: Sophron. in. Ep. cit. Beue à Deilo

[24

J fl

ancitum eff , wnfatem uos [apeve und e9 fü

"gu

j

Y.

Dars

;

deitate ac identitate effentialis atque. natuvalis do-

777

minatiosis: denique vavróvsTa xai TxwTOv, h. e.

£, U

áden titatem ac idem in Deo fecundum füubftan-

Notio

tiam ac naturam Baf, Ep. cit. & Cyril. L.3. &

: quim

5. Commenr.in Joan. aliique paffim celebrant.

N

Conf. ex dogmatibus five abfoluté five

Vi U

comparativé affumptis.

1Mu Crassis argu-

i: M

mentum rzzmeít: Deus verus non eft nifi

unus , fingularis & numero unicus; ütex fr-

jim

j d

dei ac rationis principiis probatum dedimus in

[

'Tr. de Deo uno: fed Pater, Filius &Spiritus

j

1

*,L"l.'

j

fanétus füunt verus Deus; ut proximo Artic.

oftenfum eft: ergo non funt nifi unus fingula-

f

III:'!!! »'f ,

ris & unicus numero Deus.

duin. *Qlando

r

proprié & abfoluté loquimur , non funt affe-

rende in Deo tres effentie, nature, aut füb-

71

ml

ftantize: fed fi tres Perfone in Divinis non fo-

Ffev

li

rent unus idemque Deus unitate numerica;

qedi

, W

afferende effent tres eflenti:e ; naturge , aut

fübítantie: ergo.

Affumptio patetg& conce--

Al

/1y

ditur: Propoütio autemuniveríim conftar tum

(e

ex fymbolis & fidei profeífionibus tres quidem ,.

^

m

Perfonas, fed unam ex . oppofito. effentiam,

um

2

naturam qut fubftantiam enunrianfibus; t

j

ex

LIM i

—

188

Dz Dro Tu:wo.

füfm vt

inDeo

ex Ep. Sophronii ad Sergium, quam in Conc.

Qu i

Cpolitano III. A&ione r1mà recitatam & pro-

batam diximus; ubi intér reliqua etiam hac

ponan

fistip

leguntur: Zdcirco nequaquam tres Deos dicimus,

Iyini

neque tres paturas ig jautta Tvinitate glovificamus,

fur; o

neque zres effemtias im ea przedicamus , neque tres

t 1

coufitemur Deitates, uoi confubflamtiales , uon al-

Mi

Fevius [ubflamia, uon eyusdem ovigigis meque alte-

d jf/;vfu

D)

TU 07'igj/ziy: ueque qua füigulaviter im ea predi-

il h

eantuv , i multitudigem deduci permittimus, uec

t d

quemquam ejus unitatem. dividere fimimus , Heque

fl t

tres quosdam JDeos effe cognofcimus, aut tres quas-

écd

dam maturas eel tves quasdam effentias. deitatis u-

Vum

vimus; non unigenas aut aliemgenas , 102 cjusdem

Tünit

fpeciei aut alterius. [pecieis fód mec penitus. Deos,

| f

aut uaturas, vel effentias aut: Deitates aguofcimus

| COT

vel cogno[vemtes [cimus: - fód €9. eum, qui vecipit,

lum

vel fapit, aut movit, amatbematibus pevcellimus.

]

at

Speciarim veró de Effeztia legantur Aug. L. 7.

E

de'Trin. C. 4. & 6., Athan. de Defin., F ulg.

[n

üte

L defid.€.5., Damafc; L. 3. id. C. $.; Av

fel.in Monol, €.76. De Natura. Athan. Dial.

ün:

Tent

1. de Trin., Naz. Or. 13.25.& 37., Nyffen.L.

[UJI

de Trin. & L. ad Ablab., Bafil, L. 1. 3. & 5.

con, Eunom. - De Subflaitia 'Toletan. VI. Cap.

qui

h

1. & XLin Prof., Baf. L. 4. con. Eunom. , Hie-

ron.E

P. 57., Aug.Serm. 38. de temp. &L. 5.

d

«

e Trin.A&. 9.

gnun.

ui fpecie ranrüm non

autem numero unum fünt', in iis unitas eft fe-

i

")

,

"

undum rationem, diftin&io quoad rem, &

ii

. perfectio major in tribus, quàm in uno aut

duobus ; ut pater in fpecifica unitate Angelo-

rum

X

300

Dsr Dzo TRixo.

185

rum vel hominum: fed nihil iftorum habetur

in Cor,

in Deo feu in Trinitate refpectu effentise acna-

turae: ergo.

Affamptionis partes priores ex-

i&

j

am

)

f

ponuntur à Naz. Orat. 37. ampló, breviüs au-

tem à Damafceno , qui L. 1. de fid. C. rx. fic

dicint

loquitur: Aeipfa Petzus à Paulo difcrepare cernui-

njfoam

Zurs cominundas aulem Q9 uatuve comunuéthio at-

ïZJ?Ilc' ld

que umum vatioue €g. cogitatioge [be&tatur.

Proin-

YT

de commzmis ipfa uatura vatioue confiderabilis eff *

if ili.

at fingillatin unaquaque €g per p

avtes , b.e. pev fe

1 PTL?:TVI-

/

Jéparata efl ac multis predita, que ij fam ab

J

a

n

teva. diflinguant ; tum. verà pre catevis eo ipfo,

quod non fiit invicen, fod

epavatim exiftautz un-

:

rt qIIJJ-

de &9 duoq9 tres bomines dicuntur £. smulzi.

Hoc

ia 00

quidem in oimai ve creata videre licet ; at veyó in Ss.

f ejusä;z

i D

Jvinitate coutva ves babetz ib euim quod comma-

Te ef? €g upum , veip[a confidevatur ob. cetevnitatis

zs"lajï'ignï

,

communiouem €9 ideutitaten

2 fubflantie, attionis,

j n

»

ml

voluutatis, 9 ob coufilii con,

P

irationein , 9 iden-

ztitatem poteflatis ,

,

acultatis, bonitatis: mom di-

wl

xi [militudinem , [ed identitatem.

Pars pofte-

rior explicatur ab Au

[2

uftino fzepius,

reefer-

T

tim autem L. 7. de

rinit. C..6. fic difcur-

af D

rente: 4Von tamtum efd unus bouo, quautum tres

Y SFL

bomiues fimul; g plus funt aliquid bomines duo,

H

V

Can

uamumis bomoz €9. u flatuis eequalibus plus auri

l),

eff tves fimul, quàmfingule flatue ;

? qmanis auvi

JI)H

li

; in Deo non 1ta eft,

1Von

ef una, quàm dua.

T

enim mayor e[feintiaeft Pater Filiuseg Sp. fautus [

[

1

mul; quàum folus Pater aut folus Filius; . fed tves

T2

fünul ile perfone , fi ita dicendum

-/it) & Zl(lle.f

"

Tolet. éótum & un-

no 4

(l

funt /z'/zgu/i.f. Adde Conc.

deci-

[^

PIO

i

fün

of

I9O

Ds Dzo T£&ixo.

decimum.

2DJE CLASSIS argumentum. I70742

erint)

eít. San&i Patres fidem catholicam ita me-

j

diam inter

5

udeorum & Sabellianorum ex

Mian

|

una, & Gentilium ac Arianorum ex altera par«

fubiller

te errores ftatuerunt, ut fublato eo, quod fal-

fuc& |

füm & nefarium eft , ex utraque fibi ipfa re-

&i Ant

CORtTOV

tineret, quod verum ac pium foret: fedutfic

mediam aflererent , neganda erat unitas per-

oftendi

larit

fonalis ac naturze trinitas , affirmanda veró cum

erfonarum trinitate unitas numerica : ergo

Wt etan

des catholica tenetcum Trinitate Perfonarum

Cirarr:

numericam ac fingularem naturae unitatem.

fnidi

Difcimus hec ex Nazian., qui Or.21:. fidem

hr

r

Athanafii ita preedicar: Cum Poc intelligerez, tvia

bec in unum coutrabere , impii evvoris e[fó novique

ap

dogmatis Sabellri , qui. primus. drvimtatis. contra-

| f lr

éHionem excogitavit ; g vurfus tria, quamtum ad

| Vince

gaturams diffrabere , mibil aliud effe ,. quam. por-

| QQuifü

tento[am divinitatis [e&ionem. introduceve : banc

H Ürj

vationem tenuit , ut cg unam, quantum ad divitti-

TUf

zatem, pulchre [ervavet; e9 tria, quamum ad pro-

!

jrietates , pià doceret : uec aut. pev umum. deitatem

üny, |

coufuudevet , aut per tvia diftvabevet ; [ed 2ntva pie-

tti d

zatis anctas confiflevet , immodicam im utramque

| .lïm,

gartem inclinationem 9. op

pofitioniem evitaus. . Si-

|rig

milia Fuloe. L. ad Donat.

d

. 12. fcribit. 2Zum.

WQ [

Ortà po

c. 4ti medium controverfià inter

i

Antiochiz

dt*]i(ft

octores , & poftmodum inrer

Orientis .ac Occidentis Prefules divulgatà;

fl( * [à

aliis unam divinitatis hypoftafin, aliis tres affe-

|dr f

rentibus ( ubi defenfores utriusque partis au-

;. t;

diti ,,& fententiarum expofitiones perceptee fu-

pþä(](

erant) «

1

-

^

Dr DEO T RINO.

191

IT tttiy]

erant) facilé ac penitus fublara fuit; cum in-

Vif n

rceretur priores nójnine hypoftafis naturam

OFUtm «

&

& uíiam, pofíleriores autem proprietates ac

tera p

fubfiftentias perfonarum accepiffe , üt Athana-

quod &

fius & Alexafildrina Synodus in.Ep. Synodica

Lf

ad Antiochenos data teftantur. Sed hec ipfà

fedutit

controve

& eam componerdi facilitas

ntis pe-

oftendit, convenifle utramque partem de fin-

Verücu

laritate naturz divinze ac individua unitate;

E

üt etiam Dafil. Ep. 325. & Naz. Or. 32. de-

fonaru:

clarant: ergo,

gtium. Una eft in tribus per-

Initatet

fonis effentia , ficut in duabus naturis una eft

r. fiden

Chri&(i perífona: fed perfona in Chrifto eft nu-

at Iri

mericé una, ficut nature numero funt due:

pmcifi

ergo & natura in Trinitate eft una numerice ,

aA

ficut perfonze numero funt tres.

FEam in rem

TMH

Vincent. Lirinenfis in Commonitorio C. 19.

jun

"1

loquitur: Zz Deo uza fabflautia , fedtres pevfoua:

: M

f

27 Civiflo due fubflautie ,. fed una perfona. .a

ul

Ainitate alius atque alius , mon aliud atque aliudz

]

J

um

ip Salcatore aliud atque aliud ,| mon alius atque

y d

alius. . Quoimodo. im . Jvinitate alius atque. altus,

J

2on aliud atque aliud ?. quia fcilicet alia eft pevfoua

Patris, alia Filii, alia Sp. San&li: fed tamen Pa-

ymllf;gf

um Y

?ris 69 Filii g Sp. Santli uon alia atque alia, fed

j uf

«una eademque matuva.

uomodo im Salvatore

f 1f

aliumd.atque aliud , 20 alius atque alius?. quia vi-

delicet altera fubflautia divinitatis alfeva bumanita-

ii inïff

(»u»'gäm»

zis: fed tamem deitas g. bumauitas non, altev $7 al-

zv , fed amus idemque Cbriffus. . Confer Nazian,

as

rfiS plld

Or. 51. & Ruflicum Diac. in Difput. con. Ace-

phalos.

4u. Rano nature non minus in

J

l

"Trini-

g

7

"

ii

E.

192

VE DEOïTRINO.

"Trinitate quàm in Chrifto eft menfüra volun-

T

qoqm

tatis & operationis: ergo ficut in Chrift

-

& p

plex marura eft ratio duplicis voluntatis & ope-

Dang

-

rationis, ac viciffim ; ficitem una in Trinitate

natura eft ratio unius voluntatis& operationis,

fu.

ü *!f qut

Atquiuna, eadem & identica eft voluntas &

.:

narturda.

|

f r

Ooperatio "T'rinitatis : erpo-& tal

|pumfi

Enthymema fuit argumentum Catholicorum

] amra à

contrà Monothelitas, tum in Lateran. fub Mar-

p

tinol., tum in CpolitanoII. ; ut in hujus A&

|ilopra

4ta Litteree Acathonis recitatee docent: Sub-

"

fumptum autem pgtet tum ex.num. priore*,

jtrbus:

tum ex majore unitate concedenda voluntati

m

& operationi in Deo , quam que iisdem con-

Cuntaris

veniat in. Chrifto.

szum. ln Patre & Filio

ttverfü

rincipium fpirandi eft unicum & ipfa etiam

8^ qu

fpiratio unica, & neutrum duplex : ergo

| :1/

?

Ó

7

etiam in tribus perfonis unica eft natura ac

Deitas, nonautem trina aut triplex. — Z. pa-

|'ltne

ïFILf*n.(wt.

tet ex Conc. Flor. Decreto Unionis, ubi expli-

LE

'catur fenfüs utriusque Ecclefie: Grecz quidem

tg. .

affevuerunmt , quod id, quod dicunt Sp. fan&lum ex

DT

Patve procedeve , 2on bác anemte proferunt , üt ex-

0s Wj

cdudant. Filium ; féd. quia eis videbatur , àt ayunt ,

| um

Latinos affevere Sp. fan&tum ex Patve eg. Pilio pro-

Turm

cedere tanquam . ex duobus principiis eg duabus Pi—

&t

vationilus , ideo abflimuerumt , à dicendo y.

0i

'eteri

Sp. fau&ius. ex Patve procedat $g Filio. Latim ve-

toche

và afferuerumt , i0n [e bac mente dicere Sp. [auctum

Cienda

ex Patve Filiogue procedere , ut. excludant Patrem

ühim

quin fit fonst9c... five quod duo ponamt. [f princi-

m

pia [eu duas fpivaizones; fed usum. tantüm a[fevant

6

e

N

n

1 volu.

Dr Dzo TRINE').

195

riftqu

effe principium unicamque [piratiogem |Sp. fantdi.

Et poft in ipfà definitione:

uod Sp. fanétus ex

isKoR

É

Patre g. Filio eternaliter f ,. $. effentiam. fuam

Tri.ni:a;e

fiumque effé. fubfifeus ex.Patve fanul g. Filio 9g

erationg

Juntzsl

ex utroque tauquam ab uno priucipio t unica [pi-

vatioge procedit. — Patet Cozf., quia ficut princi-

L n

ohcorüt

pium fpirandi eft commune Patri & Filio, fic

natura & Deitas eft communis tribus Perfonis:

fübYe

;

Imó in hac confiderantur unicé ad fe, cum in

ijusd

1L

illo principio confiderentur ad alium.

nt; Sb

T

63. Oljic. costra xmum. Ex Scripturae

volunt

textibus allatis non probatur unitas naturz,fed

duntaxat vel teítimonii, vel confensüs, vel

lem col

charitatis; quod patet partim ex comparatio-

;&Fïhj

.'l

ne verfus 7mi 1. Joan. 5. cum verfugvo: ZyYes

ïw. u

Y

fuut, qui tefl

imontum dant in terra , fpivitus,

aqua

e7 fanguis: eg bitves unum [unt : partim ex fimi-

n

Á

litudine T

17. V. 21. propofita: Uf omues

- mum fat ,

tu Pater in me £g epo n te, ut eg'

ab V

"

ipfi im mobis umum fint.

Accedit, quod L. 3.

Reg. 22. v. s. dicatur: Populus meus q9' populus

fl

"

"

zuus unum funt ; 1. ad Cor.6. v. 17. Qui adberet

l

"u

Deo, unus. [pivitus ef ; & C.xo. v. 17.. Unum

li 1

corpus snulta [umus , omnes , qui de uno pane parti-

ii

(I,

cipamus &c. Conf.L Vox homoufios 1. non

til,'J/ H

leoitur in Scriptura; 2. eft omnino nova &

/fhy

. Veteribus incognita; 3. etiam rejecta ab An-

[j

J

tiochenis & Ariminenfibus Patribus; 4. reji-

cienda ab omnibus ob erroneam aut fàltem

;

"'f Ti

ambicuam fienificationem. Ergo.. Cozf. IT.

^h

3i

J

jl

Ex noftro doemate fequitur r. vel dari tres

(ïgjrznï

s fub-

J

Peos ; tum quia tres Perfíons funt tre

* ftan-

us

l

l

194

Dr DEok 'TaiNO.

ftantie: tum quia Parer, Filius & Spiritus

! griam

H

fané&tus funt alius, alius & alius: 2. vel non da-

et

i

li

j

ri perfonas diftinctas; rum quia valet hic fyl-

| win]

lopifimus expofitorius: hec divinitas eft Pa-

j lispro)

ter, hec divinitas eft Pilius; ergo Pater elt

Tn6n £f

Filius; tum quia axioma eft, eadem effeinter

] ul

fe, qua funt eadem unitertio: 3. vel admit-

| onis v

tenda effe contradictoria; tum quia idem De-

] anits i

| tà5 dil:

us effet genitus & non genitus; tum quia tres

res effent una tantum res: tum quia res eadem

| fit j

haberet plures formas , vel conftaret rebus

petedi

perfectis h. e. perfonis, nec tamen diceretur

isdi

o m

compofitum aut aggregatüm per accidens.

ä

m. ad g. iV. "d. Ad comparationem

|Q0n pot

textuum, de rmo Diíparitas eft; five quód

j5 m

textus 8vus, notante jam D. 'Thoma in Com-

Ktet e

ment.ad Decreralem 2dam, à multis exem-

Qu

plaribus abfit: five quód in G

is exempla-

àp. [

ribus non paucis in $vo legat

&i TO &Vj

H

ha

!

res in umum fumt: five quód textus in fenfü

ij

i

iendus, Patrem per fpiri-

figurativo fit acc

tum, Filium per fanguinem,. & Sp. fànctum

h

|

"Id

ï

f[«v

LN

per aquam intelligendo, üàt Aug. L.2. C. r2.

1

!t

& L. 3. C. 10.ac 20.con. Maximin. & hunc fe-

[

ll £

Vil

cutus Facund. Hermian. L. 1. pro defenf. 3. ca-

[i

itul. C. 3. exponunt, aut cum Ambr. L. 1.

o

lil

d

*

e Sp.S. C. 6. & Leone in Ep. ad Flavian. my-

(mg

flicam aliam fignificationem affümendo: five

lr

quód in fenfu litterali acceptus non aliam

p í

denotet unitatem, quàm qua convenire pof-

'ffuv'igï[m

fit & propriafir: nequit autem creaturis con-

UM

Ti

venire unitas individua, quam Deo tamen

pro-

Dz Drzo Ta:No.

195

Spity

priam effe ratio acfides docer. — De 2do eade

m

| non

: fic f

eft difparitas jam affignata in Conc. Later. IV.;

ubi in Decr. fidei dicitur: "Cum veró Veri-

at

tas pro fidelibus fuis orat ad Patrem, hoc no-

Darer d

men uzum pro fidelibus quidem accipitur, ut

effeintt

intelligatur unio charitatis in gratia; pro Per-

o| admi:

fonis veró divinis, ut attendatur identiratis

dem ]

unitas in natura, quemadmodum alibi Veri-

quia n

tas ait: Efote perfetii ,

ficut 6g. Pater veffev cale-

os x

flis. pevfectus efl, acíi diceret: Eftote perfecti

t rei

perfectione. oratiz , ficut Pater vefter perfe-

licerett

&us eft perfectione nature ; utraque videlicet

]

"

&ns,

füo modo: quiainter creatorem & creaturam

toner

non poteft ranta fimilitudo notari, quin inter

AI'M qnl

eos major fit diffimilitudo notanda." Hinc

jin (s

patet etiam refponfio ad textus reliquos; cir-

ls exd

ca quos nota

ri quoque poreft regulaalia, quam

Auo. L

u

con. Maximin. C. 20. proponit:

il í

Quaudo de vebus duabus aut. pluribus dicitur umus

; nf

eft vel una efl , eg additur

quid umus vel quid una;

ty de bis, que divevfze, €g. de bis , que funt unius

erm

f

- fui

Jubflantie ,. dici potefl. — Diverfe funt. fubflantiae

[piritus. bominis &7. [pivitus Domini: Q9 tameu di--

AU

chus?

Gum eff: qui adbavet Domino, unus [pivitus eft :

al j

unius autem . fubflautiee fumt. anime bominum $9

jbl

corda bomizum; de quibus di&um eft: Evat iis

anuna uma 9 cor unum.

Ubi autem dicitur de

Qf

!dg; 1N

duobus aut pluribus umum fuut , uec additu

v quid

unum fint, uon divevfa fed unius fubflantiee effé in-

; J

j

r

zeliguntur, ficut diéhum eff:. Qui. plantat

(2 qui

vigat , ugum funt ;

jj 0*

7THUS.

t

*

Ef: Ego &9 Patezf' unz(m Jfa-

N2

ld

PW

196

Dzr Dzrzo TzaiNoO.

JAd Conf. L. &. quoad 1. D. Vox homo-

Samofaï

tra a

ufios non legitur in Scri

tura quoad vim &

fignificationem, N. quoad

l

tteras & fonum, C.

f

Hoc tamen nec requiri nec obftare, liquet ex

;

verbis Trinitatis, Deiparee, aliisque fimilibus

i

Iþzrb

confultg

receptis; prefertim cum Ecclefia eandem vo-

cem adoptarit. Haretici autem voces nec in

us

Coxftr

littera nec in. fenfu Scripture fundatas ufur-

ant, ut Athan. in Ep. ad Afr. & L. deSynod.

fare

atque Ambr. L. 1. de fid. C. 9. in Arianos re-

d Q

torquent.

uoad 2dum *. D. Eft nova hec

Titie C

lildis t

vox fimpliciter & quoad fubftantiam , IN. quo-

dam modo & quoad accidens feu ufürpationis

lreris

&im en

univerfalhtatem , T. . Jam enim Juftin.in Dial.

dienus.

cum 'Triph. Trinitatem dixit cocffeztielen , &

Orig. de recta in Deum fide Zerpum confubflan-

j fert]

| Tüns: |

zaje, & Eufeb. Cefare. ap. 'Theodoret. L. 1.

hift. Eccl. C. 12. fatetur quosdam. ex prifcis eru-

| ( ]

ditos €9 preeclavos "Antiflites aliosque Scriptoves, de

[: H

j

/

Patvis $g. Filii deitate loquentes, voce bomoufios

LU

effe ufos.

uanquam fi hec deeffenr, audien-

Ifj

dus

hic foret Hilarius L. con. Conftantium fcri-

L

H,'

w:.zdk

bens: JVunquidex boc megaudum, evit, quia mo-

if

vum efl 2 Decernis fimilem Patvi Flium: Evan-

| lrl

€

| Oliend:

lia monm predicamt: quid efl, quod mom vefugis

p

anc vocem ? in uto uovitas eligitur , in alio fub-

,t'xms

?3novettur.

Ubi occaflo. impietatis patet, movitas

CUJHQ

admittitur : ubi autem veligionis maxima & fola

fitus

cautela efl , excluditur.

uoad 37/um D. Reje-

Á

&a eft vel alio in fenfu ; vel errore facti, C.

lUt

in fenfü hic propofito & juris veritate, N.

Ed

Confübftantialitas perfonalis ac in fénfu Pauli

Wt o

Samo-

r

DE Dzo TnziNO.

197

x hom.

Samofáteni reprobata eft ab Antiochenis con-

dvimi

tra eundem Sac. 3tio congregatis: Confub-

um

ftantialitas autem effentialis, non quidem re-

|

Y

j

iquet

À

robata, fed fupprefla aut omiffa fuit Arimini

fimiio

à Patribus Catholicis, per equipollens fidei

xtem ve

confultum ratis, fed Arianorum perfidià de-

Cl

ceptis. Similem quendam errorem accidiffe

atas ul

Conítantino magno ante Conc.

Iceenum ,.te-

deyit

ftatur ejus Epiftola ad Alexandrum & Arium

anos t

data; quem tamen Concilii definitione de ve-

»ova lt

ritate certior factus poítea exuit; üt ex Conci-

lii Actis & datis ad Orthodoxos contra Arium

Ng

litteris conftat.

uoad azum N. J4[[. Senfus

ny,ation-

v.nbr

enim erroneus huic voci affictus ab Arianis -eft'

ia

alienus.

uisnam ille & quam varius fuerit,

10

i

refert Hilar- L. de Synod. fub finem fic enar-

rans: Za uma fubflautía Patvis ac Fili pradicatas

Joret f

vjn

aut unum, qui duas muncupationes babeat , fubft-

fletem figiificat 5 aut. droifain unam fubflantiam

jl

!'1!4!' ü??ï",i

duas imperfe&as feciffe fubflantias; aut tevriam

priorem fulbflantiam, qua à duobus ufurpata [it eg

!

ajfumpta, que idcirco unma .dicatur, quia ii duas

ntium

[ )

una di[ctla fit.

Demum fuübjungit: Aale zutel-

^ Ui

j

ligitur bomouflon: quid ad qme bene iutelligentem ?

i

LÀ

//

[

ollendens hac erotefi, propter aliórum mali-

»

tiam & abufüm non deferendam effe vocem,

l,

i

cujus fenfüs determinate ac fatis fuerat expo-

fitus.

uj

(

/

"Ad Conf. H. & IN. feqq. Ad yme prob. vm.

) Nf

D. 'Tres Perfonz fünt tres fübftantie abfolu-

ul

te, N. Relative, /uód. qua identificantur

fi7]

beant

)P

")

uni effentie feu diviniteiti, C. qua ha

23

etiam

If

asb

Dr Dzo TR'IQo.

198

etiam tres effentias ac divinitates, N. Ad ad.

omqin;

D.Pater, Filius, & Sp. (an&tus funt alius & alius

äel

ratione perfonalitatum, C. ratione effentiee; N.

Ad 2de prob. ym. N. fyllogifmum effe veré

tam C

expofitorium; cum reipía fit categoricus ha-

bens terminum diftributionis capacem , ob

moto d

. feecunditatemy nature , quà unica numero di-

vinitas communicatür

luribus realiter di-

at

n

"

ftin&is; tínde fic exponenduseft: Quidquid eft

j Hihr

f C

divinitas, eft Pater ; quidquid eit divinitas;

eft Filius; ereo Parer eit Filius: qua expofitio

j Sohblal

habet premifías falfas, & oftendit vitium fyl-

Mi

Y

logifini prioris. Ad 24. D. Axioma eít, ea-

m

dem efle interfe, qua funt eadem uni tertio

| lt 0R

finito & incommunicabili, C. infinito & com-

| viduf

municabili pluribus realiter oppofitis & hinc

j um

| duals :

réaliter diftinctis , N. — Etenim pro hoc feníu

dignitas axiomatis non tenet, ficut refpectu

Pures

t0nej Q

diving potentie non valet axioma aliud : Ex

nihilo nihil fit ; nihil revertitur in nihilum.

hactan

Ad 3727 prob. 1m. D. Unus idemque fumptus

'tnon:

m

Mil

in fuppotitione inadzquara eít genitus & non

genitus ; N. in fuppofitione adequata, fu/d.

C

| RXGI

eft genitus fecundum unam, & non genitus fe-

" cundum aliam perfonam , C. genitus & non

COWQ

. genitus fecundum eandem perfonam , N

NU

Ad a2d. D. Sunt tres res & una tantum res füb

Cn

eadem ratione, N. füb ratione divería, fcili-

Tiatur

cet tres fub ratione Perfonarum, & una füb

&n:

ratione effentie, C. Ad 37. D. Eadem res ha-

Wt

beret plures formas adcequatas ac ejusdem om-

Qu

nino rationis; IN.. inadequatas nec ejusdem

&]

Oornni-

k:

Dz DEOVTRINO.

199

. i

omnino rationis, C

Item conftaret rebus

ia

erfectis füummam inter fe nature unitatem

h

abentibus, C. nulla inter fe habitudine aut

entig, N

effe vet

connexione gaudentibus, N. Ex his autem

ricus h

tam compofii quàm aggregatik per accidens

cm, d

notio elidicur.

6 A

imero d

. Objic. con. adum. Deus non deberdi-

ci fingü

»ig nec unicus ; ütdocent inter Patres

.'fl'ï.iïel. 1w

IQ

"m

Hilar.

g. & g. de Trin., Ambr: L. 5. de

fid.C-'

2. Leo Serim, 2. de Pentec.; inter

divint

l

Scholafticos D. 'Thom. p. 1. q. 31. a. 2. cum

ekpoh:lf;

jum ff

Magiftro Sententiarum Alberto magno & aliis.

Item jux. Anfel.in Monol. C. 26. eflentia divi-

e&; 5?'

unt (€

ii

na non eftindividua; & juxta Boétium indi-

vidua fubftantiaconvenit tantum perfonc, non

(j & «

-

autem effentie, Ergo notiones unitatis indivi-

lo

dualis non congruunt nature divine. — Corf. £.

t feipe

Patres, tribuendo etiam nature divine no-

tiones ufüitatis individualis nunc ufitatas, non

iil

hanc tamen afferuerunt, fed aliam nempe in-

ul

tentionalem vel moralem. . Nam 1. per mona-

dem & henadem Baf.Ep. 141., Boét. Libel.

us /Xr»

"

ad Symmiaach,, & Synad. Carm. de Trin. in-

tellexerunt. fimplicitatem effentie ab omni

2. Per naturam in-

coimn

p

ofitione remotam :

j

nJm'N

dividuam Cyril. Dial. 1. de 'l'rin;; Bab, L. $.

con. Eunom. , & Athan. L. de Syn. indicabant

"

^

j

naruram non fe&tam, non partitam, non divi-

fàm :

3

. Per unitatem identitatis ac fine nu-

gna t

& Athan. L. de Synod.,. Baf. L. 1.

hi

mero Hilar.

|eS

con. Eunom., Ambr.L.deSp.S., Marius Vi-

mo

&or L. 1. con. Arium excludebant nature dif-

U*väf

,

N 4

m

x yferen-

"

200

Dz Dsgo Ta1xo.

*

ferentiam, diverfitatem &insequalitatem. Cozf.

r

b

/I. Unitatem perfonarum in divinis defignant

plerique Patres per homoufion; qua vox fi-

gnificat squalitatem vel paritatem mature;

equalitas augem diftin&tionem füupponit : ii-

i

n

dem eam corflparant cum unirate, quz eft in

,V

[ ta

K

pluribus hominibus, quos itidem confübftan-

tiales dicunt: ubi veró priorem pra hac uni-

Qm am

tatem aflerunt majorem, exceffüm

onunt

l

per saequalitatem non tantuim in

j

*

Ta; fed

t&m e

etiam in attributis & affe&tionibus quibuscun-

Quz

u

que; üàt patet ex Chryf. hom. 1. in Ep. 1. ad

DIrent X

"H

"'im., Ambr.L. 1. de id. C.11., Leeon. Serm.

Áj

3. de Nativ. & aliis.

U:lbu*mö

lon tag

E. ad g. D. Deus non debet dici fingu-

laris & unicus; quà afferatur in Divinis fingu-

Tunt, ]

laris, unica ac folitaria perfona, C. quà affera-

d

tur unica & fingularis natura, N. Patresqui-

mn |

dam nolebant has ufurpari voces, vel ob qua-

na

ftionis tunc cum Sabellianis agitat? controver-

fiam; üt accidit Hilario , cujus hec fünt ver-

ba: Plures beveticorum idcirco fanilem fecundum

TUf

diviritatem efft Patvi Filium dicumt , ut per fimi-

lrudimis propvietatem. eundem Parvem . éfft, quem

Ukl(.

Filium confirment: quia iudifcreta finilitudo ad-

amh,':)

mittere videtur umici ac füugularis occafionem.

AUST

"duathema ergo eft ,

"uii1n Patvegg Pio mature

li

D

fanilitudi;

D

zem ad abolendam Filü pevfonalem [igui-

Ticam

Jicagtiam predicabit: vel ob proprietarem fer-

] quifu;

monis, fingularitatem ad perfonam referen-

sf

tis; üt Ambr. indicat dicens : Siugulavitas. ad

Qien

Perþzmm pertinet yuuitas ad aturam: velad tol-

10

len-

*

Ds DEb TR'INO.

201

m, (f

lendam ambiouiratem , .quà fingularitas pro

delma.

foliracine accipiebatur ; üt Leo commemorat:

? Yorh«

U: «7 [olitudinem non vecipiat Trimitas , 9? unmita-

Tatüra,

tem [ervet eequalitas.

Similiter additum.D. Ef-

Joit:

fentia non eft individua vel refpiciendo fpe-

üe la

ciem, vel negando,communicationem,; C. fi-

nfübfts

ne tali refpectu aut negatione, N. Anfelmus

ac u

uidem loquitur de individuo, quod wziver-

z

ORU

[

H

lem effentiam communem " habet :

- Boetius.au-

!

8

É* rem de individuatione incommunicabili agit,

bus qua eft character perfome. . Cum diéctis con-

Eo. r.&

fpirant Scholaftici laudati.

)n. Serrt

"d Conf. I. &. D. Patres, nature diving

tribuendo varias unitatis individualis notas,

non tamen hanc , fed aliam unitatem , afferue-

runt, idque nec direclé ac formaliter, nec in-

qu

directé ac confequenter, .N. . non afferuerunt

Patresd

directé ac formaliter , fu/d. illudque vel ex oc-

10

cafione-data vel ex ecconomia, C. uni

ríali-

ontrl

ter & ex veritaus neceffitate; IN. . Primó qui-

It i

dem adícripta notionibus fignificatio adeó ex

T.

infüirutione ac communi etiam ufurpatione il-

I

lis eft propria ac certa, ut & ipfi Patres hicop-

n

pofii dum aut unitatem perfonz& in'Chrifto

flh

jl

afferebant, autfingularitatem períonarum Sa-.

7

bellianam negabant, non alis uterentur; nec

figni&catioribus etiam uti poffent, ubi nume-

j

ricam unitatem expreflam vellent.

Unde fe-

quitur tum horum tum aliorum Patrum fimi-

a[em fn

telere

les formulas fecundum communem ideam ac-

jf ?

j

cipiendas , nifi adjeétis expofitionibus alió di-

ftrahantur.

Deinde yeró illa notionum diftra-

Jai t

[7

étio

Ns

*

202

Ds Dro T.RINO.

"*

Vi

d

étio nec omnium, nec ubique, nec femper

erat; maximée poft.Tritheirarum hzerelin ac

nit; Ua

errorem Joachimi: quorum oppugnatio fcili-

intert &

hire

cet adítrictiorem fignificandi vim exigebat.

Hinc pofteriorum Patrum & Conciliorum lo-

T

T10/0218 ]

cutiones, fiquid difcrepantie etiam inter eos

ac Antiquiores permittatur, ad horum inter-

Tn

of

pretationem meníüranda non fünt. Praeterea

lvd pa

Patrum nemo exprefsé negavit individualem

mij.srum

unitatem nàture: ubi autem folum ex»prefíle-

V para

runr unitatem fpecificam; hoc vel futhciebat

(inc. T.

pro traétata tum ab iisdem controveríia & ad

p Ra

refurandos Arianos, qui diveríam , inequa-

hn Pa

lem aut diffimilem in tribus Perfonis naturam

DUNE

ftatuebant; vel fuadebat prudentia, ne afler- ^;

[ cm.f;u

tà fingularitate locus füfpicioni aut criminatio- vj

ni foiicudinisSabelliane preberetur: prefer-

d fubïn

tim cum ne füa quidem loquendi formulautut

Xl

remfta Patres evitare potueria: Sabellianifmi

il

objectionem. . De utroque vide num. 62. lo-

cum lNaz. Or. 21.laudatum. Denique ex da-

ta à Patribus notionum qualicunque exegefi

facilis ac eíficax erat illario fingularis natu-

[

re. Nam perfecta ex omni parte fimplicitas

non compoftitionem tantüm, fed & collectio-

nem , adeoque pluralitarem excludit : nepa-

"m

iv

tio item fectionis, partitionis ac divifionis re-

TC

ül

mover diftin&tionem quoque numericam, qua

len

I

ad minimum in fola exiítentia fibi propria ac

n

fpeciali; adeoque feparata confiftit : diverfitas

-

| !

j

i

emum, differentia

£

V

« inequalitas negata ad

UR

oftendendam veritatem: proprietaremque di-

D

ü

vinita-

4

Dz Dszo Tniwo.

203

ec fs

Vi

&

is , ficut non negat; fed porius füppo-

herelnt

nit, Deum efle ens unicum ac fingulare , fic

at fd

infert etiam . na

larem.

*

turam /Dei unicam ac fingu-

exipdt

iliormb

"d Conf. IT. &. ad rmum transmif& ety-

n inere

mologià D. /Equalitas vel paritas füpponit di-

um n

ftin&ionem fübjectorum, quee fcilicet zeqia-

P

lia vel paria vocantur, C. neceffarió etiam ter-

]ivi

(donate

Mdlv

minorum feu rei; fecundum quam equalia

vel paria dicuntur, N. Etymon homoufie

| EXPI:

füt

lr

Conc. Toletanum XI. fic

xponit : Proprer

erfia

fY

quod Filius bomouflos Patri dici

EULT $

h. e.5 ejusdem

, Inaqu

cum Patre fubflaumtie cveditur: éude enim Gracé

ys natur

unums zcia vevó fubflantia dicirur , quod utrum-

àj Y i

que comun&um fonat una fubflantia. — Heec deri-

cqu

vàtio videtur precellere ; càüm zequalitas non

j p

ad fubítantiam , fed ad quantitatem vel molis

)u

vel perfectionispertineat: unde Ecclefia canit:

bellr£

ut in Per[onis propvietas, g in effeutia umitas , 69

yn. 4

inanajeflate adoretur. eequalitas. Sed permifsà,

t

quam etiam Patribus ufitatam fatemur, expofi-

que

ia t

Done alterà, ad fervandam proprietarem lo-

cutionis fufficere diftinétionem fubjectorum ,

Jidf

nec illam ecdiam terminorum requiri, patet ex

hmp li

(j

Lal

denominationibus unitorüm & conformium

eidem numero rei& aliis ad eandem entitatem

dit

J

relaüvis.^

Quamvis porro naturz

eac ef-

fenri& dicantur fübinde confubftantfales , ta-

1

qU.ï

1neneasacci

"

yyri !

i pro füppofitis ac fupponere pro

d

Til

perfonis vel ex eo patet, quód aliàs propofi-

tiones fierenridentice ac ridicule. AdaZwum

1eUdtà

i

D. Unitatem in divinis comparant fecundum

[

quid

m

1

s

204

Dz D'EO TzaINO.

l

quid ac imperfecté cum unitate, que

eæiter

|

Eun.l

E

1

!

H

o

j

homines plures, & hos etiam dicunt confub-

Fuls

d

M

ftantiales fecundum rationem , C. comparant

[

adequate & perfecte , & dicunt confübftan-

fibusord

tiales fecundum realitatem , N. .Deficere plu-

Filium eí

rimum banc comparátionem, & diverfam effe

pelindo

inycomparatis unitatem , ipfi Patres fatis decla-

at v

rant, dum locis in 3tio membro defignatis

jartia &

unitatem perfonarum pra unitate hominum

tam i

de af )

praedicant majorem. Ex quo collige aífertio-

nes hujus generis alias verum quidem habere

|Pari a

T auter

fenfüum , non impedire tamen aut excludere

ampliorem aliunde congruentem. — Ad 37zum

m

N

D. Exponunt illum exceffum per zqualitatem

"

i?

non tantum in natura, fed &in attributis & af-

Wx; Ton

fe&tionibus, que hoc ipfo tollat omnem di-

TC

Ítinétionem etiam numericam nature , C.que

quo min

realiter adhuc diítinétas naturas relinquat, N.

Aran j

Cüm enim numerica diftinctio vel diverfita-

1

tem in natura, vel ingqualitatem in attributis,

I

p

] Si('jms

j

vel diffimilitudinem in affectionibus fequatur;

h f

hec autem principia omnia refpectu nature

r;&L de

hi

divinz abefle dicantur à Patribus , aliud au-

|

tj

tem fignum vel radix diftinctionis affignari ne-

&tr]y

queat; fan? vox illa eequalitatis ufürpata unita-

Ls

tem numericam nequaquam excludit.

j sT

659z//. Non una , fed diftincta , eft in

ücru

divinis

rfonis effentia.

Nam 1. eflentiam

Wte

divinam geuerautem agnofcunt Cyr. Lib, 6.

W0car

"The£ C.3., Aug. L. 3. con. Maximin. C. 14.,

11

Hil, L. 9. & 11. de Trin. &c.; item gezzzam &

bya

natam Ygnat. Ep. ad Magnef. , Baf. L. 5. con.

IG

Eun.

NU

4

Dz Dzo Tm&o.

205

€ Caïi

Eun.E iph. her. 76. Aug. L. 7. de Trin. Cs

Dt Conti

Fulg. de fid. C. 2., Anfcl. Monol. C. 45. enun-

compæja'

tiant.

2. Plerique Patres utuntur propofitio-

onfüoli

icendo

nibus ordinem originis indicantibus;

Jicerep

Filium effe ex aut de off?ziia Patris; imo ap-

verm al

pellando effentiam de effentia , fabftantunn de fub-

fitis d::ï;

^

Jüantia , voluntatem de voluntate , japiemtiam de [a-

» deig.!z

jpientia &c. 3. Singulas Perfonas habere effen-

homunt

tiam fibi propriam declarant Athan. Serm. 3.

je alfeti

de Geft. Nic., Nazian. Or. 35.. Item naturam

m ha

Patris naturam fru&uo[ain ac principem , natu-

exclud

ram autem filii naturam zazzvitatis & urigeni-

X(l 3/!!(

zum Hil. L. 7. de Trin. ac L. de Syn. appellat.

:quaüïat&ï

Cozf. ]. Patres, multiplicari naturam 1n divi-

us d

nis, non diffimulant. Aug. quidem L. 7. de

omaemt

Trin. C. 4. ait ,. fcrzpturam non . contvadicere ,

re, C

quo minus icagtur tves effentie : Nazian. carm.

linqui;

Arcan. à triplici Deitate ortum Luciferum canit;

| dive

Or. 13. autem & 24. 7res vitas , zves Jan&itates &

arrid

trer glorias admittit, ficut & Pafchaf. Diac. L. 1.

s fequ

de Sp. fanét. zevgemizam majeflatemm. fatetur :

du n

Hilar. demum L. de Syn. zres dicendas in Deo

, ii

Jubflantias. oftendit, ac Julian. Tolet. Librum

de tribus fubflantüs infcriptit.

Conf. 1I. Per fe

finr

j

FPM

nonrepupgnat, tresin divinis perfonas vocari

Jf

tres Deos ; fed Patres duntaxat dici prohi-

Jlt; Ü

buerunt, 1. ex eeconomia, ne viderentur fa-

g

D

vere polytheifmo .Gentilium ,

à martyrio

"

avocarent fideles; ut Tertul. L. con. Prax.

C. 13. infinuat : 2. ad proprietatem loquendi

UH-C hi

f

k

Z,-,/;ler/:

fervandam , vi cujus id, fecundum quod plu-

, 4

res convenire & unum dicebantur, in fingula-

rl

b

!

1

206

;—DE Dxo Tuiwo.

pendo 1

ri efferendum eft; unde Abraham Ifaac & Ta-

cob abufivé, dici homines, cum unus homo

fam pex

vel-una humanitas dicendi forent, docuerunt

um proF

babfiad

Greg. Nyff. L. ad Ablab. & de com. hom.;

Cyr. L.9. Commen:z. in Joan. ; Damafc. L. 2.

J pracs

de fid. C. 8. &c. Ubi tamen ex axiomate fequi-

li per

turíola unitas fpecifica, & ex illatione ratio

(ando qui

loquendi paradoxa emanat: 3. ad obíervah-

pltioni

qon. Eun

dum morem Scripture ;; que fecundum Aug.

L. 7. de Trin. C. 4. contradicit

: E

& de f

ropafitioni

tres Deos enuntianti , & fecun

d.

uim

Ambr.

3 d

L. 5. de fid. C. 3. pluralitatem Deorum intel-

jtantni

ligit cadere in heterufias five ea - quz funt di-

J n

h

verfze fubftantize.

M

qu

W. /dd g. IN. .Aff. cujuä falfiras patet ex

à5, i

definitione Conc. LateranenfisIV., quae Can. 2.

Q0n e

feu Cap. Damnamus de füm. "Trin. heec habet:

To

JNos crednnus €9 coufüemur , quod una quedam

Itl

[

mina ves efl , iucomprebenfibilis quidem & ingpa-

i

j

n

Jis, que veraciter efl Pater eg Filius €g. Spiritus

"n

ïi:'üi :z.»m.ï

I

Janttus , tres. famul. pev[one ac [igillatim qualibet

earumdem: e9 ideo im Deo folummodo Trinitas eft,

l-

d

704

[

uatermitas ; quia quelibet trium per[onarum

s

dii

f

& Ye$, videlicet fubflamtia. offntia feu natura

M:t D

divinay que [ola eff unrcer[orum principium, pra-

m

zev quod aliud iuveuiri uon potefl : g illa ves mon

Oncret

eff generans , ueque genita , neque procedeus; fed eft -

fümpi

Pater, qui gemerat, &g. Filius , qui giguitur , &g

aC

Spivitus fanétus , qui procedit : ut difliuttiones fint

! Verbur

im pev[omis , Qg wmas im satuva. .A prob.

Tie c

imem 1).- Efílentia divina dicitur à Patribus

Qn d

; &fu-

Otmye

generans & genita in fenfq improprio

mendo

-

'Dr Dgo TziNo.

207

[

mendo abílractum pro concreto , feu effen-

m how

tiam generantem pro Patre, effentiam geni-

docuenr

tam pro Filio, C. in fenfu proprio ac füumen-

ym. hon

, doabftractum pro forma, NN. vel fu/4. indican-

mat. L

do precisé id, quoPater generat & quod Fi-

lio

mateen

er generationem communicatur, C. indi-

j0ne mdl

l

J

-cando quid plus aut aliud, IN. Favent huic ex-

obfenz

pofitioni Athan. Dial. 2. de 'Trin., Bafil. L. 5.

vumdy

.con. Eunom., Ephrem Syr. Serm. de poenit.

'opolitt

. & de fui reprehenfione , qui Parris , Filii &

m Ani

Sp. fancti eflentiam dicunt zzgemitam, iuaa[ci-

"um in

bilem €g priucipii expertem : favent SS. 'Thomas,

sümà Bonaventura, Albertus cum plerisque Schola-

Íflicis, qui Patrum propofitiones dicunt im-

N pateta

roprias, excufandas quidem & declarandas,

;

e€

d non extendendas. Ad 2dum . 1. V. Couf.

que(a:

hec hii

1

Conc. Toletani XV. enim haec eft profeffio fi-

i

" 1](7

dei: Piius Dei de effentia Patris matus ef , effn-

.

71

JH .

4

e

eutia: ficut maturade natura , g fubflan-

Ü SINI?('S

?ia de fubflautias €g tamen uec due effentie , nec

due uature , nec due fubflantie dici poffunt , fed

j quæ/a*-:

f

una e[fentia uatuva €g fubflantia ,. fücut eg lumen

hat

f

de lumine, non duolumina féd um lumen.. 3. 2. Si-

j

[

!

jl

militer D. Patres utuntur prepofitionibus or-

I)

dinem originis fignificantibus de abfílra&tis

ll7

J

concretivó fumptis, C. de abítractis abítractive

fuümptis, N. Prepofitionum hujusmodi ufus

precipuus erat ad fignificandum con. Arianos

Verbum non fuiffe natum ex non extantibus

j

l

neque ex aliena aut divería fubítantia, neque

i

þao

7

b

cum aliqua dantis diminutione: unde & illze

formule , Deus de Deo ; lumen de lumine,

)

&l

erant

ged

l

l 208

Dz D£o Iziwo.

Adhi-

erantin fymbolis & libris frequentes.

tarom g

bitus preeterea eft ad denotandum originis or-

probar.

arobud;

dinem inter Patrem & Filium , ac utrumqne

inter & Sp. fanctum; dum fuppofita his pro-

]unám

pofitionibus affirmabantur : Ubi veró natura,

ii

fubftantia, effentia , aut attribura abfoluta ab

t f

iisdem legebantur ; vel fenfus erat figuratus

fntie L.

füb expreffione abítracti (ignificans concretum

tpetens.

aut fuppofitum ; vel denotabatur effentice com-

jto irij

1nunicatio , ratione cujus illa maneret fub du-

Eoen f

plici velut forma principii producentis ac ter-

d ial

nini

roduéti.

Sancti namque Doctores , üt

|ti demon

D. 'Thomas p. 1. q. 39. a. . ad 1. obfervat, ad

jtm f

exprimendam effentize Unitatem aliquando ex-

fünilter

preffiüs locuti funt, quàm proprieras locutio-

gfonas

nis patiatur.

Ad 3tiam ve. D. Singule perfo-

müaer

n habent effentias fibi proprias, hasfumendo

'lidem L

pro notionalibus ac relativis formalitatibus;

bfolut$ ac

meq

C. füumendo eas pro quidditate a

l'mis, 1

communi, in qua Perfone juxta omnium fen-

m&l.

tentiam vel fecundum Lfelïi vel fecundum ra-

Á

.tionem conveniunt. IN.

Til

Ad Conf. L. 3«. INA[J. ad quod confutan-

r

Ait,

dum íüfficiat areumentum 2dum Confirma-

LU

tionis pro hac thefi allate. |Nec fübfidii quid-

iA

piamilli preebent autoritates oppofite. Augu-

Teoern

inus quidem l. c. non dicit dari aut dici licere

lg

tres effentias,fed potius fic quaerit: Curergot?

Ttqaris

zres effetias tom licet. diceve ; quod fumiliter [cri-

s&lufr

ptura ficut nou dicit, ita uec coutradicit , fcilicet

p

fignate ac exprefsé: cui quzftioni fubjicit tum

Cf

effen-

ibid?ln tum C. 6. rationes , quee trium

n d

tiarum

]

—

E

4

Drs ,DEO 'TaiNO.

209

e. Al

tiarum appellationem & periculofam & fal(am

9

Tipinis

probant.

Cur Nazianzenus tria vel triplex

utrung

attribuat, ex ipfius Or. 39 intelligitur, ubi ait:

ia hisp

Deum dum dico , uno eodemque triplici lumine per-

mmu fivingimimi: tviplici quidem , quantum ad proprie-

jbfolutad

€.

zates feu byp

of

$; uzoautem , quantum ad fub-

tgwm ffamtie D. e.

d

vinitatis vationem: quem locum

COnctetu

repetens Joannes II. Pontifex L. de 2. naturis

entig Q

pro zriplici lumime transtulit fribus humimibus.

rerfübd:

Eodem fenfu, ad formalitatem notionalem re-

It5 àc t

lato; intelligendum effe Pafchafium , ipfe tex-

dores;t

tus demonítrat: Cazbolica fides tevgeminam maje-

(rvat; à

flatem. fub -unius. divinitatis confeffoue veuevatur.

Similiter Hilarius per tres fubftantias intellexit

qm&o g

xis It

perfonas feu fuppofira, contra Sabellium affe-

renda ex definitione Conc. Antiocheni, quod

f.

d

usl

ibidem laudat.

ulianiliber huc non quadrat;

maliti

utpote qui de tri

]

us duntaxat in Chrifto fubfi-

fa.

ftentiis, anima fcilicet corpo

jac divinirate

mninm J

tractat; ^

um

Ad. Conf.

'Il x. A. A[f-. INos enim, quod

'Tertul. L. con. Praxeam C.15. de Chriftianis

j coni

dicit; qui duos:quidem . defmnimus Patrem $g. Fi-

lum , duos 1amen Deos non tantüm ex ore nof?ro

ii

l

l

1GII

(IJ

gunquam proferimus ; fed dogma etiam noftrum

veneramur velut fundamentum primum Ca-

tholice fidei, à Patribus & Conciliis tum af-

L

.

(uri

firmarive, afferendo folum unum Deum, tum

7

exclufivé, negando tres Deos, ftabilitum: in

1

f

(

quo proinde tum verum reipíà fübefle debet,

r O

cüm fides magis fit de rebus quàm de vocibus;

!lel

n d

tum abeíle etiam. fermonis ambiguitas; cüm

haeec

f

:

.

210

Ds Dzo Tzi5No.

X hec parum difter à falfirate. Unde ad rsun

mm.p.

7

.€&. Nego ceconomis hujuscemodi in "T'ertul-

In ipfío

tenti p

liano ullum haberi fundamentum.

]

primeb;nï

namque objectionis loco non dicitur, profef.

lil

t

Dy

fionem plurium Deorum diffimulari, ne avo-

jedlitr

7

lii

centur à martyrio fideles: fed dicitur per fi-

! N

dem pluralitatis diving reapíe admiffam, no-

ïf

TET

ve ac haretice diffimulationis preberi occa-

ftzmein

fionem.

En verba: Caeterum fi ex cou[cieutia,

1. Secy

ua fcunus nomen Dei g. Domini Patri 69 Filio

Pares D

€g Spivitui [an&o conveuire , Deos €g' Dominos mo-

ODprpre

anigaremus , extinxiffemus. faces moflvas etiam ad

um Á

auavtyria. timidiores , quibus. evadendi quoque pa-

itann,

ze*et occafro jurantibus flatim pev Deosez Dominos,

EM

üt quidam beretici , quorum Dii plures... Ad adum

mu MIZ

& Nego à Patribus prohiberi propofitionem

i.

de tribus Diis tantüm ob proprietatem fermo-

m

pis, non fi

u

ofita reali unitate Deitatis; cüm

t f

fine hac mu

do meré numerica Deorum

Al

-

uamvis

veré ac prop

negari néqueat.

$ Uam

énim Patres, ad refutandum Arianorum de di-

L'ïsþ D

vinitate perfonarum inzequali ac divería erro-

ï?ïomm,

rem,axiomate illo recté uterentur, item; a

AX i

oftendendam naturarum in hominibus fpecifi-

Crts

cam uniratem, modum loquendi communem

Jf

correctum vellent; tamen in utroque magis

Ti

ad eorum ; contra quos tum pugnabant, opt-

lfmm

nionem ac mentem, quàm ad integram pro-

Küptos

rie credulitatis rationem ac Philofophize pree-

'

r

:

C

riptionemfermonem fuum dirigebant. Hinc

uàm humanas

&

& ipfi majorem inter divinas ,

u

8

perfonas unitatem intercedere

d

tebantur, üt

ï

num.

| WHH; [

Dz Dsgo TniNo.

21X

e ad m

num. pr. eftindicatum; & alii etiam idem re-

n Ti

tentà philofophicee locutionis proprietate ex-

In igij

primebant: inter quos Aug. L. 15. de Trin. C.

r pros

235. inquit : Zz il fumma TVimitate,: que incom-

] Dedit

parabiliter vebus omibus autecellit, tanta eft in-

ür i

C

avabilitas , ut , cim trinitas bominum um poffit

ifam, »

"

2 umus bomo, in ila umus Deus €9 dicatur. $9

zberi od

toi u

fft : nec in uno Deo fit la Tvimitás: fed unus De-

us Secundüm hactenus dicta etiam D. 74f

g l

Patres prohibuerunt dici tres Deos, tantüm

JI770

ob proprietatem fermonis de unitate, N. non

a m

tantüm , /u/d. - di(putando contra errorem

qnp j

Arianorum, & ad eorum opinionem precis&

loquendo; C. excludendo unitatem numeri-

du

l

1

f M5

cam, & fuam hic fidem integram proponen-

do, N.

*opoüüü't

Ad 3zium D. Vetuerunt idem Patres

yen

ad obfervandum Scripturz morem, h. e. ut

eitits, d

teneatur loquendi modus cum Scriptura, de

( j

(enfu ac veritate autem liberum fit fentire, N.

hu

fic, ut cum Scriptura excludatur etiam plura-

yrürm dfl

itas Deorum tantüm diverforum, fubd. di-

jverh tf

verforum, id eft, differentium pracisé natu-

r ii

rà, N. id eft, differentium per quodcunque

as

diftinétionis fipnum, C.

imum membrum

refutat diéum Auguftini; quia falfitatem rei

?

t

& fensüs declarat: reliqua exponit Ambrofius

vtl

ibidem tum ita enuntians: ?'Tamen fi levamus

nf

Scripturas divinas, inveniemus pluralitatem,

Jiept

"g2 in ea cadere, quae diver( diícretzque

p I

lunt fübflantize, h. e. éreg£cia;" tum profe-

y n :

ens: /Vos autem ciun $9. Patrem coufitemur $$

gu

m

iiun, gop duos Deos fed. umum Deum dicz'n?

1$y

rij

/

z

[5

—

dl

212

Dzrz Dzrzo TaiNo.

€? Poc Dominicis eloquiis approbamus ; quia uli plu-

:onthrür:

|

furg d

ves funt, ibi aut. nature aut voluntatum. aut ope-

vatiomun eft diffeveutia, — Deuique ut fuis teffimo-

|Quum Í

qiis vevincantur, duo bomines dicuntur; quia li-

Quatm u

cet unius narure fint juve na[cendi , tamen €9. tem-

vl aor

gove &9 cogitatione eg' opeve €g. loco diflant: € ideo

r qi

205 poteft umus bomo dici in ff

"ificatione eg. mume-

fificat

j

o duovum ; quia unitas uon

ef

; uli eff dwerfitas:

fhcorum:

dum autem unus Deus dicirur, €g- Patvis ed. Filü

fütodord

£2 Syirvitus fantli glovia €g plenitudo fignificatur.

ft àze 1

.66. Of[erva. Anno füperioris fzeculi no-

Q0reS (um

napefimo fexto Petrus Faidit Sacerdos Ga!lus

BI

librum edidit de fumma Trinitate, cujus dog-

tor ceh

ma adeo nunc alteratum probare fufcepit, ut

Theo&og&«

coelum non tam à terra, quàm 'l'heologorum

Dopman

fyítema de eodem à doctrina Patrum diítare

C vicf

vellet. Triennio póft id fcriprum P. Hugo

i, qua

Ord. Prem. Canonicus Re

g

aris fingulari lu-

W Optz)

cubratione, dehinc autem

T

ournely in fuo

& Uano

Curfuü Theologico Tom. r. Part. 2.

ueeft. 4.

WoPamr

infertis hincinde ad objectiones refpontis con-

WWS |

futavit. Seculo preefenti vidimus fimiler li-

SCh.OMIiC

bellum typis in Germania editum, cujushac

ditr,

infcriptio: 72zozymi O. S. B. dogma Scehola[lico-

navemm

vum de unitate im Trinitate collatum cum Patrum

QU (nd

eadem de ve docivina: Pavifiis1760. In eo Au-

Tüt, qu

€tor , fectione de relationibus generatim pra-

Qüerint

tnif$à , fe&ctionem alteram de divinis Relationi-

taudir

bus diftinguir paragraphis viginti ac uno , quo-

ïeeii,- l

rum primo queftionis controverfiam exponit;

C;lüfibug

feptem fequentibus triplicem aut trinam fenfü

dl t

fuoó naturam in Deo feu (ümrma Trinitate dari

con-

ütnfo

A

Dr DEb Tþlumüsz

215

iaj

contendit; reliquis ad argumenta unitatem na-

n u o

tura divine numericam füadentia refpondet.

j tfin

Quisnam fit ille fezfus fuus naturze triplicis, &

HU

quanam unitas nature divine fübin admiffa,

n n

vel auétor diferté ac diflincté non aperit, vel

" qi

le&or quilibet non fatis percipit; nifi forte

n n

fufficiat fenfui

intellioere à communi Schola-

fticorum aliu

T

- Diflimulationis hujuscaufam

nre h

fübodorabitur quis forfan facilits, quàm pof-

Tif

fit dare rationem reticentie, quà tum fau-

fieculit

tores tum adverfarios fuos vagà cujusdam,

os Gil

gonnemuts, do&i viri, aut fimili appellatione

xjus o

autor celarit; licet haud. ingens Scriptorum

ifegit; :

"Theologicorum notitia requiratur, ut quis

elonu

Dogmaticorum difficultates in argumenta, &

um dl

hec viciffim ccmmutata perfpicia. Porro in

B.H

fua, quam Scriptor Patribus tribuit, autori-

'ing'ulüi W

tate optabit fortaffealiquis, ut ejus veneratio

dy n

ad Canones exacta fuerit, quos Critici facri

; ( u*ælï.

pro Patrum intelligentia & argumentatione ex

Patribus - condiderunt.

xonistl

Contemptus etiam

;Afmlikm,

Scholafticorum univerfàlis nemini facilé pro-

aj

babitur, qui inter eosdem Ss. Thomam, Bo-

;) S[!'v I(ï[?lf' !

naventuram, Albertum, Antoninum alios-

"N

que fanéctitate juxta ac doctrina eximios nume-

]a?

rat, quique, quid confenfui fcholarum tri-

u

buerint Concilia pofteriora , novit. Noviac

' Kc*/äm

inauditi nihil admodum in argumentis reperi-

110 qllf*

re eft; unde pleraque objectiones noftrs pau-

cioribus verbis exhibent: refponfionum fimi-

jepot

al

lis eft ratio, quarum partem maximam inrer

exceptiones nobis oppofitas retulimus.

uod-

jture

[

3

nam

——

2314

QE Dzo Tnixo.

ho

nam refponfum ad argumenta quadret, quee

in Confirmatione "'hefeos protulimus, divi-

füo fidn

nare haud licet ; cum illa fibi objicere nolue-

cde

fit; quantumvis eorum rudimenta in viri, üt

chut iln

fcribit, eruditiífimi opere dogrnatico reperire

apique

licuiffet.

Non defuit tamen íibi in amoliendo

venima,

"'[ritheifmo, cujus fua in hiítoria Petrum Fai-

bu;dam (

dit infimularat Gravefonius:

1e feriatus eít

; d

in invenienda interpretatione Concilii Latera-

Phiofon

T m

af

neníis, quod fuis affertionibus de natura ge-

nerante ac genita, de effentia triplici aut tri-

m ele

na, de Deorum etiam trium tolerabili, f vo-

tgr fon

ces füuppeterent, appellatione videbatur obíta-

Hac:

re.

Geminum hoc refponfionis caput, non

&idetu

tam ad confutandum Anonymi libellum (hoc

(me

um (

L'-ML

enim Inítitutionum noftrarum ratio nec exigit

tümilis

nec finit) quàm ad confirmandum & vindican-

z

Wentare

dum . do

ma. hactenus propofitum, breviter

t [a

adhuc de

j

ibabimus.

B Bd

I. Refert itaque inprimis Anonymus ex

itiüsun

Gravefonio autorem, errorem & fectas Tri-

Mi

theitarum ;

bi addit, ex Germanica Nice-

quiel,

hori verfione, quam unam haberet, non po-

WOdO) q

tuiffe difcerni, in quonam pracipue error cu-

nem

baret: inter íectas autem illas fuiffe aliquam;

hm

qua eodem feré modo, quo nunc Scholaílici,

d

fuerit locuta.

Deinde veriorem , üt putat,

m ip(;

Tritheifii originem ac effigiem in fcriptis

Slenn

Athanaíii, Nazianzeni, Bafilii & Ambrofii in-

&t eo

'

quirit: indeque Tritheitas folàm vocandos

Qpm

colligit tum Arianos, tum eos, qui ita tres di-

vinitates ftatuunt; ficut tria corpora aut tres

homi-

Wa

Dz Dro Tmniwo.

215

drt, qæ

homines dicimus.

Ex quo tandem, quia in

Dus, d

fuo fyftemate

erfonz fibi funt fübftantialiter

?re noi

conjuncte &

b

eitas eft eflentialiter trina, con-

Y

in viri, t

cludir illad. accufari Tritheifmi haud pofle:

0Teptti

carpitque Scholaíticos , qui principia quidem

amollend

veriffima, fed ex quibus fequela mala à qui-

otrm Fe

busdam deducitur, habere velint erroris fuf-

ferams d

e

&a; & cum [oanne Philopono. Ariftotelicze

ii Latee

b

hilofophiz aflüueti; & humanis regulis divi-

natüra

na metientes , fibi perfuadere nequeant, 'Tres

(l aut t

unum effe Deum, fi triplex in divinis perfonis

ili, f1ve

matura ftatuatur.

r obft

H«ec refponfio an. vera fit ac efficax, ex

ais M

€o videtur dependere, num Philoponi ac fe-

lum (U

]

quacium error dignofci poffit; & fimilis aut

on«c a

diflimilis errori antiquórum dici debeat. Pri-

&vindié

us tentare juvat ex Nicephori Callifti per Jo-

y, bt

annem La

noum verfi

[

ione latina, qui L. 18.

Hift. Eccl. C.

47. Philiponum, quem C. 45.

m

Tritheitarum ducem nominat, ita loquentem

fs T

inducit: ?Natura quzelibet non fimpliciter id,

nia M

quod eft, dicitur, fed dupliciter. Uno enim

t, 0*

modo, cüm communem cujuslibet nature ra-

1& e[TUf (

tionem ipfam per feipfàm contemplamur, ve-

u

luti hominis aut equi naturam , in nullo indi--

viduorum extantem.

Alio veró modo, cüm

d

i

eam ipfam communem naturam in individuis

exiftenrem, & particularem maximé in quoli-

; p

jroli

bet eorum fübfiftenriam recipientem, neque

cuipiam alii, preeterquam illi ipfi foli; de caete-

ocnoo

uod nam-

3[I'€Sd'

fo convenientem confideramus.

g

que in me eft animal rationale, nulli reliquo-

J

j O 4

rum

216

Dz Dzo Tz2:xo.

rum homini eff commune: neque que in hoc

üfperiem

ipfo animante eft natura, in alio quopiam fue-

buspr

rit.

uód veró has ipfas notiones de naturis

Cl

& fubtiitentiis doctrina Ecclefi& habeat, ex

tim Con

if rever

€o conftat, quód naturam quidem Patris &

Filii & Sp. fanéti profitemur , tres autem ho-

fibdnti

m & $

rum fübfiftentias five perfonas predicamus,

per quas qualibet proprierate quadam à reli-

que perí

quis difcernitur.

ucnam enun fit natura

Tünte

una divinitatis, quàm communis divinz na-

qusdm

turz ratio, ipfa per feipfam con(iderata, &

of

nudà contemplatione à proprietate cujuslibet

UH&quö !

difcreta ?

Et quod propri* ac peculiarirer

dtuem f

rurfüm natur& nomen coníideremus, dum

lmn

rationem nature in quolibet individuorum fi-

W Q

fotat

ve fubfiflentiarum communem, propriam at-

(e

UV

que peculiarem cujuslibet factam, qus nulli

&tem ag;

deinceps alii, quod füb communem fpeciem

TeÍier

cadat, coaprari poífit, contemplamur; ex eo

i Tfürg

aret , quódin duabus Chrifti naturis unionem

Q

d

ivinitatis & humanitatis docemus. Non enim

Tþïthäma

communem , quam in fancta Trinitate confi-

Dicend

deramus divinitatem, incarnatam .eífe dici-

! ttute D]

mus; fic enim &Sp. fàncti incarnationem pre-

1 l Qua

dicaremus &c.". Ipfe poftmodum hiftoricus

] "(müm

|

loqui orfus;: C. 48. inchoat & profequitur his

J ibidem

verbis: "Sed Philoponus cum í(eétatoribus

117

Hiji

......

füis communem humanam naturam , ipfam-

Dutgr

que etiam divinam , quam indivifibilem dici-

ï'i[jïïïllïli;

mus, in plurimas partitur períonas, difcer-

M. f;*jj

nens eam, & fingulatim individuis tribuens, &

Ü

tribus fuperfübítantialis narurze fubfíiítentiis

Vr '36»1

difper-

b

*

Dz Dzo TziNO.

s

difpertiens. Id verà ipfum à re&té fentiend-

que ii

Opiam f

bus prorfus eft alienüm." — Denique is idem

Q6 Datur

C. 49. fectatores Philoponi enumerans fenten-

nibeat, &

tiam Cononitarum fic exponit: " Profitentur

Dasi

ifti revera Deum quidem efie & naturam &

qutem

fubflantiam quamque, Patrem videlicet & Fi-

s ictr

lium & Spirirum fanctum: adhec tres quo-

um i

que perfonas dicunt, ipfaàm nimirum fanctam

it at

'Irinitatem & fübfiflentias tres: tres autem

diving &

quasdam numero fubílantias & naturas per

derata, i

omnia fimiles fecundum Deitatem dicentes,

i

'!'äush;bï

unamque fübítantiam, five naturam, & unam

Virarttc

deitatem, five Deum, fanctam & confubftantia-

s QU

lem profitentes Trinitatem , non numero, fed

QUOTU

er omnia fimili deitate tres Deos aut tres:

ryprim

d

eitates omnino dicere tergiverfantur. . . Hi

; quæ nE

autem tres quidem Deos feu tres deitates dice-

m (pei

re füperfedent;tres autem numero (ubftantias,

nur; d

feu naturas quasdam fimiles profitentur. "

s f0

Cui veró hec non fufficiunt, ad dogma

Nonéj

Tritheirarum Arianis pofteriorum penitus per-

fpiciendum , addat is fententiam Sophronii,

jtte a

r

eetate Philopono propinquioris ac ferme cog-

onen p

vi,; quam in arpumento 2do ime Claffis in

i

Confirm. num. 63. recitavimus.

Hec autem

u

ibidem relatis praemiferat: JVgmeratur ergo bea-

a Trimitas uon fubflantis ac. natuvis aut divevfis

cuari

Deitatibus tyibusve dominationibus.

Abfit: ficut

snfaniunt 2dviani , eg ficut duces ac uove rnleraes

j d

T

b.e. triplicis: Deitatis, autiflites fuvios. latvant,

dum zuatuvas tres, ac dominatus tves , &g tves fhni-

yens;

mi

yilt

enr

liter deitates inaniter predicant,

Poft multa ve-.

"

;).1

ró,

ij

"

21$

Dr Drzo Tn!wo.

ró, & ubi anarhematizantur heretici, fic in- | piswes

ter reliqua fcribit: Cum quibus ounzzus, € pro

| x

X

j Tonom

omnibus , €g pofl omnes, €g fecuadum omnes , e5

fujer omzes fit. anathema Toamies Grammaticus,

foríninte

f

u

cognomento Pbiloponus , id eft , fludiofus, im ma-

ff

jd

Jnrim;

tgoponus, id ejf , ivitus laborator: Conom quoque

(a quo fcilicer Cononite apud Nicephorum)

m natus

fiiTa

eg Eugemus; bi tres tritbeie, b. e. triplicis deita-

7s ter shalediéli pvopugnatores.

für

'.'Il l

Ex his fecum comparatis apparet 1. pra-

ter Arianos & quoscunque antiquiores fuiffe

| rnexis ]

(;

'Tritheitas novós & aliquot feculis pofterio-

At A

res

2J Arianos & antiquiores diftinoui à no-

vis, quód illi admiferint tres Deos , eflentias

[

& naturas alterius fübftantize , alterius originis,

Qulb

alienigenas, alterius fpeciei ac . diflimiles; hi

frmo

Sholf

autem ftatuerent tres Deos, naturas & effen-

tias confübftantiales, ejusdem originis , 'uni-

! Gicunm

enas, ejusdem fpeciei, & per omnia fimiles

Quando

fecundum deitatem:

3. Ad Tritheitas etiam

T

pertihere eos ; qui tres naturas & effentias,

hm ]

ünide

poíterioris licet claffis, admittunt , quantum-

vis Deos aut deitates tres profiteri detrectent:

Wn pre

4. Ad declinandam Tritheifmi notam non fuf-

lii

ficere, ut quisfe diftin

at ab Arianis & anti-

butam,

quioribus, fed & difcrimen eum inter ac no-

j Q ha

vos T'ritheitas omnino exigi. Reliqua, que

TId QU

inScholafticis carpuntur,

artim preefidentiüs

:

idod

funt dicta; quafi fcilicet illi regulis humanis

Tquea

divina metianrur: partim eadem excufatione,

|Wm

elevantur; cüm non minus liceat ex Ariftote-

|

lica Pþilofophia elicere verum, ac ex princi-

r

j 1

pus

h

.D-E D 1;20 TaiNO.

219

df piis veris fübin deducitur falfum: partim pro-

i, U n

pria refponfione folvuntur, quà monemur

*

0a

non omnia in crimen vocare, quax hereticuli

QT

forían inter fe difputabant, cujus generis illud

5 ) d

eft, quód Petritarum fecta, cum Scholatticis

',;,?sz t]l!/).i;;?

in trium perfonarum profeffione & fimul tri-

um naturarum negatione confpirans, Trithe-

Wici d

ifmi à T'etraditis ap. Nicephorum infimulaba-

tur.

et L

jta

I In 1'efponfïone ad verba Conc. Late-

)C5

i

uf

ranenfis IV. num. 65. in Refp. ad arp. relata,

profert Anonymus multa, quee nefcio an ne-

| po(ï;n'c-

üt

D

u

]

L, proficua & pertinentia fuerint om-

nia

'Certé meminiffe potiüs oportebat, non

; lat

us r

T

quzelib

atrum dicta absque cautela in fidei

j

fermon

ab Ecclefia admitti, quàm monere

imiies;m ]

5 de

Scholafticos , non omnia, que in Conciliis

l4

dicuntur , fidei dogmatibus effe accenfenda,

j

1

nia lm

quandoquidem de íolo Synodi decreto effe

iermo poterat. Praeterea nil juvat laudaffe fi-

itts et

Ti

milem Patrum ac Scripture etiam phrafin;

m,illum irmunem

juantur

cüm idem, àJoachimo fa

non preefliterit.

Neque expediebat fateri, tan-

predt

g tl

tam vim fynodali definitioni à fcholis effe rri-

butam, ut tres fubítantias aut naturas dici abs-

j at

pric

que herefeos nota non paterentur; cüm pro-

ria cujusdam incredulitas cum aliquo alterius

u, p

d

i«to diffentientem liberare fàltem à temeritate

As

nequeat. Novitas denique dogmatis fchola-

]Iumäms

ftici minus apt& notatür; pfopterea quód, fi

yfinont

m

revera ex Concilio Oecumenico ortus capia-

tur, antiquitas doctrine vwocari in dubium

prin

ne«e.

j

g

m

m

p

DE/DEcïTIRINO.

n

zo

L

ueat; pradus autem certitudinis definitus

mvf

í

erfud

&

ormula loquendi determinata omnino de-

lr L.d

beat obfervari. Ad rem tamen ipfam propiüs

& curatiüs accedere videtur, five dum negat

[771717]

Dis confün

eam Concilio fuiffe mentem, qus nullo mo-

do effentiam aut. gignentem aut genitam dici

vum infin

permitteret; quoniam eflentia Filii generatio-

| Leipliit

ne & nafcendo reipíà exiítit, Patres

1

P

d affe-

| tone eríf

rentes damnari erroris nequeunt, Scholaítici

| nius dion

etiam ipfi naturam concreté fümptam genera-

mus if

re & generari non abnuunt: five dum fuam

puprt ac

Sdholdci

opinionemà Toachimi errore diftinguit ; utpo-

te qui divinam fubftantiam realiter divi

in-

hiL *

di-

ter perfonas, inftar hereditatis in port

lontone:

ftribute, non aliam quàm collecti

n quan-

dam unitatem ineffe

vid

erfonis credi

dide

erit;-àc

DURTUE

incauté nimis íunilitudine unionis in populo

fonfod

aut fenatu fuerit ufüs : ubi tamenipfe effentias

COndo

efle divifas aut alias neget, unitatem identita-

Tter n

tis in natura , diílimilitudinis expertem & con-

INmQs n

fübfítantialitatis retinentem , adimnittat, ac mo-

qmdem., f

narchiam perfectiffimamin Deo à Patribus ce-

fsf

lebratam

atuat.

u (y

INeutra tamen refponfio rem ab auctore

Qnqj

intentam evincit. Non rma; quandoquidem

L]'üidem :

Concilium diferté enuntiar: £r2/Ja ves , videlicet

Wittem

fubflautia effeutia feu natura divina, non eft geue-

m u

vans neque genuta seque procedenss [ed ff Pater qui

fenfo

I

genevat , &g, Filius qui gignitur, €9. Spivitus [au-

(

Q

éfus qui procedit : wut. difln&liones fümt im perjoris,

Q9 wuitas im natura; ubi quid veré ac proprié

| hii

dici poffitac debeat, tam negativo quàm affir-

Rs fer

mativo

:€——

Drz 4DE0 Ta1NO.

22X

: defmns

mativo fenfü exprimitur. Nequecontrarium

nnino &

G

rfuadet adjecta ratio triplex.

Quod enim

D propi

H

ilar. L. de Syn. ad Can. 3. dicat, £m per

lum o

naturam in fe geuitam confifleré , his quidem ver-

bis confltitui eundem per abfolutum & relati-

nullo w»

af (

vum infinuatur, ut Aug. L. 7. de Trin. C.

2.explicat; non autem naturam ipfam genera-

v

tione exiflere fienificatur: üt in Difp. 2daube-

Schölzr.;:

rius dicetur. . Patres hujusmodi loquendi for-

n genïæ

^

mulis ufos erroris non coarguimus, ífed im-

um fin

proprié accipimus, & religiosé explicamus,

Scholaftici demum, qui ita loquuntur, cum

üit; Ut*

U. d

Aug. L. 7. de Trin. C. z. etiam fatentur, hac

i

u

locutione zoz effegriam fed vclativum indicari, at-

Va qUE:'-

que fi e[Jentia ipja velativé dicatur , effentiam ipfam

D

?

"

n

72705 )am

effe efféutiam. Haud felicior eft re-

fponfio altera, difcrimen fententiarum afferre

i

in o

conata.

IT

uod énim Joachimus diviferit rea-

liter effentiàm ficut hareditatem, teftem Ano-

n ident

m & o

nymus non laudat alium , quàm Cardinalem

, « ]u

quidem, fed merum tamen Scholafticum, cu-

ao

jus profeffionis homines nihil aliàs Autori pro-

bant.

uódlis non aliam inter tres Perfonas,

quàt collectivam unitatem crediderit; verum

j a

d

quidem Anonymus dixit, fi hinc exclufam

unitratem realem numericam intellexerit ; fal-

ff ;*þfiäïfd

füum autem , fi unitatem etiam rationis ac pro-

TT

tenfze

er omnia fimilitudinis removerit.

TU

9

Quód i

d

em denique nimis incauté compara-

(,V;)'W,,/l'? (

tione unionis in populo aut fenatu fuerit ufus;

non facit , ut Anonymus; qui cautiüs eft locu-

fopl'lä

m 31f£'r'

tus,fenferit etiam caftiüs. Quodcunque enim

unitati

qui

M.

p

$

$

222

| Dz DEö TRINO: :

tt Lom

unitati fü&e nomen aut prerogativam tribuat;

|Rrom g

eam tamen collectivam appellari pofle conten-

dit, neque ultra fimilitudinariam aut intentio-

|jcit m

us

nalem affurgit, adeoque nec veram nec pro-

priam unitatem admittit: neque effentias etiam

uus:.

effe alias; atque hinc entitate fua difcretas ac

itteli

divifas, negare poteft, nifi vel apparenter vel

inconíftanter; cirm quas fübinde unitatis hono-

re afpergit, alibi ternario numero diítinguat,

l.

& relativé oppofitas contendat.

!

| lat nj

uanquam, íi melius etiam , quàm ad-

huc fedir; Anonymus fuum fyítema à Joachi-

n5 ('.

Jlb d oom

mi errore diftingueret, non ideo tamen inno-

cens illud & Catholicum probaret, nifi unà

Qnifem:

&m v

oftenderet ; id cum. Catholico dogmate con-

gruere: veritas fiquidem unica eft, error au-

ï.,illdlml.

tem & à veritate diíceffus varius ac ntultiplex.

i, L

(

Hoc autem ab illo preftari non poffe , ut omit-

tam alia, breviter fic conficio.

Dogma de

pui

unitate in divinis verum & Catholicum eft il-

fanpnis

lud, quod Concilium Lateranenfe credit ac

sst

confitetur: fed Concilium hoc credit ac con-

l ipns;

fitetur. fyftema Petri Lombardi; quia verba

Yerlüs 6

Decreti fic habent: . /Vos auzem , facro approban-

k 3*,51190(11

1e Coucilio , credimus 9 - confitemur. cum . Petro

Onim

Lomlardo ,| quód una quedam fumma ves &c.

166 Quo ]

Syftema autem Scholafticorum eft idem cum

anlicer

Lombardi fyftemate; ut facile omnibus norum

|bpro.

€

eft ac exploratum: ergo fyftema Petri Lom-

| p $

bardi, idemque Scholafticorum, de unitate in

| "ipir

divinis, eft dogma verum atque Catholicum.

D

|

. Atquifyftema Anonymi minime congruit cum

i

g

[

yítema-

i 'DE Dzo TniNo.

223

m trbu;

te Lombardi & Scholaflicorum , utpote cui

? CODa

fuum tanquam inimicum ac diverfüum ille ob-

: Intentie

jicit: ergo cum dogmate vero & Catholico

Dec pro

congruere non potefít.

Viasetiit

fcretisd

Quanss: n Verficulus 7odmu's de tribus

rentervd

in celo teflibus , qui um funt, fit

atis hon-

autbenticus ?

dilüngw,

67.

N

Ota.

Quem Patres & Schole pro affe-

]

rendain Divinis Perfonarum Trini-

uim &

tate ac unitate nature laudant ex 11na Ep.

lo-—

|

à Joachi

annis Cap. 5. Verficulum 7mum, Apofítolus

n inno-

ille ad comprobandam Chriíti veram tum hu-

manitatem tum divinitatem fcri

, if u

enim v

píi. Poftquam

gmte q

$. & 6. dixiffer: Quis efl, qui vincit

auuzidu

m

d

D

, at

uifi qui credit, quomam 3.Efus eft Dei

hi

Jilius. — -Hic efl , qui venit per aquam 9g fanguinem

2 Efus Chriffus: mon d2 aqua [olum, fed im aqua

[; o

Jogn t

£ Janguize; quibus verbis legales ablutionis &

un d

expiationis umbras ad folidam veritatem per-

dl

ductas & factam à Deohomine redemptionem

d actl

defignavit: ad hujus confirmationem in alterá

T

ver

f

quia [

[

us 6ti parte fübjungit: Er Spiritus eff, qui

teflificatu , quoumiam Chviftus eff veritas. . Hoc te-

) (][,,PW'H'

an

fümonium amplificaturus, Spiritum fànctum,

y nv

de quo juxta omnes hic fit mentio , fecundum

ien

duplicem inScriptura acceptionem fumit, pri-

mó pro tertia in divinis perfona, fecundó pro

707

dono Spiritüs fanéti feu charifmate, fcilicet

gt

gt

adoptionis gratia; & in confortium teflis pri-

mi alias períonas divinas, in alterius alia cha-

hoicu

s

rifmata aut cert$ caufam & pretium charifma-

Ug

fjl

-

224

Dz Dzo Tuiwo.

$

ris feu 'gratice affumit, ira profequens verfü

7mo: Quoziam tves funt , qui teflimonium dant in

|einc

thencum

eelo, Pater ; Ferbum eg. Spiritus [anclus , eg. bi

fres unum funt: & verfu gvo: Ez tres funt, qui

veüm m

Tfergnt N

teflimonium daut. in terra, fpivitus, eg aqua &g

Janguis;:€g. bi tres usum funt... Denique digni-

etam um

tatem hujus teftimonii ac fidei meritum decla-

pure p

rat fübjunéto werfu 9no: Si teffimomium bomi-

(et aurh.

gum accipimuss Teftimonium Dei majus eff.

Gsac Dar

Interpretatio verfus 7mi, quam ex ana-

Itj

lyfi fa&ta colligere datur, quantumvis non fit

Rolens

adoptata univerfim, facilé tamen füftinetur

aedione|

ab omnibus; quoniam cum argumento epi-

ftole congruit, & Leonis magni atque Am-

It hi

brofiü confenfum habet.

De authentia verà

Jtum,

illius non eft idem omnium fenfus; cüm non

g tef

Sociniani tantüm alique heretici nonnulli

t (olüm

fed & ex Catholicis Richardus Simonius cum

Wa df

Anonymo Gallo eundem velint erafum ex

Scriptura: propterea quód is textus à quibus-

QU e

$

dam codicibus penitus abfit; in aliis vel ad

W

marginem fit pofitus, vel perturbato teftium

Lm& lr

aut verfüuin ordine collocatus ; in quibusdam

Wrum.

anquam veró,

verba 77 celo defiderentur.: . Qu

lote q

ad auctoritatem Canonicam huic pericopee af-

Tütnero

ferendam, Catholicis fufficere poffir ftabilita à

df

"Tridentino vulgate Editioni, in qua contro-

Dani Bo

verfus textus legitur, fecundum omnes par-

Omanj

tes authentia: quia tamen cum hominibus hanc

b Urb

Synodum parüm venerantibus res nobis eít,

j ad]

ac ne à Tridentinis Editoribus textus ille dici

| lmegnm

queat temereé infertus; ex momentis criticis

quseftionem decidendam füfcipimus.

68.

*

*Dr Dro Tn:NO.

22

jens vol

68. Aefpozdeo . Verfum Joannis de tri-

jtum du

bus in cclo teftibus, qui unum fünt, effe au-

hu , gl

thenticum , füuadet aurtoritas.

Prob. Quem

3 fur;

verfum manufcripti codices multi & aniiqui

j at

referunt velut facrae epiftolee comma , Patres

que dir

etiam rum folitarii tum collecti tanquam Scri-

tum d

ture pericopen laudant, eum autoritas fua-

ynium f

det authenticum: utrumque preftant Codi-

i.

ces ac Patres: ergo. « Affumptio offenditur

m ex &'

172. De multitudine codicum teftatur

yi$ n0n

Robertus Stephanus, in fua Nov. Teft. Gra-

fufliney

ca editione Parifiisan. 1546. facta verfümzmum

qento Qp

exhibens; qui quoniam in Preefatione affeve-

iqe À

rat, nullam fua in editione litteram fecus effe

haca V

pofitam, quam plures, iique meliores libri tan-

; Q

quam teftes comprobarent , in ipfo verfu au-

j nonti

tem folüm verba z celo obelo notavit; confe-

Vonius d

quens eft, ex codicibus feptem, quos deCa- :

a

nonicis epiftolis habebat , vel omnes vel (al- -

T qwbs

te

res verfüm controverfum , exceptis

lis v

duabus vocibus, continuiffe." Amplius teftatur

ao

Lucas Brugenfis, Bibliis Lovanienfium Do-

ubud

&orum curà an. 1583. excufis notas adjiciens;

df W.

utpote qui infpecto triginta trium Codicum

numero, non nifi à quinque verfum 7mum

at

T

abfviffe deprehendit. Denique editores Hi- ,

g o*

fpani Polyglottorum füb Cardin. Ximenio, &

omani Cenfores emendatorum Bibliorum

mep

us

füb Urbano $8vo teftantur, plurimam Codi-

yps €^

cum adhibitorum partem íletiffe pro fide ac

5 jle dl*j

integritate verfus 7mi.

; aj

[/

ado. De antiquitate Codicum verfui zm

a- [

J

826

. Dr Drzo Ta1X6.

faventium 'experimentüm prebent, preter

g T

Dublinenfem, Rhemeníem & Brittranicum Co-

regzwmzxr/z

tlatmifi

; dices à vetuftate;. fed indeterminata, celebres,

"manufcriptum anni 1283. Prage in Bibliotheca

at du

(r.5. l

* Ecclefie Metropolitane videndum ; Parifiis

-veró Codex alter an. 1234. apud PP.'Domini-

lum

ijropnaat

Cinos in platea'S. Jacobi, alter Szculi r2mi,

apud PP. Minores affervatus ; nec minüs ibi-:

. TICOT QUl

m tum verus Correctorium Seculi decimi

t5 tum li

cuni nüny

*ia Bibliotheca Sorbonica, tum membrana anni/

$09.in Abbatia ad S. Germanum confpicua. |

[ pgrln'aen

-Remotioris adhuc zvi fuiffe oporter Codices |

AT, QT

-illos, in quibus hunc verfüm legerunt Patres

lexliam

"proxime laudandi; cüm textum referre non

tobg;

oterant, nifi in exemplaribus fcripture cog- 5m n

vis,imó antiquioribus reperiffent. .. Certé Caf-.

ifenfen

"

fiodorus jam Sec. fexto difertam przfcorum co-

Is F

Micum mentionem fecit in fua Prafatione ad

jf nf

Complexiones, h. e. breviffimas Epiftolarum

A wf

" «Canonicarum explanationes, in quibi

Ver-

t m

t ii

- füm 7mum fic reddit: 72 celo. autem (teftifican-

tur ) Pater £9 Filius 62

um

Spivitus faun&tuss €g bi tm

)

us eft Deus.

|gri0. Inter

Patres folitarios quidem ra-

l; ]

.riores fuünt Greci, qui meminerint textüs

um d

. controverfi; non defunt tamen penitus. Ori-

i r

genes enim in felectis Pfalmorum ad Pfàl. 122.

Objed

v.2. fic refertur: Zec autem tria (Pater, Ver-

dhüful

bum & Spiritus fanétus) Domigus Deus nofer

7)

d

mlü (m&

f

€f?, fiquidem tves unum [uzt.. . 1n. Difputatione

contra Arium habita, fub Athanafii nomine re-

f(

[

Quid verà

ïtm(!' it

j

ï!ata,'. Autor antiquiffimus inqwit : .

logumj

Drs DEO 'Ta1NOo.

227

Dnt, præ(!

loguar 'de vivifico lavatvo, fie

440 HeHIÓ v

idebig

anicum()

vegnum celorum ?. a2 non 22 ter. beatifffma nomen-

A

clatura à fidelibus

à, lr

h

aturz adje bis omnibus, quod

Bibliote

ait Joanues : Et. bi tres unum funt. — Nazian. in

n; Pal

Or. 37. loquens de tribus Perfonis ait: 7Yie

P. Dony

bac unum , fü divinitatem fpeHes, eg. uzum triay

al x f proprieratum vatiouem babeas. . His. fimilia ha-

: minisd

entur tum in Tract. de unita Deitate Trinira-

ojà: tis, tum in Dial. Philopatridis inter opera Lu-

nbrantd

ciani numerato , & ad tempora Juliani Apofta-

tz pertinente.

Plures & his

4

ifertiores funt

confpi;

tet Codi

launi, ex quibus tamen referre omittimus

Tunt Bu

Tertullianum L. cont. Praxeam C. 25., Hieron.

vf d

in Prolog. ad Epift. Canonicas, Pfeudo-Atha-

tiprure d

nafium in Enarratione Symboli, Vigilium

- r

Tapfenfem in L. 6. de Trinitate, Ifidorum in

puriis Epp. Hygini ac Joannis 2di: quoniam

;'[mwn ]

n

vel fenfus verborum quibusdam videtur du-

bius; vel fcriptio eft pfeudonyma ; quamvis

Epülolaï

U

ille fat certus videarur aliis, hec autem par-

i

y (elto

1

tim vindicari poffit, partim aurorem faltem

antiquum prodat.

Ex Latinis porro in Afri-

u; d!

ca Cy

rian.

Duicit

b

L..de Unit. Ecclef. C- 4. fcribit:

omimus: Egoeg Pater umum fumus.

Et

qgidem !

átevum de Patvey . Filio, €g Sp. fantto foriptum ef :

at if

n v

Et bi tre$ umum funt. Fulgen. in. Refpp. con.

"o

Obje&t. Arian.refp. ult. inquit: Zeazus Joaunes

fa

edpoftolus tejhatur. dicensz. Tyes funt, qui teftimo-

Vi

2

erbilent in cmlo, Pater, Ferbum $9. Spi-

J

»

Tifus

f

[auéius , eg 1ves umum [unt.

Quodetiambea-

f utläth'r'

£us Cyprianus i Epiflola de Unitate

clefie confi-

yl

o [cvi-

l

l

Jl

tetur diceus: De Patre Efiolzï Spiritu fanti

pum

d

'a28

" De Bo TRINOQ

prumeft: Er tves unum funt.. 1dem L. de Trin.

[

C. 4. ait: Jdeirco Ego, inquit, €g, Pater unum

fvamnt

fuimus: umum ad naturamveferve nos docet , fumus

l

Af

ad perfonas. — Similitev 9 illud: Tves funt, inquity. m

qui teflimonium dicunt in celo, Patevr , Ferbum,

m C

iienfem

£9 Spivitus [antus; g bi tres unum funt.. "dudiat

Sabellius,

fumus; audiat , Tess g. credat tres per-

M dari

fonas ; audiat eg drius Unum, &9 uon diffeventis

"

l prtu

Filium dicat elfe: nature. . In Italia preeter reci-

Mf tfin

tatum Caffiodori locum extat hoc Ambrofii

LUIUE

Autperti L. r.in Apoc. C.1. v. j.teftimonium:

Jfm g.

Solus boc loco Filius teflis vocatur fidelis, càm $9

Aiti of

Pater eg Filiuseg Spivitus fauttus fimul fidele tefti-

giverfün

smonium perbibeaut de ipfis, ficut [criptum ef:

3

PRatu

Tres fuut ,

u

i teflimonium dant im celo, Pater,

&lolvun

[

Ver/um eg

D

yoavitus [an&us ;

e9 bi tres unum [unt.

It velis

In Gallia Phoebadius L. con. Arianos ícribit:

T

ASic alius à Filio Spivitus, ficut à Patre Filius:

ol qid

unu$ tamen Deus omuia; tves unum funt. Eu-

f prefe

cherius L. Formul. Spir. C. 11. Zérzevius zu-

At ()

anevus ad Tvinitatem vefertur in Soaunis Epiflola:

ANYS

Zves funt, qui dicumt feflimomium im celo &c.

&T

In Hifpania Idacius L. con. Varimadum dicit:

KT fres.

0

annes Evangelifla ait: I pvincipio evat Fe-

t )

j

um .

. Jtem ipfe ad Pavtbos, Tves funt , inquit,

4 frü

qui teflimonium perbibent in terra, aqua; [anguis

P n

t9 cavo; €9 tves im mobis funt: E tres funt , "gut

mj g

teflimonium perbibent i celo, Pater ,

erbum

& De

Spivitus; e9 ii tres unum funt. — Etherius & Be-

m EPU

atus L. 1. adv. Elipandum recirant. ver(um

& g

[0

5

.

annis zmum & 8vum ordine folàm inver-

Vr

W0 le

4!6.

*

. Ds Dso TaiNo.

23j

L deTriny

470, Patrum colle£torum nomine veniunt

H

Prht t fexa

g

unus füpra quadrin

gentos Epiícopi

bt fn - Afr

A

art

th

icanl, juffu Hunerici C

apine an. 484.

hn i congregati, qui in Libello fidei, íive per Eu-

H

nium Cart

inenfem five per Victorem

!

itenfem c

ipto fic

oquuntur: Uf adbuc

dittitt duce clavius uni

" dramitatis ejfe cum Patre $$ Fi-.

j:

oannuis Evange-

nlj Bo Spivitum fanttum doceamus ,

r fofie teflimonio comprobatur. — dit namque: Tres

At fugt, qui teflimomium . perbibent ii celo, Pater,

imont F'evbum €g. Spivitus fan&tus ; eg bi tres unum funt.

i;à!| Addi poffunt Patres Conc. Lateranenfis 4ti,

|fili// qui verfüm 7zmum ex verfu 8vo à Joachimo

at

;

n ne

ant inScriptura reperiri;

fed folvunr dar

o difcrimine, quod collieitur

f

qh,

ex verbis

u t

oftremó adjectis, fimilitudinem

0 f

creaturam inter & creatorem inficiantibus :

Pyyt D

quod quidem non Latini tantum, fed & Greci

hur. d

tum pr&fentesin fua fidei profeffione fecerunt.

u

Accedit Conc. Tridentini Seff. 4. decretum de

ni i

Canonicis Scripturis , quod recenfitis Vet. &

TR

& Nov. Teftamenti libris ac epiftolis, quas in-

ter tres etiam Joannis numerantur , ait: $2 quis

n 9

"T

autem libvos ipfos imtegros cum omnibus fui$ pavti-

bus, prout. im Ecclefia Catbolica legi confueverunt,

W, n

t9 iu veteri Fulgata Latina editione babentur, pro

[l H

[j Wt)x

facris €9 camonicis mom fufcepevit . . . anatbema

fit. Pertinet autem verfüs 7mus ad integrita-

l

ccle-

s

tem Epiftole Joannis: legitur etiam in

r Veïfllm

fia Catholica, apud Latinos quidem in Dre-

n n

viario & Miffali Romanis, apud Grzcosin Li-

bro Liturgico Apoftolus dicto: ac tarldem in

3

vete-

*

X

230

Dz Dzo TRIN.O".

veteri Vulgata Latina editione reperitur &

ücbur n

extat.

ftindn

69.

Refpondeo. I Eundem verfüm effe

Codaius

authenticum, evincit ratio. . Probarur fequen-

puet Ti

tibus ex ordine propofitionibus.

J

fonius,

i. Omiffio verfus-

n

*

at ]

7

ï--quibusdäm

five Codicibus five Patribu

s non facit probabi-

ibnony

le argumentum contra illius authentiam.: Ra-

It frad

tio I.4 eft; quia, cüm Codicum difcrepantia

tüm ver

Qculo, a

fit in aliis plurimis, nequit concordia magis

exigiin verfü controverfo.

Itern quia ex iis

]rat tratft

Ilrenis

iij

pauciflimis, qui adhuc extant, íàt multi &

antiquifümi favent authentie ; ex illis veró;

Ms r

quiinterierunt, feré primos aut primis Apo-

WUUS ;

ftolorum fcriptis cogvos oportuit continere

Jtra lg

le£tionem vuleatam , quam fcilicer Patres 2di

|nent. ad

aut 3tii Seeculi inferuerunt fuis libris. Ratio

ilb

C r

j

24; ; quia fileatium Patrum eft argumentum

COI'I'UPIO

"neré negativum, cui prevalet pofitiva alio-

;Banr. k

rum, necadeó paucorum, affertio. Preeter-

|hredeié

ea vego Patrum 'Tractatus vel erant breviores;

Wt fs

ütEpiftola ad Paulum Samofatenum & Syno-

t Were

dica Conc. Sardicenfis; vel de Trinitate nihil,

:v ders

aut parum , datà faltem operà, agebanr; üt

3&11.

Luciter Calar. in L. de vitatione harer., Pro-

fünem :

clus in Ep. ad Armenos, Cerealis L. con. Ma-

Ml ve

ximin, Píeudo-Cafarius item Fauftinus & [u-

Dürius

nilius fecerunt: vel parciusScripturzteftimo-

Alanis

Wtl «

nia, aut nec verfüum 8vum apponebant; üàt il-

lud Autori expofitionis fidei inrer Opera Jufti-

| Uttta s

ni; &hoclIrenzo L.3.adv. her. C. 18.conve-

| m à

niL "Fandem Patres reliqui vel carebant Co-

o fs

dici-

2

Drz Drzo Tzi1NO:.

251

wüm| dicibus integris , vel à verfü 7mo laudando

abftinebant; five quod eum non legerent in,

eni Codicibus omnibus, five quod nollent fe ex-

a f

ponere Tritheitarum aut Arianorum cavilla-

tionibus , alibi jam injectis.

t

T

qubis

2da. Facilius erat hunc ver

fum omitti p:er'-

i prol

librariorum negligenuam , quàm inrerponi

ntam J

per fraudem.

atio 1777; quia ob fimile ini-

tium verfus 7mi & 8vi, errante & excurrente

r

rdia n

oculo, aut alià fcriptoris incurià; pronum e-

quia &

rat tranfitum fieri à priori ad fequentem, po-

fnü

ftremis iliius verbis omiffis.

Quotidianum

j W

hujus erroris experimentum occurrit defcri-

ts p

bentibus ; ejusdem etiam exempla in feptua-

M

. ginta Interpretibus notat Hieron. L. 6.

Ome-

x Duri

ment. ad Jerem. C. 30. v. 14. & 15. & L. 9. ad.

n M

I(a.'C. 40. v. 7. & 8.

Uno autem Codice fic

rgumen:ï

corrupto tranfumpta poftmodum plura erra-

yitya d

bant.

Ratio 24/; quia fraus hujusmodi, ut-

. pra

. pote delictum oraviffimum , praefümi non de-

brevio

et: neque poteft credi facta , Catholiciseque

ac Hereticis vel fraudem non advertentibus,

d

nitife

vel derectze nullatenus contradicentibus.

3tía. Caufa efle poteratdiffimulandi omif-

"

gebaflïï i

Eref.,« !

()

fionem verfuüs 7mi, etífiis foret genuinus:

—

i

j

nulla veró apparet, eundem inferendi, fi erat

,(

l

!

jus

D

fpurius.

Ratio 172; quia hoc teífltimonium

Árianis erat incommodum , utpote errori ca-

vt

, ii

pitali contrarium; ideoque mutilis Codicibus

contra alios intepros tueri fe poterant: idem

nJi

.qonve

aurem à Sabellianis pro fuo errore confirman-

on-

i

do fuerat ufürpatum; idcqqqe Caxtholici—c

4

tra

li

"

252

Dr Dro Tzix0/

faturt, (

tra Árianos, Sabellianifmum fibi objicientes',l

ab eo proferendo abftinere poterant, nec il-

nesinDr

lius. reflitutionem urgere. Ratio 24/; quia

qii |

[

"

hic verfus nec erat neceffarius ad dogma Ca-

D

94 .. *

"

I y

tholicum de Trinitate probandum, pro quo

(f

aliaScripture teftimonia abundabant : nec frau-

.

w EC

dulenta e

J

usdem infertio

oterat effe utilis;

Ed LT

fed prebuiffet potiàs qua

d

caufz male indi-

p

cium, & ipfüm dogma, quantumvis aliunde

!

30. E

rfoboratum, in füfpicionem induxiffet.

Iincd

4/a. Verfus 7mus optimé coheret cum

1777

univerfo textu: íine illo contextus non rit& (j

procedit: cum illo junctus confentit cum aliis: )5

oannis textibus.

Ratio 172; quia mentio te-

u fdus

t

ium 27 Zerra comparationem aut o

itio-

:

h, .Br

[^

[/2

nem indicat, & füpponit teftes 77

p);ïf

quo

« um

medio verfus 7mus nectitur cum $vo: com-

x

m

memoratio teftimonii divini praevalentis huma-

p

no, &quidem ad Legis normam duos vel tres

IDn aj

tefles requirentis, connectit non tantüm ver-

pti

füum 6tum cum gno, (ed & 7mum cum utro-

E

que. Ratio 24/;

uia exclufo verfü 7mo, vel

Ti iny

non adeffet teítis divinus; fi fcilicet 2 fpiritus

üthent

in verfu 8vo.fümatur pro anima Chriíti vel

Vier f

charifinate: vel non adeffent plures teftes divi-

Ym y;

ni; fiquidem fanguis & aqua in communi In-

UT

terpretum acceptione ufurpetur: adeoquenec

Denf] ;

preevaleret teftimonium, quod majus dicitur,

'oces

non tantum ab autoritate , fed & à numero

Nütant

ternario, eoque geminato.

Ratio 377; quia

4

qua in toto contextu afferuntur, fcilicettefti-

ts

us in

- monium Dei, trini in) Perfonis, & uni

(mflm

natu-

"

Dpr Dzo Tnuixo.

7935

Jiciens

natura , cum füfficientia teftium, eadeim Joan-

Dt n«

nesin Ev

:oelio afferta refert.

Teftimonium

Mi; q

quidem

[ in perfonis trini Cap. g. v. r8.

lo (

Ego fum , qui tefftymonium perbibeo de me ipfo, ey

;poq

€g zeffimontum pevbibet de ime, qui nifit me, Pa-

pnecfro

ter ; EtC. 15.v. 26. Cim venevi? Paraelitus, quem

efe vtl

ego müttam. vobis à' Patre , . . ile toflimonium

mae ii

erbibcbit de me* Unius in effentia, Cap. 10. v.

vis diud

30. Ego &7? Patev unum fumus; & C. 16. v. 14.

fet,

Álle me clavificabit , quia de. meo accipiet, g. au-

gret qu

numtiabit vobis: Suffücientiam aürem teftium,

; non f

Cap. 8.v. 14. 16. &17.. Et fi zeflimonium perbi-

tom al

** beo de me ipfo, verum eft teflimonium meum . . -

mettott

quia folus non fiimy [ed ego, &g , qui mifit me, Pa-

[ oppoüuo

zer. . Er in Lege veftva fcriptum efl: quia duorum

TM .

bominum teflimonimn verum eft. — Accedit voxil-

ria, quat 'adhibet in

Q de Perbum [oanni pro

entis hu

verfa 7mo;, ficut ean

;

em in Evangelio Cap:

yos vt

imo fze

pius, & in Apocgl. C. 19. v. 13. ufür-

rrum ve

avit.

70.

Olferva. Ne quis ex varierate lectio-

amu

l 7m0, [

nis in verfu 7mo argumentum contra hujus

n

authentiam formari recté poffe exiftimet, bre-

Chri 'rä

viter fübjungere juvat multiplicem variatio-

ts

nem verfuüs 8vi, quem tamen omnes habent

m

pro certo & authentico. In Capitulari Vero-

neníi antiquiffimo integer hic verfus deeft.

of

ï

At

Voces illas, ZYes fumt, qui reflimmonium dant,

ügmero

mutant Ambr. L. 1. deSp.S. Cap. 6., & Aug.

L. 3.adv. Maximin. C. 22. in.has: : 7ves fünt te-

yj; qu

[cetïh

fies;; Caffiodorus in Complex. in iftas: 7of/fi-

Vcantur tria; Autores L. de B

s?

aptif. her, & con:

[j

P

Vari-

m

234

Ds 'DEO 'TaiNO.

Varimadum. in illas: effimosium. perbibent,

tifine €

Voces i2 zerra de(unt in Le&tionario Gallica-

Tfümuetu

no, apud Auguftinum , Ambrofiufh autorem

€mys

de bapt. hzr. & ap. Leonem in Ep. a3 Flavia-

du t

num.

'Teftium ordinem immutatum :eferunt

Ambr., Caffiod. autor L. con. Va-:imad. ac

Etherius L. con. Elipandum. . l'andem eas vo-

vt

ces, Pi tresunum . [uaut, omittunt Caffiodorus, Co-

m

dex Parifin. Colbertinus, vetufta Correctoria

| 71 W

|

MSS., & D. Thom. in Expofitione 2dz De-

I

cretalis: variant veró , Autor L. con. Vari-

fus ii

mad. quidem in has: 7Yes z zobis fugt; Ethe-

WIOU, (

rius in iítas: 7Yia bec unmum funt; Graeci Patres

.

dnr; «

& Codices non pauci in illas: . ZYes i2 uzum

Á fermin

fust. Plura, & maximé vindicias Patrum,

À

invent

qui defiderat, confulat Francifci Bernardi de

1 Ris fer

Rubeis f

ömer en

ingularem de hac materia difïertaüo—

nem adverfus Samuelem- Crellium.

|

linias f

DISPUTATIO IL

Ü

f v

. De Perfonis Dicinis.

hcat'mfev,

Qw

CAPUTI.

dirate Ie

fiutiv

De Per[onis Divinis in comimumi.

Vr (

Ermo de Períonis Divinis in communi

tionis

complectiturea, qua prater naturam feu

Omnir

N

divinitatem aut communia funt Perfonis

4m j

omnibus , aut ad plures faltem Perfonas per-

gmfä'f)

tinent.

Ejusmodi funt perfona,

roceffio,

ütum

roprietas , relatio, notio, miffio alizeque af-

& ro

iectiones, quibus varias perfonarum confide-

U(ürlm

rario—

Dzs Dro T.R INOQ.

2351*

jotilz

ratignes exponimus. ]ra aurem is fermo hic.

0 Gillr

inftiruetur, ut datà priüs notitià terminorum

j dUtOrt

ac magis certorum velut univerfim, quadam

i Fl

dunraxat ulterius deinfeps perfequamur.

n:efenu

ARTICULUS I.

yrimad &

emea

wenam univerfun uofcenda , teuenda 9 predi-

doras

canda fint de Pevfomis Divinis im commum ?

orredt

Y

Ota. Cümfatente Auguftino nec labo-

» xda ]

riofius aliquid queritur, nec fructuo-

on. Va

fius aliquid invenitur; inec periculofius alicubi

5; E

erratur, quam ubi de Triniratis myfterio tra-

i Pate

&arur; ad juvandam inquifitionem vocabula

a n u

& terminos Theologis ufitatos exponemus:

s Pann

ad inventionem fecuriüs praítandam commu-

lm

niüs afferta proferemus: ad periculum erran-

di avertendum caurelas in preedicationibus ad-

| ddïeræuo

hibendas füubminiftrabimus.

72.

Dico . Occurrentium circa Trinita-

[

tem vocabulorum ac terminorum , tum figni-

ficationém rum ufum rit? perfpicere oportet.

D

Owcía, Elfeztia ab effé dicitur, & pro quid-

ditate rei feu conceptu formali ac ratione con-

ftitutiva fumitur: Qvcic, JVarura à ma[ci deri-

iU

vatur, & vel pro principio motüs feu opera-

wmm'lfd

tionis qualiscunque, vel pro praedicatorum

omnium complexione, quà res in certo quo-

amfämre,['

r

xdam ordine enüum conítitura eít, accipitur:z

Uraelim, Exiflentia ab exiffeve protuit, & non

yoo

tantum fimpliciter

ro reali extantia, fed eti-

d

am pro modo exiftendi, maximé precipuo;

"m

, qua-

ufurpatur; unde X fuþ!izz;mam fignificat

tenus

j

[

Dz Dzo TniNo.

246

|

tenus hec eft cns per fe fübfiflens, nec ali-

caxfaltn

ti,

lti

quo indigens tanquam fübjecto. Haec ety-

mologie diverfitas non impedit, quó minus

x

fs

& u

ï

|

,(mc

effentia, natura, & fulftantia in praefenti ma-

teria, ad datum à Patribus exemplum, jam

pts us

|

Eusuniy

pro eadem re à Theoloois fumantur: quam-

vis alia acceptionis varietas , quà effentia in

phyficam ac mera

h

ficam diftinguitur, prior

feriüs 3

ficir,

autem nunc philo

(

phicé nunc theologicé

ufürpatur, non fit negligenda.

Tana

Ileecwmov, Per[íona eft rationalis nature

pnr c

fubftantia individua five ultimó terminara; h.

& n d&

Mfore f

€. completa, feu fuas habens pastes, & incom-

municabilis, féu non unita alteri five üt pars, fi-

TIetO Dd

ve üt perfectibile quid. — Suppofitum hoc folo

&tantia,

erfona diftinguitur, quód tribuatur etiam

I

"

Tarum

ftantize non rationali. — Perfonalitas & fuppo-

fitalitas fant formae utrique coníftituendo cor-

Qe pra

refpondentes. vzrégaci & fubflantia ambiguam

Dlton

olim fignificationem habuerunt; jam pro ef-

lm r

fentia, Jam pro perfona , apud diverfos fup-

[du

Nolar;

ponentes: poft Seculum quintum invaluit

ufus, ut hypoftafis

erfonam , fübftantia ef

& dete

fentiam, velut ex in

d

tuto denotáret: fubfiflen-

:'Ill;v, P

?ia tamen rationem formee retinuit, quà hypo-

Dodus,

ftafis five perfona conficiatur.

RORT

,

5

$

Yleo

Bacie ,. Proc.

-

//Fo. univer

fim eft origo;

Pnyj;

emanatio vel productio unius ab alio; fpecia-

Vä, qu

tim autem in Trinitate eft zmmanen, cujus fci-

licet principium extra fe ipfum non progredi-

Ex

fur; feu operatur, fed tezminum intra f& ma-

fm eKm

nentem habet: item perfe&a, h. e. fine notione

Wmalg

caufa-

De Dsoþ 'TRiNO.

a»

m

caufàlitatis, ac dependentia: denique metaphyfr.

Hec w

uatenus differentiam nature non facit,

Q mini

fed eft cum communicatione effentize ejusdem.

fenti m

A'ogoz , Miffto eft proceffio mox defcri-

um, u

pta; unius perfonze ab alia in ordine adaliquem

I: qui

effe&tum novum ad extra

T

t

f

ducendum; five

effentia i

is fub afpectum cadar, ac

fibilis, five in-

Irry pri

teriüs perapatur,

& fen(us

ternos non af-

ficiat.

heologi

Kowevia, Comtnunicatio eft proceíffionem

$ natutz

*

perfonz concomitans narurz communio,

h

9

jnatt; l

e. non decifio, non profutio aut multiplicatio

&IXcort-

naturz fimilis aut diftinéctze; fed ejusdem nu-

i

y

mero nature, à principio data principiato,

i hoc

extantia.

&

r d

nsgtxw'g»;mq » Circumin[effto eft mutua divi-

uj

narum períonarum coéxiftentia in fe invicern,

(s

jendo (

que przter infeparabilem diftin&torum füp-

m

pofitorum co

n

J

junctionem identitatem autiden-

mpoe

ticam extantiam denotat.

atf

! Ydiepa vmroguminóv , Proprietas Peï/bnalz': eít

peculiaris fubfiftendi modus, quo perfona in

n ii

M

effe determinatur ac conftiruitur. fdloua excs-

eixcv ,. Proprietas velativa vel Relatio eft fimilis

d d

Qi M

modus, quo ordo originis

i

& perfonse oppofi-

tio feu effé ad exprimitur. Yoíeya GUCATIXGY y-

du

Propriétas notionalis feu INotio eft ratio obje&ti-

va, quà perfona defignatur & dignofcitur ab

y

W'

jfo-

la.

d

j

Ex his nafcun

tu

a

otenti!, a&us ,. Tevmini

five effentiales, five pe

Y

jg)

nales

five relativi , ive

; jemr

gono*

"telionales, prout Vgl effentiarn, vel perífon

am,

a

vel

-

23 8'

-DE Dro TI;INO. !

vel relationem, velnotionem, vel quid ad hec

reique:

pertinens , aut fipnificant , aut connotant, aut

efísc

proeo füpponunt. Ea vero poffunt effe 2»-

!

fira&a, qua exprimunt formam fine fübjecto;

| qu duþïg

vel concreta tum fubflantiva, qua non ftenifi-

| Chrius.

cant formam üt adjacentem, fed per modum

!

pafi;.

fubítantie; tumigeje;va , quee fignificant for-

ia

mam üt adjace

em, feu per modum habiti

| titr de.

aut habentis efTe in fubjecto: ità tamen, ut &

Qu ]

concreta fübftantiva poflint fami adje£ivé , &

elo; q

concreta adjectiva viciílim Jubflautioó accipi

j TERO ff

poflint. .

| dl

73... Dico I1. Sequentia fidei fcholeque

bt Grac

dogmara velut totidem circa Trinitatem axio-

| i admi

mata habere decet.

&

| lrunr 4

. ]. Vera Dei effentia exiftit, eaque darur

qmAris

tantüm unica.

ttam

Ratio riusque defümitur ex

ünem

di&tis hoc & priori Tractatu; ubi exiftentiam

Dei, illius unitatem, atque in tribus perfonis

l s

identitatem realem ac propriam oftendimus.

TE

( onnd

lL. Ratio perfonge proprié reperitur in

Tormali

divinis; & convenir Patri, Filio & Spiritui

fanéto. Ratio 17235 quiaperfone ratio eft per

&nos

procede

fectio fimpliciter fimplex, utpote quz effendi

& exiftendi perfectionem fine imperfectione

m D

ac fine alterius

3fb

erfecti exclufione defignat:

-- fsf

quod ipfüm Ecclefia definivit in Conc. Later.

Titonis

IV: Can. 2. & Tolet. II. in Reoula fidei; rece-

l Dre

pit autem in ufüpSymboli Athanafiani. Ratio

2di; quiaPatri, Filio & Spiritui fancto conve-

V tor

'Wïe&j

tim:

nire: inc?mmulücabüitatem , dicetur íta

reli-

W

r

—X

DzsDzo »TRIN'O-. j

235

mdad hr

n0tant d

reliquas autem perfonee conditiones iisdém ad-

effe, conftat ex art. 1m. Difp. & Cap. prioris.

nt effe à

fübjed

- IHI. Datur in Divinis vera proceffio ; ea-

ue duplex.

Ratio 1777;

quia Joan. 8. v. 42.

on ln

er mod

Chriftus de fe; üt Verbo, dicit: Ego ex Patre

proceff ; Joan. 15. v. 26. autem de Sp. fan&to:

ificant f

ui à Patre procedit : preeterea in Symbolo ca-

um hd

nitur de Filio: Deus de Deo; deSpiritu fanéto:

nen, uti

Qui ex Patre Filioque procedit.. Heec autem pro-

J N

ceffio; quia eft cum identitate. ejusdem: nu-

EW

mero natur& divinz, eft immanens, perfecta

-& metaphyfica. Ex eadem ratione, à Patri-

holequ

"

T

bus Grecis in Decreto Unionis Conc. Floren-

m i

:tini admiffa & declarata, dum Patrem faepe di-

xerunt caufam; hec-vocabulo non indicaffe

u at

cum Arianis dependentiam perfonc, aut diffe-

rentiam.naturz , fed contra Sabellianos diftin-

famiti

eyiflent

€tionem perfonarum dunraxat declaráffe con-

ftat. Ratio 27/; quia proceffionis pluralitas

y perft

o0tfus

five defümatur à diftin&tis procedentibus, five

à principiis diftinétis, five ab actionibus aut

xxrinr d

:formaliter aut virtualiter diftin&tis, fünt due

i

-& non plures. Tot enim & non plures funt

tiodit

2

iprocedentes, fcilicet Filius & Spiritus fanétus;

lll [ CECI

üm Pater fit principium fine principio, nec

gt

: tot & non

;poflibile fit fui ipfius principiu

"

H

D

plura funt principia, fcilicet pr

1nci

pium gene-

y Lt

Tationis feu Pater,. & principium fpirationis

j m

feu Pater unà & Filius, unicá fpiratione a

oen-

Mu

tes: tot & non plures fünt actiones,

fci

licet

) conve

antellectio & volitio, utraque infinita, ac proin

f

neque per aliam , neque per, multiplicaram

p

&ctienem immanentem augenda.

V.

-

40

D'E Dro Txiwo.

TOTates.

IV. Miffio propri* dicta convenit foli Fi-

lio & Spiritui fàn&o: improprié diéta perfo-

| bant ub

nis omnibus;: utrobique miífus fpecialiter fit

d

refens. Ratio ri; quia de miílione Filii

| pran ill

Toan. 3. v. 16. & Cap. 6. v. 58., & de miffione

Tüerant,

:

p. fan&i Joan. 14. v. 26. ac C. 15. v. 26. Scri-

| fugfin

tura mentionem facit; nullibi autem de mif-

| iones ej

j

one Patris , utpore qui prima miflionis con-

| H n

ditione caret, cüm ab alio non procedat. Ra-

Verunt,

tio 2d/; quia, fi miffio inadequaté ac pro ex-

Ti5, QUi

rerna folüm perfonaz efficacia quadam fuma-

docelanr]

tur , mittere etiam dicitur , qui non eft prin-

|re rop

cipium , & mitti; qui non procedit; uti in

Quvf

[

!

ï

n

Synodo Toler. XI. Filius dicitur zu/Jus à Patre,

Jéipfos ac Spiritu fanélo, atque tota etiam Trini-

Aä!?i., &x

il

ietre

tas lepitur venire juxta Joan. 14. v. 23. $2 quis

- diligit me , Pater qmeus caliget eum , g manfionem

"t dgg

apud eum faciemus. . Ratio 377 ;quia in utraque

pim

miffione perfonis diviriis tribuitur novus exi-

Q ient

. flendi modus & pr&fentia, non precisé per

Wi

immenfitatem .aut indiflantiam operativam,

UE

i D)

; fed vel per habitudinem perfonalem, üt eft in

Incarnatione ; vel per fpecialem manifeftatio-

Y

nem , üt factum eft in apparitione columba,

LT E

& linguarum ignearum ; vel per inhabitatio-

LUEIN

& ts

t

nem ac perganentem pofleffionem, üt fit in

juftficatione. & glorificatione ; vel per aliu

U anays

V

ill

uodcunque donum, vi cujus Perfonadivina

"1

R

oret fubftantialiter pr

efens , etíi per impofit-

UT

bile ob immenfitatem aliàs ibidem non adeflet.

Dd us

Ad alterutram miffionem referebant Pa-

It g "

t1res antiqui Theophanias in Vet. Teftam. me-

Af llïm'm

moratas.

—

DE Dzo Tnaiwuo.

/-SAI

nit ol

moratas. Et quidem ad propriam ; quii dice-

i& pel

bant ubique apparuiffe Verbum , in afcititio

ecialitr:

corpore preludens Incarnationi: ad impro-

ffione

priam ilii, qui Patrem etiam apparuiffe íta-

je miflu:

tuerunt. 'Ad neutram retulerunt; qui cum

v.26 n

Auguftino L. 2. de Trin. C. 9. & feqq. appari-

em der

tiones ejusmodi Deo quidem üt caufze princi-

ffionis t

pali, Angelis veró üt caufze minifteriali adícri-

cedat, h

píerunt.

Omnes tamen differebant a5 Aria-

àc pro u

nis, qui Patriarchis ac Prophetis apparuiffe

dam fint

docebant Verbum ex natura fua vifibile ac cor-

o elt pre

pore proprio preditum, & proinde à Deo,

j ut i

qui invifibilis eft, diftin&tum atque creatum.

V. [n divinis datur communicatio natu-

j if

xm T5

r&, & circuminfeffio perfonarum. Ratio rmz

habetur ex feecunditate fimul & unitate natu-

28f

$ nj i

r&e diving, quà productionem perfonarum

Tod

plurium , fine naturarum multiplicatione, fed

foyus d

cum identitate ejusdem numero nature, in

Unde Fauftus

racst [

perfonis omnibus profitemur.

Rhegien. in Ep. ad Ruric. de Patre & Filio

)perariva'

D

fcribit: Ua origo eff €7 fontis Q9 flumimis: ex

m

di

qanifew

bis, que absque imitio babeut , commumio efh tvans-

wufio nou efl. Ex Hilar. L. 6. de 'T'rin. Aativiras

: COIUIUW

o

autem Dei, que ex Deo in Deum extitit, non,

!

/que mon erant, tenet; fed, que in Deo manelant

y it

4NVon er«

*l

j

£$ ananent, obtimuit vevitate na[cendi.

go5 qui mom erat , natus of ; fd ex bzs atque im

[bngd]iw

1l

bis, que Dei erant, Deus natus extitit.

L

ibid. autem inquit: lus iz Parre efl €9 12 Pi-

"

at 1*

lio Pater, mon per transfuftonem . vefufiouemque

Q Tl«

um *

naturavum , Jäd jper oiventis nature pevfeti

Fivila-

m

D

Dz Dzo TziNo.

ducum

Zivi

Z

. Ratio2di; quia Chriftus, dum Jo-

l

|

quatuor r

an.1i

-

.Io. dixit: /Voz creditis , quia egoin Pa-

£re, €g Pater in me efl ; & C. 17. v. 1. Sicut tu

qui i

]

TeAnonem

Pater in 1e, €g ego i2 105 non mutuam dunta-

Yoceliont

xat fecundüm mentis conceptum comprehen-

|

JiperParer

f

fionem, nec folàm preíentiam intimam loca-

lem, fed, ob nature unitatem, infeparabilem

Idud,

( fpt

perfonarum conjunctionem, & identicam ac

tfermur ]

-quafi materialem inexiftentiam declaravit, üt

fpirato 4

H

Patres ap. Petavium L. 4. de Trin. C. 16. ex-

ponunt.

Tu; o

VI. In Trinitate Perfonalitates feu . pro-

fndts. )

Qi nemir

prietates perfonales funt tres, fcilicet Paterni-

WU tum (

as , Filiatio & Spiratio: Relationes reales feu

ts

proprietates relativee funt quatuor, nempe

inem re

paternitas, filiatio, fpiratio activa, & fpiratio

affiva: Notiones feu proprietates notionales

tperfo

unt quinque, nimirum innafcibilitas, pater-

V. 2 ut

nitas, filiatio , fpiratio tum activa, tum pafh-

V perfo

Na.

Ratio 177 eft: Dantur in divinis tres per-

ftit«d or

A w

fonz: ergo & dantur tres perfonalitates; quia

erfonz perfonalitatibus determinantur & con-

luN n

que i

j

iruuntur. . Sed ille tres perfone funt Pater,

Filius &Spiritus fan&ctus: ergo & perfonalita-

* quep

inifcag

tes illee funt paternitas , filiatio & fpiratio; quia

Patrem paternitas, Filium filiatio, Spirirum.

()T.ïglmem

ïehqua; j

fanétumfpiratio paffiva determinat formaliter,

ac conflituit.

Ratio 24di.

Ubi funt duz pro-

lum a

tipro

ceffiones, ibi füunt duo producentia & duo

produ&da: ubi fünt duo producentia & duo

TCbf

produéta; ibi fünt quatuor relativa; quiaft-

ficpro-

V

cut producens eü/alicujus þproducens ,

uctum

Vi

Drz on Ta:No.

243

Is un]

ductum eft ab aliquo produéctum: ubi fünt

quatuor relativa, ibi funt quatuor relationes;

li egoin h

L Atl

quia relativum per orzdinem, habitudinem ac

m dut

relationem conftituitur.

Sed in Deo furtt duee

ompre

roceffiones: item duo funt producentes, fci-

mam lx

f

cet Pater & principium fpirans; nec nonduo

x(epa;abüe:

roducta, nempe Filius & Spiritus fanctus

denticm:

eu fpiratus: ergo etiam eít paternitas, quà

clarárt i

refertur Pater; filiatio, quà refertur filius;

C ift

Ípiratio activa, quà refertur principium fpi-

rans; fpiratio paffiva, quà refertur Spiritus

fanctus.

Atqui hz relationes funt reales; tum

s feu pr

quia nemine cogitante unum referunt ad ali-

t Pater

x tedis l

um: tum quia fundant diftinétionem realem

yr, E

in relatis: ergo. Ratio 3/7. Ad veram No-

tionem requiritur 1. nefit quid commune fal-

lj MPF

:

tem perfonis omnibus; quia perfonam difcer-

es motod

nit: 2. ut importet aut denotet dignitatem;

ijti, p*

quia perfona dignitatis nomen eft: 3.ut per-

m

nis tresf

tineat ad originem ; quia hi

fundat diftinctio-

nem perfonarum.

Hsc autem omnià conve-

jires; d

du

niunt non tantüm paternitati , filiationi & utri-

que fpirationi, fed etiam innafcibilirati, utpo-

? ümrP

! efü)miï

te qua Patri fpecialiter convenit, ob afeiratis

fignificagonem character eft dignitatis, & ad

if

originem fpectat. Hszc ipía veró excludunt

Ts

reliqua: conditio quidem 1ma quodlibet attri-

formul

burum abíolutum; 2da ingenerativitatem filii

l (l

& improducétivitatem Spiritüs fancli; 3tia in-

"n iij

naícibilitatem effentiae.

Porro ad excluden-

jii

dos actus notionales ftatuunt aliqui conditio-

j

nem 4tam, ne fcilicet aliquid per modum viee

ä

)

aut

qui

Q'Iz

^

—

*

244

Dr Dzo Ta:!No.

aut tendentize preedicetur: alii ramen his, nem-

I C

pe actione generativa & fpirativa, concedunt

(

munic)

diycegni perfonas in fieri, nepganrin facto effe.

fonistribuit

Denique licet nomina Verbi & Imaginis Fi-

lium , Doni & Amoris Spiritum fàan&tum etiam

1. dici

M

j

Ul

difcernant; tamen vel fynonyma fünt cum fi-

(

liatione & fpiratione, vel ab iisdem adaequaté

cabmu.as. a

"

Tlus

m

Ji

acceptis includuntur.

qua lis d

, 74., Dico .. Cautelas nonnullas , inprz-

berfone e

dicationibus circa 'T'rinitarem adhibendas, fub-

7777

jecte regule comple&untur.

Jtur? ünitt

I. Abftinendum eft à vocabulis five natu-

iten & C

ree multiplicationem inferentibus, five perfo-

Jieariter

narum pluralitatem negantibus. Hinc 1. non

m Fl

eft dicendus .Deus triplex , ter Deus, omnis vel

äïïuitque ;

aliquis Deus; quia vocabula hec numeralia &

LTA

artitiva multiplicatam appellati rationem in-

| lll

icant: nec 2. Parer eff

eus umicus, Deus fo-

Watir de

dus, IDeus folitavits quia duo priora per-

onarum numerum , poflerius perfonarum

confortium tollit.

Poreft tamen | 3. dici Deus

ia d

Zrápus$ ; quia hsec vox appellai modum,

qu&m d&]

non rem multiplicat.

Ob hanc appellationis

r

AU r

'oportionem fervatam precatur Ecclefia, faz-

"ts om

:

a Jvuntas umus Deus; Conc. Later.

. dicit:

Rn u

In Deo Tyinitas efl , non quateruitasgs Symbolum

T D

Athanafii ftatuit. ugztatem. in TYinitate , $9. Tri-

HU t

qnitatem im uniate veuerandam; Hymnus etiam

quo fe

canit: 7? riga Deitas unaque pofcimus &c. 1tem

t fj

dicirur Perfoga friplex, aliqua. perfoua, Patev

ngro

folus genevat , þlu: Deus efl eternus &c.

üCanülï |

I*I- Ca"

At

ADSES

Dr Dzo Ta1No:

245

n ls.

; Concet:

II.' Cavendum;, ne tollatur nature com-

n fadod

municabilitas , identitas, fimplicitas; dum Per-

fonis tribuitur diftin&tio aut proprietas. Hinc

magini t

um ett

I. non dicitur Deus fmmgulavis , nec zvia ia Deo

Qunt um

indrvidua; utpote quibus naturz incommuni-

m d

cabilitas afferitur: nec 2. Pater eífe aliud, di-

verfus, difpar , difcrepaus ,. aut aliegus d Filiog

quia bis difliné&io naturee indicatur: nec

T

[07

ls; ing

ie

Yendes i

Perfong effe divife, aut [epevaie, nec umi

aut conjunéie preedicari debent; fiquidem na-

tura unitati ac fimplicitati repugnant. Atta-

sfive n

men 4. Conc. Tolet. XI. profiretur Perfonas

xepe Jfaagulaviter dici; Later. IV. alium efe Paiven,

Binc .z

alium: Filium, alium Spivitum [auttum concedit ;

( um

flatuitque , u diffinéliones fint in pev[ogis eg uni-

Dumeui

as a2 natuva.

riionaas

IiI. In nillo fenfu abftracta relativa pre-

7/)., Df'fh '

dicantur de relativis; quia fibi opponuntür

riora

realiter: unde falfum eft: Pateruitas eft filiatio,

Ri

aut viciffim.

)erqu

In fenfu identico praedicantur

V dl

abftracta effentialia de abíftractis ràm relativis,

; m

quam effentialibus; quia fenfus identicus ad

ypeliti

ftarum realem pertinet; ubi effentia cum prae-

xf

dicatis omnibus identificatur: qua ex ratione

Iv n

etiam utraque abflracta de concretis effentia-

Ym

libus przedicantur.

Ideo ex Conc. Rhemenfi,

d

Pater 102 alio.eft Pater, $9. alio Deus; neque

W( ;Mn

aliquo fenfu Catholico negari poteft, quiz di-

k: h

em

vinuas fit Deus, eg. Deus divimtas. . Porro in

lil

l P [/)

numero plurali abftracta quidem relativa prae-

dicantur de concretis relativis; in fingulari au-

tem tantüm abftracta effentialia: illa enim mul-

[

z

3

tipli-

|

246

Dzs Dzo Tz:xo.

fradisil

tiplicantur tanquam realiter diftincta , hacau-

formae &

tem minim?; quare vera eít propofitio: 7re$

|

[ d

perfoue funt tves fubfiflentie vel bonitates velative ;

|

falía autem: Zres perfone funt tres deitates, omüi-

fir; Qu

t ils d

potentie , immenfitates &c.

|

V.

Concreta effenti

alia fubftantiva d&

m fx

| d odum:

perfonis predicantur fingulariter ; adjectiva

tlantiva fuman-

i Paj

aurem pluraliter: íi tamen fi

gmar;

tur adjective , poffunt predicari pluraliter; fi

DI

autem adjectiva fumantur fübitanüvé , tantüm

fingulariter predicantur. Horum ratio eít

t ]V. pr

h A

quia fübftantiva aut fubítantivé accepta fignifi-

ficant formam per modum fübítantie, qu&

Woperon

J il

mulüplicari non poteft; adjectiva autem vel

Y d

adjectivé. fumpta 1

1

ignificant formam adjacen-

fü

at fhd

tem fubjecto feu

uppofito ;

quod eft multi-

Dus.

)

M

i

l

plex. .Juxta regulam 1mam Zfes perfone [uut

f g

unus Deus, umuus creator ; non. autem zres D

aut f£res cveatores: juxta 2dam in Conc. Later.

; QUi

'

"

m n

IV. tres perfone dicuntur cozfubftantiales eg co-

omgipotentes, in Symb. Athan. cocterge 7 coz-

lt.ad

quals: juxta 3tiam 7Yes jerfome dici poffunt

1 ij

tres Domini: juxta 4tam autem in memorato

r

| füüäx,

Symbolo dicitur: /Vog tres eetermi , fed unus -

ERN

feruus: ficut mom tves incveafi, mec tres imnlenþ,'

ts

Jé£d unus increatus, €g unus immen[us &c.

V. Concreta relativa fübíftantiva in fenfu

frümy, |

&to eff

identico aífirmantur de effentialibus, tam abftra-

€tis quàm concretis? quia inter effentialia &

Y effi

rj p

relativa, feu notionalia, realis identitas interce-

Cünden

iL Eadem pradicantur de perfonis in plu-

U q

rali, fi his fint communia; item etiam de ab-

ftractis

Dzr Dzo Tsi:wo.

247

h, hace

ftractis illis, que affignantur velut principiüm

ofitio: 1

formale actüs notionalis. Relativa autem ad-

of

jectiva de abftra&tis effentialibus non przdican-

tur; quoniam forma, ab adjectivis fi

onifica-

ütoety N

[

i. Ad

ta, illis abftractis formaliter haud ine

imum fpe&at: Er Deus, $9 effentia eff Pater;

-

xlontii t

EC

(j

ad 2dum: Pater, Pilus 9 Spiritus Jan&tus fuut

|

tres Pevfoue; Item: . Patermtag geuevat , füliatio

Viv ln

Juralit;

genevatur; ad 3tium: . Effentia generans aut. Dei-

ta genita ef] ; quam praedicationem Conc. La-

& tut

1 ratio s

ter. IV. profcripfit.

v*

VI. Abítracta effentialia non füpponunt

qu fipi

g, g

ro perfonis; cüm folüm formam, non autem

ubje&tum denotent: ex quo capite rurfus

a quent

non dicitur Effeztia generans aut genita, [pivans

m aj

aut /pirata. ^. Concreta effentialia , maximée

x d

Deus , fecundüm fe ac fine addito determinan-

[ þäjö/lhy*

te, eequeé pro perfonis, ac pro effentia füuppo-

em m

; quoniam effentiam exiftentem ac fubfi-

"onc. 1

*

tem in tribus Perfonis indicant. , Patet in

;;nialesä

illo . ad Tim. x. v. 17. Aegi fzeculorum immor-

um éo

zali, invifibili, [olà Deo bouor g gloria in [eecula

d p

Jeculorum. Eadem fi fübítent predicato et-

j menit

fentiali, quod effentiee prour à perfonis diftin-

jnm

& convenit, pro effentia tantüm fupponunt,

v if

i

ï,*,

ütin his: Deus eff communis tribus perjonis, efd

x

zrinus, ef? Tvinitas : fi autem fübftent praedi-

j f Af

cato effentiali, quod perfonis congruit ratio-

ne effentie, füpponunt principaliter ac pri-

aj

marió pro effentia, minüs principaliter ac fe-

j il ero

cundarió pro

erfonis; quod evenit in his:

g

d

Deus -creat , gubernat, punit &c. Si denique

j 1

4

reftrin-

(

E

248

/—DE Dgo Tniwo.

reftringantur per notionale aut huic equiva-

| umenori

lens preedicatum ; fupponunt pro . perfona ea-

, | & Paf «?

temuNo

que una, vel gemina, cuiactus notionalis vel

proprietas competit ; fic in hac: JDeus geagerar;

ni. C W

ro Patre; in ifta: Deus fpivat, pro Patre &

dadu,

F

ilio fubjectum fupponit.

|qe-Appr

75. Olferva. Ad préfensinftitutum zequa-

| qudand

litas, ordo; &appropriatio reducuntur: ecqua-

fquïn trib

litas enim ad perfonarum affectiones, ordoad

| tribuuntu

originis proprietatem , appropriatio ad mo-

nino Joct

dum eflentialia predicandi fpe&tat. |.2Zzguali-

,Du

1a$in materialibus quantitate molis, in imma-

If

WMrillís

ne

terialibus quantirate perfectionis eàdem con-

uv

ftituitur, dicente Au

ouftino L. 6. de Trin. C.

Aonaïem":. ;

8.- n bis, 4

" o 7420

Jle magna funt, boc eff ma-

qm

d

jus ejfe , quod eft smelius effe. . Hanc. divinis per-

findüm Y

fonis aflerit Scriptura in Ep. ad Philipp. 2. v

n

6. de. Chriflo dicens: /Vog vapimam avbitvatus

ln T

:

ü j

ef , ele f eequalem Deo: praedicavit Atha

hitine

Symb. & Later. IV. Can. 1., confirmatque'

*

EUY

tio; quia confiderando perfonas íecundüm

t Pum,

effentialia, eadem nuinero effentia, & eadem

tbit;

attributa adfunt; non poteft autem ineequali-

As eflin

um efle eadem numero quantitas: fpectando

«t amor

autem fecundüm, relativa , hec

uidem non

t de]o

eadem numero fünt, nulla tamen relatio eft

&t ur;

altera.major & dignior, cüm nulla fingularis

L0 Conr

fit perfectio fimE)hcirer fimplex. Porro indi-

Tlip

vinis Ordo plané eft admittendus; tum quia

ts nr

pluralitas fine ordine generaret confufionem :

tum quia in divinis habetur principium , per

Rünqi

comparationem ad quod ordo dicitur. , Hic

Uv

tamen

Dz Dzo Ta1x0:

249

licequi

tamen oríginis ordo nullam dependentiam, ac

pþrforg ;

ne naturz. quidem prioriratem aut pofterita-

tonai

tem involvit; quia, üt Aup. L. 3. con. Maxi-

IT ferti

min. C. 14. inquit, eff Zaztum ordo , quo alter

o Parei

eff ex alio, uon

quo. alter fit priis altezo. — Deni-

que ppropriatio, feu modus loquendi, quo

1

u du

quadam five operationes, five attributa, alio-

Tür

quin tribus Perfonis communia, fpecialiter

$, Orto

tribuuntur uni Perfonge pre aliis, habet om-

io.ad m

nino locum in divinis, conteftante id Scriptu-

Jäll./.'?«

rà, Patribus, & recepto Ecclefize ufü, . Fun-

] f

datur autem in quadam predicat effentialis

Qem Cort

aptitudine ad manifeftandam proprietatem per-

"

*

IT Ml

fonalem: aptitudo hec nititur in congruentia

IN

cum eadem proprietate: utraque variatur fe-

l

cundüm variam confiderationem, quà Deus

fpectatur; vel üteftens, velüt eft unus, vel

hiipp t

p artitá

üt habet virtutem ad operandum, vel àt dicit

babitudinem ad effectus.

Secundüm confide-

: Athat

Tatque

!

rationem v2 kilar. L. 2. de 'Trin. etergita-

fecun

ten Patri, fpeciem Filio, ufum Spiritui fancto

u

u

tribuit; quia Pater eft absque principio,. Fi-

Ia

lius eft imago Patris perfecta , Spiritus fanctus

eft amor ac fruitio.

Secundüm 24am Aug. L.

fj

Id

em n

t. de Do&. Chr. C..5. & L. 6; de Trin. C. 10;

pl

10

Patri wztatem, Filio equalitatem , Spiritui fan-

fngi

€to concordimn. appropriat: quia Pater non

rlb

prafüpponit perfonam alteram; hanc autem

j (

bilius prefüpponit in Patre; Spiritus fan&tus

denique duarum períonarum unionem. dicir.

J

Q]l

fl Pel'

Secundüm 37iam Patri poteztia & cveatit ex..To-.

2

àn. I4. V. 10., Filio fapientia & redem[tio ex 1.

Jndl

NS.

ad

v

250

Df. Dro Tn:No.

ad Cor. 1. v.24., Spiritui fan&to Jozitas & fan-

| 1 formar (

&ificatio ex Ep. ad Rom. $. v. 5. attribuitur;

T

]

LE

quia Pater habet rationem principii, Filius eft

|

Verbum mentis divine , Spiritus fanctus amor

]

pert hic ]

eft & terminus amoris divini. Secundüm 4£am

rieates

!

Auguftinus L. 6. de Trin. C. 1o. explicans par-

;;

ï

V a

i(a

ticulas habitudinis in Ep. ad Rom. rr. v. 36.

| dliorum

relatas, ait afferi ex ;pfo, propter Patrem; fer

| & Dei

ipfum, propter Fiium; z7:pfo, propter Spi-

| ls; & p

ritum fan&tum ; quia Pater ad intra habet fe,

dicrions

ob nature communicationem, velut caufa ma-

.| trexdem

terialis, ad extra, ob potentiam, velut caufà ef-

j Concia

ficiens; Pilius ád intra habet fe, ob rationem

] UDOVerQ)

Verbi, feu formalis repreefentationisjinftat cau-

] Kionem:

fze formalis , ad extra; ob fàpientiam, inftar ar-

j trum inr

tis feu caufze, per quafn artifex agit. Spiritus

fanctus ad intra habet fe, ob mutuum amorem,

. ttinfec

Wdtum

inftar complexüs, ad extra, ob bonitatem in

tibm on

confervando, ad modum continentis.

]

fonit:

N

Quuxss: m diflinclio vationis ratiocinate

ER

— mter Effentiam €g. Proprietates congruat

pnoritz

Tümero

zuyflerio Trinitatis?

fudo n

7N

Q

7a. Proprietatum nomine hic accipi-

mus non tantüm Perfonalitates; Re-

tlþlïoneä

ANQue

lationes & Notiones, fed & denominatas a

Qüntine

his potentias, actus ac terminos, ut, quo

in Tra&. de Deo uno Difp. 2. Cap. 1. de diftin-

ii

C

tdi

1

1

n

&ione inter Eflentiam

ivinam & Attributa

agente$ num. $1. promiferamus, de propofi-

Aintg

| Oi

tionibus contradictoriis, in myfterio "Trinitatis

prieg,

Orina-

Ds Drzo Tg:NOo..

251

a

attribuh:

formari folitis, pauca adjiciargus. Henc in.

reimn

i, Filus

anamsan:

I. Ex memorato Tractatu & loco fuppo-

nere hic licebit 1720, inter effentiam & pro-

N

rietates divinas non dari diftinctionem actua-

yplicas

l

t

j

e

m ante operam mentis; quia preter Con-

m.1.j

ciliorum definitiones & Patrum traditionem,

Daren; t

& Deitatis unitas, & perfonz fimplicitas rea-

r OP tT '

.lis, & perfectionis infinitas, & mutue pre-

ra habtt

- dicationis veritas hanc refpuit: 240, nec in-

t caufid

ter easdem admitti virtualem majorem ; quia

t cauft

Concilia & Patres non aliam diftinctionem

j» ratone

agnoverunt, -quàm folius rationis, per cogi-

st d

'tationem aut confiderationem, fecundüm no-

mynlut

ftrum intelligendi modum: 'virrus autem rei

j u

intrinfeca, que fine refpecta ad noftrum in-

um r

telleétum pofílit falvare contradictorias ; aut

realem omnino diftin&tionem facit , aut factam

bqru'raren

1ts

fupponit:

31i0, Proprietates formaliter non

If

includi ab effentia divina; quia tum eflentiz

T

h

Yi

effe abfolutum, ejusdem communicabilitas, &

ii

j

ju

J

h

prioritas originis ; tum. divinitatis unitas fine

numero , identitas fine diftin&tione, & pleni-

tudo fine defectu in qualibet perfonarum , in-

:Ji

MA

n

clufionem hanc formalem removent:

4fà,

Jl

d

Neque viciífim 'effentiam divinam formaliter

n

^ t

contineri à proprietate; quia formalis compo-

fitio

l qal)-

erfonz , abftracti à concreto inadequa-

1 dili

ta di

fi

inctio, & conceptus relativi alius ab ab-

Arcbut

foluto, nec iftam continentiam permittit: $70,

o

Sratui proinde à nobis inter eflentiam & pro-

ij

Trinr

prietates ante intellectüs operam identitatem

Qrti

omni-

h.

252

Dr Dzso TIl(INO.

&t O

omnimodam; diftin&tionem autem folüm poft

tidimdo

operam intellectüs; quia nec mediata diítin-

É

€tio ac in tertio, à quibusdam huc introdudcta,

pifan

Tionemrec

»

fine comparatione & mentis opera locum in-

(ilo Y

lü

venit: praterea ftatutam hanc diítin&tionem

nominari ac effe rationis ratiocinate ; quia fit

mf!þzf, qu

M

]

[

Q, (

cum fundamento in re; quod prabet non tan-

1 Q d

tiun five refpe&us ad diverfos effectus, aut

(nte: (/

connotata extrinfeca , five equivalentia cum

ia

[j

entibus diítinctis, aut creaturarum perfectio-

nibus; íed realis diftinétio perfonarum in füis

proprietatibus & earum unitas in effentia corn-

A

muni: ideoque diítinétionem hanc ( manendo

i

n. un

tamen etiamnum intra limites rationis ratioci-

Itli

J; lg

u

natc ) efie majorem inter effentiam & proprie-

tates, quàm que fit à nobis admifía inter ef-

Bs pro

fentiam & attributa.

Porro ad vim diftinctio-

andis

nis admiffze explicandam,

d

II Velut axiomara aut poftulata habenda

funt vz0, quód identitas & diítinctio realis

henä

myflerio "T'rinitatis propria, qua ex infinita

Lïl"l(llïla1 1

jmuïj i

Dei perfectione, fimplicitatem fümmam unà

TA on

ac fcecunditatem excelïcntiïïïma.ncomple&en-'

t oritur, pro fundamento cujuscunque mo-

A: qpip

F.

di explicandi .contradictorias propofitiones in

prefenti materia affümi & admitti debeat:

I QUO(IW

2490, quód abfoluto identitas, relátivo diftin-

"ODcreto

u

&tio tribuatur à Concilio Tolet. XI. in Pro£.

Fid..bis verbis: oc folo mumerum iufmuant,

Qdim

À

quod ad [2 divicem funt; e9 im boc mumero caveuts

quod iu[efumt: 31,0, quód relationum diftin-

ls

1 |

étio nonimpedi

at identitatem abfoluti ; àt do-

WI, [

z]];

cer

5

DE Dzso TRINO;

253

folüm

J

cet Cyr. Alex. L. 7. 'The(. Reltiones confubftan-

i2 dili

i

zialium divev[:

Je . mominaque ipfarum divevfay, non

polJunt conuntlionem naturalem delere ;

rodud

cujus ra-

ocum i

tionem reddit Boét. L. de Trin. fcribens: Preze-

ndtonen

dicatio velativa vei mihil addit , vel miit, vel

5 quit

mulat, que fota mom im eo, quod

eft effe, coufifüit;

t BQ Cin-

fed i eo, quod eff in comp

aratione aliquo modo

"

Pabere: 410, ficut Aug. L. 7

de'Trm. C r dq

dus, at

ntjà QU

cente: Omuis efftutia,

que velativà dicituv, ef

etiam aliquid excepto vel,

?4

4

yerfedix

»

7tivo, i in Domino, fer-

min fis

v0, arrba &c.q

oatet; fic 6 contrario de ratione

rei abfolute non eft, ut fecundüm nullam ra-

33 COT

manendo

tionem poffir habere refpe&um, fed folüm,

; fiod:

ne, quatenus abfoluta eít; refpectum dicar:

$:0, loquimur & formamus enuntiationes de

x proprif:

ntett

rebus prout à nobis conceptis;

ideoque in ve-

rificandis

ropofitionibus ad terminos, üt con-

d

li

h

ceptui no

ro fübftantes, attendendum eft: cu.

habent

jus exemplum dedit Aug. L. 7. de Trin. C. a.

"u a

[cribens: ZXec duo càm dicuntur , id efl, nata

apientia, 1m uno eorum eo,

x infn

uod nata efl , €9 Fey-

bum eg imago g. Filius infe

/

igatur , €7 in bis om-

ii

mam ul

nl

t

h

nibus non offendatur effentia,

quia relativà dicun-

Tuv: at im altevo, quod eft

Japieutia, quoniam ad

;(iue n

JE dicitur , etiam

effemtia. demonflvetur , €7 Poc ejus

none n

e[fe, quod fapeve.

670, uti voces alic fi

d

gnificant

Il

f.

concreta, aliee abflrácta;

fic voces quedam

j (l

fignificant rem (ine preci

jf

fione formalitatum,

quaedam rem cum pracifione rationis fionifi-

[

cant. Acceptio pofterior apparer in illa Conc.

Lateran. IV. enuntiati

one: //a ves zom

qi-

6f gene-

mym, Weque geuia, '7zequ€ procedens ;

voce fcili-

d*

cer

a

254

DE Drzo TuiNoO.

cet Z//a res ufürpatà pro effentia divina à rela-

nite &

remiflis

tionibus preciía. His

formdtir

77. Re[pondeo. Di

i

ítinctio rationis ratioci-

bos p

nate inter effentiam & proprietates divinas

(eps p

congruit cum myfterio 'Trinitatis. - Prob. - Tlla

verimode

diftinétio cum hoc myfterio congruit, que re-

eimode

quirirur & füfficit ad verificandas propofitio-

fintafürm

nes, quibus affirmatio & negatio in eandem

ütone;

fimplicem ac indiítin&tam entitatem cadit, quin

10 ejuste

evadant contradictorige; quales fünt: effentia

(o dfen

communicatur, paternitas non communica-

TTny 1feq

tur; filiatio eft genita, effentia non eftgenita;

ffcr ad

Pater generat per intelle&tum; non generat

ümtoé

er voluntatem: fed ad hoc requiritur & fuf-

Wopoftio

h

cit diftinctio rationis ratiocinate inter effen-

fitisq

tiam & proprietates divinas: erpo. Proj.1ma

HENENT

liatio & effen-

.min. Effentia & paternitas ,

Qmmun

tia, intelle&us & voluntas in Deo realiter funt

1 Fllür

idem, nec diftinguuntur ante operam intel-

*jf?]l(nmrez

lectüs: ergo; nifi inter illa admittatur diítin-

4f n

étio rationis ratiocinate , affirmatio & negatio

T r

ejusdem cadent in eandem omnino rem fim-

3 Qem

plicem ac indiftinétam: ergo vel propofitio-

H]depmd

nes negativee non verificantur, utpote qu&

n

ob univerfalem negationem removent com-

Ropodt

municationem vel generationem à paternitate

üm Q

vel effentia, fub quacunque ratione & fecun-

ïum; Y

düm quodcunque realiter identificatum acce-

KCl

ptis: vel non ita verificantur, ut impediatur

contradictio, & ne contradictorie evadant:

9 negg

Qfv

ergo, ne alrerutrum eveniat, requiritur di-

(;

pater-

inctio rationis. lyfvolz,:zri. p. Effentia à

nitate

*bl

—

Dr Drzo TniNo.

255

nià n j

nitate & filiatione, item voluntas ab inrellectu

formaliter diftin&ta, funt res diverfis concepti-

ll zat0d

s divit

bus pracifivis reprafentatee: res diverfis con-

ceptibus precifivis reprafentatee poffunt di-

Puj. ].

verfimodé definiri & predicari: res, que di-

Itj quen

verfimodé definiri & pradicari poffünt, pof-

opalti

n eadt

funt affirmari vel necari de eadem fine contra-

dictione; cüm hic non fiat affirmatio & nepga-

cudit u

tio ejusdem de eodem: ergo formalis

füin-

t: efent

€&io eflentiam inter & paternitatem ac filiatio-

mrmuti

nem, item voluntatem inter & intellectum,

a[igeniü:

fufficit ad verificandas propofitiones, quibus

n penei

affirmatio & negatio cadit in eandem rem, quin

mr& ft

propofitiones evadant contradictorig.

Nec

n x

evincis quidpiam, fi dicas, ante operam men-

Pulus

tis ac independenter ab intellectu effentiam

io&de

comunicari, paternitatem non communica-

«ilitri

ri; Filium generari per intelle£tum, non per

ram If

voluntatem: Cüm enim effentia , paternitas,

r dlb

filiatio , intelle£tus, voluntas fint voces rem

& nep?

cum precifione rationis fignificantes; preeci-

jb

fio autem hec non fit ante operam mentis &

TOPO [j

independenter ab intellectu, fed

er mentis

p0

(e 0

operam ac dependenter ab intellectu fiat; vel

fent 0

propofitiones affirmative funt falf&e, -ob mo-

u

dum contradictorium terminis precifis adjun-

T^

«

€&um; vel, fi fignificatio terminorum fine

TU p

praccifione accipiatur, negative falíificantur,

dittt

ob negationis univerfalitatem cum ftatu zeali

od

eflentize divinee haud congruentem.

j

y

Conf. utv. . Omnisreduplicatio veleftac.

&aff

ceptio termini fecundüm precifivum conce-

nit

, prum,

i

/äss,'

Dg D'EO 'T a1INO.

tum, vel precifionem/ fupponit, vel fingu-

u Fl

1271

arem faltem termini ufuürpationem à mentis

fu. C

opera profectam denotat: fed ad falvandas, cir-

*Cfll(/g F llll

ca eflentiam & proprietates in divinis, propo-

fitiones contradictorias Patribus femper vifà

]

d. [ s.d

41 ?)llïï?m

eft neceffaria ac fufficiens reduplicatio: ergo

4&

4 it f

;

actualis vel fuppofita precifio, aut interveni-

ens

entis opera, & hinc diftinctio rationis,

EE

sllonem

Patribus femper viía eft neceffaria ac fufficiens

ad falvandas, circa eflen

fial

Lid.

A

n & proprietates in

Sofquai]

divinis, propofitionescontradictorias. /Mimor

uyr: M

oftenditur ex verbis Patrum | . Reduplicatio-

U

Wo |

/1

ne formalitates determinantium: Balil. L. 5.

Mtg

i

iil

U

con. Eunom.inquit: Quecunque Patvi ; üt Deo,

2on àt Patri, injuzts €9 quecunque Filio t Deo,

20 ],

!j A

5101 àt Filio, in[unt ; ea etumm Spiritui [aucio in-

fuit...Chry£ hom. 1. in. Joan:

uonam. paco,

di

i F;Zz'sz

[

qgulla babita menutioue Patris, de. Filio [ermonem

0/ 1

i

aggreditur ? quomiam omnibus conflabat Patrem ef-

e, füi non üt Patvem, Jaltem! üt Deum. — Aug.

/

lt fnia

Serm. 38. de Temp. Quidquid eff Pater , quo De-

u$ efl, quo [ubflantia efl, quo «ternitas efl ; Loc

tht F

D.

eft Filiu$, boc Spivitus fanéfus.

2. Reduplicati-

one diftin&tionem demonítrantium : Arhan.

T

Dial. r.con. Anom. Parer à Filio nequaquam dif-

MUUT

LT

fert vefpettu Dei, five in Deum e[fe ; fed zn Patvem

e[fe, ac ii Filium effc.

Et in Or. 4. con. Arian.

*j hais

78

Quanquam Filius eft. alius, quatemus eff. genitus s

attamen idem exi[lit ,

u

atemus efl Deus.

Cyr.

Ayríen

M

Alex. L. 7. de 'Trin.

07 in boc ,

quod efl pater,

"TU a

Deus eff Patev; meque in boc , quod eff filus, Deus

i fpe'(

enid s

q/i(Fz'lz'us-: uon enim Pater Deus ofl, quia. g

*5 i

uegae

D& Dzo TaixoG.

E

vl zeque Filius Deus, quia genitus ef . 6d Deus éxi-

1 àmes ffens

8

enuit Pater, £g Pilius exift

ens Deus genitus

ass 9 /ius. — Chry(. hom. 2. in Cap. z. ad Hebr,

ls; ptO)

, Cuufa. Filü Patev efl , fecundum

quod. Pater eff.

-mper Yi

Àug. L. . de Triri. C. 5. AVoz fec

undum boc, quod

ao: ey

ad Patrem dicitur, équalis f Filius Patvi; ve-

Jfat , u [ecurnidüm id equalis fit . quod ad fé dici-

:'inïen'eri-

i

"ur: 3. Reduplicatione vocis & mentis prae«

(

[nLT[L

10

Cifionem declarantium : Naziàn. Orat. ,35;

tetts?

oftquam Filium appellaffet prizcipiuin; füb-

K

« J[j Jungit: IVec principium eo ;

uod principium eft,

4

Vimiuri non emim

uplgp 49 e05. duod principio caret

wi L:2 eo mazure vationem babet vox princifüi

fieut

"atu-

« uD Hée 2 dlos quod principii expers efl: circa.,

] em enim. bec coufidérautur , mion autem. matiwal

f.iio i

ii

ipfa [uzt. Aug. in P(al. 6g: Pater mon ad fey. od

"7;11 IL

ed Filium dicitur; ad fe autem Deüs dicitur.| dta-

!

lo j

quie &o ; quod Deus eft , boc apfo fubftamtia efl : e3

F

|

[

j

uia ejusdem fubflantie Filius, procul dubioqo Fz--

:

j

y Hs

vuj. dr vevó quod Patey ef ,

li

5]711! j

uid uonfub-

p

auiie nomen efh , [ed vefertuv ád PFi

2

um , ion fié

y?)'] qvll

, dicimus Filium Patrem effe, quomodo

ii 6

dicimus Fi-

|

equp»

;

J

; lum Deum &ffé; Sophronius in. Epift; in Conc.

li

f

; VL At 11.reciratà: 9'uxra quod Deis efl, id ip-

,

]

7"

(/i

1

J

j fuim exiflit- um

/.

ódque fuppófitum , dum [eovlari

,

:g[,rqlh

, Confidevatur ;

r

ü

TL

ii mfellzgentiäï quod uor fepavabi-

9 4*

le fepavante.

;

9777

78: Obferva. In éxponenda quidditate

[

1

: (jt

Proprietatum divinarum uüt formaáliter diftin-

It

&arum eatenüs conveniunt Theologi; quód

d

Pd

[

1[!.')0

, €ásfic fpe&tatas riegent effe nihilüm autmerüm

formaáliter confhlituant

g

; éns ;*atiönis j cüim illae

R

r d

per-

ïl*-r—a«x. d

258

Dz Dzo TnaiNo.

erfonas, faciant oppofitionem earundem ad fe . ;,....

invicem,;

reftent Trinitatis myfterio diítin-

|

fridy; t

&ionem, & Sabellianum errorem interimant:

|

|

amant m

fed differunt in defignatione predicati pofitiva.

Aliü enim vo

l.

; (aorin

unt has proprietates effe

1 Srmbolo

redicata neutra, que fcilicet non quidem

j Profe

imperfectionem importent, de feramen nul-

j Que qi

lam dicant fpecialem perfectionem: & ficubi

Bd

realitatis, entitatis, aut perfectionis quidpiam

lentium |

habere foríanlegantur, id habeant identicé à

qim ag

realitate, entitate, ac perfectione divinae ef-

fs )

íentim, cujus funt affectiones ac fubíiftendi

7:* Vocant

modi; ficut ab eadem dicuntur divinz , eter-

lh. CPQ

na, immenfe &c. Fundantur autem partim

&

in autoritate Patrum, qui vel abftinent à pra-

onc. R

dicatis tranfcendentalibus entis, proprietati for-

Nanan, (

maliter fumpte tribuendis; velin Deo fimpli-

On, )AU,

citer unam rem, unum ens, unum verum,

D

La Mp

»

unum bonum ac

erfectum aflerunt: partim

Vnng

in ratione; que of

^

endat ex oppofira fenrentia

hi Ld

fequi, nullam perfonam effe perfectam omni

U.

poffibili modo , totam autem Trinitatem effe

Q &Dæ

perfe&tiorem qualibet perfonà feorfim. Alii

rf

autem ftatuunt easdem non tantüm identice,

Qæi', 69 )1

fed etiam formaliter ac de fe dicere perfectio-

6*) Dam;

nem; tum quia realiter producunt & produ-

U

cuntur, adeoque & realiter exiftunt, & parti-

*0rüm Q

cipant predicata tranfcendentalia: tum quia

Verump

naturam reddunt fubíiflentem, perfonas au-

Ulm, nec

tem conftituunt & diftinguunt: tum quia per-

Tredicon

fonz formaliter & quà perfone in ordine ad fe

funt integrz ac fine defectu; in ordine ad füb-

EX ü

Ui

an

Dz Dszo 'fRINo.

ndemal

259

erio dili

ftantiam divinam non fünt fuperfluz & fine

fructu; refpectivé ad f& invicem amantur &

Inferimot

amant muruó, refpectivé ad nos honorantur

itipoft

& adorantur;

ï

Qüt ex Epiphan.

in Ánchoratu,

'etates d

Symbolo Ath

an,

À

Qn quà:

Ep. Sophronii in Conc. VI.

nmen g

& Profeff. fid. Tarafii in Conc, VII. conftat.

u quidem fententia viderur praferenda.

n: &l

i; qudp

Hallucinantur enim priores , dum ad fi-

lentum Patrum & abftinentiam provocant;

F identi:

cüm eorum loquela nihil fit frequentius ac di-

divine

fabfilt:

fertius. Nam Perfonas vel perfonalitates divi-

nas vocant £res ves' Alexan, Ep. Alex. in ep. ad

i, att

Alex. Cpolitanum , Aug. L. 1.de Do&tr. Chrift.

rem pitt

C. 3. & 5., Anfelm. L. de Incarn. C. 3. cum

i

Conc. Rhemeníi; zria eutia. vel tria quedam

yrieatit

INazian. Orat. 1

jxolin

3. 29. 32. 37. & in ep. ad Cle-

don. , Aug. L.6. de Trin.C. 9. & Ea

Greg.

m veu

L.29. Mor. C.16. & L.30.C.5. cum Conc.Tolert.

int; pl

a fentes

XI. in Prof. fidei; 7res Unizates, Nazian. Or.35.,

Boét. L. de Trin. & L.de unitate & uno; cum

a (f

Conc. Rhemenfi ; rres veritates Sophron. in ep.

xareme

cit. & Damafusin Prof fidei; tria perfe&a vel tres

yín. )

pevfe&itones Bafil. hom.28. con. Sabeli.

iphan.

y i

her.69. , Hier. ep.57., Cyril. Alex. L.

as

hef. C.

3 efföaþ[*

l

6., Damafc. L. 1. Fid. C. 11. cum ep. Synod.

p

Conc. CpolitaniL.ad Damafüm. . Dum tamer

l,

p

eorum multi itidem unam rem;unum ens,unum

fum (

1]

verum bonumaurt perfe£tum in Deo dari enun-

j

[

tiant, nec fibi necnobis contradicunt: his enim.

ii*

predicatis numerus fingularis proprius eft,fief-

Iea

f

fentice aut attributis tribuuntur ; pluralisautem

e ad(ub

convenit, fi ad perfonas aut proprietates refe-

ht

2

rantur:

$

1

3

^

260

Dz 'DEO 'TRiNO.

rantur: unde fi obfcuritas fübinde adfit, aüt

Adurm

ü

periculum, vel füfpicio erroris, juvabit qui-

n

dem dicere res, entitates, unitates, veritateg

VeL Em

& perfectiones cum addito: 5

jmrzle.f , relati-

p

var, notiouales&c. Qu

odexr

Y

tione adjectum

j QoGare 0j

eít, ex memoratis pater , neutram fequelam

imr. Pr

tenere: preeterquam quódetiam queelibetper-

duplex

j

fona aliarum perfonarum perfectiones conti-

[Av!

)

neat tum emizeiter , ratione effentiee fibi iden-

tificate ; tum «quivalenter, ratione proprie

| xpa? .ä-c"rjq

perfonalitatis aliarum perfonalitati equivalen-

Í

tis; tum formaliter , ratione circuminfeffionis,

i Y

five continentiz fpecialis, quà queelibet perfo-

TO d

na

erfe&ionem alterius propriam continet,

um

modo tamen &ordine diftinéto, üt Ruiz Difp.

xl y

30. Sedt. 5. explicat.

Q quo

Porró communiüs dicuntur perfectiones

linterm

fimpliciter; quia refpe&tu ejusdem perfonz

elt formy

he perféctiones funt incompoffibiles, nec un

Qnedan

melior alterà: refpectivé tamen ad effentiam

-Tor

dici poffunt fimpliciter fimplices; quia effen-

ttiig

tike eidem identificantur, & melius eft, eas

uanquam;, an

Rn

habere, quàm non habere.

TIüm pr

ille debeanr dici tres, an una tantüm perfe-

RTD p

étio fimpliciter fimplex , videat, qui volet; ap.

E

Ledem

Ruiz Sect. 9. loc. laudato.

Dd

AWIICULUS' TE

Qüidem

;

um re

Quenam [int. principia divinavum Procaffonum *

Vr

Q

fa. Proceffio in Divinis , ex fuprà di-

M N

Titm fa

&tis, duo dicit, productionem fcili-

Etvïe) h

cet Perfong, & communicationem Natura.

Ad

ARU

»

L

xj

*

Dz Dzo T 21N0.

LA* 5*61

a, d

parata fumirur velactivé feu

Adutrumque com

bt q

pro principio, v

e

] paffivé feu pro tertnino,

; Veritit

vel formaliter feu pró actione. Prioracceptio

NT

eft precipua, utpote ad quam reliquas accom-

lh

modare oportet ; unde in illa uberiüs verfàbi-

1 equét

mur.

Princ

iurn cujuslibet actionis ftatuitur.

yelibetpe

duplex , aliu

1

quod íeu denominationis, cui

ne5 C0nb

agenris denorminatio tribuitur, illudque eft

- []bi i

fuppoíitum agens; uade commune elt axio-

e proprl:

1mà: Actiones funt füppofirorum; aliud 4uo

equivale:

feu actionis , cui convenit ipfum agere, & eft

nfeífion:

visac virtus, per quam füppofitum agir. Prin-

etperí

cipium o fubdividitur in radicale feu remo-

n n

tiffimum, quod radix eft actionis, feu. virtus

thuzo

agendi primordialis; in potentiale feu remo-

tum, quod eft porentia actionis, feu virtus agen-

rf

di intermedia; in formalefeu proximum, quod

n pu

eft forma aut vis actionis,

immediara.

| feu virtus ag;endj

ó5, CU

] efentt

Porro certum ac receptum jam eft p5

quia di

Prinéipium quodtàm productivum, quàm com-

US Cüw

rinci-

municativum in divinis effeidem; quia

3nqlläm7

pium productionis in divinis eft produ

à

ivum

yim p

termini per fe confubftantialis producenti, feu

jot

in eadem numero natura identificati: 2. Idem

principium in divinis efle perfonam, Patrem

quidem refpectu Filiij Patrem autém ac Fi-

lium refpectu Spiritüs fàn&ti; càm Scriptura

"d

& Traditio declaret, Filium à Patre, & Spi-

i

ritum fanétum à Patre Filioque accipere füuum

en

effe, fuam fubftantiam & perfonalitatem :

3

Naturam diwinam, üt praintellectam iatelle-

Namfï

ul

R 3

*

262

Dzr Drzo TRaiNoO.

qiid cont

€tui & voluntati, effe quidem principium quo,

fed radicale duntaxat ac remotiffimum ; Ratio

municaü

f 1

17ieít; quia eft radix actionum omnium , re-

quiritur fimpliciter in productione, adeít iden-

määäiw

i

ii

tic&in comrmunicatione: Ratio 24/ eít; quia

ropri

'incontraria Durandi fententia nequit affignari

hn

|

N

ratio, cur Filius fit Verbum, Spiritus fanctus

p lcan

amor? cur proceffio Verbi fit generatio, Spi-

u ge

ritüs fan&ti non? cur proceffio Verbi prace-

it; QU

dat proceffionem Sp. fancti? cur Filius ab una,

Spiritus fanétus à duabus perfonis procedat?

dH 2

,

cur Sp. fanctus à Filio, Filius non viciffim

hr La

procedat? cur due íint proceffiones, nonuna

aut plures? &c. 4. Nec intelle&um aut vo-

at

luntatem, necintelle&ionem aut volitionem

i Chnft:

|

li

T

l

effentialem folam ac feorfim effe principium

i o

quo proximum , quamvis fint remotum; Ra-

jtim. D

tio 127 eft; quia potentie & actus hujusmo-

L17777

di effentiales funt omnibus perfonis commu-

Y gfmï'f

85.1,

nes, que omnes, ficut non funt pyincipia quod,

fic nec ille poffunt effe principia 44o proxi-

UR

jrita, a,

ma, neque à producto fecundum quid diftin-

'ui; quod tamen ob rationem productionis X

dpiun; ]

1nfluxüs neceffum eft evenire: Ratio 272; quia

fipum

Filium per intelle&um ,. Spiritum fanctum

tü), t

per voluntarem procedere, jam dictum eft..

M t

Sequitur ex his, principium 44 proxi-

Dire n

mum productivum fine pr

oprietate divina ex-

T qüo«

plicari non poffe.

uomodo autem hanc di-

4

Qoxim

cat, an connotarivé tantüm, an partialiter , an

mu Fj

tj

totaliter ac unicé, prout divería hic eft Aucto-

'Tandem,

.Ufini

rum 'fententia ; nunc inquiritur.

quid

"-

Dr Dzo Tz1No.

263

d. quid communiüs circa principium 44o com-

um; R

municarivum dicatur, paucis fubjiciemus.

onium,

8o. JDico [. Principium 4uo proximum

adeltide

roductivumin divinis proceffionibus fünt fo-

ll qi

ke proprietates perfonarum producentium.

f

il

jt df

Prob. ,Adutoritate. 1. Juxta Conc. Later. IV. fe-

m pe laudatum Effentia divina neque generat,

00

neque gienit, neque producit, neque proce-

dit; quz ramen propofitiones effent vere , ni-

Tbi pra

iu 4b Ui

fi proprie

tates fole forent principium 440 pro-

ximum. 2; [uxta Athan. Dial. 1. de Trin. Pa-

procedz:?

1 vicillr

- tev bytoflaft gignit, &g mandato condit ; juxta

Ambr. L.4.de Fid. C. 3. Genueratio Pateru

g pro-

s Don n

m au vo-

jrietatis ef , mom poteflatis; yuxta Damaífc. L. de

volitona

2. Chrifti volunt. Omnia, que balet Pater, funt

pr'mcipi;ï

Filu, folá giguendi

vi exceptá. 3. JuxtaD. Thom.

u

:.*

ium. Diít.7. q. 1. à. 2.

Effentia [ecundüm quod

Qtüm;

; huj

eft Paternitas, efd. principium. buyus attds , qui ef

- genevave, 9705 jicut agem

, fed. ficut. quo. agitux j

; COmIr;

item p. I. q. 36.a. 4. ad 2. Pater $9. Filius funt

ii

unum principium Sp. [auti: defignatur una pro-

!

i p

j

jdi

prietas , que eft forma figna

*a per tomern , Íc. prin-

-

*2

Unde effentia. eft quafi

iuCtoni

cipium; Er Opuíc.

TU

principium primum ,

propvietas verà. proximum,

Prob. Ratione. . 1.

u

od convenit uni perífonee

] fan&üm

" &alteri repu

onat, debet illi formaliter conve-

:

hd.

nire ratione il

lius; 'quod

i

roprium eft, &

i p

j

"

in quo differt ab alio:. fec

principium quo

jud

enerandi convenit Patri & repu-

t

proximum. g

gnat Filio: e

rgó formaliter. convenit Patri ra-

d'æhm

tione illius, quod ipfi eft proprium, & inquo

od

.

differt à Filio. Atqui hoc eft fola proprietas

ul

R A4

reia-

qula

X

ial

264

Dr Dzo TziNO.

"

relativa Patris: ergo. 2. Ubi diftin&io fun-

jum gü

(

i

datur in productione, ibi illud formaliter &

-| tüe ünpl

immediaté producit, quod formaliter ac im-

o g

: ] communic

mediaté diftinguit; quia principium diftia£tio-

nis habetur, qu

atenus id eft principium pro-

fermin i

Téntes ml

ductionis: fed fola proprietas, feu relatio per-

fone producentis formaliter ac immediate di-

u feure

flinguit; e

rgo & formaliter ac immediar? pro-

Qit v

ducit. 5. Nullum abfolutum .in divinis eft

non pord

realiter immediaté diftinc&tum à termino relati-

2 ub

vo: fed omne principium etiam quoproximum

.

?oreff c?

orodu&tivum eftrealiter immediaté diftinctum

[

qu

à termino producto & hincrelativo ; tum quia

!

com

ver& influt & proprié producit terminum,

fola:

adeoque ab illo diflinguitur; cüm idem ne-

] ttemfec

queat feipfüm producere, aut influere in feip-

&f

fum: tum quia principium quod eft diftin&tum

D

propter principrum 440 influens ac producens;

5

d

h

d

ropter quod autem unumquodque tale; il-

u

J Nu

:

d maepis tale: ergo nullum abfolutum in di-

Irtitwi,

vinis e

ft

AWM X -

Principium quo proximum Producïü-

vum.-

m d

81. JDico J Principium quo proximum

f2.inqu

communicativum in divinis proceflionibus for-

u f

inaliter eft. natura divina, quatenus hec ter-

DO

Tinos immanentes exigir fibi identificare, &

jmierd

fe, omnesque perfectiones abíolutas illis com-

"

0pus &

municare. Prob. Principium quo proximum

- M

1

communicativum eft illud, vi cujus Pater Fi-

T? the

[ g(f

lio & uterque Spiritui (àn&to eandem numero

nl

"

naturam commrunicat , ira ut tres Perfonee fint

Tibl

rinci-

unus,idemque numero Deus: fþd tale p

qzw g;m

-

pium

Y

TE^

*

Dzr D&o TRHINO,'

265

d

iin&io Fæ.

ium eft fola natura divina; quia heec ratione

rmalitr

uc fimplicitatis, actualitatis & perfectionisin

liter at

omni genere exigit fibi identificare, feque ei

1 diflindt

communicare, quidquid eft fibi immanens;

dpiumpm

termini autem producli funt tantüm imma-

irelato

nentes nature divine, non autem perfonali-

mediat

tati feu relationi producenti: ergo. .Conf. Si-

nedirr

cut virtus, quà producitur efle diftinctum,

divins

non poteft eadem effe cum diftin&to; fic &con-

Tino rei

trario virtus, quà communicatur idem, non

Droxim

poteft effe diítin&ta; quia aliàs communicaret

diftind

alteri aliquid aliud, non veró feipíam; nec

fieret communicatio.

r identitatem realem :

; umq

termmu:

atqui fola natura di

communicatur, & eft

nicata: ergo eadem

m i

eadem fecum ipía

nereinli

euiam eft virtus , vi 6üjus communicatur idem.

tdifitz

$2. Objc. Natura divina non poteft ex-

j produfes

cludi à ratione principii 44o proximi produ-

j tl

Ktivi. Nam z. Baf.. L. 5. con. Eunom. ait : Pz-

yum ii

zer uaturá diviná proprium filium genuit ; C zil

] produc:

Alex. L. r. 'l'hef. C, 6. docet gezerativam virtu-

tem effe effeutie divine;. & Anfel. in Monol. C.

d

52. inquit: . /Voz ex . velationilus fuis ,

"u plm'e:

Qribunte

umt, fed ex-apfa. effeuti

4 [un, qu& p

/

"

uvalitatem

Á

ater gg. Pilius tantum

; ao

non admüttit, emauiunt

1lici j

j

paviter domum. 2. In Conc. Flor. Joannes Theo-

SUu

logus Seff. 18. & 19. declaravit,. primcipsum,

wuo Pater generat,e]fc ad folura, quod commnmucabi-

yopim

1

€

fButte

eft.

. S.'Thom. p. 1. q. 41.a. 5. Potentiam

numem

genevamdi in divinis principalitev tribuit nature,

ii -

107 relatiogi, docetque naturam divinam efle,

: priit

quo geuerans geuevat; id quod rum ex paritate

' pium

5

gene-

x

i

[

266

DE.DEO T u:1x0.

D

enerationis in creatis, tum ex ratione affimi-

um qiap

j

a

tionis in generatione.requifiree probar. Conf.

nerdmyun

T

L Principnium q!0 proximum productivum

o PTOP

1. non deber effe realiter diftinctum ; quia

(2

ati0

u

amvis producens & produ&um realiter di-

2

QO 1

i

inguantur, tamen virtus pro

[

M

iuctiva poteft

l

J

l

tprinG

realiter effe indiftincta; ficut quamvis eequalia

tifandia

y. &i

& fimilia inter f& diftinguantur, forma tamen

"

l

denominans fcilicet quantitas vel qualiras ea-

/!

i

m &r

dem potett effe in extremis: 2. faltera non de-

|iving t

bet effe toraliter. diftinétum; quia nequidem

limo, n

principium 4uod toraliter diftinguitur à princi-

»

piato: 3. poteft efTe in divinis realiter indiítin-

:

KT

&um; quia hic principium hoc eít potentia ge-

u

u

Mi

dom e

nerans velfpirans; haee'Bütem potentia eftin-

tellectus vel voluntas ; ifta autem funt preedi-

diinis

|

f

i

lls

cara abfoluta, que realiter indiftincta funt à

relativis. .. Conf. //. Principium quo proximum

u

J

à

productivum debet effe a

ivum: fedproprie-

tas in divinis 1720 non eft a&tiva in genere; trum

1 ombï

quia nec hecceitas in creatis eft activa: tum

qites fum

quia proprietates divina in aétionibus ad ex-

t non

tranihil operanrur, ífed natura: tum quia di-

T5 ute

vina proprietas,üt perfoaalis, eft ultimus tan-

iC VerQ

tüm terminus nature iners & infoecundus; üt

m qa'xa

relativa autem ordinem duntaxat dicit unius

Jecedr

ad alium, & proceffionem fupponit, in qua

4' 1102'4 ld."

fundatur. 24». Non eft activa in fpecie; rum

i, f

quia proprietas divina proprietatem aliam nec

Xinis d

continet formaliter, ür pemíe patet; nec emi-

Witm.

nenter, cüm ex hac continentia fequeretur

| W.

major perfectio producentis, quàm produd&i:

Vr ds

tum

Y

1

"Dz Dzo Tixo.

267

rioh& afír

tum quia proprietas non poreft effe. principiufn

obat. (

generativum, utpote quod eft affimilativum,

'odudini

quale proprietas diftinctiva effe nequit: tum

bm; qi

uia relationes duz, utpote realiter inter fe

i

redfieré

iftinécte, non poffunt effe unicum ac indivi-

diva pr

fibile principium ; quale tamen re

*

fpe&u Spiri-

Vis a

tüs fancti admitti debet.

Ea (

&. ad drg. N.. Af Ad Prob. yinam &.. Ba-

qualts d

filius & Cyrilus generationem tribuunt naturze

r nona

diving tanquam principio radicali & remotif-

neguide

fimo, non autem tanquam formali & proxi-

iràprini

mo: Item tribuunt nature fümpte identicé,

erindii

ac in concreto, non autem formaliter, & in ab-

go&ent'af»:

ftraéto: denique his verbis utebantur ad refu-

rentia Cit

tandum errorem Arianorüm, qui Filium in

fint plæc

divinis, ficut' creaturas, liberó, non autem

hn& t

naturaliter & neceffarió ,. produci volebant.

) proxIm

"du[ihi fcopus eft probare unitatem principii

edpnore

Ípirativi; hoc autem non confiftit in relationi-

enere; t

bus, quibus Parer & Filius diftinguuntur &

da;

plures funt, fed in potentia fpirandi, quà in-

ter fe nondiftinguuntur, fed unum funt, quam-

ibus at

jl quiG

vis eà uterque à Spiritu fanéto diftinguatur.

m

Hanc veró potentiam fpirandi appellavit effen-

undis; T.

tiam, quiarefpectu Patris & Filii ilía abfolurum,

jf

neceflariumn & commune eft praedicatum. 744

r n r

Prob.2d.. Verba allata non effe Joannis Theo-

f5

i, I

logi, fed ifta Seff. 18. $. Ezo 4

"I

Vmazgi s Ig

divinis dicimus fecundüm intelii

o'entize noftrae:

junne

jc at

modum , períonam Patris figni

üicari üt. fup-

pofirum, ut perfona fit generans; naturana

lueremf

odid

veró divinam effe principium, per quod Pa-

ter

n

ais

/

268

.Dz Dzo Tz:x0.

s

filoprg

ter generat." Et Seff. 19. $. 72 exempli decla-

vatiogem: ? Eft ergo fubftantia Patris princi-

i, M

r fs

pium, per quod generat Pater." — Jam veró

neutro 1n loco loquitur de principio proximo,

t Pt

Ri B

üt omnibus facilé vox eílentie & fubílantie

inmi.,

oftendit: nec loquitur tam de principio pro-

af

ductivo, quàm de commünicativo; quia in

t o

textu rmo ftatim addit: Z« Parer gemerat Fi-

Jium , €g non communicat pevfoualitate, fed uaturd,

TOU

| Dufhri

cum fubftantia, [cu. uatura commun:cetiur Filio: in

2do autem fic pergit: Ef vet,que datur 69 com-

h, al

1]

anunicatur Filio per geuevationemn, €g quam Filius

aj

fità accipit commurnicatam, |Proeterea. adverten-

de' b

y

&T REOS

dum eít, Seff. r8. &epius conteftatum : effe;

quod ex Patre, aut éx Filio efle, idem fit; ac efie

ts pof

ex fübfiftentia Patris, aut ex fub(iftentia Fili:

l Thom:

dum aurem intelligeret à Marco Oratore Gra-

m co

,

co hanc doctrinam detorqueri ad id, ut du-

D

One f

ittfone

plex principium fpirativum Spiritüs fancti evin-

ceretur; adjecit Joannes utrobique explica-

Q

&O

tionem relatam. Ne tamen hec ipfà fraudi

effe poflet, Seff. 19. cavit inprimis $. jam lau-

"s v

Ar)

dato ita profequens: Quia ejfeutia oft inomen ab-

ÁiC

fivactum $9 moz eff fuppofitum, idcirco fieri mou

potefh, ut illi comventat genevationis a&hio:. mam-

MP &

que, ciun una sumero fit , fi genevavet , oporteret in

T equ

diviuis elfe differentiam; figuidem feapfin uon ge-

Qualita

neravet, quod efl impolfiviles féd opus effet aliud

U: qy

[

id generari ab ipfa.

Deinde veró ibidem $.

, f&

l

egatur evgo liber. de fpiratione agens ad fupe-

"lseur

riorem, in. Anfelmi locum, explicationem no-

um

tTemp )

ffram fic aiE : Halbet evrgo. Patér communem c

ilio

*

s

AE

Ds Däo TnaiNO.

269

pl d

Filio per genevatiouem effentiam, quee eft princi-

Atris p

jum, per quod il commumicat e[f priucipium

Spiritás faucli; effe enim principiu

n [antti. Spiri-

]s

io proria

zás i Patve, uon opponitur velatiogi, [eu proprietati

/J

Fili. Hec fubflautia. fecuiditmi commune g ab-

X f..ïb.'&&n;

1pI0

!

Joluzum effe, eff principium jer quod ; atque ita jux-

£a con[ideratiogem bauc vocatur potentia produtli-

yO

va&g communicata ipli Filiog uec fequitur ex boc;

)

quod fit fubflantia caufaus & caufata..— Sic omnes

JDo&oves tradunt g. explamant in illis difputationi-

177

b (

[

bus, an Pilius fit ex fubftrantia Patvis, vel Spivitus

Janttus. ex fubflantia. Patvis £. Filn.-

enique

um fi

ad Pro/.31iam * opponi poffe textus à nobis

a(h & ['3-

laudatos. Si veró autoritas Summe & Qua-

Aatum ?

ftionis pofterioris preferatur illis, dici poteft

iïm:*;.

ll

D. Thomam hic agere maximé de principio

formali commmunicativo; quod & ratio in affi-

Jratore

did, u*

milatione fundata & reftriétio proceffionis ad

enerationem fatis indicat.

Si taren mens S.

sfandid

b

oétoris contraria forían videatür, ejus auto-

:

ep

*

ritas compenfatur autoritate D. Bonaventur&e

if i

nobis faventis; argumenra autem proxirme fol-

ventur.

É

[

ii

j

"d Conf. L. w IN. Aff yumin.. Ad rationem

j finf

ifu: f

Difp. eft; quia forma denominans duo extre-

ma eequalia vel fimilia, eft unitas quantitatis, vel

| W;ïf

qualitatis, precise extremum hoc referens ad

ilud; unde, cüm unitas non tantüm fit fpeci-

m L

fica, fed etiam numerica,; & ipía relationis

,þldem 9'

jó

ií

Pï

cujuscunque ratio per fe non exigat diftingui,

aut in utroque, autab utroque, autabiiloex-

jnem I

& etrm

*t

n

l

tremo , ad quod alterum refertur; ea

quag-

li

n

70

Dz Dro TniNO.

m divins!

: quantitas' vel qualitas poteft effe in ambobus

lirinpol

extremis: forma autem denominans princi-

tefeada;

pium 4uod producens, illud non folàüm refert

Jmin p

ad terminum productum, fed etiam quà talis

in terminum realiter productivé influit; adeo-

flprincpi

jenequen

que realiter debet ab illo diftingui, ne detur

virtus realiter productiva fui ipfius & influxi-

dl; qui

godudoy

vain feipfam. Similiter /V. 2dum. Ad xatio-

toralter d

nem 2ifp. eft; quia principium 4uod non elft

modi pur

duntaxat productivum, fed fimul communica-

T 440

tivum, ür füp. dictum eft: ergo cüm commu-

Ins, m

nicetur eadem numero, & indiítincta natura,

non poteft etiam fecundüm eandem, & fic to-

üuroque

Ym aQ in

taliter, effe diftinétum: principium quo pro-

ximum productivumautem non eft fimul com-

Qamvis:

& üt co

municativum ,fed hoc eft natura divina; quod

autem folüm & totaliter productivum eft, ran-

tonditr

Q o

tüm & totaliter diftinétum effe à producto, üt

tali, neceffe eft. Denique A. 3£/um. Ad ratio-

*rgnda d

Pt verg

nem Z. Principium 4uo proximum in divinis

eft potentia pgenerans vel fpirans immediata &

tentds

4 Q

broxima , C. mediara & remota, N. Intel-

ectui autem, & voluntati non nifi

ofterius

Art. feqi

('oncedt

prædicatumt convenire infinuatum e

t

in pre-

notatis.

* COnf

d Conf, 1. Xy. IN. min. . Ad Prob. yme p.

N0 qt

quoad rmam Difp. eft; quia hzcceitas vel füb-

ivalen

fiftentia in creatis, aut merus exiftendi modus

W prin

m u]r

eft, aur in negativo confiflir; natura etiam po-

teft efle principium 440 productivum , quo-

r

niam producitur terminus fecundüm naturam

W r

etiam numericé faltem ac realiter diftinctus:

Qd

*

in

Dz Drzo TgiNO.

azi

n 'amboy

ín divinis verà proprietas feu fübfiftentia con-

fiftitin pofitiva perfe&tione, quz ad intra debet

in$ prai

jlüm r

effe activa; cüm natura, qua eft numericé ea-

m qui d

dem in principio & principiato, non poffit ef-

fhit; adi

e principium 240 proximum productivum &

; ne dat

confequenter diftinétum.

uoad edum Difp.

s & infis

eft; quia potett natura divina effe principium

, Ài

productivum tgrmini ad extra, utpote ab illa

Ind 000 d

totaliter diftin&ti; perfonalirares autem hujus-

ymmuni

modi principium effe nequeunt; quandoqui-

1 COffuTe

dem aétio ad extra fit omnibus perfonis com-

4 natuti

munis, nulli fpecialis, & fingulariter

ropria:

&

: &iic [

in utroque contrarium habetur refpe

u actio-

num ad intra.

uoad 3zzu1 W. utrumque.

m (u) Pf:,'

: fmulcor

Quamvis enim proprietas perfonalis, confide-

vini; QUi

rata üt conílituens, formaliter non exprimat

m eli

fecundiratem vel actionem, üt tamen diftin-

&iva & confiderata ad terminum, iners & in-

rodudo

foecunda dici nequit: & quamvis alterum dici

, Adra

redi-

iin dis

poffit verum, quantüm ad relationem

camentalem quàtalem; falfüm tamen ef

:

dere-

med

jj

latione tranfcendentali.

N I

Sed plura de his in

Art.fequenti. 744 Prob. 2dep. quoad 1mumy.

l

lt

Concedo equidem nec formaliter, nec eminen-

ter contireri unam perfonalitatem ab. altera

E

P

Ne

go autem non contineri virtualiter aut ce-

j

Is

quivalenter: ex hac veró continentia nihil vir-

28 WHU

tuti principiativae detrahitur, nec quidpiam'

xl

etiam ultra perfectionis fimplicis terminos ad-

IETW"P j

jicitur.

[/; quO

uoad 2dum ". 1n divinis pr-incipi-.

um aífimilativum in ratione nature non eí(t

gararat

productivum, fed communicativum; quia na-

x

tura

ag

r

272

Dz Dzo TuixWó6.

dferimis

turá hic non p£oducitur, üt in creatis, fed COtTis

ff

municatur: affimilativum tamen in ratione ima-

j«

Al

Qsf

| etmum

ginis intentionalis & confubftantialis ; quam

preter nátüre identitatem dicit Verbum , eft

prez pe

roductivum ; &per hoc etiam generativum;

J tomumunic

üt in

roxima quaítione pluribus docebitur;

um pro

Qloa

4

gtium IN. Supp. quód paternitas & filia:

gt eq

jrfa]centa

tio fint principium 440 produ£tivum Spiritüs

fancti; fed hoc eft virtus fpirativa ab utraque

t us

ila fecin

relatione formaliter diftin&ta: quee; cüim fit ea-

dem indivifibiliter in Patre & Filio, non con-

Uidtt n0n J,

ftituit duo; fed unum indivifibile principrum

timeo füm

Spiritüs fan&ti; proüt inferiüs dicetur.

h; üpote

83:

Olferva, Pluresnobiscum fentientes

Xenta a

rinciprum -74ó proxinrum productivum Filii

tquam [

d

icunt effe naturam divinaim; üteftin Patre;

Em tam

vel intelle£tum, aut intellectionem notionalem

1 Tpn Ti

fimiliter principium idem Spiritüs fancti effe

J5 qua d

taturam diviriámi, üt eftin Patre & Filio, vel.

pi

volurntatenmi aüt volitionem notionalem utrius-

i

1

que. Eàdem phrafi; quoniam fubinde con-

3 din

uentior eft cum. quibüsdarni teftimoniis no«

1 gramm

b

S

in fpeciem contrariis, libaralirer ac fine

lonig te

füetu licebir uti; modó - advertas; his locutio-

"Onfrari

nibus non defipnari folitari* ac feorfim princi-

tLadio;

pium quo proximum ; fed fimul etiám;ac con-

&ute m

icet, (o

junctim; vel principiuin rádicale ac remortiffi-

mum i 1üt fit in ufüurpatione vocis nature , vel

MT

potenuale aut fortnale/étiam mediatürn ac re-

mür uf

motum, ütfit in dictionibus intelle&tüs &vo-

tT

y

uod

luntatis; aut intelle&tionis & volitiotiis:

Q en

diximus de priricipio; cum proportione etiam

Ts

d

uik'.i

B

alie-

E

—

Dz Dzo Tziwo.

278

Is fedcts

afferimus de termino. Terminus enim pro-

'ationets

cefTionis 4uj, feu totalis, eft perfona producta:

lls s qui

terminus 440, feu formalis productus, eft pro-

xbuin; &

prietas perfone producte: terminus idem

Yefati u

communicatus eft divina effentia. Quod de-

docebit

mum. proceffionem formaliter acceptam atti-

ifis ( i

net, ea quidem non eft fimplex emanatio feu

in Spitit

refultantia, eo feré modo, quo proprietates

ab u

rei cujuslibet dicuntur oririab effentià; cüm

cümiite

illa fecundim rationem produéctionis imme-

D0n Q

diaté non proveniat à divina natura: activé

rncipiut

tamen fümpta non eft actio ftricté ac in ripo-

It;

re; utpote que originem motüs & exitum de

fennertte

potentia ad actum dicit, denotatque caufam

tum

tanquam fui principium , & effectum feucau-

ftin i

fatum tanquam terminum &c. raffiv? autem.

Qnondis

fumpta nequidem íimpliciter dici debet paf-

faido d

fio; quia hec formaliter ac primarió refertur

jj üiOJ,Vi

ad principium materiale ac receptivum muta-

m üttié

tionis, includitque potentialiratem ,

atibilita-

ide d

tem & alios hujusmodi defectus: unde non ni-

Ífi grammaticaliter , & ad indicandam procef.

Torit

r &c Il

fionis rerminationem. üfürpari poteft: cüm &

contrario activé fumpta fimpliciter vocari pof-

; loci

np

fit actio; quia ab ejus nomine & conceptu re-

fecare motum, mutationem, & cadlifalitatem

Dj Dl

remOIif -

licet, folamque retinere. productionis ratio-

nem. Utriusque locutionis differentie con-

l07 r

712[1'6'

ruit ufus loquendi inter T'heologos receptus.

TA

orro proceffionem formalem rm originis

00

dici generationem aut nativitatem, 2da ori-

ectiti

ginis dici fpirationem activam, aut paffivam, &

i

prio-

ii

^

274

Dz Dso Tai:wo.

priorem utriusque originis identificari cum

m quie

vinamitv

principio , pofteriorem autem cum termino

proceífionum , aut etiam cum principii vel ter-

cum d

mini relationibus, partim ex dictis, partim ex

Paf fü

dicendis fequitur.

& QU

li

MV

r

OU

Quanss: Z €g cur Proce[fio Verbi, mon

Q Anar

auteim Spiritás Jancti , [u &2 dicatur

st

: genevatio ?

(ererminz

Q

84 NI

72. Communiüs ex Philofopho L. 2.

m fno

P

n fndo

Phyf. generatio definitur: Origo viven-

£5 d viveute, i d principio co;zjwzä?o , in fanilitu-

Q qubus

dinem - natuve. Pracipué fic definitam fuiffe

szonem n

'enerationem creatam, facilé conflat ex fide,

:

l

u

üt declaravit Aug. L. 15. de 'Trin. C.27. fcri-

1 taf0jk

bens: Pilus mullus eff duorum;. uifi patvis eg ma-

iranr,

£zvi$: abf auzem , ut inter Deum Patremgg Deun

RT dog

Filium aliquid tale [ufpicemur. — Unde patet, ea

r*Pu dux

verba: à£ 2 priucipio conjuntlo, nec in divina

tl (mite

nec in communi divine ac creatze generatione

m q

locum habere.

Ex refiduis autem definitionis

E

terminis fequitur, ad veram generationem &

w

filium proprie talem requiri 1., ut in ea ratio-

Yém im:

ne, quà formaliter conítituitur filius, debeat

Tem, h.

efle prod

c

$x

us; quia origo viventis à vivente

ucti

n

yefent

pro

em formaliter fionificat : 2., ut;

&00rl n

in

qua ratione producitur ac conftituitur filius,

.

DC

inea

dem fit fimilis patri; quia origo viventis

tmFjl

À vivente terminatur in fimilitudinem: 3., ut

tdine

fimilitudo fit naturalis, feu fecundüm natu-

Qregn

ram; quia origo hzc dicitur in fimilitudinem

-- lþfum

qaturæ. Hinc veró oritur difficultas duplex:

1

Uüqnm

—

DE; Dzo TniNOo.

275

ficari qr

172 quidem in oftendendo , quód Verbum di-

m fermi

vinum fit verus filius Dei, & folum quidem;ac

ipii velt

cum exclufione Spiritüs fancti; càm uterque

partime

Patri fit naturà fimilis ac confubftantialis , neu-

ter autem habeat naturam productam, fed

meré communicatam ; ex qua Macedoniani

hi, m

Ticattt

cum Arianis fumpfíérunt occafionem , etiam

negandi utriusque divinitatem: 24a autem in

determinandó rationem & caufam formalem,

ophol:

cur filiatio vera conveniatita Verbo, ut Spi-

rifo u

ritui fanétofit neganda; ex quanonnulli Patres

cum quibusdam Scholaíticis cenfuerunt, hanc

/] /z'w/!z'r:;

um füif

rationem non effe querendam , fed creden-

L ex t

dam.

uoniam tamen preeter aliosiidem Pa-

C

tres ratiornes quasdam difcriminis pofteà pro-

m

tulerunt, cum iisdem & plerisque Theologis,

reter dogma fidei contra Hareticos proban-

m

d

um, duximus, quaílionem poítremam non

e piti

in d

effe omittendam penitus, fe

refponfionem

neratit

dandam, quz videatur probabilior.

efiniQu

Pro qua fupponimus interim 1. fecunde

Perfone , tanquam Verbo, convenire ratio-

o

I ea r

]dW

nem imaginis & fimilitudinis intentionalis, Pa-

|/

h

(

trem, h. e.naturam hujus ac perfectiones re-

1v

j

prefentantis; .quae Spiritui fancto,. tanquam

m

amori non competat: 2., hanc fimilitudinem

jrurDis

precise intentionalem non füfhcere ad ratio-

f

i

Jj

nemFilii conftituendam; cüm generatio fimi-

4 , ll

litudinem naturalem ex dictis poftulet; neque

l. 39

g n

in creatis verbum mentis, quo quis cognofcit

udinen

fe ipfum, & intentionalem fui imaginem habet,

]u

up u

unquam dicatur prolescognofcents: 3., fimi-

[

2

li;u-

gt

o

bE DEO'TRI.NO.

276

litudinem utramque , naturalem fícilicet & in-

d g

tentionalem , poffe fecundüm noftrum conci-

iendi modum componi velut in unam ,fic,ut

qun a

j

Adan.Ser

utraque fimul concipiatur tanquam adaequata

i deTrn

& ultimata ratio formalis conftituens & diftin-

lii I

uens Filium in divinis: unde ad quaftionem,

o

cur proceffio Verbi fit generatio? daretur hec

n [j

refponfio: quia actio iíta eft perfecté affimila-

qHeyr.

tiva, h. e. non tantüm communieatio natura,

itribui

fed etiam affimilatio termini fecundüm effe per-

bl penert

fonale, feu in illa etiat/ratione, in qua ispra-

RUNM

ducitur: 4., hanc aífimilationem perfectam

lMd

oriri partimac primó ex ratione principii; nem-

pe intellectüs notionalis, qui per f& eít poten-

t lo

Monmn t

tia affimilativa, & productiva Verbi confuüb-

ftantialis; partim & ultimató ex ratione termi-

rf

E

,

ni, qui non tantüm eft confuübftantialis Patri

Ts el

i

& fimilitudo fecundüm naturam, fed etiam,

i

pnor

fecundüm effe perfonale Verbo

proprium, efïr

intentionalis imago Parris.

Ttent imre

MT

85. Wefpondeo [. Proceffio Verbi eft vera

eneratio, & Verbum in divinis eft verus fi-

fs d

Oil

ius Dei; proceflio autem Spiritüs fancti non

elt peneratio, nec ipfe filius Dei. .

16 V. 16

Zhbl ID

Prob. 1ma p. l. ex Scriptura. 1. Princi-

pium Verbi producens dicitur parere ac gigne-

Iria f

1 [

re; I(a. 66. v. 9. IVunquid ego, qui alios paverefa-

Ut gl

cio , 2jfe mom paviam , dicit Dominus: f ego;

| qui

generationem . cetevis tvibuo, flevilis ero, ait Do-

D

tote;.

t Parg

minus Deus tuus; . Unde Aug. Ep. 66. ad Ma-

xim. inquit: $z zempovalibus ac paffibilibus vebus

A

Deus tribuit, ut, quod funt, boc generent ; quan-

m

lr q

1DE Dzo Ta:N0.

277

|cet &i

m com.

1Ü n;agz'f ipfe etermus eg impa[fbilis mon

aliud,

quàm quod ipfe eff , generavit unus unicum ?. cui

am, li

Athan. Serm. 3. de geft. Nic., Cyril. Alex. L.

adequa

& diffn

1. de Trin. & Hierof. Catech. 7. cüm Conc.

v [tionen,

Hifpal. IT. & XIII. confonant.. Item Pfàl. 2. v.

7. Ego bodie genui te; &P(al. 109.v. 3. Exutero

retur ha

aute Luciferum genui te3 quae teftimonia Paulus

t affmi

ig natura,

ad Hebr. 1.v. $. & Cap. 5. v. 5. etiam Chrifto

attribuit; Patresautem plerique dedivina Ver-

nele

bi generatione accipiunt. 2. Verbum dicitur

ua I5pro

concipi, parturiri ac gigni; Prov. 8. v. 24.

erfectan

INouduim evant abyffr, €g ego jam concepta evam . . .

iil nerr.

d

aute colles ego pavturicbars &l

fa. 53. v. 8. G'ene-

vationem ejus quis enarvabit? quee de Verbo &

j cori

Chrifto di&ta paffim accipiunt & exponunt Pa-

ne t

tres ap. Ruiz Difp. 4. Sect. 1. laudati. 3. Ve-

yiajs ht

rus eít in divinis filius, isque JEtus Chriftus.

fed etit

Beda in Com-

De priori Aug. Ep. 49. q. 5.

prium; 1

ment. intelligunt illud Prov. 30. v. 4.

"uod 10-

ien eft ejus , eg quod nomen filii ejus , i nofli ?

O0-

db

fterius declaratur Luc. 1. v. 32.. Pilius altiffrmt

ij

Lv

fandi a

vocalitur; & v.35. F'ocabitur filius Dei: Matth.

16. v. 16. Zues Chriftus,

filius Dei vivi ; quod

alibi repetitur: item ad Rom. 8. v. 32. Qui pro-

r, n

prio filio fuo non pepercit; & 1.

oan.s. v. 20.

&g

j

verus Deus €9

TA

vita cterua &c.

Ut fünus in vevo filio eyus: bic &

Conf. L. Ex Ecclefie defini-

Í ggo, [

tione; que in Symb. Nicano dicit Chriflum

, 1717 d

ex Patre natum , geuitum , uon fa&tum ; in Symb.

j Hd ME*

Athan.autem 2 Patre folo, som fattum nec crea-

j -

itin &c.. II. Ex traditione Patrum;

tum; [ed geuit

; I

J

i

inter quos B

afil. Hom. 28. con. Sabel. Ex Patve

S3

' Fiülius,

278

D*,E Dzo Tn1:Wo.

Filius, nom maudato facus ,. fed ex illius matura

l pm'[!ff f]-ï

(4

nitu$: Nazian. Or. 49. Pides ergo boc Fevbum

gaumm

;

-bonum filum Dei effe, quem non aliunde, quàm de

Ámr duri

pateruo. peffove $9 de utevo cordis Dei, credimus

dninit;i

extitiffe: Chryfoft. Hom. 2.in Cap. 1.ad Hebr.

ám; quin

tipenit

INifi. effét. germamus falius , quomodo po[fet ex boc

umplitudinem bonmoris affevere ?. fl enim gratid effet

fngeni

fl ; n

filmus , t0n folüm uon excelleret augelos &c. | Eppi-

phan. Her. 62.. Perfe&us exiffeus Pater in [ul-

Unde air

LU

IU

Jlantia, €y. Filius exiflens pevfettus femper in fub-

! Mil

:/

1]

Jfautia, ex Patre in vevitate gemitus , filius genui-

245. III. Ex ratione Theologica. Sicut Chri-

l

Til

DT EY

ftus in Scriptura dicitur filius hominis, fic di-

?

«itur filius Dei: fed fuit verus filius hominis

füpent

[

M atf

f

& proprié genitus: ergo & verus filius Deiac

roprié genitus.

]tem: Sicut verus eft Pater,

héefin

1ta verus eft filius: fed in divinis verus datur

LI.;Hd.

|

Dd

Pater: ergo & verusFilius. Denique: Ver-

bum in divinis mapis veré ac proprie eft filius

s in

K d

Dei, quàm Angeli aut homines juíti: ereo na-

turalis omnino ut filius fit; oportet; quia ex-

r n

fidm

ceffus ftat in eo, quód illi accidentaliter &

contingenter, hic fubftantialiter ac neceffarió ;

TUt], f

illi per participationem, hic

er naturam ; ilii

Cnc.T

per productionem creatam,

h

ic per commu-

Áthin.:

nicationem increatam ejusdem fubftantie ha-

* t n

beant filiationem.

Spirit

* Prob.24a p. Sicut Filius in divinis dicitur

tuto uj

genitus, fic etiam dicitur unigenitus: Joan. 1.

qe ef

V. 18. Unugenitus filius,

ulb im fims Patvis;

D]

j

- Joan. 3. v. 16. Sie Deus dilexit smuudumy ut Jalium.

Üer

1. Joan. 4. v. 9. n Dec

1 dyi

| jlurlz unicenitum: darct ;

(IP P(l-

dT

Dz Dso TRnïqO.'-,

279

jus t

apparuit chavitas Dei , quoniai

n fülium fuum uni-

v F'adu

geuitum mifit &c. Unde illud Joan. 1. v. 14 1-

Adimus gloriam ejus , gloriam quafi unigeniti, nihil

t; (uini

, Cradit

diminuit ; fed éxprimir tantam gloriam effe vi-

Lad H

^üm, quanta decebat unigenitum. Sed ratio

R.

jf

unigeniti denorat, unum duntaxat effe filium

feu genitum, ac confequenter nec plures effe

| gï/lïl:i

&c D

filios ; nec Spiritum fanctum effe genitum.

Unde cüm Symb. Nicenum dicit: Filium Dez

r i J»'ï.'.'l

1t12

fer i j.äf-

uiigenirum ; Symbolum Apoftol. habet: £

eius upicum : inter Patres autem Cyr. Alex. L

177 gm&i

cur Chn

32o. Thef C. 4. inquit: Quia folus ex Patre va-

"'nralitef na[citur ,. idcivco umigenitus, appellatuv ;

t

i f d

y homiri

Fulgent. ad Obj. 3tiam Arian. refpondet : In

illa nativitate veré eff unigeuitus, im qua fine ini-

lus

y hat

zio de folo Deo [olus natus eft Deus; & Damafcen.

L.1. Fid. C.9. Umigenitus , quód folus ex folo Pa-

geris t

ue: V

rre fingulaviter eff genitus, Exgo. — Conf. Spiritus

(anétus in Scriptura nunquam vocatur filius;

b

Pa

.nec dicitur gieni aut naíci, fed tantüm proce-

: 07

dere: InSymb. Athan. confitemur, Spiritum -

;qu e

(anétum 2 Patve eg. Filio, n fa&tum, nec crea2 -

xtdlt :

g

zwum, nec genitum, [éd procedentem ; quod idem

Conc. Tolet. I. & XI. in Profeff. fid. exponunt:

turam; J

Athan. Or. 3. con. Arian., Cyril. Hierof. Ca-

: o*

tech. 11.;

piphan. Her. 62. 69. 73. negant

d

Spiritum fanctum effe Patris, five compatrem,

' aut cozfratrem, five filium, aut uepotem 5 negant-

j d

: fpit.

. que efle Filii,five evum aut proparveim , aut pa-

truum , five fratrem , aut genitum: denique nec

j ais

duplex proceffio ejusdem ordinis eft poffibilis

y n

in divinis; ubi propter infinitatem fuam u

nus

) ]/;'/L't'

54

Iere

hh

,]H.(y

m

280

Ds Dro Tnaixo.

terminus adequaré correfpondet

rincipio;

um F

nec ratio formalis conftituens ac diftinguens

mj 1.

generationem à non generatione reperitur in (2

Spiritu fancto; üt mox dicetur: erpo.

tugi: f

86. Refpondeo I[. Ratio, cur proceffio u

Verbi fit generatio , non item proceflio Spiri-

lm F

tüs (ancti, ftat probabilius in eo, quód aclio

r n

prior fit perfe&té affimilativa termini cum prin-

|lrs quud

Cipio, & Verbum fecundüm effe per(onale

t qui

fit fimilitudo perfecta , feu imaco Patris; qua-

10022

lis actio & ima

go non habetur refpectu Spiri- . :

mj

!

71

"

tüs fancti.

: [

Prob. Alutovitate. Ratio Filii divinfin Scri- — /jg

Ti

1 UL

Xtura ficut reciprocatur cum ratione Verbi,

ET

3

1c etiam pro eodem plané fümitur cum ratio-

j

Jo t

ne imaginis.

Sicut enim dicitur

Joan. 1. v. 14.

y

"

Er Ferbum cavo fatum eft- . .. $9. vidimus glo-

(my ( (f

viam eyus, gloriam quafi unigeniti à Patre; & 1.

hia

jJoan. 5. v. 7. Zves funt, qui teffimonium dant in

W T

celo, Pater, Fevbum g Spiritus Jan&us ; nec

lii

*

?

i*

non Apocal. 19. v. 13. Ef cocatur momem eus

E

f D

Ferbum Dei: fic etiam (cribit Paulusad Coloff.

ml v

)

I. V. 15. Qui eft imago Dei invifibilis ; &ad Hebr.

Obant

I. V. 3. Qu cim [it figura feu chavatler fubftantie

!

fty, (

£€ji5; nec non ad Philip. 2. v. 6. Qui cim iu for-

P

ao Deie[ft. Ergo ficut ex hac reciproca ac-

] teusy

ceptione ratio Verbi dari poteft pro ratione fi-

fueras

lii, fic & ratio imaginis, characteris ac forme

U Oui

poterit. Comf. Patres difert? ita loquuntur.

J

j

r

,

L

ug

. enim L. 7. de Trin. C. 2. inquit: Eo Fi-

lus ,

LUT'

quo Perbum; $9 eo Ferbum, quo Fils.

KUR

Qu

onmiam. igitur Pater eg. Filius fimul, mon uter-

CUl

que

| Drz Dx-:ol 'TaiNO.

281

ritcii;

que us Filiuss conjequeus efl , ut Pateve? Fdlius

i

fünox

fimud , non ainbo ugum Ferbum. . Hoec veró L.6.

uto:nodo

perin i

C.2. premiferat: Sic emim Perbum;

)

Q

amago: mon autem Patev 69 Pilius [mm

4l;

]

ambo

procaft

imago; Jed Filius folus im

ago Paftris, quemadmo-

E

lo $j

dumt&g Filus.

Athan. E

H

de Decr. Synodi

*

od adi

ait: $2 ommuino Deus eft Ferbi pater: cur gon €g

cumpri

boc, quod gigmituv , fllius efl f Rurfus veró. Dei

perfan

fülius quis e]Je poffat ,

[

iejm Ferhum?2 .. . Por-

"

quid

trs; qu

vo cin unaginem appellas , Filium fignificas :.

du $p

enim fimile Deo e[fe poteft , nifi ovta ex ipfo proge-

ur

uies. Bafil. Hom. in init. Joan. fcribit:

nfin Scr-

Ferbum dicifur ?. u oflendatur ex mente proceffijfe *

ne Veri

cur Fevbum ?. quoniam imago efl gemitoris, totum

cum rt

feipfo geuitovem exprimens. — Antelm. in Monol.

g LY

N

Ferbum , mox üt coufideratur , f prolemeffe

jdmi p

6s

' à quo efl, evidemtiffoné probat, pezfettam

ytr;

prefevendo Patris imagimem: at amor. aperte. fe

m dmt

prolem uegat ; quia dum à Patvegg. Fi

io procedeve

(; x

zntelligitur , uon flatim tam pev[bicuam

[

€ Contem-

um i

plauti ejus , ex quo eft , fimilitudinem exbibet.. Si-

milia vel'ex Verbi, vel ex imaginis ratione

aC

p

robantia Patrum teftimonia plura vide ap.

etav. de Trin.L.2.4. & 7.

: M.m:u |

jm4f

Prol. Ratione.. Vera ratio generationis in

uod

p 8 r

rebus viventibus ftat vel in eo , quàd id,

genevatur , à geuerante. pvocedat. üt [imilitudo ejus,

aront

cfot

& ejusdem maturee cum ipfo s; vel in eo , quàd fà

[

TU

proceffro viventis à vivente ad veprafentandam na-

.

hh

zuvaim fui principil , cum quo eandem maturam ba-

filit

beat ; üt S. 'Thomas L. 4. con. Gentes C. 11.

j tll

fÍcribit. Atqui zzprimis actio perfecte affimila-

&

tivà

WJ

$

Dzr Dzo Ta:xo.

282

tiva fuitermini cum fuo principio habet utrum-

Kto perf&

que; quia vi ejusdem termirus procedit üt fi-

«di0, qui

militudo , ipía autem actio ad principium re-

lls defe

prefentandum tendit; eademque eandem na-

wm s ez

turz fpeciem yel

identitatem defiderat: 2Dez-

um obnn

de formalis termi

Á

$ proceflionis divinz eft

of a

hypoftafis ; quia emanatio in, bis inferiovibus $g

Qrp.inq

804TEUIUT,

2 Deo differt , quod in iufevioribus terminatur a

effentiam vel. fubllantiam, que multiplicatur ; [ed

milzrud

n divinis tevminatur ad bypoflafts, àt D. Bona-

W

vent. in rm. DMt. 3. Quaeft. 2. in Refol. dicit, &

probat etiam differentia inter perfonas huma-

LU

nam & divinam; quarum, prior importat in

E

recto naturam , quia humanitas ipfa producta

ftur:

eftindividua & incommunicabilis; pofterior

Ro qute

autem importat in recto' perfonalitatem;,ut-

ote folam hic incommunicabilem: Przferea

lo

hitudi

h

ypoftafis Verbi, quae generatur , procedit üt

LOT

fimilitudo Patris; quia /eriuwn eff couceptio i«

9. (anf.

zelle&is ; conceptio autem intelle&lüs eft fimilitudo

tndi

rei concepte , üt D.'Thom.p. 1.q. 27. a. 2. affe-

Qd

xit: nec miniis procedit ad reprefentandam

iYN

naturam Parris; quia hujus eft'imago, üt nu-

Jpra u

per di&tum ; zmago autem eff fimilitudo ad ve-

f delm

prejeutaudum expveffa , àt 'Theolooi cum Aug.

&Tore

L.imperf. de Genef ad lit. C. 16. & L.83. QO-

m N

q. 74. docent.

Denique Verbum eft ejusdem

i, f

naturg cum Patre; quin eandem numero na-

petfons

turam habet, üt aliunde conítat; imó & vi

proceffionis generativee obtinet, que in fimi-

: Pf

litudinem naturz tendit. Ergo ratio, curpro-

TT

od fit

ceíIio Verbi fit generatio, ftatin eo, qu

actio

n

283

Dz Dso TRIN;). :

O QtnUt- i

adio perfe&é affimilativa: ergo cüm alia fit

cedit tl

actio, quà procedit Spiritus fanctus, hec ex

ipium

uamvis

ilius defe£tu non eft generatio.

ndem r

enim is eandem etiam numero naturam divi-

: ]u

nam obtineat, tamen procedit per voluntatem;

iving e

Proceffo autem , üt D. 'Th. p. 1. q. 27. a. 4. in

J

corp.inquit, que atfemditur [ecundim vatiouem

voluatatis , 102 confideratur [ecundüm vatiouem fr-

jatur;

militudisis , fed sà

agis fecundüm vationem impellen-

D. Bo

Lis &g 1:0ventis i2 aliquid:

)

t ideo, quod procedit i

J dkk,&

divinis per wodum amovis , uom pvocedit üt geni-

s hum

tum , vel üt filius, fed m

agis pvocedit d. [j iritus,

;

45 motio €7 impulfio ce-

portt D

quo tomine quedam vita.

a gmäu?:

fignatur : item fecandüm hypoftafin eft amor ;

: polirt

amor autem , üt fuprà Anfel. pronuntiat ; cog-

i!äïe

d

zeilplanti fe non exbibet pevfpicuam ejus , d quo eff,

:

u

; put

fimilitudinen; & juxta Bonav. f

laudatum,

amoris ac mexás non eff genevavi , fe

2

H

irari. Ex-

procediïïi

7[/1";)7/ (b

n

go. Conf.i. Nomen filii, fi de vivente ra-

tionali eít íermo, eft nomen perfonse: ergo

TU

28

dum in definitione filii requiritur viventis ori-

u l

'o à vivente in fimilitudinem nature , illud,

fenti

90 ürf

(upra quod cadit in re&to denominatio perfo-

i i

na, debet effe fimilitudo fubfiftens produéta

qunl

ad repreefentandam naturarpátris :- ergo ficut

Lp

in creatis natura, & in divinis hypoltafis eft

enominatie

Lgisi

id, füpra quod cadit in recto

gt

erfone; fic etiam natura in creatis, & hypo-

j

afis in divinis eft fimilitudo fubfiftens, ad re-

j 4

.jp lr

prafentandam patris naturam producta. Sed

qrpe

fola ratio Verbi vi fuse originis eft fimilitudo;

m

non autem ratio atmoris aut fpiritüs: ergo. 2.

Filia-

g;hü

Ds Drzo Tzi«xo.

284

r

vtritit

Filiatio Dei adoptiva habetur ex imagine cutn

wb proxm

Verbo, üt notat Cyril.con. Anthropomorphi-

atisfndi

tas fcribens: JVeceffe evat mos, quifilii Dei ap-

st cogtti

pellandi eramus, ad imaginem filii. potiüs fievi , ut

JAdveran

& filiationis in nobis charatler exprimervetur:. er-

d fimil

* go & filiatio Dei naturalis ex eadem. imagine

ttr, proj

cum Patre, adjectis reliquis conditionibus, eft

repetenda.

puet tum

3. Verbum mentis, quod homo

m fjl

, fe cognofcens format de fe ipfo, etfer filius, fi

Tt: fri

affimilaretur perfecté, & foret imago fübftan-

1 &Mui

tialis: ergo quia verbum Dei perfeécté affimi-

hts n

latur, & fubftantialis imaco eft, eft filius. Con-

stionem.

fer huc do&trinam D. Thome

.1. d. 27.3: 2

ilie wo

in refp.ad 2dum dicentis: 7

"buin , quod fecun-

l

tem Pan

dium 1ntelligibilem a&lionem procedit im nobis, non

$ acim

eft ejusdem maturzg cum eo, à quo procedit ; unde

DN Co/;J

400 proprie €9 completà competit fibs ratio geueva-

MHonts: tntelligere autem divinum eft ipfa fu

.

fLautia

t (

"r

intelligentis: unde Fevbum procedens procedit. ejus-

dem mature. fubfiflens, €g propter boc proprie dic-

Qibin f

ittas Q

tur genitum eg filius.

"

W

87. Objic. Similitudo Verbo propria eft

ütem u

intentionalis: fed fimilitudo intentionalis ad

Tat0; ;

oenerationem 1. nonreqüiritur; cüm natura-

Jis fufficiat in cre&tis: 2. non füfficit; cümtan-

*iaruirurj-

iütri,

rüm fit metaphorica, qualis etiam eft artificia-

lis, piéturze vel ftatuz, generatio autem ad

R per

Nütius

propriam & nature fimilitudinem tendat: 3

non difcernit; cüum eadem conveniat intelle-

oooni

f

Y

&Lioni effenïtiafi

omnibus perfonisdivinis com-

E

il

mUrni: 4. ad intentum non facit; cüm Ver-

er

T

d

us: Pa-

þum fit intentionalis fimilirudo vel foli

terni-

Drz D—EO TRINö.

285

nagine a

ternitatis, quae à nobis flatuitur principium

quo proximum productivum; vel etiam Spi-

Domory

ritüs fancti & creaturarum , ex quarum fcili-

li Dii

h f

cet coghitione etiam Verbum procedit./ Ccz£.

WY d

1. Ad veram generationem non requiritur per-

T Iu

fecta fimilirudo: que porro fimiliudo requi-

ritur , propria etiam eft Spiritui fànéto. rmum

jonibus;é

patet tum àp

ri; ex definitione generationis,

muod Dog

qua fimilitudinem pracisé naturalem requi-

(ler fs

rit: tum à pofteriori; ex productione Leopar-

29 [üblis

cte affün

di, & Muli. 2dumliquet; quia terminus pro-

ductus in proceffione Spiritüs fancti. 1. dicit

[us, Cot

VT Y

relationem adprincipium producens;. 2.etiam

vi fü& proceflionis accipit cognitionem effen-

j quo»lï[ecu:

1 i,

tialem Patris, quz eft intentionalis fimilitudo

ejus ac imago ; 3. communicat quoque in na-

rtul t

tura.

d

Conf. 11. Etiam voluntas cqué, ac amor

Jl

dicunt fimilitudiném in fuo termino.

IUUUN

j

n

colligitur; turn quia omne agens producit fibi

wudi o

fimile in forma , per quam agit: tum quia vo-

n'opï'z'ä [

luntas fimpliciter unit fe cum objecto arato ;

voluntasautem infinita infinito modo: infinita

Pro Vlï

autem unio eft perfecta identitas amantis cum

rionté

amato ; adeoque plus quàm fimilitudo.

2duimn

ym n

ftatuirur; tum quia fimilitudo eft principium

; i

amoris, juxta illud: Simile fimili gaudet; cum

r

quia perfectiffimus amor amicitiz, qualis eft

quena

Spiritus fanctus, etiam ex adagio facit, vcl

ndi: )

füpponit fimilitudinem in natura.

r

. ad /frg. D. M. Similitudo Verbo pro-

; cont-

pria eft intentionalis, que tamen ob identita-

ff Ve:

tem realem Verbi cum divina natura, unà fit

i

fimi-

t

286

: DE;DEO T 21No.

fimilitudo Patris confubftantialis & naturalis,

datütati (

Verbum &

C. quie ob hujus identitatis caréntiam non

unà fit fimilitudo naturalis, /V. .. & (ub fimi-

-andtiá a

li diftinétione miz. expofità Coz[equentiam.: Sin-

n, &pe

gulariter tamen ad diverfas affumptiones r ul-

jxmenm

teriüs. Et quidem ad rm. D. Similitudo in- &i

tentionalis non requiritur in creatis , ubi gene-

D ft ni

ratio non fit per intelle&tum, Subi produci-

& d

df ex

tur ipfà etiam natura, C. in divinis, ubi per

j

intelle&tum fit generatio, & non producitur

p

Ál

natura, fed folaratio Verbi, N. Filius in fua

ratione formali conftitutiva debet Patri effe fi-

1n.]) [e

milis, & ab eo productus: utrumque in crea-

Agguir

tis habetur per naturam produéctam; in divinis

sE UNS

adtem cüm natura non producatur, fed fola.

- ifoph

i alius

ratio verbi aut amoris, utraque fimilitudo, in-

tentionalis nempe, & naturalis, indivifibiliter

illmrig

requiritur, ut ambz generationis conditiones

"itnem

adünt. Ad24. D. Non füfficit, & metapho-

f:ïï lr ih

rica tantüm eft fimilitudo intentionalis, que

Eyïwgerfe«

caret comite fimilirudine naturali, üàr in exem-

h, q

is, aliisque creatis fit; C. qua habet adjun-

, ld

h

am fibi fimilitudinem naturalem, ob confub-

(Inem, (

ftantialitatem unius perfonge cum altera, N.

1. Quiz

Ad 3r. N..4].eg Kat. INec.enim cognitio effen-

2 Metap)

tialis & perfonis omnibus communis eft fimi-

.ïc.u, N

lirudo hujus ipfius cognitionis, nec eft pro-

N

duéta: quod. utrumque Verbo tamen eft pro-

Atm jn

prium.

Ad a. N. A. &g. Rat. ymam.. INon

Vb div.

enim fola paternitas eft objectum cognitionis,

ddud

€x qua procedit, fed etiam divina natura; nec

A ttmi

fola eft principium adaequatum , quod unà per

fs OR i

natu-

E

Dz Dzo TmnixwoO.

287

C Datund

naturam divinam conflituitur. Ad 2daem D.

ntram n

Verbum eft fimilitudo qualiscunque Spiritüs

X füb n

fanéti & creaturarum, C. perfedia, feu ima-

IT QL

£0, & generationi propria, N. — Ad imagi-

0ne t

nem enim non fufhcit conformitas cum obje-

*1Uïmd0 i;".*

&to ; fed ut fit à protot

:

/po producta, fi ima-

, Ubl r

o fir naturalis, aut illo dirigente ab artifice

I

J produc

:

acta, fiartificialis fit: ac preeterea ut produ-

N

"

5, übip

&ta fit ex intentione repreíentandi prototy-

prodicit

pon.

iius inf

/dd Couf. L 3. IN. utr. 4]J. Ad vium quoäd

ui effe i

un.J. Definitio .generaïionis in genere hoc

je n r

uirit ; T. in fpecie; ac divina, N. Ge-

m Qv

nerafib:

nis

gefinitio deprompta eít à gentilibus

x f 10

d

Philofophis ex genefibus creatis, in

uibus

nl

qux k

d

haud alius modus producendi fimilitudinem

diviüble

fubftantialem , nifi per-nature diftinétze pro-

condit

ductionem, reperitur: héecveró cüm imper-

m

fecta fit;.in divina generatione eft depuranda

uis, Q

ab imperfectionibus, talisque nihilominüs fta-

rined

tuenda, que retineat rationem illius forma-

at ddjL

lem; fcilicet produ&tionem veram, fimi]itu-

dinem, & naturam eandem.

uoad o4. 7:

0b u

d)

4. quia talis produétio fecundim. Ariftor. L.

'eneratione ftricté dicta de-

xiidie

7. Metaph. C. g. à

j dl

ficit.. /V. Conf.. Difp. eft; quia fimiles produ-

j

TU

&tiones per fe & ex natura füa cxigunt termi-

num in natura fimilem; per accidens autem

sdi*

7! N?"

ob diverfe fpeciei principia impediuntur:

!g;rionls)

productio autem Spiritüs fancti non exigit per

ji; f

Íe terminum producentifimilem; cüm volun-

tas non fit potentia aífimilativa termini, fed im-

patr

pellens

-

z

"

288

Dz Dzrzo Tniwo.

(b ml

ellens fe in obje&um.

Ad »2dum quoad rm,

Affertum concedo, fed nego id fufficere ad

me bonit

[o]

Oo'

enerationem ; .cüm requiratur relatio fimili-

Tiscomo

tudinis & quidem perfecte , íeu imapinis.

"T

uoad 24. NegoSpiritum fanétum vi procef-

T autetm

* ficnis , üt productio eft, accipere cognitionem

tus, p

effentialem Patriss unde & nego, hanc effe

àd. Q

3x mod

Patris imaginem; cüm, intellectus notionalis

eandem non producat (quod requiri ad ima-

ler aute

«

21

nem. diximus) fed poriüs prafupponat.

fio prj

$

uoad 57. Concedo naturam communicari:

coinmunicatio autem formaliter non eft pro-

1 a pr

ceífio, fed concomitanter fe habet, & àypro-

äcyndizarel

r

ceffione diviria. in. obliquo connoragur. 9^

s acc

- Ad Conf. I 9. N. Aff. intelligendo fimi-

yta fo

litudinem perfectam & cum füis requifitis. Ad

1 períon;

uzumn *. quoad 1. D. Omne agens producit

ü

fibi fimile virtualiter, & fecundüm proportio-

i,

nem qualemcunque, C. fibi fimile formaliter,

"as

& fecundüm fimilitudinem fpecialem, N. Po-

Künda[im

.. "ftremum . fola potrentia affimilativa. preeftat.

ïï[ehäa h

Quoad 24. D. Voluntas ex natura fua fe unit

nditas h

objecto unione affectivà, C

affimilativa five

Toxim

náturali five intentionali, IN

Identitas Spiri-

A0 genä

tüs (àn&ti in natura cum Patre non provenit

m Q

ex

rincipio fpirativo aut fpiratione, utpote

"t qiten

qu&f terminum productum & perfonaliter di-

m

ftin&tum exigunt ; fed à fimplicitate divina,

il

Telatio

quae cum termino immanente unitatis identita-

Whamm

tem poftalat. Ad 2dum $. quoad 1m. D. Si-

m

xmpa

militudo eft principium amoris objectivum &

i

&dd

,N.

motivum,C. fu bje&ivgm & productivum

Ob

n

Qu

Dz Drgo Tni:No.

289

quod i,

Ob fimilitudinem, imó ob identitatem fü

me

fcere d

ma bonitatis, quam in fe invicemPater & Fi-

atio fim].,

lius cognofcunt, moventur ad fe amandum &

| imaginir

ad fpirandum fanctum Spiritum : produ&ti-

n

| wp;ocef-

vum autem hujus pri

ium eft voluntas no-

ynitioret.

tionalis, potentia non

milativa termini pro-

; lunc dj

ducti.

uoad 24. &. Spiritus fanctus, dicto

notiond)

mox modo, füpponit fimilitudinem, forma.

üri ad n

liter autem. non facit; quia non eft terminus

e(upgoni;

fuo principio productivo formaliter fimilis,

frunicat

88. Offerva. Sententia, qua pro ratio-

eft p

ne, cur proceflio Verbi fit generatio

; allipnat

&àpro

feecunditatem nature,

feu quia vi füz pro-

W

ceffionis accipit naturam feecundam, h. e.cum

Ifri

d 1

potentia formali & proxima illam ulteriüs al-

quit i

teri perfonge communicandi, hac, inquam,

rspro

fententia & à multis afferitur, & probabiliter

us

defenditur, & admitti etiam poteft tanquam

formai

explicans proprietatem divinge generationis ac

n H

fecundariam rationem: fimpliciter tamen ad.

40

L

Iæï*)«

mittenda nec videtur fententia ipfà, nec fae-

f f

"

"

U

cunditas hujusmodi, tanquam ratio formalis &

um

proxima generationis.. NNam, utomitram alia,

rius p

ratio generationis debet importare relationem

y prore

tealem geniti ad generantem : fcecundiras na-

( ufPüh

tur: autem , feu potentia fpirandi, hanc rela-

no

lr

«

tionemr geniti ad generantem non importar,

p Ui

ij

ed relationem fpiratoris tantüm ad terminum

Ípiratum. Praterea Fiilius, quà filius, feu ge-

; J 3

neratio paífiva debet realiter produci, gene-

AVU

rari & diftingui à Patre: fed Filius àt feccun-

quum

dusfeu üt principium fpirativur nec realiter

| pro-

b

290

VDE Drzo TngiwNo.

»roducitur, nec generatur , nec diftinguitur

um a Gr

à Patre.

Denique Pater non conftituitur for-

aferà ptr

T0mune of

inaliter in ratione Patris per virtutem fpirati-

vam Spiritüs fancti, fed per generativam Ver-

p n

bi; ideoque formalitas principii fpirativi non

f f02 po

éft ratio formalis & proxima Patris quà talis:

ergo nec. formalitas fpirativi, feu fcecunditas

Verbi, eft ratio formalis ac proxima F'ilii quà

um

talis; cüm hec, tanquam relationis terminus,

deberet habere principium ejusdem rationis,

Accedit poftremo , quód Patres Conc. Floren-

j Mï

a

tini non probaverint Verbüm effe Filium, quia

A

Perfonis :

habet fccunditatem ad producendum

iud

xterDer

"

fuppofitum, nec ad conceptumF ilii àt fic re-

*

* AU a

quifierint foecunditatem: íed econtra probà-

Toregnh

runt Verbum habere fcecunditatem ad produ-

Venfür

cendum aliud fuppofitum , quia eft Filius; &

df

ad conceptum Filii poftulàrunt, effe omniay

ul

TO

qua Pater,; preeter effe patrem ; unde cüm Pa-

3j

C 1

:

ter indivinis, praeter effe patrem, fit etiam fpi-

n

rator, etiam Filius fpirator effe debeat: fiau-

d.

tem per impoflibile Pater fpirator non foret,

Tf

Verbum eflet perfectiflimé filius , quamvis ali-

wf

ud fuppofitum producere non poffet.

Sic

t mo,

enim in Litteris unionis cum Grecis defini-

WU tan

tur: Quoniam omua, que Patvis funt , ipfe Pa-

3 quà

zer unigenito Filio fuo giguendo dedit, preter e[fe

'Oprier

Patrem; boc ipfum , quód Spiritus fanétus proce-

T

|

diz ex Filio, ipfe Filius à Patve cetevgaliter babet,

Wt ngm

à quo etergaluer etiam gemitus eff... Ex quo fa-

A.Qüemu

cilé folvitur , quod à quibusdam tanquam op-

"m

pofitum ex Schedula Latinorum in Collar. ul-

tuma

I Q

Dr Di«:o T'Rmïo.

/ 991

lg

tima ad Grecos miffa adducitur; quodquealii

Iuror f

em f

infertà particulà zoz, aut commutatà cum pro-

nomine e4z, dicunt corruprum, nos autem

tivar Va

Iatvi nt

plané in Actis hujus Corilii reperire ac lege-

re non poruimus.

$ qui t

fecondis

ARTICULUS IIl .

[/)

u Fl

Quilusnam. proprietatib

.

; fermint

b

jvine ?

s con]iituantzfr Perfone

1 Tat0E

89.

Ota. Preter naturam divinam eandetm,

tc Flore

unam & communem in omnibus, dari

|

Ü

! in Perfonis divinis preedicata alia ac propria,

dum

U

:

patet ex Perfonarum mutua inter fe diftinctio.

R

ne: hinc easdem conftitui illà naturà & his

n p

proprietatibus, confequitur propterea, quód

n d

tum confur

at eX utroque nature rationalis

[ F

individua fü

j

flantia; tum perfonam ex effen-

e[fe n

tia &

oprietate figurari Sophron.in Epift.

je cimi

fub A

&

1I. Conc. Cpolirani HI. recitata, &

etiam)

conflare Joannes "T heol. in Seff. 19.

C

Flor.

ar: f

crfón

arum

dixerint. Hanc porro divinarum p

nonfi

conftitutionem effe quidem realem ex parte

Qamyse

conftituti & conftituentiium, non tamen ex

T

arte modi conftituendi , facilé intelligitur ex

ds

dictis tam de Perfonis & Relationibus reali-

T l/rf "

bus, quàm de diftinctione inter effentiam &

TE

proprietates formali tantüm ac rationis confti-

tuta.

uj

usenam tandem proprietates fint, quae

j il

€um natüra hanc confütutionem perficiant?

( v

hic demum quzritur. . Hujus veró queftio-

um (f

nis primus eft fenfüs: An proprietates perfo-

dl

nam conítituentes Íi

nt aliquid abfolutum, aut

gl

T 3

rela-

292

Dz Dzo TnaiNo.

relativum ? circa quem tamen magna nunc ««f

quidem nequit effe controverfia; cüm pro re-

ariets rel

lativo contra antiquatam T[oannis de Ripa &

a diviis?

Guilelmi Parifienfis opinionem ftet communis

Proht

Fundatur non

ormnium & certa fententia.

vca fünt

tantüm in modo loquendiScripture , Conci--

yelt effe

liorum & Patrum, Perfonas divinas femper

& notio

nominibus relativis exprimente; fed tum in

tem &

difertis verbis Conc. Toletani XI. in Prof£. fid. -

Toprietr

C. 1. fic loquentis: 75 relatioge Per/onarum ma-

Ctm noii

snevus cevtitur . . . boc folo numerum iufimuant.

, u .) 1

t'notifcan

adinvicem funt: €g im boc mumero cavent, quo

1

i

7

h

c'hgm i

fe funt : tum. in axiomate triplici 'Theologico."

vumum expreffit Boét. L. 1. de Trin. hoc teno-

3 inper

Nitm, q

re: Sola relatio multiplicat TYinitatem; Joannes

A aginyr.

autem Theologus in Conc. Florentino Seff. 18.

Is ende

tanquam apud omnes Grecos 69 Latinos Do&tor.s .

Xay d

:

ervulgatum protulit: 2dum edidit An(zl. L.

"1 n

e Incarn. C. 3. ita fcribens: /z diviuis omiia .

15 n

fumt umum, ubi mom oboiat velationis oppofítio ;

SM) & L

Eugenigs IV. autem itidem in Florentino ado-

Itb

tatum Decreto pro Jacobitis inferuit: 37zum

Wiis, l

ratio manifefta perfuadet, docens, omnem

diftin£tionem oriri, vel ex Jimstatioue, vel ex

atlv

1 terni

oppofitione relativa. Prior modus, quo aliquid

limitatur in fuo o

"iocing

'enere perfectionis ab alio

.ï

intra idem genus,iD

ocum habere nequit in Deo;

iciat;

& lm o

:

tanquam ente infinito in omni genere perfe-

110 forr

&ionis: pofterior, quo genus unius perfectio- -

itd r

nis differt & diftinguitur ab alio genere, pra-

N

r d

icatis quibusdam divinis non repugnat. Un-

3

——

"i

de queíftionis feg[us fecundus

ic eft: Sub.

Y

qua- *j w

Dzs Dzo Tz:uo.

Yni m

293

quanam formalitate aut confideratione pro-

m p

rietas relativa conftituat rationem Perfona

de Kii

in divinis?

- COT

ndamur t

Pro hujus erotematis intelligentia obfer-

vanda funt fequentia.

, Cot

I. Eadem proprietas

poteft effe perfonalis, feu hypoftatica, relati-

nas femy

va & notionalis : ideoque Paternitatem , Filia-

fd tum.

inPrii

tionem & Spirationem paffivam in triplici hac

a?

proprietatum claffe füperiüs repofuimus. 2.

Cüm notionalis proprietas ferviat preecipue

frnuny

[

ad notificandum, & confideretur precisé ad di-

iif Mä

flinétum rei conceptum mentibus cognofcen-

heolopi

, hoct8?

tium ingerendum; ea ad prefentem contro-

verfiam, quà de conftitutione perfone intrin-

n; us

Íeca agitur, non admodum refert. 3. Pro-

ol

rietas eadem fpeétari poteft fecundüm effe zz,

t J

;

1Ive

Jit A.

uod dicit abfoluté, & praecisé ad natu-

ram divinam, cui per identitatem eít imma-

fojnir t

nens; & fecundüm «effé ad, five quod dicit re-

it p

laivé, & ad terminum vel princ

jum, cui

enné

l;

ormalis in

opponitur. -4. Proceffio & origo

nir: jf

divinis, licet communiüs accipiatur vel prin-

$ 0

Cipiativé vel terminativé, neque à principio

i,

vel termino diftinguatur diftinétione rationis

14f

ratiocinatde; cüm eadem cum illis connotata

j 0*

refpiciat; poteft tamen juxta noftrum im

-

yc i

fectum concipiendi modum etiam accipi Of

v

tino formaliter, quafi in fieri; & per modum

*

Yi

:

2

[

vie à principio ad terminum ; ficque diítin-

gopre

itur diftinctione rationis ratiocinantis.

$.

n

J

ofità hàc conceptuum qualicunque differen-

j; 9

tià, poteft proprietas relativa producentis;

qüi

3

V.

*s

v

254

Dz Dzo Tniwo.

v. g. Paternitas, fecundàüm .or

ioinem forma-

9 i

^

iïgno rationis;

fuuntur /o

lem activam concipi in triplici

& quidem in 1mo, üt vis generativa, vel üt

at formal

rincipium füummé determinatum ad haben-

fedfibrat

um filium; ubi intelligitur relatio tranfcen-

ündea

dentalis: in 2do, üt actualis generatio, vel üt

VdeTrn.

principium act

u eenerans

ium; ubi inrelli-

þ .üwjfdfïm

w al ali

gigur relado quaft pradicamentalis : prppri&

j

enim praedicamentalis non eft; càm omnia hic

j t

diitir D

fint effentialia & neceffária: in 3tio, àüt completa

eneratio, vel üt principium habens filrum in

hum f

acto effe; ubi prefupponitur relatio quafi

UE

predicamentalis.

6. Ex adverío proprietas

n di

relariva procedentis , v. 9. filiatio , (ecundüm

1Ttitita

originem formalem paí

fivam a&ccepta, cüm

Iho, ci

effentialiter dicat perfonam productam, con-

&bflut

cipitur fecundüm fequentia figna; in quorum

d n

imo eít nativitas in fieri, in 2do nmativitas

fiilnton

actualis & conftitutio filii, feu relatio actu pro-

um

cedentis à patre, in 3tio

;

nativitas in facto effeï

V ld

& jam peracta.

TY. v

Ex his omnibus duo prefertim in con-

R Q

troveríiam vocantur; . 1. An perfonee confti-

fbfanrs

ruantur per proprietates vel abfoluré & fe-

)

Opriet

cundüm effe iz, velrelativé & fecundüm «f

;

Amalite

ad acceptas ? 2. An,fi conftituantur per

lmS') Y

rietates relativé acceptas, id fiat per pro-

telanon

m

formalitatem relationis, an veró for-

lm in

maliter per rationem originis? ad utrumque

Tüny

Jü

brevirer refpondebimus; quia in priori atfe-

[

runtur à quibusdam reliquie ex opinione,

Wnmy

quam antiquatam diximus ; in pofteriori at-

go.

if'»*r W

tem Patrum elogia videntur ambigua.

Dzr Dro Ta:No.

29$

em fu.

10 Taf0ts

9o. Jito [. Perfone divinse non confti-

tuuntur formaliter per )

d

roprierates fub ratio-

v vii

Lad hd

ne formaliratis abfolute' &.fecundüm effe z7,

fed fub ratione formalitatis relativee & fecun-

o tranfo

ug.

LUR

düm ejfé ad acceptas. Prob. Juxta S. A

a, Vi

$. de Trin. C. 5.in Deo non tantüm zi/il efl, ni-

j

dotus

fa fubflamtia &g velatios (ed etiam, quidquidad feeg

ls: pry

ston ad aliud dicitur , ad e]Jemtiain , fea. [ubftantiam

1 ornai

] CO

IT

pevtiuet: unde etiam póft fubjungit: Sz quod

?

dicitur Patev, ad fe €g uon ad. Filium diceretur,

v filium

Jecundüm. fubflantiam. dicevetur: . fed quia ad Fi-

n fub-

ho qi

zum €7 non ad fe dicitur , ideo uon fecundimn

PI'OPI'IQD

fiantiam dicitur; Ex Cap. 8, repetit:

uidguid

s

y n

ip Tvinitate ad [e. dicitur , fubflantialitev dicatur.

cepta, ü

Ergo, cüm proprietas, füb ratione formalita-

du d

tis ab(olutee & fecundüm effé 27 accepta, dicatur

ag

ad (e & non ad aliud , pertinet ad effentiam &

do ndi

fübílantiam , nec tranquam ratio fübftantize de-

joduf

terminativa & perfone formaliter conftituti-

uod formaliter

n do?

va haberi poteft. Cozf. £.

tribuit rationem incommunicabilitatis , . per-

n d

Íonam conftituit formaliter; utpote quz eft

ong d

fubftantia individuafeu incommunicabilis : fed:

du

roprietas fub ratione formalitatis relativae

uxdin/

j

O

rmaliter tribuit rationem incommunicabili-

tatis; quia ubi non obviat in divinis oppofitio

uannlff*:

u RIU'

relationis, manet communicabilitas, üt patet

tum in virtute fpirativa, Patri & Filio com-

Va j [

um

inuni juxta omnes, tum in fubfiftentia Dei ab-

r d

foluta, juxta fuos Patronos Perfonis omnibus

ypiio

communi; ac proinde neutris perfonas forma-

od

go.

4l Principium

;*er conítituentibus: er

rei

"

;

4

296

Dr Dzo Tn!wo.

rei formaliter conftitutivum debet etiam illius

lamn um

effe formaliter diftinctivum à re qualibet alia;

difitgura

quia quod formaliter rem conftituit in fua en-

li f

titate; debet eandem fic etiam conftituere in

9 j u

fua unitate; & hinc quoque in fua indiftin-

?2(?)??(1' m

&tione in fe & diftin&tione à quolibet alio , qui

g. ]

eft unitatis conceptus: fed fola confideratio

nl ang

Llï

proprietatis fecundüm effé ad habet conceptum

i patmi

Qs quin

formaliter difünétivi; quia confideratio fe-

^

cundüm effe i eft conceptus non exclufivus,

u

fuptt,

fed precifivus ab oppofito five üt termino, fi-

ve üt correlativo: ergo.

III. Conceptusex-

t lr

v

A

plicirus & diftin&us Perfonarum divinarum

eft conceptus Patris, Filii & Spiritüs fandi,

gondpï :

feu fpirati: fed hic conceptus eft formaliter

tum, 6

relativus: ergo.

yrfeiar

91. Jio /L Períone divine formaliter

&pere:

conítituuntur per proprietates relativas , pro-

Ceptu ori

I'Or

üt he dicunt relationem , non autem üt origi-

CIpi,

ul

nem formalem exprimunt.

Prob. Hsec enim

dqid

.eft accuratior phrafis Patrum & Doctorum;

prefenta

ex quibus Nazian. Or. 35. ait: /Vec emm ejJem

gixs COR

zie uomen efd Patev, uec acliomis; fed. velationem

t COnce

edm indicat, quam pater evga filium. balet , vd

cente

filius erga Patrem; Bafil. L. 2.con. Eunom. Pa-

dnte a

tris eg. Filü nomina folam, quam iuter fe - babent,

]. r

babitudinem offendunt. — Beflarion autemin Ora-

Is T

tione pro unione ad Gracos in Conc. Flor. ba-

1yado

bita Cap: 6.ficloquitur: Aelatio eg origo etfi fe-

Vr

cuncim modum intelligendi d.

Lffevumt (fiquidemori-

C(mhm

j

domificatur per modum a&lüs , ür. generatio 5 qre-

lm

1n

[

10

vevó pev modum jorme, uf Pateruitas)

n

zame

/

Dr Dro Tni!No.

N

297

- etam t

tamen uon. diffevumt. — Jdeo utroque. quidem modo

nalibet d

diflinguuntur Pev[one ; prius tamen 9. principa-

it infu

liter, fecuudim snodum | zatelligendi ,

ev relatio-

nfltueret

qmey, per quas etiam confituuntur pe

vjonce : cou[e-

/

u indil

quenter autem per divevfum proceffuum modum [rve

xtdlo

originem.

IVon euim geuerave €7 gemitum e[ft,

confiderz

u

od eft ovigimiis , confHituit priucipaliter perfonams

TCOHCCPFLL".

[

&d pateruitas

z filiatio , [ive Patrem eg. Filium

iderao i

e[fé , quod velationis efl..—. Sed quia relatio &g origo

exchule

adem fuut ve, €g. velatio confequitur originem ; ideo

rmino:

utroque quidem modo diflinguuntur. divine per[o-

KOptus a

ne; fed principaliàs velatione, five propvietatibus

divinatur

&c.

Cosf. l. Forma conftituens perfonam

r :

concipi debet üt aliquid perfonz intrinfecum,

:

[

formi:

fixum, & permanenter exiftens; quod ipfa

perfeitatis eequé ac "fübfiftentiee ratio videtur

2 form

exigere: fed nihil hujusmodi apparet in con-

ceptu or

ieinis formalis; quz vel üt via à prin-

Is p

L

m t on;

cipio, ve

via ad terminum , ideoque tanquam

Hacen

aliquid. princi

O àac termino extraneum re-

&

Dodonz

prefentatur ;

per modum actionis aut flu-

T.

xüs concipitur; nullum tamen eorum abludit

j r

à conceptu relationis , que in perfona pro-

]

/

ul

")

N

ducente füupponitur ante originem, in proce-

um

dente autem poít originem habetur: ergo.

Il Ratione Perfonarum producentium univer-

T./Mü,

minÜt

fim: 'Theologorum axioma, in Floren. Seff.

19.adoptatui , dicit: Actiones funt fuppofi-

/

)

v

[

y

torum: ergo origines , quze actiones funt,non

ga

conftituunt, fed fecundüm noftrum intelligen-

jimtt

n

di modum fupporiunt jam füppofita. Specia-

]

t re-

7)

t

tim de Paternitate: Hg'ec enim in divinis à

J

/

5

lgtio

|

ia

298

Dzs Dzo Tna5xo.

latio tranfcendentalis ab actione ipfà non con-

p

eurem ]

ftiruitur; & üt principium 440 proximum ge-

füta; füm

nerationis ante originem prefupponitur; &

cim juxt

üt fubfiftens forma antecedit terminum ejus-

qie productionem. De Spiratione autemacti-

hp f

G. II

va cüm conílet, ne hanc quidem confítituere

Patrem aut Filium, fed fecundüm rationem

a diud;

Cr8i

fupponere jam conílitutos per paternitatem

ac fillationem; multó minüs origo vel actio

omnij,

fe didit

Ípirativa tanquam illarum perfonarum forma

conftitutiva cogitari poterit. . //7. Ratione Per-

Tott 6X

fonarum procedentium. Hs enim in conceptu

ptun

formali univerfim dicunt rationem termini &

tb

* Qundm

roducti; fpeciatim autem rationem vel Ver-

i; vel Spiritüs fubfiftentis: fed certum eft,

Gptam j

X

viam ad terminum, productionem in fieri,

actionem dictionis aut amoris adhuc quafi flu-

h ddni

V Cs

entem, anteire , non coníliruere terminum

ipfum, produétum completum, & Verbum

Iá

I)

CUCR

ac Spiritum perfectum: e

O.

filceti

92. Objc. con. vinum.

P

erfona divina non

Qs

N

exigit conflitui relativo; tum quia in defini-

quà

tione perfonz nulla importatur relatio: tum

que

quia perfona creata abfoluto conftituitur: imà

Q t

ttone

non patitur conftitutionem fui ex relativo ; tum

uia àr unum & exiftehis per fe nequit ex prae-

er(on

d

icato duplicis generis , abfoluto fcilicer, qua-

m E

lis e(t natura,. & relativo , qualis foret pro-

Qué

r

ietas , fieri: tum quia üt fubfiftens, feu exi-

ftind

j

ens in fe, dicit formam , quae naturam ultimó

ib; |

complet , & hinc ad (e, non veró ad aliud, ef-

Wom

dï*iïna

fg intelligitar. — Conf. Z Relatio prefupponit

uppofi-

*

2

"

Dz Dzo TnaiNOo.

n

fuppofitum jam conflitutum; tum quia exi

dmum p

extrema jam diftincta, & confequenter con

onitur; i

h

tuta: tum quia, ficut terminatur ad abfolutum,

inum oj

cüm juxta Philofophum L. 5. Phyf. zoz fiz so-

autemad.

zus per [e ad aliquid , fic etiam abfolutum refert.

:onflitues

Conf. 1I.

uod refertur, prius eft ad fe, quàm

| TaflOnet

adaliud; tüm quia jux. S. Aug. L. 7. de Trin.

ernindet

C. x. Si Pater gton ef aliquid ad fe ipfum , non «f

) vel at

oninimo , qui relaticó dicatur: vum quia effe ad.

um forn

fe dicit intrinfecum, effe aurem ad aliud con-.

rionepr.

notat extrinfecum: ergo cüm referatur fü

h

Concept

pofitum conftitutum , non autem natura fo

ermint d

aut fola proprietas ; illud per proprietatem fe-

cundüm effe iz, fcu ad naturam , aut ad fe ac

nl V

j

cep

tam formaliter conftituitur.

at d

& ad /Avg. IN. utr. Aff.. A. xani prob. yim. D

m n

cqui []

[n definitione perfonze üt fic, feu communi

tam create quàm increate, non importatur

ferminy.

- Verbi

relatio, C. in definitione perfone in fpecie,

Ícilicet increate, feu divine, N. Diftinctio-

jv nt

nis hujus ratio, & ad fro/. 24. Difparitas eft;

quia perfona creata eft finita ac limitata, adeo-

jn d

io: D

que diftingui propter limitationem poteft, &

hinc etiam per abfolutas perfectiones, ob hanc

j

rationem fe invicem excludentes, conflitui:

jyo;

Perfona autem divina infinita ac illimitata eft,

rap

«t; (V

in eaque omnia abfoluta funt communia, adeo-

u

e per illa diftingui nequit: ergo ficut ad di-

r p

1

inctionem hic requiritur relationis oppofi-

[ eKl:

tio; fic & ad conflitutionem perfonz, quae

uLim

incommunicabilis füubftantia definitur: ergoin

i d

divine perfon

z definitione debet faltem for-

pl

1naliter

p

300

DE Dzo Tatixo.

foendent

maliter implicité importari relatio, utpote

mario I

incommunicabilitatem hic unicé efüiciens,

n diq

Ad. adi prob. ym. D. Unum per fe conftitui

Daeraut

nequit ex abfoluto & relativo prasdicamen-

l&t

tali, C. & relativo tranfcendentali , quale

etiam in creatura relaté ad Deum invenitur, N,

qid ref

Relatio autem , . divinas

erfonas forraaliter

prüs ad

P

confílituens, eít tranfcen

a

entalis, utpore ef.

prüüs ad

ftcondi

fentialis, neceffaria, eeterna; & quatít predi-

camentalem vel precedit, vel fequitur in fignis

hum

rationis fuprà propofitis. Prof. 22. D. Dicit

que g

]U[ äh mw

formam, quse naruram ultimó coimplet, com-

lemento perfonz cuilibet proportionato, &

vbs f

l

üinc in divinis relativo , C. femper abfoluto,

iná,

N. Complementum autem relativum non

pidquid

:

um Qj

eítitaad (e, ut non fit ad aliud.

d Conf. L 3s. IV. ]. Ad prob. ym. D. Re-

( T

latio predicamentalis & accidentalis exipitex-

d

trema jam diftinéta & hinc conftituta, utpote

[,77H

!:7: D, E

qu:e velut accidens his tanquam entibus com-

pletis fupervenit, C. tranfcendentalis & effen-

M.

dendot

tiallas, N. Hac enim extrema fub conceptu

refpectivo formaliter conftituit , diftinguit ac

pertne

refert; uti etiam in abalietate refpectu creatu-

qm, q

remanifeftum eft. — Similis refp.tenet ad pro£.

QOmmy

2d., in qua Philofophus loquitur de mera re-

ecumq

latione pradicamentali; & quz purus eft re-

9

fpectus, per fe ab agente non intentus. 74

Tem a

ouf. H.«. D.

uod refertur relatione predi-

tibuy

camentali, & ranquam ens in füo conceptu

Tin, ]

primario abfolutum ; prius eft ad fe; quàm

al

à

iud, C. quod refertur relatione tran-

deXa]

Ícen-

Dzr Dro Ta1:uxo.

301

fcendenrali, & ranquam ens in conceptu pri-

TET

efice

mario relativum, fu/d. prius eft ad fe fecun-

[

: conft

düm aliquid fuüi, C. fecundüm f& rotum, N.

vdicime

Pater autem, Filius & Spiritus fanctus forma-.

liter & fecundüm conceprum primarium funt

li, qui

'entunY

quid refpectivum, & hinc quà rales non fünt

formdty

prius ad fe, quàm ad aliud; quamvis poffint

Qtpote d

priüs ad fe dici fecundüm aliquid (üi, fcilicet

all preii

fecundüm effentiam divinam. Ad ro£. z. y.

r in lii

Auguftinum hoc modo intellipendum, eum-

D. D

que loqui de effentia, fecundüm quam, ve-

et COTR

lut aliquid füi, dicitur Pater ad fe, patet ex

yut0, &

verbis fubjunctis: /Voz enim ullo modo putan-

dbiohuty

dum eft, Patrem uon dici aliquid ad fe ipfum, fid

[vam n

.

uidquid dicitur , ad fülium dici; eundem veró fs

1

D

um 9 ad feipfum. dici g ad patrem. — Ciim di-

nJ

citur 1agnifudo magna, €9' virtus poteus, utique

etinia

ad feipfum , g magnitudo atque virtus magni 9$

potentis Patris, quá Pater nagnus efl..—. Ad prob,

l u[pOïi

yus cort

2d. D. Effe ad fe abfolutum dicit intrinfecum,

s

C. relativum, f4/d. dicit intrinfecum, exclu-

dendo terminum , N. excludendo aliquid im-

conot

pertinens vel accidens, C. Extrinfecum au-

jggui:æ:

tem, quod hic connotatur, eft terminus in-

gt

communicabilitatis, non com

plementum qua-

lecumque.

maz

sdie

93. . Objic. coz. 2dum. Patres conftitutio-.

nem ac diítin&tionem perfonarum divinarum

uS 'f/

tribuunt originibus; uti Athan. Or. 5. con. A-

j

rian. loquens: Ex Patre effe, filium efi eff ; Hi-

p

lar. L. 12. de Fin. Zglius eff nativitas; Damafc.

quän'l :

Hs

tti

de Nar. B. V. Gigni eft Pïopriemf perþziqli; 7271

&

f |

as

. Dz Dzro TkxNo.

302

& alii ap. Ruiz hic Difp. 83. & 84. &c. ergo.

C i ff

tinquan

Conf. 1. Per id formaliter conftituitur perfona,

uod fecundum noftrum modum concipien-

ficatoner

)

yrisó

i primum illius eft preedicatum relativum,

K

M

differentiale ac proprium : fed hujusmodi

rperfon

r

igo activa,

15 modo

predicatum refpectu Parris eft o

refpectu Filii & Spiritüs fancti

fh

1Va; quia

hus loqu

riüs concipitur pater generare

ái

ium, quàm

kfeqi i

flens,

abere paternitatem , in generatione activa

fundatam: & priüs eft generari & fpirari paffi-

Af

Thalter co

và, quàm

enitum aut fpiratum in facto

effe: ergo.

à

uf. 11. Relationes genitoris & ge-

tocpiend

n df

niti faltern formaliter habentur per origines:

ergo.ficut Filius non conftituitur per ratio-

m f

nem generabilitátis, fic nec Pater conftituitur

thone n

todum :

per rationem generativi: ergo.

"d 7irg. Preter plerosque alios,

Aihone a

A0n qute

iidem Patres oppofiti proprietates relativas af-

fignant ranquam conftitutiva perfonarum. Sic

tddinr j

uando tresb

s

VT r

Athan. Dial. 1. de Trin. inquit.

»y-

pofiafes dicimus Parvis, Filüieg Spivitus fantli , v

eyà

n

dicimus proprietatum diffeveutias in by^off.

1 Qu

afi , om

autem in ejfeutia; Hilar. L. 11. de Trin.

jf

l

"icut-

Reranti

1

e propruum efl, ut unus fit s "vel Patri effe, quod

n fo

?

ater eft , vel Filio effe , quod Filius eft: £ d quod

n f

uterque in proprietate fua umus efl : Damaíc. L. 1.

jemy

* Qudem

de Fid. C. 11. Unum agnofcimus Deum, in folis

quidem | propvietatibus paterniatis ,. filiatiortis ,

Ormali

Broceffronis [ecundinn. caufam 9. caufales & perfo-

[

W Df

&alem perfettionem differentiam intelligimus. X. 2.

MUe :

. Fatres orioinibus in feníu reali tribuunt

qi

cf(?nitirutionexïï & diftinctionem perfonarum,

u

*

Dz Däo 'Ta1NO.

303

A t

C. in fenfuü formali , f4/4. tribuunt originibus,

r perfo

tanquam conditionibus necefíariis a

1

multi-

concipie

plicationem perfonarum, C. tanquam formis

telativun,

ropriis & intrinfecé conftiruentibus quamli-

b

Dujosmyi

et perfonam in füo effe perfonali, N. Prio-

120 «

res modos indicanr Patres, dum de origini-

[iya; qi

bus loquuntur; idemque D. Thom. p. 1. q.34,

m, qui

& feqq. intelligit, caeterà nobiscum confen-

one adm

tiens.

irar d

Ad Conf. L. D. M. Per illud perfona for-

in f

maliter conftituitur, quod fecundüm noftrum

map

concipiendi modum eft illius prædicaxtu'm rela-

tivum, differentiale ac proprium, habensfe per

origmgs:

RE TP

modum formee ftantis ac permanentis, feu in

onftunt

fatione principii vel termini , C. habens fe per

modum viz à principio ad terminum , feu in

ratione actionis vel paffionis, N. Poftremum,

que d5

uod

dlv

non autem prius conpruit originibus.

run. Y

additur de paternitate fundata in generatione

d trt

activa, non eft isconceptus primarius Patris, fed

fecundarius duntaxar & confequens, 744 Conf.

,

ch'fi; "

j

h

ll.Y. quoad 1m. Genitoris quidem , h. e. actu

j

Af

d

generantis ratio per originem habetur; hec

j

tamen formaliter non conítituit Patris perfo-

i.

nam, fed id

raflat vis penerativa, quae ori-

Qs

giner praece

d

it: econtra ratio geniti conftituit

u

uidem perfonam filii, ea tamen non habetur

&

orrmaliter per originem paffivam, quam fcili-

fjf

cet nativiras actualis preefüupponit. Ratio utri-

f ;;7'0'

usque, & hinc ad prob. 24. Difparitas eft;

"a

ipyut

quia generatio activa prefupponir füppofi-

n

rum produceng, cüm actiones fint fuppofito-

(

rum;

304

Dz Dro T&aiNO.

rum;

reterea etiam generativum quà tale

(yaus:

1

,. ii

eft qui

reale: generatio autem paffiva non

fupponit fuppofitum jam productum;

TM

nerabile adhuc necdum eft actu quid

adeoque Pater per prius conítitui poteft, non

y ng

ROOCCDEUr

E

autem Filius per pofterius.

94. Obferva.

uanquam ex

di&tis om-

$, &f

ls üt, ex

nisproprietas perfonalis, feu hypoftatica, fit re-

lativa; tamen nec omnis relativa, nec omnis

fandantu

quà diqu

notionalis proprietas eft hypoftatica feu per-

fonalis. Cüm enim hzc per modum determi-

für nj

nantis ad effe períonale, proprium ac incom-

ti príto a

inunicabile, concurrere debeat; illius ratio &

At frme.

formalitasnec innafcibilitati, nec fpirationi acti-

flenter

v& congruit. Non innafcibilitati ; quia juxta

Wt

Aug. L. 5. de'Trin. C. 6. /Vecideo quisque pater,

tem(]

quia ingemituss mec ingeuitus ideo, quia patev:

trmod

adeoque ab innafcibiliate pater in effe parris

tm)tm

ac perfone nec determinatur, nec conftituitur.

Oi

Neque etiam fpirationi activee; Quamvis enim

ram fu

haec propria fit Patri & Filio: tamen nec illum

E

in effe Patris, nec hunc in effe Filii derermi-

fs. qu

r

ue fit communis, Pa-

nat; alioqui, cüm ut

W dv

ter eflet Filius, &vic

ii

in

Filio paternitas con-

$ Vd

veniret. Unde habet fe refpectu utriusque;

Rtvis,

ficut eflentia, commune pluribus, & deter-

ür f

minabile: dumque conftituir Patrem &Filium

& Bo

in effe fpiratoris diftinéti à Spiritu fàn&to, illis

ld »

fuppofitis in fua perfona jam conftitutis conci-

PJhllO, l

pitur füupervenire hec relatio, tanquam per-

M

ciens explicitam eorum diftinctionem.

Sed

l qua

de his for(àn inf.

; | -QJE-

Dz Dso TiNo.

3o$.

n uj

UERES : «2 preter tres fubfiffentias velativag.

yalliva nj

- detur in Deo fubfiflentia abfoluta , tribus

m; &&

pevouis commumis ?

4

95.

uæftio;üs

qui reà

Ota. Pro folutióne hujus q

Qtelt, nt

oportet prefertim attendere ad verum

conceptum ac differentiam exiftlentie , perfei-

qidhs t

tatis, & fubfiftlentie; ne,

od hic à nonnul-

atcs, lt

lis fit, exiftens, fübftantia,

&

fuppofitum con:

TI&C 0Tj

fundantur.

Exiflentia concipitur üt forma;

ag

quà aliquid actu & à parte rei eft, ac opponi-

1 detert

tur nihilo; convenit enti tum à fe, tum om-

jc Incon

ni pofito extra caufás.

Perfeitas habet fe inz-

s ratio

flar forma , quà aliquid exiflit per fe;ac inde-

ia

pendenter ab alio üt fübjecto, feu üàt füften-

E

quaju

tante; propria eft omni fübftantiee, & humani-

tati etiam Chriíti congruit. Subfiílentia accipi-

Vi

T

tur permodum forme vel termini, quo natura

ultimó completur in effe füppofiti, & excludit

eft yai

communicabilitatem

yltnitt

ree ut fübfiftentiscum

myisent

altero füppofito; cujus notionem "Theologi

"

LC ]i

defumpferunt ex fide, ac myfterio tam Incarna-

LÀ

j detrt

tionis, quàm Trinitatis. His prenotatis, fi na-

tura. divina confidereiur fecundüm fe, ac prae:

nunis, ^

jnj[ä qu

cifis, vel per impoffibile non datis, fübfiftentiis

relativis, quas ex fide certi admittimus; con-

ii

( n

ceditur facilé ab omnibus, quód natura divina

fic fpectata ,. non tantüm exiítentiam ,. fed

&t

A&o' IAS

etiam perfeitatem retineat; cüm opponatur

nihilo , nec dependeat ab aliquo, tanquam füb--

j a

[^

je&to. Porróanetiam fic concepra habeat oin-

n

i

nia. quz requiruntur ad rationem fuppofiti,

DY

)

maximé at àntelligatur fpbüiïens; vel ha

bere:

füb-

"d

Nl

o6

Ds Drzo TnaiNo.

fubfiftentiam ?. quaeritur & controvertitur,

ic PC

uamvis paucifint, qui ad hunc queftionis

Pa an

[

ftatum redegerint controverfiam; qui tamen

ii

id afferunt , conveniunt, quód hujusmodi

& a

fubfiftentia fit abfoluta, nature propria, &

ftmithe €

communis omnibus tribus perfonis; fimul-

jrjum

que in Deo fit cum tribus,five modis incom-

Gtech. [

municabilitatis, five perfonalitatibus relativis.

fi, difi

it, di

Contra hos cum pluribus & communiffima

ki) 1]WJ l

jam Noftrorum fententia breviter

I5 1. Jj

96. Refpoudeo. Prater fübfiftentias rela-

fivas, non datur in Deo fuübfiftentia abfoluta.

frrmam

-[:ml*.! t i

Prob. ,Autoritate. Patres 1. ejusmodi fubfiften-

tiam diferre ne

3. s

ant; fic Cyr. Alex. L. 1. Thef:

HU

C.9. ait: $? voluntas Dei fubftantia [it , & per fe

!

tineffen

Jubfiflat , quomodo Filius umigenitus evit, cum fit

" lx

L

tertius à Patve ?. precedit enum eum voluntas ta-

lis fecundim vos; Hilar. L. de

Syn. Catbolicum

llhoflræ þ

m o

dogma eft , uom admitteregunum. fubfiffentem , fed

[

unam: fubflantiam non differentem; Damafc. in

11f Pr

Pf f

* ep.de Tri(àgio: Particularia non communifican-

ag

zur ; communa autem ab unoquoque particularium

ROR

pavticipantur , [ed unicà €g communiter: non 6

autem ipforum: commugis una bypo[lafis ; Deitas

Mffen;

i F

autem commumis eft evium bypoftajum. una exiffenss

j

tteris fc

Sophron. im ep. nuper laudata fcribit: /Veque

lil

Jecundüm . quod Trinitas umus Deus agnofcitur , 69

Jubfiffentie tres, €g tres. pevfone,

,

"citur conutta-

LT

Lj

&us, vel in uuam fe ipfum colligens fubfifteutiam,

l eft

28 inamque co&vcems monm wumerabilem per[onam.

Erco

2. lidem/omnem fübfiftentiam volunt

&

N

In$

-

. e yquid fpeciale; proprium;-ac diftinctu

liC

&t j

Dr Dzo /TRIN*O.

TOVettt

fic PP. Conc. Tolet. 2di ajunt: Omnues enim

quedice

, ?

Patres confonantes nos. docent

qui an:

» 4liud effe naturam,

five fubflantiam , aliud fubfifl

€7

Zian, five perfouam:

hujüsmy

t

G. zaturam . quidem, frve'j

ugoprig, (

ubflantiam boc, quod

J5 lb

commune eft , fignificares fu

Dfifentiam autem, five

erfonam boc, quod eft fpe

cidle; Nyffen

-».

Or.

Xlis incgm,

Catech. Dei verbum eo

us rety «

.

quidem, quod per fe couft-

)2

nmunilit

?, diflinfum eft ac di

vifum ab illo, ex quo ba-

Jet, quàd confiflat ;

Theodoret. Dial. Immuta-

itias 1

.bilis 1. 5 Patrum dofvina [pettetuv ,

quam babet

diffeveutiim. commune

t9. proprium ,

vel genus eg'

; abfoht

fpe

Vabifter

cies ac individium , eandem babet

fubflantia g

/A

.

offafi. 3. Preeter hypoftafes, p

erfonas & re-

lib R

tiones non admiferunt Patre

jn

s aliud in Deo,

1jl; i

àm effentiam,

naturam & fübílantiam. Sic

äu

r. Alex. Dial. 3

. de Trin. inquit: /Ompis fr-

pl

da nofire [ermo b

Gu

" deamus Deitatis natu

uc fend;t, ut unam quidem vi-

Yam, g.

ue fit in tribus fubfe-

frim a

frentüs propriis; Sophron.

in ep. cit. ZYzgitatem

)unac

E

o tvibus fubfiflentüs ,

Unitatem au

]avitatem

;

tem propter fin-

uj

eitatis In Niceen. II. "T'arafius in

ml

rof. fid. confitetur,

[4

unam Deitatem in 1vibus

Wi fubfiffentüs indivifim dift

Yezam ,

9 diffinBim uni-

/;)! 122:0; Etibidem Theodor. P

atr. Hierofol. inm

wif^ literis fcribir:

Tiinitatem in fribus incom

[//

i fubfiflentis , mec alium Dewun umum

ve$.

d

j* perfomas , cognofcimus &c.

] preter 1

"L

Prob. Ratione. Effectus formalis fübfiften..

f

ti& eft reddere naturam ulti

mó completam,

il

conflituere fuppofitum , & fac

ere illud incom-

ii — municabile alteri fu

pofito: fed nihil iftorum

facit fübfiftentia il

h

abfoluta,

NNam z. naru-

j

U 23

ram

m

MT

308

" Drg Dso Ta1NO.

ram non complet ultimó ; nam communicata

.

ipía perfonis tribus ulteriüs per illas comple-

meftz, (

'etur. 2. perfonam non confüruit; cüm qua-

fab(ent

ernitás perfonarum aliàs in Deo foret admit-

Tum enm

endai 3. non reddir naturam, etiam üt abfo- |

Hosmo

lut&

fiftentem , incommunicabilem; quia fi-

tisad L

cut rellqua in divinis abfoluta, fic etiam hac ,j

i 1

bfüiftentia foret communis "Trinitau. Ergo.

Jatum;

,

; Nullum fundamentum, cur fubfiftentia « i

abíoluta à Theologis quibusdam fuit admiffà; i.

lidum eft aut tene.. Non 1/um» quo di- ;5

cunt tres relationes effe duntaxat modos ine j

j

cómi

-

mu

-

]

j

nicabilitatis, non autem perfonalita- ; fher

tes; qu

ia Concilia & Patres non tantüm ftatu-. .. ij

fed etiam. tre$, &m

ünt tres perfonas in divinis ,

Subfiffentias , Altevitates pev[onales , C

onfiflehtidfy m a

Puoprietates , Chavacferes &c. . Non. a

Vm qUO,. nj

volunt fubfiítentiam effe exiftentiam rei perfe, j

perfectiffimam ; quia acceptio hac. confunditos.. ..

ubftantiam cum füppofito, & humanitati Chri-

R

íti concedit propriam perfonalitarem. — Non.

imifcat

gtium, quo putant terminum Deus, aut hic.

i

jeus fapponere nec pro natura fola, necpro,

h

iphani

relationibus, ideoque pro abfíolura fubfiften-

TRIAN

jà; quia fignificatum fuppofitionis in hister- — .

inis aliud num, 74. expofuimus. Ubi verà,

ia

4à Deui non fumitur pro divinitate fola & ta.

E

lünctr

men. prafcinditur à relationibus fecundüm

hr L :

proprias earum rationes ; fupponit.pro per-

W., ]

fonalitate indeterminate fum

pt non abíoluta;.

Ttigne

fed relativa.

pado]

Wt

97. Ob-

^AT

Dz Dro Tuixo.

409

Yrmungt

97. Obferva.,Haud meliora fünt ár,

ls cony

menta, quz à quibusdam pro abfoluta in Deo

; dng

fubfiftentia ex Traditione collipguntur.

Eo-

Qret dj

rum enim alia fundaritur in lectione mendofa.

m t abu

Hujusmodi eft illa pericope epiftolee Agatho-

; qui

- etiam Ui

nis ad Legatos: Cosfiemur mom trium nominum

Jubfiftentigm, fed. trium perfonarum

) unam fubfi-

in. D

plaria, con-

fbf

fleutiam; vectiüs. enim alia -

textu hujus & collatione altérius epiftole id

ijt d

exigente , habent uzam fulffantiam. 1tem, dum

ftolze.

, qut

in la ina verfione fragmenti epi

, quatm

modos 1

Liberius ad Athan. dedit, ponitur

ubfiflen-

OT

5

expo-

gerfona'ifa

tia, interpres vocem Pypoffafis

aün lu

nere debuerat per fu/ftantiam,

ad fenfüum &

] enam &

Denique

ufüm hujus vocabuli attendiflct.

(oi

ial

!

dum ex Baf! hom. 27.recitátur: Spiritus ex Deo

| Afl

;

f

gyomainans ejusdem. cum illo fubfiffentie ; in pro-

m

rio textüs loco, qui eft E. $. con. Eunom, fu

: o

$

nem legitur: erüm ipfé,fpiritus, à .Deo ma-

ii

nans [ubfiftit. Al ortum habent ex ambigua

g M

fignificatione vocabuli. Sic enim unam tarn-

[5

tüm in Deo hypoftafin ftatuerunt Athanafius,

j/, d

) P

Epiphanius , Hieronymus, Sardicenfes & alii; ..

3 H]bmïev

dum necdum explorata fuerat fignificatio hu-

j st

jus vocis, ac fingulariter applicata fuppofito;

Ub

ipfi autem intelligebant eà voce effentiam ;

j À*

Hinc tres hypoftafes negabant. — Sic rurfus Hi-

i

lar. L. $. & z. de Trin., Boét. L. de duab. Na-

MU

tur., Anaftafius Patr. in Cómpend. fidei expo-

iO

fitione Deitati tribuunt fubfiftentiam; ufur-

vando hanc vocem pro exiftentia vel à fe , ve

v dé

milite

T Aug. L.

Á ,,'Per fe feu fubftantia: f

3

J

Tri(n.

ab

7

410

Dz on TI'?.IN'O.

fonte con

Trin. C. 4*& 5. Deum «d fe ipjum.fubfiflere di-

xit, non probando fübfiítentiam in Deo a

muni

folutam, íed unicam Deitatis fubftantiam, feu

prignxr |

entitatem fübítantialem. : Denique Concilii

Tatit)

Rhemenfis profeflio: Credimus . fanpliciter: ua-

maxfelt

turam. divinitatis efft. Deun , uec aliqu

o fenfü ca-

finc non

)

zbolico po[Jé megari, quim divinitas fit

Jeus ,

u

juuntar.

Deus-

p

UIHilats.

amnat errorem Gilberti, in.

h: de

ter concreta &abítracta divina ante intellectüs.

ilam ey

operam diítinguentis; neuti

L

u

am veró per

9

citur Pt

eum inzglligi abfolutam fubfiftentiam indicat.

[

CAPUT II.

[

im f

j

)

"

De Värþm's Divinis in particula&ï;

&

fw

1

"DRxter theoremataPerfonis divinis commu-

EOY

nia, quibus praecedens Caput dicatum fu-

u ]

erat, quadam ibidem arüpimus , qua uni

. Mi

Períonz pre aliisfünt propria. Reliqua hu-

Mandem

jusmodi in prafenti perfequemur: ac praemit

Qd q

sà de nominibus quaftione, de Perfonis fin-

UE

Fs qu

gulis fingulos Articulos fubjiciemus.

ARTICULUS I.

nf

6 M

Quenam [pecialia nomina Pev[onis Divinis

tribuantur ?

L2

idl, A

9N

Ota. Non dignitatis, nec temporis, nec:

du t

prioritatis alterius, fed ordo originis

con D

eft, fecundüm quem prima , fecunda & tertia

f.lor

Perfóna in Trinitate dicitur.. Nomina, qua

illis, five à Scriptura, five. à Traditione facra

erun

üum

tribuuntur, alia funt perfonalia, vel notiona-

Qp r

1à; atque hinc propri& ac uni duntaxat Per-

m

g. V

one?

Dr Drzo Tniwxo.

311

l-'fnbfæmf.

n jeoi

fons conveniunt: alia furü effentialia & com-

muniaperfonis omnibus; atque hinc appro-

lantiamy:

priantur tantüm Perfone uni ob peculiarem

u Coni

rationem, in convenientia ad proprieratem

ii d

manifeítandam, fundatam: alia neutra funt; &

14

infnfus

hinc nonnifi improprié ac per analogiam tri-

Jt

|

Mi

buuntur. De priore claffe praefertim hic agi-

Jiberti t

tur: de pofterioribus nonnili accomiode ad

e intelbt

illam explicandam.

) Vero r

99.

Dico /.

Prima Perfona proþrli*el di-

m inds

cirur Pafer refpectu fecunde Pevfomes princi-

pium, fous, origo 2ut caput refpectu Perfona-

rum f.ciunde ac terti2 ; quin & caufa, vel autov

icuïuiïk

refpectu. earundem : Pazer autem . refpectu

irüs qortr:

creaturarum appropriative; fous, origo, vadix,

t dicin:

aut caput Deitatis tantüm improprie.

Ratio 1mi. Scriptura hoc

TK

en ad de-

» qui

Reiqu

fignandam primam Perfonam ufi

at fepiüsg.

f

Ti

maximé autem. Matth. 28. v. 19.

v

aptizamtes,

]

1.

)eo

"

I

,;

eos in nomine Patvis, €g. Filiieg Spivitüs Jan&li:

Us

Fides autem docet, Perfonam primam folam

eneráffe Perfonam fecundam, ac generare pof-

2.

Ratio adi. Vocabulum primumab Athan.

; [

Or. 2. con, Arian., Bafil. hom. 28. con. Sa-

bel., Aug. L. 5. de Trin. C. 14., Conc. Lug-

dun.II. & Floren., reliqua veró à Tertul. L.

mpOl'iFJFe,:

(o onit

con, Prax., Athan. Or. con. Greo. Sabel., Ba-

d t

fil. hom. cit.; Ambr. L. 4. de fid. C. s. & aliis

J E

fuerunt attribura Patri: notio autem vocabu-

if f

lorum eidem convenit, tanquam à quo Per-

quron

fone reliquze fuam ducunt originem. Ratio

x D

3/i. Utrumque nomen à plerisque Grzcis;

i-

j

4

$12

Dz Dro TnaiwxoO.

inter Latinos autem ab Hilar. LL. de Trin. ac

T

ll

dUl

e

^ hg

Synod., & ab Aug: L. 83. QC

Q.

GERGD -

. paup

'ad

fcribuntur:

Qvit: 1

con. Maximin. C. 5. &14. Pairi

Cau/e etiam vocabulum diferté in Decreto

CUm n0t

Unionis cum Grecis à Conc. Florentino pro-

j inelet

atur; utpote quod productionem fine depen-

; Pri

, dentia fignificare poflit, & fic prizcipio equi- d

|

valeat: qua eadein ratio pro nomine ;utoris

] pantur

4 um V

pugnat. Ratio 4/. Creaturarum produ&io,

qua& ob naturae diverfitarem propriami gene-

Ioi

rationis rationem non habet , eft actio effen-

? a

ti& & tribus Perfonis communis; appropria-

propri,

tur autem Patri ficut omnipotentia. hatio $77.

| Proprat

Appellatio poftrema, ab Aurtore L. de divin.

tolltem

INom. C. 2. & Conc. Tolet. XI. in Prof. fid.

li ; Ui

rodita , folüm convenit Patri, üt eft princi-

üina

ium Filii

Sp. fancti; non autem, quafi ip-

i

jus divinitatis; hac enim

ju xta Later. IV. nec

*

&i

d

gignitur, nec procedit.

( r

1o0. JDico ]. Secunda Perfona proprié

ünoris

dicitur Pzlus

, Ferbum, Imago; appropriative

od

riorem claffem revocari

of-

Sapieutia: ad

d 8

fünt Species ,

igura, Porma, Speculum,

Ja-

dnpi jj

vYacter &c.; ad pofteriorem 77a, Feritas, Fitay

Qm e

Firtus; & alia nomina fecunde Perfone

Tientar

'in

Scripturis nonnunquam attribura.

fitc Ej

Ratio 172. Hszc nomina ex dictis Art.

hn '0'

2do Cap. priorisindicant proprietates Filii per-

j dz'j

Íonales ac relativas. Ratio 24j. Sapientiazque,

:

ac effentia, magnitudo, potentia, & hujus-

df

modi praedicata ; eft communis omnibus , üt

&ns

patet; & non eft relativa, fed abfoluta: unde

h)

ugu-

*e

| DE D;eo T niNO.

213

e Tri:

Auguftinus hanc propofitionem: Parer eff fa-

1. &L.

2 pueus fapientid genitá , L. 1. Retrac. C. 26. revo-

cribunt

-cavit: fpecialem tamen convenientiam habet

n Deae

cum notione Verbi ; utpore quod procedit per

ntino t

intelle£tum, cujus eft fapere.

Ratio 372 , &

inedepe

4^i. Priora nomina metaphorica quidem funt;

tipo a

fed ad exprimendam tamen zmagiuem ufür-

ne Auhit

pantur: pofleriofa autem funt efentialia ; fed

cum Verbo analoe

producà

iam quandam habent.

jarm pet

101. Jito ij

7.

. 'Tertia Perfona dicitur

Jto ell:

Spir:tus [antius, /4mor ac Doun; & quidem

Ppl' Opü

propri$, fi nomina accipiantur relativé; ap-

janojt

propriative autem ; fi abfoluté. accipiantur.

IU

Pottremi quoque generis funt,. Zozs vivus, Z2-

|Prof X

zi, Uutlio, Digitus Dei, & Paracietus; quee

dl pri

" nomina in Scripturis facris & libris Eccle(iafti-

bique proftant.

, qui?

ET

;r.lVJi

Raüo rmi Spiritus üt terminus fpiratus,

«mor üt à voluntate productus , domum üt vi

propr

amoris procedens, propria & (npularia fünt

tertie perfonz: quod patet tum ex Matth. 28.

[opïlia[ih

JCati

:..

cit., & 1. Joan. 5. v. 7. Zves [unt , qui teffmonium

J

daut in celo: Pater, Fevbum eg Spivirus fan&us s

, U*

tu, I

tum ex ep.ad Rom., üt Hier.in Pfal. 17. com-

xonz 1

mentans inquit: Spirizus [anéius mec Patev e[t,

nec Filius, [ed Dile&lio , quam babet Filus in Pa-

ii M

tve Q9 Pater in. Filios unde Paulus dixit * Chavi-

lie

£a5 diffufa eft im. cordibus noflris pev Spiritum [an-

jf

&umn: tum quia, quod Chriftus TJoan. 4. v. 16

Dei, dixit de qua, deinde To-

li

Si [cives. don

a

J ,uf

annes C. 7

.

E

,'..

39. expofuit de Sp. fancto, àt

d

Aug.L.15.de Trin, C. 19. oftendit. Ratio 24j.

i

P

]ux.

314

Ds Dzo TRiNo.

quin.

Jux. Joan. 4.v. 24. Spiritus eff Deus, & 1. Joan.

4. V. 16. Deus charitas ef? ;; item ad Rom. g. v.

apii; q

quz PHF

32. Filius dicitur dozatus; & Pater etiam, quod

dédit majus omnibus , Joan. 1o. v. 29. appellatur:

"rutat

ls VOCe

unde Aug. L. 15. de Trin. C. 19. inquit: Z/oc

ais eveditury vel zntelligituv , ut non : [olus Spiri-

dsque c

jtoex

£us Janclus chavitas [it in. Tvinitate, [éd mon fru-

fera. proprià chavitas muncupatur ;. ficut mon folus

ls qu

uia

tut, fer

eft in illa Trimitate, vel Spiritus, vel. [anttus;

fros for

tg Pater [biritus, e9. Pilius [pivirus; g

Á

[7/

Tv

Exaifin

Jantius, €s Filius fan&us , quod uon ambigit pie-

tas: €g tamen ifle uon fvuflva dicitur Spivitus [au-

0, qu

totus u

&us: cui fimile aliquid de JozoadSpiritum fan-

& Perfo

&tum appropriato ibid. Cap. 17. praemiferat.

Ratüo 377, Preter Parachtz, h. e. Confolato-

qin fr

Vs d

ris nomen , reliqua metaphorica, Fontis

1-

dem vivi, diffufionem gratiarum, ignis, eflaea-

pltrins

caciam accendendi,. purificandi &

transtor-

us

rmpofi

1nandi, wn&iomis,vim íané&tificandi & confe.

Donaite

ütligi

crandi, Digiti Dei, poteftatem fcribendi leges,

ac virtutem operandi defignant: quae dotes &

lw

decama

munia , ficut communia fünt Perfonis reliquis;

l1c, quoniam ad fíànctitatem Ecclefize,. Legis

Verbi

Düergt

& aniune pertinent, Spiritui fàn&to appro-

priantur.

Tera

telle&'u

102. : Obferva, - Perfong primze non tri-

uimus nomen Geitoris, íed Patris; quia

Àw.]

t

riori voce communiüs relario duntaxat pra-

licamentalis, vel via ad filium exprimitur :

Wt u

quorum imurmfvimn generativam fequitur;

tique

2dum precedit filium genit

& hinc neu«

Cmm

&ro in fenfü propriam Patris notionem affe-

&T

quitur.

DAE Dzo Tna:!xo.

3

quitur. "Neque nomen izitii damus, fed pr.

&i j

Orm.

cipii; quia id in duratione primum indieitat;

qua prioritas, tanquam Arianorum error, à

Tiamy

ppelln

"Trinitatis myfterio abeffe deber. Haud ma-

Iquit: J

gis voces Caufz vel ;dutoris uurpandee funt

fdhr r

absque cautela; quà illic dependentia , hic füb-

E

eétio excludatur.

Phrafis Conc. Wormatien-

id n

|

!t hr i

is, quà Pater foz5 €9 origo TYinitatis appellaba-

tur, fenfu obvio falfa eft; càüm Patrem fui ip-

us qu

U

(7

]

i

j

fius fontem efle non poffe, abundé conftet.

Excufàri tamen poteft, i accipiatur fimili mo-

jj j

Titu J

do; quo illa intelligitur, dicens, Adamum

iumlan

totius humani generis fuiffe capur. De fecun-

vemdet

da Perfona vocabulo Verbi potiüs utimur,

Confolde

quàm fermoris ; ad exprimendam fcilicet cogni-

Fantil

J

tionis divine unitatem, ac fimplicitatem, quam

?

pofterius, fecundüm etymologiam ex vocibus

115

Verbum autem,

tragt

ir

compofitum,non exprimit.

& coti

nonexternüm, & prolatitium , fed internum

intelligitur: cui non obftar alia Patrum non.

li gt

» dotei!

nullorum ufürpatio, proptereà quód , non ad

declarandam naturam , íed ad denotandam

T

Verbi manifeftationem, aut officium ea. obti-

2

nuerat. Neque internum etiam verbum, üt

? appl()

mera cogitatio accipitur, fed üt. terminus in-

tellectionis productus, & fubfiftens; /Ve, üt

non fï'

qllü

Aug. L. 15. de Trin. C. 16.fcribit, alzquid effe

j

quafi volubile credatur 12 Deo , quod mmc accipiats,

( Pfæ

jf

qec vecipiat formam , eamque poffrt amitteve.. De-.

nique nomen Spiritüs (ancti, grammaticaliter

Tj

cneu

commune reliquis perfonis, ufurpatur in fen-

& Perfonse

j u

fu Thgologico pro nomine terti

. proprio,

quI[Uf

L

b 16

Dr Dro Tnmixo.

oprio, ex defectutermini aliter fpirationem

. [ere,laur

n inp

exprimentis ; ficut ex eodem defectu produ-

&ionem ejusdem perfone;, non fpeciali voca-

| m tü

| ts Scn

bulo, fed communi proceflionis indigitamus.

! [ &c

Denominatio tandem Amoris & Doni, gram-

1m, n

maticaliter etiar? magis convenit tertiz Per-

| s proi

fone , quàm reliquis; cüm nec charitas, que

|tràon

eft ad alium & duorum , in conceptu earum

",t,eracify

fpeciali deprehendatur: nec ratio doni aliter,

Dor

quàm tropice, Patri conveniat; vi proceffio-

T$ Qres

nis autem Filio per intelle&ionem produ&to

neutiquam refpondedr. '

1

Lretiun

-

at du

ARTICULUS. II

"i Qs

n eg fub qua. vat.one compellatio Iuzeuiti comve.

tum, s

niat /oli Pev[one prime 2

dum; 8

Qr: j

103 NO

7a. Nulla feré circa primam in Tri-

nitate Perfonam 'Theologis aut oc-

dem d

51170, ffa

eurrit, aut vifà eft examine digna ditficultas;

quàm qua de nomine Zzgeziti, feu iuna[cibilis

- m a

movetur.

yrefens

Nomen hoc quoad litteras non ex-

tat in facris elogiis, üt notat Ambr. L. de In-

enïum ]

TU

carn. C. 8. fcribens: Zz Scripturis Jugemtum

nujquim imvemio, mon legz' , Hom audivi; fufpe-

Qudi g

&um id etiam Athanafio Or. 2. con. Arian.;

fu?pü(xt(

Bafil. LL.con. Eunom. , Epiphan. her. 73. &

Q ex

tonom;

aliis fuit ob ambiguam fignificationem;: quim

& ab iisdem repudiatum aliquando eft ob Ari-

hujusm

anorum abufüm, qui duce precipué Aétio

Ti y

|

& Afterio Sophiftà, fienificatione nominis vel

V5 ànii

diminutà, vel

ermutatà, vel à Patre ad di-

mMQU

abo-

T

j:i'n/itqatem translatà, aut Filii divinitatem

Jere;

-

Dz Dzo Tzi!xNoO:

317

Diratont

lere, aut Triniratem Deorum fidei-Catholico-

rum impurare contendebant. Patres nibile«

du proi

eciali vt

minus, tumiidem, rum reliqui unà cum fequen-,

tibus Scriptoribus Ecclefiafticis, expofità me«

licitamy

nificatio-

liüs, ac tandem determinatà vocis fi

n as

ne, id nomen tanquam charaécterif

1

cum Pa-.

tertig De

tris prompte admiferunt, vindicarunt forti-

initS, qe

ter à cavillationibus; & abufu füblato coníftan-.

p Carut

unt.

3oni dl

ter ac inoffensé ufurpar

M

.

.

P

Orro inter Varias

hujus vocis acceptio-i

proceflï»:-

nes tres erant precipue. Sumebatur enim.

produ&

Ingenitum 1mó pro eo, quod o eft ereatum.

aut fa&um à princi

io extraneo ;

&

rece ayé-

d

£

1101 eft ge-.

vyroy dicebatur: 2

Ó pro eo, quo

nitum, feu per propriam generationem procus,

ijæziri d

um ; & litterà v geminatà zyérvyrov fcribeba-

tur: 3tió. pro eo, quod z4//4 ratiore, nequi-

m

vjs autt

dem origine aut emanatione reali, eft produ--

G&um, íeu. caret quocunque principio.

Po-.

dilfcul

íftrema hac acceptio propria eft;

e qua in.

imufr

preens loquemur ; fed etiamnum duplicem.

"s fi0n^

IN

fenfum habere poteít, quatenus hujusmodi.

Ingenitum eft cum pofitiva vepugnantia , feu ex-

Y

cludit omnem originem tam à fe, quàm à fuo:

"^

füppofito, qua ratione brutum v. g. à fua fpe-

fl A[iü:

H

l

cie exc

luditrationale; & haec acceptio eft an-.

g.

!

tonomaítica: vel quatenus eít Ingenitum fine,

a U

hujusmodi repugnantia , fed- quafi per ándifferen- ;

d

tiam , ficut animal eft irrationale; q«ia; quam--

;uä rlï[lo

vis animálitas ratione fui non dicat rationale,.;

jv

indifferens tamen eítad ratio:

eqi U

e; ac. irratio^;

nale; & à rationali in. fpeciei

inis con-.

efl 3b0'

irahi poreft.

ercur-

]cre:

318 -

Dz Dso 'fRINO.

&m dv

Percurrendo'jam varid Ingeniti acceptio-

nes, aliunde certum eft, r1mum Ingeniti mo-

L1h

dum co

1 rt; uxe

ngruere tam eflentie divine, quàm

omnibus

P

erfonis: certum item eft, exceptà

genps a

Perfonà fecundà, modum alterutm adeó reli-

dntonorme

100 faci

quis non denegandum , uüt etiam Adamo &

Angelis, quin & rebus aliis vità carentibus

Wam p

concedi debeat. Certum denique eft, mo-

i 3.

dum tertium fer zzdifferentiam tribuendum efz

tonvenir

fe nature divinz. An veró eadem ingeniti

W 4

ratio conveniat ertiam Perfíonis omnibus ,&

*

AüeL ;

Ti d

Jugenitum. antonoma[licé fümptum divinae natu-

r& , queftio eft ad d

li, 4

[:

ma pertinens: ad quam

magois dilucidandam

ubjungitur quaeftio fcho-

LnT

1ca-

erquirens, quidnam vox I

iv

atre formaliter dicat.

&

ngegiti in

tlort g

104. Dico L Ingenitum antonomafticé

(mpyyo,

o of

-dictum Rnec eft de effentia naturee diving, nec

nature. divinge congruit.

Prob. ma p. Fau-

LT

ftus Rheg. in ep. 16. fic inquit: Gezitus Qg Ju-

401 |

genitus fignificatio eff Deitatis.

; fi02 ipja Deitass

T

n

uatuve efb appellatio , pon matura: ad boc valet,

ut, qui ex qu

o fubfiflat, intelligas, €$ uon Pa-

$N

i

TP

pem ex Fiio, fed Filium ex .Patre effe, cogno-

CH . .. Genitus evgó e9 Jugenitus, Qg ex utroque

fenim

Procedens

iyjetdo

j

pevfouas. indigitamt, mon uatuvas &c.

Conf.

uidquid eft de effentia naturze divinze,

N Der

debet fe^habere vel per modum definitionis,

prug

vel inftar generis, aut differentiz , vel proprié

Watr

aut fübítantive predicari:

It inc

non eft definiti

fed ingenitum 1.

Deitatis; cüm tantüm dicat,

d x

lt a

terea

Ti

quid ïxon fi x

ln

on vero, quiq fit; ac pre:

)

cum

*

Dxr Dso TniNoO.

319

ti atl

€um divinitate non convertatur , üt Cyr. Alex.

enitn,

L. 114 Theíaur. & 2. Dial. de Trin.latiüs ediffe-

rit; unde nec fpecies dici poteft. 2. Noneft

, qi

l, eqp.

genus, aut differentia ; cüm prius de ingenito

deo re

antonomaftico per fe pateat; pofterius autem

Adimoi

non faciat differre à Patre effentiam, que

carenti

etiam genito, fcilicet Filio

communica-

tur.

dim

3. Nec eft proprium; cüm nequidem

convenire divinitati, in altera parte oftenda-

lengun d

tur.

7 ngt:

4. Nec fübflantivé predicari oftendit

Aug. L. 5. de Trin. C. 7. fic difcurrens: JVom

nibus, (

ice Ddl

vecedituy. à velativo: predicamento , cim 2ugenitus

dicitur. .Sicut. enim genitus non ad fe ipfum dici-

adquam

gtl

jur , fed quod ex genitove fit; ita cim. dicitur iu-.

genitus , non ad fe ipfum dicitur , [id , quod ex ge-

nrcità

mitore non fit, offenditur: im eodem tamen pvadi-

onomuli

camento, quod relativum vocaut , utvaque fignifi-

catio vertitur.

fving, !

uod autem velativé promuntuatur,

sion indicat [ubflantiam &c. — Prob. 2da p. Bafil.

y h

u t

L. 4.con. Eun. inquit: Zzgenitum fi quis concedet

yfa Dut

de [olo Deo dici, non flatim, f quid Deus , ideft in-

"D

enitum: mam Pilius, cim fit Deus , ingenitus uon:

ef. Nec definitio igitur , wec proprium. Dei eft

g n

pv

zngenitum eJJe: nom emmm comvertitur &c. — Conf.

Inoenitum antonomaflicé dictum excludit à

g il

fübjecto quamilibet proceffionem à principio,

g d

five per productionem fui formaliter, five per

g d

productionem alicujus füppofiti; cui commu-

95[11[!0[11:9

Bicatur, vel de quo effentialiter predicatur;

T ud

ficut incorporeum , üt

fpiritui proprium, ex-

9f

cludit corpus ab omni

n

j d

uppofito ; de quo fpi-

ritus preedicatur effentialiter: fed Deitas hac

a

ratig-

320

D? Dzo Tmn:iNo.

ratione non excludit quamlibet proceffionem

. puinr

ï

rincipio: cüm effentialiter preedicegur de

petlon

F

!

l

0, qui gignitur ; & de Spiritu fancto , qui

. Ta

*

cim aon

procedit: ut adeó, propter communicatio-

nem fui cum his

fi

u

ofitis productis , à Patri-

r C

bus etiam aliquan

d[z)P

dicatur effentza genita vel

püncipia

nata, aut procedens: ergo.

tr, vel

105. JDio [] Patriin divinis foli Inge-

Qionem

nitum antonomaftice rale eft proprium. Prol.

vinam à

1map. Patres communi fuffragio hoc predi-

rima Perfona attribuunt: fíic Ale-

tura ali

catum

pateraia

xander Ep. Alex. in ep. ad Cpolitanum fcri-

omnjs:

bit: Urus eft ingeuitus Pater;. Nazian. Or. 23.

biri Dro

Patvis proprietas bec eft , quàd ingenitus fit ; Nyt-

us Patr

fen.L. de fid. Exzmium; infigne, notaque Patris

&propri

eft , quod à nulla caufa fubfiftit; Fulgen. ad Obj.

W N

7. Arian. Jugeuitus Parer nunquam in Scvipturis

n mgem;

canonicis legitur ,. €g. tamen [ecundim fidei verita-

5MW

p

zem ingenitus predicatur &c. .. Conf. Inprimis

! g

aliqua in Trinitate Perfona debet effe ingenita;

[ T

cüm aliàs vel fui ipfius vel mutua duarum pro-

T qei

ductio. daretur ; fi quamlibet oporteret effe

LUR

roductam ab aliqua perfona: vel perfona rea-

deSyn

j

ter diftingueretur à

eitate; fi qua ab eflen-

du

tia divina produceretur. Deinde non poteft

[ þt; i

effe ingenita, nifi una; quia aliàs etiam forent

U

plures Dii,. cüm natura divina non communi-

n

cetur, nifi per productionem períone, ideo-

dudim

ue numero faltem diftinéta natura . exifteret

Wpote

in diftin&is perfonis: quin infinitze fequeren-

Qroced

turperfong; cüm ratio Trinitatis jam nulla

ullos

d

foret; & mulüplicata femel divinitas n

K

pati-

*

Dz Dro T(

RINO.

321

Jcelfione

patitur limites. Demum lia preeter Patrem

dicegr

períona non eft inpenita; üt

atim probabi-

indo,g

tur.

"Tandem convenit Patri effe in

enitum ;

Dünicat

i

cüm non procedat ex Filio,

cujus ip

e eft Pa-

sàpur

ter; nec à Spiritu fancto; cujus eft cum Filio

:ge;zim ü

principium: neque à natura divina produci-

tur, vel realiter emanat; cüm preeter diftin-

foli o

&tionem realem, qua inde inter naturam di-

um m

vinam & parernitatem fequeretur , divina na-

oc prat

tura aliquid notionale, ícilicet emanationem

fic Ài

paternitatis realem haberet , quod perfonis

um fG.

omnibus non communicat.

Ergo ingenitum

TU

Patri proprié convenit. —Prob. 2da p. "Teítan-

[ N

tibus Patribus nec Filius nec Spiritus fanctus

ii D

eft proprie, multó minüs antonomafticé, inge-

U

nitus.

Nam Hilar. L. 2. de Trin. inquit: 747

N

uno ingemito Deo umus: umgeuitus Deus; nou D

ib o

duo, féd unus ab uno; non ingenità duo: quia a-

lp

tus ab inmatos Fulg.ad Obj. 5. Arian. z duobus

ingema;

dngeuitis divev[a drvinitas invenizur: i uno . au-

rumpr

tem geuito ex uno ingeuito naturalis unitas demon-

tere o

fivatur : Conc. Syrmien. Can. 19. ap. Hilar. L.

ronatt

de Syn. definit: $z quis Spiritum [auttum para-

d Effcfï

cletum dicens, inna[cibilem Deum dicat , anatbe...

n p[)föii'

ana fit; &YConc. Tolet. XI. in P. F. Spirizus fan-

n f

£us nec ingeuitus nec genitus cveditur &c. — Cunf.

nl

Ingenitum haétenus ufürpatum excludit pro-

7 idW'

ductionem quamcunque realem: fed Fi ius,

at

utpote genitus, & Spiritus fan&us, tanquam

?

gt

procedens , productionem realem dicunr, non

ul

excludunt: ergo.

j

nuHQS

io6.

Dico

"

]. Ratio Ingeniti conveni-

entis

Päü

*

s.

D

322

Drs Drzo Tnz:wo.

f

u d

'entis Patri, juxta communem fanétorum Pa«

fi!

j5

trum phrafin , formaliter fignificat meram ne-

if

ationem omnis productionis, fundamentzli-

nis h

ter aliquod pofitivum excludens productio-

nem, quod eft paternitas, faltem fecundüm

gt

mera du

conceptum inadequatum. —Pro/. 17a p. Inge-

d inco

nitum inprimis formaliter non fignificat aliquid

foeciale

pofitivum ; quia juxta Athan. Dial.2. de Trin.

ifünd

4ngenitum fignificat Deum non genitum , ficut men-

intrinfe

dacii expevs fignificat uon mentiri, eg incovrupti-

&ne

bile uon corrumpi ; jaxta Nazian. Or. 35. F'oxin-

TAfi0ne &

geniti fignificat genevationis expertem , nom autem

declavat , quiduam naturá fuá

f

uod genera-

d qu.

t id, q

quis m

tione cavet ; & juxta Aug. L. 5. de Trin. C. 6

Q

Qit:

Ciyn veró ingenitus dicitur Pater, non, quid fit,

;

20f

Jfüd, quid mon fit, dicitur. Deinde negat om-

ftünfan

nem

roductionem, dicente Bafil. L. 1. con.

bb

Eun. Zgenitum eft , mon babere [ubflantice princi-

Todtope

üum , nec fui ovigimem, mec caufam; & Conc.

fifind

'Tolet. XI. profitente: Patrem zon geuitum, uon

fl

creatum , [ed. ingenitum: profitemur 5 ipfe enim

Cmm

nullo origigem ducit. Denique tantàm negat,

UUT

üt docet Aug. L. 5. de Trin. C.7. fcribens: Quí

dicit nom bomo , uon aliud genus predicameutt

ftin]

emuntiat, [ed tanrüm illud uegat. ^ Sicut. evgo f-

qua p

cundüm fubftrantiam ajoy bomo ef , fic [ecundim [ul-

e;ml

flantiam nego , citm dico, non bomo eft. . .

uia

veró velativé: ajoy citm dico fülius efl ; ad Patvem

OT]gQ :

Qiteff

enim vefero: velativà mego, [i dicam uon fiius.

d fiy quaptum valet , quod dicitur fflius, tantun-

pitern

W,c

dem valet , quod dicitur. genitus: mntunafem ergo

valet,

t fpt

*valtït, quod dicitur no;; genitus; quamum

quo.

DE Dzo TzniNO.

323

orurt

uod dicitur zom filius. — Iugeuitus porro quid eff,

MC

zifi u0h geuitus?. Ergo ingenitus formaliter fi-

nificat meram negationem omnis productio-

damenti

orodud:

nis. Prob.2da p. Nepgatio per ingenitum im-

portata provenit ab intrinfeco Patris, nec eft

fecundi

inera duntaxat conceptüs extrinfeci inficiatio ;

. Ifhj

eft incommunicabilis perfonis aliis, indicat

jatdigl

2 deTr

fpecialem dignitarem perfonz prime , ratione

iftin&tam à dignitate, Patris: atqui, quod ab

,Jatm

intrinfeco rei provenit, dicit aliquid pofitivum,

icam

& in eo fundatur: quod eft incommunicabile,

j füit

m i

ratione affirmativi communicationem exclu-

erfectionem,

d i

dit: quod digniratem indicat,

qualis mera negatio non eft, inducit, aut fup-

i C/

), Q

ponit: ergo ingenitum.ac ejus negatioudn po-

fitivo, affirmativo & perfectione fundatur, feu

neng [

ea funtlamentaliter fipnificat. Pro/.

tia p. Ni-

].

hil pofitivum eft in Patre preeter ef

j

entiam &

nj

relationes tum Paternitatis, tum Spirationis:

& 0s

fed fundamentum negationis, quam Ingenitum

Ahum;

formaliter dicit, non eft effentia; cuüm hac

ipj'z D

communis fit tribus perfonis: neque fpiratio

üm i

activa; cüm eadem, vel inadaquata, fimiliter

al

fitinFilio: ergo debet effe paternitas: tum

wz/im'ïïï

quia prster hanc nihil pofitivi in Patre füper-

i n

l; tum quia hec conftituit principium ori-

7

jl

[

is primae, feu ante quam non poteft effe

Origo; adeoque ex intrinfeca ratione fua exi-

;jm

git effeante & extra originem. — Pro/. 4fa p. Si

Ail /7/)11.

aternitas fi

ndüm ea, que in fe complecti-

du

tur, concipitur conceptibus inadeequatis; po-

Z

ndüm explicitam ratio-

fl Vi

teít fpe&ari , vel fecu

2

nem-

W,

324

'DE Drzo Tnixo.

el fe-

nem goenerativi, quam dicit ad filium,

,tris: pf

cundüm implicitam rationem füfficientis fibi

E

p

ipfi, feu ad fuum effe: fed paternitas fecun-

jam,/

üm rationem generativi, quam dicit ad fili-

J

um, non eft fundamentum negationis ab in-

g jrimt

e

nito fignificate; cüm negatio hec poffit ef-

füm acci

i

"fine paternitate, & paternitas fine hac ne-

frme

atione, üt non folüm Theologi ex Aug. L. s.

ton füb

e Trin. C.6. & Epiphan. hzr. 76. colligunt;

(cutac

fed & gentiles in fua Theogonia produnt: er-

tabilts

o debet effe fecundüm rationem füfficientis

tum for

ibiipfi: preefertim cüm nos ipfiafeitatem, ran-

nte n

quam rátionem independentie alibij, & om-

19

nes perfeitatem, tanquam fundamentum ne-

Ts

an

nherentiam imfubjecto, per fufficien-

Qum re

tiam explicare confüeverimus.

fetoitate

Dixi: juxtà communem . Patrum

?wazþn.

tong

Cüm enim Áétius & Eunomius ingenitum ef-

fetoi

:

fe privationem generationis docerent, priva-

(r, t

tivum autem in reali entitate reponerent, ut

Ddum.

inferrent nature divine effentiam repugnare

Wi d

Filio, ranquam genito; Patres;ad hanc feque-

erfon

lam avertendam ingenitum in nepatione , &

i

&

cund

quidem mera, formaliter confütuerunt, Hoc

ücut C

tamen non impedit, quominus expofità inge-

Tateri

niti fignificatione, '"l'heologi jam ingenito at-

fuppop

iribuant pradum privationis faltem infim

Dtoxn

quo negetur forma h.e. productio in fubjecto,

[o

LUR

Q

cujus rationi generice aut c

uni, qualis

thone

in divinis eft naturá; nonr

h

ss

enat habere

Qlen

eam formam, quamvis r

epu

gnet rationi

fidis

is hic eft perfona

fg::

Fiücæ aut fingulati, qual

tris:

f

A

N

Dz Dro Tng!No.

325

tris: prefertim cü

[ 1. con. Eun. stoz re-

o

puguet , ingeuitum dici

ablativum , five exclu-

tas fecu

Jfioum , five negativum, & Naz. Or. 35. dicat:

t ad f

Jnzeuitum eg genitum fibi opponuntur, üt babitus

nis a

£2 privatio. Neque etiam prohibet, ingeni-

; pofire

tüm accipi formaliter pofitive, feu füb ratione

e hi

forme excludentis productionem paflfivam, &

h.Lj

non fub ratione exclufe produéctionis paffivee,

coligut

ficut accipi folet immenfitas, inüiniras, immu-

dunt: &

tabiliras & fimilia: fub quo conceptu ingeni-

afficiens

tum formaliter confiftit in pofitivo, conno-

fem, f

«tante negationem'fn obliquo.

, Kom

bferva. Pre natura divina, üt di-

07

dT D

ximus ,

ia

t paternitas, quód fit ingenita

- fofic

cum repugnantia productionis: fed prz pa-

t.ernitaï

e haber natura divina, quód nulla ra-

7 ?Jln Á

tione

-altero emanet: dum & contrario pa-

enitüme

terni

! quamvisà natura non emanet reali-

t pi

ter, tamen fecundüm noftrum inrelligendi

yerent;d

modum inde emanare concipiatur. Nam r.

reptg

ubi eft natura fübftantialis, per feetiam eft

aA

erfonalitas illi connaturalis. . 2. Natura hec

at

í

e

cundüm rationem prior eft ua perfonalitate;

unr, i

ficut commüne proprio , fübjectum modg,

materiale formali , fàltem intentionaliter prae?

T

fgem

fupponitur.

3. Eadem natura fufficiens &

mffm

proximum fundamentum eft fuce

erfonalita-

fl

tis; eàm fi illa producatur, vel fiat , eàdem

j 0

!j

a&ione ifta etiam ponatur: ideoque nature

(f]äbel

exiftentia quecunque fit determinativum per-

J

fonalitatis.

uod veró ratione pofterius eft,

:

&fundatur in altero, fecundüm rationem ab

o

*

illo

(

X 3

s

326

Dzr Dz

.RINO.

"

ra divina fecundüm

m N

illo emánat: ergo à

s

i

nem v

noftrum /concipiendi modum emanat fàltem

ne; Wa

aliqua perfonalitas.

Cur autem ex tribus per-

dit ordi

fonalitatibus, quas ob nature fecunditatem

fides in divinis docet, fola paternitas fit illa,

ninis f

faloqu

que intentionaliter emanet,

z

reviter ita colli-

fosm h

itur: Inter plures perfonalitates ea videtur

j

mnitum;

Ic emanare, qua eft magis connaturalis Dei-

tàti: ea viderur magis connaturalis, quze mo-

aob

Tum orz

dum exiftentiae conformem cum natura, h. e.

afeitatem habet: ea modu

;exiftendi à fe ob-

impgrat

fu conc

tinet, qua à nullo principio producitur: ea

v verbt

nullatenus producitur, quam

OEiE

vel via

La

ttelld

productionis nulla pracedit: ear

ia hujus-

f6, qut

Iodi non precedit, qua ipfa primam origi-

6-) &al

nem àc productionis modum exercetei

per-

fonalitatem aliam: atqui hoc praeftat

3

Ini-

intellige

fenftao

as refpectu Filii; quem per intellectionem,

Qu

í

eu primam immanenter agendi rationem, pro-

e(enra

ducit: ergo patrernitas immediaté & intentio-

Qd

naliter emanatànatura divina. Áccedit, quód

&m: |

perfonalitates alie realiter producantur vel

fit pri

ádequaté, vel inadequaté à Patre, & hinc

[

tnqua

fécundüm rationem folàm emanare à natura

« pen

nequeant.

Qio at

ARTICULUS III.

mnpor

hte,

Ex quavum verum c

06

viitione procedat Jicunda

Perfona ?

prafe

Qs

108. AJOra. Equidem fecunda in divinis Per-

fona. convertibiliter dicitur Filius

p

Vey

;

Verb"m: hac tamen omqia non funr fynon

imna.

Drz DEo Ta:NO.

32?

ma. NMam relatio Filii diferté enuntiat ordi-

fecundi. .

nem viventis

vente in fimilitudinem natu-

nat f .

Verbi autem relatio magis explicité pro-

trbue.

126j

Multó

dit ordinem proce

dentis à dicente.

xnditatt

funt intelligere, ac dicere;

ts fit

minüs fynonyrma

eu loqui.

Prius enim fimpliciter enuntiatum

er a odl

folam hab

itudinem denotat ad objectum co-

ea vide

nitum; que precise ftat in rendentia vitali

urdlis D

ad obj

e&tum fine ratione originis, & hinc fo-

| quz a

B

]üm grammati

calis eft actio: pofterius veroó

a, h:

importat h

abitudinem &d verbum prolarum;

idfe o

uare dum

feu concipiendo productum.

yitür: &

vel verbum Pfàl. 32. v. 7. fumitur pro imperio

d v

]

intelle&tüs, aut decreto voluntats, vel dice-

Pï

u

hg

re, autloqui Gen. r. v.26.; Pfàal. 148. v. $. &

mam (

6., & ap. Anfel. in Monol. C. 30. 40. 6o. pro

«

d

,

.

intelligentia, aut judicio communi, aut con-

l

ltpi:

rpatur.

:

fenfu accipitur; ubique improprie uf

lectio

]e

COT

uamvis autem ex eodem capite inte

ynermp

eflentialis formaliter non fit ipí dictio , feulo-

n

cutio; fámen fupp

onitur, vel pertinet ad ean-

.

.

editg

dem: ficut quamvis inb

e&us effentialis non

Vcantur !

fit principium quo fori

X

proximum, tamen

N0

tanquam. principium |

entiale ac remotum

à d

ad generationem Verbi

fpectat: .'ut adeó di-

&io activé fumpta dicatu

r cognitio notionalis

ns relationem verbi,

íeu produ&ti à di-

importa

cente.

Ex quibus intelligere datur varias

1/zw1/4

p

hrafes à Patribus in hoc argumento ufurpa-

1

tas.

Nam

folus Parer in divinis loquitur pro-

per

roducit Verbum: loquitur

[

prie; quia folus

h

Filiu

Verbum üt óbje

€

tum s

& àt terminum locu-

tione

ynon

[

ab

328

Dz Dro Tma1No.

- L

tione productum: loquitur

r fuam prop

nel- tionis

tatem

. velut per os & facu|

cüm i

)

a

emlocutivams fim,f

fit principium quo formale proxi-

; eumpre

"

ue vide

mum: loquitur foli Filio; quoniam is folus

er verbi productionem redditur intelligens:

ä

cundur

loquitur etiam verbo üt perfonz, cui manife- * [imyen

:

ftat verbum üt cognitionem: Toquitur -deni-

prehenf

que per verbum, inadequateé fumptum, five

Ttüva V

pro locutione & generatione paffiva,

fivepro

it exf

eflentia communicata,

tanquam manifeítativo

! Verbum

formali.

ensr n

Porro preter relationem originiä realem

Y it erDan

hactenus memoratam, in verbo & dictione

Ya m

non minüs, ac in cognitione invenitur alia ad-

05 Inte

huc relatio, fcilicet rationis

b

qua eft repre-

üreles

fentatio objecti, feu ordo ver

bi ac dictionis ad

tr: ig

obje&um reprefentatum. . Atque de hoc ob-

ll

je&o hic queritur, quale

fit refpectu cogni-

of

tionis notionalis illius, ex

qua Perfona fecun-

da tanquam Verbum.

Tl |

rocedit. Circa quam

n $

u

eftionem obfervanc

um eft inprimis, obje-

à

du

f

um hujusmodi

licis effe p'eneris: aliud

l. yro

divinum, quod com

lectitur eflentiam , attri-

buta, & relationes :

*

COndic

livinas; irem cognitiones

m e)

& decreta Dei,

tum neceffaria, tum libera : aliud

lt

creatum, quod complectitur poffibilia & fu-

mj

tura, feu abfoluta, feu conditionata. Deinde

Tr

li for

iüionem Dei, utpote effentialiter perfe-

U

&i

imam,

effe comprehenfivam & intuitivam

rerum omnium c

Ym ey

ognofcibilium; poffe tamen,

fecundüm foftru

m intellicendi modum, & ob-

gm &0p

jectorum diftin&

MTR

ionem;concipi aliquem cogni-

|li

*

tionis

—

N

öExDEO TRI.NO.

| 329

1 proy

tionis'diving ordinem pro fignis originis ad

OCULIVd.

- filium, feu productionem verbi, ita ut in 1mo

æïev p

U

comprehendatur eífentia cum attributis,ideo-

n is f

l

ue videatur efle radix trium Perfonalitatum

telipes

Íecundüm originem, & creaturarum fecun-

umz: üm caufalitarem: in 2do ex utriusque com-

jrur d

fïrehenüo e cognofcarur emicare virtus gene-

tum, ff

ratüva Verbi; quà Pater conílituitur, & jam

; Iv

üt exiílens proponitur: in 3tio confpiciatur

ifella

Verbum jam üt ex virtute illa generativa exi-

Ítens: in 4to videarur etiam Spiritus. fanctus

Is rgalez-

. üàt ex Patre & Filio exiftens, & fic natura di-

d vina jam üt perfe&té in tribus perfonis fubfi-

w dnd

ftens intellipatur: in sto habeatur ícientia me-

lr

dia reflexa: in 6to fcientia media directa po-

Iehonsd

natur: in reliquis decrera Dei libera & fcien-

lelo d

tize illa excipientes fequantur. Denique Ver-

dcr

bum pofíe procedere ex cognitione objecto-

a d

rum, vel per fe ac formaliter, vel per accidens

'dq

d

]

tantüm & concomitanter..

imum fit, fi co-

i, 0

gnitio tanquam ratio formalis conducatad ver-

D. d

bi produétionem: 2dum, Ífi cognitio non itra,

lh

dfll;

conducat, quamvis identicé ac realiterad ean-

ii

dem concurrat; ficut cum proportione ratio-

nalitas dicitur conducere ad ratiocinationes,

er:di

o d

animalitas autem non conducere tanquam ra-

tio formalis.

jl

i pt*[ff

Unde tandemfenfus quaftionis eft:

uge-

[wuläm

nam ex objectis, five divinis five creatis, attin-

tU

gat cognitio, quam Pater divinus infigno prio-

j

ri originis ad Filium, feu productionem Ver-

bi haber? íive ex quorumnam objectorum

ap

tions

X 5

cogni—

Dr Dso TiuNä.

à

330

cogniii(ine Verbum procedat five formaliter

Aegri

& per fe, five concomitanter & per accidens?

Qmnia d*

De cognitione Effentize divinge tanquam for-

Tra C.

mali ratione proceffionis nemo eft, qui ambi-

tl pa

t: de cognitione aliorum non tam diverfi-

ünt d

tas fententiarum videtur , quàm difficultas fü

iib

tilitatis metaphyficz; in qua ad apices difcu-

Piter f

tienda cüm non appareat vel ne

itas ,. vel

frehent

tanta utilitas; quaetüonem þrevibus duntaxat

« Spir

affertis refolvemus.

quala f

109. Jico [ Ver

bum divinumj per fc;

(ügnition

rocedit ex coenitione attributorum & trium

tonpreh

perfonarum.

?rob. Quod procedit per fe ex

tüvam ir

intuitiva & comprehenfiva cognitione effentiee

tnibus]

"

divine, per fe procedit ex cognitione attri-

ü

iij

)

M ]

butorum & perfonarum Dei; quia hujusmodi

ii

cognitio attingit rem, üt eftiníe, & totam

Mmm;

rotaliter cognofcit; adeoque faltem ea, qua&

t qig

formaliter rei infunt, & qualia funt praedicata

I5 mcn

neceffaria tam relativa quàm abfoluta, com-

üni u

le&itur: fed Verbum procedit per fe ex in-

S'lefx&xg

tuitiva & comprehenfiva cognitione effentie

füm dj

divina; hujusmodi enim cognitionem exigit

lVa n&

tum objectum, quod eít primarium: tum pro-

&hüre

ducens, qui fe ipfüm cogmofcit: tum proce-

10 non

dens, qui eft Verbum perfectiffimum, & per-

&

fectiffim? reprafentans: ergo procedit

per e

f

N

ex cognitione artriburorum & trium erfo-

ll;

)

à

narutim.

Conf. J. Verbuin per íe

*

proce It ex

ünen.

cognitione, quà Pater fe ipfum comprehen-

Q (

dit; tum quia Verbum vi fue procefïionis tan-

quarm pertecta Patris imago hunc repraen

tat

qpetn

&

T g

T

^

Drz DEO TR Ng;

m

Formite

acciden

& 6xprimit: tum quia Parri aliàs non foret per

omnia zquale; quod infinuavit Au

s E.TSTHE

yuam f

Trin. C. 14. fcribens: Pazer genuit. F'erbum fibi

qui anb

equale per omnia: uon enim fe ipfum integre pevfe-

n divei

&éque dixiffet, fi a

liquid smimus aut amplius e[fet

:ulras)ful

in Ferbo, quàm in

f

e apfo.

Sed cognitio , quà

S QU

Pater fe ipfum comprehendit, eadem com-

ns, v

: donti

prehendit non tantüm attributa, fed &Filium

ac Spiritum fanctum: tum quia correlativa,

qualia fünt tres perfonz , funt fimul naturà &

n periä

cognitione: tum quia Paterin (ui cognitione

& r

wrfed

comprehenfiva virn fuam generativam & fpi-

rativam intuetur, quz fine terminis correfpon-

x lii

dentibusFilii & Spirati nequit cognofci: ergo.

jone d

Cof.I]. In figno priori originis ad generatio-

nj

nem Filii, Filius &Spiritus fanétus reipfà jam.

, & od

exiftunt; rum quia funt entia plané neceffaria:

[ &i

g

rum quia illud originis inftans non eft tempo-

Jeatitd

ris, nec naturz, nec prioritatis 77 quo, (ed tan--

J qu

tüm 2440. Deinde in eodem figno Filius &

rf

Spiritus fanétus cognofcuntur; quia Cognitio

g eafh

tum divinitatis, tum paternitatis comprehen-

m 9

fiva nequit carere notirià Filii & Spiritüs fan-

tum»

&i; üt ex dictis conftat.

Praterea hec cogni-

m

W

tio non eft abftractiva, fed intuitiva; quia nec

j

50l

eft cognitio per fpecies alienas; ciüm Deusad

dv

"

fe cognofcendum noniindigeat fpecie intelligi-

"d

bili; &, fi effentia divina foret fpecies, non

u

j &

tamen aliena effet: neque eft cognitio abfentis,

j

aut üt formaliter abfentis; cüm ex memoratis

(fl st

erfone jam exiftant; & quamvis in illo prio-

lo d

ri non cognofcantur üt exiftentes in fe 1pfis,

cognoícun-

,,gvä

EO TRINO.

cognofcuntur tamen üt exiftentes in effentia:

intelig

Tanert;

neque eft cognitio rei duntaxat in alio; quia

períone cognofcuntur in fe

ipfis,licetüt exer-

4 ns 1]

cité exiftentes in pofteriori fieno attingantur.

fl

gnito

pitticip:

Ergo etiam Verbum ex cognitione tum füui ip-

fius, tum Spiritüs fan&i procedere

oteft,

Ium; pl

Tm pi

quamvis non poffit effe fui 1pfius principium,

aut habere effe (üum à füo termino; cüm a

pote qi

potent.

rius non requiratur motivum phyficum, aut

determinativum, fed fufficiat objectum,

u.L

Pa 5

uidem puré terminativum ; quale hic folàm

adeft: ad pofterius autem neceflaria foret prio-

tl t

ft Du,

ritas originis in Filio refpe&tu fui, & in Spi-

ritu fan

&

to refpectu Filii; quod utrumque re-

ftmat

:

UT

pugnat.

IIO.

Dico II Idem procedit etiam per

M Tpr

fe ex cognitione poflibiium, per accidens au-

&f po

tem & concomitanter tantüum ex cognitione

ü horum

futurorum tam conditionatorum , quàm;abío-

lutorum.

: V

Pttob, vina p.. Verbum per fe ac formali-

i,

ter procedit ex cognitione effentiee divina ac

Sprim:

Tén g

attributorum, üt conítat ex num. priore & ex

autoritate Fuleentii & Anfelmi; quorum pri-

Droced

Interce

or L.ad Monim. C.7. inquit: IVec migusaliquid

ba!et Ferbum, quod ex mente nafcitur, quàm ea

&um j

mens, de qua mai[citur; pofterior autem in Pro-

w'lä, q

UPahü:

loq. C.33. ait: /Vorz porefl aliquid maus. aut mi-

9705 :e ejj? in F'erzo tuo, quo te ipfim dicis: quo-

ï&gno n

zay

n Ferbitm tuum fic eff verum , quomodo tu veri-

"

ex quo paret huncS. Doctorem in Mono

Vtsd

C. 30. loqu

RY

e futuris; aut, fi de poflibilib

intel-

Dr Dzso Tlä'iNo. |

335

in efnt

ántelligatur, afferere, quidem Verbum effe ac

manere, non tamen idem, íed diverfze ratio-

dio; &

cerütey

nis, fi poffibilia forent impoflibilia. . Sed co-

tünpurt

gnitio comprehenfiva eflentie attingit ejus

tumfis

participabilitatem, & fimilis cognitio attributo-

ere p

rum, prafertim omnipotentie, attingit re-

rum producibilitatem; adeoque poffibilia , ut-

rincpus

; dn:

pote que funt effentize participabilia & omni-

yü(.'um) [:

porentie producibilia: erpo.

Conf. 1.

ux.

ocedit à

edum, :

Aug. L.6. de Trin. C. 10. Verbum

hic foit

Patre, zauquam verbum perfettum

07 defit

oretpri

aliquid, €g ars quedam ommipoteutis

Ijien-

tis Dei,

lena omnium vationum vi

um in-

k

n

commutabilium. . Sed quod procedit üt ers &

üt plena omnium vatiomum incommutalilium, de-

tena t

bet repreefentare artefacta fecundüm effe idea-

le, f&u poflibile, & fecundüm rationes effentia-

ccidest

les, feu predicata non repugnantia; adeoque

o

ex horum cognitione procedere: ergo. Corf.

mb

JI. Quamvis 1pía poffibilia non fint principium

Verbi, ficut nec Verbum füi ipíius, nec

« fort

d

Spiritus fanctus Verbi eft principium: ta-

men ex cognitione illorum , zequé ac iftorum

xiorel

procedere poteft; cüm, qua inter utraque

orunf

intercedit differentia, nihil impediart.

Norn

j

enim in poffibilibus obftat ratio creatiac finiti;

7 g;;jm l

quia, quamvis Pater effentiam cognofcat prin-

m

cipaliüs ac directiüs, quàm creatufasüt pofli-

y u

biles; cognofcit tamen utraque pro eodem

W.'V f/þ/k

figno nature: &ipfíà etiam effentia priüs mo-

T t

IMOUOI*;;

vet ad repreefentationem objecti, licet creati

& finii; quàm ad preductionem Verbi; cüm

j

effen-

j

*.

DE&EO 'TaiNO.

334

effentialia finr priora notionalibus: Nec ratio

formait

roducibilis fimpliciter ;

ia poffibilia üt fim-

cearz;

Mi

s nequeant produ-

abfolur

liciter producibilia, quam

ci, nifi à divina effentia per fuas perfonalitates

peudere

completa; tamen cognofci poffunt àt produ-

um q

cibilia ab effentia, priusquam heec intelligatur

lecfive

fic completa; càüm cognofci poffint àt effen-

gentia:

tialiter refpicientia effentiam, üt participabilem

qu Ve

& omnipotentem , non aurem üt füb(iftentem

cundün

in tribus per

fonalitatibus, vel üt perfonam:

potteo

Nec

produücibilis per Verbum; quia li-

Tüin f

cet

flint cognofti priüs effe , .quàm

t

ferior; 1

Verbu

t, au

roductione fuà per Verbum

fürorum

faciendà antece

:

ere ipfam Verbi productio-

ütem Vi

nem; priüs tamen cognofci poffunt üt obje-

]eo pri

éta, producibilia per Verbum, quàm ipfum

1 Comn

Verbum intelligatur. productum.

?

Qionem

Prob. 2da p. Juxta S. Aug. L. 15.

de,l'rin.

pedcs

C.14. IVovit. omnuia Deus Pater 12 fe ijfo , movitin

alv

Filio: féd in fe ipfo zauquam [e ipfum, g in Fi-

n dare

lio tauquam Ferbum. [uum , quod eft de bis ommi-

fetet Vs

bus, que funt in fe ipfo: adeoque tam cogni-

N Q

tio Patris comprehenfiva, quàm ratio Verbi,

£dio,

sterminus, omnia

quod eít hujus cognitioni

Yis per

reprefentantisexigit, cognofci à Deo res om-

fcibile,

nes cognofcibiles, quas inter etiam funt futu-

loc

ra quacunque; quod ipíum probant etiam

Patrum di&ta nonnulla, ad plus evincendum

Cogmit

motiv

aliàs prolata.

uó miniüs tamen ex cognitio-

Wee]le

ne Dei, üt terminàtaad futurum creatum quod-

Mentia

cunque, probetur procedere Verbum formali-

ex quà

D

rter ac per fe, fic efficipgur: Cognitio,

Rn

foxjma'-

——

Dz Dro TnariwO.

*

33

Nen

n

yllia tl

formaliter procedit Verbum, debet effe

ceffaria; cüm ipfà Verbi produéctio per fe &

Antpni

ronaliz

abfoluté neceflaria fit ,

ug à continpente de-

pendere nequit: fed cognitio futurorum crea-

t pri

torum qualiumcunque non eft neceffaria; quia

irelige*

y ürele

hac five conditionata five futura fünt contin-

gentia: ergo.

Conf. I. Similiter cognitio, ex

ticipdik

]bfient

qua Verbum procedit, debet efle prior fe-

cundüm rationem, productio Verbi auteim

perfona;

poíterior: atqui cognitio futurorüm creato-

1; quiaï.

rum ne

itefle prior, & productio Verbi po-

b g

fterior; fed res habet fe vice versà: cüm fu-

t Verbu

turorum. cognitio fit contingens, produéctio

od

autem Verbi neceffaria; neceffaria autem in

r dl

Deo priora fint contingentibus: ergo. -Conf.

yinj

1l. Cognitio per fe non concurrit ad produ-

étionem Verbi, qua non eít perfectio , fed

Ij. delï

praedicatum neutrum; qua non connectitur

jf 1f

effentialiter cum objecto repraefentato ; quee, fi

h E]/f!

non daretur , adhuc idem & eodem modo exi-

j hs f

fteret Verbum ; prout fer? ex terminis patet:

um

Sed cognitio futurorum inprimis non eft per-

10

fectio , fed predicatum neutrum ; quia, quam-

115; Ü

vis perfectio fit cognofcere quodlibet cogno:

vt

fcibile, tamen

erfectio non eft cognoícere

: [:mr li

hoc potiüs, quàm illud; cüm ab objecto in

j

a

cognitionem divinam ex fe perfectiffimam &

Jl

MF

motivo phyfico carentem , nulla refundatur

(

yi

excellentia: Item effentia divina, cognitioque

n

effentialIls cum nulla re creata üàt futura con-

l ;Ofm !

ne&itur effentialiter ; quandoquidem Deo libe-

)

a

hgis,

forjt

ra eff non tantüm exiftentia, fed & hypöt'

ant

356

*

Dzrz Dro 'i'RxNo.

dut conditionatum futurorum : tandem Ver.

erroref

bum nihil murationis haberet, aut aliud foret,

cedon

fi nulla exifteret creatura, aut ullo modo ef-

! ririfn

fet.futura: ergo.

Idem argumentum tenet

3 cremd

etiam pro decretis Dei liberis.

3 Drevi ex

at Oe

.irx. Olferva. Appendix hujus Articuli

& prodroma fequentis eft quzftio: Ex qua-

Niceno

rumnam rerum amore procedatSpiritus fan-

fudum

€tus? Refolutio cum proportione eft eadem,

! dan, g

& .quidem communis; quód formaliter ac

füit, ac

er fe Spiritus fanctus procedat ex atnore ef-

pereran

entie , attributorum, & Perfonarum; con-

dnarem,

comitanter autem & per accidens tantüm ex

j torem d

amore creaturarum futurarum; cüm amorem

iyirim

hic partim perfeéctiffimum, partim neceffarium

forem nor

requirant ommes, üt de cognitione in fupe-

MIDUT Jn

rioribus efít dictum; notionalis etiam àc ne-

Qum, Sex

ceffarius terminus à principio contingente, aut

dügmz k

.

libero dependere nequeat. Diffidium tamen

Qu r

movetur circa amorem poffibiium , quem

&namit

'Thomifte hinc exclufum volunt, quoniam

DN

offibilia nullatenus à Deo amari contendunt.

OROR

üm veró contrarium in Tr. de Deo uno num.

chaelg.

292.infinuaverimus , etiam hic cum aliiscom-

Tphela

imuniter repugnamus, ac poflibilium amori,

re&l

ti

conformiter ad dicta de cognitione, forma-

t ke

lem concurfum attribuimus.

ARTICULUS V.

( em

n

bl

X)

n tertia in. Divinis Pev[ona procedat à Patre 6

Filio?

Ofiral

&f

'a. Dogma Catholicum de tertia in

Z,.I 1; NO

Divinis Perfona gemino hactenus

$

Y

j

erroie

a

Dzr Dso TniNo.

337

dem V.

errore fuit laceffitum.

imus Arianos & Ma-

hod r

cedonianos habuir autores,

modo:

ui, detractà Spi-

ritui fancto divinitate , eum à folo Filio, itidem

Qum (

creaturà, factum (eu creatum dicebant. Sed

brevi extinctus hic'error jacuit, Patribus Con-

s Artt

cilii Oecumenici 1I. apentibus, qui Symbolo

Eug

*

Nicwno poí/has voces: Credimus ia Spivitum

jritus ?

uH

( fauctum , addiderunt: Domizum $$ vivifican-

e[Lexti

zem, qui ex Patre procedit. 2dus pertinaciot

malit

fuit, ac etiamnum apud Gracos Schifimaticos

dfnoret

erfeverat.

uidam Theodoretum in ífüa

m; d

Anathematifmorüum S. Cyrilli confutatione au-

um &

torem illius volunt: alii ejus initia ad Seculi

1 Amot

feptimi medium revocant; nec tam ejus edi-

ecdfuri

torem nominant, quàm oppugnatorem S. Ma-

ne nj

ximum in ep. ad Marin. laudant. Illud cer-

m 4

tum, Seculo jam octavo acriorem fuifle circa

at

dogma de Spiritu fané&to controverfiam, de

eaque jam celebratas per Galliam, Itaiam &

üin tacï

1

Germaniam Synodos, quas in Chronolocica

[

Conciliorum ferie notatas reperies.

uá

qu

ontel

porró viciffitudine füb tempora Photii , :

D

d-

) um

chaelis Cerularii, Jofephi Cpolitani, & Marct

jdli

Epheiini eadem difputatio exarferit & refede-

rit, recruduerit & quieverit, refüfcitata fue-

m 5^

( r

rir, & eatenus compreffa, ut publicam faltem

fidei erronez confeífionem recens tion obti-

nuerit, ex hiftloria Conc. Oecumenicorum,

oliani & Lateraneníis 4t, lLugdunenfis

D7

P

ac Florentini difcere licet.

at !

Cüm diffidentium pars utraque Spiritüs

u

S. & divinitatem & preceffionem a Patre cre-

deret,

etü

A

Es

338

Dr Dro Tz!uo.

deret; Grecorum partim imperitaobftinatio, r

partim perfuafio erronea diffidium effecit per-

ex Jou

peruum.

uamvis ipfi concederent, Spiri-

j po a

tum fan&tum effe à Patre per Filium, quin &

qui h

à Filio effe, effluere, fcaturire, emanare, ac

fum qu

Ípirari; negabant tamen ab illo procedere:

icerent

!f n

vel quód

roceffionem connotare

; denun

principium , quod a

b

alio non procedit; vel

ts fan

quód exiftimarent, exinde ftatui duo princi-

i. 16,

pia Spiritüs fancti: quorum prius ignorantiam

hr fi

pertinacem prodit; cüm proceflionis verbum

TT

univerfaliffimum fit, ac minüs, quàm quod-

rl

vis aliud, modum originis determinet: pofte-

rius autem errorem credulitatis oftendit ; cüun

1

Wir: q

Tüticat

in gemina perfona unum duntaxat principium

(lrftus

unicamque fpirationem Latini palam ac fince-

171

ré profiterentur.

Omiffo itaque errore alte-

M

ro, qui Difp. rmà jam eft refutatuss alterum

Rt

fecundüm duas has partes diítinctis affertio-

Abaiy

nibus profligabimus.

N

113. JDico [ Spiritus fan&tus procedit,

ERY

non à folo Patre, íed etiam à Filio divino.

telir a

Pars 172a ex dictis etiam certa eft apud Schil-

pofit

maticos, manifefta eft ex Scripturis; à qui-

filio,

bus Spiritus fanctus 1. ad Cor.2. v. 1o. Spiritus

v

duriy

D ; Maith. 1o. v.20. Spiritus Patris, Joan.15.

Bv

v. 26. d Patre procedens dicitur: definita eft in

Qu

Conciliis, ac in Symbolis plerisque pr

opofita ;

jodi

& plerisque Traditionis monumentis

de

Orn-

diit

itratur, quae p

ro parte 2da afferuntur. Un-

LE

e heec fpeciatim

& X)er

Vob. J. ex Scriptura. 1. In divinis dare,

aut

CUS,!

Dz Dzo TniN6,

389

obftng

aut tradere idem efl, ac producere; üt paret

f

ex joan. 5. v. 26. Matth. 11. v. 27. & alibi: er-

nt t

go & accipere idem eít;ac procedere; tum

, quii

quia hoc íequitur ex relativa oppofitione:

anart i

rocedt

tum quia quidquid Perfona una accipit ab al-

tera, non eft accidens aliquod , utpote à Deo

Connota

alienum, fed ipfa Dei fubfiantia, Sed Spiri-

xedit;

tus fanctus accipit à Filio, dicente Chrifto, To--

m pr'm;z

TE

an. I6. v. 13. & 1

4. Speritus veritatis mon logue-

pur d [emetipfo; féd. quecunque audiet ,. loguetum;

s yerby

t5 que ventura [unt , anmuntiabitijoobis. — Jüe sne

1 quoi

clavificabit: quia de ieo accipiety €g. aumuntiabit

t poffe

volis: quibus verbis ipfam divinitatem corn-

ntr; Qu

municatam denotari, colligitur ex v. 15., ubi

)r'mcïpw

Chriftus ait: Ommia, quecunque bhabet Patev,

nacit

mea [unt: pvopterea dixi volis, quia de meo ac-

trorc d

]ro

£ipiet, €g. annumtiabit vobis. Erpo. [ta colli-

S, alu*'*,

iunt ex hoc loco Ignat. in ep. ad Ephef,,

j al

than.in ép. ad Serap., Epiphan. in Ancor.,

Nazian. Or. 49. , Hilar. L. g. de Trin. & alii.

A

ro;'l

24

ui mittitur miíIione proprià à F

|

;

(

ilio ; pro-

]

0

cedit ab eodem; üt ex definitione num. 72,

pofira patet : fed Spiritus fànétus mittitur à

D i

"d

Filio, juxta Joan. 14. v. 26. Paracetus «utem

[

SWI

Spiritus, quem snittet Pater im siomiue imeo; Cap.

fM

15. V. 26. Cim autem venerit Pavaclitus ,

quem

j di

"

ego mmittam volis Spivitum veritatis, qui à Patve

?

yop0

procedit ; & Cap.16. v.7. i non abtero, Pava-

j (

clitus tou veniet ad vos: fi auteim. abiero, aunittam

"

eum ad voí: Et hec miflio eft propriá; quia

eft perfonalis: cüm ubique tribuantur effe.

j du

&us, perfonis duntaxat convenientes , fcili-

il

2

cer

340

Dr Dro Tzixo.

cet in 1mo: Jlle vos docebit omnia, 99 fuggevet

iinOy

volis omnias in 2do: /lle zeffimonium pevhibebit

at

demes & in 3tio: /Zrguet mundum de peccato,

Quf

£? de juflitia, & de qudicio: ergo. Haud abfi-

Didym.|

mili modo argumentantur Nazian. Or. 37.,

i i

Aug. L.4.de Trin. C. 10., Greg. M. hom.26.

Qtim qui

dathr i

in Evang., Anfel.de Proc. Sp. S. &c.

3.Qui

in divinis dicitur effe alterius, ab illo proce-

IU

t

dit; quia cüm una Perfona fit alteri eequalis,

$0n.]

non dicitur alterius effe ratione fubje&tionis

P

aut fervituti

ed ratione originis; quo mo-

fa.

do Matth. 10-

"

. 20. dicitur: Sprritus Patris ve-

nfo.iq r

fivi loquitur in vobis: fed Spiritus fanctus dici-

li

tur fpiritus Filii; tum verbis difertis ad Galat.

(

l

Áncor.|

4.v.6. Mifit Deus Spivitum Filii fui im corda we-

fiva: tum zequivalentibus, Joan. 15. v. 26. Spi-

Fili, s

vitum. veritatis, qui à Patve procedit, A. 16.

Ü QUf

v.7. JVon permifit eos. Spiritus

Efu, ad Rom.

Imyg

8.v. 9. $i quis. Spiritum Chriffi mom. babet &c.

lnl

n

rpo. Utunturhocargumento Synodus Alex.

ff/lmllaï |

in ep. ad INeftor., Cyr. Alex. L. 13. Thef. C.

G Pa

1.& 3., Athan. in ep. ad Serap. & Or. 2. con.

Cn.)

Arian., Epiphan. hzr.73. cum aliis.

Ahath«

IH. Ex Patribus. Et quidem ex Grecis,

qua,

quorum hic autoritas plurimum valere debet,

fropra

Greg. Nyffen. L. 1. con. Eun. inquit:. Ut Patvi

itras

conunt us eff Filius, & càm ex illo effó babet, uon.

Nf

zamen. pojteriiis exiflit ; fic etiam Spiritus. [anttus

ln

proxim bevet Filio, qui fold cogitatione, fecun-

m g

dim vatiogem principii , prius confideratur produ-

LT

&ione Spivitás: adeó uz detra&ld. principi. vatione,

t

mn.

nulld ve fantta Trinitas à fa, ipfa diffideat ; &ho

3-

: lm Í

Dz Dro TaiNo.

sa

Ü

! 35.in Orat.Dominicam: Uvigezitus Dei füius ex

o

J

Patve ia Scriptu

va facva dicitur: at Spiritus fan-

t pità

&us,&7. ex Patre dicitur, $7 ex Pilio perbibetur.

Haud d-

Didym. L.2. de Sp.S. Zoc ipfum , quod fi

ubfiflit,

.Or

à Patre £? me (fio) i ef &ibid.

eque

[.homd

enim quid aliud eft Pilius, exceptis bis , quae ei

c X

dantur à Patves ueque alia e(t fubflautia Spivitás

ilo pré

fanci, preter id , quod datur eà à. Filio. Bat. L.

ri equ

3. con. Eunom.

t Fiius ordine eff fecundus d

yiecbot

Patre; quoniam ab eoeftl: g dignitate; quoniam

(4//3

quo n

principium eg caufa. exiffendi ipfi Pater eff : eod.

Patrir

modo Spivitus fanctus poflevior Filio &

1716

£?

Qs dici

an-

diguitate; &L. s.con.eund. vocatS

T

&um verbum e9 imaginem Fila..

n. 1f

? (oral

1777713

Ancor. Spivitus Dei,eg Spirirus Patris, €9

v

Filii, ton compofitione aliqud, àt i mobis amima

; Aj

£2 corpus , fed sntev Patvem e9 Filium medius, ex

L

Patve c9. Filio , appellatioue tertius; & heer. 62.

/«717]' J Lx*

IVon alienus efl à Patve 9 Filio, fed ex eadem [ub-

xus 4

frantia, ex eadem divinitate, ex Patre $g Filio,

[ Thef

cum Patve&g Filio fubfiftens femper Spivitus fan&tus

Cyr. Alex. in refponf. ad Orient. objeéta con.

;f)r, 40

Anathem. gnum: Zilius omuia exiflens ,quecun-

x G

que efh Patev , excepto eo folo, quod. Pater efl ; €9

Al'h

«

M

groprium babens, qui ex . ipfocft , e9 [ubflantiali-.

[j

W"

fev. ei inefl ,. Spivitum [anttum; & Y.. 34. 'Ehet:

b/lä j

ll

Iveceffe. ff fateri. Spivitum ? fubflantia offe Filüz

y

/ /

Nam, àt ex ipfo natuvaliter exiffens, €9 12 ceatu-

J / "

vam. ab ipfo miffus , venovatiouem efficit , comple-

j

meutum uempà [antle Tvinitatis. Eandem veri-

nufi

tatem verbis metaphoricis enuntianr, qui Pz-

illa

lium fontem effe Spiïiz:zä— f(;n&i,. & hunc ab

PTO"

]

3

Dz Drzo Ta1NO.

pvoflueve, prodive , [caturire dicunt; àt Athan. | Iuri

Or. 2. con. Sabel. , Cyr. Alex.in ep.adNeítor., | ii

Baf. L. 5.con. Eun. , Maxim.in Centur. Theol.,

! p£j

Chryf. hom. de Sp. fancto: vel qui Spiritum

tutines

fanctum ajunt efie ex fubflautia Filii; àt Cyr,. | fidlia

Alex. L. 31. 'Fhef, Epiphan.in Ancor., Baf,

] f(m&us [

L. 2.con. Eun. &c.: vel quipredicant Spirirum

| (um c

fanctum effe fpiritum £l proprnumn; àt Athan,

pf iï?(iþi«

Or. 1. con. Ariait, & ep.ad Serap. , Cyr. Alex,

Tttont J

L. 10. Comment. in Joan., Maxim. Tr. de

nem ib

Cande!ab

acharia: vel quiSpiritum fanctum

Tütyr

sppell

t odorem , aut vaporem , aut balitum

Milts (

1l

an. in ep. ad Serap., Cyr. Alex.

d p

E

L. 1r

ment. in Joan., Bafil. L. 4. con,

d Lue

Eun.

&

lis ver)

alii

Porró ex Latinis laudaffe fufficiat Tertul-

deSp.S., Cyr. Hier. in Catech. 17. &

.

lig$

lianum L. con. Prax. C.

& $: Halac: L;338

Boren;

8.de Trin., Ambr. L. r.

j

éSp. S. C.10., Aug:

ria dj

L. 4. de Trin. C. 20. & L. 15. C. 17. alibique,

fir, o

Leon. M. ep. 93., Fulgent. de fid. C. 11.,

Ü

Greg. M.L. 1. & s. Mor. C. g. & 26. cum aliis

[um

3 !

plurimis, quos fibi adverfari Graeci haud aegré

UR

|

i

atentur.

L

f

II(? |

cilii Alexandrini data.a

IIl Ex Concilüs, E.

«

1

iftola Cyrilli, & Con-

"

[

Neftorium, lecta &

Q L

approbara fuir à Conc. Ephefino act. 1mà ; de-

V Pa

inceps etiam à Chalced. act. s. , Cpolirano II.

j

t

Collat.6. & 8., III. act. 18., & IV.Seff. ult.eft

[2

confirmata: fed in hac diferte dicitur Spiritus

din (

fan&us 2 Pilio vatwraliter profafus , atque ab illo

Q9 d Deo Patre procedere. Preeterea Conc. La-

MVT

AT py

teran. IV. Cap. z. de fid. Cath. fic profitetur:

afer

Tit: ]

x

Dzr Dzo TiiNo.

3

üt Adi

Patey à tiullo ! Filius autem à folo Patre, ac Spi-

*4N;z'ïo;

vitus fantfus ab utroque paviter absque initio. fem-

i.

Álv

han

po 9 f Lugdunenfell. autem in Confti-

$p

tutione Synodica d

roceífione Sp. S. inquit:

C

::

Fideli ac devotá proft

if

0

ne fatemur , quód Spiritus

COf , 1

fandtus. eeternaliter ex. Patve &2 Filio, sonm tan-

top

l

quam ex duobus primcipiis , fed 1a

ngquam ex un"o

u

"f

principio, uon duabus [pivationibus , [ed unicá [pi-

[

j

vatioue procedat.. Secundüm .quam profetlio-

1 Ti

nem ibidem Symbolum Patrum, cum addito

H

andd

y27P

ue à Grecis greceé, à Latinis latiné in

7777

Mif

f

01

9

folennibus decantatum fuiffe, Acta Con-

yAir

'cilii perhibent. "Tandem Conc. Florentinum

"T

in Litteris Unionis primó quzítionem definit

du m

his verbis: Jg zomine S. TYimitatis , Patvis, Fi-

uTes

lii g Spivitüs fau&li , boc facyo univev[ali Coucilio

iL

Florentino approbante defipimus, ut. bec fidei ve-

'ï

105

iL-

vitas ab omimbus Chrifliauis credatur €9 fufcipia-

alb

li

uv , ficque omues pvofiteautur , quód Spivitus fan-

f

HCI

&us ex Patve 9 Filio eternaliter eft , €7 effentiam

qmeo

faam, futanque effe fubfiflens babet ex. Patve fimul

9 Pi,t9evxu

7

u d7

we eternaliter tanquam ab

1470

vincipio ed un

"

fpivatioue procedit./ Mox

finl

r

ram interpretationem pravertens fübjun-

T

1

i

xit: Declavantes , quód id, quod fautti Dottores

9 Patres dicunt, ex Patre pev. Pilium procedere

hls

T

"Spiritum [outlum , ad banc intelligentiam tendit,

WA

l

uf per boc fignificetur ,. Filium quoque effé , fecun-

r

((

düm Grecos quidem caufam , fecundum . Latinos

T.

ih

veró principium fubfiftlentie Spritüs [anthi,. ficut

€g Patrem. Derique rationem adjficie

ta fi-

xl

*

j

ïnit: Et quomiam om(?ia , qu& Patris fun

[4

, Pater

4

. Apfe

hit

Dpr Dzo Tgxuod

944

ipfe witigenito Filio fuo gignendo dedit , pretev. effe

quod o

í^

atremns boc ip[um; quàd Spivitus fancus. proce-

e nifi

dit ex Filio, ipfe Filus etevualiter Dabet ,. à quo

LOm

etiam etevnaliter eff genitus.

origs

JIF. Ex Ratwne, &

quidem ex duplici

fupi

iàP

axiorgate Theologico. rmumn, &velut àprio-

fl, eit:

uccunque habet Parer in divinis;

;

jvam

exceptd ratione Ingeniti & Paternitare, com-

fanch

inunia etiam funt cum Filio. . Ita loquuntur

Capite:

NNazian. Orat. in Pentec. , Cyr.. Alex. L. 2.

p 5i

tre ài i

Dial., Damaíc. Op. 'Theol. C. 7. & alii pleri-

que: ftatuunt Patres Florentini in periocha

Go crea

ultimó laudata: infinuat Scriptura verbis Chri-

futrem,

füi: QOmuia, quecuuque babet Pater, mea. funt.

Va

Sed Pater in divinis habet potentiam fpirandi,

quàpro

diftin&am à ratione Ingeniti & paternitaiis,

lipr.

feu vis generativ

: ergo potenta fpirandi

li genm

communis eft cum Filio.

2dun, & velut à

n n

ofteriori, eft: Diftin&tionis fundamentum in

ftfé ve

d

fitio.

ivinis fola eft proceífio, feu relationis oppo-

Origiu'xg

Conítatid ex Patrum dictis, & ufu Flo-

prsd

rentini num. $9. indicatis.

Sed Spiritus fan-

ünd

&tus non minüs diftinguigr à Filio, quàm à

fia on

Patre: ergo & ab eodem &qui,ac ab ifto pro-

Ton r

cedit.

Conf. 1. Sententia eft Patrum ac Theo-

imE

orum confenfu firmatà, Filium per intel-

I

le

B

um; & Spiritum fanctum per voluntatem

r

procedere ; ideoque ille Verbum, hic Amor

I!llnqu

compellatur: fed quod procedit per volunta-

t

tem & üt amor,

non tantüm à cognofcente,

o

fed

iam ab ipfo verbo , fi hoc fit fübtiftens,

]

PTO

dit; quia nihil amamus , . nifi fecundüm

| p

quo

Dx Dro Tz:NO.

345

pin j

quod conceptione mentis apprehendimus, h.

2. Filius, dum

Á p

e. nifi praccognitum: ergo.

d ä.f;

ei communicatur voluntas à Patre , pro priore

originis non fupponit terminum volunratis,

Y du

feu Spiritum fanctum productum : ergo acci-

ht ipre

t à Patre voluntatem feecundam & produ-

n d

h

ivam Spiritüs (ancti; ficut Filius & Spiritus

,

fanftus. omnipotentiam. fcecundam ex fimili

u

capite accipiunt, dum eis communicatur: er-

go Spiritum fanétum s&qué producit cum Pa-

tre ad intra, ficut cum eodem, & Spiritu fàn-

àli pïle:;'

pez'ioch

€to creaturas producit ad extra.

3. Efle fpi-

isChr

ratorem, nec repugnat Filio, üt eft Deus; cum

D]

? m

& Pater fpirator fit Deus: neque üt eft filius;

quia proceffio per fpirationem alia eft, quàm

ipon

m

i

A

illa per generationem; ideoque, càm Filius

fit genitus, non autem fpiratus, Patri üt fpi-

; fj

y v

ratori non opponitur, nec repugnat. Pra-

terea veró ordo in divinis non alius eft, quàm

qentufi

qis op?

originis; adeoque, nifi perfona tertia fimul

vufil

procedar à fecunda , preter primam erunt tan-

tüm duz fecunda, non autem fecunda & ter-

ints 4

tia ordine.

Ergo .cüm fpiratio activa Filie

, quwï

Ti

non repugnet, quin ab ordine exigatur, ea-

dem Filio eft afferenda.

« Ti

fuh.t unum

er p

114. Jico L. Pater & Filius

cujus contrarium

us

principium Spiritüs fàncti;

jf n

nunquam 'admifit Ecclefia Latina.

Conítat

um

utraque pars ex definitionibus Conciliorum

»0([611[6]

proximé relatis, Niltilominus

At

Prob. yma p.. Nihilfrequentius eft inScri-

pturis, quàm Spiritum fanétum defipnari, vel

ii

5

v

per

346

Dz Dso Tnuixo.

per fpivitum Dei , vel per fpiritum Domini, vel

w

er Jpzritum,; qui ex Deo efl.. Sed hujus locu-

Jut u

tionis ratio non apparet alia, quàm ut fi

onifi-

& du u

&Fi-

;jut: ita

cetur, ordinem Spiritüs fancti ad Patrem

lium terminari, quatenus hi funt unus Deus

p(mcipiu

&unum principium, non autem quatenus funt

pzum (

diftin&ti; àt fimili modo ufurpari locutionem

dprritun

de actionibus ad extra Patres pronuntiant:

tifia; &

ergo.

Couf. L. Inter modos, monzarcbiam in

Juu:

divinis ftabiliram explicandi , geminos alter eft,

prin,

quód unum, ficut in creatione, fic & in pro-

n j

ceffione fit principium; üt videre eft apud

duz hi

Gracos Athan. Or. s:con. Arian. , Greg. NyC

m d

fen. Or. 1. in Gene(, Nazian. Or. 57. & 49.;

Ti

Bafil. E: 2. con. Eünom:; Cyr. Alex- L 14

- Omnipo

Thef.&alios. Ergo cüm iidem afferant Spi-

Qtdinea

ritum (anétum ex Patre & Filio procedere,

Dirativ

hujus proceffionis unum duntaxat principium

gendi:

Inter Latinos hoc doo-

in utroque reponunt.

Wiem ]

ma difertiüs propofuit.Aug. L. s. de Trin.

G

t n

wl

14. fcribens: Si ergo, Cj quod datur, principium.

babet eum , à quo datur , quia non. aliunde accepit

prirr

& Pa

allud , quod ab ipfo procedit ; fatendum eff , Patrem,

£2 Filium principium effé Spivitüs fantli, son duo

Quuntu

ln g

drincipia: féd ficut Pater €. Filius umus Deus , €9

«d creaturam velaticà unus cveator,eg unus Domi-

tercedi

&dun

7u5 fic relativà ad Spivitum fanttum um prin-

cipimz ad cyeaturam veró Pater eg. Filiuseg Spi-

* Qetis

frinci

vitus foi&us unum principium , ficut. umus ereatovs

£9 "nus Dominus. Hoc ipfüm uberiüs expo-

N

j

ii

fuit Anfelm.

in ep. de proceff. Sp. S. arguens:

fl

Q&WZ/: dicuut,

fs

f l

ívó eui e[fe po[fe de duabus eau,

TUE

Dz Dgzo TziwNo.

347

i, v

five ex duobus priucipiis; vefpoudemut, quoniam

ijus l.

ficut uon cvedimus Spiritum fanctum efft de boc, u-

üt lii

d« duo [unt Patev &g. Filiuss fed de boc,in quounum

enih fumz: a mon dicimus duo ejts priucipia , fad unum

s Da

principium.

uuppe dum dicimus Deum princi-

enusfit

pium cveatuve , intelligunus Patrem,eg Filuum, eg

COtonet

ópivitum fanctum umtn priucipium, non triaprin-

munt.

cipia; quamols tves fint. Patev, eg. Filius,eg Sp.

rb

Jan&tus:: quomiam per boc, i quo um [unt , noii

valterd

Jer hoc, in. quo tves funt, ofd Pater, aut. Filius,

(in pre

qur Spiritus fantlus principium, feu. creatovz. itay

[E aput

dum Spivitus fanttus dicitur eff de Patve, ? Filio,

'ï('

qon eff de duobus pyincipiis , fed de uno, quod ef

:

&

Pater, ?. Filius &c. . Couf. If. Sicut fe habet

erfonarum in

x

omniporentia refpedu trium

runty

ordine agendi ad extra, fic fe habet potentia

rocedt

fpirativa refpectu Patris & Fili in ordine

incpa

agendi ad intra; cüm ex dictis

r

oportio fit

hi

hocdi

eadem in ratione agentium & a

onis; ergo

Trinl

ficut in agendo ad extra tres perfone funt

rj

unum principium, fic Pater & Filius unum

jatl

principium funt in agendo ad intra. Preter-

ea Pater & Filius in efle fpiratoris non diftin-

z; [W,

| nqm]uü

guuntur à fe invicem; quia in hac ratione fibi

non opponuntur relativé: ubi autem non in-

M)b,)

7

tercedir relationis oppofitio , non eft diftinctio,

fed unitas in divinis. Ergo.

Denique in con-

u

i

cretis fübftantivis, qualia fünt fpirator, vel

principium, equé ac Deus, vel creator , noneft

ff

a

inultiplicatio , nifi multiplicatà formá, quee

ftilicet per mnodum per fe ftantis hic habetur:

n

lg/al !f J

fed nec virtus, necactio fpirativa hic tnulti«

plica-

,

T

Dz Dzo TziNO.

.

plicatur; tum quia hec funt voluntas & a

mor

; fititit,

Patris & Filii: tum quia nec multiplicatio, aut

qun li

numerus in divinis locum habet citra relatio-

t

nis oppofitionem , üt num. 89. eft dictum: er-

l

[mifum t

O.

ui aliter fübinde loquuntur, uti Hilar.

:

. 2. de

rin. Patrem 9 Filuum vocans autores

tiih, d

Filio, ;

Spivitás fanthi, fümunt fübftantivum concre-

tum adjectivé; de qua acceptione vide num.

dicimu,

tlát, 1

74. $. 4.

Prob

. 2da p. Preterquam quód nullum

im, u

extet in Ecclefia Latina documentum authen-

fnietg.

ticum, quod erroris hujus criminationem pro-

tv farfi

bet; eadem non tantüm in Synodis particula-

Mu f

ribus, prefertim Forojulienfi an. 791., Aquis-

luir,

granenfi an. 809. & Darenfi an. 1097. conreíta-

d rinm

ta eft doeyma omninó catholicum: fed etiam

Ms p

amolita eft à fe omnem füfpicionem in Synodis

tittunt

Oecumenicis, Lugdunenfi II. & Florentina.

lis.

Earum prior fic, preter Jam relata; inquit: Sed

procfio

uomiam uoumuli pvopter irvefragabilis praemile

dtns d

norantiam . vevitatis im erroves varios funt pro-

Cydit

[

apfis 1105 bujusmodi errovibus viam precludere cu-

n

pientes , facro approbaute Concilio , damnamus &3

finof

veprobanus omues , qui negave pvefump[evintter-

$p. f

zaliter Spiritum, [auttum ex . Patve £g Filio proce-

Vi

deve, [ive etiam aufu temeravio affereve , quód Spi-

batum

vitus Janttus ex Patre 69 Filio tauquam ex duobus

h

d Cy

priucipis , €9 uon tauquam ex uno procedat.. Po«

tem:

fterior autem in fchedula profeffionis, inquam

N

Greci & Latini ranquam fundamentum, ac

iomy

rodromam, Decreti Unionis convenerant, ità

D

du

loquuntur; JVor Graci affirmavimus, bocs. quod

ICí

m

r

Dz Dro TniNo.

349

s&s dicimus, Spiritum . [auchum ex . Patve. proce

dere,

Juyt 02 bhác mente diceve, ut excludamus Filium; fed

Itra relii

uoniain opinati fumus, Latinos dicere. Spiritum

lidum:e

an&itum ex Patve

D

t7 Filio,teuquam à duobus prin-

; üti H

cipüs, eg duabus [pirationibus ; abflinuimus à. di-

AO (

cendo, quàd Spiritus [aut&tus procedat ex Patre eg

It COT

iio. Nosautem Latini a[erimus , quàd id, quod

vide n

dicimus , Spiritum fiuttum ex Patve, Filioque pro-

cedeve , mon bác aente dicimus , ut excludamus Pa-

d nuli

evem , u jog fit principium totius Deitatis, Fili

1 auth

Jeilicet «g Spivitás fantli ; aut quód id, quod Spiri-

nempti

zus [au&us procedit à Filio, Filius à Patre nonba-

garf:lcu!a

leat, five quód. duo . afferamus. effé priucipia , five

1, Ài

dua$ [pivationes: fed quód um tantim afferimus

. COnte

"

elfe principium, | unic.

amque [bivationem. Spivitás

fd at

|Jan&i; prout.ba&enus afferusmus. Eadem verba

[^

(f

inyus

repetuntur in narratione ipfius Decreti.

|orenti

II$.

Objc. Inprimis Scriptura agens de

i

nquir:slr

oceffione Spiritüs fancti, facit mentionem

jprani

P

atris duntaxat, non autem Filii.. Etiam Conc.

1

Cpolitanum I. in fimili occafione de proceflio-

dul

ne ex Filio altiim filet.

uin in Conc. Ephe-

n

fino fymbolum Neftorianum , quo negabatur

i

S$p. fanétus per Filium procedere, A&t. 6.pu-

jj

"

blicé le&tum , quoad hoc caput non eft repro-

[

D

j

!

l

batum à Patribus.

Eádem diffimulatione ufus

T

" m

eft Cyrillus Alex. ad impugnationem fui Ana-

thematifri noni, quà Theodoretus idem in-

j.?

ficiabatur.

Müäm

Conf. lL. Ex Patribus Grecis 1.

Dionyf. L.de div. Nom. C.2. & Athan. de Nat.

l—um)ac

di

an[ l"

Dei dicunt foum Patrem etTe fontem divinitatis,

)

vel cau[am duavum per[onarum : 2. Athan. Serm.

D

COIr.

[

b d

359

Dz Dro Tz:&0.

&| M

con. Melet. & Eufeb., Bafil. con, Eunom., :

Damafc. L. 1. de fid. C. 11. cum aliis Spiritum

t proo

4 Flu imp

fanctum'non dicunt ex Zilio procedere, üt de

Patre loquuntur, íed duntaxat per Filiumi:

& quoa

uamvis concedant eundem etiam ex Filio

1 tonibus

3

procedere , negant tamen Filium effe przzci-

:

! Krptur

11

fhünia,

n Spiritüs fancti; üt fecit Maxim. in ep.ad

dufione

M

arin. , Nazian. in Orat. ad Epp. ZEgyp. &

Damafc. l. c. Cap. 13.. Similitet. 4. Theodore-

u loc

tus in ep. ad Monafter., in Comment. e

.ad

tt, qu

Rom. &r1. ad Cor., & L. ult. Fabul. her. C. 3.

bens: f

D] 777

vel filet de proceffione Sp. fancti à Filio , vel

€um negat procedere ex Filio, vel afferit tan-

MT

1üm produci per Filium. — Cozf. . In h

t (un].

theíi proceffionis ab utroque non poteft

^tic

(»'f) quöd

1. an virtus fpirandi, quze reperitur in Patre,

pimfr.

fufüciat, vel non fufficiar? cüm in 1mo cafü

V, qum

fuperflua fit virtus Filii; in 2do autem inade-

mmagis i

«quara fit virtus Patris; 2. An productio Sp.

w';m ]

fancti activa fit perfonalis, vel fübítantialis?

l,

«üm prius nequeat effe commune pluribus

Vetbuso

N

Qu

perfonis; pofterius autem tribuendum foret

apfi etiam. Spiritui fancto:

3. An productio

D

lio,

tis abf

Spiritüs fàncti paíliva per f& exigat pro prin«

cipio fuo duo fuppofira diftincta, Patrem fci-

Q d

licet & Filium, an veró non? cüàm 1mum vi-

lerefo

deatur carere fundamento, & oppofitam ha-

jpir

beat paritatem in creatione; 2dum autem ob-

ttus

fit dogmati: 4. AnSpiritüs fancti productio

]llo

formalis, refpectu utriusque perfones, fiteequa-

V,

is aut inzequalis, mediata aut immediata ? cüm

N

alterutri parti repugner ratio vel autoritas.

T. d5

Rn

Drz bzo Ta1NO.

| ,35t

ünom, !

-R ad Zrg. quoad 114 D. Scripturaapens

; Spiruz

de proceffione Sp. fanéti non facir mentionem :

ere, i

Filu implicite, &

quoad fenfüm , N.. explicité,

t Flu

& quoad verba, C.. 1mum patet ex proba-

m exf

üonibus: 2dum non obeft; tum quia mos eft

r

Scripture , qua pluribus Perfonis fünt com-

df pra

ningi

munia, tribuere uni,'fine tamen aliarum ex-

An

0.

l

clufione, üt ex Joan. 1. v. 9., A& r. v. 7.aliis-

Tle

OCU

ï

ue locis conítat: tum quia facti ratio fuppez

nt.ppá

tit, quam indicavir Aug. Tr. 99.

in Joan. ícri-

bens: $i ergo de Patve £ de Filio

hat.G;

procedit S,

?llo, Y

£us fauctus , cur Filius dixit: De Patv

e pv

(irit u

cur putas 2 mifr, quemadmodum d eum

'

folet v.

lp

&9 quod ipfius efb, de

uo €g ipfeef. Un

B

deilnd

tl d

(f ,. quód ait:: Mea do

:

TM 07

eft wea, fed ejus,

r D

qui mifit me. — Si igitur intelligit

iv blc ejus doctri-

1modi

Ra , quam tamen dixit non [uam , fed Patris: quan-

om inid

zo magts illic intelligendus fl c d ipfo procedere

Spi-

ludtos

vitus [anétuss ubi fic aity de Patre

Vocedity ut 1101

fanti

dicevet, de me mon pvocedit, Adde, quód, ti

Plurït'

"

verbum fcriptum deforet, traditum füfficeret.

düm if

u

oad adum D. Concilium hoc altàm filet de

i

nb

ilio, ob fidem contrariam, N. ob neceffita-

tis abfentiam, C. .Pro more Conciliorum,

n "

ug defininones non edunt, nifi occafione -

j

m

heerefüm fübnafcentium , tam Nicaenum de ip-

m

fa Spiritüs fancti divinitate , quàm Cpolitanum.-

jtem O,k'

de ejus proceffione à Filio filuit: àt tamen il-

lud oppofit? errori Arianorum divinitatem

-odufhü

(aqe

Verbi, ita hoc accommodate ad damnandog

3?Cüm

Macedonianos negatam Spiritüs fanéti divini..

[15

tatem & proceflionem à Patre definivit.| Quo-

[ J

ad

as

352

Dzr Dro 'ITRINO.v-

j

ad hec u

ad 3zium D. Symbolum Neftorianum, quo

juxta E

caput de proceífione Sp. fancti erroneum,

poLSun

non fuit reprobatum equivalenter, N. for-

maliter, /ajd. ex confenfu in errorem , N. ex

b

j G

negleétu queftionis ad fcopum non pertinen-

tis, T. Non approbatum, fed equivalenter "QUH

)

iC

faàlrem reprobatum fuiffe caput illud erro-

neum, patet ex eo, quód Synodus tanquam

fünt j

per Fil

catholicam. confirmarit epiftolam Alexandri-

ad Neftorium, quà dogma orthodoxum — & o

m

4

uód

rl

. fan&to aperté pronuntiatur.

" &ionem

n de proceffione Sp. S. ad fcopum di-

Honis non pertineret, conftat ex con. u

troveríia inter INeftorium & Cyrillum agita-

. Opit

ta, qua circa fubftlantialem Chrifti divinira- — "Ute

tem & perfonam unicam verfàbatur.

uod

omin, ;

demum impuné ne

ol

ioi, etiam ac diffimulari *j

E.

cenfura potuerit, in

d

eliquet; quia negaio " P

*

Neftorii accipi poterat in fenfü precis

e

oppo- ionen

fito Macedonianis: qu& excufario nifi valeat, — &

difüicultas premet Graecos etiam ipfos; cüm 55

.V

Neftorius negarit, Spiritum fanctum per Fi-

lium procedere.

uoad 4zum eít eadem re-

D

d

Pre-

iveif

fponfio, utpote in eadem controverfia.

tera veró Cyrillus in declaratione Anathema-

ij;1

Criber

tifini nonij,, quem 'Theodoretus oppugnavit,

diferté aflerit, tum Filio, prater paternitatem,

fl er

oinnia effe communia cum Patre; tum Spiri- — ij

tum fanéctum Filio effe proprium, ipfi füb-

Mt,j

Om

ftanzialiter ineffe, ac effe ex ipfo.

d Couf. L 9. quoad zoium C. . IV. Couf.

lii

Filius equidem nec eft fons omnis divinitatis

jr,

nec

Dz Drzo TniuNóO.

353

m, qu

ec caufà duarum perfonarümi; eft tamen

CITODRUE

juxta Epiphan. her. 96. & Cyr. Alex. in ex-

"

"n

pof. Symb. fon$ de fonte: juxtà ÀAthan.;.

C

Til ,

Bafil.; Chryf füpràlaudatos, fons Spzritás fan&hi :

j

m N«

| perti:

Juxtà Gfecos plerosque in Synodo Florent.

loquentes, caufa perfona tertia.

uoàd 2dum

yuvalr

]lud em

B. Greci hi Patres curmi aliis omrübus dixe-

s tanqu:

runt Spiritum fanctum,; | non ex Filio;

ed

per Filium N. cum pluribus; /ü/4. negando

Alexad

per hoc actionem principiüi; & fignificando

rhodox;

]il

folam rationem medii; N. neoando duntaxat

opum l

actionem principii carentis.alio principio, &

L x Con

denotando ordinem etiàm Fili ad Patrem,

hum p

C. Spiritum fané&tum procedere ex Zz/o, di-

Xeruünt etiam Greg. Nyffen. horn. 3. in Orat.

j dv

Domin.; Epiphan. in Aücor.; Cyril Alex.

0.

'äifüm

in ep. ad Neftor., Maximi. ii ep. ad Marin. &

y

lii Pretereà preepofitionem fer non ininüs

ia n

1se 0pf

àctionem caufz fipnificare; quàim alteram e;

tum ex fcriptura Joán. 1. v. 3.; ad Coloff. 1.

if vali

hs; &

V. 16. & alibi, tüm ex Patribus Greg. Nyfferi.

L. i. cori. Eunom. ; Cyr,

lex.in ep.ad Theo-

n

dof. & aliis manifeítum eft. — Rationem autem

euin

a

diverfze ufurpationis reddit Bafil. L. de Sp.S.

C.3. fcribens: 44 vores ex Q9 peér; non pvd-

nl

Jéribentis legem funt, fed bypoflafos difceruentis:

)ugpäuf*

diod enim t mature divevfitatemi itivoducat, fed

r

Til

nj

ür iinimé confu[am Patris g. Fulii siotionem pya-.

beaf , ponumuavit zdpoflolus.

ID/ ü*)

'Thóm. p. i. q. 356 a. 3. inquit: C egini Fi-

u

liu$ à Patre babeat ;

uód ab eo Spiritüs fautlus

j

H

l

um [pivave Spivitum . [au-

initdl

Pt'oCedatï PateY pev

I247177)

[

!]

EX

Dz Dzo TziNO.

354

&um dicitur.

Quoad 3z/um D. Nazianzenus,

| u B

! Produ

Maxim. & Damafcen. negant Filium effe

principium Spiritüs fancti , fumendo prin.

| &

; efecon

cipium fpeciali modo; pro fonte perfonarum,

feu principio fine principio, C. accipiendo

| dnec

uni,

principium fimpliciter & modo comm

| : qu

r

o eo, à quo eft origo ac proceffio, N.

vem ó

p

vincipii autem. vocem à Grecis aliquando

p

ufürpatam fuiffe pro caufa chara&eriffüca, mo-

1 incom

uoa

htyez

net L. 7. de Trin. C. 17. Petavius.

atum "lTheodoretum erráffe, quin, üt fub

NUA

initüium notavimus , autorem hujus erroris

Pro-

: Pþr[onæ

fuiffe, docent Viri nonnulli infignes.

Onem

babilius tamen vindicatur ab aliis; tum quia

d, x

nec Cyrillus, quocum difputabat; nec Syno-

dlin&

dus 4ta, à qua fuit reftitutus; nec Syn. 5tà

ndis,

à qua ejus fcripta funt damnara; hunc in illo

. prengs

errorem notürunt: tum quia pleraque ejus

jb

dicta fimili modo exponi poffünt, quo alio-

W Ehm

rum Patrum verba (etiam Damafceni, quem

Pa

pauci quidam contra communem aliorum

Wt

fententiam erroris infimulant) hactenus decla-

wmpï

ravimus: tuüm quia in locis etiam objectis,

llEp

maximeé in Comment. ep. ad Rom. & Lib.

i

a pr

Fabul heret., ponit principia, proceílhoni

«t hal

Spir

itüs fan&ti ex Filio valde faventia.

jrinc

"d Couf. IIl. &. quoad . 1mum. Virtutem

M

u

fpirativam, quz eftin Patre, fufficere; nec

i

um

ideo tamen virtutem, que in Filio eít, fu-

€xifle

perfluam effe,aut inutilem; quia eadem omni-

lvin,

no & unica virtus eft in utroque.

Paritas &

VOR

declaratio dicti extar in virtute creativa omni-

R

bus

Dz Dzo TziNo.

r

$55

bus Perfonis communi.

Quoad 24um x*X.

"um 4

Productionem activam poffe dici perfonalem,

ndo r

& negari, quód ea duabus perfonis nequeat

vfonat

effe communis. Videtur ramen potiüs dicen-

cpie

da nec perfonalis, nec effentialis; (ed notiona-

COmii

lis: quia fcilicet; quamvis non conftituat Pa-

effio, !

trem & Filium in effe perfonze, ür de inna-

aiqui

fcibilitate refpectu Patris diximus;. nec eriam

j t

incommunicabilis fit Filio, cüm filiationi re-

j

d

lativé non opponatur; ad diftinétionem tamen

, ürf

À Spiritu fanéto, & notificationem utriusque

I5 emü

Perfone pertinet.

uoad 3£ium X. Produ-

s Dr

&ionem Spiritüs fancti paffivam ; proüt reipfa

Qu qi

€ít, per fe exipere pro

incipio fuppofita duo

nec o

diftincta, (eu Patrem

&

Filium ;quia Spiritus

d.

fan&tus, proür nunc procedir, ex vifüze pro-

ux ii

prietatis procedir ex amore mutuo, üt Aug. Tr.

ag

99.in Joan.appellat, uzo emborum & zexu Patris

quo?

ac Fili,ideóque dicit habitudinem relativam ad

T

Patrem & Filium, feu duo fuppofita, per fuam

| d.

utrinque fübfiftentiam ad fpirandum ultimó

s d

completa: ergo per fer

efpicit& exigir utram-

que perfonam; quia perfonse per fe convenir

r

j ijfiþ

[ua

m

i

roprietas; & proprietati diving effenrialis

ii

'eft habitudo relatva; tali aurem relationi rale

principium debetur. Ex quo etiamcolligitur

N

LVj,-:ulen

difpar ratio à creaturarum relatione, quz fo-

z

g

m refpicit & per fe requirit principium à fe

»a&&

exiftens & virtutis infinite; quae duo effentiee

i

fi

divine etiamàfübfiftentiis precife congruunt.

—

j

| ,

uoad 4£um *«. Do

na catholicum de zqua-

; o

litate exprimit Anfe

3

inep. de proceff, Sp. S.

l

j

"

Z2

^

"

ape

Dzr Dzo TniNo.

y'

C. 16. fcribens:' ANoz eff Sptvitus fanttus prius de

Patre, quám de Filio; nec de Filio, quàm de Pa-

| ftri adi

annsT

2ve: mec muajov nec minov efü exiflens de. Patve,

quam exifleris de Filio : mec magis uec ininis eft de

conmc

fio: À

3:5), quam de altero. 'Determino principaliter

d4utem idem, quod Aug. L. 15. de Trin. C. 17.

! Cedere

fcr

ii

Scoult:

ferat, addit Anfel. ibidem : 5 evgo dicitur,

!quió,

Spivitus fan&us priucipaliter à Patve fit , non

bus; T

Teliqui

aliud fignificatur ,

quàm quia ipfe Filius, de quo

eft Spiritus fan&us, d Patre babet boc ipfum , ut

tutm;

& nux

Spiatus fanttus. fit de illo: quomiam id, quod efly

Palet à Patre: mon fictt in vebus cveatis , cim ali-

fum fin

Wepenti

iquid affvimus effe principaliter , volumus figuift-

care , quod magis fit boc, quod dicitur efft princi-

Mxnte

Varpar

vpaliter , qudàin 2llud , ad quod vefevtur. . De quari-

titate autem productionisformalis Spiritüs fan-

(rum «

lb Gs

€ti àPatre, quoad rem ipíatm dubitari nequit,

eam effe immediatam; cüm & Parer ipfe fpi-

Dherer

ret, & eàdem omnino ac unicá fpiratione, quà

N [en

fpirat & Filius: quoad vocis ufurpationem

imüm.

tamen dixerunt fübinde Patres Greci , praefer-

R

tim Greg. Nyffen. L. ad Ablab., Bafil. L. 5.

quilis

€on. Eunom. C. 5. & Athan. ep. ad Serap. ean-

.. Utpor

hufori

dem effe mediatram , feu Filio interveniente

fieri; ut indicarent fcilicet Filium hanc virtu-

fenfor

Rtà

tem habere communicatam à Patre , qui hujus

etiam fpirationis principium eft fine princi-

Wem

nem

pio: quod Anfel.in ead. ep. C. ro. fic indicavit:

ANon e[f vivus in fonte, fed extva. fomtem, ficut eft

* fido

Filiusim Patre, g mom extva Patrem: quave fic

Were

7101 ef] Spivitus fanttus de Patve

*

per Elium,. ]z'cut

qim

Pl

ef llacuf de fonte per 1'iyzmz &c.

I16.:

—

Dzr Dro 'fRINo.

357.

Aur r

116. Olferoa. Occafione argumenti no-

um ib

ftri 2diex ratione propofiti, quo ufus eft Jo-

d In

annes Theologus in Conc. Florentino Act. 18.

trir i

contra Grecos , introducta eíft inScholas quz-

ritcidit

íftio: An, fi Spiritus fanctus àFilio non pro--

m Cr

cedere

abillo nihilominus diftingueretur? ,

d

Scoiiítis, cum aliis nonnullis, id athrmanti-

bus;. 'Thomiftis econtra illud negantibus cum

if fs

/'Ul U) ()

reliquis. Haber quidem ea controverfia utili-

Ill

tatem ; quoniam & Greci olim agnofcebant,

i

j ii

& nunc etiam Schifinatici agnofcunt, Spiri-

, t

tum fanctum reipía di(tinétum à Filio , etfi

negent illum ab hoc procedere : unde, parte.

i fg(:q'f- ;

gUz p

negante ftabilita, & vis argumenti à Latinis

ufurpati demonftratur ,

& fï/&ema Schifinati-

feqié

:

jriise

corum evertitur : fed veritate dogmatis aliun-

e fatis manifeftatà, non opus ducimus, ei

r t

Ti

inhezrere diutiüs. Itaque obfervamus brevi-

riorye,qf

ter, fenfum quaeftionis pofle effe duplicem ;

1mum: An , fi Spiritus fanétus non procede-

pi 10f

"

| Pïff

retà Filio, & tamenidem omnino tunc foret, -

Jl

qualis jam efts adhuc diftingueretur ? fed hic,

"

p

utpote affümens, quod quaritur, & hinc il-

yit

luforius, à nobis non attingitur. 2dum veró

"a

yc nf

fenfum: An, fi Spiritus fanctus non procede-

ret à Filio, & confequenter tunc non foret-

J hyj

] []HC

idem , qui nunc eft (càüm eandem habirudi- ,

nem eflentialem haud diceret, quam dicit de-

n

L

J//

facto) an, inquam, etiam tum adhuc diftin-

j u

gueretur à Filio; cüm poffit tunc alius effe,

quàm nunc eft, & tamen non effe idem cum

, [

Filio?

Z3

Ad

Ip

358

DE kDEio T RINO.

Ad hunc quaftionis fenfüm, conflatum

L p

licàt ex hypothefi omnino impoffibili, refoL-

- feroeti

vendum, nec opus eft, nec decet abireà prin-

: J

cipio theologico alibi ftatuto, quo fumus cer-

wf

ti, non aliud diftin&ionis fundamentum effe

x atl

in divinis, aut cogitari poffe , quàm relativam

: 11.de7

Ti

oppofitionem originis, feu producentis & pro-

Mede

ducti; que cüm in data hypothefi nullatenus

adeffe ponatur inter Filium & Spiritum fàn-

[

DEU

de Fid

€tum; confequens eft, neque difünctionem

intercedere poffe.

cutdes

Ne quis porró axioma laudatum n dubi-

pini i

um revocare poffit , Conciliis Toletano XI. &

Tutinon

Florentino, nec non Bo&tio & Anfelmo; nu-

- Mcinh

K m

per productis,addere juvat alios ex Patribus

uatuorviros, idem ítatuentes.

Sunt au-

r

tem, Greg. Nyffen, qui L. ad Ablab. de di-

quiini

vinis per

f6

nis uniVerfim ait: JPer quod folüm

j

Qnar

deprebendimus, | aimi-

:

difcermi altevum ab altero

tm Pa

vyum eo quod credimus, aliud quidem cau[am . e[fiy

];

f

[it

d

aliud veró ex caufa, aliud ex eo, quod ex cauja

p

à

€f^, fpeciatim autem de Sp. S. dicit: Eo Ziffizgui-

t T

;

uv Spiritus [antlus à Filio, quód per ipfum eff.

0

fllia.riol

Greg. Nazian. autem Or. 37.. Mutiee. Perfo-

mavum. velatiomis differentia divev[a ipfis uiomina

tür D

iiv

procreavit ; pauló póft addit: Ex bis verlis,

uód genitus non fit , quàd genitus , quàd procedat,

Dünc

;oc effechum efl, ut alius Pater, . alius Filius,

j

ll; í

alius Spiritus fanttus appelletur; atque ita. incon-

- F.

Jufa trium Pevfonarum diflin&lio in una divimita-

itti

IQ

Zs natuva con[ervetur. Cyril. Alex. L. 2. 'Thef

7.72

i

C. 3. Cüm füimplex natura De?fatis ft ; 1zunqu*az

"

E

Drs Dzso TnaiNo.

"3$9

[onas difliaguevetur , in

]

if quadam in-

)nHarumï in pluves Per

,m Zerveniret diffeventia, non fecundüm effeutiam, fcd

ecundüm velationem; &L.7.ibid. C. 1. Sold di-

edpra

us Ca-

verfitate velationis, que diverfis nominibus figuifi-

tum f

cafur, uet aliá ve ulld diffinguuntur. — Aag. L.

danvan

11.de Trin. C. ro. o finplex dicituv Deus, quo-

T

niam , quod babet, boc eff , excepto; quod velativé

lateni

wegue Per[oma ad altevam dicitur.

His con-

um f

entiunt Fulgen. L. de Trin. & Damafcen. L. r.

£lionen

de Fid. C. 1. cum aliis.. Accedit; quód, fi-

cut defacto,przter oppofitionem relativam ori-

ndub-

ginis, in divinis non datur diftinctio, aut ex h-

AR

mütatione, aut ex repugnantia difparata; fic

10; Dl

nec in hypothefi illa exinde diftin&tio proveni-

Tet.

Datri

rmum conftar ex infinitudine praedica-

yunt d

torum divinorum: zdum autem colligitur 1.;

Tl

quia in illa hypothefi, ficut difparat? non re-

ugnarent Paternitas & fpiratio activa, fed ea-

ij

; ü!/'!&'-

em Perfíona generaret & fpiraret; fic etiam

difparaté non repugnarent filiatio & fpiratio

m jj

u

paíliva, & una perfona generaretur & fpirare-

tur, Filiusque foret indiftinétus à Spizitu fan-

i

&o.

2.

uia non magis tum opponeretur

filiatio & fpiratio paífiva, quàm nunc opponi-

] n

1

tur Paternitas & filiatio ex una , & fpiratio

à

activa ex, altera parte: adeoque ficut fpirator

, ;*(ï&üs

;ro(iulm

nunc non eft perfona difüncta à Patre & Fi-

lio; fic Spiritus fanétus tunc non foret perfo-

filit

i

naàFilio diftincta.

3. Infyftemate Gracorum

filiatio & fpiratio pafliva haberent fe ordinaté;

jintt-

Thd

ficut intelle&tus & volunras, intellectio & vo-

litio in divinis: haberent etiam f& àt termini

*

per-

'qu/?: ]

[

360

..Ds Dzo Tiixo.

pertinentes fequelà , ita ut valeat illatio: Pro.

fur di

132D1

ducitur Spiritus fanctus, ergo generatur Fi-

lius; ficut valetilla: Pater amat, ergo intelli-

attinat

Prote

oit: quin haberent fe üt mutuo convertibiles;

ia ut valeat: Generatur Verbum , ergo pro-

:

tribis.

s

ducitur $

iritus fanctus; quia voluntas & in-

&un.

tellectus

d

ivinus funt realiter idem: uterque

fenten

etiam neceffarió ad intra operatur: & princi

Tation

pium non tantüm quod, féd etiam quo for-

Tio,d:

inale proximum, fcilicet paternitas &fpiratio

quef

'activa, realiter quoque identiacantur.

Ergo

WG

Filius & Spiritus fanctus non forent difparata.

niu

Ergo nulla inter Filium & Sp. fanétum poteft

« f

intercedere diítin&tio, nifi que fit aut forma-

du f

.2

liter,

aut 1'adicalitg; oppofitio relativa origi.

nis

]n, u

; Atque hàc ratione oportetexplicare locu-

IO;

í

fiüi] [

|

tiones quasdam Patrum, qui Filium dicunt

pl'æ*jzä

diftingui à Spiritu fancto , vel quia prior pro-

hun [

"

cedit ex uzero, pofíterior ex ore; üt ait Athan,

flttyj

(

Dial. 1.con. Anom.: vel quia alter exir quomo-

do uatus, alter quomodo datus; üt Aug. L. 5. de

ln

"Trin. C. 14. fcribit: vel quia ille procedit ge-

B

nzevationis wmodo, hic modo proceffiomis; t INa-

inC

(re

zian. Or. 39. loquitur: vel quia is filialiter, iíte

proceffiliter prodit; àt Damafcen. L. 1. de Fid.

fupr

C.7.& feqq.repetit. . Harum enim proceflio-

fiot]

num differentiz non afferuntur , nifi üt funda-

Tati

te in relativa oppofitione, fine qua uterus ab

Don

ore, nativitas à datione, generatio à proceffio-

luc

nenon diftineueretur,zqueac intelleétus & vo-

E

un-

h

&

j

l;EPEGS; intelle&tio & volitio non cognofg

tur

?ï

D

DE'DEO 'T R1NO.

361

10: Dr

tur di&ih&a, fi diftin&ta perfonalitas ac perfo-

raur

uod Anfelmum

na ab iisdem praefcindantur.

0 inttl

attinet,' eadem illi aptari refponfio poteft.

"i

e L/

rbl

Preterea veró, ubi

de5p. & Cap.r &

20 p

tribus feqq. Filum za/cegdo, & Spiritum fàn-

;

us ia

&um procedendo ditinguit; non loquitur ex

Vterg

fententia propria, fed tanrürm explicat , quà

(ionem ex Fi-

Y prü

ratione Greci, negantes pro

quo f

lio, defendant diftinctionem

harurm ;ideo-

, unerim aliam

dpin

que füb finem Cap. 2di ait:

Iu

caufan dicam ,

uogiaim nondum corflat, quód Spi-

?

dat-éc.: ibidem ta-

fpiti

vitus [anttus de

Jo fit €$' proce

men fupponit, hunc ipfum explicandi mo-

1 potc

tfomy

dum fundari in oppofitione relativa: unde

Cap. 2.addit:- Eec fola caufa. pluralitatis eft dn

j Qrt

Deo, ut Pater, e9 Filius, €g Spivitus fan&tus dici

yre lo

non pof[rnt de [ imvicem , fed alii fint. ab invicem:

n d

ved.dis duobus anodis eff Deus de Deo, quod. t0-

zuin potefl dici velatio. . Et C. 3. Supradi&a vela-

j0t p*

- Atbi

pions oppo[itio, q

ex eo najcitur, quia. fuprà

di&lis modis Deus de Deo efl , prohibet Patvem, $g

d

[j

Filum, eg Spivitum fau&tum de fe invicem dici,

"

|

Denique

UA

e2 propria [ingulorum aliis. attvibui.

! W

in Capp. poftremis proponit fuam fententiam,

& re

Y

etit axioma, quod ex ejus L. de Incarn.

jin)

Jf lv

P

i

fu

prare

tulimus : /2 divinis omnia funt umum; ubi

n1on obviat relationis oppofitio. . Ad illa , quae ex

g

funi

ratione obmoveri folent , advertendum eft,

7[UC äb

non folüm Spiritum fanctum, fed & Filium

lo

haud fore in ea hypothefi eundem, qui nunc

»

V0

eít; cüm careret fpiratione activa: item nec

)f1

o

Patris fimilitudinem ; ex,

habiturum 'Perfe&am

Z5

eadem

IIH'S

N

362

Dz Dzo TzixNo.

«dditior

eadem ratione: denique nec Filii conftituti-

vum fore aliud à Spiritu fan&to , nec ejus pro-

$ynodo

[xo, n

- ductionem haberi priüs, niíi fecundüm folam

cogitationem noftram; nullo autem modo rea-

tmsd

liter & fecundüm originem.

Andrez

De quibus &

alis vide, fi lubet;

conten

heologos u-rrigsqm

Schola.

partq

Atque

UJERES :

[

0

actempore particula Filioque

finus,

"addita fuert.

1

Yymbolo Conftantizopalitatio ?

Vocc o

117.

Ora. Partem queftionis xmam per

Áimumi

.* priores Conc. Florentini Seffiones

htinam.

acri & diuturnà difputatione versárunt Greci

m

& Latini; illi quidem non negantes Symbo-

$od

lum explicari poffe, fed contenden:es tamen,

r

quamcunque additionem, & hanc etiam £;-

al

lioque inferi Symbolo non potuifle ob vetirum

Qu

Conciliorum ; atque caufam íchifmatis inde

Spirtu

fuiffe daram utrique Ecclefiz: hi veró pugnan-

Verim

tes, additionem licité merit

1

ue fieri potuiffe,

er id fcilicet neutiquam violatà Conciliorum:

pl

quhe

ege, neque datà fchifmati occafione; quod

tàtem

Greci nimirum aliunde moti excitàrint.

addin

2dam partem inter Theologos ambiguam

Lä[inl

fecerunt diverfie Autorum opiniones Nam

Wcp

Calecas & Genebrardus autorem hujus addi-

ia

tionis nominant Damafum: nullum tamen pro

lam (

hacfententia extat documentum authenticum;

du

càm fymbolum hujus Pape inter opera $. Hie-

Vica

ronymirelatum, zanquam píeudonymum &

o |

fuppofititium rejiciatur ab erudiris plerisque.

n

Divus Thomas p. 1. q. 36. a. a. ad 2. indicat

Tien

addi-

/

Dz Dzo TniNo.

365

iftnt.

additionem factam in magna Occidentalium

juspn.

Synodo; quam tamen cüm nec nomine , nec

molm

loco, nec tempore determinaverit, nihil cer-

xdoru.

ti nos docuit. [ulianus Cardinalis Seff. 5.. &

nbus j

Andreas Coloffeníis Seff. 7. Conc. Florentini

Ti

contendebant infertam fymbojo fuiffe illam

particulam juffü Concilii generahs fepünti.

Atque hanc in rem allarus eít Codex vetuttif-

"lioqe

77

fimus, hujus Concilii fymbolum cum adjecta

voce continens : provocatur etiam ad antiquif-

n

fimum Concilii textum grecum &verfionem

(fiones

latinamab Anaftafio Bibliothecarioad Joannem

Gred

gvum miffam ; nec non ad Capitulare adverfus

ym».

Synodum Nicenam iiflum à Carolo magno

tam

er Eneilbertum, ex quo conftet, "Tarafium

a

ab adveríario fuiffe reprehenfüm, quód fe-

retimm

cundüm Niceni fymboli fidern non dixerit

u

Spiritum fanétum à Patre Filioque procedere.

Ug"l]äü-

Verüm nec hec fententia fatis firma apparet

yulf

l

plerisque ; cüm incredibile videatur, contra

jorut

authenticam adeó, obviam ac recentem veri-

tatem Graecos pauló póft & deinceps; obillam

qui '

additionem, tot criminationes & calumnias in

[

Latinos conjicere potuiffe: prefertim cüm

M

nec greecus

onciliorum eodex , nec Anaíta-

i

füi verfio, à curiofis confulta, additionem il-

T

lam exhibeant:, Capitulare autem Caroli vi-

deatur fermonem Athanafii in Ack. 4. Conc.

um

H i

Niceni II. le&um pro fymbolo accepiffe; in

14

equeé parüm ac in fym-

quo fermone tamen,

u

bolo, vox illa addita reperitur. Unde vehe-

g

mens füppofitionis fufpicio afpergitur Codici

ji

: quan.

qeoem

364

Dz Dzo Tniwo.

quantumvis vetufto per Cardinalem prolato;

fd &

e def

qua plurimüm augetur ex facto Leonis IIL,

quem etiam à Concilio Aquisgranenfii folicita-

Ut d

fe Itemm

tum, ut fymbolo infertam 7 vocem proba-

ret cantarique vellet, id non tantüm recusáffe

qter f

tas efi

conítlanter, fed fymbolum etiam , illà additio-

ne carens, tabulis argenteis infcriptum in Con-

atf

di for

fetfione tum S. Petri; tum S. Pauli collocáffe,

hiftoria prodit.

Hoc ipfüm autem factum

& p

priores quoque opiniones univerfim refutat.

erpir

ul

nos cum communiori jam, five

quid d

certum, five probabile in Facti controverfia

fvmbol

opinemur , expedirà breviter Juris quaftione,

Itione |

diflinguendo inter Ecclefias, & fecernendo

plictur

addittionem ab ufürpatione, paucis, expone-

findi,

,

inus.

C Jar

118. Aefpondeo £. Pärticulä Filioque jure

It

optimo addita fuit fymbolo.

Patet non folüm

Oftende

ex decantato füb Miffam folennem per utrius-

Filo,|

que Nationis Patres Concilii Lugdunenfis fym-

m

bolo hàc additione aucto; fed etiam ex Con-

fum

cilii Florentini definitione,feu Decreto Unionis

fint

inter Grzcos & Latinos, ubi dicitur; Defmu-

miffa

mus itijuper ex, licationem verborum illorum Filio-

X p

tbufi

que, verittis declavande gratid, eg zmmiünente

tunc neceffitote , licità ac vationabiliter [ymbolo

jtoce

n

fuiffé appofitam. | Praeterea veró

ro;. Ut Jure optimo fiat akdditio2 ea de-

lm

bet effe explicatio veritatis Jam latentis in eo,

Qüe t

cuiadjicitur; debet proficifci ex juffa caufà,

,

maxime ex neceffirate; debet fieri ab autori-

li

tate legitima: hac enim plan? requiruntur,

ärim

fe

Dz Drzo TaiNO.

365

1 pron

fed & füfficiunt.

Requiruntur quidem; ne

'onis []

ex defectu 1mi dogma inferatur, aut veritati

i olics

contrarium , aut alienum, aut impertinens:

m proi

ne item ex defectu 2di promifcue aut temer&

TEQU

inter fidei articulos primarios referatur veri-

1addi

ii

tas etiam. qualiscunque: ne denique cuilibet

ninCy.

fiat facultas pro lubitu mutandi, vel amplian-

vollocit

di formulam fidei.

Eadem veró füfficere, ex

n f

€o perfüadetur; quia nec ex parte rei, nec

refüti

,

ex parte modi, nec ex parte caufz, plus ali-

m, lN

quid defiderari meritó poteft. Sed facta in

TOverlt

mbolo additio vocis Fz/ioque triplici hàc con-

qeltione,

d

tione paudet. Nam 1720 hàc additione ex-

emend

plicatur veritas fidei de proceffione Spiritüs

fanci, üt ex praeced. art. patet: & dogma

CXPOH?

hoc jam latebat in his fymboli verbis:

ul ex

n Ui

-!

771

Patre procedit, à Conc. Cpolitáno additis, ad

Qnuo

if

oftendendam proceffionem; .non folàm ex

r Ut

Filio, fed etiam ex Patre, üt num. 112. no-

i

1Mï

tavimus.

24d0. Occafionem prabuit error

a

tum latiüs praffans adverfus proceffionem Sp.

J

niff)

fancliex Filio: caufam juítam oftendit com-

miffa Ecclefi& cura, fervandi illeefam fidem,

j

TW

& profligandi harefin: neceffitatem impofuit

J

j

abufüs fymboli, cujus fcilicet filentium. de

j

^

proceflione ex Filio urgebatur tanquam argu-

Í

mentum fortiffimum contra catholicam veri-

al

tatem.

3720. Intervenit autoritas Ecclefize,

Jl 50)

quae tanquam columna & firmamentum veri-

UI

"

tatis, depofiti cuftos fidelis, & mapiftra fidei

:

audienda, omnino le

Jtor? "

"itime poteft five in do-

jntu/

&rine fuümmam redigere; five huic conftitu-

tat

&

Dz Dro TniNo.

366

te addere articulos; ad quorum notitiam &

d A

Haxc

rofeffionem inftituantur catechumeni, pro-

7

b

entur Catholici ,

& difcernantur hzreti-

it S)i

Horum

[0.

ci: qui fcopus eft fymbolorum.

1mum, jure à nemine negato; fecerunt Apo-

Y

Tüf

T&tur,

ftoli tanquam Ecclefize paftores, in brevi,

quà utimur, fidei formula: 2dum congregati

mui

N

Ecclefie Patres in Conc. Niceno I., preter

alia ; addito coz[ubflantialis vocabulo , & in

tuife

Conc..

C

[0)

litano I. adjecto de divinitate Spi-

fon;

ritüs fan

ái

i

articulo preeftiterunt.

Corf. Nul-

lm

]um Ecclefiae vetitum aut factum obftat,

uo«

aj

a

minus fymbolo potuerit addi vox Zl;oque;

cüm, qus& in conirarium afferuntur,

agant

fit

aiï:er a

tieof d

duntaxar de additione , quibus una vel

conditionum deeft, quas ad legitimam addi-

4ngi

lu

tionem defideravimus; üt ex numeris duobus,

dition

ea omnia complexis, continuó patebit. Nam

Qpiati

W o

I. Concilium Ephefinum 1. dum Seff. 6.

edidit hanc definitionem: 7/reram fidem uemi-

maap

24 licea

Y

&i

oferre , aut con[cribere , aut componere,

prater

dj

f

ünitam à fantlis Patribus , qui in Nicea

fjmh

ord

cum Spiritu fautfo congregati fuerunt; prohibuit

dunraxat additionem conrrariam , 1eu falfi

pres

&t

dogmatis, non autem confentaneam fidei, &

veritatis ejusdem declarationem, vel explica-

m

tionem.

Ecd

imum dignofcitur ex occafione hu-

jus definitionis,; quam dedit Charifius, exhi-

Xue

üer

ens Ephefinis Patribus tum (ymbolum à fe

fa&um, non quidem

iceenum aut Cpolita-

ttib

num, fíed pium tame

& orthodoxum; tum

u

am

«

fymbolum Neítorianum, feu fidei formul

a

E

. Dz Dzo TaiNO.

3679

QQtm

ab Anaftafio & Photio Neflorianis editam.

1 m

Hanc enim, intacto Charifii fymbolo, damna-

d

yit S)ï;x

odus , adjecto deinceps decreto reci-

Hon:

ato.

2dum elucet; quoniam, licét hic ca-

u Ay

veatur, ne altera fides, quàm Nicena profe-

in brer

ratur, non rejicitur tamen profeífio Charifii;

QT

inultó autem minüs fymbolum Cpolitanum

, p

Niceno fuüperadditum ; quod tamen fieri opor-

, 0i

tuiflet, fi additio quecunque , etiam fidei con-

Itite o

fona ac neceffaria, foret Ecclefize illicita. 2.

j N

Idem Concilium dum ibidem addit: Qui veró

«ufi ferint aut. componere fidem alteramy aut pro«

f, g

em

Fil.

evre ..5 bos

fi fuzt. Epifcopi , auz. Cle-

vici, alieuos

€

[

z[copos ab Epifcopatu , €g Cle-

a

vicos d Clevicatu. decrevit: fi ver Laici fueviut,

n d

anatbemati [ubjicig vel rurtus intelligitur de ad-

duosy

ditione contraria, & falfze doctrine: vel fi ac-

T

cipiatur etiam de veri dogmatis expofitoria,

a

d.

i

eam pertinet, qua fit fine autoritate lepiti-

11 li*

na à privatis; non ad factam ab Ecclefia ipía

TIZ[)O'U&

additionem. Colligitur hoc tum ex autoribus

nl

fymbolorum oblatorum , inter quos vel ipfe

orthodoxus, ícilicet Charifius, erat duntaxat

rois

& d

presbyter: tum ex recenfione perfonarum in

]

1

decreto vel privatarum , vel folitariarum:

(

j

eXP:M

tum ex paena, qua fingulares duntaxat, non

Ecclefiam univerfam athcere poteft. 3.

uód

)nihll-

,

| exhl-ï

itidem ab eodem Concilio vox JDeiperanon

fuerit inferta fymbolo, factum eft; quia Pa-

]ib

gl

tribus non apparebat necefliras proptereà,

türt |

quód ex divinitate Chrifti & hujus nativitate

u

€X Beatiffima, in fymbolo Cpolitano difertà

enun-

8923

$568

Dz Dko TR1NO.

enuntiata, fat conftaret Mariam effe Deipafam;

dier

Poterat etiam Patribus hujus.vocis adícriptio

Ad.:

-

videri periculofa: quoniam ; ubiNeftgrius B.

cinni

Virginem appellans Chrifliparam negabat Dei

repud

matrem, Euütyches eam dicens Deiparam vo-

decon

lebat ejus quoque fecundüm divinitatem effe

—

epido

inatrem, naturam fcilicet divinam cum huma-

fonel

na confundens. 4. Ex datis refponfionibus

batar

una quadrat in.Cyrilli Alex., qui Ephefino

Tatm f

intererat, epiftolam , five quam ad Joannem

od

'Antiochenum, five quam ad Acacium Meli-

fcopa

deret

tenfem dederat. . Dum enim íenfüm Decreti

nuper relati repetit , utrobique apit contrá

terüm

fetum

fymbolum Anaítafiii & Photii Neftorianorum.

Pretereà veró, quamvis

oannes Antioche-

enm .

!

iorem fidei confef-

nus cum Qrientalibus amp

H

fionem fymbolo, quod ipíi etiam intactum

ia Eu

volebant; adjunxiffent; Cyrillus tamen in ep.

Diof

cit. hanc ipfam miré laudat & comriendat.

fioni,

IL Similiter 1. in Conc. Chalcedonenfi

Ofnes

A&.2., ubi Judices poftulabant fieri expofi-

Pure

tionem fidei, refponderunt Patres: z fcriptis

NUS

exj.ofitiouem mon facimus. — egula eft , que pre-

t p

dicat. [ufficetre , que funt expofita. — Regula cult

d

aliam expofitionem 9on fieri.

Ea; qua funt Pa-

ii

ivum , feHeautuv,

Er A&G. 5. Clamaverunt

Quli

Epifcopi: Expofitionem alteram nullus facit ; ue-

u

que tentamuss ueque audemus expouere, — Docue-

pror

vuntenim Patres , g in feviptit cufftodiuntur , que

lu

ab iis funt expofita,€g circa ea dicere uon po[fumus.

dfjïlf,

Sed neque ifla obfunr.

Non enim hic agitur

h,

de fymbolo; (ed expofitione fidei; àt verba

lil

diferté

EE

-

Drz DEO Ta1NO.

, 5"69v

Veipari

difertégindicant: & quod recusárunt Patres

dcripi

Act. 2dà , fecerunt deiriceps in $ta; ubi con-

lgris]

cinnatam quidem fidei definitionem primam

atat D

repudiàrunt; inaliam tamenlongiffimam dein-

at vo-

de convenerunt, qua preeter fymbola antiqua,

tem dl

m hum

epiftolas Cyrilliae Leonis, nec non expofi-

tionem controverfi tum doematis complecte-

nfionibt

batur: quin & tergiverfatio prior praematu-

Fphelit

ram tantüm Judicum poftulationem rejiciebat,

Qanne

negatio autem pofterior ,, tum diffidium Epi-

m Me

Ícoporum de formula prima, tum confenfum

Dleori

de retnenda formulafecunda indicabat. Ca-

: COT

terüm facultatem Ecclefiz circa fymbolum af-

aQ orum

ferram fatis conteftata eft hecSynodus. Cüm

jntodie

enim Act. r. legerentur geíta pfeudo-fynodi

il

Epheüne , quibus Flaviani fymbolum con-

ii

1ra Eutychetis herefin additamento auctum,

enm

Ü

à Diofcoro, velutcontrarium Nicenz prohibi-

nd

rioni, damnatum narrabatur; dixerunt Patres

;donï»"i

omnes Zzatbema JDiofcoro ,

uia Th]? judz'mvit.

|exe

Patres item in allocutione a

1]

Imperatorem ita

f j[)';.'ifx

differunt:. S omaes. contenti effent. fidei à

nfizuto,

uf

£ pietatis fententiam mulld iunovatione zurbarent ;

$

,

jl t

decevet. Ecclefie filios mibil ammplius. excogitare ,

1[/", (

quám [ymnbolo conflat e[J£ detevminatum. . Sed,quia.

ij

anulti à ve£ta liuea per anfrattus ewpm'mxorþizant,

j

atecefJe uobás efl , veritatis eos in

9£ Comvertere s

]u

commeinta quoque eovut devia [a.

m

15 adjeHorii-.

buj refutaves 02 3. novitm ad pietatem , quafi fides

rf

fjtiis

defit, femper aliquid exquirentes , fed i contra eu,

quee ab illis innovata [unt, excopitamtes, que fa-

;g'iïüï j

veri

luizriq judicamur. .2. Haud abfimilis pr.ohiþi.

Aa

tuo

Vfert

j

79

Dr Dro TRINO.—

tio veladdendivel adimendi aliquid,fitin ep.Vi-

fpno|

/ Expofl

gilii ad Eutychium Patr. Cpolitanum; &inep.

leténo

Agathonis ad Synodum generalem 6tam, nec

addit

non in ipfo Niceno fecundo ; fed ubique tan:

r

Vi

tüm excludendo contrarium, &à fide alienum;

lienfi.

vel minüs neceffarium ob veritatem aliàs jam

[

abundedeclaratam. Hinc Vigilius etiam pro-

prmii

herttit

vocatad fymbolum, quod articulum de re-

furre&tione palàm proponat: 1rpíà Agathonis

eifi

lg |

epiftola referebat fymbolum, cuiplura inferta

ttm n

fuerant, in antiquis formulis non reperiunda.

lum

Synodus denique feptima fubne&tit fymbolo

tursdd

tj

varias fidei expofitiones, praefertim circa Ico-

Ti

nomachos.

3. Ad querelas demum Graco-

thedr

rum, quàd, fe non vocatis, additio illa fuerit

Filog

tifitem

facta, refponderunt in Florentino Latini: in-

amiig

primis non conítare, Grecos haud efle voca-

tos: dein Ecclefiam Romanam nullà adftringi

tl

m

lege, ad eosvocandos: demum Latinis, & nu-

ff

merum, & dienitatem fuffeciffe, ad illam ad-

ditionem faciendam.

*

A

p

119.

eff

ordeo l. Certum eft particulam

n

Filioque fai

(

additam, vel fymbolo, vel profef-

1

fioni fidei, in Ecclefiis Hifpaniarum jam à fz-

Ánto

culo $to & deinceps; indeque ad Caalliarum

$f

& Germanie Ecclefias fub finem fzeculi 8vi

p

tranfiüiffe: Probabile autem eft; in Ecclefia Ro-

niüce3

mj

inana hanca

itionem effe receptam poft me-

h J

dium fzculi noni; obtinuiffe tandem ufüm

ilij,

lii

publicum inchoato fzeculo undecimo.:

f

Prob. 1:a p. Symbolum Cpolitanum cum

Vr

c. Fir

particula Fijjoque decantatum eft à Con

Ífpano

N

Y

Dzrz Dro TRVI,NO'.

37X

fpano feu Gallzcienfi an.

447. , &t Toletano TILan $89.:

o

Expofitiofhi fid

ei autem 1n

ferra fuit eadem particula à 'T'o-

&ng

letano IV. an. 653. Sym

bolo pariter ec profetlioni fidei

m

no VI. an. 639.; quem

addita eadem vox legitur à Toleta

ncilia itidem "Toletana

queta

morem deinceps fecuta funt Co

Prob.

Yienur,

VIII, XII. XIII. & XV.

2da p. Synodus Foroju-

definierunt

lienfis an. 791. & Francofordienfis an. 794.

li j

dogma de proceffione Sp. fancti ex ütroque;

in quarum

ampre

prima fic dicirur: Sed i* pofhinodum,

pïOPtEl" €0s

videlicer

d

bereticos , qui fufurrant, Spiritum fanétum

olius effe Patris,

additum efl :

uiex Patre Fi-

;*athon:ïi

do à fülo Patre procedere ,

fis autem Synodus, Pa-

: infe

lioque. procedit.

Aquisgranen

mifit ad

trum nemine contradicente, an. $09. Legatos

Ti

Leonem III. Pontificem, poftulaturos, tüm ut probare-

mboll

tur additio Symbolo fa&a; tum ut Sym

bolum cum hoc

ao

adjun&o Romz quoque cantaretur inter

miffarum folen-

nia. — Prob. 3:ia p. Nicolaum I., qui an. 858. Petri ca-

Greu-

thedram confcendit, recepiffe in Symbolum particulam

Ja r

fuadet 1. expoftulatio Photii contra huncPon-

Filioque ,

tificem fcribentis:

Sacrum etiam Symbolut , cui [ynodica

in: i

ur addiderunz,

od

omnia ecumenica Juffragia inexpugnabile ob

adulterinis fermonibus falfare aggre[fi [unt ,

a

Spiritum fan-

dírig

&wum uon ex Pazre folàüm ,

ed eziam ex Filiopro

cedere, va»

T

niffime predicautes: 2. Re

4

utatio Grecorum à Ratramno

um

Corbejenfi, qui füb an. 867.

edito contra Grecos Opere

L.2. C. a, inquit: Sed neque Epifcoporum cenzum quinqua-

r autoritas , ut, quod illis licuit, now liceat

f ;

ginta zauta f

zam Romano

Pontifici , quàm univerfis. Chrifli. Ecclefris.

nie

!

3. Confe

nfio eam in rem Calecz L. de Proceff. Sp. S., Divi

n r

Antonini inChron.Par. j. T.

jt.22.C. 3. , Pitheei in Opufc. de

Sp. fan&o, & nunc Recentior

um plurium, Prob. 422 . Im-

j

petravit hocS. Henricus Impe

rator à Benedi&o VIII. Pon-

j

tificatum an. 1012. adepto.

Cüm enim Romani Symbo-

T0

lum in Míffa cantare non folerent, caufati, gonfibi , qui-

fuerit, — fed

f

Bus fides nulla aliquando berefeos. labe iufetia

j

illis uece[fariu

m effe illud Symbolum cauzando. frequeuzare,

qui aliquando

ullá bareft posuerinz maculari : Dominus Im-

perazor ,

üt Berno Augienfis

L. de Ritibusad miffam per-

cutrt

tinentibus C. a.

Ícribere pergit, 22 enteà defiis, quàm

J

à 2

Omtium

m

|

372

D;E Dszo TRINO.

35

enium confenfu id.Domiuo Beuedidto Apoflolic perfaafit ,

u ad publicam mmiffam illud decautaveut.

120. Olferva. Quód Leo II poftulatum. Aquisgranen-

fis Synadi utrumque abnuerit, amor cuítodienda antiqui-

tatis, G. (tudium fervandz cum Graca Ecclefia pacis fae-

rat; non autem abhorrentia animi, aut fidei à dogmate.

Conflat id ex A&is Collationis Legatorum cum Leone,

quz à Smaragdo Abbate Szc. nono confcripta, fichabent:

Lediis euim à praditlis milfis per ordinem zeflimoniis de pro-

ce[rone Spiviris fantli à Patre do* Filio, atque à Domino

JApoflolico diligenter auditis, ai: la fenrio, ita teneo,

cum bis Autoribus , de» facre Seriptuve autoritatibus,

S:

quis aliter de bac ve fentire , vel docere voluerit ,

-defeudo ;

de nifi couverfu.

$ fueriz, d fecuudüm bunc fenfum zenere

voluerit , conà feuzientem fuudizis. abjicio. ' Quód Nico-

[

Jaus dein, ac Benedi&us aliud fecerint, non fuit variatio

doctrinz, aut negle&us conítantiz ; fed indulgentiz pru-

dentia , & ceconomiz neceffitas.

Cüm enim ex di&is es-

dem füerit omnium Pontificum fides, abítinentia autem

profeffionis à Symbolo non conciliaret Grecos, Latinos

€tiam irritare poffet 5 ad-notam, tum conniventiz nimiz,

tum pertinacie amovendam hoc medio uti oportuit.

Quod denique Concilia generalia definiverint, particulam

Filioque licità ac. rationabiliter fymbolo fuitfe appofitam,

permiferint Grzcis tamen, fymbolum, omiffà eà additio-

ne, pro more füo antiquo recitare; horum primum vi-

gilantia erat pro integritate fidei, alterum prudens amor

concordie & unitatis:. quam alibi fciffam feliciter redin-

tegrare, alibi integram perpetuó confervare in fua Eccle-

1a benigniffim? velit pacis autor ac Deus, Pater, Filius,

od Spirirgs fanctus. Amen,

ERRATA NOTABILIORA.

Paginà 66. lined 12. Patte /ege Patre. — pag. 82. 1. 6.

AÁraina - - Ariana.

pag. 99. lin. $. prevaritio-

nem -- prevaricationem.

pag. 108. l. 154 Con-

125

fubítantial. -- Confubftantislis. pag. 109. lin. 25.

Confeffio- - Confeflio. pag. 167.1. 26. v. 6. & 7. -- 6.

G$3. pasg.a15. l. 19. Philiponum - - Philo

P

ponum.

D

- (OXOXQU QD ä

*

;

"

f

"

p

£ ant.

pacintg

du

1 ]en,

|chrba

t

| Donii

r"rz tb

w, v

Jejä!&;

2 p

d.Nio

natíatio

V

ii e|

4 ii

Tuiot |

210

p

ia

yíit

d

T

" I[Wf

T2

ii

a

[l

-';/

E

—

Lb

[ilf

Jf

"

d

[

n

$p

RU

P N

W

"

i

!..;W O5 **

—

-

—

du

t

IT

,

j

m

-

A.

ERITeMES

)

—— m

——

*

Y

z

mET

lu—RÓÓÓMMMM MÁ—À

r

EA

r

z

"

E

E a

r

-

Ab

x*

-

yrepad

s

$f d

EL

Ht

rE

.

E o æszm?.m:v.w

lA df

3

—

3

x

-

m

a

*

Vs

"

Ne

NU

MM

z

r B

eres

3

EC

j

A

aA

x

Mdb u

-a

At

$

i

p

ES

ub

-

g

n

P

est

as

NP)

d

E

2

N

t

k

.

TMM

$

w

$-

d.

h.

E

b

vll

E

24

.

E

w

J

b

$34

d

ss

Ms

9«

p

h.

TE

N

P.

»

E

d

W

Y

T

t

LA

h

d

2

$

—

*

n

d

b

gie.

zi

2

*

-

*

d5 .

$*

*

34

&

$,

$5

EX

"

Cv

r

3

b

»

€

*5

*

$:

d

*

y

E

E

:

$

T

A

*

*

E

d.

..

RD

-

»

t

-

Z

Y

X

W

m

ee

VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset

INSTITUTIONES [

E

O Baanee Q

o

THEOLOGICAE]

UIBUS

Focus

ä

-n

PR/ETER F IDEI DOGMATA

PROPUGNANTUR

N

QU/ESTIONES |

M

SCHOLASTICA]

U/E AD NOTITIAM

Il IUI

SACRARUM SCRIPTURARUM

i

TRADITIONUM, CONCILIORUM,

ET HJERESUM CONFUTATIONEN

CONDUCUNT,

e

ÁD USUM

TIHEOLOGIZ CANDITATORUA

ACCOMMODAT/E

-

OPERA AC STUDIO

o

P. HENRICI KILBER.

Soc. Jrsu; Ss."Theolog. Do&toris, Ejusdem -

que in Univerfitate Wirceburgenfi Profefz

foris Publici ac Ordinarii.

qCRAMGTATUS

DE DEO TRIN

Cum Permiffa Superiorum.

——

——

——

E

WIRCEBURGI,;

Tris Francifci Ernefti Nitribitt

E-

,y) Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com

Univ

Typogr. 1764